Wikipedia
ffwiki
https://ff.wikipedia.org/wiki/Hello_ja%C9%93%C9%93orgo
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Naajeeriya
0
2103
191487
191299
2026-10-07T14:23:31Z
Zaujeel khair
15680
191487
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''[[Naajeeriya]]''' e ''Mooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi ɓurndi ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya, e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik.
Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire, o ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya.
[[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine keewɗe.<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref>
Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina heewi wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref>
== Ɗooforde Helmere ==
Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]].
== Daartol/ Taariiha ==
=== Ko adii daartol ===
Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara.
Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref>
=== Daartol adanngol ===
[[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]]
Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed]
Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35]
Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi.
=== Jamanuuji ko adii koloñaal ===
E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo.
To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46]
Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]].
=== Koloñaal Angalteer ===
Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer.
[[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]]
E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer.
[[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]]
[[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]]
E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo.
E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii.
[[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]]
Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii.
E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal.
==Al'aadaji==
=== Binndol ===
[[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002
|192x192px]]
Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi.
=== Womre ===
[[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]]
Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310]
E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310]
E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310]
[[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]]
E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko.
E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii.
[[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]]
[[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal.
E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy.
=== Juulde ===
[[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]]
Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329]
=== Nyaamndu ===
[[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]]
[[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]]
[[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]]
[[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]]
Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330]
=== Saaman ===
[[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]]
Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol.
==Laawol tokkingo Laamu==
[[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]].
==Sifaaji==
[[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']]
[[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]]
[[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref>
==Lasgi E Ɗemle==
E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]].
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
|label1 = [[Hausa people|Hausa]]
|value1 = 25
|color1 = Green
|label2 = [[Yoruba people|Yoruba]]
|value2 = 21
|color2 = Red
|color3 = Blue
|label4 = [[igbo people|Igbo]]
|value4 = 18
|color4 = Orange
|label3 = [[Ijaw people|Ijaw]]
|value3 = 1.8
|label5 = [[Ibibio people|Ibibio]]
|value5 = 3.5
|color5 = Pink
|label6 = [[Tiv people|Tiv]]
|value6 = 2.4
|color6 = Maroon
|label7 = [[Fulani people|Fulani]]
|value7 = 6
|color7 = Black
|label8 = [[Kanuri people|Kanuri]]
|value8 = 3
|color8 = Cyan
|label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}}
Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje.
Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare.
Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]].
==Natal==
<gallery>
File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique)
File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya
File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas
File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century.
</gallery>
{{Commons|Nigeria}}
{{Afirik}}
==Tuugnorɗe==
[[Catégorie:Leydi]]
[[Catégorie:Afirik]]
[[Catégorie:Naajeeriya| ]]
tlfpye2w9tqgtbt8h3iq7gz0qrm3ofn
191489
191487
2026-10-07T14:24:25Z
Zaujeel khair
15680
191489
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''[[Naajeeriya]]''' e ''Mooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi ɓurndi ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya, e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik.
Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire, o ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya.
[[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref>
Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina heewi wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref>
== Ɗooforde Helmere ==
Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]].
== Daartol/ Taariiha ==
=== Ko adii daartol ===
Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara.
Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref>
=== Daartol adanngol ===
[[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]]
Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed]
Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35]
Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi.
=== Jamanuuji ko adii koloñaal ===
E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo.
To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46]
Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]].
=== Koloñaal Angalteer ===
Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer.
[[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]]
E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer.
[[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]]
[[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]]
E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo.
E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii.
[[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]]
Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii.
E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal.
==Al'aadaji==
=== Binndol ===
[[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002
|192x192px]]
Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi.
=== Womre ===
[[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]]
Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310]
E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310]
E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310]
[[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]]
E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko.
E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii.
[[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]]
[[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal.
E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy.
=== Juulde ===
[[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]]
Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329]
=== Nyaamndu ===
[[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]]
[[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]]
[[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]]
[[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]]
Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330]
=== Saaman ===
[[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]]
Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol.
==Laawol tokkingo Laamu==
[[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]].
==Sifaaji==
[[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']]
[[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]]
[[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref>
==Lasgi E Ɗemle==
E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]].
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
|label1 = [[Hausa people|Hausa]]
|value1 = 25
|color1 = Green
|label2 = [[Yoruba people|Yoruba]]
|value2 = 21
|color2 = Red
|color3 = Blue
|label4 = [[igbo people|Igbo]]
|value4 = 18
|color4 = Orange
|label3 = [[Ijaw people|Ijaw]]
|value3 = 1.8
|label5 = [[Ibibio people|Ibibio]]
|value5 = 3.5
|color5 = Pink
|label6 = [[Tiv people|Tiv]]
|value6 = 2.4
|color6 = Maroon
|label7 = [[Fulani people|Fulani]]
|value7 = 6
|color7 = Black
|label8 = [[Kanuri people|Kanuri]]
|value8 = 3
|color8 = Cyan
|label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}}
Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje.
Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare.
Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]].
==Natal==
<gallery>
File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique)
File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya
File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas
File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century.
</gallery>
{{Commons|Nigeria}}
{{Afirik}}
==Tuugnorɗe==
[[Catégorie:Leydi]]
[[Catégorie:Afirik]]
[[Catégorie:Naajeeriya| ]]
7c7p8ii7tzrw93i3xwlzu81gj6wcvog
191537
191489
2026-10-07T15:39:29Z
Zaujeel khair
15680
191537
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''[[Naajeeriya]]''' e m''ooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi ɓurndi ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya, e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik.
Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire, o ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya.
[[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref>
Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina heewi wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref>
== Ɗooforde Helmere ==
Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]].
== Daartol/ Taariiha ==
=== Ko adii daartol ===
Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara.
Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref>
=== Daartol adanngol ===
[[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]]
Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed]
Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35]
Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi.
=== Jamanuuji ko adii koloñaal ===
E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo.
To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46]
Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]].
=== Koloñaal Angalteer ===
Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer.
[[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]]
E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer.
[[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]]
[[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]]
E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo.
E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii.
[[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]]
Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii.
E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal.
==Al'aadaji==
=== Binndol ===
[[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002
|192x192px]]
Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi.
=== Womre ===
[[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]]
Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310]
E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310]
E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310]
[[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]]
E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko.
E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii.
[[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]]
[[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal.
E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy.
=== Juulde ===
[[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]]
Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329]
=== Nyaamndu ===
[[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]]
[[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]]
[[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]]
[[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]]
Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330]
=== Saaman ===
[[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]]
Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol.
==Laawol tokkingo Laamu==
[[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]].
==Sifaaji==
[[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']]
[[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]]
[[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref>
==Lasgi E Ɗemle==
E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]].
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
|label1 = [[Hausa people|Hausa]]
|value1 = 25
|color1 = Green
|label2 = [[Yoruba people|Yoruba]]
|value2 = 21
|color2 = Red
|color3 = Blue
|label4 = [[igbo people|Igbo]]
|value4 = 18
|color4 = Orange
|label3 = [[Ijaw people|Ijaw]]
|value3 = 1.8
|label5 = [[Ibibio people|Ibibio]]
|value5 = 3.5
|color5 = Pink
|label6 = [[Tiv people|Tiv]]
|value6 = 2.4
|color6 = Maroon
|label7 = [[Fulani people|Fulani]]
|value7 = 6
|color7 = Black
|label8 = [[Kanuri people|Kanuri]]
|value8 = 3
|color8 = Cyan
|label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}}
Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje.
Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare.
Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]].
==Natal==
<gallery>
File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique)
File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya
File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas
File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century.
</gallery>
{{Commons|Nigeria}}
{{Afirik}}
==Tuugnorɗe==
[[Catégorie:Leydi]]
[[Catégorie:Afirik]]
[[Catégorie:Naajeeriya| ]]
pccgj72loyctcd1vilcqjv0juy1ujpe
191598
191537
2026-10-08T05:26:19Z
Zaujeel khair
15680
191598
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''[[Naajeeriya]]''' e m''ooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi ɓurndi ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya,e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik.
Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire, o ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya.
[[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref>
Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina heewi wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref>
== Ɗooforde Helmere ==
Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]].
== Daartol/ Taariiha ==
=== Ko adii daartol ===
Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara.
Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref>
=== Daartol adanngol ===
[[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]]
Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed]
Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35]
Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi.
=== Jamanuuji ko adii koloñaal ===
E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo.
To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46]
Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]].
=== Koloñaal Angalteer ===
Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer.
[[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]]
E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer.
[[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]]
[[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]]
E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo.
E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii.
[[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]]
Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii.
E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal.
==Al'aadaji==
=== Binndol ===
[[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002
|192x192px]]
Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi.
=== Womre ===
[[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]]
Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310]
E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310]
E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310]
[[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]]
E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko.
E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii.
[[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]]
[[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal.
E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy.
=== Juulde ===
[[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]]
Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329]
=== Nyaamndu ===
[[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]]
[[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]]
[[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]]
[[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]]
Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330]
=== Saaman ===
[[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]]
Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol.
==Laawol tokkingo Laamu==
[[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]].
==Sifaaji==
[[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']]
[[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]]
[[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref>
==Lasgi E Ɗemle==
E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]].
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
|label1 = [[Hausa people|Hausa]]
|value1 = 25
|color1 = Green
|label2 = [[Yoruba people|Yoruba]]
|value2 = 21
|color2 = Red
|color3 = Blue
|label4 = [[igbo people|Igbo]]
|value4 = 18
|color4 = Orange
|label3 = [[Ijaw people|Ijaw]]
|value3 = 1.8
|label5 = [[Ibibio people|Ibibio]]
|value5 = 3.5
|color5 = Pink
|label6 = [[Tiv people|Tiv]]
|value6 = 2.4
|color6 = Maroon
|label7 = [[Fulani people|Fulani]]
|value7 = 6
|color7 = Black
|label8 = [[Kanuri people|Kanuri]]
|value8 = 3
|color8 = Cyan
|label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}}
Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje.
Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare.
Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]].
==Natal==
<gallery>
File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique)
File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya
File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas
File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century.
</gallery>
{{Commons|Nigeria}}
{{Afirik}}
==Tuugnorɗe==
[[Catégorie:Leydi]]
[[Catégorie:Afirik]]
[[Catégorie:Naajeeriya| ]]
t9bazoe192tjj98bbcjs74okrpkmb7h
191599
191598
2026-10-08T05:31:59Z
Zaujeel khair
15680
191599
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''[[Naajeeriya]]''' e m''ooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi ɓurndi ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya,e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik.
Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire, o ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya.
[[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref>
Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina heewi wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref>
== Ɗooforde Helmere ==
Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]].
== Daartol/ Taariiha ==
=== Ko adii daartol ===
Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara.
Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref>
=== Daartol adanngol ===
[[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]]
Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed]
Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35]
Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi.
=== Jamanuuji ko adii koloñaal ===
E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo.
To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46]
Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]].
=== Koloñaal Angalteer ===
Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer.
[[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]]
E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer.
[[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]]
[[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]]
E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo.
E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii.
[[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]]
Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii.
E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal.
==Al'aadaji==
=== Binndol ===
[[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002
|192x192px]]
Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi.
=== Womre ===
[[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]]
Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310]
E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310]
E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310]
[[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]]
E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko.
E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii.
[[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]]
[[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal.
E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy.
=== Juulde ===
[[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]]
Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329]
=== Nyaamndu ===
[[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]]
[[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]]
[[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]]
[[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]]
Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330]
=== Saaman ===
[[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]]
Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol.
==Laawol tokkingo Laamu==
[[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]].
==Sifaaji==
[[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']]
[[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]]
[[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref>
==Lasgi E Ɗemle==
E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]].
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
|label1 = [[Hausa people|Hausa]]
|value1 = 25
|color1 = Green
|label2 = [[Yoruba people|Yoruba]]
|value2 = 21
|color2 = Red
|color3 = Blue
|label4 = [[igbo people|Igbo]]
|value4 = 18
|color4 = Orange
|label3 = [[Ijaw people|Ijaw]]
|value3 = 1.8
|label5 = [[Ibibio people|Ibibio]]
|value5 = 3.5
|color5 = Pink
|label6 = [[Tiv people|Tiv]]
|value6 = 2.4
|color6 = Maroon
|label7 = [[Fulani people|Fulani]]
|value7 = 6
|color7 = Black
|label8 = [[Kanuri people|Kanuri]]
|value8 = 3
|color8 = Cyan
|label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}}
Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje.
Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare.
Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]].
==Natal==
<gallery>
File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique)
File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya
File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas
File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century.
</gallery>
{{Commons|Nigeria}}
{{Afirik}}
==Tuugnorɗe==
[[Catégorie:Leydi]]
[[Catégorie:Afirik]]
[[Catégorie:Naajeeriya| ]]
l82s6thgs9fkje0d0jbzq95spnzylhl
191600
191599
2026-10-08T05:33:18Z
Zaujeel khair
15680
191600
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''[[Naajeeriya]]''' e m''ooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi ɓurndi ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya,e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik.
Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire,O ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya.
[[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref>
Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina heewi wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref>
== Ɗooforde Helmere ==
Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]].
== Daartol/ Taariiha ==
=== Ko adii daartol ===
Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara.
Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref>
=== Daartol adanngol ===
[[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]]
Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed]
Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35]
Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi.
=== Jamanuuji ko adii koloñaal ===
E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo.
To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46]
Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]].
=== Koloñaal Angalteer ===
Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer.
[[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]]
E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer.
[[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]]
[[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]]
E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo.
E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii.
[[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]]
Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii.
E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal.
==Al'aadaji==
=== Binndol ===
[[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002
|192x192px]]
Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi.
=== Womre ===
[[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]]
Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310]
E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310]
E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310]
[[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]]
E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko.
E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii.
[[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]]
[[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal.
E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy.
=== Juulde ===
[[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]]
Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329]
=== Nyaamndu ===
[[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]]
[[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]]
[[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]]
[[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]]
Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330]
=== Saaman ===
[[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]]
Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol.
==Laawol tokkingo Laamu==
[[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]].
==Sifaaji==
[[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']]
[[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]]
[[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref>
==Lasgi E Ɗemle==
E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]].
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref>
|label1 = [[Hausa people|Hausa]]
|value1 = 25
|color1 = Green
|label2 = [[Yoruba people|Yoruba]]
|value2 = 21
|color2 = Red
|color3 = Blue
|label4 = [[igbo people|Igbo]]
|value4 = 18
|color4 = Orange
|label3 = [[Ijaw people|Ijaw]]
|value3 = 1.8
|label5 = [[Ibibio people|Ibibio]]
|value5 = 3.5
|color5 = Pink
|label6 = [[Tiv people|Tiv]]
|value6 = 2.4
|color6 = Maroon
|label7 = [[Fulani people|Fulani]]
|value7 = 6
|color7 = Black
|label8 = [[Kanuri people|Kanuri]]
|value8 = 3
|color8 = Cyan
|label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}}
Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje.
Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare.
Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]].
==Natal==
<gallery>
File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique)
File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya
File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas
File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century.
</gallery>
{{Commons|Nigeria}}
{{Afirik}}
==Tuugnorɗe==
[[Catégorie:Leydi]]
[[Catégorie:Afirik]]
[[Catégorie:Naajeeriya| ]]
7iokfw3pb65y07x8gzc4dtjnhz8qq9d
Isa Ali Ibrahim pantami
0
4863
191594
191310
2026-10-08T00:34:48Z
InternetArchiveBot
6960
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
191594
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Isa Ali Ibrahim''' CON (HeɗtoR) mo yimɓe fof anndi Isa Ali Pantami, ko siyaasaajo Naajeeriya, ko diineeji lislaam, o wonnoo ko jaagorgal jokkondiral e faggudu dijital gila 2019 haa 2023. O wonnoo kadi ko gardiiɗo mawɗo fedde ƴellitaare karallaagal kumpital leydi Naajeeriya gila lewru Seeɗto26 2019, hade makko toɗɗaade jaagorgal, o hunnaa ñalnde 21 ut 2019.<ref>{{cite news|title=Buhari swears in ministers (LIVE UPDATES)|url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/347756-buhari-swears-in-ministers-live-updates.html|accessdate=21 August 2019|date=21 August 2019|archive-date=21 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821122457/https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/347756-buhari-swears-in-ministers-live-updates.html|url-status=live|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=21 August 2019|url=https://punchng.com/live-updates-ministerial-swearing-in/|accessdate=21 August 2019|issue=21 August 2019|date=21 August 2019|archive-date=21 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821143844/https://punchng.com/live-updates-ministerial-swearing-in/|url-status=live|newspaper=[[The Punch]]}}</ref><ref name="SaSt">[https://web.archive.org/web/20160930232239/http://sahelstandard.com/index.php/2016/09/28/meet-the-new-nitda-director-general-dr-isa-ali-pantami/ Meet the New NITDA Director-General-Dr Isa Ali Pantami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160930232239/http://sahelstandard.com/index.php/2016/09/28/meet-the-new-nitda-director-general-dr-isa-ali-pantami/|date=30 September 2016}}, ''Sahara Standard''</ref>
== Kugal ==
Pantami wonnoo ko jannginoowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Abubakar Tafawa Balewa, Bauchi e karallaagal kumpital hade makko naatde e duɗal jaaɓi haaɗtirde Lislaam to Madiina to duɗal kesal to bannge limto e humpito ngam wonde hooreejo binndol karallaagal e hitaande 2014.<ref name="SaSt2">[https://web.archive.org/web/20160930232239/http://sahelstandard.com/index.php/2016/09/28/meet-the-new-nitda-director-general-dr-isa-ali-pantami/ Meet the New NITDA Director-General-Dr Isa Ali Pantami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160930232239/http://sahelstandard.com/index.php/2016/09/28/meet-the-new-nitda-director-general-dr-isa-ali-pantami/|date=30 September 2016}}, ''Sahara Standard''</ref><ref name="NITDA">[https://web.archive.org/web/20171113060208/http://nitda.gov.ng/pantami/ Pantami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113060208/http://nitda.gov.ng/pantami/|date=13 November 2017}}, National Information Technology Development Agency</ref><ref>{{Cite web|title=Dr Isa Ali Ibrahim Pantami|url=https://islamicmarkets.com/scholars/dr-isa-ali-ibrahim-pantami|access-date=2022-09-28|website=islamicmarkets.com|language=en}}</ref>
Pantami ina jeyaa e janngooɓe jeeɗiɗo (porofeseeruuji jokkondirɗi) ɓe Diiso Goomu Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Fedde Teknoloji Owerri (FUTO) toɗɗii e batu mum 186ɓo yuɓɓinaangu ñalnde aset 20 ut 2021.<ref>{{cite news|date=6 September 2021|title=Communications Minister, Pantami Becomes Professor of Cyber Security|url=https://prnigeria.com/2021/09/06/pantami-professor-cyber-security/|accessdate=8 September 2021|publisher=PRNigeria}}</ref><ref>{{cite news|date=6 September 2021|title=Pantami promoted to professor of cyber security|url=https://m.guardian.ng/news/pantami-promoted-to-professor-of-cyber-security/|location=Lagos, Nigeria|accessdate=8 September 2021|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref>{{cite news|last=Malumfashi|first=Muhammad|date=6 September 2021|title=Isa Pantami ya zama Farfesan Jami'a yana rike da kujerar Ministan Gwamnati a Najeriya|url=https://hausa.legit.ng/1432907-isa-pantami-ya-zama-farfesa-yana-rike-da-kujerar-ministan-gwamnati-a-najeriya.html|accessdate=8 September 2021|newspaper=[[Legit.ng]]}}</ref><ref>{{cite news|date=13 September 2021|title=Aisha Buhari Pantami: President Buhari wife explain why she use Prof. Isa Pantami video on Nigeria security|url=https://www.bbc.com/pidgin/58542534|accessdate=19 September 2021|publisher=BBC News Pidgin}}</ref> Kono noon, ndee ɗoo ƴellitgol ina jokki e jibinde luural, won heen annduɓe ina naamnoo ɗum no feewi e tuumeede wonde nde rewaani laawol gonngol e toɗɗagol professeur en e nder duɗe jaaɓi haaɗtirde Najeriya.<ref>{{Cite news|date=11 September 2021|title=Pantami's fake FUTO professorship joins other intellectual frauds|url=https://gazettengr.com/farooq-kperogi-pantamis-fake-futo-professorship-joins-other-intellectual-frauds/|location=Abuja, Nigeria|newspaper=[[Peoples Gazette]]}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 September 2021|title=Definitive case against Pantami's FUTO fraudfessorship|url=https://gazettengr.com/farooq-kperogi-definitive-case-against-pantamis-futo-fraudfessorship/|location=Abuja, Nigeria|newspaper=[[Peoples Gazette]]}}</ref>
=== Jaagorgal ko feewti e jokkondiral, newingol e faggudu dijital ===
Caggal nde hooreejo leydi Muhammadu Buhari suɓaama kadi, laamu maako waylitii nder hitaande 2019, Pantami toɗɗaama ngam laataago ministaajo arandeejo dow ko laarani jokkindiral e faggudu dijital ɓaawo nde innde tiitoonde nde'e wayliti ngam waɗugo "Faggudu dijital.
Tuugnaade e miijooji keɓaaɗi e njuɓɓudi kisal caggal nde ƴeewndorɗe SIM ɗe mbinnditaaki no haanirta nii e lewru suwee 2019 e uddugol ɓeen ɓe mbaawaano ƴeewndorɗe SIM mum en, Pantami yamiri Komiseer jokkondiral leydi Najeriya yo huutoro politik binnditagol e kuutoragol kaayitaaji SIM tawa ina yiɗi tabitinde tan ko maxi a number SIM huutortooɓe kesi huutortooɓe gonɓe ina ɗaminaa maa kesɗitin defte mum en e NIN mum en ko adii 1 Duujal 2020.<ref>{{cite news|last1=Ekine|first1=Moseph|title=Why you no go fit use pass three SIM Cards for Nigeria|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-51404037|website=[[BBC Pidgin]]|access-date=25 May 2021|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525204952/https://www.bbc.com/pidgin/tori-51404037|url-status=live}}</ref> Sabu ɗuum, ñalnde 13 feebariyee 2020, hooreejo Boko Haram, hono Abubakar Shekau, hulɓinii Pantami e peeñcu, o ñiŋii politik keso oo, ngam haɗde limoore kaayitaaji SIM mobiil ɗi abonmaajo waawi jogaade e dow sariya, haa tati. Shekau siftini kadi Pantami ko feewti e Sheek Jaafar Mahmud Adam, diine mo waraa e nder juulirde mum to Kano, o noddi ownooɓe e nder Afrik fof ngam tarde mo o wiyi, "Banndiraaɓe am wonɓe e [[Afrik]], [[Naajeeriya]] walla nokku goɗɗo, ko waɗi Jaafar koo alaa ko woni e dow Iversa Panta1
Pantami ko tergal fedde ordinateeruuji Biritaan (FBCS) e fedde ordinateeruuji leydi Nijeer (FNCS).<ref>{{Cite news|last1=Haruna|first1=Abdulkareem|title=In new video, Boko Haram leader Shekau threatens minister, journalists|url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/377482-in-new-video-boko-haram-leader-shekau-threatens-minister-journalists.html|newspaper=[[Premium Times]]|date=15 February 2020|access-date=25 May 2021|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525204956/https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/377482-in-new-video-boko-haram-leader-shekau-threatens-minister-journalists.html|url-status=live}}</ref>
Pantami ƴettii hooreejo batu winndereewu jowitiingu e fedde humpito (WSIS) e lewru mee 2022. Ɗum rewi ko e udditgol Sekreteruuji Jeneral Dental Telefoŋaaji hakkunde leyɗeele (ITU) to Geneve, Siwis.<ref name=":0">{{Cite web|title=Isa Ali Ibrahim Pantami, PhD, FNCS, FBCS, FIIM.|url=https://nitda.gov.ng/isa-ali-ibrahim-pantami-phd-fbcs/|website=NITDA|language=en-US|access-date=25 May 2020|archive-date=16 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716013633/https://nitda.gov.ng/isa-ali-ibrahim-pantami-phd-fbcs/|url-status=live}}</ref>
=== Kampaañ guwerneeruuji diiwaan Gombe 2027 ===
E hitaande 2026, Pantami ɗaɓɓiri noddaango guwerneer e nder diiwaan Gombe kono o yalti e woote gardagol leydi ndii. Caggal mum o naati e lannda Demokaraasi Leƴƴi (PDP) o yalti e kanndidaa lannda ka ngam suɓaade guwerneer diiwaan Gombe e hitaande 2027 e nder wooteeji garooji baɗaaɗi e lewru mee 2026<ref>{{Cite web|last=Agbo|first=Lawrence|date=2026-09-24|title=2027: Court nullifies Pantami's PDP candidacy, orders fresh primary in Gombe|url=https://thesun.ng/2027-court-nullifies-pantamis-pdp-candidacy-orders-fresh-primary-in-gombe/|access-date=2026-09-29|website=The Sun Nigeria|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Azubuike|first=Chima|date=2026-09-29|title=Gombe 2027: Pantami, Mailantarki, Garry enter fresh PDP ticket battle|url=https://punchng.com/gombe-2027-pantami-mailantarki-garry-enter-fresh-pdp-ticket-battle/|access-date=2026-09-29|website=Punch Newspapers|language=en-US}}</ref>. Ñalnde 24 lewru Seeɗto hitaande 2026, Ñaawirde Toownde Fedde nde to Gombe, ustii primaar mo Pantami waɗi kanndidaa PDP, yamiri lannda kaa yo waɗ primaar keso. Ñaawirde ndee jaɓaani ɗaɓɓaande ittude Pantami e PDP.<ref>{{Cite web|last=Olufemi|first=Damilola|date=2026-05-26|title=Ex-minister Pantami clinches Gombe PDP governorship ticket|url=https://guardian.ng/politics/ex-minister-pantami-clinches-gombe-pdp-governorship-ticket/|access-date=2026-09-29|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ayobami|first=Ayooluwa|date=2026-05-26|title=Ex-Minister Pantami Defects to PDP, Emerges Guber Candidate in Gombe|url=https://www.tvcnews.tv/ex-minister-pantami-defects-to-pdp-emerges-guber-candidate-in-gombe/|access-date=2026-09-29|website=Trending News}}</ref>
== Waajuuji ɓuuɓɗi e warde Alet Achi ==
Pantami wonnoo ko mawɗo Limaam to duɗal jaaɓi haaɗtirde Abubakar Tafawa Balewa (ATBU) e hitaande 2004 ɗo waajuuji makko mbiyata ko ina addana ɗum en ustude jokkere enɗam e/walla ustude fitinaaji ɗi, haa jooni ko ɗum addani warngo Sunday Nache Achi e ustude birooji fedde Evangelical Fellowship to duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal. Sunday Achi, e oon sahaa ko janngoowo hitaande nayaɓere, hooreejo fedde Egliis Linjiila Winning All (ECWA) e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde, waraa ko ñalnde 8 lewru Duujal hitaande 2004 e nder caɗeele etno-diineeji puɗɗinooɗe caggal nde won e almudɓe juulɓe tuumi mo wonde omo cirƴa binndanɗe diineeji ina mbaɗi fenaande e Islaam.<ref>https://www.icirnigeria.org/how-pantami-inciting-sermon-led-to-sunday-achis-death-former-atbu-students/</ref><ref>https://punchng.com/my-son-had-premonition-of-his-death-father-of-slain-atbu-christian-leader/</ref><ref>https://ikengaonline.com/2021/05/06/how-pantami-inciting-sermon-led-to-sunday-achas-death-former-atbu-students/</ref>
== Jokkondiral tuumaangal e Boko Haram e ummital haalaaji fundamentaliste en ==
E lewru abriil 2021, winndannde yaltunde e jaaynde wiyeteende The Daily Independent, sosiyatee jaayndeeji internet, jokkondirii Pantami e gonnooɗo hooreejo Boko Haram, Mohammed Yusuf, e wiyde wonde Pantami ina limtaa e doggol ownooɓe laamu Amerik. Winndannde ndee, caggal ɗuum, Daily Independent e NewswireNGR, portal jaayndeeji goɗɗi to internet, ƴettuɗo winndannde ndee, caggal nde haalaaji ɗii mbaawaano seertude. Ƴeewndo goongaaji Premium Times hollitii wonde "ko FEERE wiyde wonde jeewte hakkunde Mr Pantami e maayɗo Yuusuf ko jeewte sehilaaɓe.<ref>{{cite web|title=Terrorism Watchlist': Daily Independent Retracts, Apologises to Pantami|url=https://economicconfidential.com/2021/04/terrorism-daily-independent-apologises-pantami/|website=Economic Confidential|date=14 April 2021|access-date=25 May 2021|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525204956/https://economicconfidential.com/2021/04/terrorism-daily-independent-apologises-pantami/|url-status=live}}</ref><ref>[https://newswirengr.com/2021/04/12/retraction-publication-of-sunday-independent-story-alleging-nigerias-minister-of-communications-sheikh-isa-pantami-placed-on-terror-watch-list-for-alleged-ties-with-boko-haram-leader/ RETRACTION: Publication of Daily Independent Story alleging Nigeria’s Minister of Communications, Sheikh Isa Pantami placed on Terror watch-list for alleged ties with Boko Haram Leader] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418230957/https://newswirengr.com/2021/04/12/retraction-publication-of-sunday-independent-story-alleging-nigerias-minister-of-communications-sheikh-isa-pantami-placed-on-terror-watch-list-for-alleged-ties-with-boko-haram-leader/|date=18 April 2021}}, ''NewsWireNGR''</ref> Ko jeewte ɓutte ɗe hannde mbaɗi tuugnorgal wiɗtooji ganndal e miijooji Boko Haram" kono waawaano tabitinde so tawii Pantami waɗtaama e dow laamuuji Amerik no ownooɓe ɓee mbaɗirta nii feeñninde wonɓe e doggol ngol.<ref>[https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/455090-fact-check-is-communication-minister-isa-pantami-on-u-s-terror-watch-list.html FACT CHECK: Is Communication Minister Isa Pantami on U.S. terror watch list?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428233646/https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/455090-fact-check-is-communication-minister-isa-pantami-on-u-s-terror-watch-list.html|date=28 April 2021}}, ''Premium Times''</ref>Pantami hulɓinii ñaawde binndanɗe bayyinɗe winndannde adannde ndee, o wiyi wonde, so tawii o jaɓii ruttaade e NewsWireNgr, "jaayndeyaagal wiɗto ina ɗaɓɓi wiɗto hade mum yaltinde, wonaa caggal" e wonde "bayyinooɓe mawɓe ɓee maa njokkondir e awokaaji am e nder ñaawirdu nduu e ndeeɗoo bonannde jikkuuji The Daily Independent in1. Min ɗon ƴama e min ɗon ƴama yaafuye ngam semmbe ɗe taariiha amin waɗi haa ministaajo tedduɗo."<ref>{{Cite news|last1=Erezi|first1=Dennis|title=Pantami threatens to sue media platforms over alleged ties with Boko Haram|url=https://guardian.ng/news/pantami-threatens-to-sue-media-platforms-over-alleged-ties-with-boko-haram/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|accessdate=16 April 2021|date=12 April 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416151710/https://guardian.ng/news/pantami-threatens-to-sue-media-platforms-over-alleged-ties-with-boko-haram/|url-status=live}}</ref>
Kono tan, odiyooji bayyinaaɗi e jaaynde Peoples Gazette ina kollita wonde Pantami ina yurminoo terɗe Boko Haram nde o waɗata waajuuji e nder cakkital haa e darorɗe kitaale 2000. Ndeeɗoo feeñninde addani Pantami ɓeydaade feeñde e konnguɗi ɓooyɗi, ina jeyaa heen konngol 2004 ɗo o holliti ballal makko e Taliban e Al-Qaeda ("Yaa Alla, rokku Taliban e Al-Qaida nafoore") o wiyi wonde "jihad ko fartaŋŋe wonande kala goongɗinɗo keeriiɗo e nder leydi Nijeer." Ɗee konnguɗi wondude e konnguɗi goɗɗi hono konnguɗi ummoriiɗi e hitaande 2006 ɗo Pantami woyi maayde hooreejo Al Kaydaa to Irak, hono Abuu Musab al-Zarqawi (Yoo Alla yurmo Ahmadu Fadeel al-Khalayleh [innde jibinannde al-Zarqawi]) naatnaa e aca9am1 bayyinaango e duɗal jaaɓi-haaɗtirde Cape Town, Afrik worgo,<ref>[https://www.gazettengr.com/boko-haram-terrorists-are-our-muslim-brothers-shouldnt-be-killed-like-pigs-minister-pantami/ Boko Haram terrorists are our Muslim brothers, shouldn’t be killed like pigs: Minister Pantami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417204412/https://www.gazettengr.com/boko-haram-terrorists-are-our-muslim-brothers-shouldnt-be-killed-like-pigs-minister-pantami/?utm_source=ReviveOldPost&utm_medium=social&utm_campaign=ReviveOldPost%2F|date=17 April 2021}}, ''Peoples Gazette''</ref> ngal yahri ko ɓuri heewde ko haalaaka e nder leydi Najeriya. Haalaaji ɗii umminii luural, e wiyde Pantami yo woppu golle jaagorgal jokkondiral e dow innde #PantamiResign.<ref>{{cite web|last1=Oluwole|first1=Victor|title=Nigerians demand the resignation of communication minister Isa Pantami over graft allegations of terrorism|url=https://africa.businessinsider.com/local/leaders/nigerians-demand-the-resignation-of-communication-minister-isa-pantami-over-graft/p154791|website=[[Business Insider]] Africa|access-date=16 April 2021|date=14 April 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Oyero|first1=Kayode|title=#PantamiResign: Communications minister under fire over alleged link with terrorists|url=https://punchng.com/author/koyero/|newspaper=[[The Punch]]|access-date=16 April 2021|date=16 April 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416121219/https://punchng.com/author/koyero/|url-status=live}}</ref>
Pantami yeddi jaɓde ownugol walla jogaade miijooji bonɗi, o wiyi wonde ko ɓuri heewde e gollotooɓe makko ko Kerecee’en, o wiyi e nder yeewtere Peoples Gazette wonde "so mi yiɗaa Kerecee’en walla mi yi’aani ɓe no banndiraaɓe am nii, mi gollodataa e maɓɓe ko juuti." O wiyi kadi wonde o "waajotoo ko ɓooyi ko yowitii e jam hakkunde yimɓe kala diine e leñol" yantude e wiyde wonde winndooɓe Debating Boko Haram ɓee njuumtii e waasde jokkondirde e makko, ina gasa tawa ɓe kuutoriima firo Hausa mo moƴƴaani walla mo ŋakkaani. Kampaañ daraniiɗo Pantami ngam haɓaade noddaango e internet ngam yoɓde laamu, feeñninii nde konte Twitter laawɗuɗe ministeer jokkondiral e faggudu dijital winndi e aksidaa #PantamiWillStay e #PantamiwillnotResign ñalnde 17 abriil caggal balɗe ɗiɗi #PantamiResign ; tweet oo yaawi momteede. Waɗooɓe Pantami ɓe ngalaa jokkondiral laaɓtungal e Ministeer makko, haa jooni keɓii hashtag #PantamiWillStay gonɗo e Twitter ; kono, sabu tweet ministeer oo, laaɓtaani so tawii mbaydi ndii ko organik.<ref>{{cite web|last1=The CCI Occasional Papers|title=Debating Boko Haram|url=http://www.cci.uct.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/146/Debating%20Boko%20Haram.pdf|website=www.cci.uct.ac.za|publisher=Centre for Contemporary Islam, University of Cape Town|access-date=10 July 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416095734/http://www.cci.uct.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/146/Debating%20Boko%20Haram.pdf|url-status=live}}</ref>
Caggal nde 6amtaare e noddaango ngam woppude laamu jokki, Pantami salii haalaaji cfii ñalnde 17 abriil, o wiyi "won e haalaaji zi kaaldu-mi e duu6i 100 ko adii hannde, zi tuugnii ko e faamde am geze diine e oon sahaa, kadi mi waylii darndeeji keewcfi 6e 6amtunoo e ko yawti e new evidence e De1." luulndo lannda Peoples Democratic Party naati e noddaango ngam yo Pantami woppu laamu, kadi naamndii Departemaa Sarwisaaji Dowla ngam ƴeewtaade mo. Jaagorɗo on ɓeydi ƴamɗe nde o jaabti haala Facebook ka o ɗon ƴama Deji Adeyanju, o wi'i "Allah ya tsine masa albarka" nder ɗemngal Hausa, ɗum firti ko "Yoo Allah jaɓ barkaaji maako." Ndee jaabawol rewi heen ko teemedde keewɗe e wallidiiɓe Pantami mbaɗi natal Adeyanju e nder crosshairs addani heewɓe tuumaade Pantami ina ummina fitinaaji ; to<ref>{{cite web|last1=Essien|first1=Hillary|title=Pantami's ministry trends hashtags defending minister's support for terrorists|url=https://www.peoplesgazette.com/pantamis-ministry-trends-hashtags-defending-ministers-support-for-terrorists/|website=Peoples Gazette|accessdate=18 April 2021|date=17 April 2021}}</ref> bannge makko, Pantami wiyi konte makko ina njuumta, o momti jaabawol ngol.<ref>{{Cite news|last1=Ibrahim|first1=Idris|title=My personal driver a Christian, I am not a terrorist: Minister Pantami|url=https://gazettengr.com/my-personal-driver-a-christian-i-am-not-a-terrorist-minister-pantami/|location=Abuja, Nigeria|newspaper=[[Peoples Gazette]]|accessdate=18 April 2021|date=16 April 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418065127/https://gazettengr.com/my-personal-driver-a-christian-i-am-not-a-terrorist-minister-pantami/|url-status=live}}</ref>
Ñalnde 22 lewru nduu, gardiiɗo hooreejo leydi ndii, hono Garba Shehu, yaltinii bayyinaango ngam wallitde Pantami<ref>{{Cite news|last1=Asadu|first1=Chinedu|title=Pantami recants views on Al-Qaeda, insists he does not support terrorism|url=https://www.thecable.ng/breaking-pantami-recants-views-on-al-qaeda-insists-he-does-not-support-terrorism|newspaper=[[TheCable]]|accessdate=18 April 2021|date=17 April 2021|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417204114/https://www.thecable.ng/breaking-pantami-recants-views-on-al-qaeda-insists-he-does-not-support-terrorism|url-status=live}}</ref>, o wiyi wonde "miijooji ɗii njaɓaaka no feewi e oon sahaa, kadi maa ɗi njaɓaaka hannde...Wakkati ɓennii, yimɓe e miijooji mum en – ko heewi e ko foti – ina mbayla." Haala kan timmini bee "Njuɓɓudi ndi'i ɗon dari ɓaawo ministaajo Pantami<ref>{{Cite news|title=Presidency speaks on Pantami's controversial past|url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/456972-presidency-speaks-on-pantamis-controversial-past.html|newspaper=[[Premium Times]]|date=22 April 2021|access-date=9 May 2021|archive-date=10 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510152432/https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/456972-presidency-speaks-on-pantamis-controversial-past.html|url-status=live}}</ref> e ɓiɓɓe lesdi Naajeeriya fuu ngam tabitinki ɓe keɓa kuugal booɗngal, ceede booɗɗe, e reenuki booɗɗum nder kuuɗe ICT.<ref>{{Cite news|last1=Asadu|first1=Chinedu|title=Pro-Al-Qaeda views: PDP wants Pantami sacked and probed by DSS|url=https://www.thecable.ng/pro-al-qaeda-views-pdp-wants-pantami-sacked-and-probed-by-dss/amp|newspaper=[[TheCable]]|accessdate=18 April 2021|date=18 April 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418194922/https://www.thecable.ng/pro-al-qaeda-views-pdp-wants-pantami-sacked-and-probed-by-dss/amp|url-status=live}}</ref> Fuu e non, noddaango ngam Pantami woppa kuugal maako jokki. Senator Ajibola Basiru, hooreejo goomu Senaa ngam haalaaji e geɗe renndo,<ref>{{Cite news|title=EDITORIAL: Why Pantami Must Step Aside From Government|url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/459118-editorial-why-pantami-must-step-aside-from-government.html|newspaper=[[Premium Times]]|date=4 May 2021|access-date=9 May 2021|archive-date=9 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509132337/https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/459118-editorial-why-pantami-must-step-aside-from-government.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Reps minority leader demands Pantami's resignation|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/456728-reps-minority-leader-demands-pantamis-resignation.html|newspaper=[[Premium Times]]|date=21 April 2021|access-date=9 May 2021|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428163219/https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/456728-reps-minority-leader-demands-pantamis-resignation.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Isa Pantami comments and why Nigeria goment stand by Minister of Communication|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-56853897|website=[[BBC Pidgin]]|access-date=9 May 2021|archive-date=9 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509173707/https://www.bbc.com/pidgin/tori-56853897|url-status=live}}</ref> caggal ɗuum hollitii wonde ngam tabitinde Pantami wonde jaagorgal, "alaa fof fedde kisal ɓadtiima min ngam rokkude min kala humpito potngo ñaawde mo, e sahaa toɗɗagol makko e haa jooni...min mbaɗii golle amen availsaable e amen e fawaade e". of Pantami wi’i woodi "ceergal hakkunde sariyaaji e miijo siyaasaaku ko walaa nder kuugal Asaambele lesdi...doosɗe lesdi ɗon holla sarɗiiji ngam laataago jaagorɗo nden o doggaaki bee ko min ɗon mari haaje.<ref>{{Cite news|last1=Olubajo|first1=Oyindamola|title=Minister Pantami endorses fatwa directing his supporters to kill Deji Adeyanju|url=https://gazettengr.com/minister-pantami-endorses-fatwa-directing-his-supporters-to-kill-deji-adeyanju/|location=Abuja, Nigeria|newspaper=[[Peoples Gazette]]|accessdate=21 April 2021|date=20 April 2021|archive-date=21 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421011031/https://www.gazettengr.com/minister-pantami-endorses-fatwa-directing-his-supporters-to-kill-deji-adeyanju/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Olufemi|first1=Alfred|title=Pantami says Facebook page hacked after reportedly raining curse on activist|url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/456485-pantami-says-facebook-page-hacked-after-reportedly-raining-curse-on-activist.html|newspaper=[[Premium Times]]|accessdate=21 April 2021|date=20 April 2021|archive-date=21 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421043722/https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/456485-pantami-says-facebook-page-hacked-after-reportedly-raining-curse-on-activist.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Alleged Terrorism: Pantami qualified to contest for election, says Senate|url=https://pmnewsnigeria.com/2021/05/02/alleged-terrorism-pantami-qualified-to-contest-for-election-says-senate/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[P.M. News]]|access-date=25 May 2021|archive-date=24 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524160217/https://pmnewsnigeria.com/2021/05/02/alleged-terrorism-pantami-qualified-to-contest-for-election-says-senate/|url-status=live}}</ref>
== Defte binndaaɗe ==
Yoga e defte ɗe porfeseer Iisaa Aali Ibraahiima winndi ko ɗeeɗoo
*Karallaagal Ko wonaa Degreeji Tan<ref>{{Cite web|last=admin|date=2024-01-02|title=Skills Rather than Just Degrees?: Language, Literature at the Intersection of Digital Technology in the 21st Century (1)|url=https://intervention.ng/29650/|access-date=2024-04-19|website=Intervention|language=en-US}}</ref>
*Eɓɓooje kisal siber ngam kisal leydi<ref>{{Cite web|last=Oladosu|first=Rahma|date=2022-08-10|title=Cyber Security Initiatives for Securing a Country, by Fom Gyem|url=https://economicconfidential.com/2022/08/cyber-security-initiatives/|access-date=2024-04-19|website=Economic Confidential|language=en-US}}</ref>
*Jahgol ganndo: Navigation Akademi<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2024-01-21|title=Pantami to unveil book on scholarly journey, personal experience|url=https://guardian.ng/art/books/pantami-to-unveil-book-on-scholarly-journey-personal-experience/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2024-04-19|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref>
*Mahngo Faggudu Dijital ngam Afrik Dijital
*Datafication renndo ngam ƴellitde faggudu internet
*Haɓde e Owre Rewrude e Kisal Siber e Karallaagal Kesal.
*Haalaaji cuɓaaɗi dow ɓamtaare sekteer ICT leydi Naajeeriya
== Himobe ==
{{Reflist}}
[[Category:Stub]]
0p70qsdu3twguu1ltnwod5pf2fopcyy
Rofiat Imuran
0
7737
191639
99473
2026-10-08T11:05:02Z
Adam644
9917
191639
wikitext
text/x-wiki
'''Rofiat Adenike Imuran''' (Yoruba: [ɾoːfiát imùɾán]; jibinaa ko ñalnde 17 lewru nduu hitaande 2004) ko fijoowo fuku koyɗe Najeriya, fijoowo ko no defender e nder fedde rewɓe Aston Villa e nder fedde rewɓe Najeriya.[2]
== Golle kippu ==
=== Dowla Reims, 2022-24 ===
Ñalnde 13 lewru nduu hitaande 2022, Imuran siifondiri e Stade de Reims nanondiral duuɓi ɗiɗi.[3][4][5][6] O waɗii 30 pottital e nder ligue, o waɗii 8 gool e nder fedde nde.[7]
=== Lionuuji rewɓe wuro London, 2024-26 ===
E lewru Oktoobar 2024, Imuran naati e fedde rewɓe Ligue 2 wiyeteende London City Lionesses e dow nanondiral duuɓi tati.[8] Caggal nde Birmingham City heɓi 2-2 e darorɗe hitaande 2024-25, kippu nguu wonti kippu rewɓe gadano jeyaaɗo e hoore mum heɓde yahrude yeeso e nder Ligue Super Ligue rewɓe (WSL).[9]
=== Aston Villa, hitaande 2026- ===
Ñalnde 30 lewru bowte hitaande 2026, Imuran siifondirii e fedde WSL.[10]
[[Category:Stub]]
47m7yyyumazo2ew7z4d0nx1gz7omrrs
191642
191639
2026-10-08T11:06:12Z
Adam644
9917
191642
wikitext
text/x-wiki
'''Rofiat Adenike Imuran''' (Yoruba: [ɾoːfiát imùɾán]; jibinaa ko ñalnde 17 lewru nduu hitaande 2004) ko fijoowo fuku koyɗe Najeriya, fijoowo ko no defender e nder fedde rewɓe Aston Villa e nder fedde rewɓe Najeriya.[2]
== Golle kippu ==
=== Dowla Reims, 2022-24 ===
Ñalnde 13 lewru nduu hitaande 2022, Imuran siifondiri e Stade de Reims nanondiral duuɓi ɗiɗi.[3][4][5][6] O waɗii 30 pottital e nder ligue, o waɗii 8 gool e nder fedde nde.[7]
=== Lionuuji rewɓe wuro London, 2024-26 ===
E lewru Oktoobar 2024, Imuran naati e fedde rewɓe Ligue 2 wiyeteende London City Lionesses e dow nanondiral duuɓi tati.[8] Caggal nde Birmingham City heɓi 2-2 e darorɗe hitaande 2024-25, kippu nguu wonti kippu rewɓe gadano jeyaaɗo e hoore mum heɓde yahrude yeeso e nder Ligue Super Ligue rewɓe (WSL).[9]
=== Aston Villa, hitaande 2026- ===
Ñalnde 30 lewru bowte hitaande 2026, Imuran siifondirii e fedde WSL.[10]
== Golle hakkunde leyɗeele ==
Imuran woniino lomto leydi Najeriya e kawgel fuku winndere 2022 hakkunde rewɓe 20.[11][12]
Ñalnde 16 lewru nduu hitaande 2023, o naati e fedde Najeriya 23 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel fuku winndere 2023.[13]
== Tuugnorgal ==
"Doggol limtooji rewɓe FIFA U-20 kawgel fuku winndere Kolommbi 2024" (PDF). FIFA. h. 20. Arsiif (PDF) e asli mum ñalnde 16 feebariyee 2025. Heɓtinaa ñalnde 16 desaambar 2025.
Alao, Seyi (5 suwee 2022). "Ko kamɓe ngoni yeeso Falcons mawɗo" — Waldrum ina yetta Imuran, Deborah e woɗɓe". Kabaruuji Pijirlooji Cakkitiiɗi E Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 1 Abriil 2023.
Oyebola, Mike (13 ut 2022). "Njoɓdi: Fedde Farayse, Stade Reims siifondirii e Falconets ɗiɗo". Posto ñalnde kala. Lagos, leydi Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 1 Abriil 2023.
Erons, Imhons (13 oktoobar 2022). "Laamu: Stade de Reims siifondirii e koode ɗiɗi e nder kawgel fuku winndere - Soccernet NG". Fuku koyɗe.ng. Heɓtinaama ñalnde 1 Abriil 2023.
Agberebi, Jaak (14 oktoobar 2022). "Koode Falconet Demehin, Imuran naati e fedde Farayse Stade de Reims". Pijirlooji timmuɗi. Lagos, leydi Naajeeriya. Heɓtinaama ñalnde 1 Abriil 2023.
Dairo, Fisayo (14 oktoobar 2022). "Imuran, Demehin ina jogori arde e Reims". Pijirlooji ACLS. Heɓtinaama ñalnde 1 Abriil 2023.
Budu, Godfred (12 oktoobar 2024). "Defender Super Falcons tacci maayo, maande ngam bannge Engele". koye afrik.com. Heɓtinaama ñalnde 4 feebariyee 2025.
"Rofiat Imuran, gardinooɗo leydi Nijeer, naatii e Lionesses wuro London e dow nanondiral duuɓi tati". Lioneeji wuro Londres. Heɓtinaama ñalnde 4 feebariyee 2025.
"Wuro Birmingham 2-2 Lioneeji wuro London: ɓamtaare WSL ngam fedde jeytaare". BBC Pijirlooji. 4 lewru Mbooy 2025. Wurtinaama ñalnde 7 Duujal 2025.
"Rofiat Imuran siifondirii e Villa". Aston Villa F.C. 30 lewru Ut 2026. Wonande 1 suwee 2026.
"Falcons ina weltina Imuran". Punndi ndii. 23 feebariyee 2023. Wonande 1 abriil 2023.
"Coach Falconets inniri fedde kawgel aduna nde fedde nde yahata to Kosta Rika". kanaalstv.com.
Ryan Dabbs (14 suwee 2023). "Kop Aduna 2023 rewɓe Niiseer: noddaango ɓurngo ɓadaade". nayi e ɗiɗi.com. Heɓtinaama ñalnde 20 suwee 2023.
== Jokkondire yaajɗe ==
Rofiat Imuran to laawol fuku koyɗe
[[Category:Stub]]
enjjc2j3ws3t7c70c8ez0se01iawyhk
191645
191642
2026-10-08T11:07:26Z
Adam644
9917
191645
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rofiat Adenike Imuran''' (Yoruba: [ɾoːfiát imùɾán]; jibinaa ko ñalnde 17 lewru nduu hitaande 2004) ko fijoowo fuku koyɗe Najeriya, fijoowo ko no defender e nder fedde rewɓe Aston Villa e nder fedde rewɓe Najeriya.[2]
== Golle kippu ==
=== Dowla Reims, 2022-24 ===
Ñalnde 13 lewru nduu hitaande 2022, Imuran siifondiri e Stade de Reims nanondiral duuɓi ɗiɗi.[3][4][5][6] O waɗii 30 pottital e nder ligue, o waɗii 8 gool e nder fedde nde.[7]
=== Lionuuji rewɓe wuro London, 2024-26 ===
E lewru Oktoobar 2024, Imuran naati e fedde rewɓe Ligue 2 wiyeteende London City Lionesses e dow nanondiral duuɓi tati.[8] Caggal nde Birmingham City heɓi 2-2 e darorɗe hitaande 2024-25, kippu nguu wonti kippu rewɓe gadano jeyaaɗo e hoore mum heɓde yahrude yeeso e nder Ligue Super Ligue rewɓe (WSL).[9]
=== Aston Villa, hitaande 2026- ===
Ñalnde 30 lewru bowte hitaande 2026, Imuran siifondirii e fedde WSL.[10]
== Golle hakkunde leyɗeele ==
Imuran woniino lomto leydi Najeriya e kawgel fuku winndere 2022 hakkunde rewɓe 20.[11][12]
Ñalnde 16 lewru nduu hitaande 2023, o naati e fedde Najeriya 23 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel fuku winndere 2023.[13]
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
== Jokkondire yaajɗe ==
Rofiat Imuran to laawol fuku koyɗe
[[Category:Stub]]
rt8uoktpgo4879dynpr479a62v428z1
191649
191645
2026-10-08T11:10:28Z
Adam644
9917
191649
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rofiat Adenike Imuran''' (Yoruba: [ɾoːfiát imùɾán]; jibinaa ko ñalnde 17 lewru nduu hitaande 2004) ko fijoowo fuku koyɗe Najeriya, fijoowo ko no defender e nder fedde rewɓe Aston Villa e nder fedde rewɓe Najeriya.<ref>{{Cite web|last=Alao|first=Seyi|date=2022-09-05|title="They are the future of Super Falcons" — Waldrum praises Imuran, Deborah and others|url=https://www.brila.net/they-are-the-future-of-super-falcons-waldrum-praises-imuran-deborah-and-others/|access-date=2023-04-01|website=Latest Sports News In Nigeria|language=en-US}}</ref>
== Golle kippu ==
=== Dowla Reims, 2022-24 ===
Ñalnde 13 lewru nduu hitaande 2022, Imuran siifondiri e Stade de Reims nanondiral duuɓi ɗiɗi.<ref>{{Cite news|last=Oyebola|first=Mike|date=2022-10-13|title=Transfer: French club, Stade Reims sign Falconets duo|url=https://dailypost.ng/2022/10/13/transfer-french-club-stade-reims-sign-falconets-duo/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-04-01|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Erons|first=Imhons|date=2022-10-13|title=Official: Stade de Reims sign two Nigeria u20 Women World Cup stars - Soccernet NG|url=https://soccernet.ng/2022/10/official-stade-de-reims-sign-two-nigeria-u20-women-world-cup-stars.html|access-date=2023-04-01|website=Soccernet.ng|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Agberebi|first=James|date=2022-10-14|title=Falconets Stars Demehin, Imuran Join French Club Stade de Reims|url=https://www.completesports.com/falconets-stars-demehin-imuran-join-french-club-stade-de-reims/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-04-01|newspaper=[[Complete Sports]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dairo|first=Fisayo|date=2022-10-14|title=Super Falcons stars Imuran, Demehin set for Reims debut|url=https://www.aclsports.com/super-falcons-stars-imuran-demehin-set-for-reims-debut/|access-date=2023-04-01|website=ACLSports|language=en-GB}}</ref> O waɗii 30 pottital e nder ligue, o waɗii 8 gool e nder fedde nde.<ref name="afrik-foot">{{cite news|last1=Budu|first1=Godfred|title=Super Falcons defender crosses the Channel, signs for English side|url=https://www.afrik-foot.com/en-ng/super-falcons-defender-sign-english-club|access-date=4 February 2025|work=afrik-foot.com|date=12 October 2024}}</ref>
=== Lionuuji rewɓe wuro London, 2024-26 ===
E lewru Oktoobar 2024, Imuran naati e fedde rewɓe Ligue 2 wiyeteende London City Lionesses e dow nanondiral duuɓi tati.<ref name="LCL announcement">{{cite web|title=Nigeria international Rofiat Imuran joins London City Lionesses on three-year contract|url=https://www.londoncitylionesses.com/post/nigeria-international-rofiat-imuran-joins-london-city-lionesses-on-three-year-contract|publisher=London City Lionesses|access-date=4 February 2025}}</ref> Caggal nde Birmingham City heɓi 2-2 e darorɗe hitaande 2024-25, kippu nguu wonti kippu rewɓe gadano jeyaaɗo e hoore mum heɓde yahrude yeeso e nder Ligue Super Ligue rewɓe (WSL).<ref>{{Cite web|date=2025-05-04|title=Birmingham City 2-2 London City Lionesses: WSL promotion for independent club|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c15v1v9v1v0t|access-date=2025-12-07|website=BBC Sport|language=en-GB}}</ref>
=== Aston Villa, hitaande 2026- ===
Ñalnde 30 lewru bowte hitaande 2026, Imuran siifondirii e fedde WSL.<ref>{{Cite web|date=30 August 2026|title=Rofiat Imuran signs for Villa|url=https://www.avfc.co.uk/news/2026/august/30/women-rofiat-imuran-signs-for-villa/|access-date=1 September 2026|website=Aston Villa F.C.}}</ref>
== Golle hakkunde leyɗeele ==
Imuran woniino lomto leydi Najeriya e kawgel fuku winndere 2022 hakkunde rewɓe 20.<ref>{{Cite news|date=2023-02-23|title=Falcons chance excites Imuran|url=https://punchng.com/falcons-chance-excites-imuran/|access-date=2023-04-01|newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Falconets' Coach Names World Cup Squad As Team Depart For Costa Rica|url=https://www.channelstv.com/2022/08/05/falconets-coach-names-world-cup-squad-as-team-departs-for-costa-rica/|website=channelstv.com}}</ref>
Ñalnde 16 lewru nduu hitaande 2023, o naati e fedde Najeriya 23 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel fuku winndere 2023.<ref>{{Cite web|author1=Ryan Dabbs|date=2023-06-14|title=Nigeria Women's World Cup 2023 squad: most recent call ups|url=https://www.fourfourtwo.com/features/nigeria-women-world-cup-2023-squad-team-roster-players|access-date=2023-06-20|website=fourfourtwo.com|language=en}}</ref>
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
== Jokkondire yaajɗe ==
Rofiat Imuran to laawol fuku koyɗe
[[Category:Stub]]
ly49oepwg5e9ez5lnwygptj0rkj8jge
Anam Imo
0
7739
191586
93186
2026-10-07T20:24:23Z
Adam644
9917
191586
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anam Mary Imo''' (jibinaa ko 30 noowammbar 2000) ko FC Rosengård e nder fedde Damallsvenskan e fedde ngenndiire fuku koyɗe. O fiyi kadi e kippu sukaaɓe les 20 hitaande.
== Kugal ==
=== Golle kippu ===
E lewru marse 2016, Imo waɗii gool gootol e Nasarawa Amazons e nder doggol maɓɓe e Naajeeriya les 17, ngam heblude kawgel fuku winndere 2016 FIFA U-17.[3]
=== Je lesdi feere ===
Imo jeyaa ko e fukuyaŋkooɓe noddanooɓe e nder fedde Najeriya ngam tawtoreede pijirlooji Afrik 2015 ɗi gardiiɗo coftal ɓalli, Christopher Danjuma.[4] E nder kampaañ, o waɗii golle keewɗe e kippu nguu.[5][6] Ko adii kawgel rewɓe Afrik 2016, Imo wonnoo ko e fedde 30 gorko nde Florence Omagbemi yuɓɓini, kono o waɗaani fedde sakkitiinde nde 23 fulɓe.[7] E nder tolno les-20, O waɗii nafoore e doggol Naajeeriya ngam tawtoreede kawgel fuku winndere 2018 FIFA U-20, o waɗii golle e nder koyɗe ɗiɗi ɗee kala e kawgel cakkitiingel ngel ɓe mbaɗi e Afrik worgo.[8][9]
O inniraa ko e doggol limtooji cakkitiiɗi ɗi coftuɗo Thomas Dennerby to kawgel rewɓe WAFU 2018.[10] E nder kawgel ngel, o waɗii gool e kippu rewɓe Togo e nder pottital cakkitiingal hakkunde fedde nde.[11] E lewru abriil 2018, Imo wonnoo ko e doggol fuɗɗorde e nder pottital Najeriya e Farayse e nder pottital sehilaaɓe to Le Mans.[12]
== Jettooɗe ==
2018 Njeenaaje Fedde Fulɓe Naajeeriya – Debbo Suka Fulɓe ɓurɓe waawde fuku koyɗe (toɗɗaa)[13]
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
[[Category:Stub]]
2hwhyggwy0bwhstle3qxzy3z5ukgcma
191587
191586
2026-10-07T20:28:02Z
Adam644
9917
191587
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anam Mary Imo''' (jibinaa ko 30 noowammbar 2000) ko FC Rosengård e nder fedde Damallsvenskan e fedde ngenndiire fuku koyɗe. O fiyi kadi e kippu sukaaɓe les 20 hitaande.
== Kugal ==
=== Golle kippu ===
E lewru marse 2016, Imo waɗii gool gootol e Nasarawa Amazons e nder doggol maɓɓe e Naajeeriya les 17, ngam heblude kawgel fuku winndere 2016 FIFA U-17.<ref>{{Cite web|url=http://www.goal.com/en-ng/news/12072/nigeria-women/2016/03/03/20937652/nigeria-u17-women-defeat-nasarawa-amazons-in-friendly|title=Nigeria U17 women defeat Nasarawa Amazons in friendly|last=Ahmadu|first=Samuel|website=Goal.com|access-date=11 May 2018}}</ref>
=== Je lesdi feere ===
Imo jeyaa ko e fukuyaŋkooɓe noddanooɓe e nder fedde Najeriya ngam tawtoreede pijirlooji Afrik 2015 ɗi gardiiɗo coftal ɓalli, Christopher Danjuma.<ref>{{Cite news|url=http://www.pulse.ng/sports/football/all-african-games-injured-asisat-oshoala-not-in-super-falcons-squad-id4052210.html|title=Injured Asisat Oshoala not in Super Falcons squad|last=Dede|first=Steve|date=7 August 2015|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|access-date=11 May 2018|archive-date=12 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712003825/https://www.pulse.ng/sports/football/all-african-games-injured-asisat-oshoala-not-in-super-falcons-squad-id4052210.html|url-status=dead}}</ref> E nder kampaañ, o waɗii golle keewɗe e kippu nguu.<ref>{{Cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2015/08/super-falcons-thrash-katsina-spotlight-queens-7-0/|location=Lagos, Nigeria|title=Super Falcons thrash Katsina Spotlight Queens 7–0|date=27 August 2015|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|access-date=11 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/sports/football/188824-super-falcons-defeat-santos-boys-academy-4-0.html|title=Super Falcons defeat Santos Boys Academy 4–0|date=23 August 2015|newspaper=[[Premium Times]]|access-date=11 May 2018}}</ref> Ko adii kawgel rewɓe Afrik 2016, Imo wonnoo ko e fedde 30 gorko nde Florence Omagbemi yuɓɓini, kono o waɗaani fedde sakkitiinde nde 23 fulɓe.<ref>{{Cite news|url=http://www.pulse.ng/sports/football/asisat-oshoala-super-falcons-star-29-others-invited-to-camp-ahead-of-women-s-afcon-id5591697.html|title=Super Falcons star, 29 others invited to camp ahead of Women's AFCON|last=Dede|first=Steve|date=11 October 2016|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|access-date=11 May 2018|archive-date=11 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711235840/https://www.pulse.ng/sports/football/asisat-oshoala-super-falcons-star-29-others-invited-to-camp-ahead-of-women-s-afcon-id5591697.html|url-status=dead}}</ref> E nder tolno les-20, O waɗii nafoore e doggol Naajeeriya ngam tawtoreede kawgel fuku winndere 2018 FIFA U-20, o waɗii golle e nder koyɗe ɗiɗi ɗee kala e kawgel cakkitiingel ngel ɓe mbaɗi e Afrik worgo.<ref>{{Cite news|url=https://www.thecable.ng/falconets-defeat-safrica-inch-closer-to-world-cup-qualification|title=Falconets defeat S'Africa, inch closer to WC qualification|last=Sulola|first=Remi|date=13 January 2018|newspaper=[[TheCable]]|access-date=11 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.businessdayonline.com/falconets-dismantle-south-africas-basetsana-book-france-2018-world-cup-ticket/|title=Falconets dismantle South Africa's Basetsana to book France 2018 World Cup ticket|last=Niebem|first=Anthony|date=28 January 2018|website=BusinessDay|access-date=11 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814235338/http://www.businessdayonline.com/falconets-dismantle-south-africas-basetsana-book-france-2018-world-cup-ticket/|archive-date=14 August 2019|url-status=dead}}</ref>
O inniraa ko e doggol limtooji cakkitiiɗi ɗi coftuɗo Thomas Dennerby to kawgel rewɓe WAFU 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.completesportsnigeria.com/super-falcons-arrive-abidjan-wafu-cup-nations/|title=Super Falcons Arrive In Abidjan For WAFU Cup Of Nations|date=12 February 2018|website=Complete Sports|access-date=11 May 2018|archive-date=15 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715094449/https://www.completesportsnigeria.com/super-falcons-arrive-abidjan-wafu-cup-nations/|url-status=dead}}</ref>E nder kawgel ngel, o waɗii gool e kippu rewɓe Togo e nder pottital cakkitiingal hakkunde fedde nde.<ref>{{Cite news|url=http://www.pulse.ng/sports/football/super-falcons-to-face-ghana-in-semi-finals-of-wafu-women-s-cup-id8007741.html|title=Nigeria beat Togo, face Ghana in semi-finals of WAFU Women's Cup|last=Abayomi|first=Tosin|date=21 February 2018|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|access-date=11 May 2018|archive-date=4 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604055120/http://www.pulse.ng/sports/football/super-falcons-to-face-ghana-in-semi-finals-of-wafu-women-s-cup-id8007741.html|url-status=dead}}</ref>E lewru abriil 2018, Imo wonnoo ko e doggol fuɗɗorde e nder pottital Najeriya e Farayse e nder pottital sehilaaɓe to Le Mans.<ref>{{Cite web|url=http://scorenigeria.com.ng/2018/04/06/oparanozie-ordega-lead-super-falcons-attack-u20-star-anam-imo-surprise-starter/|title=Oparanozie, Ordega lead Super Falcons attack, U20 star Anam Imo surprise starter|last=admin|date=6 April 2018|website=Score Nigeria|access-date=11 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180408181515/http://scorenigeria.com.ng/2018/04/06/oparanozie-ordega-lead-super-falcons-attack-u20-star-anam-imo-surprise-starter/|archive-date=8 April 2018|url-status=usurped}}</ref>
== Jettooɗe ==
2018 Njeenaaje Fedde Fulɓe Naajeeriya – Debbo Suka Fulɓe ɓurɓe waawde fuku koyɗe (toɗɗaa)<ref>{{Cite news|url=https://www.punchng.com/moses-oshoala-win-aiteonff-awards/|title=Moses, Oshoala win Aiteo/NFF awards|date=20 February 2018|newspaper=[[The Punch]]|access-date=11 May 2018}}</ref>
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
[[Category:Stub]]
fzvt5xo9po835wm01y3k3iou5tkrm50
Gloria Chinasa
0
7795
191593
190708
2026-10-08T00:12:27Z
InternetArchiveBot
6960
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
191593
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gloria Chinasa Okoro''' (heɗtoR, jibinaa ko ñalnde 8 desaambar 1987) ko gonnooɗo fuku koyɗe, fiyoowo ko yeeso. O jibinaama, o mawni haa lesdi Naajeeriya, o mawni haa lesdi Naajeeriya, o ɗon mari haaje hukuumaaji rento lesdi Naajeeriya.
== Golle kippu ==
Chinasa jibinaa, mawni ko to leydi Najeriya. O fuɗɗii golle makko ko e fedde wiyeteende Rivers Angels, to Port Harcourt. E hitaande 2005, o fiyi kawgel e fedde Gine Ekuwatorial, o waɗi heen golle tati. Caggal ɗuum, o jaɓi eɓɓaande ngam fiyde e kippu ngenndiijo rewɓe Gine Ekuwator.Chinasa waɗii kawgel fuku winndere 2011, ɗo o woni fuɗɗorde kawgel ngel o fooli Ostarali 3-2.<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710112548/https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=265822/index.html|url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=265822/index.html|title=FIFA Player Statistics: CHINASA|publisher=FIFA.com|archive-date=10 July 2011|accessdate=29 September 2018}}</ref>
Caggal kawgel fuku winndere ngel, Chinasa siifondirii e Unia Racibórz, kaɓantooɗo kawgel ngel. O waɗii gool gootol e kippu nguu e kawgel ngel ɓe mbaɗi e Pallokerho-35 e hitaande 2011-12.<ref>[https://web.archive.org/web/20170827102854/http://es.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250031538/profile/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170827102854/http://es.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250031538/profile/index.html|date=27 August 2017}} [[UEFA]]</ref>
Ñalnde 28 lewru nduu hitaande 2006, Chinasa waɗii gool gadanol e nder daartol Gine Ekuwator e kawgel rewɓe Afrik.<ref>[https://web.archive.org/web/20080618010338/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=521/edition=247808/matches/match=55512/report.html] [[FIFA]]</ref> O wonti kadi Kapiteen Afrik e kawgel baɗnoongel e hitaande 2008 e 2012.
== Teddungal ==
'''Uniya Rasiborz'''
Ekstraliga: 2011-12,<ref>{{cite web|title=Unia Racibórz zdobyła mistrzostwo Polski, Chinasa królową strzelczyń!|url=https://sport.nowiny.pl/sport/83694-unia-raciborz-zdobyla-mistrzostwo-polski-chinasa-krolowa-strzelczyn.html|website=sport.nowiny.pl|access-date=21 November 2024|language=pl|date=3 June 2012}}</ref> 2012-13 <ref>{{cite web|title=Ekstraliga kobiet 2012/2013|url=http://www.90minut.pl/liga/0/liga6306.html|website=90minut.pl|access-date=23 November 2024|language=pl}}</ref>.
Kop Poloñ: 2011-12<ref>{{cite web|title=Unia Racibórz zdobyła Puchar Polski kobiet|url=http://www.90minut.pl/news/190/news1901636.html|website=90minut.pl|access-date=21 November 2024|language=pl|date=6 June 2012}}</ref>
'''Estrellas de E'Waiso Ipola'''
Liga ngenndiijo fuku koyɗe rewɓe: 2018
'''Gine Ekuwatoor'''
Kawgel rewɓe Afrik: 2008, 2012
'''Goodo'''
Ko ɓuri heewde e kawgel Ekstraliga : 2011-12, <ref>{{cite web|title=Strzelcy|url=http://www.90minut.pl/strzelcy.php?id=5675|website=90minut.pl|access-date=23 November 2024|language=pl}}</ref> 2012-13.
Ko ɓuri heewde e kawgel Poloñ: 2012-13<ref>{{cite web|title=Strzelcy|url=http://www.90minut.pl/strzelcy.php?id=6306|website=90minut.pl|access-date=23 November 2024|language=pl}}</ref>
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
[[Category:Stub]]
schapdjw9de3gsw6rvvu7ch3275yhqo
Naadiya Moosajee
0
8031
191596
91733
2026-10-08T01:37:52Z
InternetArchiveBot
6960
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
191596
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''naadiya Moosajee'''
O jibinaa nder [[Senegaal]] nder hitaande 1984. O yahi to Yunivasiti Cape Town (UCT), o jaɓaama e jaŋde Bachelor of Science (BSc) Civil Engineering. O tokki janngude maako haa UCT, o jaɓaama e jaango jaango nder jannde nder nder nder hitaande ndungu 2009. Nder hitaande maako je'eteere nder nder jannde maggal, o waɗi lebbi 12 nder nder lesdi Germany nder jaŋde Stuttgart. Nder 2013, o jaɓi jaŋde Edinburgh bee jaŋde Master of Business Administration (MBA)Naadiya Moosajee, ko mo'owo mo'owoowo nder lesdi Afrika, mo'oowo ummatoore e mo'owonɗo mo'owol e Women in Engineering (WomEng), mo'o wondi mo'o'o'i ngam heɓugo anndal anndal nder ɓikkoy nder lesdi Afrika.
== Ɓaawo e janngirde ==
O jibinaa e nder Senegaal e hitaande 1984. O yahi to Yunivasiti Cape Town (UCT), o jaɓaama e jaŋde Bachelor of Science (BSc) nder Civil Engineering. O tokki janngude maako haa UCT, o jaɓaama e jaango jaango nder ilmu jaango nder nder nder hitaande 2009. Nder hitaande maako je'eteende nder nder jannde maggal, o waɗi lebbi 12 bana jannginoowo jaayndeere e nder Jaŋde Stuttgart nder lesdi [[Almaanya|Germany]].[1] Nder hitaande 2013, o jaɓi Jaŋde Edinburgh e jaŋde Master of Business Administration (MBA).
== Kuugal ==
Nder hitaande go'o, ɓaawo jaŋde maako arande, o ɗon maɓɓina bana mo'o mo'o marɗo ngam kuuɗe, ngam ''Arcus [https://www.gibb.co.za/ GIBB Engineering]'' (jo'o GIBB Engineering), marɗo kuuɗe nder nder [[Cape Town]]. Nder FIFA World Cup 2010, o waɗi golle bana VIP & Media Transport Coordinator ngam jaɓɓude, jaɓɓude e huutore ngam fuu ko haɓɓoo e dow lesdi ngam VIPs, media e match officials nder FIFA World Cup 2010 nder Cape Town.
Nder 2009, o laatii Global Leadership Fellow diga Youth Action Network, hawruki ngal ngal ngal ngal wondi nder leydi United Kingdom. O waɗi nder ɗon lebbi sappo e nayi haa lewru Noofambar 2010. Nder duuɓi ɗiɗi, diga May 2011 haa Yuli 2013, o huuwi bana Mawɗo Haɓɓuki to [http://www.pegasys.co.za/ Pegasys Strategy & Development], bandol jaayndeere ɗon ɗon ɗon haɓɓii dow hawtaago ɓamtaare nder jawdi ɓeydi ɓamtaare. O waɗi ɗon bana marɗo jaaynde dow laabi ɗuuɗal baylaaku nguleeki e nder kuugal gardagol yimɓe.
== Ɗe dowji feere ==
E lewru Desambar 2014, Naadiya Moosajee noddinaa nder "20 Firooje Ɓurɗe Ɓurɗe Firooje nder Afrik 2014", e Forbes Magazine
Nder duuɓi, o waɗi e o waɗi e jaɓugo feere-feere jaɓɓaade e jaɓɓaande, hawti e (a) ''Naadiya M'', jaɓugo, jaɓɓaago e jaɓugol jaɓɓaare jaɓɓaandu e jaɓde jaɓɓaaku rewɓe, ɗum o waɗi e hitaande 2013. (b) Nder hitaande 2014, o jaɓɓi jaɓugo ''JourneyMap Consulting'', jaɓde e jaɓɓɓaade jaɓɓaaki jaɓɓaali e jaɓɓiugo jaɓɓaale e jaɓɗeele to Johannesburg e Cape Town.<ref name="Two" /> (c) O ɗon haɓɓii rewɓe nder Engineering (WomEng) nder 2005 nden o ɗon huuwa bana CEO diga saa'i maajum. '''WomEng''' ina jogii golle haa jooni nder Senegaal e [[Kenya]].[1]<ref name="Two" />
O wondi ardiiɗo dow dowlaaku dowlaaku, hawti e (a) Ardiiɗo dowlaaku darnde Frost &amp; Sullivan, ngam lesdi Afrika. (b) Goomu darnde darnde [https://web.archive.org/web/20180902190846/https://iyfnet.org/ International Youth Foundation], gila lewru janvier 2012.[1] (c) Gooto nder jaayɗe mawɓe ''Pegasys'', gila lewru August 2013. [1] e (d) Goomu Kawtal Ɓamtaare Duniyaaru to Foroom Ɓamtaare Fuuta, gila lewru August 2016.[1]
== Ndaare kadi ==
* Adiat Disu
* [[Ada Osakwe]]
* Susan Oguya
== Firooji ==
.mw-parser-output .reflist{font-size:90%;margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}
== Wurooji wurooji ==
* [http://www.womeng.org/ Web site women in engineering]
* [https://web.archive.org/web/20171201042736/http://www.womeng.org/meet-naadiya-moosajee/ Profil nder Firooje nder Firooji]
[[Category:Rewɓe Naajeeriya]]
[[Category:Rewɓe]]
[[Category:Yimɓe wuurɓe]]
l8uipqta9vxnpid4scbd1b0s00uaafu
Adama Barrow
0
28783
191664
191111
2026-10-08T11:17:16Z
~2026-54203-45
15699
/* Woote leydi e hitaande 2021 */
191664
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adama Barrow''' (jibinaa ko 15 lewru feebariyee hiitande alif 1965)<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-38755897</ref> ko hooreejo leydi [[Gammbi]], o woni ko e laamu gila 2017. O jibinaa ko Mankamang Kunda e nder diiwaan Jimara. O wonti hooreejo leydi e hitaande 2016 caggal nde fooli [[Yahya Jammeh]]. O dañii woote gardagol leydi e hitaande 2021 fee manndaa makko ɗiɗaɓo.
== Cukaagu e jaŋde leslesre ==
Adama Barrow jibinaa ko ñalnde 15 feebariyee 1965 to Mankamang Kunda. aaba makko wiyetee ko Mamudu Barrow yumma makko wiyetee ko Kaddijatou Jallow. Barrow janngi to duɗal leslesal Koba Kunda, to duɗal hakkundeewal Crab Island, caggal ɗuum o heɓi bursi ngam janngude to duɗal jaaɓi haaɗtirde juulɓe.
== Woote leydi e hitaande 2016 ==
[[File:52nd Independence Anniversary Celebrations and Inauguration of His Excellency Mr. Adama Barrow President of the Republic of The Gambia Saturday 18th February 2017 1.jpg|thumb|Adama Barrow hunnii laamu e hitaande 2017]]
Adama Barrow suɓaama e lewru oktoobar 2016 ngam wonde kanndidaa fedde luulndo leydi Gammbi. Hay so tawii o alaa humpito e birooji cuɓaaɗi ko adii ɗuum. O wonnoo ko mof toowo jawdi UDP. O woppi nden darned fee o tawtoreede hooreejo leydi ndi, tawi ko Coalition 2016 wallitta ɗum. Fodoore mum e kampaañ makko e jeyaa heen jokkondirde Gammbi e Commonwealth e waylude e ustude politik doole kisal, e sosde laamu nguu duuɓi tati.
== Woote leydi e hitaande 2021 ==
Barrow tawtoraama wooteeji gardagol leydi Gambia e hitaande 2021. Woote hooreleydaagu waɗaɗaano he ñalande 4 desaambar 2021. Barrow heɓi woote ɗe ko 457 519 woote, woni 53,23% e woote ɗee kala. O fooli hooreejo luutndiiɓe ɓooyɓe [[Ousainou Darboe]] keɓɗo 238 253 woote (27,72%). Mama Kandeh mo GDC woni tataɓo e 105 902 woote (12,32%).
== Himobe==
<references />
{{Afirik}}
[[Catégorie:Gammbi]]
[[Category:Nyaddo]]
3u16m2hh8wi89n5k0nd4o0t6w2bhnbq
191671
191664
2026-10-08T11:25:27Z
Gayobah13
10275
/* Woote leydi e hitaande 2021 */
191671
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adama Barrow''' (jibinaa ko 15 lewru feebariyee hiitande alif 1965)<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-38755897</ref> ko hooreejo leydi [[Gammbi]], o woni ko e laamu gila 2017. O jibinaa ko Mankamang Kunda e nder diiwaan Jimara. O wonti hooreejo leydi e hitaande 2016 caggal nde fooli [[Yahya Jammeh]]. O dañii woote gardagol leydi e hitaande 2021 fee manndaa makko ɗiɗaɓo.
== Cukaagu e jaŋde leslesre ==
Adama Barrow jibinaa ko ñalnde 15 feebariyee 1965 to Mankamang Kunda. aaba makko wiyetee ko Mamudu Barrow yumma makko wiyetee ko Kaddijatou Jallow. Barrow janngi to duɗal leslesal Koba Kunda, to duɗal hakkundeewal Crab Island, caggal ɗuum o heɓi bursi ngam janngude to duɗal jaaɓi haaɗtirde juulɓe.
== Woote leydi e hitaande 2016 ==
[[File:52nd Independence Anniversary Celebrations and Inauguration of His Excellency Mr. Adama Barrow President of the Republic of The Gambia Saturday 18th February 2017 1.jpg|thumb|Adama Barrow hunnii laamu e hitaande 2017]]
Adama Barrow suɓaama e lewru oktoobar 2016 ngam wonde kanndidaa fedde luulndo leydi Gammbi. Hay so tawii o alaa humpito e birooji cuɓaaɗi ko adii ɗuum. O wonnoo ko mof toowo jawdi UDP. O woppi nden darned fee o tawtoreede hooreejo leydi ndi, tawi ko Coalition 2016 wallitta ɗum. Fodoore mum e kampaañ makko e jeyaa heen jokkondirde Gammbi e Commonwealth e waylude e ustude politik doole kisal, e sosde laamu nguu duuɓi tati.
== Woote leydi e hitaande 2021 ==
Barrow tawtoraama wooteeji gardagol leydi Gambia e hitaande 2021. Woote hooreleydaagu waɗaɗaano he ñalande 4 desaambar 2021. Barrow heɓi ko carteh 457 519, woni 53,23% e woote ɗee kala. O fooli hooreejo luutndiiɓe ɓooyɓe [[Ousainou Darboe]] keɓɗo 238 253 woote (27,72%). Mama Kandeh mo GDC woni tataɓo e 105 902 woote (12,32%).
== Himobe==
<references />
{{Afirik}}
[[Catégorie:Gammbi]]
[[Category:Nyaddo]]
9r7nr21kg74xl1lsvnza7bxb6f944by
191672
191671
2026-10-08T11:42:09Z
Gayobah13
10275
191672
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adama Barrow''' (jibinaa ko 15 lewru feebariyee hiitande 1965).<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-38755897</ref> Ko hooreejo leydi [[Gammbi]] ɠila 2017. O jibinaa ko Mankamang Kunda e nder leydi Jimara. O wonti hooreejo leydi e hitaande 2017 caggal nde o fooli [[Yahya Jammeh]]. O dañii woote gardagol leydi e hitaande 2021 fee manndaa makko ɗiɗaɓo.
== Cukaagu e jaŋde leslesre ==
Adama Barrow jibinaa ko ñalnde 15 feebariyee 1965 to Mankamang Kunda. aaba makko wiyetee ko Mamudu Barrow yumma makko wiyetee ko Kaddijatou Jallow. Barrow janngi to duɗal leslesal Koba Kunda, to duɗal hakkundeewal Crab Island, caggal ɗuum o heɓi bursi ngam janngude to duɗal jaaɓi haaɗtirde juulɓe.
== Woote leydi e hitaande 2016 ==
[[File:52nd Independence Anniversary Celebrations and Inauguration of His Excellency Mr. Adama Barrow President of the Republic of The Gambia Saturday 18th February 2017 1.jpg|thumb|Adama Barrow hunnii laamu e hitaande 2017]]
Adama Barrow suɓaama e lewru oktoobar 2016 ngam wonde kanndidaa fedde luulndo leydi Gammbi. Hay so tawii o alaa humpito e birooji cuɓaaɗi ko adii ɗuum. O wonnoo ko mof toowo jawdi UDP. O woppi nden darned fee o tawtoreede hooreejo leydi ndi, tawi ko Coalition 2016 wallitta ɗum. Fodoore mum e kampaañ makko e jeyaa heen jokkondirde Gammbi e Commonwealth e waylude e ustude politik doole kisal, e sosde laamu nguu duuɓi tati.
== Woote leydi e hitaande 2021 ==
Barrow tawtoraama wooteeji gardagol leydi Gambia e hitaande 2021. Woote hooreleydaagu waɗaɗaano he ñalande 4 desaambar 2021. Barrow heɓi ko carteh 457 519, woni 53,23% e woote ɗee kala. O fooli hooreejo luutndiiɓe ɓooyɓe [[Ousainou Darboe]] keɓɗo 238 253 woote (27,72%). Mama Kandeh mo GDC woni tataɓo e 105 902 woote (12,32%).
== Himobe==
<references />
{{Afirik}}
[[Catégorie:Gammbi]]
[[Category:Nyaddo]]
a9vx6xiqeacujqd01ddjq0cz6v5e583
191673
191672
2026-10-08T11:51:41Z
Gayobah13
10275
191673
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adama Barrow''' (jibinaa ko 15 lewru feebariyee hiitande 1965).<ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-38755897</ref> Ko hooreejo leydi [[Gammbi]] ɠila 2017. O jibinaa ko to sare wiiteeɗe Mankamang Kunda he nder leydi Jimara. O wonti hooreejo leydi e hitaande 2017 caggal nɗe o fooli [[Yahya Jammeh]]. O dañii woote gardagol leydi e hitaande 2021 fee manndaa makko ɗiɗaɓo.
== Cukaagu e jaŋde leslesre ==
Adama Barrow jibinaa ko ñalnde 15 feebariyee 1965 to Mankamang Kunda. aaba makko wiyetee ko Mamudu Barrow yumma makko wiyetee ko Kaddijatou Jallow. Barrow janngi to duɗal leslesal Koba Kunda, to duɗal hakkundeewal Crab Island, caggal ɗuum o heɓi bursi ngam janngude to duɗal jaaɓi haaɗtirde juulɓe.
== Woote leydi e hitaande 2016 ==
[[File:52nd Independence Anniversary Celebrations and Inauguration of His Excellency Mr. Adama Barrow President of the Republic of The Gambia Saturday 18th February 2017 1.jpg|thumb|Adama Barrow hunnii laamu e hitaande 2017]]
Adama Barrow suɓaama e lewru oktoobar 2016 ngam wonde kanndidaa fedde luulndo leydi Gammbi. Hay so tawii o alaa humpito e birooji cuɓaaɗi ko adii ɗuum. O wonnoo ko mof toowo jawdi UDP. O woppi nden darned fee o tawtoreede hooreejo leydi ndi, tawi ko Coalition 2016 wallitta ɗum. Fodoore mum e kampaañ makko e jeyaa heen jokkondirde Gammbi e Commonwealth e waylude e ustude politik doole kisal, e sosde laamu nguu duuɓi tati.
== Woote leydi e hitaande 2021 ==
Barrow tawtoraama wooteeji gardagol leydi Gambia e hitaande 2021. Woote hooreleydaagu waɗaɗaano he ñalande 4 desaambar 2021. Barrow heɓi ko carteh 457 519, woni 53,23% e woote ɗee kala. O fooli hooreejo luutndiiɓe ɓooyɓe [[Ousainou Darboe]] keɓɗo 238 253 woote (27,72%). Mama Kandeh mo GDC woni tataɓo e 105 902 woote (12,32%).
== Himobe==
<references />
{{Afirik}}
[[Catégorie:Gammbi]]
[[Category:Nyaddo]]
hys8hck2n0gzvve6tlyqee1wdtbi7uh
Yemi Osinbajo
0
34289
191588
144006
2026-10-07T21:33:06Z
MOIBARDE
10068
Add links and references
191588
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oluyemi Oluleke OsinbajolistenR SAN GCON''' (jibinaa ko 8 mars 1957) ko pastoor, awokaa, professeur, e politikyanke Najeriya, o woniino cukko hooreejo leydi [[Najeriya]] 14ɓo gila 2015 haa 2023 <ref>{{cite web|title=Yemi Osinbajo|url=https://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|archive-url=https://web.archive.org/web/20170726033201/http://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|url-status=usurped|archive-date=26 July 2017|website=West Africa Brief|access-date=22 February 2022}}</ref>1999 haa 2007 e jogaade tiitoonde Awokaa mawɗo leydi Najeriya.
Osinbajo jibinaa ko to wuro [[Lagos]] e hitaande 1957, o janngii to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos e to duɗal jaaɓi haaɗtirde faggudu to Londres. Caggal ɗuum seeɗa, o fuɗɗii jannginde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, tawi omo golloroo sariya e nder suudu makko haa hitaande 1999. E ndeen hitaande, Osinbajo toɗɗaa yo o won gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii e komisinaajo ñaawoore e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos, hono [[Bola Tinubu]]. Caggal nde o golli e nder duuɓi nay ɗiɗi ɗi Tinubu waɗi, Osinbajo yalti laamu e hitaande 2007, o arti e golle makko keertiiɗe e janngirɗe makko wondude e noddaango makko diineyankeewo ngam wonde Pastor e nder Egliis Kiristaajo ''Redeemed of God''.<ref>{{cite web|title=Yemi Osinbajo|url=https://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|archive-url=https://web.archive.org/web/20170726033201/http://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|url-status=usurped|archive-date=26 July 2017|website=West Africa Brief|access-date=22 February 2022}}</ref>
Ko adii wooteeji hooreejo leydi 2015, Osinbajo suɓaama ngam ardaade hooreejo leydi ndi hono [[Muhammadu Buhari]]. Ticket maɓɓe yahri ko e foolde hooreejo leydi ndi e oon sahaa, hono [[Goodluck Jonathan]] e cukko hooreejo leydi ndii hono [[Namadi Sambo]]. Duuɓi nay caggal ɗuum, tikket oo suɓaama kadi e dow [[Atiku Abubakar]] e [[Peter Obi]], mo lannda Demokaraasi Leƴƴi. Laamu Osinbajo ina maantini e ɓeydagol darnde makko, haa teeŋti noon nde o heɓi laamu nguu e gardagol leydi ndii, tawi Buhari ina wondi e ɓuuɓri safaara to leydi Angalteer. Golle ɗe o waɗi e nder dumunna juutɗo mo o woni hooreejo leydi ndii, ko pellital kono ina luurdi e mbaadi Buhari, ina luurdi e nder cirkel Buhari, ɓe ndartini ɗum, kuulal mawngal gootol ko nde e nder yamiroore laamu o yamiri denndaangal sosiyeteeji petroŋ hakkunde leyɗeele gollotooɗi e nder diiwaan Niger-Delta ngam ''relocate operation'' maɓɓe e nder diiwaan Niger-Delta renndooji jaɓɓotooɗi..<ref>{{cite news|last=Khalid|first=Ishaq|title=Yemi Osinbajo - why Nigeria's favourite leader won't become president, yet|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-45206970|agency=[[BBC]]|access-date=22 February 2022}}</ref><ref>{{cite web|last=Irede|first=Akin|title=Nigeria 2023: Osinbajo's chances grow slimmer as cabal tightens grip on presidency|url=https://www.theafricareport.com/111931/nigeria-2023-osinbajos-chances-grow-slimmer-as-cabal-tightens-grip-on-presidency/|website=[[Africa Report]]|date=27 July 2021|access-date=22 February 2022}}</ref>
== Jaangirde ==
Osinbajo janngi ko to duɗal leslesal Corona, to wuro [[Lagos]]. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Igbobi to Yaba, Lagos, tuggi 1969 haa 1975,<ref>{{cite news|title=Vice President Yemi Osinbajo|url=https://statehouse.gov.ng/vice-president-yemi-osinbajo/|publisher=Statehouse.gov.ng|access-date=14 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220052449/http://statehouse.gov.ng/vice-president-yemi-osinbajo/|url-status=dead}}</ref> ɗo o heɓi njeenaaje ɗee : njeenaari dowri (1971); njeenaari duɗal ngam haala e ɗemngal Engele (1972); Njeenaari Adeoba ngam haala Engele (1972-1975); Njeenaari Elias ngam golle ɓurɗe moƴƴude e daartol (WASC, 1973); Njeenaari duɗal binndol (HSC, 1975); e njeenaari ɓurndi waawde haalde hakkunde duɗe jaaɓi haaɗtirde [[Afrik|Afriknaajo]] (1974).<ref>{{cite news|title=Yemi Osinbajo at 61|url=http://thebossnewspapers.com/2018/03/08/theboss-celebrates-seasoned-administrator-vice-president-yemi-osinbajo-61/|work=The Boss|date=8 March 2018|access-date=26 January 2019}}</ref><ref>{{Cite news|title=Democracy Day: Kudos, knocks for Nigeria's judiciary|url=https://dailypost.ng/2014/05/29/democracy-day-kudos-knocks-nigerias-judiciary/|location=Lagos, Nigeria|date=29 May 2014|access-date=1 April 2015|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
Caggal ɗuum o janngi ngam heɓde dipolomaaji makko leslesɗi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos hakkunde 1975 e 1978, nde o heɓi dipolomaaji ɗiɗaɓiri (''Division'' supérieure) e sariya. Ɗoo kadi, o heɓi njeenaari Graham-Douglas wonande sariya njulaagu.<ref>{{Cite web|title=About Prof Osinbajo|url=https://www.yemiosinbajo.ng/about-prof-yemi-osinbajo/|access-date=19 July 2022|website=Prof. Yemi Osinbajo (SAN)}}</ref> E hitaande 1979, o timmini jaŋde makko nde o heɓi e duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi [[Naajeeriya|Najeriya]], nde o heɓi golle makko e nder suudu sarɗiiji leydi Najeriya. E hitaande 1980, o naati duɗal jaaɓi haaɗtirde faggudu to Londres, o heɓi ɗoon seedantaagal makko Master e sariyaaji.<ref>{{cite news|last=Etu|first=Kayode|title=Profile of Yemi Osinbajo|url=https://www.vanguardngr.com/2014/12/professor-yemi-osinbajos-profile/|location=Lagos, Nigeria|date=18 December 2014|access-date=26 January 2019|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Fuɗɗoode golle ==
Tuggi 1979 haa 1980, Osinbajo golliima e golle sukaaɓe doole hitaande wootere, o woniino ofisee sariya e nder njuɓɓudi ƴellitaare e peewnugol Bendel (BDPA), to diiwaan Bendel.<ref>{{Cite web|title=About Prof Osinbajo|url=https://www.yemiosinbajo.ng/about-prof-yemi-osinbajo/|access-date=19 July 2022|website=Prof. Yemi Osinbajo (SAN)}}</ref>
E hitaande 1981, tawi omo yahra e duuɓi 24, o golliima e golle jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, to leydi Nijeer. Tuggi 1983 haa 1986, o wonti jannginoowo mawɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos. Tuggi hitaande 1988 haa hitaande 1992, o toɗɗaama hooreejo jaagorde mawnde (Soliciting and Litigation) to Hooreejo Jaagorgal leydi Nijeer, hono Bola Ajibola<ref>{{Cite news|title=Lectured at 23, borrowed to pay school fees... 7 things you didn't know about Osinbajo|url=https://www.thecable.ng/lecturer-at-23-borrowed-to-pay-his-uk-school-fees-7-things-you-never-knew-about-osinbajo-at-60|newspaper=[[TheCable]]|date=8 March 2017|access-date=2 April 2017}}</ref>.E hitaande 1997, Osinbajo wonti porfeseer sariya seedeeji, o woni hooreejo departemaa sariya renndo, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos tuggi 1997 haa 1999 haa o toɗɗaa komisariyaajo ñaawoore.
Gila hitaande 1999 haa 2007, Osinbajo, golliima e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos, [[Bola Tinubu]], hono jaagorgal ko feewti e ñaawoore teddungal e komisinaajo ñaawoore.<ref>{{Cite news|title=Lectured at 23, borrowed to pay school fees... 7 things you didn't know about Osinbajo|url=https://www.thecable.ng/lecturer-at-23-borrowed-to-pay-his-uk-school-fees-7-things-you-never-knew-about-osinbajo-at-60|newspaper=[[TheCable]]|date=8 March 2017|access-date=2 April 2017}}</ref>
E hitaande 2007, Osinbajo waɗaama gollodiiɗo mawɗo to Simmons Cooper Partners (Awokaaji e Awokaaji), leydi Nijeer.<ref>{{cite web|title=Lectured at 23, borrowed to pay school fees... 7 things you didn't know about Osinbajo|url=https://www.thecable.ng/lecturer-at-23-borrowed-to-pay-his-uk-school-fees-7-things-you-never-knew-about-osinbajo-at-60|website=[[TheCable]]|date=8 March 2017|access-date=2 April 2017}}</ref>
Darnde makko woɗnde ɓennunde ina jeyaa heen :
Ofisee mawɗo, golle Fedde Ngenndiije Dentuɗe to Somali, Diɗɗal Ñaawooje, UNOSOM II.
Tergal, Goomu Sekereteer Jeneral Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Annduɓe ko faati e jikkuuji e Diisnondiral Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Gollotooɓe Jam e nder winndere ndee kala, Tergal, 2006.
Koolaaɗo kuuɓal e nder biro awokaaji Osinbajo, Kukoyi & Adokpaye.
== Denndaangal Kongres Progressive (APC) ==
Osinbajo e sahaa kampaañ woote gardagol leydi 2015
Caggal nde fedde wiyeteende ''All Progressives Congress'' (APC) sosaa e hitaande 2013, Yemi halfinaama e Naajeeriyankooɓe woɗɓe tedduɓe ngam yuɓɓinde e waɗde manifesto ngam lannda politik keso oo. Ɗum joofniri ko e hollirde "Kartal laawol feewde e Nijeer keso", winndannde nde APC yaltini ngam wonde manifesto mum so tawii o suɓaama e laamu. Ko ɓuri teeŋtude e Roadmap oo ko peeje nyaamdu duɗe ɗe ngalaa njoɓdi, e ballal kaalis sarɗiyankeewal wonande 25 miliyoŋ neɗɗo ɓurɗo waasde to [[Naajeeriya]] so tawii ɓe mbinnditii sukaaɓe e duɗe ɗee, ɓe ndartinii ɓe. Woodi kadi taskaramji ɗuɗɗi ɗi ɓe ngaɗi ngam heɓuki fartaŋŋeeji faggudu ngam sukaaɓe ɗuuɗɓe nder Naajeeriya.<ref>{{cite web|date=6 March 2014|title=APC unveils Manifesto, Code of Ethics|url=https://premiumtimesng.com/news/156314-apc-unveils-manifesto-code-ethics.html|access-date=1 April 2015|work=Premium Times}}</ref>
Ñalnde 17 lewru Duujal hitaande 2014, kanndidaa hooreejo leydi ndi, hono Seneraal [[Muhammadu Buhari]], mo retireede, hollitii Osinbajo ko kañum woni kanndidaa makko e cukko hooreejo leydi ndii e wooteeji 2015.<ref>{{cite web|date=6 March 2014|title=APC unveils Manifesto, Code of Ethics|url=https://premiumtimesng.com/news/156314-apc-unveils-manifesto-code-ethics.html|access-date=1 April 2015|work=Premium Times}}</ref><ref>{{cite news|title=APC is govt in waiting – Tinubu|url=https://punchng.com/news/apc-is-govt-in-waiting-tinubu/|access-date=1 April 2015|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125041/https://punchng.com/news/apc-is-govt-in-waiting-tinubu/|newspaper=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{cite news|title=APC VP Ticket: Tinubu shuns Fashola, Amaechi, others; favours Osinbajo|url=http://www.newspunch.org/apc-vp-ticket-tinubu-shuns-fashola-amaechi-others-favours-osibanjo/|archive-url=https://web.archive.org/web/20141001200203/http://www.newspunch.org/apc-vp-ticket-tinubu-shuns-fashola-amaechi-others-favours-osibanjo/|url-status=usurped|archive-date=1 October 2014|access-date=1 April 2015|work=Newspunch.org}}</ref> E nder kampaañuuji 2014/2015 ɗi Kongres All progressives, Yemi Osinbajo waɗii batuuji keewɗi e nder leydi ndii fof ngam haɓaade batuuji keewɗi ɗi Naajeeriya’en heewɓe e politikaaji mum en kuutortoo. Ina jeyaa e fodoore makko kampaañ, nde o siftini ko ɓooyaani koo, peeje ngam ñamminde cukalel janngoowo ñalnde kala. Gaagaa ñamminde sukaaɓe duɗe ɗee, o teeŋtinii ko ɓooyaani koo wonde ngalɗoo peeje maa addan golle (fodoore kampaañ woɗnde) wonande waɗooɓe ɗum.<ref>{{cite news|date=3 September 2015|title=One-Meal-A day programme for schools to attract N980bn investment – Osinbajo|url=https://sunnewsonline.com/new/one-meal-a-day-programme-for-schools-to-attract-n980bn-investment-osinbajo/|location=Lagos, Nigeria|access-date=20 September 2015|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924021628/https://sunnewsonline.com/new/one-meal-a-day-programme-for-schools-to-attract-n980bn-investment-osinbajo/|newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
E lewru Abriil 2022, o hollitii anniya makko ngam suɓaade hooreejo leydi Naajeeriya e nder wooteeji 2023.<ref>{{cite news|last=Oyeleke|first=Sodiq|title=BREAKING: Osinbajo officially declares for President|url=https://punchng.com/breaking-osinbajo-officially-declares-for-president/|access-date=11 April 2022|newspaper=[[The Punch]]}}</ref> O woni tataɓo e woote gardagol leydi APC ɗe mbaɗnoo e lewru Juko hitaande 2022, tawi ko 235 woote ɗe nulaaɓe ɓee keɓi.<ref>{{cite news|date=8 June 2022|title=APC presidential primaries winner: Bola Tinubu win All Progressives Congress ticket|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c0kgrzpqy4ko|access-date=8 June 2022|website=[[BBC News Pidgin]]}}</ref>
== Cukko hooreejo leydi (2015-2023) ==
Cukko ardiido Osinbajo e ardiido Buhari (2020)
Ñalnde 31 marse 2015, Muhammadu Buhari tabitinaama e nder fedde toppitiinde woote ngenndiire (INEC) wonde ko kañum woni jaaliiɗo e wooteeji gardagol leydi ndii. Nii woni Osinbajo wonti cukko hooreejo leydi Nijeer cuɓaaɗo. Kamɓe ɗiɗo fof ɓe kuniima ñalnde 29 mee 2015. Ñalnde 17 ut 2017 VP Yemi Osinbajo siftinii haala njiyaagu ko sifaa ownugol.
== Manndaa gadano (2015-2019) ==
== Jogagol ==
== Sigil cukko hooreejo leydi. ==
Yemi Osinbajo fuɗɗii laamu nguu caggal nde o hunii ñalnde 29 lewru nduu hitaande 2015 to nokku biyeteeɗo Eagle Square, to wuro Abuja. Ko o cukko hooreejo leydi Naajeeriya, o ardii ekipaaji peewnugol faggudu e ciimtol ngol kadi o waɗii wasiyaaji to hooreejo leydi ndi ƴettata kuulal cakkitiingal ngal. Sabu ballal makko e sariyaaji e ko adii nde o woni komisinaajo ngam ñaawoore e nder diiwaan Lagos fotde duuɓi jeetati, heewɓe ina ɗaminii maa o wallit no feewi e moƴƴitingol ñaawoore to bannge leydi.[citation needed]
== Hooreejo leydi jooɗiiɗo ==
Hooreejo leydi Muhammadu Buhari winndi bayyinaango ñalnde 9 lewru nduu hitaande 2017, feewde e hooreejo senaa e suudu sarɗiiji leydi ndii, e dow kuulal mum ngam waɗde njillu safaara; ɓataake oo janngaama ñalnde heen e batu kuuɓtodinngu senaa kam e suudu sarɗiiji. Ardungal lesdi ndi'i hokkaama cukko hooreejo lesdi Osinbajo wakkati o ɗon mari siwtaare nyawndiigu.
Cukko hooreejo lesdi Indiya Mohammad Hamid Ansari ɗon nodda hooreejo lesdi Naajeeriya Muhammadu Buhari haa suudu laamu lesdi Naajeeriya, haa wuro Abuja, lesdi Naajeeriya, nyande 27 lewru Seeɗto hitaande 2016. Cukko hooreejo lesdi Naajeeriya Yemi Osinbajo yi'aama haa nyaamo.
Ñalnde 7 lewru bowte hitaande 2018, Osinbajo riiwi mawɗo sarwiis kisal leydi ndii, hono Lawal Daura, sabu mum waɗde njillu nguu e nder Asaambele ngenndi, tawi ko gollotooɓe e departemaa oo, jogiiɓe kaɓirɗe e masiŋaaji. Daura lomtii ko Matiya Seiyefa.Manndaa ɗiɗaɓo (2019-2023)
Osinbajo e jaagorgal leydi Amerik ko feewti e caggal leydi e hitaande 2021
E lewru Yarkomaa 2019, Osinbajo ñiŋii wonde lowre enternet ina woni hannde « e les njiimaandi juɓɓule keewɗe ». O noddi ballondiral hakkunde leƴƴi ngam yettaade nanondiral ngam yuɓɓinde lowre enternet e haɓaade haalaaji njiyaagu.
Ñalnde 2 feebariyee 2019, laana ndiwoowa Osinbajo yani to Kabba, diiwaan Kogi. O wuuri, o waɗi konngol kampaañ ngol o fotnoo waɗde caggal nde o yani. E nder konngol ngol, o wiyi "o yettii Joomiraawo no feewi nde o hisni nguurndam men e ko waɗi jooni koo. Gooto e men fof ina selli, hay gooto ronkaama."
== Jogagol ==
Ñalnde 29 lewru bowte hitaande 2019, Osinbajo hunnii ngam fuɗɗaade manndaa mum ɗiɗaɓo to nokku biyeteeɗo Eagle Square, laamorgo leydi Abuja.
Caggal nde laamu fedde nde ƴetti kuulal ngam uddude keeri leydi ndii e lewru Oktoobar 2019, Osinbajo hollitii wonde laamu nguu waɗi ɗum ko ngam heɓde hakkillaaji leƴƴi goɗɗi ɗii e nafoore poliseeɓe keeri ɗii. O wi'i lesdi Siin e lesɗe feere ɗon sooda kuuje ndemri, ɗum ɗon usta faggudu lesdi Naajeeriya, ɗon hulna ndemri Naajeeriya. E udduki keeri, Osinbajo wi'i laamu lesdi Naajeeriya ɗon wallita ngam reenugo faggudu lesdi Naajeeriya e remooɓe lesdi Naajeeriya.
E lewru Oktoobar 2019, Osinbajo ñiŋii kuule ɗe laamu nguu ƴetti e nder laylayti renndo, o wiyi o "sikkaani so tawii kuule laamu ɗee ko laawol potngol yahde". E nder heen, o ñaagii ɓiɓɓe leydi ndi yo ɓeydu tiiɗnaare ngam poliseeɓe e nder laylayti renndo. O hollitii wonde ɓiɓɓe leydi e ardiiɓe, politik e diine, "ina njogii darnde e renndo men e kala ko ina wona heen, ngam haɗde ɗum wontude kuutorgal" hare. O jeertini kadi yimɓe ɓee nde ngoppata huutoraade lowre enternet ngam sarde "kabaruuji diine", ɗum ina waawi addude fitinaaji e hareeji.
Ñalnde 31 marse 2020, hooreejo leydi ndii, hono Muhammadu Buhari, suɓii cukko hooreejo leydi ndii, hono Osinbajo ngam ardaade goomu nguu ngam ƴellitde faggudu leydi ndii. Faandaare goomu nguu ko ƴellitde peeje ngam ustude batte ñawu koronaawiris, haa caggal ɗuum, ƴellitde faggudu leydi Najeriya.
E lewru sulyee 2020, kaalirde makko hollitii wonde Osinbajo wontii "target politik", o wiyi "ko miin woni kaalirde makko e ko nganndu-mi tan o yiɗi waɗde ko waɗde ndeeɗoo golle ɗe o rokkaa no feewi kadi o alaa peeje goɗɗe jooni ko fayti e huunde hono ndee. Miɗo waawi haalande on ɗum laaɓtuɗo."
== Post Cukko Hooreejo leydi ==
Ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 2023, Ko adii nde Osinbajo joofata e laamu mum e gardagol cukko hooreejo leydi Najeriya, o suɓaama hooreejo fedde toppitiinde ko fayti e laamu Commonwealth ngam suɓngooji hooreejo leydi Siyeraa Leyoon 2023. Osinbajo ardii ndee fedde ƴeewndo e kippu nguu ina waɗi annduɓe to bannge politik, to bannge sariya e to bannge jaayɗe. Sekereteer mawɗo oo hollitii weltaare mum e jaɓgol Osinbajo ardaade fedde nde, o hollitii kadi wonde ko o professeur sariya, o jeyaa ko e annduɓe sariyaaji seeɗa ummoriiɓe e leyɗeele [[Afirik|Afrik]] Commonwealth ngam ƴellitde golle ɗee.
Ñalnde 11 sulyee 2023, Osinbajo toɗɗaa ko jaagorgal winnderewal wonande fedde winndereyankoore ngam semmbeeji yimɓe e tagofeere (GEAPP). Gardiiɗo fedde nde Simon Harford hollitii toɗɗagol ngol maa wallit e golle fedde nde ngam ƴellitde semmbeeji laaɓtuɗi e nder leyɗeele jahruɗe yeeso. "Duuɓi keewɗi, mawɗo Professeur Yemi Osinbajo ko ƴamoowo tedduɗo e nder golle laamu e yeeso ƴellitgol politik e huutoraade geɗe ƴellitaare teeŋtuɗe jowitiiɗe e peewnugol ngenndi, waylo-waylo weeyo, baawgol nokkuuji njulaagu e njulaagu, laamu, e njulaagu renndo", Harford wiyi.
Osinbajo kadi sosi NFPO keeriiɗo, Future Perspectives, fawaade e rokkude sukaaɓe ɓee karallaagal kesal, politik e kuutoragol eɓɓaaɗe ngam wallitde darnde mum en e waylude, waawɓe ƴellitde e huutoraade eɓɓooji mum en, kam e golle denndaaɗe goɗɗe ngam waylude jaŋde jooni e yontaaji garooji. Ndee eɓɓaande noon, ko Duɗal Adunawal Jaŋde Toownde to Amerik Latin e Kariibi (IESALC) wallitnoo ɗum.Luural
== SimmonsKuper e yoɓde Ocean Trust ==
E lewru sulyee 2019, jaaynde wiyeteende The Punch hollitii wonde SimmonsCooper Partners, sosiyatee awokaaji mo Yemi Osinbajo [ref] sosi — mo o wonnoo gollodiiɗo mawɗo haa hitaande 2015 nde o wonti cukko hooreejo leydi — limtaama e limlebbi binndoowo sosiyatee oo ngam winndude Ocean Trust Limited e nder fedde Affair (Affaire) . E nder jaabawol, fedde ndee yaltinii bayyinaango jaayndeeji ina yedda wonde Ocean Trust meeɗii jogaade ɗum ngam waɗde golle binnditagol, sariya, walla kala golle goɗɗe. Nde ɓeydi heen luulndaade meeɗde huutoraade adres limtaaɗo oo e nder deftere tuumaande ndee, nde ɗaɓɓi yaafuya, nde hulɓinii waɗde feere so wonaa tawa kuulal ngal ina woppitee e nder waktuuji 72. Punch jaabtii caggal ɗuum wonde alaa ko anniyaaki bonnude innde SimmonsCooper walla bonnude darnde fedde nde, o wiyi wonde daartol ngol tuugii ko e binndanɗe CAC ɗe yimɓe fof mbaawi heɓde. Haa lewru sulyee 2025, winndannde ndee ina heddii e internet, SimmonsCooper ƴettataa kuule sariya.
Caggal nde bayyinaango ngoo yalti, ko juuti, Goomu toppitiingu bonanndeeji faggudu e kaalis (EFCC) yaltinii bayyinaango ina hollita wonde heɓiino ɗaɓɓaande jowitiinde e Alpha Beta kono teskiima wonde ɗaɓɓoowo oo hollitaaki ko tuumaa e ɗaɓɓaande ndee. Komisoŋ oo ñiŋii ciimtol Punch ngol, sibu ngol yawtii, ngol hollitii wonde wiɗto maggol ina jokki, ngol hollitii wonde jaabawol maggol ngol naatnaaka e winndannde ndee hade mum yaltude.
E lewru feebariyee 2022, Peoples Gazette yaltinii ciimtol ina hollita binndanɗe banke kollitooje wonde SimmonsCooper heɓiino njoɓdi gootol ₦25 miliyoŋ ummoraade e Ocean Trust e lewru abriil 2013.
Winndannde ndee addani yeewtere e nder won e jaayɗe ko fayti e yeddude fedde nde ko adii ɗuum e jokkondire mum e jokkondire kese peeñɗe.SimmonsCooper’s 2019 statement yeddiino wonde ɓe ndokki Ocean Trust sarwisaaji sariya walla binnditagol walla tawtoraama kala ko ina tuuma wonde ko boni e fedde nde, kono ko ɗum haaldaani baabal kugal.
Laabi etikaaji sariyaaji nder sariyaaji kuuɓtidinɗi e kuuɗe leydi Naajeeriya ina ɗaɓɓi e birooji sariyaaji ɗii heɓde njoɓdi tataɓiri e innde kiliyaneeɓe, tawa kiliyaneeɓe ɓee njaɓii, tawa kadi ko njuɓɓudi ndii alaa ko woni e mum so wonaa luural nafooje walla ko aldaa e sariya.
E nder jaabawol mum 2019, fedde ndee teeŋtinii wonde rokkude sosiyetee sarwisaaji karallaagal, firtaani tan ko jokkondirde e golle bonɗe. Kuule leydi Najeriya ngam haɓaade njulaagu kaalis, ko wayi no sariya njulaagu (haɗeede) e sarɗiiji keertiiɗi ngam haɓaade njulaagu kaalis (SCUML), ina ɗaɓɓi e birooji sariyaaji e juɓɓule goɗɗe toɗɗaaɗe ɗe ngonaa kaalis ngam humpitaade njulaagu tuumaangu.Kono noon, hono humpitaade ko yamiraa tan ko jokkondirde e transction walla app entities.E sahaa nde njulaagu nguu wazaa e hitaande 2013, alaa ciimtol renndo ngol sifotoo Ocean Trust wonde ko huunde nde risk mum heewi walla ko huunde nde alaa ko woni e mum. Tuumeede jaayɗe ko faati e kuutoragol maggal e tuumeede njulaagu feeñii e ciimtol renndo caggal ɗaɓɓaande EFCC 2018.
Haa e hitaande 2025, alaa hujja, ñaawoore walla wiɗtooji laawɗuɗi jowitiiɗi e yoɓde ɗee peeñninaama. SimmonsCooper yaltinaani laaɓndal goɗɗal ko fayti e yoɓde gila e bayyinaango 2022.
== Taƴre sariya woote ==
E nder ciimtol goɗngol ngol Peoples Gazette yaltini, ngol hollitii binndanɗe bankeeji, Osinbajo heɓiino 200 miliyoŋ naira e nder doggol woote gardagol leydi 2015 ummoraade e Guaranty Trust Holding Company N PLC, e nder balɗe tati N100 miliyoŋ, N50 miliyoŋ e N50 miliyoŋ, ko ɗum woni ko ƴaañii e sariya fedde nde kanndidaa e nder woote gardagol leydi. Koolaaɗo kuuɓal fedde Osinbajo SimmonsCooper kadi hokki ceede miliyonji N50 nder yoɓugo ceede ɗiɗi miliyonji N25. Awokaaji goɗɗi jokkondirɗi e Osinbajo ndokki miliyoŋaaji 10 N10 e konte banke kampaañ. Ɗum fof ko e luulndaade sariya woote. Osinbajo hollitaaki ɗeen bonanndeeji e juɓɓule woote walla e polis.
CaalajeYemi Osinbajo jibinaa ko e galle Opeoluwa Osinbajo ñalnde 8 marse 1957, to opitaal Creek, Lagos. Osinbajo ina resndi Dolapo (nee Soyode) Osinbajo, taaniiko Obafemi Awolowo. Gonnooɗo cukko hooreejo leydi e debbo ɗiɗaɓo ina jogii ɓiɓɓe tato, jom suudu gooto, e taaniiko gooto jibinaaɗo e lewru suwee 2020 : ɓiɓɓe rewɓe ɗiɗo, Oluwadamilola e Olukonyinsola (anndiraaɓe e yimɓe fof ko Kiki Osinbajo) caggal ɗuum ɓiyiiko gorko, Mofiyinfoluwa Osinbajo, jom suudu Bakan, Oluluse.
Koɗo Osinbajo gadano mo meeɗaa ittude ko politikyanke Angalteer, hooreejo lannda Konservatiif biyeteeɗo Kemi Badenoch.
== Njeenaaje e terɗe ==
== Njeenaaje ==
Yemi Osinbajo, heɓii njeenaaje keewɗe, ina jeyaa heen:
== Njeenaari laamu 1971 ==
Njeenaari Duɗal ngam haaldude e ɗemngal Engele, 1972
Njeenaari Adeoba ngam haaldude e ɗemngal Engele 1972-1975
Njeenaari Elias ngam golle ɓurɗe moƴƴude e daartol (WASC) 1973
Njeenaari duɗal ngam binndol (HSC), 1975
Njeenaari ɓurndi moƴƴude e haalooɓe hakkunde duɗe jaaɓi-haaɗtirde Afriknaajo, 1974
Hooreejo leydi ndi hono Goodluck Jonathan rokki Osinbajo njeenaari mawndi e nder leydi Niiseer ñalnde 28 mee 2015.
E nder njillu ngu o waɗi ñalnde 3 noowammbar 2019 to Daura, Amiir Daura, Faruk Umar, noddi Osinbajo "Cukko hooreejo leydi Naajeeriya ɓurɗo hoolaade" o yetti mo sabu nuunɗal makko e laamu hooreejo leydi Buhari. Ndeen Amiir rokkii mo tiitoonde Danmadami mo Daura, tiitoonde aada ɓurnde toowde e nder emiraaji ɗii.
Vanguard arandeere lesdi Naajeeriya ngam nyaamdu lesdi Naajeeriya diga kawtal nyaamdu Naajeeriya, NSN nder hitaande 2022
== Terɗe ==
O jeyaa ko e ɗeeɗoo juɓɓule karallaagal :
Fedde awokaaji leydi Najeriya
Fedde Adunaare Awokaaji
Ɓanndu Benchers Naajeeriya
Kawtal jaŋde sariya e nder leydi Najeriya e Awokaajo mawɗo leydi Najeriya
== Saaman ==
Osinbajo, ina anndaa e ɓoornaade wutte makko ɓaleejo gaadanteejo lolluɗo, e mbaadi ɓuuɓndi no feewi, ndi alaa ɗo haaɗi, kadi kaɓirgal makko ngal wonti ko lollungal, haa hannde mbaydi ndii ina wiyee "kaɓirgal Osinbajo" e juuɗe diisnondirooɓe.
== Golle durngol ==
Osinbajo woni Pastor mawɗo nder diiwal Lagos 48 (hooreejo diiwal Olive Tree) nder Ekklessiya Kirista'en rimɗinki.
== Eɓɓoore 8 marse ==
Eɓɓoore nde miijotoo ko no feere ngam mawninde ñalngu nguu Osinbajo jibinaa e fedde wiyeteende ‘Friends of Prof’. Faandaare mayre hollitaama ko "waɗde e ƴellitde golle njulaagu nder leydi Naajeeriya ngam teddinde cukko hooreejo leydi Yemi Osinbajo". Eɓɓoore nde, e hitaande 2020, rokkii limre fuɗɗorde e gollorɗe tokoose dokke ɗe laawol gootol, nde peewni waɗde noon e hitaande 2021. E nde peewni anndinde gollotooɓe cellal wonɓe e yeeso hare COVID-19 tawa ina rokka heen ballal safaara e nder leydi ndii kala.
== Binndanɗe ==
Bojel ina wallita e defte
Sariya kuuɓtodinɗo, sariya seedeeji e firo taƴre 5(a) e nder binndanɗe teddungal ñaawoowo Elias (1986) (J.A. Omotola, ed) pgs. 165 haa 18;
Won e waylooji e nder sariyaaji Naajeeriya jowitiiɗi e seedeeji e nder sariyaaji e ƴellitaare (1986), (J.A. Omotola e A.A. Adeogun eds.) pgs. 282 haa 311;
Kuule seedaaku nder kiitaaji kiitaaji nder kiitaaji konu lesdi Naajeeriya Faandaare 2 nder binndi dow sariyaaji lesdi Naajeeriya, Vol ... 1, Pgs. 28-42. (J.A. Omotola ƴetti)
Won e miijooji sariyaaji renndo e nder reende nokkuuji. Faandaare e nder "Sariyaaji taariindi e nder leydi Najeriya", (J.A. Omotola winndi) 1990 hello 128-149
Reende rewɓe nder leydi e hakkunde leyɗeele: "Maandeeji dow laawol haa jooni" nder rewɓe e sukaaɓe les sariyaaji leydi Naajeeriya". (Awa U. Kalu & Yemi Osinbajo eds.) 1990. pgs
Won e caɗeele seedeeji fenaande banki e golle bonɗe goɗɗe ɗe kaalis e nder fenaande banki e golle goɗɗe ɗe kaalis e nder leydi Najeriya (Awa Kalu ed.)
Sereeji ƴeewndo FMJL, laabi ngam huutoraade kuule mbayliigu e nder doosgal leydi kesal e nder ƴellitaare sariya e njuɓɓudi (Yemi Osinbajo & Awa Kalu eds.) (1990).
FMJL limngal limngal, sariya e hukuumaaji ngam ittugo njulaagu dorog nder Naajeeriya – Narkotik: Sariyaaji e siyaasaaku nder Naajeeriya (Awa Kalu & Yemi Osinbajo eds.) 1990
Seedeeji sariyaaji aadaaji e nder ñaawirɗe ɗe ngonaa aadaaji, – Faade e ƴellitde sariyaaji aadaaji leydi Naajeeriya, (Osinbajo & Awa Kalu eds.) 1991
Njuɓɓudi ñamaale yaasi: Jannde haala Naajeeriya – Kaalis hakkunde leyɗeele e njuɓɓudi ñamaale yaasi, UNDP/UNCTC, 1991
Ñaawirde e ko nanndi e ñaawirde bonanndeeji faggudu e yuɓɓooji: Ƴeewndorɗe, caɗeele ekn Binndanɗe e teddungal Ñaawirde Bola Ajibola, (Prof. C.O. Okonkwo ed.) 1992
Hakkeeji aadee, ƴellitaare faggudu e geɗe njulaagu e nder hakkeeji aadee e njiimaandi sariya e ƴellitaare e nder Afrik (Paul T. Zeleza et al. eds) 2004
Binndanɗe bayyinaaɗe e jaayɗe sariyaBinndanɗe bayyinaaɗe e jaayɗe sariya
Laabi e Laabi les sariya Naajeeriya Nig. J. Tesko. Umrore. (1984-1987) h. 30-45
Unraveling Seedeeji jommbaajo nder Naajeeriya, Ƴeewndo huwooɓe sariya Vol. 1 Nokku 2 1987 h. 23-28
Mbele Dowlaaji ina mbaawi waɗde sariyaaji e kuule seedeeji ? Ƴeewndo sariyaaji leydi Naajeeriya hannde 1985 pgs. 234-242
Caɗeele seedeeji e nder bayyinaango tiitoonde leydi, Jaaynde sariya keeriiɗo e jeyi leydi Vol. 6 & 7, lewru oktoobar 1986, h. 47-68
Firo kuulal 131(a) sariya seedeeji. Jaaynde sariyaaji keeriɗi e jeyi leydi Vol. 6 e 7 (1986), h. 118-122
Ƴeewndo won e dekereeji jamaanu njuɓɓudi (Taƴre 1, 2, 3), (1989) 2 GRBPL No. 2 (Ƴeewndo Gravitas e sariyaaji njulaagu e jeyi) pgs.60–63, (1989) 2 GRBPL No. 51-55, (1989) 2 GRBPL limre 4 (Ƴeewndo Gravitas sariya njulaagu e jawdi)
Haalaaji jooni nder nanondiral 1 e 2, Otonomi, Ndimaagu Janngirde e Sariyaaji Sosde Jaami'aaji nder Naajeeriya (1990) Jus. Toɓɓere. 1 Nokku 2, h. 53–64, Jaɓde seedeeji ɗi ordinateeruuji peewni. (1990) Juus. Toɓɓere. 1 Nokku 1 p. 9-12
Tuumeede bonanndeeji e nder ñaawirɗe siwil, U.I. Ƴeewndo sariya 1987;
Darnde, golle e njuɓɓudi tawtoraaɓe koolaaɗo e wasiyaaji karallaagal e nder skeemaaji hoolaare yuɓɓo (1991) Jus. Toɓɓere. 1 Nokku 7 p. 71–83, Waylude sariyaaji ñaawoore seedeeji e nder leydi Najeriya (1991) Jus. 2 Nokku 4 Kelle. 71-98
Bankeeji renndinde ngalu e ngalu – (1990) Jus. Toɓɓere. 2 No. 8, Njuɓɓudi ñaawoore sukaaɓe e nder leydi Najeriya.
Ƴeewndo kuule Pekin. (1991) Juu. Toɓɓere. 2 Nokku 6. Kelle. 65-73
Immunité sovereign dans l’arbitrage commerciale internationale – Ko woni e nder leydi Nijeer e golle dowlaaji ummoriiɗi- E nder jaaynde Afriknaare ko faati e sariyaaji hakkunde leyɗeele e nannditgol, 4 RADIC 1992, hello 1-25, Hakkeeji aadee e ƴellitaare faggudu e nder The International Lawyer. 1994, tonngoode. 28, limre 3 h. 727-742
Laabi sariya e nder dowla ɓuuɓɗo: ko Somali 45 ICLQ 1996, h. 910-924.
== Defte bayyinaaɗe/mbaɗtaaɗe ==
Sariya jaayndeeji Naajeeriya, bayyinooɓe GRAVITAS 1991
Caɗeele e kuuje dow sariyaaji lesdi Naajeeriya, Macmillan, 1996
Naatgol duunde Afrik e nder sariya" (Bayyinoowo Edward Foakes, 1989, tonngoode 7, yeewtere ƴeewndo sariyaaji ministeer ñaawoore fedde ndee)
Haa dow njuɓɓudi ñaawoore ɓurndi moƴƴude e nder leydi Najeriya" (Edward Foakes, 1989)
Series ƴeewndo FMJL, "Rewɓe e sukaaɓe les sariya leydi Naajeeriya".
FMJL limngal limngal, hawtuki e wayluki sariyaaji e kuuɗe Naajeeriya – (Malthouse Press), 1990
Ƴellitaare sariya e njuɓɓudi (Jaaynde Malthouse), 1990
Narkotik: Sariya e politik nder Naajeeriya, FMJL limngal limngal 1990
Yi’annde dow hakkeeji aadee nder Naajeeriya FMJL limngal limngal 1991
Yi’annde dow fenaande nder Naajeeriya, FMJL limngal limngal 1992
Demokaraasi e sariya, yeewtere FMJL, 1991
Kaartal ciimtol ɓiɓɓe leydi e laamuuji nokkuuji (e Omayeli Omatsola 1998)
Hakkeeji faggudu, renndo e pinal – Ajenda janngingol wonande leydi Nijeer (e Bankole Olubamise e Yinka Balogun, 1998) nokku wiɗto sariya e ƴellitaare ngalu
Kuule limtaaɗe e ñaawirɗe mawɗe leydi Najeriya (e Ade Ipaye) Leksis-Neksis Butterworths 2004
Ƴeewndo : Kaɓirgal ɓurngal semmbe e awokaa (e Fola-Arthur Worrey) Leksis-Neksis Butterworths 2006
== Ƴeew kadi ==
Doggol mawɓe awokaaji leydi Naajeeriya
Cukko hooreejo leydi Naajeeriya
== Doggol yimɓe Naajeeriya ==
== Tuugnorgal ==
871b5ta7hhfsah9q103lz42y9z0ivz3
191674
191588
2026-10-08T11:51:56Z
MOIBARDE
10068
Add image links and references
191674
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oluyemi Oluleke OsinbajolistenR SAN GCON''' (jibinaa ko 8 mars 1957) ko pastoor, awokaa, professeur, e politikyanke Najeriya, o woniino cukko hooreejo leydi [[Najeriya]] 14ɓo gila 2015 haa 2023 <ref>{{cite web|title=Yemi Osinbajo|url=https://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|archive-url=https://web.archive.org/web/20170726033201/http://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|url-status=usurped|archive-date=26 July 2017|website=West Africa Brief|access-date=22 February 2022}}</ref>1999 haa 2007 e jogaade tiitoonde Awokaa mawɗo leydi Najeriya.
Osinbajo jibinaa ko to wuro [[Lagos]] e hitaande 1957, o janngii to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos e to duɗal jaaɓi haaɗtirde faggudu to Londres. Caggal ɗuum seeɗa, o fuɗɗii jannginde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, tawi omo golloroo sariya e nder suudu makko haa hitaande 1999. E ndeen hitaande, Osinbajo toɗɗaa yo o won gardiiɗo jaagorɗe leydi ndii e komisinaajo ñaawoore e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos, hono [[Bola Tinubu]]. Caggal nde o golli e nder duuɓi nay ɗiɗi ɗi Tinubu waɗi, Osinbajo yalti laamu e hitaande 2007, o arti e golle makko keertiiɗe e janngirɗe makko wondude e noddaango makko diineyankeewo ngam wonde Pastor e nder Egliis Kiristaajo ''Redeemed of God''.<ref>{{cite web|title=Yemi Osinbajo|url=https://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|archive-url=https://web.archive.org/web/20170726033201/http://www.west-africa-brief.org/content/en/yemi-osinbajo|url-status=usurped|archive-date=26 July 2017|website=West Africa Brief|access-date=22 February 2022}}</ref>
Ko adii wooteeji hooreejo leydi 2015, Osinbajo suɓaama ngam ardaade hooreejo leydi ndi hono [[Muhammadu Buhari]]. Ticket maɓɓe yahri ko e foolde hooreejo leydi ndi e oon sahaa, hono [[Goodluck Jonathan]] e cukko hooreejo leydi ndii hono [[Namadi Sambo]]. Duuɓi nay caggal ɗuum, tikket oo suɓaama kadi e dow [[Atiku Abubakar]] e [[Peter Obi]], mo lannda Demokaraasi Leƴƴi. Laamu Osinbajo ina maantini e ɓeydagol darnde makko, haa teeŋti noon nde o heɓi laamu nguu e gardagol leydi ndii, tawi Buhari ina wondi e ɓuuɓri safaara to leydi Angalteer. Golle ɗe o waɗi e nder dumunna juutɗo mo o woni hooreejo leydi ndii, ko pellital kono ina luurdi e mbaadi Buhari, ina luurdi e nder cirkel Buhari, ɓe ndartini ɗum, kuulal mawngal gootol ko nde e nder yamiroore laamu o yamiri denndaangal sosiyeteeji petroŋ hakkunde leyɗeele gollotooɗi e nder diiwaan Niger-Delta ngam ''relocate operation'' maɓɓe e nder diiwaan Niger-Delta renndooji jaɓɓotooɗi..<ref>{{cite news|last=Khalid|first=Ishaq|title=Yemi Osinbajo - why Nigeria's favourite leader won't become president, yet|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-45206970|agency=[[BBC]]|access-date=22 February 2022}}</ref><ref>{{cite web|last=Irede|first=Akin|title=Nigeria 2023: Osinbajo's chances grow slimmer as cabal tightens grip on presidency|url=https://www.theafricareport.com/111931/nigeria-2023-osinbajos-chances-grow-slimmer-as-cabal-tightens-grip-on-presidency/|website=[[Africa Report]]|date=27 July 2021|access-date=22 February 2022}}</ref>
== Jaangirde ==
Osinbajo janngi ko to duɗal leslesal Corona, to wuro [[Lagos]]. O janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Igbobi to Yaba, Lagos, tuggi 1969 haa 1975,<ref>{{cite news|title=Vice President Yemi Osinbajo|url=https://statehouse.gov.ng/vice-president-yemi-osinbajo/|publisher=Statehouse.gov.ng|access-date=14 February 2018|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220052449/http://statehouse.gov.ng/vice-president-yemi-osinbajo/|url-status=dead}}</ref> ɗo o heɓi njeenaaje ɗee : njeenaari dowri (1971); njeenaari duɗal ngam haala e ɗemngal Engele (1972); Njeenaari Adeoba ngam haala Engele (1972-1975); Njeenaari Elias ngam golle ɓurɗe moƴƴude e daartol (WASC, 1973); Njeenaari duɗal binndol (HSC, 1975); e njeenaari ɓurndi waawde haalde hakkunde duɗe jaaɓi haaɗtirde [[Afrik|Afriknaajo]] (1974).<ref>{{cite news|title=Yemi Osinbajo at 61|url=http://thebossnewspapers.com/2018/03/08/theboss-celebrates-seasoned-administrator-vice-president-yemi-osinbajo-61/|work=The Boss|date=8 March 2018|access-date=26 January 2019}}</ref><ref>{{Cite news|title=Democracy Day: Kudos, knocks for Nigeria's judiciary|url=https://dailypost.ng/2014/05/29/democracy-day-kudos-knocks-nigerias-judiciary/|location=Lagos, Nigeria|date=29 May 2014|access-date=1 April 2015|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref>
Caggal ɗuum o janngi ngam heɓde dipolomaaji makko leslesɗi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos hakkunde 1975 e 1978, nde o heɓi dipolomaaji ɗiɗaɓiri (''Division'' supérieure) e sariya. Ɗoo kadi, o heɓi njeenaari Graham-Douglas wonande sariya njulaagu.<ref>{{Cite web|title=About Prof Osinbajo|url=https://www.yemiosinbajo.ng/about-prof-yemi-osinbajo/|access-date=19 July 2022|website=Prof. Yemi Osinbajo (SAN)}}</ref> E hitaande 1979, o timmini jaŋde makko nde o heɓi e duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi [[Naajeeriya|Najeriya]], nde o heɓi golle makko e nder suudu sarɗiiji leydi Najeriya. E hitaande 1980, o naati duɗal jaaɓi haaɗtirde faggudu to Londres, o heɓi ɗoon seedantaagal makko Master e sariyaaji.<ref>{{cite news|last=Etu|first=Kayode|title=Profile of Yemi Osinbajo|url=https://www.vanguardngr.com/2014/12/professor-yemi-osinbajos-profile/|location=Lagos, Nigeria|date=18 December 2014|access-date=26 January 2019|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Fuɗɗoode golle ==
Tuggi 1979 haa 1980, Osinbajo golliima e golle sukaaɓe doole hitaande wootere, o woniino ofisee sariya e nder njuɓɓudi ƴellitaare e peewnugol Bendel (BDPA), to diiwaan Bendel.<ref>{{Cite web|title=About Prof Osinbajo|url=https://www.yemiosinbajo.ng/about-prof-yemi-osinbajo/|access-date=19 July 2022|website=Prof. Yemi Osinbajo (SAN)}}</ref>
E hitaande 1981, tawi omo yahra e duuɓi 24, o golliima e golle jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos, to leydi Nijeer. Tuggi 1983 haa 1986, o wonti jannginoowo mawɗo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos. Tuggi hitaande 1988 haa hitaande 1992, o toɗɗaama hooreejo jaagorde mawnde (Soliciting and Litigation) to Hooreejo Jaagorgal leydi Nijeer, hono Bola Ajibola<ref>{{Cite news|title=Lectured at 23, borrowed to pay school fees... 7 things you didn't know about Osinbajo|url=https://www.thecable.ng/lecturer-at-23-borrowed-to-pay-his-uk-school-fees-7-things-you-never-knew-about-osinbajo-at-60|newspaper=[[TheCable]]|date=8 March 2017|access-date=2 April 2017}}</ref>.E hitaande 1997, Osinbajo wonti porfeseer sariya seedeeji, o woni hooreejo departemaa sariya renndo, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos tuggi 1997 haa 1999 haa o toɗɗaa komisariyaajo ñaawoore.
Gila hitaande 1999 haa 2007, Osinbajo, golliima e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos, [[Bola Tinubu]], hono jaagorgal ko feewti e ñaawoore teddungal e komisinaajo ñaawoore.<ref>{{Cite news|title=Lectured at 23, borrowed to pay school fees... 7 things you didn't know about Osinbajo|url=https://www.thecable.ng/lecturer-at-23-borrowed-to-pay-his-uk-school-fees-7-things-you-never-knew-about-osinbajo-at-60|newspaper=[[TheCable]]|date=8 March 2017|access-date=2 April 2017}}</ref>
E hitaande 2007, Osinbajo waɗaama gollodiiɗo mawɗo to Simmons Cooper Partners (Awokaaji e Awokaaji), leydi Nijeer.<ref>{{cite web|title=Lectured at 23, borrowed to pay school fees... 7 things you didn't know about Osinbajo|url=https://www.thecable.ng/lecturer-at-23-borrowed-to-pay-his-uk-school-fees-7-things-you-never-knew-about-osinbajo-at-60|website=[[TheCable]]|date=8 March 2017|access-date=2 April 2017}}</ref>
Darnde makko woɗnde ɓennunde ina jeyaa heen :
Ofisee mawɗo, golle Fedde Ngenndiije Dentuɗe to Somali, Diɗɗal Ñaawooje, UNOSOM II.
Tergal, Goomu Sekereteer Jeneral Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Annduɓe ko faati e jikkuuji e Diisnondiral Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Gollotooɓe Jam e nder winndere ndee kala, Tergal, 2006.
Koolaaɗo kuuɓal e nder biro awokaaji Osinbajo, Kukoyi & Adokpaye.
== Denndaangal Kongres Progressive (APC) ==
Osinbajo e sahaa kampaañ woote gardagol leydi 2015
Caggal nde fedde wiyeteende ''All Progressives Congress'' (APC) sosaa e hitaande 2013, Yemi halfinaama e Naajeeriyankooɓe woɗɓe tedduɓe ngam yuɓɓinde e waɗde manifesto ngam lannda politik keso oo. Ɗum joofniri ko e hollirde "Kartal laawol feewde e Nijeer keso", winndannde nde APC yaltini ngam wonde manifesto mum so tawii o suɓaama e laamu. Ko ɓuri teeŋtude e Roadmap oo ko peeje nyaamdu duɗe ɗe ngalaa njoɓdi, e ballal kaalis sarɗiyankeewal wonande 25 miliyoŋ neɗɗo ɓurɗo waasde to [[Naajeeriya]] so tawii ɓe mbinnditii sukaaɓe e duɗe ɗee, ɓe ndartinii ɓe. Woodi kadi taskaramji ɗuɗɗi ɗi ɓe ngaɗi ngam heɓuki fartaŋŋeeji faggudu ngam sukaaɓe ɗuuɗɓe nder Naajeeriya.<ref>{{cite web|date=6 March 2014|title=APC unveils Manifesto, Code of Ethics|url=https://premiumtimesng.com/news/156314-apc-unveils-manifesto-code-ethics.html|access-date=1 April 2015|work=Premium Times}}</ref>
Ñalnde 17 lewru Duujal hitaande 2014, kanndidaa hooreejo leydi ndi, hono Seneraal [[Muhammadu Buhari]], mo retireede, hollitii Osinbajo ko kañum woni kanndidaa makko e cukko hooreejo leydi ndii e wooteeji 2015.<ref>{{cite web|date=6 March 2014|title=APC unveils Manifesto, Code of Ethics|url=https://premiumtimesng.com/news/156314-apc-unveils-manifesto-code-ethics.html|access-date=1 April 2015|work=Premium Times}}</ref><ref>{{cite news|title=APC is govt in waiting – Tinubu|url=https://punchng.com/news/apc-is-govt-in-waiting-tinubu/|access-date=1 April 2015|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125041/https://punchng.com/news/apc-is-govt-in-waiting-tinubu/|newspaper=[[The Punch]]}}</ref><ref>{{cite news|title=APC VP Ticket: Tinubu shuns Fashola, Amaechi, others; favours Osinbajo|url=http://www.newspunch.org/apc-vp-ticket-tinubu-shuns-fashola-amaechi-others-favours-osibanjo/|archive-url=https://web.archive.org/web/20141001200203/http://www.newspunch.org/apc-vp-ticket-tinubu-shuns-fashola-amaechi-others-favours-osibanjo/|url-status=usurped|archive-date=1 October 2014|access-date=1 April 2015|work=Newspunch.org}}</ref> E nder kampaañuuji 2014/2015 ɗi Kongres All progressives, Yemi Osinbajo waɗii batuuji keewɗi e nder leydi ndii fof ngam haɓaade batuuji keewɗi ɗi Naajeeriya’en heewɓe e politikaaji mum en kuutortoo. Ina jeyaa e fodoore makko kampaañ, nde o siftini ko ɓooyaani koo, peeje ngam ñamminde cukalel janngoowo ñalnde kala. Gaagaa ñamminde sukaaɓe duɗe ɗee, o teeŋtinii ko ɓooyaani koo wonde ngalɗoo peeje maa addan golle (fodoore kampaañ woɗnde) wonande waɗooɓe ɗum.<ref>{{cite news|date=3 September 2015|title=One-Meal-A day programme for schools to attract N980bn investment – Osinbajo|url=https://sunnewsonline.com/new/one-meal-a-day-programme-for-schools-to-attract-n980bn-investment-osinbajo/|location=Lagos, Nigeria|access-date=20 September 2015|url-status=dead|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924021628/https://sunnewsonline.com/new/one-meal-a-day-programme-for-schools-to-attract-n980bn-investment-osinbajo/|newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref>
E lewru Abriil 2022, o hollitii anniya makko ngam suɓaade hooreejo leydi Naajeeriya e nder wooteeji 2023.<ref>{{cite news|last=Oyeleke|first=Sodiq|title=BREAKING: Osinbajo officially declares for President|url=https://punchng.com/breaking-osinbajo-officially-declares-for-president/|access-date=11 April 2022|newspaper=[[The Punch]]}}</ref> O woni tataɓo e woote gardagol leydi APC ɗe mbaɗnoo e lewru Juko hitaande 2022, tawi ko 235 woote ɗe nulaaɓe ɓee keɓi.<ref>{{cite news|date=8 June 2022|title=APC presidential primaries winner: Bola Tinubu win All Progressives Congress ticket|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c0kgrzpqy4ko|access-date=8 June 2022|website=[[BBC News Pidgin]]}}</ref>
[[File:Vice President Yemi Osinbajo and President Buhari.png|thumb|Cukko ardiido Osinbajo e ardiido Buhari (2020)]]
== Cukko hooreejo leydi (2015-2023) ==
Cukko ardiido Osinbajo e ardiido Buhari (2020)
Ñalnde 31 marse 2015, [[Muhammadu Buhari]] tabitinaama e nder fedde toppitiinde woote ngenndiire (INEC) wonde ko kañum woni jaaliiɗo e wooteeji gardagol leydi ndii. Nii woni Osinbajo wonti cukko hooreejo leydi Nijeer cuɓaaɗo. Kamɓe ɗiɗo fof ɓe kuniima ñalnde 29 mee 2015. Ñalnde 17 ut 2017 VP Yemi Osinbajo siftinii haala njiyaagu ko sifaa ownugol.<ref>{{cite news|last=Olalekan|first=Adetayo|title=Osinbajo declares hate speech as terrorism|url=https://punchng.com/breaking-osinbajo-declares-hate-speech-as-terrorism/|date=17 August 2017|access-date=12 May 2018|newspaper=[[The Punch]]}}</ref>
=== Manndaa gadano (2015-2019) ===
[[File:VICE-Presidential-Small1.JPG|thumb|Sigil cukko hooreejo leydi.]]
=== Jogagol ===
Yemi Osinbajo fuɗɗii laamu nguu caggal nde o hunii ñalnde 29 lewru nduu hitaande 2015 to nokku biyeteeɗo ''Eagle Square'', to wuro [[Abuja]]. Ko o cukko hooreejo leydi [[Naajeeriya]], o ardii ekipaaji peewnugol faggudu e ciimtol ngol kadi o waɗii wasiyaaji to hooreejo leydi ndi ƴettata kuulal cakkitiingal ngal. Sabu ballal makko e sariyaaji e ko adii nde o woni komisinaajo ngam ñaawoore e nder diiwaan [[Lagos]] fotde duuɓi jeetati, heewɓe ina ɗaminii maa o wallit no feewi e moƴƴitingol ñaawoore to bannge leydi.[citation needed]<ref>{{Cite news|last=vanguard|date=2019-05-29|title=Inauguration : Buhari, Osinbajo take oath of office|url=https://www.vanguardngr.com/2019/05/osinbajo-saraki-dogara-oshiomhole-tinubu-arrive-eagle-square/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-06-13|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite news|title='Buhari's letter not clear on transfer of power to Osinbajo'|url=https://www.vanguardngr.com/2017/05/senate-reads-buharis-medical-leave-letter/|location=Lagos, Nigeria|date=9 May 2017|access-date=2 February 2018|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
== Hooreejo leydi jooɗiiɗo ==
Hooreejo leydi [[Muhammadu Buhari]] winndi bayyinaango ñalnde 9 lewru nduu hitaande 2017, feewde e hooreejo senaa e suudu sarɗiiji leydi ndii, e dow kuulal mum ngam waɗde njillu safaara; ɓataake oo janngaama ñalnde heen e batu kuuɓtodinngu senaa kam e suudu sarɗiiji. Ardungal lesdi ndi'i hokkaama cukko hooreejo lesdi Osinbajo wakkati o ɗon mari siwtaare nyawndiigu.<ref>{{cite news|last=Effiong|first=Inibehe|title=Osinbajo Is The Acting President of Nigeria, Period! By Inibehe Effiong|url=http://saharareporters.com/2017/05/10/osinbajo-acting-president-nigeria-period-inibehe-effiong|location=New York City, United States|agency=Sahara Reporters|date=10 May 2017|access-date=2 February 2018|newspaper=[[Sahara Reporters]]}}</ref><ref>{{cite news|title='Buhari's letter not clear on transfer of power to Osinbajo'|url=https://www.vanguardngr.com/2017/05/senate-reads-buharis-medical-leave-letter/|location=Lagos, Nigeria|date=9 May 2017|access-date=2 February 2018|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Cukko hooreejo lesdi Indiya Mohammad Hamid Ansari ɗon nodda hooreejo lesdi Naajeeriya Muhammadu Buhari haa suudu laamu lesdi Naajeeriya, haa wuro Abuja, lesdi Naajeeriya, nyande 27 lewru Seeɗto hitaande 2016. Cukko hooreejo lesdi Naajeeriya Yemi Osinbajo yi'aama haa nyaamo.Ñalnde 7 lewru bowte hitaande 2018, Osinbajo riiwi mawɗo sarwiis kisal leydi ndii, hono Lawal Daura, sabu mum waɗde njillu nguu e nder Asaambele ngenndi, tawi ko gollotooɓe e departemaa oo, jogiiɓe kaɓirɗe e masiŋaaji. Daura lomtii ko Matiya Seiyefa.Manndaa ɗiɗaɓo (2019-2023)<ref>{{cite news|title=Osinbajo sacks DSS chief, Lawal Daura|url=https://www.fellowpress.com/news/54496/osinbajo-sacks-dss-chief-lawal-daura/|work=Fellow Press|date=7 August 2018|access-date=7 August 2018|archive-date=7 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180807185857/https://www.fellowpress.com/news/54496/osinbajo-sacks-dss-chief-lawal-daura/|url-status=dead}}</ref>
Osinbajo e jaagorgal leydi Amerik ko feewti e caggal leydi e hitaande 2021<ref>{{cite news|title=Osinbajo appoints Seiyefa as new DSS boss after firing Daura|url=https://www.fellowpress.com/news/54534/osinbajo-appoints-seiyefa-as-new-dss-boss-after-firing-daura/|work=Fellow Press|date=8 August 2018|access-date=8 August 2018|archive-date=8 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808104735/https://www.fellowpress.com/news/54534/osinbajo-appoints-seiyefa-as-new-dss-boss-after-firing-daura/|url-status=dead}}</ref>
E lewru Yarkomaa 2019, Osinbajo ñiŋii wonde lowre enternet ina woni hannde « e les njiimaandi juɓɓule keewɗe ». O noddi ballondiral hakkunde leƴƴi ngam yettaade nanondiral ngam yuɓɓinde lowre enternet e haɓaade haalaaji njiyaagu.
Ñalnde 2 feebariyee 2019, laana ndiwoowa Osinbajo yani to Kabba, diiwaan Kogi. O wuuri, o waɗi konngol kampaañ ngol o fotnoo waɗde caggal nde o yani. E nder konngol ngol, o wiyi "o yettii Joomiraawo no feewi nde o hisni nguurndam men e ko waɗi jooni koo. Gooto e men fof ina selli, hay gooto ronkaama."
== Jogagol ==
Ñalnde 29 lewru bowte hitaande 2019, Osinbajo hunnii ngam fuɗɗaade manndaa mum ɗiɗaɓo to nokku biyeteeɗo Eagle Square, laamorgo leydi Abuja.
Caggal nde laamu fedde nde ƴetti kuulal ngam uddude keeri leydi ndii e lewru Oktoobar 2019, Osinbajo hollitii wonde laamu nguu waɗi ɗum ko ngam heɓde hakkillaaji leƴƴi goɗɗi ɗii e nafoore poliseeɓe keeri ɗii. O wi'i lesdi Siin e lesɗe feere ɗon sooda kuuje ndemri, ɗum ɗon usta faggudu lesdi Naajeeriya, ɗon hulna ndemri Naajeeriya. E udduki keeri, Osinbajo wi'i laamu lesdi Naajeeriya ɗon wallita ngam reenugo faggudu lesdi Naajeeriya e remooɓe lesdi Naajeeriya.<ref>{{cite news|title=Osinbajo appoints Seiyefa as new DSS boss after firing Daura|url=https://www.fellowpress.com/news/54534/osinbajo-appoints-seiyefa-as-new-dss-boss-after-firing-daura/|work=Fellow Press|date=8 August 2018|access-date=8 August 2018|archive-date=8 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808104735/https://www.fellowpress.com/news/54534/osinbajo-appoints-seiyefa-as-new-dss-boss-after-firing-daura/|url-status=dead}}</ref>
E lewru Oktoobar 2019, Osinbajo ñiŋii kuule ɗe laamu nguu ƴetti e nder laylayti renndo, o wiyi o "sikkaani so tawii kuule laamu ɗee ko laawol potngol yahde". E nder heen, o ñaagii ɓiɓɓe leydi ndi yo ɓeydu tiiɗnaare ngam poliseeɓe e nder laylayti renndo. O hollitii wonde ɓiɓɓe leydi e ardiiɓe, politik e diine, "ina njogii darnde e renndo men e kala ko ina wona heen, ngam haɗde ɗum wontude kuutorgal" hare. O jeertini kadi yimɓe ɓee nde ngoppata huutoraade lowre enternet ngam sarde "kabaruuji diine", ɗum ina waawi addude fitinaaji e hareeji.
Ñalnde 31 marse 2020, hooreejo leydi ndii, hono Muhammadu Buhari, suɓii cukko hooreejo leydi ndii, hono Osinbajo ngam ardaade goomu nguu ngam ƴellitde faggudu leydi ndii. Faandaare goomu nguu ko ƴellitde peeje ngam ustude batte ñawu koronaawiris, haa caggal ɗuum, ƴellitde faggudu leydi Najeriya.
E lewru sulyee 2020, kaalirde makko hollitii wonde Osinbajo wontii "target politik", o wiyi "ko miin woni kaalirde makko e ko nganndu-mi tan o yiɗi waɗde ko waɗde ndeeɗoo golle ɗe o rokkaa no feewi kadi o alaa peeje goɗɗe jooni ko fayti e huunde hono ndee. Miɗo waawi haalande on ɗum laaɓtuɗo."
== Post Cukko Hooreejo leydi ==
Ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 2023, Ko adii nde Osinbajo joofata e laamu mum e gardagol cukko hooreejo leydi Najeriya, o suɓaama hooreejo fedde toppitiinde ko fayti e laamu Commonwealth ngam suɓngooji hooreejo leydi Siyeraa Leyoon 2023. Osinbajo ardii ndee fedde ƴeewndo e kippu nguu ina waɗi annduɓe to bannge politik, to bannge sariya e to bannge jaayɗe. Sekereteer mawɗo oo hollitii weltaare mum e jaɓgol Osinbajo ardaade fedde nde, o hollitii kadi wonde ko o professeur sariya, o jeyaa ko e annduɓe sariyaaji seeɗa ummoriiɓe e leyɗeele [[Afirik|Afrik]] Commonwealth ngam ƴellitde golle ɗee.
Ñalnde 11 sulyee 2023, Osinbajo toɗɗaa ko jaagorgal winnderewal wonande fedde winndereyankoore ngam semmbeeji yimɓe e tagofeere (GEAPP). Gardiiɗo fedde nde Simon Harford hollitii toɗɗagol ngol maa wallit e golle fedde nde ngam ƴellitde semmbeeji laaɓtuɗi e nder leyɗeele jahruɗe yeeso. "Duuɓi keewɗi, mawɗo Professeur Yemi Osinbajo ko ƴamoowo tedduɗo e nder golle laamu e yeeso ƴellitgol politik e huutoraade geɗe ƴellitaare teeŋtuɗe jowitiiɗe e peewnugol ngenndi, waylo-waylo weeyo, baawgol nokkuuji njulaagu e njulaagu, laamu, e njulaagu renndo", Harford wiyi.
Osinbajo kadi sosi NFPO keeriiɗo, Future Perspectives, fawaade e rokkude sukaaɓe ɓee karallaagal kesal, politik e kuutoragol eɓɓaaɗe ngam wallitde darnde mum en e waylude, waawɓe ƴellitde e huutoraade eɓɓooji mum en, kam e golle denndaaɗe goɗɗe ngam waylude jaŋde jooni e yontaaji garooji. Ndee eɓɓaande noon, ko Duɗal Adunawal Jaŋde Toownde to Amerik Latin e Kariibi (IESALC) wallitnoo ɗum.Luural
== SimmonsKuper e yoɓde Ocean Trust ==
E lewru sulyee 2019, jaaynde wiyeteende The Punch hollitii wonde SimmonsCooper Partners, sosiyatee awokaaji mo Yemi Osinbajo [ref] sosi — mo o wonnoo gollodiiɗo mawɗo haa hitaande 2015 nde o wonti cukko hooreejo leydi — limtaama e limlebbi binndoowo sosiyatee oo ngam winndude Ocean Trust Limited e nder fedde Affair (Affaire) . E nder jaabawol, fedde ndee yaltinii bayyinaango jaayndeeji ina yedda wonde Ocean Trust meeɗii jogaade ɗum ngam waɗde golle binnditagol, sariya, walla kala golle goɗɗe. Nde ɓeydi heen luulndaade meeɗde huutoraade adres limtaaɗo oo e nder deftere tuumaande ndee, nde ɗaɓɓi yaafuya, nde hulɓinii waɗde feere so wonaa tawa kuulal ngal ina woppitee e nder waktuuji 72. Punch jaabtii caggal ɗuum wonde alaa ko anniyaaki bonnude innde SimmonsCooper walla bonnude darnde fedde nde, o wiyi wonde daartol ngol tuugii ko e binndanɗe CAC ɗe yimɓe fof mbaawi heɓde. Haa lewru sulyee 2025, winndannde ndee ina heddii e internet, SimmonsCooper ƴettataa kuule sariya.
Caggal nde bayyinaango ngoo yalti, ko juuti, Goomu toppitiingu bonanndeeji faggudu e kaalis (EFCC) yaltinii bayyinaango ina hollita wonde heɓiino ɗaɓɓaande jowitiinde e Alpha Beta kono teskiima wonde ɗaɓɓoowo oo hollitaaki ko tuumaa e ɗaɓɓaande ndee. Komisoŋ oo ñiŋii ciimtol Punch ngol, sibu ngol yawtii, ngol hollitii wonde wiɗto maggol ina jokki, ngol hollitii wonde jaabawol maggol ngol naatnaaka e winndannde ndee hade mum yaltude.
E lewru feebariyee 2022, Peoples Gazette yaltinii ciimtol ina hollita binndanɗe banke kollitooje wonde SimmonsCooper heɓiino njoɓdi gootol ₦25 miliyoŋ ummoraade e Ocean Trust e lewru abriil 2013.
Winndannde ndee addani yeewtere e nder won e jaayɗe ko fayti e yeddude fedde nde ko adii ɗuum e jokkondire mum e jokkondire kese peeñɗe.SimmonsCooper’s 2019 statement yeddiino wonde ɓe ndokki Ocean Trust sarwisaaji sariya walla binnditagol walla tawtoraama kala ko ina tuuma wonde ko boni e fedde nde, kono ko ɗum haaldaani baabal kugal.
Laabi etikaaji sariyaaji nder sariyaaji kuuɓtidinɗi e kuuɗe leydi Naajeeriya ina ɗaɓɓi e birooji sariyaaji ɗii heɓde njoɓdi tataɓiri e innde kiliyaneeɓe, tawa kiliyaneeɓe ɓee njaɓii, tawa kadi ko njuɓɓudi ndii alaa ko woni e mum so wonaa luural nafooje walla ko aldaa e sariya.
E nder jaabawol mum 2019, fedde ndee teeŋtinii wonde rokkude sosiyetee sarwisaaji karallaagal, firtaani tan ko jokkondirde e golle bonɗe. Kuule leydi Najeriya ngam haɓaade njulaagu kaalis, ko wayi no sariya njulaagu (haɗeede) e sarɗiiji keertiiɗi ngam haɓaade njulaagu kaalis (SCUML), ina ɗaɓɓi e birooji sariyaaji e juɓɓule goɗɗe toɗɗaaɗe ɗe ngonaa kaalis ngam humpitaade njulaagu tuumaangu.Kono noon, hono humpitaade ko yamiraa tan ko jokkondirde e transction walla app entities.E sahaa nde njulaagu nguu wazaa e hitaande 2013, alaa ciimtol renndo ngol sifotoo Ocean Trust wonde ko huunde nde risk mum heewi walla ko huunde nde alaa ko woni e mum. Tuumeede jaayɗe ko faati e kuutoragol maggal e tuumeede njulaagu feeñii e ciimtol renndo caggal ɗaɓɓaande EFCC 2018.
Haa e hitaande 2025, alaa hujja, ñaawoore walla wiɗtooji laawɗuɗi jowitiiɗi e yoɓde ɗee peeñninaama. SimmonsCooper yaltinaani laaɓndal goɗɗal ko fayti e yoɓde gila e bayyinaango 2022.
== Taƴre sariya woote ==
E nder ciimtol goɗngol ngol Peoples Gazette yaltini, ngol hollitii binndanɗe bankeeji, Osinbajo heɓiino 200 miliyoŋ naira e nder doggol woote gardagol leydi 2015 ummoraade e Guaranty Trust Holding Company N PLC, e nder balɗe tati N100 miliyoŋ, N50 miliyoŋ e N50 miliyoŋ, ko ɗum woni ko ƴaañii e sariya fedde nde kanndidaa e nder woote gardagol leydi. Koolaaɗo kuuɓal fedde Osinbajo SimmonsCooper kadi hokki ceede miliyonji N50 nder yoɓugo ceede ɗiɗi miliyonji N25. Awokaaji goɗɗi jokkondirɗi e Osinbajo ndokki miliyoŋaaji 10 N10 e konte banke kampaañ. Ɗum fof ko e luulndaade sariya woote. Osinbajo hollitaaki ɗeen bonanndeeji e juɓɓule woote walla e polis.
CaalajeYemi Osinbajo jibinaa ko e galle Opeoluwa Osinbajo ñalnde 8 marse 1957, to opitaal Creek, Lagos. Osinbajo ina resndi Dolapo (nee Soyode) Osinbajo, taaniiko Obafemi Awolowo. Gonnooɗo cukko hooreejo leydi e debbo ɗiɗaɓo ina jogii ɓiɓɓe tato, jom suudu gooto, e taaniiko gooto jibinaaɗo e lewru suwee 2020 : ɓiɓɓe rewɓe ɗiɗo, Oluwadamilola e Olukonyinsola (anndiraaɓe e yimɓe fof ko Kiki Osinbajo) caggal ɗuum ɓiyiiko gorko, Mofiyinfoluwa Osinbajo, jom suudu Bakan, Oluluse.
Koɗo Osinbajo gadano mo meeɗaa ittude ko politikyanke Angalteer, hooreejo lannda Konservatiif biyeteeɗo Kemi Badenoch.
== Njeenaaje e terɗe ==
== Njeenaaje ==
Yemi Osinbajo, heɓii njeenaaje keewɗe, ina jeyaa heen:
== Njeenaari laamu 1971 ==
Njeenaari Duɗal ngam haaldude e ɗemngal Engele, 1972
Njeenaari Adeoba ngam haaldude e ɗemngal Engele 1972-1975
Njeenaari Elias ngam golle ɓurɗe moƴƴude e daartol (WASC) 1973
Njeenaari duɗal ngam binndol (HSC), 1975
Njeenaari ɓurndi moƴƴude e haalooɓe hakkunde duɗe jaaɓi-haaɗtirde Afriknaajo, 1974
Hooreejo leydi ndi hono Goodluck Jonathan rokki Osinbajo njeenaari mawndi e nder leydi Niiseer ñalnde 28 mee 2015.
E nder njillu ngu o waɗi ñalnde 3 noowammbar 2019 to Daura, Amiir Daura, Faruk Umar, noddi Osinbajo "Cukko hooreejo leydi Naajeeriya ɓurɗo hoolaade" o yetti mo sabu nuunɗal makko e laamu hooreejo leydi Buhari. Ndeen Amiir rokkii mo tiitoonde Danmadami mo Daura, tiitoonde aada ɓurnde toowde e nder emiraaji ɗii.
Vanguard arandeere lesdi Naajeeriya ngam nyaamdu lesdi Naajeeriya diga kawtal nyaamdu Naajeeriya, NSN nder hitaande 2022
== Terɗe ==
O jeyaa ko e ɗeeɗoo juɓɓule karallaagal :
Fedde awokaaji leydi Najeriya
Fedde Adunaare Awokaaji
Ɓanndu Benchers Naajeeriya
Kawtal jaŋde sariya e nder leydi Najeriya e Awokaajo mawɗo leydi Najeriya
== Saaman ==
Osinbajo, ina anndaa e ɓoornaade wutte makko ɓaleejo gaadanteejo lolluɗo, e mbaadi ɓuuɓndi no feewi, ndi alaa ɗo haaɗi, kadi kaɓirgal makko ngal wonti ko lollungal, haa hannde mbaydi ndii ina wiyee "kaɓirgal Osinbajo" e juuɗe diisnondirooɓe.
== Golle durngol ==
Osinbajo woni Pastor mawɗo nder diiwal Lagos 48 (hooreejo diiwal Olive Tree) nder Ekklessiya Kirista'en rimɗinki.
== Eɓɓoore 8 marse ==
Eɓɓoore nde miijotoo ko no feere ngam mawninde ñalngu nguu Osinbajo jibinaa e fedde wiyeteende ‘Friends of Prof’. Faandaare mayre hollitaama ko "waɗde e ƴellitde golle njulaagu nder leydi Naajeeriya ngam teddinde cukko hooreejo leydi Yemi Osinbajo". Eɓɓoore nde, e hitaande 2020, rokkii limre fuɗɗorde e gollorɗe tokoose dokke ɗe laawol gootol, nde peewni waɗde noon e hitaande 2021. E nde peewni anndinde gollotooɓe cellal wonɓe e yeeso hare COVID-19 tawa ina rokka heen ballal safaara e nder leydi ndii kala.
== Binndanɗe ==
Bojel ina wallita e defte
Sariya kuuɓtodinɗo, sariya seedeeji e firo taƴre 5(a) e nder binndanɗe teddungal ñaawoowo Elias (1986) (J.A. Omotola, ed) pgs. 165 haa 18;
Won e waylooji e nder sariyaaji Naajeeriya jowitiiɗi e seedeeji e nder sariyaaji e ƴellitaare (1986), (J.A. Omotola e A.A. Adeogun eds.) pgs. 282 haa 311;
Kuule seedaaku nder kiitaaji kiitaaji nder kiitaaji konu lesdi Naajeeriya Faandaare 2 nder binndi dow sariyaaji lesdi Naajeeriya, Vol ... 1, Pgs. 28-42. (J.A. Omotola ƴetti)
Won e miijooji sariyaaji renndo e nder reende nokkuuji. Faandaare e nder "Sariyaaji taariindi e nder leydi Najeriya", (J.A. Omotola winndi) 1990 hello 128-149
Reende rewɓe nder leydi e hakkunde leyɗeele: "Maandeeji dow laawol haa jooni" nder rewɓe e sukaaɓe les sariyaaji leydi Naajeeriya". (Awa U. Kalu & Yemi Osinbajo eds.) 1990. pgs
Won e caɗeele seedeeji fenaande banki e golle bonɗe goɗɗe ɗe kaalis e nder fenaande banki e golle goɗɗe ɗe kaalis e nder leydi Najeriya (Awa Kalu ed.)
Sereeji ƴeewndo FMJL, laabi ngam huutoraade kuule mbayliigu e nder doosgal leydi kesal e nder ƴellitaare sariya e njuɓɓudi (Yemi Osinbajo & Awa Kalu eds.) (1990).
FMJL limngal limngal, sariya e hukuumaaji ngam ittugo njulaagu dorog nder Naajeeriya – Narkotik: Sariyaaji e siyaasaaku nder Naajeeriya (Awa Kalu & Yemi Osinbajo eds.) 1990
Seedeeji sariyaaji aadaaji e nder ñaawirɗe ɗe ngonaa aadaaji, – Faade e ƴellitde sariyaaji aadaaji leydi Naajeeriya, (Osinbajo & Awa Kalu eds.) 1991
Njuɓɓudi ñamaale yaasi: Jannde haala Naajeeriya – Kaalis hakkunde leyɗeele e njuɓɓudi ñamaale yaasi, UNDP/UNCTC, 1991
Ñaawirde e ko nanndi e ñaawirde bonanndeeji faggudu e yuɓɓooji: Ƴeewndorɗe, caɗeele ekn Binndanɗe e teddungal Ñaawirde Bola Ajibola, (Prof. C.O. Okonkwo ed.) 1992
Hakkeeji aadee, ƴellitaare faggudu e geɗe njulaagu e nder hakkeeji aadee e njiimaandi sariya e ƴellitaare e nder Afrik (Paul T. Zeleza et al. eds) 2004
Binndanɗe bayyinaaɗe e jaayɗe sariyaBinndanɗe bayyinaaɗe e jaayɗe sariya
Laabi e Laabi les sariya Naajeeriya Nig. J. Tesko. Umrore. (1984-1987) h. 30-45
Unraveling Seedeeji jommbaajo nder Naajeeriya, Ƴeewndo huwooɓe sariya Vol. 1 Nokku 2 1987 h. 23-28
Mbele Dowlaaji ina mbaawi waɗde sariyaaji e kuule seedeeji ? Ƴeewndo sariyaaji leydi Naajeeriya hannde 1985 pgs. 234-242
Caɗeele seedeeji e nder bayyinaango tiitoonde leydi, Jaaynde sariya keeriiɗo e jeyi leydi Vol. 6 & 7, lewru oktoobar 1986, h. 47-68
Firo kuulal 131(a) sariya seedeeji. Jaaynde sariyaaji keeriɗi e jeyi leydi Vol. 6 e 7 (1986), h. 118-122
Ƴeewndo won e dekereeji jamaanu njuɓɓudi (Taƴre 1, 2, 3), (1989) 2 GRBPL No. 2 (Ƴeewndo Gravitas e sariyaaji njulaagu e jeyi) pgs.60–63, (1989) 2 GRBPL No. 51-55, (1989) 2 GRBPL limre 4 (Ƴeewndo Gravitas sariya njulaagu e jawdi)
Haalaaji jooni nder nanondiral 1 e 2, Otonomi, Ndimaagu Janngirde e Sariyaaji Sosde Jaami'aaji nder Naajeeriya (1990) Jus. Toɓɓere. 1 Nokku 2, h. 53–64, Jaɓde seedeeji ɗi ordinateeruuji peewni. (1990) Juus. Toɓɓere. 1 Nokku 1 p. 9-12
Tuumeede bonanndeeji e nder ñaawirɗe siwil, U.I. Ƴeewndo sariya 1987;
Darnde, golle e njuɓɓudi tawtoraaɓe koolaaɗo e wasiyaaji karallaagal e nder skeemaaji hoolaare yuɓɓo (1991) Jus. Toɓɓere. 1 Nokku 7 p. 71–83, Waylude sariyaaji ñaawoore seedeeji e nder leydi Najeriya (1991) Jus. 2 Nokku 4 Kelle. 71-98
Bankeeji renndinde ngalu e ngalu – (1990) Jus. Toɓɓere. 2 No. 8, Njuɓɓudi ñaawoore sukaaɓe e nder leydi Najeriya.
Ƴeewndo kuule Pekin. (1991) Juu. Toɓɓere. 2 Nokku 6. Kelle. 65-73
Immunité sovereign dans l’arbitrage commerciale internationale – Ko woni e nder leydi Nijeer e golle dowlaaji ummoriiɗi- E nder jaaynde Afriknaare ko faati e sariyaaji hakkunde leyɗeele e nannditgol, 4 RADIC 1992, hello 1-25, Hakkeeji aadee e ƴellitaare faggudu e nder The International Lawyer. 1994, tonngoode. 28, limre 3 h. 727-742
Laabi sariya e nder dowla ɓuuɓɗo: ko Somali 45 ICLQ 1996, h. 910-924.
== Defte bayyinaaɗe/mbaɗtaaɗe ==
Sariya jaayndeeji Naajeeriya, bayyinooɓe GRAVITAS 1991
Caɗeele e kuuje dow sariyaaji lesdi Naajeeriya, Macmillan, 1996
Naatgol duunde Afrik e nder sariya" (Bayyinoowo Edward Foakes, 1989, tonngoode 7, yeewtere ƴeewndo sariyaaji ministeer ñaawoore fedde ndee)
Haa dow njuɓɓudi ñaawoore ɓurndi moƴƴude e nder leydi Najeriya" (Edward Foakes, 1989)
Series ƴeewndo FMJL, "Rewɓe e sukaaɓe les sariya leydi Naajeeriya".
FMJL limngal limngal, hawtuki e wayluki sariyaaji e kuuɗe Naajeeriya – (Malthouse Press), 1990
Ƴellitaare sariya e njuɓɓudi (Jaaynde Malthouse), 1990
Narkotik: Sariya e politik nder Naajeeriya, FMJL limngal limngal 1990
Yi’annde dow hakkeeji aadee nder Naajeeriya FMJL limngal limngal 1991
Yi’annde dow fenaande nder Naajeeriya, FMJL limngal limngal 1992
Demokaraasi e sariya, yeewtere FMJL, 1991
Kaartal ciimtol ɓiɓɓe leydi e laamuuji nokkuuji (e Omayeli Omatsola 1998)
Hakkeeji faggudu, renndo e pinal – Ajenda janngingol wonande leydi Nijeer (e Bankole Olubamise e Yinka Balogun, 1998) nokku wiɗto sariya e ƴellitaare ngalu
Kuule limtaaɗe e ñaawirɗe mawɗe leydi Najeriya (e Ade Ipaye) Leksis-Neksis Butterworths 2004
Ƴeewndo : Kaɓirgal ɓurngal semmbe e awokaa (e Fola-Arthur Worrey) Leksis-Neksis Butterworths 2006<ref>{{cite web|url=https://www.thetimes.com/article/nigeria-roots-for-kemi-badenochs-fighting-spirit-klsdmtpj8|title=Nigeria roots for Kemi Badenoch's fighting spirit|date=17 July 2022|access-date=2024-11-07}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol mawɓe awokaaji leydi Naajeeriya
Cukko hooreejo leydi Naajeeriya
== Doggol yimɓe Naajeeriya ==
== Tuugnorgal ==
d586gtw8duunh7rq7nkgp9pr5akn3wj
Adebayo Osinowo
0
34291
191578
144217
2026-10-07T19:16:01Z
MOIBARDE
10068
Add links and references
191578
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Adebayo Sikiru Osinowo''' (28 noowammbar 1955<ref>{{cite web|url=https://www.lagoshouseofassembly.gov.ng/team_member/hon-sikiru-a-osinowo/|title=HON. SIKIRU A. OSINOWO – Lagos State House of Assembly|website=Lagoshouseofassembly.gov.ng|access-date=16 March 2019|archive-date=2 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002020336/https://www.lagoshouseofassembly.gov.ng/team_member/hon-sikiru-a-osinowo/|url-status=dead}}</ref><ref name="CPM">{{cite magazine|url=https://www.citypeopleonline.com/what-most-people-dont-know-about-hon-bayo-osinowo-hon-adedayo-lawal-reveals/|title=What Most People Don't Know About Hon. Bayo Osinowo – Hon Adedayo Lawal Reveals|magazine=[[City People Magazine]]|date=11 October 2018}}</ref> – 15 lewru suwee 2020) ganndiraaɗo '''Pepper<ref name="bayoosinowoforsenate2019.com">{{cite web|url=https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|title=About Bayo Osinowo|website=Bayoosinowoforsenate2019.com|access-date=16 March 2019|archive-date=16 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616105949/https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|url-status=dead}}</ref>''' ko jom njulaagu e siyaasaajo leydi Najeriya. Osinowo ko tergal suudu sarɗiiji leydi [[Lagos]]. Haa o maayi, o woni Senator wakiiliijo Lagos East haa Asamblee lesdi [[Naajeeriya]] 9ɓo.<ref>{{cite news|url=https://thenationonlineng.net/re-bayo-osinowos-audacity-of-arrogance/|title=Re: Bayo Osinowo's audacity of arrogance|date=23 December 2018|work=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|access-date=16 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/12/23/bayo-osinowos-audacity-of-arrogance/|title=Bayo Osinowo's Audacity of Arrogance|date=23 December 2018|work=[[This Day]]|access-date=16 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/12/23/bayo-osinowos-audacity-of-arrogance/|title=Bayo Osinowo's Audacity of Arrogance|date=23 December 2018|access-date=16 March 2019|newspaper=[[This Day]]}}</ref>
== Nguurndam gadano ==
Osinowo heɓi jaŋde mum leslesre to duɗal leslesal St. Augustin to Ijebu-Ode, jaŋde mum hakkundeere to duɗal jaaɓi haaɗtirde Isonyin, Isonyin.<ref name="bayoosinowoforsenate2019.com2">{{cite web|url=https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|title=About Bayo Osinowo|website=Bayoosinowoforsenate2019.com|access-date=16 March 2019|archive-date=16 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616105949/https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|url-status=dead}}</ref> Baaba makko ko maayɗo Alhaji Rabiu Osinowo mo Odo-Egbo to Ijebu Ode e yumma makko ko Mariamo Taiwo Osinowo..<ref>{{cite news|url=https://kosofepost.com/2018/08/21/lagos-east-senatorial-reactions-trail-hon-bayo-oshinowo-entrance-into-the-race/|title=Lagos East Senatorial : Reactions trail Hon. Bayo Oshinowo entrance into the race|date=21 August 2018|work=Kosofe Post|access-date=25 February 2020}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>
== Njulaagu e golle ==
Osinowo gollidii e ministeer golle fedde nde, to diiwaan Lagos. E hitaande 1977, o fuɗɗii golle makko ko e Ofisee leydi to Ministeer Golle Fedde Ngenndiije Dentuɗe haa hitaande 1979. Ndeen o wonii gardiiɗo njuɓɓudi to NITAL International tuggi 1986 haa 2003.<ref>{{cite news|url=https://kosofepost.com/2018/08/21/lagos-east-senatorial-reactions-trail-hon-bayo-oshinowo-entrance-into-the-race/|title=Lagos East Senatorial : Reactions trail Hon. Bayo Oshinowo entrance into the race|date=21 August 2018|work=Kosofe Post|access-date=25 February 2020}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Ndeen o wonii gardiiɗo njuɓɓudi to NIMCO International Co Sosiyetee mahdi Ltd e Sosiyetee ɓuuɓɗo NIMCO tuggi 1990 haa 2003.<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.nigerianbiography.com/2016/03/biography-of-sikiru-adebayo-osinowo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621232734/http://www.nigerianbiography.com/2016/03/biography-of-sikiru-adebayo-osinowo.html|url-status=usurped|archive-date=21 June 2018|title=BIOGRAPHY OF SIKIRU ADEBAYO OSINOWO|website=Nigerianbiography.com|access-date=16 March 2019}}</ref>
== Politik ==
Osinowo fuɗɗii golle mum politik ko e republique ɗiɗaɓere nde o woni hooreejo sukaaɓe lannda ''Social Democratic'' (SDP). Hooreejo leydi ndiin ko maayɗo Bashorun Moshood Kashimawo Abiola.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2018/09/senate-2019-council-chairmen-endorse-bayo-osinowo/|location=Lagos, Nigeria|title=Senate 2019 : Council Chairmen endorse Bayo Osinowo|last=Polycarp|first=Nwafor|date=10 September 2018|access-date=16 March 2019|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Osinowo ko tergal teddungal laabi nay e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos.<ref name="CPM2">{{cite magazine|url=https://www.citypeopleonline.com/what-most-people-dont-know-about-hon-bayo-osinowo-hon-adedayo-lawal-reveals/|title=What Most People Don't Know About Hon. Bayo Osinowo – Hon Adedayo Lawal Reveals|magazine=[[City People Magazine]]|date=11 October 2018}}</ref> Osinowo ɗon mari haaje jooɗorde nder suudu joonde diidaaɗi lesdi [[Lagos]] ngam suɓol Kosofe, o heɓi nasaraaku.<ref name="CPM3">{{cite magazine|url=https://www.citypeopleonline.com/what-most-people-dont-know-about-hon-bayo-osinowo-hon-adedayo-lawal-reveals/|title=What Most People Don't Know About Hon. Bayo Osinowo – Hon Adedayo Lawal Reveals|magazine=[[City People Magazine]]|date=11 October 2018}}</ref> Nder suɓol lesdi [[Naajeeriya]] 23 [[lewru]] ''February'' hitaande 2019, o suɓaama ''Senator'', o wakiili lesdi Lagos Fuunaange haa Asamblee lesdi Naajeeriya.<ref>{{cite news|url=https://guardian.ng/sport/nigeria-to-host-workshop-on-african-rope-skipping/|location=Lagos, Nigeria|title=Nigeria to host workshop on African rope skipping|date=9 March 2019|access-date=25 February 2020|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Caggal ɗuum o toɗɗaa hooreejo, Goomu Senaa ko faati e njulaagu.<ref>{{cite news|url=https://www.pulse.ng/news/local/senate-announces-69-standing-committees/w7y9fx6|title=Senate announces 69 standing committees|date=30 July 2019|access-date=30 April 2020|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>'''<ref>{{cite news|url=https://www.nta.ng/news/finance/20191106-day-4-of-the-senate-committees-presentation-of-budget-report-to-the-appropriation-committee/|title=Day 4 of The Senate Committee's Presentation of Budget Report to the Appropriation Committee|website=NTA|access-date=30 April 2020|archive-date=13 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213105658/https://www.nta.ng/news/finance/20191106-day-4-of-the-senate-committees-presentation-of-budget-report-to-the-appropriation-committee/|url-status=dead}}</ref>'''
== Wade ==
Bayo Osinowo maayi ñalnde 15 [[lewru]] juko hitaande 2020. O hollitaama o maayi ko e caɗeele ''COVID''-19 e sahaa mboros ''COVID''-19 to leydi [[Naajeeriya|Najeriya]].<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2020/06/covid-19-scare-lagos-senator-bayo-osinowo-dies-at-64/|location=Lagos, Nigeria|title=[UPDATED] COVID-19 scare: Lagos Senator, Bayo Osinowo, dies at 64|last=Akoni|first=Olasunkanmi|date=2020-06-15|access-date=23 July 2020|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> O wirnaa ko ñalnde heen to hoɗorde makko Ijebu-Ode.
== Tuugnorgal ==
q815lurs6b2685tmoyo5kbukq60bnh6
191579
191578
2026-10-07T19:17:18Z
MOIBARDE
10068
Add a category
191579
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Adebayo Sikiru Osinowo''' (28 noowammbar 1955<ref>{{cite web|url=https://www.lagoshouseofassembly.gov.ng/team_member/hon-sikiru-a-osinowo/|title=HON. SIKIRU A. OSINOWO – Lagos State House of Assembly|website=Lagoshouseofassembly.gov.ng|access-date=16 March 2019|archive-date=2 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002020336/https://www.lagoshouseofassembly.gov.ng/team_member/hon-sikiru-a-osinowo/|url-status=dead}}</ref><ref name="CPM">{{cite magazine|url=https://www.citypeopleonline.com/what-most-people-dont-know-about-hon-bayo-osinowo-hon-adedayo-lawal-reveals/|title=What Most People Don't Know About Hon. Bayo Osinowo – Hon Adedayo Lawal Reveals|magazine=[[City People Magazine]]|date=11 October 2018}}</ref> – 15 lewru suwee 2020) ganndiraaɗo '''Pepper<ref name="bayoosinowoforsenate2019.com">{{cite web|url=https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|title=About Bayo Osinowo|website=Bayoosinowoforsenate2019.com|access-date=16 March 2019|archive-date=16 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616105949/https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|url-status=dead}}</ref>''' ko jom njulaagu e siyaasaajo leydi Najeriya. Osinowo ko tergal suudu sarɗiiji leydi [[Lagos]]. Haa o maayi, o woni Senator wakiiliijo Lagos East haa Asamblee lesdi [[Naajeeriya]] 9ɓo.<ref>{{cite news|url=https://thenationonlineng.net/re-bayo-osinowos-audacity-of-arrogance/|title=Re: Bayo Osinowo's audacity of arrogance|date=23 December 2018|work=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|access-date=16 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/12/23/bayo-osinowos-audacity-of-arrogance/|title=Bayo Osinowo's Audacity of Arrogance|date=23 December 2018|work=[[This Day]]|access-date=16 March 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/12/23/bayo-osinowos-audacity-of-arrogance/|title=Bayo Osinowo's Audacity of Arrogance|date=23 December 2018|access-date=16 March 2019|newspaper=[[This Day]]}}</ref>
== Nguurndam gadano ==
Osinowo heɓi jaŋde mum leslesre to duɗal leslesal St. Augustin to Ijebu-Ode, jaŋde mum hakkundeere to duɗal jaaɓi haaɗtirde Isonyin, Isonyin.<ref name="bayoosinowoforsenate2019.com2">{{cite web|url=https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|title=About Bayo Osinowo|website=Bayoosinowoforsenate2019.com|access-date=16 March 2019|archive-date=16 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616105949/https://bayoosinowoforsenate2019.com/about-bayo-osinowo/|url-status=dead}}</ref> Baaba makko ko maayɗo Alhaji Rabiu Osinowo mo Odo-Egbo to Ijebu Ode e yumma makko ko Mariamo Taiwo Osinowo..<ref>{{cite news|url=https://kosofepost.com/2018/08/21/lagos-east-senatorial-reactions-trail-hon-bayo-oshinowo-entrance-into-the-race/|title=Lagos East Senatorial : Reactions trail Hon. Bayo Oshinowo entrance into the race|date=21 August 2018|work=Kosofe Post|access-date=25 February 2020}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>
== Njulaagu e golle ==
Osinowo gollidii e ministeer golle fedde nde, to diiwaan Lagos. E hitaande 1977, o fuɗɗii golle makko ko e Ofisee leydi to Ministeer Golle Fedde Ngenndiije Dentuɗe haa hitaande 1979. Ndeen o wonii gardiiɗo njuɓɓudi to NITAL International tuggi 1986 haa 2003.<ref>{{cite news|url=https://kosofepost.com/2018/08/21/lagos-east-senatorial-reactions-trail-hon-bayo-oshinowo-entrance-into-the-race/|title=Lagos East Senatorial : Reactions trail Hon. Bayo Oshinowo entrance into the race|date=21 August 2018|work=Kosofe Post|access-date=25 February 2020}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> Ndeen o wonii gardiiɗo njuɓɓudi to NIMCO International Co Sosiyetee mahdi Ltd e Sosiyetee ɓuuɓɗo NIMCO tuggi 1990 haa 2003.<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.nigerianbiography.com/2016/03/biography-of-sikiru-adebayo-osinowo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621232734/http://www.nigerianbiography.com/2016/03/biography-of-sikiru-adebayo-osinowo.html|url-status=usurped|archive-date=21 June 2018|title=BIOGRAPHY OF SIKIRU ADEBAYO OSINOWO|website=Nigerianbiography.com|access-date=16 March 2019}}</ref>
== Politik ==
Osinowo fuɗɗii golle mum politik ko e republique ɗiɗaɓere nde o woni hooreejo sukaaɓe lannda ''Social Democratic'' (SDP). Hooreejo leydi ndiin ko maayɗo Bashorun Moshood Kashimawo Abiola.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2018/09/senate-2019-council-chairmen-endorse-bayo-osinowo/|location=Lagos, Nigeria|title=Senate 2019 : Council Chairmen endorse Bayo Osinowo|last=Polycarp|first=Nwafor|date=10 September 2018|access-date=16 March 2019|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Osinowo ko tergal teddungal laabi nay e nder suudu sarɗiiji leydi Lagos.<ref name="CPM2">{{cite magazine|url=https://www.citypeopleonline.com/what-most-people-dont-know-about-hon-bayo-osinowo-hon-adedayo-lawal-reveals/|title=What Most People Don't Know About Hon. Bayo Osinowo – Hon Adedayo Lawal Reveals|magazine=[[City People Magazine]]|date=11 October 2018}}</ref> Osinowo ɗon mari haaje jooɗorde nder suudu joonde diidaaɗi lesdi [[Lagos]] ngam suɓol Kosofe, o heɓi nasaraaku.<ref name="CPM3">{{cite magazine|url=https://www.citypeopleonline.com/what-most-people-dont-know-about-hon-bayo-osinowo-hon-adedayo-lawal-reveals/|title=What Most People Don't Know About Hon. Bayo Osinowo – Hon Adedayo Lawal Reveals|magazine=[[City People Magazine]]|date=11 October 2018}}</ref> Nder suɓol lesdi [[Naajeeriya]] 23 [[lewru]] ''February'' hitaande 2019, o suɓaama ''Senator'', o wakiili lesdi Lagos Fuunaange haa Asamblee lesdi Naajeeriya.<ref>{{cite news|url=https://guardian.ng/sport/nigeria-to-host-workshop-on-african-rope-skipping/|location=Lagos, Nigeria|title=Nigeria to host workshop on African rope skipping|date=9 March 2019|access-date=25 February 2020|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> Caggal ɗuum o toɗɗaa hooreejo, Goomu Senaa ko faati e njulaagu.<ref>{{cite news|url=https://www.pulse.ng/news/local/senate-announces-69-standing-committees/w7y9fx6|title=Senate announces 69 standing committees|date=30 July 2019|access-date=30 April 2020|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref>'''<ref>{{cite news|url=https://www.nta.ng/news/finance/20191106-day-4-of-the-senate-committees-presentation-of-budget-report-to-the-appropriation-committee/|title=Day 4 of The Senate Committee's Presentation of Budget Report to the Appropriation Committee|website=NTA|access-date=30 April 2020|archive-date=13 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213105658/https://www.nta.ng/news/finance/20191106-day-4-of-the-senate-committees-presentation-of-budget-report-to-the-appropriation-committee/|url-status=dead}}</ref>'''
== Wade ==
Bayo Osinowo maayi ñalnde 15 [[lewru]] juko hitaande 2020. O hollitaama o maayi ko e caɗeele ''COVID''-19 e sahaa mboros ''COVID''-19 to leydi [[Naajeeriya|Najeriya]].<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2020/06/covid-19-scare-lagos-senator-bayo-osinowo-dies-at-64/|location=Lagos, Nigeria|title=[UPDATED] COVID-19 scare: Lagos Senator, Bayo Osinowo, dies at 64|last=Akoni|first=Olasunkanmi|date=2020-06-15|access-date=23 July 2020|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> O wirnaa ko ñalnde heen to hoɗorde makko Ijebu-Ode.
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Naajeeriya]]
87l2e87olvyrur651aynxowg8npq29i
Ayisha Osori
0
34292
191575
143952
2026-10-07T18:54:33Z
MOIBARDE
10068
Add links and references
191575
wikitext
text/x-wiki
'''Ayisha Osori''' ko awokaajo [[Naajeeriya]], binndoowo, ardiiɗo lesdi Naajeeriya, jaayndiyanke e siyaasaaku anndiraaɗum ngam kuuɗe maako dow laamu booɗɗum, potal rewɓe e worɓe, nastuki rewɓe nder faggudu e siyaasaaku e timminki fitinaaji dow rewɓe nder Naajeeriya.<ref>{{Cite web|title=Ayisha OSORI – OSIWA|url=https://www.osiwa.org/our_team/ayisha-osori/|access-date=2021-06-16|language=en-US}}</ref> Deftere maako Love Doesn't Win Elections hokki mo anndal dow siyaasaaku lesdi Naajeeriya.<ref>{{Cite web|date=2017-05-02|title=Love does not win elections|url=https://guardian.ng/politics/love-does-not-win-elections/|access-date=2021-06-16|website=The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|language=en-US}}</ref> Ko kanko woni hooreejo fedde rewɓe leydi Naajeeriya. Olufunke Baruwa lomtii mo.<ref name="sheforum">{{cite web|url=http://www.sheforumafrica.com/ayisha-osori/|title=Ayisha OSORI|work=She Forum Africa – A Friendraiser Community Conference Powered By Premium Logic|access-date=2016-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205075445/http://www.sheforumafrica.com/ayisha-osori/|archive-date=2016-02-05|url-status=dead}}, Retrieved 6 February 2016</ref>
== Jaangirde ==
Ayisha Osori janngii sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]] e duɗal sariya Harvard.<ref>{{cite web|url=http://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|title=Ayisha Osori|publisher=|access-date=2016-02-04|archive-date=2019-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108182127/https://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|url-status=dead}}</ref> O heɓi ''Masters'' e njuɓɓudi laamu to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu Harvard Kennedy.O noddiraa ko to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Najeeriya (Nigeria)|Najeriya]] e New York e hitaande 1998 e hitaande 2000.
E hitaande 2013, nde o woni fedde Eisenhower, o noddaama to [[Amerik]] ngam waɗde jonte jeeɗiɗi ngam hawritde e juɓɓule teeŋtuɗe e hooreejo fedde Eisenhower, hono Colin Powell.<ref>{{cite web|url=http://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|title=Ayisha Osori|publisher=|access-date=2016-02-04|archive-date=2019-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108182127/https://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|url-status=dead}}</ref>
== Kugal ==
Ayisha golliima e eɓɓooji keewɗi e nder Sektoraaji laamu e Sektoraaji keertiiɗi ina jeyaa heen golle korporaasiyoŋ & njuɓɓudi, njuɓɓudi e njuɓɓudi njulaagu, jokkondiral, njuɓɓudi renndo siwil, njuɓɓudi eɓɓooji e wallitde ko yowitii e geɗe. Gaa gaa jogaade darnde mawnde e nder sekteeruuji keertiiɗi e jogaade ''Fonds Trust Women Nigerian'' Fedde nde wonaa laamuyankoore, nde daranii ko ɓeydude kattanɗe e keewal rewɓe e nder ƴettugol kuule, fotde duuɓi tati,<ref>{{Cite web|last=Oluwamuyiwa|first=Akinlolu|date=2015-02-28|title=‘We Need More Women Participation In Politics’|url=https://guardian.ng/politics/we-need-more-women-participation-in-politics/|access-date=2026-06-14|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref> Osori ina jokkondiri e Banke Adunayankeewo, Porogaraam Ƴellitaare Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Departemaa ngam Ƴellitaare Adunayankoore e UNICEF ''the National Development''.<ref>{{Cite news|date=2018-08-29|title=OSIWA Announces Appointment of New Executive Director|url=https://allafrica.com/stories/201808290631.html|access-date=2026-06-14|work=Open Society Initiative for West Africa|language=en}}</ref>
E hitaande 2015 o suɓaama ngam jeyeede e rewɓe 21 hawruɓe e batu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Harvard to Duɗal laamu Kennedy ngal ''Hunt Alternatives'' rokki kaalis. Fedde nde ina waɗi Fauzia Nasreen ummoriiɗo [[Pakistan|Pakistaan]], Judy Thongori ummoriiɗo [[Keniya|Keñiya]] e [[Olufunke Baruwa]], Esther Ibanga e [[Hafsat Abiola]] kadi ummoriiɓe [[Najeeriya (Nigeria)|Najeriya]] teleeji.<ref name="insec">[https://www.inclusivesecurity.org/17-women-changing-world/ 17 women changing the world], Jan 2015, inclusivesecurity, Retrieved 8 February 2016</ref> O jooɗii ko e yiilirde pelle ceertuɗe e nder sekteer laamu e sekteer keeriiɗo.[citation needed]<ref>{{Cite web|last=Foundations|first=Open Society|date=2018-08-15|title=Open Society Names New Head of West Africa Foundation|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2018/08/15/1552504/0/en/Open-Society-Names-New-Head-of-West-Africa-Foundation.html|access-date=2026-06-14|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us}}</ref>
E hitaande 2018, Fooyre Ɓamtaare (''Fondations Open Society'') habri toɗɗagol Osori ngam wonde gardiiɗo gollordu Fedde Udditnde ngam Afrik Hirnaange (OSIWA) toppitiiɗo golle OSIWA e nder leyɗe 10 [[Afrik]] ; Benin, [[Kodduwaar]], [[Gana]], [[Gine]], [[Labiriyaa|Liberiya]], [[Maali|Mali]], Niiseer, Siyeraa Leyoon, e [[Senegaal]].<ref>{{cite web|last1=Nemi|first1=Belema|title=Too Good to Die: A new book on third term project|url=https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525221435/https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-date=2019-05-25|accessdate=22 November 2018|website=The Leading Post|date=24 September 2018}}</ref>
== Yidde Dañataa Woote ==
Winndannde mawnde: Yiɗde Dañataa Woote
E hitaande 2014 Ayisha fooli primaire ngam heɓugo jooɗorde nder Asamblee lesdi dow platform lanyol laamu lesdi [[Naajeeriya]] – lannda Demokaraasi Yimɓe amma o fooli.<ref>{{Cite web|date=2018-05-04|title=Book Review – Love Does Not Win Elections by Ayisha Osori {{!}}|url=https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2018/05/04/book-review-love-does-not-win-elections-by-ayisha-osori/|access-date=2021-06-16|website=Africa at LSE}}</ref> Yidde heɓataa wooteeji ko deftere nde o winndi e dow ko o heɓi e nder golle suɓngooji e Politik leydi Naajeeriya fuu. E nder deftere nde, o hollitii mettere makko e sifaa wakilaagu – gila e worɓe e rewɓe wonɓe e laamu e caggal duuɓi keewɗi e wasiyaade'''<ref>{{Cite news|date=2018-06-21|title='Love does not win elections'|url=https://businessday.ng/arts-bdlife-arts/article/love-does-not-win-elections/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-06-16|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>''' e golloraade ngam heɓde rewɓe ɓurɓe heewde e jappeere laamu, o woni ko e ƴattaade ko foti wonde ngam haɓaade e heɓde. Deftere nde'e ɗon hokka anndal dow darnde ceede nder suɓol lesdi Naajeeriya.<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.com/Love-Does-Not-Win-Elections-ebook/dp/B075DCKHK3|title=Love Does Not Win Elections|first=Ayisha|last=Osori|date=September 4, 2017|publisher=Narrative Landscape Press|via=Amazon}}</ref>
== Too Moƴƴi Maayde ==
E hitaande 2018, Ayisha Osori winndi deftere wiyeteende Too Good to Die: Manndaa tataɓo e miijo neɗɗo mo alaa ko waawi e [[Afrik]], kanko e gonnooɗo hooreejo fedde jojjanɗe aadee ngenndiire, hono [[Chidi Odinkalu]].<ref>{{cite web|url=http://www.ivory-ng.com/third-term-chidi-odinkalu-aisha-osori/|title=Too Good to Die: Third Term and the Myth of the Indispensable Man in Africa by Chidi Odinkalu and Aisha Osori|website=Ivory-Ng.com|date=October 2018|accessdate=22 November 2018}}</ref> Deftere nde waɗii ƴeewndo haala ka hooreejo leydi Nijeer gonnooɗo [[Olusegun Obasanjo]] wiyi, wonde o ɗaɓɓaani manndaa tataɓo e laamu.<ref>{{cite web|last1=Nemi|first1=Belema|title=Too Good to Die: A new book on third term project|url=https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525221435/https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-date=2019-05-25|accessdate=22 November 2018|website=The Leading Post|date=24 September 2018}}</ref>
== Tuugnorgal ==
ehf72gicr05s08koavfg61ug519y78n
191576
191575
2026-10-07T18:55:15Z
MOIBARDE
10068
Add a category
191576
wikitext
text/x-wiki
'''Ayisha Osori''' ko awokaajo [[Naajeeriya]], binndoowo, ardiiɗo lesdi Naajeeriya, jaayndiyanke e siyaasaaku anndiraaɗum ngam kuuɗe maako dow laamu booɗɗum, potal rewɓe e worɓe, nastuki rewɓe nder faggudu e siyaasaaku e timminki fitinaaji dow rewɓe nder Naajeeriya.<ref>{{Cite web|title=Ayisha OSORI – OSIWA|url=https://www.osiwa.org/our_team/ayisha-osori/|access-date=2021-06-16|language=en-US}}</ref> Deftere maako Love Doesn't Win Elections hokki mo anndal dow siyaasaaku lesdi Naajeeriya.<ref>{{Cite web|date=2017-05-02|title=Love does not win elections|url=https://guardian.ng/politics/love-does-not-win-elections/|access-date=2021-06-16|website=The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|language=en-US}}</ref> Ko kanko woni hooreejo fedde rewɓe leydi Naajeeriya. Olufunke Baruwa lomtii mo.<ref name="sheforum">{{cite web|url=http://www.sheforumafrica.com/ayisha-osori/|title=Ayisha OSORI|work=She Forum Africa – A Friendraiser Community Conference Powered By Premium Logic|access-date=2016-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205075445/http://www.sheforumafrica.com/ayisha-osori/|archive-date=2016-02-05|url-status=dead}}, Retrieved 6 February 2016</ref>
== Jaangirde ==
Ayisha Osori janngii sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]] e duɗal sariya Harvard.<ref>{{cite web|url=http://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|title=Ayisha Osori|publisher=|access-date=2016-02-04|archive-date=2019-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108182127/https://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|url-status=dead}}</ref> O heɓi ''Masters'' e njuɓɓudi laamu to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu Harvard Kennedy.O noddiraa ko to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Najeeriya (Nigeria)|Najeriya]] e New York e hitaande 1998 e hitaande 2000.
E hitaande 2013, nde o woni fedde Eisenhower, o noddaama to [[Amerik]] ngam waɗde jonte jeeɗiɗi ngam hawritde e juɓɓule teeŋtuɗe e hooreejo fedde Eisenhower, hono Colin Powell.<ref>{{cite web|url=http://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|title=Ayisha Osori|publisher=|access-date=2016-02-04|archive-date=2019-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108182127/https://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|url-status=dead}}</ref>
== Kugal ==
Ayisha golliima e eɓɓooji keewɗi e nder Sektoraaji laamu e Sektoraaji keertiiɗi ina jeyaa heen golle korporaasiyoŋ & njuɓɓudi, njuɓɓudi e njuɓɓudi njulaagu, jokkondiral, njuɓɓudi renndo siwil, njuɓɓudi eɓɓooji e wallitde ko yowitii e geɗe. Gaa gaa jogaade darnde mawnde e nder sekteeruuji keertiiɗi e jogaade ''Fonds Trust Women Nigerian'' Fedde nde wonaa laamuyankoore, nde daranii ko ɓeydude kattanɗe e keewal rewɓe e nder ƴettugol kuule, fotde duuɓi tati,<ref>{{Cite web|last=Oluwamuyiwa|first=Akinlolu|date=2015-02-28|title=‘We Need More Women Participation In Politics’|url=https://guardian.ng/politics/we-need-more-women-participation-in-politics/|access-date=2026-06-14|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref> Osori ina jokkondiri e Banke Adunayankeewo, Porogaraam Ƴellitaare Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Departemaa ngam Ƴellitaare Adunayankoore e UNICEF ''the National Development''.<ref>{{Cite news|date=2018-08-29|title=OSIWA Announces Appointment of New Executive Director|url=https://allafrica.com/stories/201808290631.html|access-date=2026-06-14|work=Open Society Initiative for West Africa|language=en}}</ref>
E hitaande 2015 o suɓaama ngam jeyeede e rewɓe 21 hawruɓe e batu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Harvard to Duɗal laamu Kennedy ngal ''Hunt Alternatives'' rokki kaalis. Fedde nde ina waɗi Fauzia Nasreen ummoriiɗo [[Pakistan|Pakistaan]], Judy Thongori ummoriiɗo [[Keniya|Keñiya]] e [[Olufunke Baruwa]], Esther Ibanga e [[Hafsat Abiola]] kadi ummoriiɓe [[Najeeriya (Nigeria)|Najeriya]] teleeji.<ref name="insec">[https://www.inclusivesecurity.org/17-women-changing-world/ 17 women changing the world], Jan 2015, inclusivesecurity, Retrieved 8 February 2016</ref> O jooɗii ko e yiilirde pelle ceertuɗe e nder sekteer laamu e sekteer keeriiɗo.[citation needed]<ref>{{Cite web|last=Foundations|first=Open Society|date=2018-08-15|title=Open Society Names New Head of West Africa Foundation|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2018/08/15/1552504/0/en/Open-Society-Names-New-Head-of-West-Africa-Foundation.html|access-date=2026-06-14|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us}}</ref>
E hitaande 2018, Fooyre Ɓamtaare (''Fondations Open Society'') habri toɗɗagol Osori ngam wonde gardiiɗo gollordu Fedde Udditnde ngam Afrik Hirnaange (OSIWA) toppitiiɗo golle OSIWA e nder leyɗe 10 [[Afrik]] ; Benin, [[Kodduwaar]], [[Gana]], [[Gine]], [[Labiriyaa|Liberiya]], [[Maali|Mali]], Niiseer, Siyeraa Leyoon, e [[Senegaal]].<ref>{{cite web|last1=Nemi|first1=Belema|title=Too Good to Die: A new book on third term project|url=https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525221435/https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-date=2019-05-25|accessdate=22 November 2018|website=The Leading Post|date=24 September 2018}}</ref>
== Yidde Dañataa Woote ==
Winndannde mawnde: Yiɗde Dañataa Woote
E hitaande 2014 Ayisha fooli primaire ngam heɓugo jooɗorde nder Asamblee lesdi dow platform lanyol laamu lesdi [[Naajeeriya]] – lannda Demokaraasi Yimɓe amma o fooli.<ref>{{Cite web|date=2018-05-04|title=Book Review – Love Does Not Win Elections by Ayisha Osori {{!}}|url=https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2018/05/04/book-review-love-does-not-win-elections-by-ayisha-osori/|access-date=2021-06-16|website=Africa at LSE}}</ref> Yidde heɓataa wooteeji ko deftere nde o winndi e dow ko o heɓi e nder golle suɓngooji e Politik leydi Naajeeriya fuu. E nder deftere nde, o hollitii mettere makko e sifaa wakilaagu – gila e worɓe e rewɓe wonɓe e laamu e caggal duuɓi keewɗi e wasiyaade'''<ref>{{Cite news|date=2018-06-21|title='Love does not win elections'|url=https://businessday.ng/arts-bdlife-arts/article/love-does-not-win-elections/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-06-16|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>''' e golloraade ngam heɓde rewɓe ɓurɓe heewde e jappeere laamu, o woni ko e ƴattaade ko foti wonde ngam haɓaade e heɓde. Deftere nde'e ɗon hokka anndal dow darnde ceede nder suɓol lesdi Naajeeriya.<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.com/Love-Does-Not-Win-Elections-ebook/dp/B075DCKHK3|title=Love Does Not Win Elections|first=Ayisha|last=Osori|date=September 4, 2017|publisher=Narrative Landscape Press|via=Amazon}}</ref>
== Too Moƴƴi Maayde ==
E hitaande 2018, Ayisha Osori winndi deftere wiyeteende Too Good to Die: Manndaa tataɓo e miijo neɗɗo mo alaa ko waawi e [[Afrik]], kanko e gonnooɗo hooreejo fedde jojjanɗe aadee ngenndiire, hono [[Chidi Odinkalu]].<ref>{{cite web|url=http://www.ivory-ng.com/third-term-chidi-odinkalu-aisha-osori/|title=Too Good to Die: Third Term and the Myth of the Indispensable Man in Africa by Chidi Odinkalu and Aisha Osori|website=Ivory-Ng.com|date=October 2018|accessdate=22 November 2018}}</ref> Deftere nde waɗii ƴeewndo haala ka hooreejo leydi Nijeer gonnooɗo [[Olusegun Obasanjo]] wiyi, wonde o ɗaɓɓaani manndaa tataɓo e laamu.<ref>{{cite web|last1=Nemi|first1=Belema|title=Too Good to Die: A new book on third term project|url=https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525221435/https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-date=2019-05-25|accessdate=22 November 2018|website=The Leading Post|date=24 September 2018}}</ref>
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Naajeeriya]]
jeotph3a1h82qcwz34pm439t7u3uny8
191577
191576
2026-10-07T18:56:51Z
MOIBARDE
10068
191577
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer <!--For more information, see [[:Template:Infobox Writer/doc]].-->
| name = Ayisha Osori
| honorific_prefix =
| honorific_suffix =
| image = Ayisha Osori CEO of the Nigerian Women’s Trust Fund.jpg
| image_size =
| alt =
| caption =
| native_name =
| native_name_lang =
| pen_name =
| birth_name =
| birth_date = <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} -->
| birth_place =
| death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->
| death_place =
| resting_place =
| occupation = Lawyer<br />Journalist
| language =
| ethnicity =
| citizenship =
| education = [[University of Lagos]]<br />[[Harvard Law School]]<br />[[Harvard Kennedy School of Government]]
| period =
| genre = <!-- or: | genres = -->
| subject = <!-- or: | subjects = -->
| movement =
| notable_works = <!-- or: | notablework = -->
| spouse = <!-- or: | spouses = -->
| partner = <!-- or: | partners = -->
| children =
| relatives =
| awards =
| signature =
| signature_alt =
| years_active =
| website = {{URL|http://ayishaosori.com}}
}}
'''Ayisha Osori''' ko awokaajo [[Naajeeriya]], binndoowo, ardiiɗo lesdi Naajeeriya, jaayndiyanke e siyaasaaku anndiraaɗum ngam kuuɗe maako dow laamu booɗɗum, potal rewɓe e worɓe, nastuki rewɓe nder faggudu e siyaasaaku e timminki fitinaaji dow rewɓe nder Naajeeriya.<ref>{{Cite web|title=Ayisha OSORI – OSIWA|url=https://www.osiwa.org/our_team/ayisha-osori/|access-date=2021-06-16|language=en-US}}</ref> Deftere maako Love Doesn't Win Elections hokki mo anndal dow siyaasaaku lesdi Naajeeriya.<ref>{{Cite web|date=2017-05-02|title=Love does not win elections|url=https://guardian.ng/politics/love-does-not-win-elections/|access-date=2021-06-16|website=The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|language=en-US}}</ref> Ko kanko woni hooreejo fedde rewɓe leydi Naajeeriya. Olufunke Baruwa lomtii mo.<ref name="sheforum">{{cite web|url=http://www.sheforumafrica.com/ayisha-osori/|title=Ayisha OSORI|work=She Forum Africa – A Friendraiser Community Conference Powered By Premium Logic|access-date=2016-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205075445/http://www.sheforumafrica.com/ayisha-osori/|archive-date=2016-02-05|url-status=dead}}, Retrieved 6 February 2016</ref>
== Jaangirde ==
Ayisha Osori janngii sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]] e duɗal sariya Harvard.<ref>{{cite web|url=http://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|title=Ayisha Osori|publisher=|access-date=2016-02-04|archive-date=2019-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108182127/https://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|url-status=dead}}</ref> O heɓi ''Masters'' e njuɓɓudi laamu to duɗal jaaɓi haaɗtirde laamu Harvard Kennedy.O noddiraa ko to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Najeeriya (Nigeria)|Najeriya]] e New York e hitaande 1998 e hitaande 2000.
E hitaande 2013, nde o woni fedde Eisenhower, o noddaama to [[Amerik]] ngam waɗde jonte jeeɗiɗi ngam hawritde e juɓɓule teeŋtuɗe e hooreejo fedde Eisenhower, hono Colin Powell.<ref>{{cite web|url=http://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|title=Ayisha Osori|publisher=|access-date=2016-02-04|archive-date=2019-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20191108182127/https://ash.harvard.edu/people/ayisha-osori|url-status=dead}}</ref>
== Kugal ==
Ayisha golliima e eɓɓooji keewɗi e nder Sektoraaji laamu e Sektoraaji keertiiɗi ina jeyaa heen golle korporaasiyoŋ & njuɓɓudi, njuɓɓudi e njuɓɓudi njulaagu, jokkondiral, njuɓɓudi renndo siwil, njuɓɓudi eɓɓooji e wallitde ko yowitii e geɗe. Gaa gaa jogaade darnde mawnde e nder sekteeruuji keertiiɗi e jogaade ''Fonds Trust Women Nigerian'' Fedde nde wonaa laamuyankoore, nde daranii ko ɓeydude kattanɗe e keewal rewɓe e nder ƴettugol kuule, fotde duuɓi tati,<ref>{{Cite web|last=Oluwamuyiwa|first=Akinlolu|date=2015-02-28|title=‘We Need More Women Participation In Politics’|url=https://guardian.ng/politics/we-need-more-women-participation-in-politics/|access-date=2026-06-14|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-GB}}</ref> Osori ina jokkondiri e Banke Adunayankeewo, Porogaraam Ƴellitaare Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Departemaa ngam Ƴellitaare Adunayankoore e UNICEF ''the National Development''.<ref>{{Cite news|date=2018-08-29|title=OSIWA Announces Appointment of New Executive Director|url=https://allafrica.com/stories/201808290631.html|access-date=2026-06-14|work=Open Society Initiative for West Africa|language=en}}</ref>
E hitaande 2015 o suɓaama ngam jeyeede e rewɓe 21 hawruɓe e batu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Harvard to Duɗal laamu Kennedy ngal ''Hunt Alternatives'' rokki kaalis. Fedde nde ina waɗi Fauzia Nasreen ummoriiɗo [[Pakistan|Pakistaan]], Judy Thongori ummoriiɗo [[Keniya|Keñiya]] e [[Olufunke Baruwa]], Esther Ibanga e [[Hafsat Abiola]] kadi ummoriiɓe [[Najeeriya (Nigeria)|Najeriya]] teleeji.<ref name="insec">[https://www.inclusivesecurity.org/17-women-changing-world/ 17 women changing the world], Jan 2015, inclusivesecurity, Retrieved 8 February 2016</ref> O jooɗii ko e yiilirde pelle ceertuɗe e nder sekteer laamu e sekteer keeriiɗo.[citation needed]<ref>{{Cite web|last=Foundations|first=Open Society|date=2018-08-15|title=Open Society Names New Head of West Africa Foundation|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2018/08/15/1552504/0/en/Open-Society-Names-New-Head-of-West-Africa-Foundation.html|access-date=2026-06-14|website=GlobeNewswire News Room|language=en-us}}</ref>
E hitaande 2018, Fooyre Ɓamtaare (''Fondations Open Society'') habri toɗɗagol Osori ngam wonde gardiiɗo gollordu Fedde Udditnde ngam Afrik Hirnaange (OSIWA) toppitiiɗo golle OSIWA e nder leyɗe 10 [[Afrik]] ; Benin, [[Kodduwaar]], [[Gana]], [[Gine]], [[Labiriyaa|Liberiya]], [[Maali|Mali]], Niiseer, Siyeraa Leyoon, e [[Senegaal]].<ref>{{cite web|last1=Nemi|first1=Belema|title=Too Good to Die: A new book on third term project|url=https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525221435/https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-date=2019-05-25|accessdate=22 November 2018|website=The Leading Post|date=24 September 2018}}</ref>
== Yidde Dañataa Woote ==
Winndannde mawnde: Yiɗde Dañataa Woote
E hitaande 2014 Ayisha fooli primaire ngam heɓugo jooɗorde nder Asamblee lesdi dow platform lanyol laamu lesdi [[Naajeeriya]] – lannda Demokaraasi Yimɓe amma o fooli.<ref>{{Cite web|date=2018-05-04|title=Book Review – Love Does Not Win Elections by Ayisha Osori {{!}}|url=https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2018/05/04/book-review-love-does-not-win-elections-by-ayisha-osori/|access-date=2021-06-16|website=Africa at LSE}}</ref> Yidde heɓataa wooteeji ko deftere nde o winndi e dow ko o heɓi e nder golle suɓngooji e Politik leydi Naajeeriya fuu. E nder deftere nde, o hollitii mettere makko e sifaa wakilaagu – gila e worɓe e rewɓe wonɓe e laamu e caggal duuɓi keewɗi e wasiyaade'''<ref>{{Cite news|date=2018-06-21|title='Love does not win elections'|url=https://businessday.ng/arts-bdlife-arts/article/love-does-not-win-elections/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-06-16|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>''' e golloraade ngam heɓde rewɓe ɓurɓe heewde e jappeere laamu, o woni ko e ƴattaade ko foti wonde ngam haɓaade e heɓde. Deftere nde'e ɗon hokka anndal dow darnde ceede nder suɓol lesdi Naajeeriya.<ref>{{Cite book|url=https://www.amazon.com/Love-Does-Not-Win-Elections-ebook/dp/B075DCKHK3|title=Love Does Not Win Elections|first=Ayisha|last=Osori|date=September 4, 2017|publisher=Narrative Landscape Press|via=Amazon}}</ref>
== Too Moƴƴi Maayde ==
E hitaande 2018, Ayisha Osori winndi deftere wiyeteende Too Good to Die: Manndaa tataɓo e miijo neɗɗo mo alaa ko waawi e [[Afrik]], kanko e gonnooɗo hooreejo fedde jojjanɗe aadee ngenndiire, hono [[Chidi Odinkalu]].<ref>{{cite web|url=http://www.ivory-ng.com/third-term-chidi-odinkalu-aisha-osori/|title=Too Good to Die: Third Term and the Myth of the Indispensable Man in Africa by Chidi Odinkalu and Aisha Osori|website=Ivory-Ng.com|date=October 2018|accessdate=22 November 2018}}</ref> Deftere nde waɗii ƴeewndo haala ka hooreejo leydi Nijeer gonnooɗo [[Olusegun Obasanjo]] wiyi, wonde o ɗaɓɓaani manndaa tataɓo e laamu.<ref>{{cite web|last1=Nemi|first1=Belema|title=Too Good to Die: A new book on third term project|url=https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525221435/https://www.theleadingpost.com/2018/09/24/too-good-to-die-a-new-book-on-third-term-project.html|archive-date=2019-05-25|accessdate=22 November 2018|website=The Leading Post|date=24 September 2018}}</ref>
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Naajeeriya]]
hfwbs9sprk4d6k4to7bpoch9orgbfct
Oserheimen Osunbor
0
34293
191572
144214
2026-10-07T18:22:03Z
MOIBARDE
10068
Add links and references
191572
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Oserheimen Aigberaodion Osunbo<ref name="edo">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>''' (jibinaa ko 5 oktoobar 1951) ko awokaa e politik [[Naajeeriya|Najeriya]], o woniino guwerneer diiwaan Edo tuggi 2007 haa 2008. O woniino senaateer lomtotooɗo diiwaan senateeruuji Edo hakkundeejo tuggi fuɗɗoode republique nayaɓere haa hitaande 1999.<ref name="psephos">{{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nigeria/nigerialeg2.txt|title=Federal Republic of Nigeria Legislative Election of 20 February and 7 March 1999|work=Psephos|access-date=2010-06-22}}</ref>
== Nguurndam e jaŋde puɗɗagol ==
Osunbor jibinaa ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1951 to wuro Iruekpen, nokku laamu Esan hirnaange hannde oo, to diiwaan Edo, to leydi Nijeer, e nder wuro Mr. O naati duɗal leslesal seppo P.T.T.C, Igueben tuggi 1957 haa 1962, caggal ɗuum o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Angalteer, Ujoelen Ekpoma tuggi 1963 haa 1968 caggal ɗuum o heɓi seedantaagal makko go’aɓal to duɗal jaaɓi haaɗtirde Trinité Sainte, Sabongidaa-Ora, to diiwaan Edo. O heɓi kadi seedantaagal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Naajeeriya]], Nsukka ɗo o janngi gila 1971 haa 1975. E nder dumunna mo o woni e duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal, Osunbor wonnoo ko keɓoowo njeenaaje keewɗe ngam jaŋde makko, ina jeyaa heen seedantaagal ɓurngal moƴƴude e janngoowo Certificat e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Be Sariya keeriiɗo.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
Nde o timmini jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Naajeeriya, o ummiima [[Lagos]] ɗo o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Naajeeriya haa hitaande 1976. Nde o woni toon, o noddiraa to fedde ñaawooɓe leydi [[Naajeeriya]] ɗo e hitaande 1976 o heɓi seedantaagal ngam janngoowo mo ɓuri waawde golle mum e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya O Eliminla Dr Taswaze Exa. Tuggi 1977 haa 1981, o woni ko e bursi Rhodes ngam jokkude jaŋde makko doktoraa to duɗal jaaɓi haaɗtirde Warwick, to Coventry, to Angalteer, ɗo o rokkaa doktoraa makko e ganndal sariya.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
== Kugal ==
== Fuɗɗoode golle ==
Caggal nde o heɓi bursiiji to duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya, Foundation Nsukka, Osunbor o wonti haaloowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Naajeeriya]], Nsukka. Tuggi 1976 haa 1977 o toɗɗaama jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Kaduna]], Kaduna caggal ɗuum o jannginii sariya sosiyetee, sariya njulaagu e kuule kuuɓtodinɗe sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde gootal. Puɗɗagol hitaande 1981, Osunbor wonii jannginoowo II, to duɗal jaaɓi haaɗtirde sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]], e jannginoowo I e jannginoowo mawɗo e hitaande 1983 e hitaande 1986 haa 1990.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200803210465.html|title=Tribunal Sacks Osunbor, Orders Oshiomhole in|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|last1=Ebegbulem|first1=Simon|last2=Enogholase|first2=Gabriel|date=21 March 2008|access-date=2010-05-14|via=[[allAfrica]]}}</ref>
Tuggi 1986 haa 1987, Osunbor wonnoo ko njillu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Queen’s Belfast e tuggi 1989 haa 1990 o woniino Sub-Dean, to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]]. Osunbor toɗɗaama yo o won jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos State to Lagos, leydi [[Naajeeriya|Najeriya]] e hitaande 1990. Ndeen o wonti jannginoowo e hooreejo departemaa sariya njulaagu to alma mater gooto, o heɓi kadi darnde Dean, Faculté of Law. E hitaande 1992, porfeseer Osunbor wonti Fedde ''Seminar'' Salzburg ko faati e sariyaaji hakkunde leyɗeele e juɓɓule sariya, Salzburg, [[Otiris]].<ref name="edo3">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>
== Golle senateeruuji ==
Osunbor suɓaama senateer ngam diiwal senateer Edo Central nder jiha Edo haa fuɗɗam republique nayaɓre, o ɗon dogga dow laylaytol lanyol yimɓe (PDP). O fuɗɗii laamu ko ñalnde 3 suwee 1999.<ref name="psephos2">{{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nigeria/nigerialeg2.txt|title=Federal Republic of Nigeria Legislative Election of 20 February and 7 March 1999|work=Psephos|access-date=2010-06-22}}</ref>
Caggal nde o jooɗii e Senaa e lewru suwee 1999 o toɗɗaa e goomuuji kuule & laabi, etikaaji, ñaawoore, jawdi ndiyam e geɗe laamu (Hooreejo).<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
Osunbor suɓaama kadi e jappeere mum to senaa e lewru abriil 2003.<ref>{{cite web|url=http://www.dawodu.com/senator.htm|title=Senators|work=Dawodu|access-date=2010-06-22}}</ref>
O joginoo kadi golle hooreejo ceertuɗe nde o woni e nder Senaa ina jeyaa heen : Hooreejo, Goomu Senaa ngam Komisariyaa Ngenndiijo Wootooɓe (INEC); Hooreejo, Goomu Senaa ko faati e Ñaawirde, Hakkeeji Aadee e Geɗe Sariya ; Hooreejo, Goomuuji Ad-hoc Senaa keewɗi e Goomuuji Jokkondiral Asaambele ngenndi ; Hooreejo, Goomu leslesu ngam sarɗiiji e doggol sarɗiiji, Goomu Jokkondiral Asaambele ngenndi ngam waylude doosɗe leydi. Ko noon batte makko luggiɗiri haa ko gollodiiɓe makko mbiyata mo "Awokaa mawɗo Senaa".[citation needed]<ref>{{Cite news|last=Omogbolagun|first=Tope|date=2023-11-21|title=FULL LIST: Senate reshuffles committee chairmen, deputies|url=https://punchng.com/full-list-senate-reshuffles-committee-chairmen-deputies/|access-date=2026-06-13|newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
=== Laamu ===
Osunbor suɓaama guwerneer diiwal Edo e lewru abriil 2007 e dow laylaytol lannda yimɓe (PDP).<ref name="wstate">{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm|title=Nigerian States|publisher=World Statesmen|access-date=2010-05-14}}</ref>
Ñalnde 20 marse 2008, Ñaawirde woote guwerneeruuji diiwaan Edo hollitii wonde woote Osunbor ɗee moƴƴaani, tee naamndii Komisariyaa ngenndiijo woote (INEC) yo ittu seedantaagal makko, bayyin [[Adams Oshiomhole]] mo lannda ''Action Congress'' (AC) ko kañum heɓi.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200803210465.html|title=Tribunal Sacks Osunbor, Orders Oshiomhole in|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|last1=Ebegbulem|first1=Simon|last2=Enogholase|first2=Gabriel|date=21 March 2008|access-date=2010-05-14|via=[[allAfrica]]}}</ref>
Ñalnde 11 noowammbar 2008, Ñaawirde Toownde (Cour d’appel) fedde ndee jooɗiinde to wuro Benin, jaɓi kuulal ñaawirde ɗaɓɓaande wooteeji diiwaan oo, bayyini wonde Oshiomole ko guwerneer diiwaan Edo. Kuulal ngal tuugii ko e ŋakkeende woote keewɗe.<ref>{{cite journal|title=Governor's Election Nullified|publisher=Blackwell|volume=45|pages=17419C|issue=3|doi=10.1111/j.1467-825X.2008.01568.x|year=2008|journal=[[Africa Research Bulletin]]|series=Political, Social and Cultural Series}}</ref>
== Nguurndam neɗɗo ==
Oserheimen Osunbor ina jogii debbo, ina jogii sukaaɓe njeegomo. Ko o Kerecee’en diine Angalteer, kadi ko o kaɓirgal Saint-Christophe.<ref name="edo2">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol guwerneeruuji diiwaan Edo
== Tuugnorgal ==
al0g2r9jmqv3vl7rdaj74a3njjfwt0p
191573
191572
2026-10-07T18:22:55Z
MOIBARDE
10068
Add a category
191573
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Oserheimen Aigberaodion Osunbo<ref name="edo">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>''' (jibinaa ko 5 oktoobar 1951) ko awokaa e politik [[Naajeeriya|Najeriya]], o woniino guwerneer diiwaan Edo tuggi 2007 haa 2008. O woniino senaateer lomtotooɗo diiwaan senateeruuji Edo hakkundeejo tuggi fuɗɗoode republique nayaɓere haa hitaande 1999.<ref name="psephos">{{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nigeria/nigerialeg2.txt|title=Federal Republic of Nigeria Legislative Election of 20 February and 7 March 1999|work=Psephos|access-date=2010-06-22}}</ref>
== Nguurndam e jaŋde puɗɗagol ==
Osunbor jibinaa ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1951 to wuro Iruekpen, nokku laamu Esan hirnaange hannde oo, to diiwaan Edo, to leydi Nijeer, e nder wuro Mr. O naati duɗal leslesal seppo P.T.T.C, Igueben tuggi 1957 haa 1962, caggal ɗuum o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Angalteer, Ujoelen Ekpoma tuggi 1963 haa 1968 caggal ɗuum o heɓi seedantaagal makko go’aɓal to duɗal jaaɓi haaɗtirde Trinité Sainte, Sabongidaa-Ora, to diiwaan Edo. O heɓi kadi seedantaagal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Naajeeriya]], Nsukka ɗo o janngi gila 1971 haa 1975. E nder dumunna mo o woni e duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal, Osunbor wonnoo ko keɓoowo njeenaaje keewɗe ngam jaŋde makko, ina jeyaa heen seedantaagal ɓurngal moƴƴude e janngoowo Certificat e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Be Sariya keeriiɗo.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
Nde o timmini jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Naajeeriya, o ummiima [[Lagos]] ɗo o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Naajeeriya haa hitaande 1976. Nde o woni toon, o noddiraa to fedde ñaawooɓe leydi [[Naajeeriya]] ɗo e hitaande 1976 o heɓi seedantaagal ngam janngoowo mo ɓuri waawde golle mum e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya O Eliminla Dr Taswaze Exa. Tuggi 1977 haa 1981, o woni ko e bursi Rhodes ngam jokkude jaŋde makko doktoraa to duɗal jaaɓi haaɗtirde Warwick, to Coventry, to Angalteer, ɗo o rokkaa doktoraa makko e ganndal sariya.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
== Kugal ==
== Fuɗɗoode golle ==
Caggal nde o heɓi bursiiji to duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya, Foundation Nsukka, Osunbor o wonti haaloowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Naajeeriya]], Nsukka. Tuggi 1976 haa 1977 o toɗɗaama jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Kaduna]], Kaduna caggal ɗuum o jannginii sariya sosiyetee, sariya njulaagu e kuule kuuɓtodinɗe sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde gootal. Puɗɗagol hitaande 1981, Osunbor wonii jannginoowo II, to duɗal jaaɓi haaɗtirde sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]], e jannginoowo I e jannginoowo mawɗo e hitaande 1983 e hitaande 1986 haa 1990.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200803210465.html|title=Tribunal Sacks Osunbor, Orders Oshiomhole in|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|last1=Ebegbulem|first1=Simon|last2=Enogholase|first2=Gabriel|date=21 March 2008|access-date=2010-05-14|via=[[allAfrica]]}}</ref>
Tuggi 1986 haa 1987, Osunbor wonnoo ko njillu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Queen’s Belfast e tuggi 1989 haa 1990 o woniino Sub-Dean, to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]]. Osunbor toɗɗaama yo o won jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos State to Lagos, leydi [[Naajeeriya|Najeriya]] e hitaande 1990. Ndeen o wonti jannginoowo e hooreejo departemaa sariya njulaagu to alma mater gooto, o heɓi kadi darnde Dean, Faculté of Law. E hitaande 1992, porfeseer Osunbor wonti Fedde ''Seminar'' Salzburg ko faati e sariyaaji hakkunde leyɗeele e juɓɓule sariya, Salzburg, [[Otiris]].<ref name="edo3">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>
== Golle senateeruuji ==
Osunbor suɓaama senateer ngam diiwal senateer Edo Central nder jiha Edo haa fuɗɗam republique nayaɓre, o ɗon dogga dow laylaytol lanyol yimɓe (PDP). O fuɗɗii laamu ko ñalnde 3 suwee 1999.<ref name="psephos2">{{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nigeria/nigerialeg2.txt|title=Federal Republic of Nigeria Legislative Election of 20 February and 7 March 1999|work=Psephos|access-date=2010-06-22}}</ref>
Caggal nde o jooɗii e Senaa e lewru suwee 1999 o toɗɗaa e goomuuji kuule & laabi, etikaaji, ñaawoore, jawdi ndiyam e geɗe laamu (Hooreejo).<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
Osunbor suɓaama kadi e jappeere mum to senaa e lewru abriil 2003.<ref>{{cite web|url=http://www.dawodu.com/senator.htm|title=Senators|work=Dawodu|access-date=2010-06-22}}</ref>
O joginoo kadi golle hooreejo ceertuɗe nde o woni e nder Senaa ina jeyaa heen : Hooreejo, Goomu Senaa ngam Komisariyaa Ngenndiijo Wootooɓe (INEC); Hooreejo, Goomu Senaa ko faati e Ñaawirde, Hakkeeji Aadee e Geɗe Sariya ; Hooreejo, Goomuuji Ad-hoc Senaa keewɗi e Goomuuji Jokkondiral Asaambele ngenndi ; Hooreejo, Goomu leslesu ngam sarɗiiji e doggol sarɗiiji, Goomu Jokkondiral Asaambele ngenndi ngam waylude doosɗe leydi. Ko noon batte makko luggiɗiri haa ko gollodiiɓe makko mbiyata mo "Awokaa mawɗo Senaa".[citation needed]<ref>{{Cite news|last=Omogbolagun|first=Tope|date=2023-11-21|title=FULL LIST: Senate reshuffles committee chairmen, deputies|url=https://punchng.com/full-list-senate-reshuffles-committee-chairmen-deputies/|access-date=2026-06-13|newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
=== Laamu ===
Osunbor suɓaama guwerneer diiwal Edo e lewru abriil 2007 e dow laylaytol lannda yimɓe (PDP).<ref name="wstate">{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm|title=Nigerian States|publisher=World Statesmen|access-date=2010-05-14}}</ref>
Ñalnde 20 marse 2008, Ñaawirde woote guwerneeruuji diiwaan Edo hollitii wonde woote Osunbor ɗee moƴƴaani, tee naamndii Komisariyaa ngenndiijo woote (INEC) yo ittu seedantaagal makko, bayyin [[Adams Oshiomhole]] mo lannda ''Action Congress'' (AC) ko kañum heɓi.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200803210465.html|title=Tribunal Sacks Osunbor, Orders Oshiomhole in|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|last1=Ebegbulem|first1=Simon|last2=Enogholase|first2=Gabriel|date=21 March 2008|access-date=2010-05-14|via=[[allAfrica]]}}</ref>
Ñalnde 11 noowammbar 2008, Ñaawirde Toownde (Cour d’appel) fedde ndee jooɗiinde to wuro Benin, jaɓi kuulal ñaawirde ɗaɓɓaande wooteeji diiwaan oo, bayyini wonde Oshiomole ko guwerneer diiwaan Edo. Kuulal ngal tuugii ko e ŋakkeende woote keewɗe.<ref>{{cite journal|title=Governor's Election Nullified|publisher=Blackwell|volume=45|pages=17419C|issue=3|doi=10.1111/j.1467-825X.2008.01568.x|year=2008|journal=[[Africa Research Bulletin]]|series=Political, Social and Cultural Series}}</ref>
== Nguurndam neɗɗo ==
Oserheimen Osunbor ina jogii debbo, ina jogii sukaaɓe njeegomo. Ko o Kerecee’en diine Angalteer, kadi ko o kaɓirgal Saint-Christophe.<ref name="edo2">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol guwerneeruuji diiwaan Edo
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Naajeeriya]]
h74mzoy6ic2zvugudkewfjt5020gtew
191574
191573
2026-10-07T18:25:21Z
MOIBARDE
10068
191574
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| image = Prof. Oserheimen Osunbor.jpg
| caption = Professor Oserheimen Osunbor, addressing Nigeria Union of Teachers (NUT), 5 October 2015, Samuel Ogbemudia Stadium, Benin City
| office = [[List of governors of Edo State|Governor of Edo State]]
| term_start = 29 May 2007
| term_end = 11 November 2008
| deputy = [[Lucky Imasuen]]
| predecessor = [[Lucky Igbinedion]]
| successor = [[Adams Oshiomhole]]
| office1 = [[Senate of Nigeria|Senator]] from [[Edo Central senatorial district|Edo Central]]
| term_start1 = 3 June 1999
| term_end1 = 29 May 2007
| predecessor1 =
| successor1 = [[Odion Ugbesia]]
| birth_date = {{Birth date and age|1951|10|05|df=y}}
| birth_place = Iruekpen, Southern Region, [[Colonial Nigeria|British Nigeria]] (now in [[Edo State]], Nigeria)
| death_date =
| death_place =
| party = [[All Progressives Congress]] (2018–2025), [[African Democratic Congress]] (2025-Present)
| other_party = [[Peoples Democratic Party (Nigeria)|Peoples Democratic Party]] (1998–2018),
| occupation = {{hlist|Politician|lawyer}}
| education = P.T.T.C Demonstration Primary School, Igueben<br>Anglican Grammar School, Ujoelen<br>Holy Trinity Grammar School, Sabongidaa-Ora
| alma_mater = [[University of Nigeria]], Nsukka<br>[[Nigerian Law School]], Lagos<br>[[University of Warwick]]
}}'''Oserheimen Aigberaodion Osunbo<ref name="edo">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>''' (jibinaa ko 5 oktoobar 1951) ko awokaa e politik [[Naajeeriya|Najeriya]], o woniino guwerneer diiwaan Edo tuggi 2007 haa 2008. O woniino senaateer lomtotooɗo diiwaan senateeruuji Edo hakkundeejo tuggi fuɗɗoode republique nayaɓere haa hitaande 1999.<ref name="psephos">{{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nigeria/nigerialeg2.txt|title=Federal Republic of Nigeria Legislative Election of 20 February and 7 March 1999|work=Psephos|access-date=2010-06-22}}</ref>
== Nguurndam e jaŋde puɗɗagol ==
Osunbor jibinaa ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1951 to wuro Iruekpen, nokku laamu Esan hirnaange hannde oo, to diiwaan Edo, to leydi Nijeer, e nder wuro Mr. O naati duɗal leslesal seppo P.T.T.C, Igueben tuggi 1957 haa 1962, caggal ɗuum o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Angalteer, Ujoelen Ekpoma tuggi 1963 haa 1968 caggal ɗuum o heɓi seedantaagal makko go’aɓal to duɗal jaaɓi haaɗtirde Trinité Sainte, Sabongidaa-Ora, to diiwaan Edo. O heɓi kadi seedantaagal makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Naajeeriya]], Nsukka ɗo o janngi gila 1971 haa 1975. E nder dumunna mo o woni e duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal, Osunbor wonnoo ko keɓoowo njeenaaje keewɗe ngam jaŋde makko, ina jeyaa heen seedantaagal ɓurngal moƴƴude e janngoowo Certificat e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Be Sariya keeriiɗo.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
Nde o timmini jaŋde makko to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Naajeeriya, o ummiima [[Lagos]] ɗo o janngi to duɗal jaaɓi haaɗtirde leydi Naajeeriya haa hitaande 1976. Nde o woni toon, o noddiraa to fedde ñaawooɓe leydi [[Naajeeriya]] ɗo e hitaande 1976 o heɓi seedantaagal ngam janngoowo mo ɓuri waawde golle mum e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya O Eliminla Dr Taswaze Exa. Tuggi 1977 haa 1981, o woni ko e bursi Rhodes ngam jokkude jaŋde makko doktoraa to duɗal jaaɓi haaɗtirde Warwick, to Coventry, to Angalteer, ɗo o rokkaa doktoraa makko e ganndal sariya.<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
== Kugal ==
== Fuɗɗoode golle ==
Caggal nde o heɓi bursiiji to duɗal jaaɓi haaɗtirde Naajeeriya, Foundation Nsukka, Osunbor o wonti haaloowo to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Naajeeriya]], Nsukka. Tuggi 1976 haa 1977 o toɗɗaama jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Kaduna]], Kaduna caggal ɗuum o jannginii sariya sosiyetee, sariya njulaagu e kuule kuuɓtodinɗe sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde gootal. Puɗɗagol hitaande 1981, Osunbor wonii jannginoowo II, to duɗal jaaɓi haaɗtirde sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]], e jannginoowo I e jannginoowo mawɗo e hitaande 1983 e hitaande 1986 haa 1990.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200803210465.html|title=Tribunal Sacks Osunbor, Orders Oshiomhole in|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|last1=Ebegbulem|first1=Simon|last2=Enogholase|first2=Gabriel|date=21 March 2008|access-date=2010-05-14|via=[[allAfrica]]}}</ref>
Tuggi 1986 haa 1987, Osunbor wonnoo ko njillu to duɗal jaaɓi haaɗtirde Queen’s Belfast e tuggi 1989 haa 1990 o woniino Sub-Dean, to duɗal jaaɓi haaɗtirde [[Lagos]]. Osunbor toɗɗaama yo o won jannginoowo sariya to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lagos State to Lagos, leydi [[Naajeeriya|Najeriya]] e hitaande 1990. Ndeen o wonti jannginoowo e hooreejo departemaa sariya njulaagu to alma mater gooto, o heɓi kadi darnde Dean, Faculté of Law. E hitaande 1992, porfeseer Osunbor wonti Fedde ''Seminar'' Salzburg ko faati e sariyaaji hakkunde leyɗeele e juɓɓule sariya, Salzburg, [[Otiris]].<ref name="edo3">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>
== Golle senateeruuji ==
Osunbor suɓaama senateer ngam diiwal senateer Edo Central nder jiha Edo haa fuɗɗam republique nayaɓre, o ɗon dogga dow laylaytol lanyol yimɓe (PDP). O fuɗɗii laamu ko ñalnde 3 suwee 1999.<ref name="psephos2">{{cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/n/nigeria/nigerialeg2.txt|title=Federal Republic of Nigeria Legislative Election of 20 February and 7 March 1999|work=Psephos|access-date=2010-06-22}}</ref>
Caggal nde o jooɗii e Senaa e lewru suwee 1999 o toɗɗaa e goomuuji kuule & laabi, etikaaji, ñaawoore, jawdi ndiyam e geɗe laamu (Hooreejo).<ref>{{cite web|url=http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|title=Congressional Committees|publisher=Nigeria Congress|access-date=2010-06-24|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20091118151316/http://www.nigeriacongress.org/assembly/committees1.htm|archive-date=2009-11-18}}</ref>
Osunbor suɓaama kadi e jappeere mum to senaa e lewru abriil 2003.<ref>{{cite web|url=http://www.dawodu.com/senator.htm|title=Senators|work=Dawodu|access-date=2010-06-22}}</ref>
O joginoo kadi golle hooreejo ceertuɗe nde o woni e nder Senaa ina jeyaa heen : Hooreejo, Goomu Senaa ngam Komisariyaa Ngenndiijo Wootooɓe (INEC); Hooreejo, Goomu Senaa ko faati e Ñaawirde, Hakkeeji Aadee e Geɗe Sariya ; Hooreejo, Goomuuji Ad-hoc Senaa keewɗi e Goomuuji Jokkondiral Asaambele ngenndi ; Hooreejo, Goomu leslesu ngam sarɗiiji e doggol sarɗiiji, Goomu Jokkondiral Asaambele ngenndi ngam waylude doosɗe leydi. Ko noon batte makko luggiɗiri haa ko gollodiiɓe makko mbiyata mo "Awokaa mawɗo Senaa".[citation needed]<ref>{{Cite news|last=Omogbolagun|first=Tope|date=2023-11-21|title=FULL LIST: Senate reshuffles committee chairmen, deputies|url=https://punchng.com/full-list-senate-reshuffles-committee-chairmen-deputies/|access-date=2026-06-13|newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
=== Laamu ===
Osunbor suɓaama guwerneer diiwal Edo e lewru abriil 2007 e dow laylaytol lannda yimɓe (PDP).<ref name="wstate">{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/Nigeria_federal_states.htm|title=Nigerian States|publisher=World Statesmen|access-date=2010-05-14}}</ref>
Ñalnde 20 marse 2008, Ñaawirde woote guwerneeruuji diiwaan Edo hollitii wonde woote Osunbor ɗee moƴƴaani, tee naamndii Komisariyaa ngenndiijo woote (INEC) yo ittu seedantaagal makko, bayyin [[Adams Oshiomhole]] mo lannda ''Action Congress'' (AC) ko kañum heɓi.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200803210465.html|title=Tribunal Sacks Osunbor, Orders Oshiomhole in|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|last1=Ebegbulem|first1=Simon|last2=Enogholase|first2=Gabriel|date=21 March 2008|access-date=2010-05-14|via=[[allAfrica]]}}</ref>
Ñalnde 11 noowammbar 2008, Ñaawirde Toownde (Cour d’appel) fedde ndee jooɗiinde to wuro Benin, jaɓi kuulal ñaawirde ɗaɓɓaande wooteeji diiwaan oo, bayyini wonde Oshiomole ko guwerneer diiwaan Edo. Kuulal ngal tuugii ko e ŋakkeende woote keewɗe.<ref>{{cite journal|title=Governor's Election Nullified|publisher=Blackwell|volume=45|pages=17419C|issue=3|doi=10.1111/j.1467-825X.2008.01568.x|year=2008|journal=[[Africa Research Bulletin]]|series=Political, Social and Cultural Series}}</ref>
== Nguurndam neɗɗo ==
Oserheimen Osunbor ina jogii debbo, ina jogii sukaaɓe njeegomo. Ko o Kerecee’en diine Angalteer, kadi ko o kaɓirgal Saint-Christophe.<ref name="edo2">{{cite web|url=https://www.edoworld.net/Osunbor%C2%A0.html|last=Osunde|first=Osamede|title=Prof. Oserheimen Osunbor|date=22 August 2022|access-date=2024-09-13}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol guwerneeruuji diiwaan Edo
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Naajeeriya]]
abdbgi23i4jccvu5fer53zpdqxpi4d2
Emili Sonnet
0
43901
191589
187284
2026-10-07T23:48:18Z
InternetArchiveBot
6960
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
191589
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Emily Ann Sonnett''' (jibinaa ko ñalnde 25 noowammbar 1993) ko Ameriknaajo karallo fuku koyɗe, fiyoowo Gotham FC mo Ligue Nationale de Football des Femmes (NWSL) e kippu ngenndiijo Amerik . O waawataa fiyde darnde hakkundeere, caggal timmunde, walla hakkundeere defansiyoŋ .<ref>{{cite web|url=https://us.soccerway.com/players/emily-sonnett/434885/|publisher=Soccerway|access-date=January 8, 2020|title=Emily Sonnett soccerway|archive-date=July 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040015/https://us.soccerway.com/players/emily-sonnett/434885/|url-status=live}}</ref>
Sonnett fiyiino fuku koyɗe to duɗal jaaɓi haaɗtirde e nder fedde Virginia Cavaliers . O winnditaa ko adii fof e Portland Thorns e nder hitaande 2016 NWSL kolees winnditaade . O heɓiino njeenaaje tati NWSL, tawi ko Thorns e hitaande 2017, Ruuhu Washington e hitaande 2021, e Gotham e hitaande 2025 .
To bannge winndere, Sonnett ina jeyaa e diɗɗal Amerik keɓnoongal kawgel fuku winndere 2019, njamndi mboɗeeri e Olimpiyaaji Tokiyoo 2020, e kaŋŋe e Olimpiyaaji Pari 2024 . Ko o keɓɗo laabi jeetati e kawgel noddaango SheBelieves .
== Nguurndam e jaŋde puɗɗagol ==
Sonnett jibinaa ko to wuro wiyeteengo Mariyetta, to leydi Georgia . Omo jogii miñiiko debbo jom suudu, biyeteeɗo Emma, gonɗo e fiyde fuku koyɗe e duɗal jaaɓi haaɗtirde Georgia .
=== Fedde fuku koyɗe Atlanta woylaare (2003-2013) ===
Sonnett, e miñi mum debbo, puɗɗii fiyde e fedde fuku koyɗe Atlanta worgo (NASA) e hitaande 2003. E nder NASA, Sonnetts keɓii tiitoonde kawgel diiwaan Georgia e hitaande 2007 e 2008 e kadi tiitoonde kawgel diiwaan III Ligue e hitaande 2008. E nder kawgel fuku koyɗe sukaaɓe Amerik e hitaande 2011, NASA 12 Elite II woni tataɓo e nder doggol U-17, Sonnett inniraa ko e doggol U-17 Best XI ngam wonde diɗɗal hakkundeewal.<ref name="neighbs">{{cite web |first=Carlton D. |last=White |title=Marietta's Sonnett helped lead Virginia to NCAA title game |url=https://web.archive.org/web/20190811174126/https://www.mdjonline.com/sports/marietta-s-sonnett-helped-lead-virginia-to-ncaa-title-game/article_eb7b8a08-f0fc-55e7-a701-e0d15b88d283.html |work=Neighborhood Newspapers |date=January 5, 2015 |access-date=September 5, 2019 |archive-date=August 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811174126/https://www.mdjonline.com/sports/marietta-s-sonnett-helped-lead-virg<ref>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWWC/2019/pdf/FWWC_2019_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA Women's World Cup France 2019 – List of Players: USA |publisher=[[FIFA]] |page=24 |date=July 7, 2019 |access-date=April 10, 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708190751/https://tournament.fifadata.com/documents/FWWC/2019/pdf/FWWC_2019_SQUADLISTS.PDF |archive-date=July 8, 2019}}</ref>inia-to-ncaa-title-game/article_eb7b8a08-f0fc-55e7-a701-e0d15b88d283.html |url-status=live }}</ref><ref name="intent">{{cite web |first=Christine |last=Foster |title=Fellowship Trio Earns Soccer Scholarships |url=https://patch.com/georgia/roswell/fellowship-trio-earns-soccer-scholarships |work=Patch |date=February 7, 2012 |access-date=September 5, 2019 |archive-date=August 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811062555/https://patch.com/georgia/roswell/fellowship-trio-earns-soccer-scholarships |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=17UG Standings – 2011 |url=http://tournaments.usyouthsoccer.org/events/2011-National-Championships/Schedule/17U-Girls/Division-1/ |work=US Youth Soccer |access-date=September 5, 2019 |archive-date=August 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812054225/http://tournaments.usyouthsoccer.org/events/2011-National-Championships/Schedule/17U-Girls/Division-1/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=2011 US Youth Soccer National Championships – Best 11 |url=http://championships.usyouthsoccer.org/nationals/2011_National_Championships_Best_11/ |work=US Youth Soccer |access-date=September 5, 2019 |archive-date=July 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720165907/http://championships.usyouthsoccer.org/nationals/2011_National_Championships_Best_11/ |url-status=dead }}</ref>
E hitaande 2013, Sonnett, ina fijira e nokku hakkundeejo, walli NASA 12 Elite II heɓde tiitoonde ngenndiire U-19 e kawgel fuku koyɗe sukaaɓe Amerik 2013 to Overland Park, Kansas . [1] E joofnirde kawgel ngel, o innitiraa ko U-19 Best XI, o dañi kadi njeenaari Golden Ball ngam wonde ɓurɗo waawde fiyde e kawgel ngel.
=== Duɗal Kerecee’en Fedde (2008-2012) ===
Sonnett janngi duɗal Kerecee’en to Roswell, Georgia, o heɓi bak makko e hitaande 2012.
E hitaande 2011 e nder sahaa Sonnett, kippu fuku koyɗe sukaaɓe rewɓe varsity Fellowship Christian yettii Final Four e kawgel diiwaan Class A, ɓe ndonki 0–2 e kawgel diiwaan cakkitiiɗo, Duɗal Ñalngu Presbyterian gadano, e nder semi-finaal. [1] [2] Hitaande rewtunde nde, Fellowship Christian, e Sonnett ko kapiteen, yottii fijo kawgel diiwaan Georgia 2012, kadi ɓe kawri e Duɗal Ñalngu Presbyterian gadano, haa jooni ɓe keɓii 0-1. [1] [2] Sonnett timmini golle mum to Fellowship Christian ko kanko woni ardiiɗo duɗal ngal e 113 gool e 41 ballal.<ref name="U-19 Champs">{{cite web |title=Fellowship Christian women's soccer alumni win national title |url=http://neighbornewspapers.com/view/full_story/23305790/article-Fellowship-Christian-women-s-soccer-alumni--win-national-title |work=Neighborhood Newspapers |date=June 28, 2023 |access-date=October 17, 2015 |archive-date=December 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222144928/http://neighbornewspapers.com/view/full_story/23305790/article-Fellowship-Christian-women-s-soccer-alumni--win-national-title |url-status=live }}</ref> <ref>{{cite web |title=2013 National Championships Best 11 |url=http://championships.usyouthsoccer.org/nationals/2013_national_championships_best_11/ |work=US Youth Soccer |access-date=September 5, 2019 |archive-date=July 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720165909/http://championships.usyouthsoccer.org/nationals/2013_national_championships_best_11/ |url-status=dead }}</ref>
O innitiraa kadi ko ƴaañoowo fuku koyɗe sukaaɓe rewɓe Gatorade Georgia 2011–2012 ; [1] [2] Sonnett woni daɗndoowo gadano ummoriiɗo e duɗal Kerecee’en Fellowship heɓde njeenaari ndii. [3] [4] Sonnett kadi suɓaama e hitaande 2011 ngam wonde sukaaɓe Ameriknaaɓe fof e fedde toppitiinde ko fayti e fuku koyɗe Amerik (NSCAA) kadi o innitiraa ko e hitaande 2011 e 2012 ESPN Rise 1st Team Ameriknaaɓe fof.
E fuɗɗoode lewru feebariyee 2012, Sonnett siifondiri ɓataake mum ngenndiijo ngam fiyde e duɗal jaaɓi haaɗtirde Virginia e lewru ut 2012 e dow bursi atletik.<ref>{{cite web |title=2011 Regional Championships |url=http://tournaments.usyouthsoccer.org/events/2011-Region-III-Championships/Team/4809/NASA12EliteIIGA/ |work=US Youth Soccer |access-date=September 5, 2019 |archive-date=August 12, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812060852/http://tournaments.usyouthsoccer.org/events/2011-Region-III-Championships/Team/4809/NASA12EliteIIGA/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |first=Greg |last=Oshust |title=Regional tourney rousing success for NASA squad |url=https://www.mdjonline.com/sports/regional-tourney-rousing-success-for-nasa-squad/article_a5baaf87-c55e-5426-9517-d5f2b9f80af5.html |work=Neighborhood Newspapers |date=June 25, 2011 |access-date=September 5, 2019 |archive-date=August 11, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811172120/https://www.mdjonline.com/sports/regional-tourney-rousing-success-for-nasa-squad/article_a5baaf87-c55e-5426-9517-d5f2b9f80af5.html |url-status=live }}</ref>
=== Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Virginia (2012-2015) ===
E nder daawal makko gadanal e hitaande 2012, UVA Cavaliers heɓi njeenaari kawgel fuku koyɗe Atlantik (ACC) e daawal gadanal, o naati e doggol 16ɓo e kawgel fuku koyɗe rewɓe NCAA 2012 . Kanko Sonnett o inniraa ko e kippu ACC mo sukaaɓe fof e kawgel ngel fof. Hay so tawii o ƴettaa ko e cakkital, Sonnett wayliima e cakkital caggal e fuɗɗoode hitaande makko adannde sabu gaañanɗe keewɗe acci UVA back line bare e fiyde e oon darnde heddiiɓe e nguurndam makko kolees.
E nder daawal makko ɗiɗaɓal, Sonnett dañii golle 2 e ballal 5, o fuɗɗii kadi pottitte 26 ɗee kala, o fiyi fotde 2 341 minit, o waɗii kadi limre daawal gootal to UVA. O inniraa kadi ko e 1er Team All-ACC Team. <ref name="profile" /> Sonnett walli ardaade UVA e kawgel maɓɓe gadanel College Cup e nder duuɓi 22, o fooli e semi-finaal kawgel ngel caggal nde ɓe ɓeydi waktuuji ɗiɗi e UCLA e penaale, 1–1 (2–4).
E hitaande makko leslesre, Sonnett fuɗɗiima kadi e denndaangal pottitte 26 e nder daawal 2014 ngal, o dañii fotde 5 golle e 3 ballal. UVA woni ɗiɗaɓo e tiitoonde ACC 2014, o fooli 0-1 e dowla Florida . E joofnirde kawgel ngel, Sonnett innitiraa ko e kippu ACC kawgel ngel fof. E nder pottital nayaɓal kawgel rewɓe NCAA 2014, Virginia foolii UCLA 2–1 e Sonnett waɗde gool udditgol ngol e hojomaaji 33 haa joofni UCLA e hojomaaji 969 udditgol. <ref name="neighbs" /> E nder pottital semi-finaal hakkunde maɓɓe e Texas A&amp;M, Sonnett kadi waɗii go’o e hoore mum e dow ŋoral, rokki UVA ardaade 2-1. UVA haa jooni foolii Texas A&M 3–1, heɓi nokku e nder kawgel gadanel ngel rewɓe duɗal jaaɓi haaɗtirde ngal. <ref name="TAM" /> UVA timminii sahaa mum ko e 0-1 e Florida State e nder kawgel ngenndiwal. <ref name="neighbs" /> Ndeen Sonnett innitiraa ko ɓurɗo waawde difaade e kawgel ngel, kadi innitiraa ko tataɓo NSCAA All-American. <ref name="profile" /> <ref name="1RU" />
E hitaande 2015, Sonnett waɗii dumunna dabbunde e fiyde e kippu Atlanta Silverbacks, e nder daawal gadanal USL W-League . Hoto o arti e UVA ngam hitaande makko mawnde, o innitiraa ko kapiteen ekipaaji e fuɗɗoode sahaa. E nder cakkital daawal e lewru oktoobar 2015, Sonnett heɓi noddaango mum gadano, o fuɗɗii kaɓirgal makko gadanal (hono center back) e nder kippu ngenndiijo fuku koyɗe rewɓe mawɗo Amerik e Beresiil. <ref name="FirstCallUp" />
UVA woni kadi ɗiɗaɓo e tiitoonde ACC 2015, ɓe ndonki 2-2 (PK 6–7) e Florida State, Sonnett kadi innitiraa ko e kippu ACC mo kawgel ngel fof. O ardii UVA haa e kawgel rewɓe NCAA 2015, o fooli Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Rutgers caggal nde ɓe ɓeydi waktuuji ɗiɗi e penaale (6–7). Sonnett timminii sahaa mum mawɗo to UVA e golle 3 e ballal 1, o innitiraa ko ƴaañoowo Hermann Trophy . Yanti heen, Sonnett toɗɗaa ko 2015 ESPNW ƴaañoowo fuku koyɗe, toɗɗaaɗo e njeenaari Honda Sports, NSCAA ekipaaji gadani All-American, ACC defensive ƴaañoowo hitaande, e kippu gadano All-ACC cuɓaaɗo. <ref name="2015awards" />
Sonnett ummii Charlottesville ko adii dumunna gooto ngam naatde e NWSL (caggal nde o winnditaa e piilngal limngal gadanal e Portland Thorns FC e lewru Yarkomaa 2016) kono haa jooni o heɓi dipolom makko e sosiyoloji to UVA.
== Golle kippu ==
=== Portland Thorns FC (2016-2019) ===
Ñalnde 15 lewru bowte hitaande 2016, Sonnett suɓaama e Portland Thorns FC ngam wonde cuɓaaɗo gadano e nder doggol jaŋde toownde NWSL 2016 . O waɗii yeewtere makko adannde e Thorns ñalnde 17 abriil 2016. Gool makko gadanol e karallaagal ari ko e semi-finaal kawgel NWSL ngam addude tolno Thorns e Western New York Flash, hay so tawii Flash maa yahru yeeso ngam heɓde gool jaalɗungol ngol, haa jooni heɓa kawgel ngel. O jeyaa ko e tato ƴamooɓe lefol laamu NWSL .
Sonnett waɗii kadi golle e nder NWSL caggal nde e nder hitaande 2017, o walli Thorns heɓde 4-1 e dow Orlando Pride e nder semi-finaal. Ɓe njaha haa ɓe keɓa kawgel ngel, Sonnett ina limta ballal e Lindsey Horan 's gool keɓoowo kawgel ngel.
E hitaande 2018 Sonnett yaltii e pottitte 22 ngam Portland, o waɗii gool gootol. Portland yettiima e kawgel NWSL ko hitaande ɗiɗmere, kono o fooli North Carolina 3-0. O inniraa ko e kippu lewru NWSL ngam lewru marse e abriil. Sonnett ina jeyaa e nayi Portland Thorns inniraaɗi e NWSL ɓurɗo moƴƴude XI, o woniino gardiiɗo gardiiɗo hitaande ndee .
Ñalnde 24 oktoobar 2017, anndinaama wonde Sonnett siifondirii e Sydney FC ngam tawtoreede kawgel W-League 2017–18 . E yeewtere makko adannde, o waɗii penalti. E nder pottital semi-finaal hakkunde Newcastle Jets, o waɗii dogdu ngam wallitde Lisa De Vanna heɓde gool e nder pottital ngal e nder waktuuji ɓeydaaɗi .
=== Manngu Orlando (2020) ===
Ñalnde 8 lewru Yarkomaa 2020, Sonnett yeeytaama e Orlando Pride wondude e hakkeeji NWSL e Caitlin Foord e cuɓagol ɗiɗo eɓɓaande ngam waylude cuɓagol Orlando No. E lewru marse 2020, NWSL hollitii leelgol ngol alaa ɗo haaɗi e fuɗɗoode sahaa NWSL 2020 sabu rafi COVID-19 . NWSL fuɗɗii ko e doggol ɓurngol famɗude 2020 kawgel NWSL Challenge Cup e lewru suwee. Kono ñalnde 22 lewru juko, Orlando Pride yalti e kawgel ngel caggal nde ƴeewndorɗe COVID-19 njiyti e nder fukuyaŋkooɓe e gollotooɓe.
=== Kopparbergs/Goteborg FC (2020) ===
Ñalnde 18 lewru bowte hitaande 2020, nde o waawaano fiyde Orlando, Sonnett naati e fedde Suwednaare wiyeteende Kopparbergs/Göteborg FC, e nanondiral juutngal haa noowammbar 2020. Orlando joginoo hakkeeji Sonnett e NWSL. Balɗe joy caggal ɗuum o waɗii yeewtere makko adannde e Damallsvenskan, o fuɗɗii ko e 3-0 e Rosengård . O waɗii kawgel 10 e nder kawgel ngel, nde Göteborg heɓi tiitoonde mum adannde Damallsvenskan.
=== Ruuhu Wasinton (2021-2022) ===
Ñalnde 24 lewru Duujal hitaande 2020, Sonnett yeeytaama e Ruuhu Washington e nder nanondiral ngal yiyri Meggie Dougherty Howard yahde Orlando wondude e 140 000 dolaar kaalis dokkal e cuɓagol Ruuhu 9ɓo e nder doggol NWSL 2021 .
E hitaande 2021 Sonnett feeñii e pottitte 18 potɗe waɗeede ngam Ruuhu walli Washington heɓde kawgel mum gadanel NWSL nde o fooli Chicago Red Stars, 2-1 e nder waktuuji ɓeydaaɗi to Stade Lynn Family to Louisville, Kentucky, ñalnde 20 noowammbar 2021.
E nder udditgol kawgel NWSL 2022 ngel ɓe mbaɗi e Orlando Pride, Sonnett heɓiino ɓuuɓri ɓalndu caggal nde o fiyi. Sonnett waɗtaa e doggol SEI ñalnde 25 ut 2022, caggal nde o dañi gaañannde koyngal e nder kawgel CONCACAF W 2022 .
[[File:Emily_Sonnett_Gotham_FC_Bay_FC_6.21.2025-097.jpg|left|thumb| Emily Sonnet e Gotham FC e hitaande 2025]]
Ñalnde 12 lewru Yarkomaa 2023, Sonnett yeeytaama e OL Reign ngam waylude cuɓagol maɓɓe 32ɓol e nder doggol NWSL 2023 e cuɓagol maɓɓe gadanol e nder doggol NWSL 2024 .
=== Gotam FC (2024-hannde) ===
Ñalnde 4 lewru bowte hitaande 2024, NJ/NY Gotham FC hollitii wonde Sonnett siifondirii e fedde nde nanondiral duuɓi tati. O jeyaa ko e fiyooɓe nayi e nder kippu ngenndiijo tawtoranooɓe Gotham e nder oon sahaa, wondude e Crystal Dunn, Tierna Davidson e Rose Lavelle . Sonnett waɗii kawgel mum gadanel e nder ñalngu udditgol kawgel ngel, o heɓi 1-0 e Portland Thorns. O fiyi minitaaji ɓurɗi heewde e kala fiyoowo Gotham nde ɓe timminii sahaa oo e nokku tataɓo.
Ñalnde 25 mee 2025, Sonnett foolii e nder kaayitaaji e hojomaaji 81 e kawgel finaal kawgel ngel 2025, ngel ɓe kawri e Tigres . Esther waɗii e dow rebound penaale keɓtinaaɗe ɗee nde Gotham wonti ƴaañoowo gadano e kawgel ngel.
E nder yontere NWSL 2025 Sonnett fuɗɗii kala pottital ngam Gotham wallude kippu nguu e kawgel maɓɓe ɗiɗaɓere NWSL e dañde nokku e kippu ɗiɗaɓo NWSL Best XI. Sonnett subbed e nder pottital gootal tan e nder yontere ndee fof, o joofniri ko ɗiɗaɓo e nder ligue e paasuuji baɗɗi faayiida. O wonii ƴarotooɗo ɗiɗaɓo fuɗɗoraade finaaluuji joy NWSL, o wonii gadano heɓde kaɓirɗe tati e kippuuji ceertuɗi.
Ñalnde 24 lewru nduu hitaande 2026 e nder pottital hakkunde maɓɓe e Portland Thorns, Sonnett ruppitii ƴiyal patellar e goddol mum nano e nder gaañannde nde jokkondirtaa e mum. O waɗii opereeji ngam ñawu nguu e balɗe garooje ɗee, fedde nde hollitii wonde o yaltata ko e hitaande 2026.
== Golle hakkunde leyɗeele ==
=== Kippu ngenndi sukaaɓe (2011-2015) ===
E lewru saawiyee 2011, Sonnett tawtoraama eɓɓaande ƴellitaare Olimpiyaaji diiwaan III to Fuɗnaange-rewo to [[Kosta Rika]] . Sonnett heɓi noddaango mum gadano e nder kampaañ heblo Amerik U18 ngam wonde hakkundeejo e lewru suwee 2011.
'''Leyɗeele dentuɗe Amerik'''
E lewru feebariyee 2015 Sonnett feeñii kadi e pottitte tati ɗee kala e nder kawgel hakkunde leyɗeele jeegom U-23 2015 to La Manga, Espaañ ina wallita kippu nguu heɓde tiitoonde kawgel ɗiɗmere jokkondirnde e wonde kapiteen e kawgel maɓɓe e Norwees. Hay so Sonnett noddiraama to duɗal jaaɓi haaɗtirde USWNT U-23 to Lakewood Ranch, Florida e lewru abriil 2015, o innitiraaka e doggol kawgel hakkunde leyɗeele nay 2015 ngel yuɓɓinaa e lewru mee 2015.
=== Ko adii fof ko kippu ngenndiijo mawɗo (2015) ===
Ñalnde 16 oktoobar 2015, Sonnett heɓi noddaango mum gadano mawngo e nder fedde fuku koyɗe rewɓe Amerik (USWNT) ummoraade e Jill Ellis . O heɓi cappanɗe makko gadane e fuɗɗoode (nde o woni almuudo haa jooni to UVA) ngam tawtoreede USWNT ñalnde 25 oktoobar 2015, to centre back e nder pottital hakkunde makko e Beresiil e nder njillu USWNT ngam heɓde nafoore e kawgel fuku winndere FIFA rewɓe 2015 . O dañii kaɓirɗe tati goɗɗe e USWNT hade makko joofde e hitaande 2015 e nder pottitte sehilaaɓe e Trinidad e Tobago e Siin .
=== 2016 ===
E lewru Yarkomaa 2016, Sonnett naati e kippu ngenndiijo ngam waɗde kampaañ maɓɓe gadano e hitaande ndee to nokku heblo ngenndiijo Amerik to Carson, Kaliforni, o dañii fuɗɗoode makko ɗiɗmere e kawgel ngel ɓe mbaɗdi e Republique d’Irlande e oon lewru. E lewru feebariyee 2016, Sonnett innitiraa ko doggol USWNT ngam tawtoreede kawgel Olimpiyankeewel CONCACAF 2016, o fijiraa ko ɗiɗi e nder joy kawgel ngel. Ko USWNT heɓi Trinidad e Tobago e nder semi-finaal, ɗum addani kippu nguu yahde Olimpiyaaji Rio 2016 . Ndeen USWNT yahii haa heɓi tiitoonde CONCACAF hitaande nayaɓere jokkondire.
Sonnett innitiraa ko e doggol tawtoraaɓe kawgel SheBelieves 2016 ngel waɗnoo e lewru marse 2016. Sonnett waɗii hojomaaji 90 timmuɗi e nder pottital udditgol kawgel ngel e Angalteer ñalnde 3 marse 2016. USWNT maa yahru yeeso ngam heɓde kawgel SheBelieves 2016 caggal nde fooli Almaañ 2-1 e kawgel finaal.
Sonnett noddiraa ko e denndaangal kampaañuuji tati heblooji baɗaaɗi e ndunngu e ndunngu 2016, o innitiraa ko e doggol pottitte sehilaaɓe e Kolommbi, [[Japan|Japon]], e Afrik worgo, o feeñi ko e lomto Becky Sauerbrunn e nder gooto e pottitte sehilaaɓe e Kolommbi.
==== Olimpiyaade 2016 ====
E lewru sulyee 2016, Sonnett innitiraa ko lomto USWNT e Pijirlooji Olimpiyaaji Rio 2016, wondude e Ashlyn Harris, Sam Mewis, e Heather O’Reilly . USWNT hawri e [[Suwed]] e kawgel ngel kono haa jooni ɓe ndonkii e penaale, 3-4, ɗum addani ɓe yaltude e kawgel ngel.
[[File:Emily_Sonnett.jpg|thumb|230x230px| Sonnett e nder feccere waktu e sehilaagal e hitaande 2017]]
==== Posto Olimpiyaaji ====
Ko heddii e hitaande 2016 ndee, Sonnett jokki e dañde kaɓirɗe ngam USWNT, o feeñi e pottitte sehilaaɓe e Taylande, Pays-Bas, e Siwis .
=== 2017 ===
Sonnett yalti e rogere USWNT ko ɓuri heewde e hitaande 2017, o dañaani hay kaɓirɗe hakkunde leyɗeele e nder hitaande limlebbi. Sonnett noddaama e kawgel heblo lewru Yarkomaa e Feebariyee fof, o innitiraa ko e doggol kawgel SheBelieves Cup 2017 e lewru marse kono o yiyaani heen sahaa fijo. O woppitaa e doggol USWNT ngol fof gila e lewru abriil haa e lewru oktoobar 2017 e juuɗe coftuɗo, Jill Ellis . E lewru noowammbar, Sonnett heɓi noddaango mum gadano e nder ko ina ɓura lebbi jeetati ngam waɗde kawgel ngel hakkunde maɓɓe e Kanadaa kono o dañaani hay kaɓirɗe. <ref name="sonncall" />
=== 2018 ===
E lewru Yarkomaa 2018, Sonnett nodditaama e kawgel mum tataɓel e nder lewru Yarkomaa jokkondirngu e USWNT. Ndeen o artii e dingiral ngam USWNT ngam lomtaade Taylor Smith e bannge nano e nder pottital lewru Yarkomaa hakkunde maɓɓe e Denmark, o dañii cappanɗe makko 13ɓo ngam USWNT (e waɗde yeewtere makko adannde e nder ko ɓuri hitaande).
E lewru feebariyee o tawtoraama kampaañ heblo hade SheBelieves Cup, o dañii innde e doggol 23 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel SheBelieves 2018, hitaande tataɓere jokkondire. Sonnett feeñii e pottitte ɗiɗi e nder pottitte tati USWNT e nder kawgel ngel, o waɗii fuɗɗoode makko adannde e nder ko ɓuri hitaande e o waɗii hojomaaji 90 timmuɗi e Angalteer e kawgel ngel ñalnde 7 marse 2018. E lewru abriil o dañii fuɗɗoode ɗiɗi e nder pottitte ɗiɗi ɗe o waɗdunoo e Meksik kono o woppitaa e doggol kawgel ngel o waɗdunoo e Siin e lewru suwee.
Sonnett tawtoraama kampaañ heblo USWNT lewru sulyee, ɓooyaani ko o inniraa e doggol ngam tawtoreede kawgel ngenndiiji 2018 . [1] [2] Sonnett fuɗɗii pijirlooji tati ɗii fof ko e bannge ñaamo e nder kawgel ngel, o winnditii ballal e gool Alex Morgan e hojomaaji 26 e Japon . [3] [4] Sonnett kadi innitiraa ko e doggol 20 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel rewɓe CONCACAF 2018 e lewru suwee. [5] [6] O feeñii e pottitte tati e nder pottitte joy ɗe o waɗi e nder kawgel ngel, ina heen kawgel ngel (6–0 e dow Jamayka ) ngel addani USWNT heɓde kawgel fuku winndere 2019 FIFA Women’s 2019 . [7] [8] [9] Sonnett udditi hitaande 2018 e USWNT feeñde e kawgel hakkunde leyɗeele hakkunde Portigaal e Ecoppi
=== 2019 ===
Sonnett tawtoraama kawgel USWNT e lewru Yarkomaa waɗnoo to Portigaal, o fuɗɗii ko e kawgel sehilaaɓe hakkunde Farayse e Espaañ e oon lewru. Sonnett inniraa ko e doggol 23 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel SheBelieves 2019, o feeñii e lomto Kelley O'Hara e nder pottitte ɗiɗi e nder tati kawgel ngel.
[[File:Emily_Sonnett_(49198044448).jpg|right|thumb| Sonnett wondude e USWNT e hitaande 2019]]
E lewru abriil e nder pottital hakkunde maɓɓe e Ostarali, Sonnett fuɗɗii ko e gardagol ñaamo, o winnditii ballal ɗiɗi e gool Tobin Heath e hojomaaji 53 e Mallory Pugh e hojomaaji 67. O woni e doggol USWNT, o feeñi ko e lomto e nder pottitte neldugol kawgel fuku winndere hakkunde Afrik worgo e Meksik e lewru mee 2019.
==== Kop winndere FIFA rewɓe 2019 ====
Ñalnde 2 mee 2019, Sonnett innitiraa ko doggol 23 fiyooɓe lomtiiɓe Amerik e kawgel fuku winndere 2019 . Sonnett dañii kaɓirgal gootal e pottital ɗiɗaɓal hakkunde mum e Siili, naati pottital ngal e hojomaaji 82 ngam lomtaade Abby Dahlkemper . Dowlaaji Dentuɗi Amerik njahri yeeso ngam foolde Pays-Bas 2-0 e kawgel finaal, ɓe keɓi njeenaaje Kop Adunaajo caggal-caggal, kadi ɓe keɓi njeenaaje nayaɓere e nder kawgel fuku winndere wonande kippu ngenndiijo rewɓe Amerik.
==== Post Kop Aduna ====
Sonnett yiyri waktuuji ɓurɗi heewde e fijo e nder pottitte sehilaaɓe World Cup Victory Tour, o feeñi ko e ballal ñaamo e nder pottitte nay e nder joy pottitte ɗee, o fuɗɗii e nder pottitte tati ɗee. E lewru noowammbar, Sonnett nodditaama e kawgel gadanel Vlatko Andonovski ngam wonde gardiiɗo coftal ɓalli USWNT. O fiyi hojomaaji 90 ɗii fof e wonde gardiiɗo jaagorɗe e nder pottitte ɗiɗi hakkunde leyɗeele hakkunde Suwed e Kosta Rika .
=== 2020 ===
Sonnett tawtoraama kampaañ mum joyaɓo e nder lewru Yarkomaa, baɗnooɗo to Tampa, Floride, gadano oo ko Andonovski ardii ɗum. Caggal kampaañ lewru Yarkomaa, o innitiraa ko e doggol 20 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel Olimpiyankeewal rewɓe 2020 CONCACAF yuɓɓinaango e darorɗe lewru Yarkomaa/fuɗɗoode lewru Feebariyee 2020. Sonnett feeñii e 4 e nder 5 pottitte e nder kawgel CONCACAF ko gardiiɗo ñaamo (wayliima gardiiɗo nano e lomtinande Kelley O’Hara e Ali Krieger ). USWNT heɓii naatde e Olimpiyaade 2020 e nafoore mum e Meksik, ɓe toɗɗaa kadi kamɓe ngoni jaaltaaɓe e joofnirde kawgel rewɓe CONCACAF 2020. Sonnett kadi innitiraa ko e doggol 23 fiyooɓe ngam tawtoreede kawgel SheBelieves 2020, o fiyi hojomaaji 90 ɗii fof e nder pottital ngal Espaañ waɗi e bannge nano, o wallitii USWNT haa joofni e heɓde tiitoonde kawgel ngel ñalnde 11 marse 2020.
Sabu rafi COVID-19, USSF woppii kawgel hakkunde leyɗeele USWNT e lewru abriil. USWNT artii e fijo e lewru noowammbar 2020 nde fooli Pays-Bas 2-0 to Breda, Pays-Bas tawi Sonnett ina fija e bannge nano e nder hojomaaji cakkitiiɗi fijo ngoo.
=== 2021–hannde ===
E fuɗɗoode lewru Yarkomaa, Sonnett nodditaama e kampaañ USWNT mo hitaande kala waɗetee to Orlando . E joofnirde kampaañ oo, Sonnett feeñii e kawgel ngel hakkunde leyɗeele ɗiɗi ɗee kala, ko o balloowo timmuɗo e Kolommbi, o winnditii ballal e gool Megan Rapinoe e nder kawgel ngel ñalnde 22 lewru Yarkomaa. E lewru feebariyee, o innitiraa ko gooto e 23 ƴamatnooɓe lefol laamu Amerik e kawgel SheBelieves 2021 . Sonnett feeñii e pottitte tati ɗee kala e nder kawgel ngel, o fuɗɗii e waɗde e nder hojomaaji 90 timmuɗi e Beresiil ko gardiiɗo ñaamo. E nder pottital gadanal kawgel ngel e Arjantiin, Sonnett subbed in e 32 minit mark ngam O'Hara e fiyde e jokkere enɗam, jokkere nano, e jokkere hakkundeere. USWNT yahri ko aldaa e foolde e nder kawgel ngel, heɓi njeenaari mum nayaɓiri e kawgel SheBelieves Cup nde ɓe keɓi Arjantiin 6-0. <ref name="21 Argentina" />
==== Olimpiyaade 2020 ====
E darorɗe lewru marse 2020, Goomu Olimpiyaaji hakkunde leyɗeele (IOC) e laamu wuro Tokyo ndartinii Olimpiyaaji 2020 haa lewru 2021 sabu rafi COVID-19 .
E lewru suwee 2021, Sonnett innitiraa ko Andonovski e doggol 18 fiyooɓe ngam Olimpiyaade 2020 to Tokiyoo, Japon . Ñalnde 24 sulyee 2021, Sonnett waɗii kawgel mum gadanel e nder Olimpiyaaji e nder pottital hakkunde maɓɓe e Nuwel Selannde, o fiyi heen hojomaaji 90 timmuɗi, o heɓi heen 6-1. Sonnett kadi feeñii e hojomaaji cakkitiiɗi pottital medal njamndi mboɗeeri e dow Ostarali ngam lomtaade Christen Press . USWNT fooli Matildas 4-3, heɓi njeenaari njamndi mboɗeeri gadani e nder Olimpiyaaji.
==== Olimpiyaade 2024 ====
Sonnett suɓaama e doggol 18 fiyooɓe ngam tawtoreede Olimpiyaaji 2024 to Farayse. O fuɗɗii pijirlooji ɗiɗi e cakkital caggal e nokku Tierna Davidson, o heɓi nafooje e Ostarali e Japon . O feeñii e lomto e nder pottital medal kaŋŋe hakkunde maɓɓe e Beresiil, ngal Amerik heɓi 1-0 e gool Mallory Swanson .
== Nguurndam neɗɗo ==
Sonnett, Lindsey Horan, e Caitlin Foord (gonnooɗo wondiiɓe makko e fedde Portland Thorns FC ) ina njogii tatooji nannduɗi.
Sonnett ko sehil ɓadiiɗo e wondiiɓe mum hannde e ɓennuɓe Rose Lavelle e Sam Mewis, no teskiraa e podcasts keewɗi e peeñgol e jaayɗe.
Sonnett ina jogii puccu ina wiyee Bagel.
== Limlebbi golle ==
=== Kiliifa ===
{{updated|match played June 9, 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Division
! rowspan="2" |Season
! colspan="2" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |Playoffs
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Total
|-
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="5" |Portland Thorns
| rowspan="4" |NWSL
|2016
|15
|0
| colspan="2" |—
|1
|1
| colspan="2" |—
|16
|1
|-
|2017
|24
|3
| colspan="2" |—
|2
|1
| colspan="2" |—
|26
|4
|-
|2018
|20
|1
| colspan="2" |—
|2
|0
| colspan="2" |—
|22
|1
|-
|2019
|13
|2
| colspan="2" |—
|1
|0
| colspan="2" |—
|14
|2
|-
! colspan="2" |Total
!72
!6
!0
!0
!6
!2
!0
!0
!78
!8
|-
|Sydney FC (loan)
|W-League
|2017–18
|9
|1
| colspan="2" |—
|2
|0
| colspan="2" |—
|11
|1
|-
|Orlando Pride
|NWSL
|2020
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
|Kopparbergs/Göteborg FC
|Damallsvenskan
|2020
|10
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|11
|0
|-
| rowspan="3" |Washington Spirit
| rowspan="2" |NWSL
|2021
|15
|0
|2
|0
|3
|0
| colspan="2" |—
|20
|0
|-
|2022
|10
|0
|5
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|0
|-
! colspan="2" |Total
!25
!0
!1
!0
!1
!0
!3
!0
!30
!0
|-
|OL Reign
|NWSL
|2023
|19
|0
|3
|0
|3
|0
| colspan="2" |—
|25
|0
|-
| rowspan="3" |Gotham FC
| rowspan="2" |NWSL
|2024
|25
|0
|1
|0
|2
|0
|3
|0
|30
|0
|-
|2025
|26
|0
|0
|0
|3
|0
|5
|0
|34
|0
|-
! colspan="2" |Total
!51
!0
!1
!0
!1
!0
!3
!0
!30
!0
|-
! colspan="3" |Career total
!186
!7
!12
!0
!15
!2
!3
!0
!224
!9
|}
=== Je lesdi feere ===
==== Golle winndereeje ====
: ''Njoɓɗeele e njeñtudi limto golle Amerik ko adii, koloñaal njoɓɗeele ina kollita njoɓɗeele caggal kala golle Sonnett.''
{| class="wikitable sortable"
|+Doggol golle hakkunde leyɗeele ɗe Emily Sonnett waɗi
! scope="col" | Kay.
! scope="col" | Nyalade
! scope="col" | Wakere
! scope="col" | Luutndiiɗo
! scope="col" | Limgal
! scope="col" | Sappinol
! scope="col" | Dadi-dadi
! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
| style="text-align:center" | 1
| July 14, 2022
| San Nikolaa de los Garsa, leydi Meksik
| Kosta Rika
| style="text-align:center" | 1-0
| style="text-align:center" | 3-0
| Kaɓirɗe CONCACAF W 2022
|
|-
| style="text-align:center" | 2
| September 24, 2023
| [[Chicago|Chicago, leydi Illinois]], Amerik
| Afrik worgo
| style="text-align:center" | 2-0
| style="text-align:center" | 2-0
| Be sobaku
|
|}
== Teddungal e njeenaaje ==
'''Portland ƴiye FC'''
* Kaɓirɗe NWSL : 2017
* Gartirgal NWSL : 2016
'''Kopparbergs/Göteborg FC'''
* Ɗemngal : 2020
'''Ruuhu Wasinton'''
* Kaɓirɗe NWSL : 2021
'''Gotam FC'''
* Kaɓirɗe NWSL : 2025
* Kop ƴaañorgal NWSL : 2026
* Kop 2024–25
* Medaal njamndi mboɗeeri e kawgel rewɓe FIFA : 2026
* Kop aduna rewɓe FIFA : 2019
* Medaal kaŋŋe Pijirlooji Olimpiyaaji : 2024
* Medaal njamndi mboɗeeri e pijirlooji Olimpiyaaji dumunna : 2020
* Kaɓirɗe kawgel rewɓe : 2018 ; hitaande 2022
* Kop kaŋŋe KONKAKAF W : 2024
* [[CONCACAF Women's Olympic Qualifying Tournament|Kawgel Olimpiyaaji rewɓe CONCACAF]] : 2016 ; hitaande 2020
* Kop SheGoongɗinɗo : 2016 ; hitaande 2018 ; hitaande 2020, hitaande 2021 ; hitaande 2022 ; 2023, 2024, 2026
* Kawgel Leƴƴi: 2018
* 100 peeñgol hakkunde leyɗeele : 2024
* NWSL ɓurɗo moƴƴude XI : 2018
* NWSL ɗiɗaɓo : 2019, 2025
* Ko ɓuri heewde e Kop SheBelieves ina heɓa kala jolfo
* Koolaaɗo kuuɓal MAC Hermann : 2015
* Koolol daande maayo Atlantik (ACC) Koolaaɗo kuuɓal hitaande: 2015
* ESPNW Fulɓe ɓurɓe waawde fuku koyɗe e hitaande: 2015
* Noddaango njeenaari dingiral Honda : 2015
* NSCAA Kippu gadano Amerik fof: 2015
* Kop kolees ɓurɗo waawde difaade: 2014 <ref name="profile" />
* Kippu ɗiɗaɓo ACC fof: 2014 <ref name="profile" />
* Kippu gadano oo fof-ACC: 2013; hitaande 2015 <ref name="2015awards" />
* Kippu ɗiɗaɓo TopDrawerFuotball.com XI ɓurɗo moƴƴude: 2013; 2014 <ref name="profile" />
* Kippu ACC mo kawgel ngel fof : 2012 ; 2014 <ref name="profile" />
* Kippu ACC fof: 2012 <ref name="profile" />
== Tuugnorgal ==
[[Category:Yimɓe wuurɓe]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
7uej4p6tydqllv71nmg6ihb9afsnbj4
Vera Glagoleva
0
44671
191597
190680
2026-10-08T02:36:53Z
InternetArchiveBot
6960
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
191597
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Vera Vitalyevna Glagoleva''' (e ɗemngal Riisi: Вера Витальевна Глаголева ; 31 [[lewru]] Yarkomaa 1956 – 16 lewru Ut 2017) ko fijoowo e gardo filmo Sowiyetik e [[Riisii|Riisi]].
Glagoleva jibinaa ko to Mosku, to leydi [[Riisii|Riisi]], to Dental Sowiyet e hitaande 1956.<ref name="teleweek.ru/66724">{{Cite web|url=http://teleweek.ru/66724|title=Вера Глаголева: на Патриаршие зимой приеду уже с внуками|access-date=2017-08-19|archive-date=2009-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090311162810/http://teleweek.ru/66724|url-status=dead}}</ref><ref name="allwomens.ru">[http://www.allwomens.ru/4822-aktrisa-i-kinorezhisser-vera-glagoleva.html Актриса и кинорежиссёр Вера Глаголева]</ref> O waɗi film makko gadano ko e hitaande 1975 caggal nde o timmini jaŋde makko leslesre. O anndaama e darnde makko e nder melodramaaji e komediiji njimri, e darnde makko ɓurnde anndeede ko teeŋti e E joofnirde aduna [ru], Woto fiy e ƴiye daneeje, Resde Kapiteen, Sasha miskineeɓe, e nder Offending Women is not Recommend [ru]. O fuɗɗii ardaade ko e hitaande 1990. E hitaande 2014, filmo makko Two Women yalti, Ralph Fiennes woni e mum. Glagoleva rokkaama njeenaari naalanke leñol leydi [[Riisii|Riisi]] e hitaande 2011.
== Nguurndam neɗɗo ==
[[File:Вера Глаголева1.jpg|thumb|Glagoleva e lewru oktoobar 2015]]
Glagoleva adii resde ko Rodion Nakhapetov, fiyoowo filmo, tuggi 1974 haa 1988. Ɓe ndañi ɓiɓɓe ɗiɗo.<ref>{{cite web|url=https://www.russianmachineneverbreaks.com/2017/08/16/alex-ovechkins-mother-law-vera-glagoleva-dies-age-61/|publisher=RMNB|title=Alex Ovechkin's mother-in-law, Vera Glagoleva, dies at the age of 61|date=16 August 2017}}</ref> Caggal ɗuum, o resi laabi ɗiɗi jom ngalu biyeteeɗo Kirill Shubsky, o dañi ɓiɗɗo debbo gooto.
Ɓiɗɗo Glagoleva debbo biyeteeɗo Nastya Shubskaya ina resndi mawɗo hockey biyeteeɗo Alexander Ovechkin, o waɗii e nder njulaagu e jom suudu makko e sehil makko, hono Nicklas Backstrom, ngam waɗde asiraagal ''MassMutual''. Ɓe njogii ko ɓiɓɓe ɗiɗo.
Glagoleva maayi ko e opitaal to leydi Almaañ ñalnde 16 lewru bowte hitaande 2017, tawi ina yahra e duuɓi 61.<ref>[https://web.archive.org/web/20170816195128/https://frontnews.eu/news/en/10803/Actress-Vera-Glagoleva-died Actress Vera Glagoleva died]</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rferl.org/a/russia-actress-vera-glagoleva-dies/28680076.html|publisher=Radio Free Europe|title=Prominent Russian Actress, Director Vera Glagoleva Dies At 61|date=16 August 2017}}</ref>
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
kgk0rzh5hdoje04exgm3ak1611sbb88
Katharina Hobgarski
0
44723
191595
190674
2026-10-08T00:51:56Z
InternetArchiveBot
6960
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
191595
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Katharina Hobgarski''' (Katharina Hobgarski) jibinaa ko ñalnde 18 suwee 1997.
Haa jooni o dañii 17 tiitoonde gooto e 18 tiitoonde ɗiɗo e nder ITF Circuit. Ñalnde 9 [[lewru]] bowte hitaande 2023, o yettii limre makko ɓurnde moƴƴude e nder limlebbi gooto e winndere ndee, limre 189. Ñalnde 29 sulyee 2024, o yettii limre 244 e nder limlebbi ɗiɗi WTA.
E lewru mee 2016, Hobgarski heɓi njeenaari ngam tawtoreede kawgel mawngel e kawgel Nuremberg.<ref>{{cite web|url=https://www.tennisnet.com/news/wta-nurnberger-versicherungscup-katharina-hobgarski-startet-mit-einer-wildcard-67628|title=Katharina Hobgarski startet mit einer Wildcard|website=teninsnet.com|date=11 May 2016|language=de}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.welt.de/regionales/bayern/article155261100/Wildcard-fuer-Tennis-Turnier-an-18-jaehrige-Hobgarski.html|title=Wildcard für Tennis-Turnier an 18-jährige Hobgarski|website=[[Die Welt]]|date=11 May 2016|access-date=14 May 2016|language=de}}</ref>
== Waktuuji golle singles ==
Kuɓlol
W F SF QF #R RR Q# DNQ A NH
(W) jaaliiɗo; (F) joofnirde; (SF) semi-finaal; (QF) ƴaañoowo; (#R) cirƴam 4, 3, 2, 1; (RR) dingiral cirƴam ; (Q#) ronndo jaŋde; (DNQ) heɓaani ; (A) alaa; (NH) waɗaaka; (SR) limre strike (kewuuji keɓi / kawri); (W–L) winndannde winndere–waasde.
Ngam woɗɗitaade jiiɓru e limde laabi ɗiɗi, ɗeen karte ina kesɗitinee e joofnirde kawgel walla nde tawtoreede joloowo oo joofi.
Ko njeñtudi doggol mawngol tan e nder WTA Tour (ina heen kawgel Grand Slam) naati e binndanɗe winndere–waasde.
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
== Jokkondire yaajɗe ==
{{Commons category|Katharina Hobgarski}}
* {{WTA}}
* {{ITF}}
* [https://web.archive.org/web/20240623035315/https://kathi-hobgarski.de/ Official website] {{in lang|de}}
mvp5e1fz88y4pdm8l9erwtpu2617onq
User talk:Lædri
3
45205
191401
2026-10-07T12:00:50Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191401
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:00, 7 Yarkomaa 2026 (UTC)
fzjvl35kw66j0xvxk5v5ffbg9vth7tu
User talk:Kærlİvan-Bęnońı
3
45206
191402
2026-10-07T12:00:55Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191402
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:00, 7 Yarkomaa 2026 (UTC)
fzjvl35kw66j0xvxk5v5ffbg9vth7tu
User talk:Walmaul
3
45207
191403
2026-10-07T12:01:00Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191403
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:01, 7 Yarkomaa 2026 (UTC)
c43yn7k2seukg5c33ncx447gysn78to
Ōasa Station
0
45208
191404
2026-10-07T12:04:54Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōasa (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore A06. Diidi Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Stasiyoŋ oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngon..."
191404
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōasa (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore A06. Diidi Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Stasiyoŋ oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni. Plateauji 1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen Tuugnorgal
0fzdekhn8p8qisgsazm61d3jnyyxhsg
191405
191404
2026-10-07T12:05:15Z
Ilya Discuss
10103
191405
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōasa (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore A06. Diidi Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Stasiyoŋ oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni. Plateauji 1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen Tuugnorgal
jdq96w658qbyrt69aeuxh47lwn7xybm
191406
191405
2026-10-07T12:07:24Z
Ilya Discuss
10103
191406
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōasa''' (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore A06.
== Diidi ==
Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi.
== Stasiyoŋ ==
oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen
== Tuugnorgal ==
mo1soqaanf2fv3lohsmrrtm8qd9vr8y
191407
191406
2026-10-07T12:08:02Z
Ilya Discuss
10103
191407
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōasa''' (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore A06..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/ttable/route_map.pdf|access-date=2016-11-19|publisher=Hokkaido Railway Company}}</ref>
== Diidi ==
Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi.
== Stasiyoŋ ==
oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen
== Tuugnorgal ==
5w4kpyeqaz2lojq40qnwktr9y0xetap
191408
191407
2026-10-07T12:08:57Z
Ilya Discuss
10103
191408
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōasa''' (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore A06..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/ttable/route_map.pdf|access-date=2016-11-19|publisher=Hokkaido Railway Company}}</ref>
== Diidi ==
Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi.<ref>{{Cite web|title=Service Range Kitaca|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/kitaca/p02.html|access-date=2016-11-19|publisher=JR Hokkaido}}</ref>
== Stasiyoŋ ==
oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen
== Tuugnorgal ==
juimuezc17818ztkon9wpd02i0kzab3
191409
191408
2026-10-07T12:10:54Z
Ilya Discuss
10103
191409
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōasa''' (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore A06..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/ttable/route_map.pdf|access-date=2016-11-19|publisher=Hokkaido Railway Company}}</ref>
== Diidi ==
Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi.<ref>{{Cite web|title=Service Range Kitaca|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/kitaca/p02.html|access-date=2016-11-19|publisher=JR Hokkaido}}</ref>
== Stasiyoŋ ==
oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni.<ref>{{Cite web|title=JR HOKKAIDO Railway Lines in Sapporo Area|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/map/pdf/sa_area.pdf|access-date=2016-11-19|publisher=Hokkaido Railway Company}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen
== Tuugnorgal ==
lqch2ndno5v73592oogasvrik27u7j3
191410
191409
2026-10-07T12:11:24Z
Ilya Discuss
10103
191410
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōasa''' (大麻駅, Ōasa-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Ebetsu, Hokkaidō, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore A06..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/ttable/route_map.pdf|access-date=2016-11-19|publisher=Hokkaido Railway Company}}</ref>
== Diidi ==
Gaaraas Oasa ina golloree e laawol mawngol Hakodate. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e jolɗe, ina kuutoroo laabi ɗiɗi.<ref>{{Cite web|title=Service Range Kitaca|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/english/kitaca/p02.html|access-date=2016-11-19|publisher=JR Hokkaido}}</ref>
== Stasiyoŋ ==
oo ina waɗi masiŋaaji otomaatik biyeteeɗi, jolɗe otomaatik jaɓɓotooɗe Kitaca,e biro biyeteeɗo "Midori no Madoguchi" mo gollotooɓe mum ngoni.<ref>{{Cite web|title=JR HOKKAIDO Railway Lines in Sapporo Area|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/map/pdf/sa_area.pdf|access-date=2016-11-19|publisher=Hokkaido Railway Company}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Sapporo e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Ebetsu e Iwamizawa Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Shiroisi semi-jaawɗo nopporo Nopporo nokkuure Shinrin-Koen
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
1ha3kkhp00gn2p19277eahh2lkcmoo9
Oboro Station
0
45209
191411
2026-10-07T12:17:12Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Oboro (尾幌駅, Oboro-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Akkeshi, to leydi Japon. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e taƴre laana Hanasaku e laana mawka Nemuro, ina woni 204,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Oboro ina jogii plateau bannge gooto. Mahdi station oo ko caboose wayliraaɗo. Stasiyoŋ oo alaa ɗo ƴeewtotoo. Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1917 e..."
191411
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Oboro (尾幌駅, Oboro-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Akkeshi, to leydi Japon. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e taƴre laana Hanasaku e laana mawka Nemuro, ina woni 204,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Oboro ina jogii plateau bannge gooto. Mahdi station oo ko caboose wayliraaɗo. Stasiyoŋ oo alaa ɗo ƴeewtotoo. Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1917 e ɓeydugol laawol mawngol Kushiro (caggal ɗuum laawol mawngol Nemuro) hakkunde gartirgol Kushiro e gartirgol Hama-Akkeshi. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Platform bannge keso ɓeydaama ñalnde 22 marse 1989. E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2022, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 3 yahooɓe. Nokku taariindi Laawol leydi Japon 44 Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
a67zha15w8jth0t844qpes9yu9pnpuu
191412
191411
2026-10-07T12:17:32Z
Ilya Discuss
10103
191412
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Oboro (尾幌駅, Oboro-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Akkeshi, to leydi Japon. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e taƴre laana Hanasaku e laana mawka Nemuro, ina woni 204,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Oboro ina jogii plateau bannge gooto. Mahdi station oo ko caboose wayliraaɗo. Stasiyoŋ oo alaa ɗo ƴeewtotoo. Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1917 e ɓeydugol laawol mawngol Kushiro (caggal ɗuum laawol mawngol Nemuro) hakkunde gartirgol Kushiro e gartirgol Hama-Akkeshi. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Platform bannge keso ɓeydaama ñalnde 22 marse 1989. E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2022, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 3 yahooɓe. Nokku taariindi Laawol leydi Japon 44 Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
9ys7fld0n67wggy2879aty9ak0unvgv
191413
191412
2026-10-07T12:20:53Z
Ilya Discuss
10103
191413
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oboro''' (尾幌駅, Oboro-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Akkeshi, to leydi Japon. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e taƴre laana Hanasaku e laana mawka Nemuro, ina woni 204,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Oboro ina jogii plateau bannge gooto.
== Mahdi station ==
oo ko caboose wayliraaɗo.
== Stasiyoŋ ==
oo alaa ɗo ƴeewtotoo.
Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1917 e ɓeydugol laawol mawngol Kushiro (caggal ɗuum laawol mawngol Nemuro) hakkunde gartirgol Kushiro e gartirgol Hama-Akkeshi. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Platform bannge keso ɓeydaama ñalnde 22 marse 1989.
== E lewru ==
suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2022, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 3 yahooɓe. Nokku taariindi Laawol leydi Japon 44
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
0ma7nb7qq29db85r6jp5sml393xdgd5
191414
191413
2026-10-07T12:22:06Z
Ilya Discuss
10103
191414
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oboro''' (尾幌駅, Oboro-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Akkeshi, to leydi Japon. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e taƴre laana Hanasaku e laana mawka Nemuro, ina woni 204,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Oboro ina jogii plateau bannge gooto.<ref>{{cite web|url=http://www.jrkushiro.jp/easthokkaido/hanasaki/tyanai.html|script-title=ja:根室本線(花咲線)|trans-title=Nemuro Main Line (Hanasaki Line)|language=ja|publisher=[[Hokkaido Railway Company|JR Hokkaido]]|access-date=22 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911161731/http://www.jrkushiro.jp/easthokkaido/hanasaki/tyanai.html|archive-date=11 September 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0520_oboro.htm|title=尾幌駅|trans-title=Oboro Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Mahdi station ==
oo ko caboose wayliraaɗo.
== Stasiyoŋ ==
oo alaa ɗo ƴeewtotoo.
Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1917 e ɓeydugol laawol mawngol Kushiro (caggal ɗuum laawol mawngol Nemuro) hakkunde gartirgol Kushiro e gartirgol Hama-Akkeshi. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Platform bannge keso ɓeydaama ñalnde 22 marse 1989.
== E lewru ==
suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2022, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 3 yahooɓe. Nokku taariindi Laawol leydi Japon 44
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
o5diy2y9fpy5fwlk8h3ghgzdn3ijjci
191415
191414
2026-10-07T12:23:12Z
Ilya Discuss
10103
191415
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oboro''' (尾幌駅, Oboro-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Akkeshi, to leydi Japon. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e taƴre laana Hanasaku e laana mawka Nemuro, ina woni 204,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Oboro ina jogii plateau bannge gooto.<ref>{{cite web|url=http://www.jrkushiro.jp/easthokkaido/hanasaki/tyanai.html|script-title=ja:根室本線(花咲線)|trans-title=Nemuro Main Line (Hanasaki Line)|language=ja|publisher=[[Hokkaido Railway Company|JR Hokkaido]]|access-date=22 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911161731/http://www.jrkushiro.jp/easthokkaido/hanasaki/tyanai.html|archive-date=11 September 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0520_oboro.htm|title=尾幌駅|trans-title=Oboro Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Mahdi station ==
oo ko caboose wayliraaɗo.
== Stasiyoŋ ==
oo alaa ɗo ƴeewtotoo.
Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1917 e ɓeydugol laawol mawngol Kushiro (caggal ɗuum laawol mawngol Nemuro) hakkunde gartirgol Kushiro e gartirgol Hama-Akkeshi. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Platform bannge keso ɓeydaama ñalnde 22 marse 1989.
== E lewru ==
suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2022, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 3 yahooɓe. Nokku taariindi Laawol leydi Japon 44
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
npewgmju5kygdtwe0rjqs3zt3qqj34p
Ochiai Station (Hokkaido)
0
45210
191416
2026-10-07T12:27:44Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gartirgol Ochiai (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37. Tolno mayre ko 413 meeteer (AMSL). Didol JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati. Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016..."
191416
wikitext
text/x-wiki
Gartirgol Ochiai (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37. Tolno mayre ko 413 meeteer (AMSL). Didol JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati. Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016, taƴre laana Nemuro hakkunde Shintoku e Higashi-Shikagoe bonnii no feewi sabu toɓooli mawɗi.Gila ndeen, sarwiis otooji lomtotooɗi mbaɗaama ngam huutoraade ndee taƴre laana Nemuro. Kono e hitaande 2024, fellitaama wonde ndeeɗoo dingiral, kam e heddiiɓe e laana Nemuro hakkunde Furano e Shintoku, maa udde haa abada tuggi 1 abriil ndeen hitaande. Nokku taariindi Wonno ɗoon ko nokku ɗo signaal Karikachi woni ɗoo, tunnel Karikachi e Staasiyoŋ Niinai hakkunde ooɗoo staasiyoŋ e Staasiyoŋ Shintoku. E hitaande 1966 laana ɓooyka ka lomtinaa laana kesa rewrude e tunnel Shin-Karikachi. Sifaa Karikachi ina jokki Joɗnde signal Karikachi (狩勝信号場, shingōjō Karikachi) ina woni sara hunduko hirnaange ( ɓooyɗo )tunnel Karikachi. Ina waɗi zig zag. 43°8′17′′ Fuɗnaange-rewo 142°45′17′′ Fuɗnaange-rewo Tunnel Karikachi Tunnel Kaikachi (tonneru Karikachi) ina waɗi 654m njuuteendi e 534m toownde (AMSL) e nokku ɓurɗo toowde. 43°8′7′′ Fuɗnaange 142°45′43′′ Fuɗnaange Staasiyoŋ Niinai Gartirgal Niinai (新内駅, Niinai eki) ina woni e hakkunde ŋoral fuɗnaange. 43°9′33′′ Fuɗnaange-rewo 142°48′54′′ Fuɗnaange-rewo Stations gonɗe saraaji ɗii Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Nemuro Ikutora T36 – Ochiai T37 – Shintoku K23 Tuugnorgal
41whvv7ixi4tvjstciaz9yj7e7mgo3y
191417
191416
2026-10-07T12:28:15Z
Ilya Discuss
10103
191417
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gartirgol Ochiai (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37. Tolno mayre ko 413 meeteer (AMSL). Didol JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati. Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016, taƴre laana Nemuro hakkunde Shintoku e Higashi-Shikagoe bonnii no feewi sabu toɓooli mawɗi.Gila ndeen, sarwiis otooji lomtotooɗi mbaɗaama ngam huutoraade ndee taƴre laana Nemuro. Kono e hitaande 2024, fellitaama wonde ndeeɗoo dingiral, kam e heddiiɓe e laana Nemuro hakkunde Furano e Shintoku, maa udde haa abada tuggi 1 abriil ndeen hitaande. Nokku taariindi Wonno ɗoon ko nokku ɗo signaal Karikachi woni ɗoo, tunnel Karikachi e Staasiyoŋ Niinai hakkunde ooɗoo staasiyoŋ e Staasiyoŋ Shintoku. E hitaande 1966 laana ɓooyka ka lomtinaa laana kesa rewrude e tunnel Shin-Karikachi. Sifaa Karikachi ina jokki Joɗnde signal Karikachi (狩勝信号場, shingōjō Karikachi) ina woni sara hunduko hirnaange ( ɓooyɗo )tunnel Karikachi. Ina waɗi zig zag. 43°8′17′′ Fuɗnaange-rewo 142°45′17′′ Fuɗnaange-rewo Tunnel Karikachi Tunnel Kaikachi (tonneru Karikachi) ina waɗi 654m njuuteendi e 534m toownde (AMSL) e nokku ɓurɗo toowde. 43°8′7′′ Fuɗnaange 142°45′43′′ Fuɗnaange Staasiyoŋ Niinai Gartirgal Niinai (新内駅, Niinai eki) ina woni e hakkunde ŋoral fuɗnaange. 43°9′33′′ Fuɗnaange-rewo 142°48′54′′ Fuɗnaange-rewo Stations gonɗe saraaji ɗii Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Nemuro Ikutora T36 – Ochiai T37 – Shintoku K23 Tuugnorgal
ooezv3qj6zapo5we3yb7dxnhqvq5fon
191418
191417
2026-10-07T12:31:15Z
Ilya Discuss
10103
191418
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gartirgol Ochiai''' (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37.
== Tolno ==
mayre ko 413 meeteer (AMSL).
== Didol ==
JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati.
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016, taƴre laana Nemuro hakkunde Shintoku e Higashi-Shikagoe bonnii no feewi sabu toɓooli mawɗi.Gila ndeen, sarwiis otooji lomtotooɗi mbaɗaama ngam huutoraade ndee taƴre laana Nemuro.
== Kono ==
e hitaande 2024, fellitaama wonde ndeeɗoo dingiral, kam e heddiiɓe e laana Nemuro hakkunde Furano e Shintoku, maa udde haa abada tuggi 1 abriil ndeen hitaande. Nokku taariindi Wonno ɗoon ko nokku ɗo signaal Karikachi woni ɗoo, tunnel Karikachi e Staasiyoŋ Niinai hakkunde ooɗoo staasiyoŋ e Staasiyoŋ Shintoku.
== E hitaande ==
1966 laana ɓooyka ka lomtinaa laana kesa rewrude e tunnel Shin-Karikachi.
== Sifaa ==
Karikachi ina jokki Joɗnde signal Karikachi (狩勝信号場, shingōjō Karikachi) ina woni sara hunduko hirnaange ( ɓooyɗo )tunnel Karikachi. Ina waɗi zig zag. 43°8′17′′ Fuɗnaange-rewo 142°45′17′′ Fuɗnaange-rewo Tunnel Karikachi Tunnel Kaikachi (tonneru Karikachi) ina waɗi 654m njuuteendi e 534m toownde (AMSL) e nokku ɓurɗo toowde. 43°8′7′′ Fuɗnaange 142°45′43′′ Fuɗnaange Staasiyoŋ Niinai Gartirgal Niinai (新内駅, Niinai eki) ina woni e hakkunde ŋoral fuɗnaange. 43°9′33′′ Fuɗnaange-rewo 142°48′54′′ Fuɗnaange-rewo Stations gonɗe saraaji ɗii Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Nemuro Ikutora T36 – Ochiai T37 – Shintoku K23
== Tuugnorgal ==
syuux0obljvmq6u0whz96fkn7w432rp
191419
191418
2026-10-07T12:32:39Z
Ilya Discuss
10103
191419
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gartirgol Ochiai''' (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37.<ref name=":0">{{Cite web|date=1 January 2024|title=JR北海道、4/1廃止の富良野~東鹿越間で増発 - 「狩勝」普通列車に|url=https://news.mynavi.jp/article/20240101-2855922/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114223828/https://news.mynavi.jp/article/20240101-2855922/|archive-date=14 January 2024|access-date=2 February 2024|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Tolno ==
mayre ko 413 meeteer (AMSL).
== Didol ==
JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati.
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016, taƴre laana Nemuro hakkunde Shintoku e Higashi-Shikagoe bonnii no feewi sabu toɓooli mawɗi.Gila ndeen, sarwiis otooji lomtotooɗi mbaɗaama ngam huutoraade ndee taƴre laana Nemuro.
== Kono ==
e hitaande 2024, fellitaama wonde ndeeɗoo dingiral, kam e heddiiɓe e laana Nemuro hakkunde Furano e Shintoku, maa udde haa abada tuggi 1 abriil ndeen hitaande. Nokku taariindi Wonno ɗoon ko nokku ɗo signaal Karikachi woni ɗoo, tunnel Karikachi e Staasiyoŋ Niinai hakkunde ooɗoo staasiyoŋ e Staasiyoŋ Shintoku.
== E hitaande ==
1966 laana ɓooyka ka lomtinaa laana kesa rewrude e tunnel Shin-Karikachi.
== Sifaa ==
Karikachi ina jokki Joɗnde signal Karikachi (狩勝信号場, shingōjō Karikachi) ina woni sara hunduko hirnaange ( ɓooyɗo )tunnel Karikachi. Ina waɗi zig zag. 43°8′17′′ Fuɗnaange-rewo 142°45′17′′ Fuɗnaange-rewo Tunnel Karikachi Tunnel Kaikachi (tonneru Karikachi) ina waɗi 654m njuuteendi e 534m toownde (AMSL) e nokku ɓurɗo toowde. 43°8′7′′ Fuɗnaange 142°45′43′′ Fuɗnaange Staasiyoŋ Niinai Gartirgal Niinai (新内駅, Niinai eki) ina woni e hakkunde ŋoral fuɗnaange. 43°9′33′′ Fuɗnaange-rewo 142°48′54′′ Fuɗnaange-rewo Stations gonɗe saraaji ɗii Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Nemuro Ikutora T36 – Ochiai T37 – Shintoku K23
== Tuugnorgal ==
53kfsdsbfp7w8gdjthvzsf0dpt0byin
191420
191419
2026-10-07T12:33:49Z
Ilya Discuss
10103
191420
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gartirgol Ochiai''' (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37.<ref name=":0">{{Cite web|date=1 January 2024|title=JR北海道、4/1廃止の富良野~東鹿越間で増発 - 「狩勝」普通列車に|url=https://news.mynavi.jp/article/20240101-2855922/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114223828/https://news.mynavi.jp/article/20240101-2855922/|archive-date=14 January 2024|access-date=2 February 2024|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Tolno ==
mayre ko 413 meeteer (AMSL).
== Didol ==
JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati.<ref>{{Cite web|url=http://oldmaproom.aki.gs/m03b_railway/m03b_shintoku/shintoku.htm|title=根室本線の狩勝峠越え―1:50,000地形図「新得」,1:25,000地形図「狩勝峠」「新得」―|access-date=21 June 2008|archive-date=31 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831041407/http://oldmaproom.aki.gs/m03b_railway/m03b_shintoku/shintoku.htm|url-status=dead}}</ref>
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016, taƴre laana Nemuro hakkunde Shintoku e Higashi-Shikagoe bonnii no feewi sabu toɓooli mawɗi.Gila ndeen, sarwiis otooji lomtotooɗi mbaɗaama ngam huutoraade ndee taƴre laana Nemuro.
== Kono ==
e hitaande 2024, fellitaama wonde ndeeɗoo dingiral, kam e heddiiɓe e laana Nemuro hakkunde Furano e Shintoku, maa udde haa abada tuggi 1 abriil ndeen hitaande. Nokku taariindi Wonno ɗoon ko nokku ɗo signaal Karikachi woni ɗoo, tunnel Karikachi e Staasiyoŋ Niinai hakkunde ooɗoo staasiyoŋ e Staasiyoŋ Shintoku.
== E hitaande ==
1966 laana ɓooyka ka lomtinaa laana kesa rewrude e tunnel Shin-Karikachi.
== Sifaa ==
Karikachi ina jokki Joɗnde signal Karikachi (狩勝信号場, shingōjō Karikachi) ina woni sara hunduko hirnaange ( ɓooyɗo )tunnel Karikachi. Ina waɗi zig zag. 43°8′17′′ Fuɗnaange-rewo 142°45′17′′ Fuɗnaange-rewo Tunnel Karikachi Tunnel Kaikachi (tonneru Karikachi) ina waɗi 654m njuuteendi e 534m toownde (AMSL) e nokku ɓurɗo toowde. 43°8′7′′ Fuɗnaange 142°45′43′′ Fuɗnaange Staasiyoŋ Niinai Gartirgal Niinai (新内駅, Niinai eki) ina woni e hakkunde ŋoral fuɗnaange. 43°9′33′′ Fuɗnaange-rewo 142°48′54′′ Fuɗnaange-rewo Stations gonɗe saraaji ɗii Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Nemuro Ikutora T36 – Ochiai T37 – Shintoku K23
== Tuugnorgal ==
29uxv9k6wvxxhj4yl1ez7pky3a0hlor
191421
191420
2026-10-07T12:34:24Z
Ilya Discuss
10103
191421
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gartirgol Ochiai''' (落合駅, Ochiai eki) ko gartirgol laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro, ngol Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Nde woni ko e wuro wiyeteengo Minamifurano, to leydi Hokkaido, to leydi Japon, nde limtaa ko T37.<ref name=":0">{{Cite web|date=1 January 2024|title=JR北海道、4/1廃止の富良野~東鹿越間で増発 - 「狩勝」普通列車に|url=https://news.mynavi.jp/article/20240101-2855922/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114223828/https://news.mynavi.jp/article/20240101-2855922/|archive-date=14 January 2024|access-date=2 February 2024|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Tolno ==
mayre ko 413 meeteer (AMSL).
== Didol ==
JR Hokaydo Laabi mawɗi Nemuro Sifaa station Staasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi ina kuutoroo laabi tati.<ref>{{Cite web|url=http://oldmaproom.aki.gs/m03b_railway/m03b_shintoku/shintoku.htm|title=根室本線の狩勝峠越え―1:50,000地形図「新得」,1:25,000地形図「狩勝峠」「新得」―|access-date=21 June 2008|archive-date=31 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831041407/http://oldmaproom.aki.gs/m03b_railway/m03b_shintoku/shintoku.htm|url-status=dead}}</ref>
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 suwee 1901. E hitaande 2016, taƴre laana Nemuro hakkunde Shintoku e Higashi-Shikagoe bonnii no feewi sabu toɓooli mawɗi.Gila ndeen, sarwiis otooji lomtotooɗi mbaɗaama ngam huutoraade ndee taƴre laana Nemuro.
== Kono ==
e hitaande 2024, fellitaama wonde ndeeɗoo dingiral, kam e heddiiɓe e laana Nemuro hakkunde Furano e Shintoku, maa udde haa abada tuggi 1 abriil ndeen hitaande. Nokku taariindi Wonno ɗoon ko nokku ɗo signaal Karikachi woni ɗoo, tunnel Karikachi e Staasiyoŋ Niinai hakkunde ooɗoo staasiyoŋ e Staasiyoŋ Shintoku.
== E hitaande ==
1966 laana ɓooyka ka lomtinaa laana kesa rewrude e tunnel Shin-Karikachi.
== Sifaa ==
Karikachi ina jokki Joɗnde signal Karikachi (狩勝信号場, shingōjō Karikachi) ina woni sara hunduko hirnaange ( ɓooyɗo )tunnel Karikachi. Ina waɗi zig zag. 43°8′17′′ Fuɗnaange-rewo 142°45′17′′ Fuɗnaange-rewo Tunnel Karikachi Tunnel Kaikachi (tonneru Karikachi) ina waɗi 654m njuuteendi e 534m toownde (AMSL) e nokku ɓurɗo toowde. 43°8′7′′ Fuɗnaange 142°45′43′′ Fuɗnaange Staasiyoŋ Niinai Gartirgal Niinai (新内駅, Niinai eki) ina woni e hakkunde ŋoral fuɗnaange. 43°9′33′′ Fuɗnaange-rewo 142°48′54′′ Fuɗnaange-rewo Stations gonɗe saraaji ɗii Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Nemuro Ikutora T36 – Ochiai T37 – Shintoku K23
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
8wuxc4shuwdxax23b2hgi76jyvx4bmz
Ochiishi Station
0
45211
191422
2026-10-07T12:36:06Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ochiishi (落石駅, Ochiishi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro JR Hokkaido gonngol to Nemuro, Hokkaidō, Japon. Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 10 noowammbar 1920. Tuugnorgal"
191422
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ochiishi (落石駅, Ochiishi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro JR Hokkaido gonngol to Nemuro, Hokkaidō, Japon. Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 10 noowammbar 1920. Tuugnorgal
kvyor9b59icjo64alc73llruu5d7ym1
191423
191422
2026-10-07T12:36:38Z
Ilya Discuss
10103
191423
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ochiishi (落石駅, Ochiishi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro JR Hokkaido gonngol to Nemuro, Hokkaidō, Japon. Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 10 noowammbar 1920. Tuugnorgal
ckls65sosr8iwwo0c5mh4t08xnyswzd
191424
191423
2026-10-07T12:38:39Z
Ilya Discuss
10103
191424
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ochiishi''' (落石駅, Ochiishi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro JR Hokkaido gonngol to Nemuro, Hokkaidō, Japon.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 10 noowammbar 1920.
== Tuugnorgal ==
qzkqv3vg7p3reun9ybjkz3szjef4ivq
191425
191424
2026-10-07T12:39:22Z
Ilya Discuss
10103
191425
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ochiishi''' (落石駅, Ochiishi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Nemuro JR Hokkaido gonngol to Nemuro, Hokkaidō, Japon.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 10 noowammbar 1920.
== Tuugnorgal ==
[[Category:Japan]]
be3sl4f0n699kgy4rq2olmksjsl5rii
Ogifushi Station
0
45212
191426
2026-10-07T12:40:36Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ogifushi (荻伏駅, Ogifushi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Urakawa, to leydi Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Efue nokku Honkiri Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 24 oktoobar 1935. E nder jeyi leydi Japon (JNR)..."
191426
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ogifushi (荻伏駅, Ogifushi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Urakawa, to leydi Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Efue nokku Honkiri Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 24 oktoobar 1935. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
fqfolegiq4ln9nkzx7d9jt1eydcki5r
191427
191426
2026-10-07T12:40:55Z
Ilya Discuss
10103
191427
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ogifushi (荻伏駅, Ogifushi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Urakawa, to leydi Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Efue nokku Honkiri Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 24 oktoobar 1935. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
5zpwugme7hawaho4y1y1ze9v5qazuei
191428
191427
2026-10-07T12:42:32Z
Ilya Discuss
10103
191428
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ogifushi''' (荻伏駅, Ogifushi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Urakawa, to leydi Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Sarwisaaji ==
dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Efue nokku Honkiri Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 24 oktoobar 1935.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
ltaq3gps5qeraag4aex2u1qqh4d2rzs
191429
191428
2026-10-07T12:43:31Z
Ilya Discuss
10103
191429
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ogifushi''' (荻伏駅, Ogifushi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Urakawa, to leydi Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
== Sarwisaaji ==
dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Efue nokku Honkiri Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 24 oktoobar 1935.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
4uvckj7swhcb2mop6yd6xpub848ha1r
191430
191429
2026-10-07T12:44:32Z
Ilya Discuss
10103
191430
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ogifushi''' (荻伏駅, Ogifushi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Urakawa, to leydi Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
== Sarwisaaji ==
dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=864|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Efue nokku Honkiri Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 24 oktoobar 1935.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
gvwixgj51h1j9f5wq68wheini17i8vo
Ōkaribe Station
0
45213
191431
2026-10-07T13:23:06Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōkaribe (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew..."
191431
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōkaribe (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
9u1t77qbtaz7t830y18hhibseoclvto
191432
191431
2026-10-07T13:23:27Z
Ilya Discuss
10103
191432
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōkaribe (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
ho7optytxl0dzyskkf3ak2of00trenj
191433
191432
2026-10-07T13:24:42Z
Ilya Discuss
10103
191433
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkaribe''' (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu.
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958.
E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
6i4ult9z9fz76z7ji3t15eo1yrgqlks
191434
191433
2026-10-07T13:25:23Z
Ilya Discuss
10103
191434
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkaribe''' (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref>{{Cite web|url=http://www.bae.se/kitayama/hidaka.htm|title=Hidaka main line|website=www.bae.se|access-date=2019-11-27}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958.
E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
tp29jzmb89oohdsb3o2jrh02imoejf4
191435
191434
2026-10-07T13:26:02Z
Ilya Discuss
10103
191435
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkaribe''' (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref>{{Cite web|url=http://www.bae.se/kitayama/hidaka.htm|title=Hidaka main line|website=www.bae.se|access-date=2019-11-27}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958.<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
8zfodtyqohhthlieqj5kx5p18eha6lv
191436
191435
2026-10-07T13:27:01Z
Ilya Discuss
10103
191436
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkaribe''' (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref>{{Cite web|url=http://www.bae.se/kitayama/hidaka.htm|title=Hidaka main line|website=www.bae.se|access-date=2019-11-27}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958.<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=863|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
cyi5ejtr2fv9ggfrh4nfhekcyfcwyqo
191437
191436
2026-10-07T13:27:32Z
Ilya Discuss
10103
191437
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkaribe''' (大狩部駅, Ōkaribe eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km (72 mi) laawol hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref>{{Cite web|url=http://www.bae.se/kitayama/hidaka.htm|title=Hidaka main line|website=www.bae.se|access-date=2019-11-27}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 15 sulyee 1958.<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=863|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
pyzfevh1e7y78qlm1oclrjlf46xz7o2
Ōkishi Station
0
45214
191438
2026-10-07T13:28:47Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōkishi (大岸駅, Ōkishi-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H43 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Rebun - Toyoura Tuugnorgal"
191438
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōkishi (大岸駅, Ōkishi-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H43 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Rebun - Toyoura Tuugnorgal
ibjxoroo195s1nu4e16c7j5r3nuhy6d
191439
191438
2026-10-07T13:29:08Z
Ilya Discuss
10103
191439
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōkishi (大岸駅, Ōkishi-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H43 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Rebun - Toyoura Tuugnorgal
jppv1wnziqpqxxecacfya67a4rlxeqp
191440
191439
2026-10-07T13:30:38Z
Ilya Discuss
10103
191440
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkishi''' (大岸駅, Ōkishi-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H43 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Rebun - Toyoura
== Tuugnorgal ==
74gbxzby3cvd5124go99olrccy5w97d
191441
191440
2026-10-07T13:31:20Z
Ilya Discuss
10103
191441
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkishi''' (大岸駅, Ōkishi-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon.<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H43 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Rebun - Toyoura
== Tuugnorgal ==
38xco6ymjv6rrim1rq10czd5p1l82rc
191442
191441
2026-10-07T13:31:46Z
Ilya Discuss
10103
191442
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōkishi''' (大岸駅, Ōkishi-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon.<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H43 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Rebun - Toyoura
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
em99cobeanona1w5y1d383cl5o4h4y3
Ōnakayama Station
0
45215
191443
2026-10-07T13:32:56Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōnakayama ( 大中山駅, Ōnakayama-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Nanae, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H72 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Kikyō Nanae nokkuure"
191443
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōnakayama ( 大中山駅, Ōnakayama-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Nanae, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H72 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Kikyō Nanae nokkuure
k7ptd78c3z6t5gkd6ogdovdmjtnz9m1
191444
191443
2026-10-07T13:33:24Z
Ilya Discuss
10103
191444
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōnakayama ( 大中山駅, Ōnakayama-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Nanae, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H72 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Kikyō Nanae nokkuure
obevtphgk4swfoxhbi52nu577wq2g6r
191445
191444
2026-10-07T13:34:22Z
Ilya Discuss
10103
191445
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōnakayama''' ( 大中山駅, Ōnakayama-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Nanae, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H72 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Kikyō Nanae nokkuure
lpvkj1xierkrijyh2iqn60ct05orieq
191446
191445
2026-10-07T13:34:46Z
Ilya Discuss
10103
191446
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōnakayama''' ( 大中山駅, Ōnakayama-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Nanae, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H72 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Kikyō Nanae nokkuure
[[Category:Japan]]
bilyg5zd8ev4u7j94mhryh2jc0bosj2
Onbetsu Station
0
45216
191447
2026-10-07T13:36:25Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ombetsu (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina he..."
191447
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ombetsu (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo. Platform 2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Gaaraas oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945. Golle marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal. Stasiyoŋ Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo. Nokku taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
ds2k7yhs60mdx121lhka7aqz2qr0hku
191448
191447
2026-10-07T13:36:45Z
Ilya Discuss
10103
191448
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ombetsu (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo. Platform 2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Gaaraas oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945. Golle marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal. Stasiyoŋ Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo. Nokku taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
k9xbvpeg6a0xhy0gqp7w44i2ixq40cl
191449
191448
2026-10-07T13:38:43Z
Ilya Discuss
10103
191449
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ombetsu''' (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon.
== Ko JR Hokkaido ==
woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
== Tooɓere ==
Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo.
== Platform ==
2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905.
== Gaaraas ==
oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945.
== Golle ==
marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal.
== Stasiyoŋ ==
Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo.
== Nokku ==
taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
nftj1wwo4tfh019o7cpobvnqg3x6f2g
191450
191449
2026-10-07T13:39:29Z
Ilya Discuss
10103
191450
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ombetsu''' (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0390_onbetsu.htm|title=音別駅|trans-title=Ombetsu Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Ko JR Hokkaido ==
woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
== Tooɓere ==
Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo.
== Platform ==
2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905.
== Gaaraas ==
oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945.
== Golle ==
marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal.
== Stasiyoŋ ==
Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo.
== Nokku ==
taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
3rfi0z6w32cd30g1wli3rrhsz4e0sks
191451
191450
2026-10-07T13:40:33Z
Ilya Discuss
10103
191451
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ombetsu''' (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0390_onbetsu.htm|title=音別駅|trans-title=Ombetsu Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Ko JR Hokkaido ==
woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=880|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite web|title=音別駅「駅員さん、ありがとう」13日から無人化|url=https://www.hokkaido-np.co.jp/article/521044|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312124922/https://www.hokkaido-np.co.jp/article/521044|archive-date=12 March 2021|access-date=15 July 2023|website=Hokkaido Shimbun Online}}</ref>
== Tooɓere ==
Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo.
== Platform ==
2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905.
== Gaaraas ==
oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945.
== Golle ==
marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal.
== Stasiyoŋ ==
Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo.
== Nokku ==
taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
bw1pdtn50yilttd89tip45ruaa5x5ja
191452
191451
2026-10-07T13:41:21Z
Ilya Discuss
10103
191452
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ombetsu''' (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0390_onbetsu.htm|title=音別駅|trans-title=Ombetsu Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Ko JR Hokkaido ==
woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=880|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite web|title=音別駅「駅員さん、ありがとう」13日から無人化|url=https://www.hokkaido-np.co.jp/article/521044|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312124922/https://www.hokkaido-np.co.jp/article/521044|archive-date=12 March 2021|access-date=15 July 2023|website=Hokkaido Shimbun Online}}</ref>
== Tooɓere ==
Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo.
== Platform ==
2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905.<ref name="tokei-r2">{{Cite web|url=https://www.city.kushiro.lg.jp/common/000168493.pdf|title=第10編 運輸・通信・電気・ガス・水道|format=PDF|page=115|publisher=釧路市|date=2020|accessdate=2021-04-28}}</ref>
== Gaaraas ==
oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945.
== Golle ==
marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal.
== Stasiyoŋ ==
Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo.
== Nokku ==
taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
mgy15haia720yosl8gqiwb686a9z1hb
191453
191452
2026-10-07T13:41:43Z
Ilya Discuss
10103
191453
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ombetsu''' (音別駅, Ombetsu-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, to leydi Japon.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0390_onbetsu.htm|title=音別駅|trans-title=Ombetsu Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Ko JR Hokkaido ==
woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 128,8 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=880|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite web|title=音別駅「駅員さん、ありがとう」13日から無人化|url=https://www.hokkaido-np.co.jp/article/521044|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312124922/https://www.hokkaido-np.co.jp/article/521044|archive-date=12 March 2021|access-date=15 July 2023|website=Hokkaido Shimbun Online}}</ref>
== Tooɓere ==
Gare Ombetsu ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno. Lonngere ndee fof ina heewi huutoraade Platform 1, woni laawol mawngol, sara galle laamorgo ngoo.
== Platform ==
2, golloowo e laawol ɗiɗaɓol ngol, huutortee tan ko nde otooji ina poti rewde.Station oo alaa ɗo toppitii. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro ngam Obihiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro (ina kuutoree tan so tawii ina waɗi otooji jahrooji) Suudu fadndo Suudu fadndo Platform e taƴre tolno Platform e taƴre tolno Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Lonngere marsandiis to Gare Onbetsu Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 1 marse 1903, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905.<ref name="tokei-r2">{{Cite web|url=https://www.city.kushiro.lg.jp/common/000168493.pdf|title=第10編 運輸・通信・電気・ガス・水道|format=PDF|page=115|publisher=釧路市|date=2020|accessdate=2021-04-28}}</ref>
== Gaaraas ==
oo bonnii no feewi e nder hare aeroport ñalnde 14 sulyee 1945.
== Golle ==
marsandiis mbaɗtaa e konte (container) e hitaande 1984. Caggal nde laana njoorndi ngenndi Japon e Hokkame Hokkame Railway Japon e les njiimaandi s J Baabal kugal.
== Stasiyoŋ ==
Onbetsu wonti mo alaa gollotooɓe e hitaande 2021. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2019, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 39 neɗɗo.
== Nokku ==
taariindi Laawol diiwaan Hokkaido 241 laawol mawngol ngol Onbetsu Laawol lesdi Japon 38 Kushiro City Hall Catal Njuɓɓudi Wuro Onbetsu (hono ko Holirde wuro Onbetsu) Posto Onbetsu Otsuka farmasii Fabriika Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
o68fv5oeugetqxsxdq6x7pp4ibowobz
Onnenai Station
0
45217
191454
2026-10-07T13:43:00Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Onnenai (恩根内駅, Onnenai-eki) ko gartirgal laana njoorndi tawaangal to Onnenai (恩根内), Bifuka, diiwaan Nakagawa (Teshio), diiwaan Hokkaidō, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido gollotoo ngal. Laabi golloraaɗi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Sōya Laana mawka Tariya E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Lonngere cakkitiinde ndee yahri ko e gart..."
191454
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Onnenai (恩根内駅, Onnenai-eki) ko gartirgal laana njoorndi tawaangal to Onnenai (恩根内), Bifuka, diiwaan Nakagawa (Teshio), diiwaan Hokkaidō, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido gollotoo ngal. Laabi golloraaɗi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Sōya Laana mawka Tariya E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Lonngere cakkitiinde ndee yahri ko e gartirgol ngol ñalnde 15 marse 2024, gartirgol ngol udditaa e dow laabi ñalnde heen. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " JR Sōya Laana mawka Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Sarobetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Hatsuno nokku Teshiogawa-Onsen Tuugnorgal
1pt9iw2i5pjorifsqwmkpgxyn7013k1
191455
191454
2026-10-07T13:43:20Z
Ilya Discuss
10103
191455
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Onnenai (恩根内駅, Onnenai-eki) ko gartirgal laana njoorndi tawaangal to Onnenai (恩根内), Bifuka, diiwaan Nakagawa (Teshio), diiwaan Hokkaidō, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido gollotoo ngal. Laabi golloraaɗi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Sōya Laana mawka Tariya E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Lonngere cakkitiinde ndee yahri ko e gartirgol ngol ñalnde 15 marse 2024, gartirgol ngol udditaa e dow laabi ñalnde heen. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " JR Sōya Laana mawka Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Sarobetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Hatsuno nokku Teshiogawa-Onsen Tuugnorgal
fedjcdubxi07mrm4o6qwezam7d83xu8
191456
191455
2026-10-07T13:44:46Z
Ilya Discuss
10103
191456
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onnenai''' (恩根内駅, Onnenai-eki) ko gartirgal laana njoorndi tawaangal to Onnenai (恩根内), Bifuka, diiwaan Nakagawa (Teshio), diiwaan Hokkaidō, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido gollotoo ngal.
== Laabi ==
golloraaɗi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Sōya Laana mawka Tariya E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Lonngere ==
cakkitiinde ndee yahri ko e gartirgol ngol ñalnde 15 marse 2024, gartirgol ngol udditaa e dow laabi ñalnde heen.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " JR Sōya Laana mawka Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Sarobetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Hatsuno nokku Teshiogawa-Onsen
== Tuugnorgal ==
dr6bnyp44szrdkw4hbe2r6aforv620u
191457
191456
2026-10-07T13:46:01Z
Ilya Discuss
10103
191457
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onnenai''' (恩根内駅, Onnenai-eki) ko gartirgal laana njoorndi tawaangal to Onnenai (恩根内), Bifuka, diiwaan Nakagawa (Teshio), diiwaan Hokkaidō, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido gollotoo ngal..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asahi.com/articles/ASS3H7GFDS3HIIPE00Y.html?iref=pc_life_top__n|title=恩根内など北海道内の無人駅5駅が廃止 地元の存続要望なく歴史に幕|trans-title=Five unstaffed stations in Hokkaido including Onnenai abolished without local request for continuation|website=Asahi Shimbun|date=16 March 2024|accessdate=17 March 2024|lang=Japanese}}</ref>
== Laabi ==
golloraaɗi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Sōya Laana mawka Tariya E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Lonngere ==
cakkitiinde ndee yahri ko e gartirgol ngol ñalnde 15 marse 2024, gartirgol ngol udditaa e dow laabi ñalnde heen.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " JR Sōya Laana mawka Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Sarobetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Hatsuno nokku Teshiogawa-Onsen
== Tuugnorgal ==
af0zjxxi9czf57bn699zaumfz8a2isb
191458
191457
2026-10-07T13:46:23Z
Ilya Discuss
10103
191458
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onnenai''' (恩根内駅, Onnenai-eki) ko gartirgal laana njoorndi tawaangal to Onnenai (恩根内), Bifuka, diiwaan Nakagawa (Teshio), diiwaan Hokkaidō, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido gollotoo ngal..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asahi.com/articles/ASS3H7GFDS3HIIPE00Y.html?iref=pc_life_top__n|title=恩根内など北海道内の無人駅5駅が廃止 地元の存続要望なく歴史に幕|trans-title=Five unstaffed stations in Hokkaido including Onnenai abolished without local request for continuation|website=Asahi Shimbun|date=16 March 2024|accessdate=17 March 2024|lang=Japanese}}</ref>
== Laabi ==
golloraaɗi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Sōya Laana mawka Tariya E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Lonngere ==
cakkitiinde ndee yahri ko e gartirgol ngol ñalnde 15 marse 2024, gartirgol ngol udditaa e dow laabi ñalnde heen.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " JR Sōya Laana mawka Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Sarobetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Hatsuno nokku Teshiogawa-Onsen
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
64v7atcyocdz9jyc6haqma73tldlzvs
Onoppunai Station
0
45218
191459
2026-10-07T13:48:59Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Onoppunai (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68". Diidi Stasiyoŋ Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade m..."
191459
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Onoppunai (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68". Diidi Stasiyoŋ Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi.
g48lzdqfu2jp0ss8mhgmduam9owfb2v
191460
191459
2026-10-07T13:49:58Z
Ilya Discuss
10103
191460
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Onoppunai (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68". Diidi Stasiyoŋ Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi.
E lewru suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal. Ñalnde 15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025. Limlebbi yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
byv32wbrva5dpja8k7gaa5nh1z98k5b
191461
191460
2026-10-07T13:50:29Z
Ilya Discuss
10103
191461
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Onoppunai (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68". Diidi Stasiyoŋ Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi.
E lewru suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal. Ñalnde 15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025. Limlebbi yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
nrhr21c2vxzw0lh9d4iu9zvlet0w3ko
191462
191461
2026-10-07T13:52:48Z
Ilya Discuss
10103
191462
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa.
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi.
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal.
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
f58ul3yi3ip0k1k9sc7hlsftx310akc
191463
191462
2026-10-07T13:53:34Z
Ilya Discuss
10103
191463
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=978-4062951807|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/souya/station/0410_onoppunai.htm|title=雄信内駅|trans-title=Onoppunai Station|accessdate=16 March 2018|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi.
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal.
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
5vndnsxrfnm2x7o5ewa8b0r0h7xf46f
191464
191463
2026-10-07T13:54:26Z
Ilya Discuss
10103
191464
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=978-4062951807|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/souya/station/0410_onoppunai.htm|title=雄信内駅|trans-title=Onoppunai Station|accessdate=16 March 2018|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno<ref name="Nippon">{{cite news|url=http://www.nippon.com/en/genre/society/l10498/|author=The Jiji Press|date=September 15, 2017|access-date=September 19, 2017|title=Name Boards of Two Unmanned Stations in Hokkaidō Stolen (News)}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi.
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal.
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
3gq9cvf1zpg94d5dbtspph7mzj66c1c
191465
191464
2026-10-07T13:55:31Z
Ilya Discuss
10103
191465
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=978-4062951807|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/souya/station/0410_onoppunai.htm|title=雄信内駅|trans-title=Onoppunai Station|accessdate=16 March 2018|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno<ref name="Nippon">{{cite news|url=http://www.nippon.com/en/genre/society/l10498/|author=The Jiji Press|date=September 15, 2017|access-date=September 19, 2017|title=Name Boards of Two Unmanned Stations in Hokkaidō Stolen (News)}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal.
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
6jv65jdkwh8t2egd2tg3b0tixhk8yhq
191466
191465
2026-10-07T13:56:22Z
Ilya Discuss
10103
191466
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=978-4062951807|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/souya/station/0410_onoppunai.htm|title=雄信内駅|trans-title=Onoppunai Station|accessdate=16 March 2018|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno<ref name="Nippon">{{cite news|url=http://www.nippon.com/en/genre/society/l10498/|author=The Jiji Press|date=September 15, 2017|access-date=September 19, 2017|title=Name Boards of Two Unmanned Stations in Hokkaidō Stolen (News)}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal..<ref>{{Cite web|last=産経新聞|date=2024-06-24|title=北海道・宗谷線の無人秘境駅「雄信内」と「南幌延」、来春廃止へ 地元が費用負担断念|trans-title=Hokkaido's Soya Line's unmanned and remote stations, "Onoppunai" and "Minami-Horonobe," will be closed next spring as local residents give up on covering the costs.|url=https://www.sankei.com/article/20240624-D6JHRI6FENI3BKRRMA5HTO6T2E/|access-date=2025-03-29|website=The Sankei Shimbun|language=ja}}</ref>
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
8iq5pauple8qzxm6s352ink9aifpe0w
191467
191466
2026-10-07T13:57:06Z
Ilya Discuss
10103
191467
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=978-4062951807|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/souya/station/0410_onoppunai.htm|title=雄信内駅|trans-title=Onoppunai Station|accessdate=16 March 2018|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno<ref name="Nippon">{{cite news|url=http://www.nippon.com/en/genre/society/l10498/|author=The Jiji Press|date=September 15, 2017|access-date=September 19, 2017|title=Name Boards of Two Unmanned Stations in Hokkaidō Stolen (News)}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal..<ref>{{Cite web|last=産経新聞|date=2024-06-24|title=北海道・宗谷線の無人秘境駅「雄信内」と「南幌延」、来春廃止へ 地元が費用負担断念|trans-title=Hokkaido's Soya Line's unmanned and remote stations, "Onoppunai" and "Minami-Horonobe," will be closed next spring as local residents give up on covering the costs.|url=https://www.sankei.com/article/20240624-D6JHRI6FENI3BKRRMA5HTO6T2E/|access-date=2025-03-29|website=The Sankei Shimbun|language=ja}}</ref>
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|title=幌延町 JR宗谷線の雄信内駅が廃止へ 99年余の歴史に幕|trans-title=Horonobe town's Onoppunai Station on the JR Soya Line to be closed, ending a 99-year history|website=[[NHK]] NEWS WEB|language=ja|location=Japan|url=https://www3.nhk.or.jp/sapporo-news/20250314/7000074056.html|access-date=2025-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315155346/https://www3.nhk.or.jp/sapporo-news/20250314/7000074056.html|archive-date=15 March 2025}}</ref> The station building began to be demolished in September 2025.<ref>{{cite web|title=旧雄信内駅の解体開始 「100年駅」また一つ、姿消す JR宗谷線:朝日新聞|url=https://www.asahi.com/articles/ASTB13JQ0TB1IIPE001M.html|website=Asahi Shimbun|access-date=6 October 2025|location=Japan|language=ja|date=2 October 2025|trans-title=Demolition of the former Onoppunai Station begins, another 100-year-old station on the JR Soya Line disappears}}</ref>
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
8pn1tzqfzki55t1ijdgoafn22nyt2gf
191468
191467
2026-10-07T13:57:26Z
Ilya Discuss
10103
191468
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Onoppunai''' (雄信内駅, Onoppunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro wiyeteengo Horonobe, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde.Staasiyoŋ oo ina wiyee "W68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
Onoppunai ko laana mawka Soya huutortoo ɗum, ina woni 183,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Asahikawa..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=978-4062951807|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/souya/station/0410_onoppunai.htm|title=雄信内駅|trans-title=Onoppunai Station|accessdate=16 March 2018|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi dingiral ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e taƴre tolno. Staasiyoŋ oo alaa gollotooɓe e nder duuɓi hade mum uddeede. Plateauji 1 ■ Laana mawka soya ngam Wakkanai 2 ■ Laabi mawɗi Soya ngam Nayoro e Asahikawa Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Taƴde tolno Taƴde tolno<ref name="Nippon">{{cite news|url=http://www.nippon.com/en/genre/society/l10498/|author=The Jiji Press|date=September 15, 2017|access-date=September 19, 2017|title=Name Boards of Two Unmanned Stations in Hokkaidō Stolen (News)}}</ref>
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1925 e udditgol laawol laamu Japon (JGR) Teshio South Line. Ñalnde 1 abriil 1930, laana Teshio naati e laana mawka Sōya. E privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, ñalnde 1 abriil 1987, JR Hokkaido ƴetti laana njoorndi..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== E lewru ==
suwee 2023, dingiral ngal suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido ngal fotnoo ittude sabu ŋakkeende yahooɓe. Ñalnde 24 suwee 2024, hollitaama wonde toppitagol station oo ina yoɓee 7,5 miliyoŋ yen hitaande kala. JR Hokkaido naamndii miijo hoɗɓe e nokku oo e yoɓde njoɓdi toppitagol ngol, haa jooni fellitii uddude dingiral ngal..<ref>{{Cite web|last=産経新聞|date=2024-06-24|title=北海道・宗谷線の無人秘境駅「雄信内」と「南幌延」、来春廃止へ 地元が費用負担断念|trans-title=Hokkaido's Soya Line's unmanned and remote stations, "Onoppunai" and "Minami-Horonobe," will be closed next spring as local residents give up on covering the costs.|url=https://www.sankei.com/article/20240624-D6JHRI6FENI3BKRRMA5HTO6T2E/|access-date=2025-03-29|website=The Sankei Shimbun|language=ja}}</ref>
== Ñalnde ==
15 marse 2025, gartirgol ngol uddaama caggal nde oto gadano oo yahri gartirgol ngol ñalnde heen. Ko adii uddugol ngol, gartirgol Onoppunai ina wiyee wonde ñalnde kala ina waɗi 0,2 neɗɗo tan. Mahdi station oo fuɗɗii ko e lewru suwee 2025.<ref>{{Cite web|date=2025-03-15|title=幌延町 JR宗谷線の雄信内駅が廃止へ 99年余の歴史に幕|trans-title=Horonobe town's Onoppunai Station on the JR Soya Line to be closed, ending a 99-year history|website=[[NHK]] NEWS WEB|language=ja|location=Japan|url=https://www3.nhk.or.jp/sapporo-news/20250314/7000074056.html|access-date=2025-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315155346/https://www3.nhk.or.jp/sapporo-news/20250314/7000074056.html|archive-date=15 March 2025}}</ref> The station building began to be demolished in September 2025.<ref>{{cite web|title=旧雄信内駅の解体開始 「100年駅」また一つ、姿消す JR宗谷線:朝日新聞|url=https://www.asahi.com/articles/ASTB13JQ0TB1IIPE001M.html|website=Asahi Shimbun|access-date=6 October 2025|location=Japan|language=ja|date=2 October 2025|trans-title=Demolition of the former Onoppunai Station begins, another 100-year-old station on the JR Soya Line disappears}}</ref>
== Limlebbi ==
yahooɓe E wiyde JR Hokkaidō, ko neɗɗo gooto tan huutortoo station oo ñalnde kala, e nder ordinateer. Nokku taariindi Ofis wuro Teshio Catal Yushinnai Teshio Town Kaitoku Duɗal leslesal e duɗal leslesal
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
f2lf0k10czquvctcicadzhjg3y25tc5
Ōnuma Station
0
45219
191469
2026-10-07T13:59:02Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōnuma (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68". Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi. Plateauji 1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol m..."
191469
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōnuma (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68". Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi. Plateauji 1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol mawngol Hakodate ngam Ōnuma-Kōen e Mori (rewrude e Komagatame) Ngam Shikabe e Mori (e laawol Oshima-Sawara) Tariya Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 28 suwee 1903 e laawol laana njoorndi keeriiɗo Hokkaido ngam wonde staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol ngol yaajnaa to fuɗnaange gila Hongō (hannde Shin-Hakodate-Hokuto) haa Mori. Caggal nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, njiimaandi laamorgo ngoo arti e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
sppe4itiewp5yrb2gz2essk8k573r89
191470
191469
2026-10-07T13:59:26Z
Ilya Discuss
10103
191470
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōnuma (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68". Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi. Plateauji 1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol mawngol Hakodate ngam Ōnuma-Kōen e Mori (rewrude e Komagatame) Ngam Shikabe e Mori (e laawol Oshima-Sawara) Tariya Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 28 suwee 1903 e laawol laana njoorndi keeriiɗo Hokkaido ngam wonde staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol ngol yaajnaa to fuɗnaange gila Hongō (hannde Shin-Hakodate-Hokuto) haa Mori. Caggal nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, njiimaandi laamorgo ngoo arti e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
6h4sx5lqvcw8vrwwy1k6qie3vvo4lj0
191471
191470
2026-10-07T14:01:10Z
Ilya Discuss
10103
191471
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōnuma''' (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68".
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi.
== Plateauji ==
1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol mawngol Hakodate ngam Ōnuma-Kōen e Mori (rewrude e Komagatame) Ngam Shikabe e Mori (e laawol Oshima-Sawara)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 28 suwee 1903 e laawol laana njoorndi keeriiɗo Hokkaido ngam wonde staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol ngol yaajnaa to fuɗnaange gila Hongō (hannde Shin-Hakodate-Hokuto) haa Mori.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu.
== Ñalnde ==
12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, njiimaandi laamorgo ngoo arti e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
il0ma37bl4cqk1lrs8zz76424wfnkhk
191472
191471
2026-10-07T14:01:52Z
Ilya Discuss
10103
191472
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōnuma''' (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68".<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|accessdate=21 February 2018}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi.
== Plateauji ==
1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol mawngol Hakodate ngam Ōnuma-Kōen e Mori (rewrude e Komagatame) Ngam Shikabe e Mori (e laawol Oshima-Sawara)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 28 suwee 1903 e laawol laana njoorndi keeriiɗo Hokkaido ngam wonde staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol ngol yaajnaa to fuɗnaange gila Hongō (hannde Shin-Hakodate-Hokuto) haa Mori.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu.
== Ñalnde ==
12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, njiimaandi laamorgo ngoo arti e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
eqct8f7pg7n5hrczi5uce4l5gj8mf3u
191473
191472
2026-10-07T14:03:10Z
Ilya Discuss
10103
191473
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōnuma''' (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68".<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|accessdate=21 February 2018}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi.<ref name="teishajo2">{{Teishajo|II|805-6}}</ref><ref name="teishajo1">{{Teishajo|I|240}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol mawngol Hakodate ngam Ōnuma-Kōen e Mori (rewrude e Komagatame) Ngam Shikabe e Mori (e laawol Oshima-Sawara)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 28 suwee 1903 e laawol laana njoorndi keeriiɗo Hokkaido ngam wonde staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol ngol yaajnaa to fuɗnaange gila Hongō (hannde Shin-Hakodate-Hokuto) haa Mori.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu.
== Ñalnde ==
12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, njiimaandi laamorgo ngoo arti e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
ons496jlgqas6p761qkmormizttiap2
191474
191473
2026-10-07T14:03:37Z
Ilya Discuss
10103
191474
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōnuma''' (大沼駅, Ōnuma-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate tawaangol to Nanae, Hokkaidō, Japon. Ko JR Hokkaido gollotoo nde, ina jogii limoore station "H68".<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|accessdate=21 February 2018}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 27,0 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina waɗi plateauji ɗiɗi kuutortooɗi laabi tati e dow leydi.<ref name="teishajo2">{{Teishajo|II|805-6}}</ref><ref name="teishajo1">{{Teishajo|I|240}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■Hakodate Line Mawnde Ngam Hakodate 2 ■ (bannge) 3 ■Laawol mawngol Hakodate ngam Ōnuma-Kōen e Mori (rewrude e Komagatame) Ngam Shikabe e Mori (e laawol Oshima-Sawara)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 28 suwee 1903 e laawol laana njoorndi keeriiɗo Hokkaido ngam wonde staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol ngol yaajnaa to fuɗnaange gila Hongō (hannde Shin-Hakodate-Hokuto) haa Mori.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu.
== Ñalnde ==
12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisaasiyoŋ laana njoorndi ngenndi Japon (JNR), lomto JGR, njiimaandi laamorgo ngoo arti e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
cmv9njz6ah7a08s0adaeu5nmott4f0f
Ōnuma-Kōen Station
0
45220
191475
2026-10-07T14:05:46Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Ōnuma-Koen-eki) ko nokku laana njoorndi e laawol mawngol JR Hokkaido Hakodate. O woni ko e wuro wiyeteengo Nanae, to leydi Japon. Sifaa station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau gooto e laawol gootol ina huutoroo otooji banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Tariya Stasiyoŋ oo fuɗɗii udditeede ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1907, hono nokku ɗo Ōnuma-Kōen woni ɗoo (kari-teishajō) ngam yahooɓe e laawol gonngol e laawol laana njoorndi Hokkaido. Sosiyetee laana njoorndi oo naa..."
191475
wikitext
text/x-wiki
Ōnuma-Koen-eki) ko nokku laana njoorndi e laawol mawngol JR Hokkaido Hakodate. O woni ko e wuro wiyeteengo Nanae, to leydi Japon. Sifaa station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau gooto e laawol gootol ina huutoroo otooji banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Tariya Stasiyoŋ oo fuɗɗii udditeede ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1907, hono nokku ɗo Ōnuma-Kōen woni ɗoo (kari-teishajō) ngam yahooɓe e laawol gonngol e laawol laana njoorndi Hokkaido. Sosiyetee laana njoorndi oo naatnaa e leydi ñalnde 1 sulyee e ndeen hitaande. Stop oo uddaa "e jooni jooni" ñalnde 21 desaambar 1907. Stop oo udditaama kadi nde ministeer jokkondiral humpitii e jaaynde laawɗunde (jaltunde ñalnde 25 mee 1908) wonde stop oo maa uddite e nder ndunngu e lewru, kadi ñalɗi udditgol e udditgol ngol maa kollite e nder dingiral hee kala sahaa.JR Hokkaido ina wiya wonde dingiral ngal udditaama ñalnde 16 lewru juko hitaande 1908. Ñalnde 16 desaambar 1911 e ñalnde 11 lewru bowte hitaande 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee ko e ndunngu. Ñalnde 4 noowammbar 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee kala nde haani. Sarwiis marsandiis oo fuɗɗii ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1917. Joɗnde joofnirde ndee wayli innde mum Ōnuma ñalnde 15 lewru nduu hitaande 1920, nde artiraa e nokku timmuɗo ñalnde 11 noowammbar 1924. Sarwiis marsandiis oo dartii ñalnde 20 mee 1960. Innde station oo artiraa ko Ōnuma-Kōen ñalnde 1 mee 1964. Tuugnorgal
7x3c7mm6yj2x3v613umhv3tdxbygf49
191476
191475
2026-10-07T14:06:18Z
Ilya Discuss
10103
191476
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Ōnuma-Koen-eki) ko nokku laana njoorndi e laawol mawngol JR Hokkaido Hakodate. O woni ko e wuro wiyeteengo Nanae, to leydi Japon. Sifaa station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau gooto e laawol gootol ina huutoroo otooji banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Tariya Stasiyoŋ oo fuɗɗii udditeede ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1907, hono nokku ɗo Ōnuma-Kōen woni ɗoo (kari-teishajō) ngam yahooɓe e laawol gonngol e laawol laana njoorndi Hokkaido. Sosiyetee laana njoorndi oo naatnaa e leydi ñalnde 1 sulyee e ndeen hitaande. Stop oo uddaa "e jooni jooni" ñalnde 21 desaambar 1907. Stop oo udditaama kadi nde ministeer jokkondiral humpitii e jaaynde laawɗunde (jaltunde ñalnde 25 mee 1908) wonde stop oo maa uddite e nder ndunngu e lewru, kadi ñalɗi udditgol e udditgol ngol maa kollite e nder dingiral hee kala sahaa.JR Hokkaido ina wiya wonde dingiral ngal udditaama ñalnde 16 lewru juko hitaande 1908. Ñalnde 16 desaambar 1911 e ñalnde 11 lewru bowte hitaande 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee ko e ndunngu. Ñalnde 4 noowammbar 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee kala nde haani. Sarwiis marsandiis oo fuɗɗii ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1917. Joɗnde joofnirde ndee wayli innde mum Ōnuma ñalnde 15 lewru nduu hitaande 1920, nde artiraa e nokku timmuɗo ñalnde 11 noowammbar 1924. Sarwiis marsandiis oo dartii ñalnde 20 mee 1960. Innde station oo artiraa ko Ōnuma-Kōen ñalnde 1 mee 1964. Tuugnorgal
2qcvxxr5d8eoligkvvzw7swuwn73ayn
191477
191476
2026-10-07T14:08:08Z
Ilya Discuss
10103
191477
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Ōnuma-Koen-eki''') ko nokku laana njoorndi e laawol mawngol JR Hokkaido Hakodate. O woni ko e wuro wiyeteengo Nanae, to leydi Japon. Sifaa station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau gooto e laawol gootol ina huutoroo otooji banngeeji ɗiɗi ɗii kala.
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo fuɗɗii udditeede ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1907, hono nokku ɗo Ōnuma-Kōen woni ɗoo (kari-teishajō) ngam yahooɓe e laawol gonngol e laawol laana njoorndi Hokkaido. Sosiyetee laana njoorndi oo naatnaa e leydi ñalnde 1 sulyee e ndeen hitaande.
== Stop ==
oo uddaa "e jooni jooni" ñalnde 21 desaambar 1907. Stop oo udditaama kadi nde ministeer jokkondiral humpitii e jaaynde laawɗunde (jaltunde ñalnde 25 mee 1908) wonde stop oo maa uddite e nder ndunngu e lewru, kadi ñalɗi udditgol e udditgol ngol maa kollite e nder dingiral hee kala sahaa.JR Hokkaido ina wiya wonde dingiral ngal udditaama ñalnde 16 lewru juko hitaande 1908.
== Ñalnde ==
16 desaambar 1911 e ñalnde 11 lewru bowte hitaande 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee ko e ndunngu. Ñalnde 4 noowammbar 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee kala nde haani. Sarwiis marsandiis oo fuɗɗii ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1917.
== Joɗnde ==
joofnirde ndee wayli innde mum Ōnuma ñalnde 15 lewru nduu hitaande 1920, nde artiraa e nokku timmuɗo ñalnde 11 noowammbar 1924. Sarwiis marsandiis oo dartii ñalnde 20 mee 1960.
== Innde station ==
oo artiraa ko Ōnuma-Kōen ñalnde 1 mee 1964.
== Tuugnorgal ==
epnyt1vhllz9ad1lbx8euymjpezpd7z
191478
191477
2026-10-07T14:08:56Z
Ilya Discuss
10103
191478
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Ōnuma-Koen-eki''') ko nokku laana njoorndi e laawol mawngol JR Hokkaido Hakodate. O woni ko e wuro wiyeteengo Nanae, to leydi Japon. Sifaa station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau gooto e laawol gootol ina huutoroo otooji banngeeji ɗiɗi ɗii kala..<ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/barrier/005/onumakoen-map.html|title=大沼公園駅構内図|author=JR Hokkaido|accessdate=September 13, 2014}}</ref>
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo fuɗɗii udditeede ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1907, hono nokku ɗo Ōnuma-Kōen woni ɗoo (kari-teishajō) ngam yahooɓe e laawol gonngol e laawol laana njoorndi Hokkaido. Sosiyetee laana njoorndi oo naatnaa e leydi ñalnde 1 sulyee e ndeen hitaande.
== Stop ==
oo uddaa "e jooni jooni" ñalnde 21 desaambar 1907. Stop oo udditaama kadi nde ministeer jokkondiral humpitii e jaaynde laawɗunde (jaltunde ñalnde 25 mee 1908) wonde stop oo maa uddite e nder ndunngu e lewru, kadi ñalɗi udditgol e udditgol ngol maa kollite e nder dingiral hee kala sahaa.JR Hokkaido ina wiya wonde dingiral ngal udditaama ñalnde 16 lewru juko hitaande 1908.
== Ñalnde ==
16 desaambar 1911 e ñalnde 11 lewru bowte hitaande 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee ko e ndunngu. Ñalnde 4 noowammbar 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee kala nde haani. Sarwiis marsandiis oo fuɗɗii ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1917.
== Joɗnde ==
joofnirde ndee wayli innde mum Ōnuma ñalnde 15 lewru nduu hitaande 1920, nde artiraa e nokku timmuɗo ñalnde 11 noowammbar 1924. Sarwiis marsandiis oo dartii ñalnde 20 mee 1960.
== Innde station ==
oo artiraa ko Ōnuma-Kōen ñalnde 1 mee 1964.
== Tuugnorgal ==
q56s154its2e5x0jqtedax1227zk4hp
191479
191478
2026-10-07T14:11:04Z
Ilya Discuss
10103
191479
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Ōnuma-Koen-eki''') ko nokku laana njoorndi e laawol mawngol JR Hokkaido Hakodate. O woni ko e wuro wiyeteengo Nanae, to leydi Japon. Sifaa station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau gooto e laawol gootol ina huutoroo otooji banngeeji ɗiɗi ɗii kala..<ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/barrier/005/onumakoen-map.html|title=大沼公園駅構内図|author=JR Hokkaido|accessdate=September 13, 2014}}</ref>
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo fuɗɗii udditeede ko ñalnde 5 lewru nduu hitaande 1907, hono nokku ɗo Ōnuma-Kōen woni ɗoo (kari-teishajō) ngam yahooɓe e laawol gonngol e laawol laana njoorndi Hokkaido. Sosiyetee laana njoorndi oo naatnaa e leydi ñalnde 1 sulyee e ndeen hitaande..<ref name="teishajo" /><ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/barrier/005/onumakoen.html|title=大沼公園駅|author=JR Hokkaido|accessdate=September 13, 2014}}</ref>
== Stop ==
oo uddaa "e jooni jooni" ñalnde 21 desaambar 1907. Stop oo udditaama kadi nde ministeer jokkondiral humpitii e jaaynde laawɗunde (jaltunde ñalnde 25 mee 1908) wonde stop oo maa uddite e nder ndunngu e lewru, kadi ñalɗi udditgol e udditgol ngol maa kollite e nder dingiral hee kala sahaa.JR Hokkaido ina wiya wonde dingiral ngal udditaama ñalnde 16 lewru juko hitaande 1908.
== Ñalnde ==
16 desaambar 1911 e ñalnde 11 lewru bowte hitaande 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee ko e ndunngu. Ñalnde 4 noowammbar 1913, anndinaama wonde dingiral ngal uddittee kala nde haani. Sarwiis marsandiis oo fuɗɗii ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1917.
== Joɗnde ==
joofnirde ndee wayli innde mum Ōnuma ñalnde 15 lewru nduu hitaande 1920, nde artiraa e nokku timmuɗo ñalnde 11 noowammbar 1924. Sarwiis marsandiis oo dartii ñalnde 20 mee 1960.
== Innde station ==
oo artiraa ko Ōnuma-Kōen ñalnde 1 mee 1964.
== Tuugnorgal ==
chhyvs00zv23g0xmrxlzx1s6ei2cmxs
Osamunai Station
0
45221
191480
2026-10-07T14:13:26Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Osamunai (納内駅, Osamunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Fukagawa, to leydi Japon. Ko Sosiyetee Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo ɗum. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka A25 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Chikabumi nokku Fukagawa Tuugnorgal"
191480
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Osamunai (納内駅, Osamunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Fukagawa, to leydi Japon. Ko Sosiyetee Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo ɗum. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka A25 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Chikabumi nokku Fukagawa Tuugnorgal
jh4xb3ytwa6osizv5jb4g9gjctvtgvq
191481
191480
2026-10-07T14:13:50Z
Ilya Discuss
10103
191481
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Osamunai (納内駅, Osamunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Fukagawa, to leydi Japon. Ko Sosiyetee Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo ɗum. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka A25 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Chikabumi nokku Fukagawa Tuugnorgal
drbctyt9noi19s1xek3r9v536848b2l
191482
191481
2026-10-07T14:15:21Z
Ilya Discuss
10103
191482
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osamunai''' (納内駅, Osamunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Fukagawa, to leydi Japon.
== Ko Sosiyetee ==
Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo ɗum.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka A25 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Chikabumi nokku Fukagawa
== Tuugnorgal ==
271m3v6tz440zcpgggmthg59gbbgbrb
191483
191482
2026-10-07T14:16:10Z
Ilya Discuss
10103
191483
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osamunai''' (納内駅, Osamunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Fukagawa, to leydi Japon.<ref>{{Cite web|title=Train Operation Information JR Hokkaido Railway Company|url=https://www3.jrhokkaido.co.jp/webunkou/timetable_en.html?id=115|access-date=2026-08-25|website=www3.jrhokkaido.co.jp}}</ref>
== Ko Sosiyetee ==
Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo ɗum.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka A25 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Chikabumi nokku Fukagawa
== Tuugnorgal ==
05x4cuze3gkzzv5l4awqi45g4d9lh7x
191484
191483
2026-10-07T14:17:00Z
Ilya Discuss
10103
191484
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osamunai''' (納内駅, Osamunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Fukagawa, to leydi Japon.<ref>{{Cite web|title=Train Operation Information JR Hokkaido Railway Company|url=https://www3.jrhokkaido.co.jp/webunkou/timetable_en.html?id=115|access-date=2026-08-25|website=www3.jrhokkaido.co.jp}}</ref>
== Ko Sosiyetee ==
Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo ɗum.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka A25 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Sōya Express Limité: Dartaaki e ndeeɗoo jolngo Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Chikabumi nokku Fukagawa
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
60uvosr3zccyww0xw754ueyjntdxxvw
Osatsu Station
0
45222
191485
2026-10-07T14:19:06Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Osatsu (長都駅, Osatsu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol Chitose gonngal to Chitose, to Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laabi Kitose H12 Tariya Gaaraas Osatsu udditaa ñalnde 1 sulyee 1958 e innde Yamuwakka (止若駅).Nde wayli innde mum hannde, Gaaraas Makubetsu, e hitaande 1963. E privatisaasiyoŋ laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njo..."
191485
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Osatsu (長都駅, Osatsu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol Chitose gonngal to Chitose, to Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laabi Kitose H12 Tariya Gaaraas Osatsu udditaa ñalnde 1 sulyee 1958 e innde Yamuwakka (止若駅).Nde wayli innde mum hannde, Gaaraas Makubetsu, e hitaande 1963. E privatisaasiyoŋ laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Tuugnorgal
jc77jfynmu4wpda7wrefcsbo7b07aki
191486
191485
2026-10-07T14:19:28Z
Ilya Discuss
10103
191486
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Osatsu (長都駅, Osatsu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol Chitose gonngal to Chitose, to Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laabi Kitose H12 Tariya Gaaraas Osatsu udditaa ñalnde 1 sulyee 1958 e innde Yamuwakka (止若駅).Nde wayli innde mum hannde, Gaaraas Makubetsu, e hitaande 1963. E privatisaasiyoŋ laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Tuugnorgal
j3zbwqksssrforixvp2bi1isbxf34ji
191488
191486
2026-10-07T14:23:58Z
Ilya Discuss
10103
191488
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osatsu''' (長都駅, Osatsu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol Chitose gonngal to Chitose, to Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido
== Staasiyoŋ ==
laabi Kitose H12 Tariya Gaaraas Osatsu udditaa ñalnde 1 sulyee 1958 e innde Yamuwakka (止若駅).Nde wayli innde mum hannde, Gaaraas Makubetsu, e hitaande 1963.
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Tuugnorgal ==
s9oiualkp5pvgrpvkk72enz7tkref77
191490
191488
2026-10-07T14:24:57Z
Ilya Discuss
10103
191490
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osatsu''' (長都駅, Osatsu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol Chitose gonngal to Chitose, to Hokkaidō, Japon.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=836|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite book|title=北海道駅名の起源|publisher=Japanese National Railways|year=1973|edition=1st|location=Japan|pages=125|language=ja}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido
== Staasiyoŋ ==
laabi Kitose H12 Tariya Gaaraas Osatsu udditaa ñalnde 1 sulyee 1958 e innde Yamuwakka (止若駅).Nde wayli innde mum hannde, Gaaraas Makubetsu, e hitaande 1963.
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Tuugnorgal ==
a69rksv1kfuyytmnbdmdyjtox1ow8g1
191491
191490
2026-10-07T14:25:19Z
Ilya Discuss
10103
191491
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osatsu''' (長都駅, Osatsu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol Chitose gonngal to Chitose, to Hokkaidō, Japon.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=836|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite book|title=北海道駅名の起源|publisher=Japanese National Railways|year=1973|edition=1st|location=Japan|pages=125|language=ja}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido
== Staasiyoŋ ==
laabi Kitose H12 Tariya Gaaraas Osatsu udditaa ñalnde 1 sulyee 1958 e innde Yamuwakka (止若駅).Nde wayli innde mum hannde, Gaaraas Makubetsu, e hitaande 1963.
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
tvdjyrl7wo7i0ujd1py162qz4ouhd19
Osatsunai Station
0
45223
191492
2026-10-07T14:26:40Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Osatsunai (於札内駅, Osatsunai-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Ina woodi ɓuuɓri tokosiri e dow laylaytol ngol. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Tsurunuma - Minami-Shimo-Toppu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1959. E lewru Duujal 2018, annd..."
191492
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Osatsunai (於札内駅, Osatsunai-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Ina woodi ɓuuɓri tokosiri e dow laylaytol ngol. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Tsurunuma - Minami-Shimo-Toppu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1959. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde station oo maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e nder laana Sasshō.Sarwiis cakkitiiɗo oo tigi ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19. Tuugnorgal
imobh4vmy7ahamkpdaaedieji95ew8f
191493
191492
2026-10-07T14:27:02Z
Ilya Discuss
10103
191493
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Osatsunai (於札内駅, Osatsunai-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Ina woodi ɓuuɓri tokosiri e dow laylaytol ngol. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Tsurunuma - Minami-Shimo-Toppu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1959. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde station oo maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e nder laana Sasshō.Sarwiis cakkitiiɗo oo tigi ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19. Tuugnorgal
bf0kjq3cr20h7cvr0zzfarbrggrpgqt
191494
191493
2026-10-07T14:29:31Z
Ilya Discuss
10103
191494
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osatsunai''' (於札内駅, Osatsunai-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol.
== Ina woodi ==
ɓuuɓri tokosiri e dow laylaytol ngol. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Tsurunuma - Minami-Shimo-Toppu
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1959.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde station oo maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e nder laana Sasshō.Sarwiis cakkitiiɗo oo tigi ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
o6dn8fmn09qjlle9n4un3pqj22wwacw
191495
191494
2026-10-07T14:32:17Z
Ilya Discuss
10103
191495
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osatsunai''' (於札内駅, Osatsunai-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.
<ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/corporate/region/pdf/koumoku/03_2017.pdf|title=札沼線(北海道医療大学・新十津川間)}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol.
== Ina woodi ==
ɓuuɓri tokosiri e dow laylaytol ngol. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Tsurunuma - Minami-Shimo-Toppu
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1959.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde station oo maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e nder laana Sasshō.Sarwiis cakkitiiɗo oo tigi ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
of6xiucvoe70u7k774732ash17yjqop
191496
191495
2026-10-07T14:33:43Z
Ilya Discuss
10103
191496
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osatsunai''' (於札内駅, Osatsunai-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.
<ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/corporate/region/pdf/koumoku/03_2017.pdf|title=札沼線(北海道医療大学・新十津川間)}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol..<ref name="closeannounce">{{Cite web|url=https://mainichi.jp/articles/20181220/k00/00m/040/147000c|title=JR札沼線、北海道医療大学-新十津川間が廃止へ 2020年5月、地元と合意|website=毎日新聞|language=ja|access-date=2019-06-07}}</ref> The actual last service was on April 17, 2020 amid the [[Coronavirus disease 2019|COVID-19]] outbreak.<ref name="rp974">{{Cite magazine|title=4月のメモ帳|language=Japanese|magazine=The Railway Pictorial|publisher=Denkisha Kenkyūkai Tetsudōtosho Kankōkai|issue=974|date=July 2020|page=153}}</ref>
== Ina woodi ==
ɓuuɓri tokosiri e dow laylaytol ngol. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Tsurunuma - Minami-Shimo-Toppu
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 desaambar 1959.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde station oo maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e nder laana Sasshō.Sarwiis cakkitiiɗo oo tigi ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
1eoorys5widx2gdc5j7madjniv7b9eb
Oshima-Numajiri Station
0
45224
191497
2026-10-07T14:35:01Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Oshima-Numajiri ( 渡島沼尻駅, Oshima-Numajiri-eki) ko diiwaan Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshima-Numajiri Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N67 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Shikabe - Oshima-Sawara vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyō..."
191497
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Oshima-Numajiri ( 渡島沼尻駅, Oshima-Numajiri-eki) ko diiwaan Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshima-Numajiri Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N67 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Shikabe - Oshima-Sawara vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
sz4k41386u2bu2n6x0r0al981wh718r
191498
191497
2026-10-07T14:35:24Z
Ilya Discuss
10103
191498
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Oshima-Numajiri ( 渡島沼尻駅, Oshima-Numajiri-eki) ko diiwaan Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshima-Numajiri Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N67 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Shikabe - Oshima-Sawara vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
b6df429igtcyl1u3rwf9ivjo5mv20wa
191499
191498
2026-10-07T14:36:21Z
Ilya Discuss
10103
191499
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshima-Numajiri''' ( 渡島沼尻駅, Oshima-Numajiri-eki) ko diiwaan Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshima-Numajiri Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N67 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Shikabe - Oshima-Sawara vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
ibezuhecaqiwnalvk122vgtxr5waziv
191500
191499
2026-10-07T14:36:44Z
Ilya Discuss
10103
191500
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshima-Numajiri''' ( 渡島沼尻駅, Oshima-Numajiri-eki) ko diiwaan Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshima-Numajiri Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N67 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Shikabe - Oshima-Sawara vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
[[Category:Japan]]
g8c5myoxgif998dwz1jopt1ow53ayzw
Oshima-Sawara Station
0
45225
191501
2026-10-07T14:37:57Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Oshima-Sawara (渡島砂原駅, Oshima-Sawara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu Gartirgal Oshima-Sawara Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N66 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Oshima-Numajiri - Kakarima Tuugnorgal"
191501
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Oshima-Sawara (渡島砂原駅, Oshima-Sawara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu Gartirgal Oshima-Sawara Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N66 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Oshima-Numajiri - Kakarima Tuugnorgal
3haklk3iu45194fy9ag82v4lqvfm8kd
191502
191501
2026-10-07T14:38:22Z
Ilya Discuss
10103
191502
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Oshima-Sawara (渡島砂原駅, Oshima-Sawara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu Gartirgal Oshima-Sawara Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Staasiyoŋ N66 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Oshima-Numajiri - Kakarima Tuugnorgal
o27vk7cs2gnsla6eg3gsncuv68y9h2a
191503
191502
2026-10-07T14:39:44Z
Ilya Discuss
10103
191503
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshima-Sawara''' (渡島砂原駅, Oshima-Sawara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon.
JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu Gartirgal Oshima-Sawara Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara)
== Staasiyoŋ ==
N66 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Oshima-Numajiri - Kakarima
== Tuugnorgal ==
94dii2ef6s5cd7mc3alrr6nepoysr1p
191504
191503
2026-10-07T14:51:25Z
Ilya Discuss
10103
191504
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshima-Sawara''' (渡島砂原駅, Oshima-Sawara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon..<ref name="sawara">{{cite web|url=http://d.hatena.ne.jp/keyword/%BA%BD%B8%B6%C0%FE|script-title=ja:砂原線|trans-title=Sawara Branch Line|year=2012|publisher=Hatena|access-date=Dec 2, 2012|language=ja|work=はてなキーワード}}{{User-generated source|date=April 2025}}</ref>
JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu Gartirgal Oshima-Sawara Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara)
== Staasiyoŋ ==
N66 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Oshima-Numajiri - Kakarima
== Tuugnorgal ==
j3ks0db0ede0xut1r4ejp82a3vbadaq
191505
191504
2026-10-07T14:51:49Z
Ilya Discuss
10103
191505
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshima-Sawara''' (渡島砂原駅, Oshima-Sawara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon..<ref name="sawara">{{cite web|url=http://d.hatena.ne.jp/keyword/%BA%BD%B8%B6%C0%FE|script-title=ja:砂原線|trans-title=Sawara Branch Line|year=2012|publisher=Hatena|access-date=Dec 2, 2012|language=ja|work=はてなキーワード}}{{User-generated source|date=April 2025}}</ref>
JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu Gartirgal Oshima-Sawara Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara)
== Staasiyoŋ ==
N66 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Oshima-Numajiri - Kakarima
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
gdee65loao8pl9ubcxmmhw30w3s0zgi
Oshironai Station
0
45226
191506
2026-10-07T14:53:27Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Oshironai ( 尾白内駅, Oshironai-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshironai Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Hakodate (laabi cakkitiiɗi Sawara) Staasiyoŋ N64 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Kakarima - Higashi-Mori vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌ..."
191506
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Oshironai ( 尾白内駅, Oshironai-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshironai Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Hakodate (laabi cakkitiiɗi Sawara) Staasiyoŋ N64 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Kakarima - Higashi-Mori vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
2ejaj8umteeu5sypnuyb10485c183pd
191507
191506
2026-10-07T14:53:49Z
Ilya Discuss
10103
191507
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Oshironai ( 尾白内駅, Oshironai-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshironai Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Hakodate (laabi cakkitiiɗi Sawara) Staasiyoŋ N64 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Kakarima - Higashi-Mori vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
ff2t95llnwlodt09gd4p0bhqh8em7kn
191508
191507
2026-10-07T14:55:23Z
Ilya Discuss
10103
191508
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshironai''' ( 尾白内駅, Oshironai-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshironai Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Hakodate (laabi cakkitiiɗi Sawara) Staasiyoŋ N64 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Kakarima - Higashi-Mori vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
7rzg6lm0tv24gjaq0v3jyacs93bzycl
191509
191508
2026-10-07T14:55:45Z
Ilya Discuss
10103
191509
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Oshironai''' ( 尾白内駅, Oshironai-eki ) ko gaaraas laana njoorndi to Mori, diiwaan Kayabe, Hokkaidō, Japon. JR Hakodate-Laabi mawɗi, suudu jolngo Oshironai Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Hakodate (laabi cakkitiiɗi Sawara) Staasiyoŋ N64 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laawol mawngol Hakodate (lawol cakkital Sawara) Kakarima - Higashi-Mori vte Stasiyoŋaaji laana mawka Hakodate ■ Hakodate haa Oshamambe HakodateGoryōkakuKikyōŌnakayamaNanaeShin-Hakodate-HokutoNiyamaŌnumaŌnuma-KoenAkaigawaKomagatakeHigashiyamaHimekawaMoriKats uragawaIshiyaHon-IshikuraIshikuraOtoshibeNodaoiYamakoshiYakumoWashinosuYamasakiKuroiwaKita-ToyotsuKunnuiNakanosawaOshamambe ■ Oshamambe haa Sapporo OshamambeFutamataWarabitaiKuromatsunaiNeppuMenaRankoshiKonbuNisekoHirafuKutchanKozawaGinzanShikaribetsuNikiYoichiRanshima ShioyaOtaruMinami-OtaruOtaru-ChikkōAsariZenibakoHoshimiHoshiokiInahoTeineInazumi-KōenHassamuHassamu-ChūōKotoniSōenSapporo ■ Sapporo haa Asahikawa SapporoNaeboShiroishiAtsubetsuShinrin-KōenŌasaNopporoTakasagoAbetsuToyohoroHoromuiKami-HoromuiIwamizawaMinenobuKōshunaiBibaiChashinaiNaieToyonumaSunagawaTakikawaEbeotsuMoseushiFukagawaOsamunai Laabi calɗi ŌnumaIkedaenNagareyama OnsenChoshiguchiShikabeOshima-NumajiriOshima-SawaraKakarimaOshironaiHigashi-MoriMori
[[Category:Japan]]
env5hypc42n7jkwzlu8upz1q3fdyjko
Osokinai Station
0
45227
191510
2026-10-07T14:57:05Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Osokinai (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki Tariya S..."
191510
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Osokinai (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 3 oktoobar 1935. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e laana Sasshō. Sarwiis cakkitiiɗo oo ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19. Tuugnorgal
lusr1u0czq6rtdutoddbctmabd2433n
191511
191510
2026-10-07T14:57:30Z
Ilya Discuss
10103
191511
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Osokinai (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai. Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 3 oktoobar 1935. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e laana Sasshō. Sarwiis cakkitiiɗo oo ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19. Tuugnorgal
kmn0gk3oscruckddvvbfg9yve2ocqb9
191512
191511
2026-10-07T14:59:21Z
Ilya Discuss
10103
191512
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osokinai''' (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi ==
Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai.
== Laylaytol station Stasiyoŋ ==
oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 oktoobar 1935.
== E lewru Duujal ==
2018, anndinaama wonde dingiral ngal maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e laana Sasshō. Sarwiis cakkitiiɗo oo ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
t3qep4yvnei5l9n731fuzwb5zq5cc57
191513
191512
2026-10-07T15:00:29Z
Ilya Discuss
10103
191513
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osokinai''' (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="jnr1985">{{cite book|title=日本国有鉄道停車場一覧|trans-title=JNR Station Directory|publisher=Japanese National Railways|year=1985|location=Japan|page=187|isbn=4-533-00503-9}}</ref>
== Diidi ==
Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai.
== Laylaytol station Stasiyoŋ ==
oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 oktoobar 1935.
== E lewru Duujal ==
2018, anndinaama wonde dingiral ngal maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e laana Sasshō. Sarwiis cakkitiiɗo oo ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
fzn5f9wqvwyl0zycpzilvyaf2jn7etn
191514
191513
2026-10-07T15:01:25Z
Ilya Discuss
10103
191514
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osokinai''' (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="jnr1985">{{cite book|title=日本国有鉄道停車場一覧|trans-title=JNR Station Directory|publisher=Japanese National Railways|year=1985|location=Japan|page=187|isbn=4-533-00503-9}}</ref>
== Diidi ==
Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai.
== Laylaytol station Stasiyoŋ ==
oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo..<ref name="closeannounce">{{Cite web|url=https://mainichi.jp/articles/20181220/k00/00m/040/147000c|title=JR札沼線、北海道医療大学-新十津川間が廃止へ 2020年5月、地元と合意|website=毎日新聞|language=ja|access-date=2019-06-07}}</ref><ref name="rp974">{{Cite magazine|title=4月のメモ帳|language=Japanese|magazine=The Railway Pictorial|publisher=Denkisha Kenkyūkai Tetsudōtosho Kankōkai|issue=974|date=July 2020|page=153}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 oktoobar 1935.
== E lewru Duujal ==
2018, anndinaama wonde dingiral ngal maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e laana Sasshō. Sarwiis cakkitiiɗo oo ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
r6ko4mnwqi6iu2gj1g1tsyk4qstnt7a
191515
191514
2026-10-07T15:02:11Z
Ilya Discuss
10103
191515
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Osokinai''' (晩生内駅, Osokinai-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol Sasshō to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="jnr1985">{{cite book|title=日本国有鉄道停車場一覧|trans-title=JNR Station Directory|publisher=Japanese National Railways|year=1985|location=Japan|page=187|isbn=4-533-00503-9}}</ref>
== Diidi ==
Ko laana Sasshō gollotoo e gartirgol Osokinai.
== Laylaytol station Stasiyoŋ ==
oo ina joginoo plateau bannge ina huutoroo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo..<ref name="closeannounce">{{Cite web|url=https://mainichi.jp/articles/20181220/k00/00m/040/147000c|title=JR札沼線、北海道医療大学-新十津川間が廃止へ 2020年5月、地元と合意|website=毎日新聞|language=ja|access-date=2019-06-07}}</ref><ref name="rp974">{{Cite magazine|title=4月のメモ帳|language=Japanese|magazine=The Railway Pictorial|publisher=Denkisha Kenkyūkai Tetsudōtosho Kankōkai|issue=974|date=July 2020|page=153}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Sappinay - Satteki
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 3 oktoobar 1935..<ref name="jnr19852">{{cite book|title=日本国有鉄道停車場一覧|trans-title=JNR Station Directory|publisher=Japanese National Railways|year=1985|location=Japan|page=187|isbn=4-533-00503-9}}</ref>
== E lewru Duujal ==
2018, anndinaama wonde dingiral ngal maa udde ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa kuuraa e laana Sasshō. Sarwiis cakkitiiɗo oo ko ñalnde 17 abriil 2020 e nder mboros COVID-19.
== Tuugnorgal ==
7np9iggh9vm5nu1v9x918eu75isw6ke
Otanoshike Station
0
45228
191516
2026-10-07T15:04:04Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Otanoshike ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Stasiyoŋ Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditir..."
191516
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Otanoshike ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Stasiyoŋ Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditirɗo e galle stasiyoŋ oo. Lonngereeji ɗii fof ina keewi huutoraade Platform 1. Gartirgal ngal alaa ɗo haaɗi, kono galle gartirgal ngal ina waɗi laabi ɗiɗi no caltal galle laamorɗo Kushiro nii. Yaasi suudu nduu ina waɗi mbaadi caggal nokku ƴeewndo pucci ɓooyɗo. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku 2 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1901, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Ko adii wolde adunaare ɗiɗmere, nokku oo wonnoo ko diiwaan peewnugol pucci pucci, caggal wolde ndee, nde ƴellitii no feewi, nde wonti nokku njulaagu ngam jogaade ƴiye leɗɗe ngam waɗde kaɓirɗe kaayitaaji ɓadtiiɗi. Kono gila hedde kitaale 1970, ƴiye leɗɗe ina njaltinee seeɗa-seeɗa e kammu, jokkondire marsandiis ɗee ngoppitaa, laabi marsandiis keeriiɗo ɗii ittaa. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Mahdi station jooni ndii ko ñalnde 2 oktoobar 1989. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2014, gartirgol ngol ina huutoree e 150 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Stasiyoŋ oo ina gollina nokkuuji hoɗɓe e saraaji wuro Kushiro. Ko heewi huutoreede ko e yahooɓe e caka wuro Kushiro, kam e almudɓe yahooɓe e duɗe karallaagal. Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 240 Duɗal ngenndiwal karallaagal, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kushiro Luumo jawdi Kushiro Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
tahbbig18f37xpiungk9o27hq4fe69z
191517
191516
2026-10-07T15:04:26Z
Ilya Discuss
10103
191517
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Otanoshike ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.Staasiyoŋ oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight). Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku . Tooɓere Stasiyoŋ Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditirɗo e galle stasiyoŋ oo. Lonngereeji ɗii fof ina keewi huutoraade Platform 1. Gartirgal ngal alaa ɗo haaɗi, kono galle gartirgal ngal ina waɗi laabi ɗiɗi no caltal galle laamorɗo Kushiro nii. Yaasi suudu nduu ina waɗi mbaadi caggal nokku ƴeewndo pucci ɓooyɗo. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku 2 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1901, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō. Nde artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Ko adii wolde adunaare ɗiɗmere, nokku oo wonnoo ko diiwaan peewnugol pucci pucci, caggal wolde ndee, nde ƴellitii no feewi, nde wonti nokku njulaagu ngam jogaade ƴiye leɗɗe ngam waɗde kaɓirɗe kaayitaaji ɓadtiiɗi. Kono gila hedde kitaale 1970, ƴiye leɗɗe ina njaltinee seeɗa-seeɗa e kammu, jokkondire marsandiis ɗee ngoppitaa, laabi marsandiis keeriiɗo ɗii ittaa. Caggal nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Mahdi station jooni ndii ko ñalnde 2 oktoobar 1989. Limlebbi yahooɓe E hitaande 2014, gartirgol ngol ina huutoree e 150 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Stasiyoŋ oo ina gollina nokkuuji hoɗɓe e saraaji wuro Kushiro. Ko heewi huutoreede ko e yahooɓe e caka wuro Kushiro, kam e almudɓe yahooɓe e duɗe karallaagal. Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 240 Duɗal ngenndiwal karallaagal, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kushiro Luumo jawdi Kushiro Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
ikl0swfliw4qusn192rkxrkuvsjrkig
191518
191517
2026-10-07T15:07:44Z
Ilya Discuss
10103
191518
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Otanoshike''' ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde.
== Staasiyoŋ ==
oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight).
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditirɗo e galle stasiyoŋ oo.
== Lonngereeji ==
ɗii fof ina keewi huutoraade Platform 1. Gartirgal ngal alaa ɗo haaɗi, kono galle gartirgal ngal ina waɗi laabi ɗiɗi no caltal galle laamorɗo Kushiro nii. Yaasi suudu nduu ina waɗi mbaadi caggal nokku ƴeewndo pucci ɓooyɗo.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku 2 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal
== Tariya ==
Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1901, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō.
== Nde ==
artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Ko adii wolde adunaare ɗiɗmere, nokku oo wonnoo ko diiwaan peewnugol pucci pucci, caggal wolde ndee, nde ƴellitii no feewi, nde wonti nokku njulaagu ngam jogaade ƴiye leɗɗe ngam waɗde kaɓirɗe kaayitaaji ɓadtiiɗi.
== Kono ==
gila hedde kitaale 1970, ƴiye leɗɗe ina njaltinee seeɗa-seeɗa e kammu, jokkondire marsandiis ɗee ngoppitaa, laabi marsandiis keeriiɗo ɗii ittaa.
== Caggal ==
nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Mahdi station jooni ndii ko ñalnde 2 oktoobar 1989.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2014, gartirgol ngol ina huutoree e 150 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Stasiyoŋ oo ina gollina nokkuuji hoɗɓe e saraaji wuro Kushiro. Ko heewi huutoreede ko e yahooɓe e caka wuro Kushiro, kam e almudɓe yahooɓe e duɗe karallaagal.
== Laawol ==
lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 240 Duɗal ngenndiwal karallaagal, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kushiro Luumo jawdi Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
69wftdh34uv3oq68rmxadna3f5hxr7k
191519
191518
2026-10-07T15:08:30Z
Ilya Discuss
10103
191519
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Otanoshike''' ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0440_otanoshike.htm|title=大楽毛駅|trans-title=Otanoshike Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight).
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku .
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditirɗo e galle stasiyoŋ oo.
== Lonngereeji ==
ɗii fof ina keewi huutoraade Platform 1. Gartirgal ngal alaa ɗo haaɗi, kono galle gartirgal ngal ina waɗi laabi ɗiɗi no caltal galle laamorɗo Kushiro nii. Yaasi suudu nduu ina waɗi mbaadi caggal nokku ƴeewndo pucci ɓooyɗo.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku 2 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal
== Tariya ==
Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1901, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō.
== Nde ==
artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Ko adii wolde adunaare ɗiɗmere, nokku oo wonnoo ko diiwaan peewnugol pucci pucci, caggal wolde ndee, nde ƴellitii no feewi, nde wonti nokku njulaagu ngam jogaade ƴiye leɗɗe ngam waɗde kaɓirɗe kaayitaaji ɓadtiiɗi.
== Kono ==
gila hedde kitaale 1970, ƴiye leɗɗe ina njaltinee seeɗa-seeɗa e kammu, jokkondire marsandiis ɗee ngoppitaa, laabi marsandiis keeriiɗo ɗii ittaa.
== Caggal ==
nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Mahdi station jooni ndii ko ñalnde 2 oktoobar 1989.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2014, gartirgol ngol ina huutoree e 150 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Stasiyoŋ oo ina gollina nokkuuji hoɗɓe e saraaji wuro Kushiro. Ko heewi huutoreede ko e yahooɓe e caka wuro Kushiro, kam e almudɓe yahooɓe e duɗe karallaagal.
== Laawol ==
lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 240 Duɗal ngenndiwal karallaagal, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kushiro Luumo jawdi Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
hvpnjamycgj8yssiwm30rrmr9zqv6r1
191520
191519
2026-10-07T15:09:28Z
Ilya Discuss
10103
191520
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Otanoshike''' ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0440_otanoshike.htm|title=大楽毛駅|trans-title=Otanoshike Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight).
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku ..<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=880|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 October 1989|title=駅と市支所が“合体|work=[[Hokkaido Shimbun]]}}</ref>
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditirɗo e galle stasiyoŋ oo.
== Lonngereeji ==
ɗii fof ina keewi huutoraade Platform 1. Gartirgal ngal alaa ɗo haaɗi, kono galle gartirgal ngal ina waɗi laabi ɗiɗi no caltal galle laamorɗo Kushiro nii. Yaasi suudu nduu ina waɗi mbaadi caggal nokku ƴeewndo pucci ɓooyɗo.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku 2 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal
== Tariya ==
Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1901, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō.
== Nde ==
artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Ko adii wolde adunaare ɗiɗmere, nokku oo wonnoo ko diiwaan peewnugol pucci pucci, caggal wolde ndee, nde ƴellitii no feewi, nde wonti nokku njulaagu ngam jogaade ƴiye leɗɗe ngam waɗde kaɓirɗe kaayitaaji ɓadtiiɗi.
== Kono ==
gila hedde kitaale 1970, ƴiye leɗɗe ina njaltinee seeɗa-seeɗa e kammu, jokkondire marsandiis ɗee ngoppitaa, laabi marsandiis keeriiɗo ɗii ittaa.
== Caggal ==
nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Mahdi station jooni ndii ko ñalnde 2 oktoobar 1989.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2014, gartirgol ngol ina huutoree e 150 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Stasiyoŋ oo ina gollina nokkuuji hoɗɓe e saraaji wuro Kushiro. Ko heewi huutoreede ko e yahooɓe e caka wuro Kushiro, kam e almudɓe yahooɓe e duɗe karallaagal.
== Laawol ==
lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 240 Duɗal ngenndiwal karallaagal, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kushiro Luumo jawdi Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
6tvt2f2gej90059nup0mi9pd339dog9
191521
191520
2026-10-07T15:09:54Z
Ilya Discuss
10103
191521
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Otanoshike''' ( 大楽毛駅, Otanoshike-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Kushiro, e nder leydi Hokkaidō, to leydi Japon. Ko JR Hokkaido woni gollorde nde..<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0440_otanoshike.htm|title=大楽毛駅|trans-title=Otanoshike Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo kadi ko depot marsandiis wonande sosiyetee marsandiis Japon (JR Freight).
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 162,7 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii ɗoo to Shintoku ..<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=880|language=Japanese}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 October 1989|title=駅と市支所が“合体|work=[[Hokkaido Shimbun]]}}</ref>
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Otanoshike ina jogii plateau duunde wootere, jokkondirnde e ponto udditirɗo e galle stasiyoŋ oo.
== Lonngereeji ==
ɗii fof ina keewi huutoraade Platform 1. Gartirgal ngal alaa ɗo haaɗi, kono galle gartirgal ngal ina waɗi laabi ɗiɗi no caltal galle laamorɗo Kushiro nii. Yaasi suudu nduu ina waɗi mbaadi caggal nokku ƴeewndo pucci ɓooyɗo.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku 2 ■ Laana mawka Nemuro ngam Kushiro Suudu fadndo Suudu fadndo Daaldal Daaldal
== Tariya ==
Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 20 sulyee 1901, diɗɗal ngal e dow laana ndiwoowa Hokkaidō.
== Nde ==
artiraa e Ministeer Laanaaji diwooje ñalnde 1 abriil 1905. Ko adii wolde adunaare ɗiɗmere, nokku oo wonnoo ko diiwaan peewnugol pucci pucci, caggal wolde ndee, nde ƴellitii no feewi, nde wonti nokku njulaagu ngam jogaade ƴiye leɗɗe ngam waɗde kaɓirɗe kaayitaaji ɓadtiiɗi.
== Kono ==
gila hedde kitaale 1970, ƴiye leɗɗe ina njaltinee seeɗa-seeɗa e kammu, jokkondire marsandiis ɗee ngoppitaa, laabi marsandiis keeriiɗo ɗii ittaa.
== Caggal ==
nde laaɗe diwooje ngenndiije Japon mbaɗtaa privatisation ñalnde 1 abriil 1987, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Mahdi station jooni ndii ko ñalnde 2 oktoobar 1989.
== Limlebbi yahooɓe ==
E hitaande 2014, gartirgol ngol ina huutoree e 150 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Stasiyoŋ oo ina gollina nokkuuji hoɗɓe e saraaji wuro Kushiro. Ko heewi huutoreede ko e yahooɓe e caka wuro Kushiro, kam e almudɓe yahooɓe e duɗe karallaagal.
== Laawol ==
lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 240 Duɗal ngenndiwal karallaagal, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Kushiro Luumo jawdi Kushiro
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
ld3tsj9eqj0jof7d77h7al2ymripsxb
Otoshibe Station
0
45229
191522
2026-10-07T15:11:28Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Otoshibe (落部駅, Otoshibe-eki) ko diiwaan Yakumo, diiwaan Futami, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H57 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Nodaoi nokkuure Ishikura"
191522
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Otoshibe (落部駅, Otoshibe-eki) ko diiwaan Yakumo, diiwaan Futami, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H57 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Nodaoi nokkuure Ishikura
cwe5411rn48otlf8m6jvuq0m70tz7gu
191523
191522
2026-10-07T15:11:54Z
Ilya Discuss
10103
191523
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Otoshibe (落部駅, Otoshibe-eki) ko diiwaan Yakumo, diiwaan Futami, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H57 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Nodaoi nokkuure Ishikura
27hec3eov5a24m4cqxepdrne8lybxci
191524
191523
2026-10-07T15:12:58Z
Ilya Discuss
10103
191524
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Otoshibe''' (落部駅, Otoshibe-eki) ko diiwaan Yakumo, diiwaan Futami, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H57 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Nodaoi nokkuure Ishikura
3go29iygozemqfsuayst1viv0847i2q
191525
191524
2026-10-07T15:13:20Z
Ilya Discuss
10103
191525
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Otoshibe''' (落部駅, Otoshibe-eki) ko diiwaan Yakumo, diiwaan Futami, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Hakodate, gartirgol laana mawka H57 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laana mawka Hakodate Nodaoi nokkuure Ishikura
[[Category:Japan]]
g7vpb17ug9e103cfnm1bm11hcp6okn8
Ōwada Station (Hokkaido)
0
45230
191526
2026-10-07T15:18:50Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōwada (大和田駅, Ōwada-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Rumoi, Hokkaidō, Japon. Stasiyoŋ oo udditaa ñalnde 1 abriil 2023 sabu ŋakkeende patronage. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Rumoi Laabi Mawɗi Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Rumoi nokkuure Fujiyama Tuugnorgal"
191526
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōwada (大和田駅, Ōwada-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Rumoi, Hokkaidō, Japon. Stasiyoŋ oo udditaa ñalnde 1 abriil 2023 sabu ŋakkeende patronage. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Rumoi Laabi Mawɗi Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Rumoi nokkuure Fujiyama Tuugnorgal
bsmiilqah803fcsm2h5tioriof48t6s
191527
191526
2026-10-07T15:19:16Z
Ilya Discuss
10103
191527
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōwada (大和田駅, Ōwada-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Rumoi, Hokkaidō, Japon. Stasiyoŋ oo udditaa ñalnde 1 abriil 2023 sabu ŋakkeende patronage. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Rumoi Laabi Mawɗi Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Rumoi nokkuure Fujiyama Tuugnorgal
56gr1cgpeeygsh78wxbpiwuibqfsuql
191528
191527
2026-10-07T15:20:42Z
Ilya Discuss
10103
191528
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōwada''' (大和田駅, Ōwada-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Rumoi, Hokkaidō, Japon.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ñalnde 1 abriil 2023 sabu ŋakkeende patronage.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Rumoi Laabi Mawɗi Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Rumoi nokkuure Fujiyama
== Tuugnorgal ==
9ym574ui5nr16lcuezj64xw3ndah6un
191529
191528
2026-10-07T15:23:27Z
Ilya Discuss
10103
191529
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōwada''' (大和田駅, Ōwada-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Rumoi, Hokkaidō, Japon.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ñalnde 1 abriil 2023 sabu ŋakkeende patronage..<ref>{{Cite news|title=鉄道事業の一部廃止の日を繰り上げる届出について|url=https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209074237/https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf|archive-date=2022-12-09|access-date=2023-02-17|publisher=国土交通省北海道運輸局鉄道部}}</ref><ref>{{Cite news|title=留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209052157/https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf|archive-date=2022-12-09|access-date=2023-02-17|work=北海道旅客鉄道}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Rumoi Laabi Mawɗi Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Rumoi nokkuure Fujiyama
== Tuugnorgal ==
heuio6cyuo1e09hl00bpq09baulmynm
191530
191529
2026-10-07T15:24:06Z
Ilya Discuss
10103
191530
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōwada''' (大和田駅, Ōwada-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Rumoi, Hokkaidō, Japon.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ñalnde 1 abriil 2023 sabu ŋakkeende patronage..<ref>{{Cite news|title=鉄道事業の一部廃止の日を繰り上げる届出について|url=https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209074237/https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf|archive-date=2022-12-09|access-date=2023-02-17|publisher=国土交通省北海道運輸局鉄道部}}</ref><ref>{{Cite news|title=留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209052157/https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf|archive-date=2022-12-09|access-date=2023-02-17|work=北海道旅客鉄道}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Rumoi Laabi Mawɗi Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Rumoi nokkuure Fujiyama
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
nhka2yszquh9k2ev3hm8p85rkc5r9y7
Ōyachi Station (Hokkaido)
0
45231
191531
2026-10-07T15:26:04Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Ōyachi (大谷地駅, Ōyachi-eki) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Atsubetsu-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore T17. Staasiyoŋ oo ɓuri ɓadaade ko Stade Atsubetsu Park, ɗo Consadole Sapporo woni ɗoo. Plateauji 1 ■ Laabi Tōzai ngam Sin-Sapporo 2 ■ Laabi Tōzai ngam Miyanosawa Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 21 marse 1982 hawri e udditgol jolngo Tozai Line gila Gaaraas Shiroishi haa Gaaraas Shin-Sapporo. Nokku..."
191531
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Ōyachi (大谷地駅, Ōyachi-eki) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Atsubetsu-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore T17. Staasiyoŋ oo ɓuri ɓadaade ko Stade Atsubetsu Park, ɗo Consadole Sapporo woni ɗoo. Plateauji 1 ■ Laabi Tōzai ngam Sin-Sapporo 2 ■ Laabi Tōzai ngam Miyanosawa Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 21 marse 1982 hawri e udditgol jolngo Tozai Line gila Gaaraas Shiroishi haa Gaaraas Shin-Sapporo. Nokku taariindi Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokusei Gakuen Laawol ngenndiwal 12 (to Asahikawa) Stade Sapporo Atsubetsu Park, ko hojomaaji 20 njahrata e gartirgol ngol Catal Ryūtsū Sapporo (Axes Sapporo) Tuugnorgal
swjn85ees22uv544b6eb7odh5dyqrch
191532
191531
2026-10-07T15:26:27Z
Ilya Discuss
10103
191532
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Ōyachi (大谷地駅, Ōyachi-eki) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Atsubetsu-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore T17. Staasiyoŋ oo ɓuri ɓadaade ko Stade Atsubetsu Park, ɗo Consadole Sapporo woni ɗoo. Plateauji 1 ■ Laabi Tōzai ngam Sin-Sapporo 2 ■ Laabi Tōzai ngam Miyanosawa Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 21 marse 1982 hawri e udditgol jolngo Tozai Line gila Gaaraas Shiroishi haa Gaaraas Shin-Sapporo. Nokku taariindi Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokusei Gakuen Laawol ngenndiwal 12 (to Asahikawa) Stade Sapporo Atsubetsu Park, ko hojomaaji 20 njahrata e gartirgol ngol Catal Ryūtsū Sapporo (Axes Sapporo) Tuugnorgal
29qnzuk4a9uknxpuyisybz5txgq2nzi
191533
191532
2026-10-07T15:28:28Z
Ilya Discuss
10103
191533
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōyachi''' (大谷地駅, Ōyachi-eki) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Atsubetsu-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore T17.
== Staasiyoŋ ==
oo ɓuri ɓadaade ko Stade Atsubetsu Park, ɗo Consadole Sapporo woni ɗoo.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōzai ngam Sin-Sapporo 2 ■ Laabi Tōzai ngam Miyanosawa
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 21 marse 1982 hawri e udditgol jolngo Tozai Line gila Gaaraas Shiroishi haa Gaaraas Shin-Sapporo.
== Nokku ==
taariindi Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokusei Gakuen Laawol ngenndiwal 12 (to Asahikawa) Stade Sapporo Atsubetsu Park, ko hojomaaji 20 njahrata e gartirgol ngol Catal Ryūtsū Sapporo (Axes Sapporo)
== Tuugnorgal ==
izthy9oznkuqf2q1bprmfrbsq5k9vex
191534
191533
2026-10-07T15:29:14Z
Ilya Discuss
10103
191534
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōyachi''' (大谷地駅, Ōyachi-eki) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Atsubetsu-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore T17..<ref name=":0222">{{Cite web|title=地下鉄(高速電車)の概要|trans-title=Overview of the subway (high-speed train)|url=https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119102731/https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-date=19 January 2024|access-date=6 February 2024|website=city.sapporo.jp|language=ja}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo ɓuri ɓadaade ko Stade Atsubetsu Park, ɗo Consadole Sapporo woni ɗoo.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōzai ngam Sin-Sapporo 2 ■ Laabi Tōzai ngam Miyanosawa
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 21 marse 1982 hawri e udditgol jolngo Tozai Line gila Gaaraas Shiroishi haa Gaaraas Shin-Sapporo.
== Nokku ==
taariindi Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokusei Gakuen Laawol ngenndiwal 12 (to Asahikawa) Stade Sapporo Atsubetsu Park, ko hojomaaji 20 njahrata e gartirgol ngol Catal Ryūtsū Sapporo (Axes Sapporo)
== Tuugnorgal ==
49ea8x480ddmfxz6ir469oa1gllh5fk
191535
191534
2026-10-07T15:29:32Z
Ilya Discuss
10103
191535
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Ōyachi''' (大谷地駅, Ōyachi-eki) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Atsubetsu-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore T17..<ref name=":0222">{{Cite web|title=地下鉄(高速電車)の概要|trans-title=Overview of the subway (high-speed train)|url=https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119102731/https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-date=19 January 2024|access-date=6 February 2024|website=city.sapporo.jp|language=ja}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo ɓuri ɓadaade ko Stade Atsubetsu Park, ɗo Consadole Sapporo woni ɗoo.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōzai ngam Sin-Sapporo 2 ■ Laabi Tōzai ngam Miyanosawa
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 21 marse 1982 hawri e udditgol jolngo Tozai Line gila Gaaraas Shiroishi haa Gaaraas Shin-Sapporo.
== Nokku ==
taariindi Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokusei Gakuen Laawol ngenndiwal 12 (to Asahikawa) Stade Sapporo Atsubetsu Park, ko hojomaaji 20 njahrata e gartirgol ngol Catal Ryūtsū Sapporo (Axes Sapporo)
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
3uk51jtdzxjxywfbnf3hgyvyq5jxr93
Rankoshi Station
0
45232
191536
2026-10-07T15:31:10Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Rankoshi (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27". Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Gaagaa otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi laylayti..."
191536
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Rankoshi (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27". Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Gaagaa otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee. Plateauji 1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru. Caggal nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
8pkybiybvtvf5m4eifw19enmkdy1lwa
191538
191536
2026-10-07T17:27:42Z
Ilya Discuss
10103
191538
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Rankoshi (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27". Diidi Stasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate. Gaagaa otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol. Laylaytol station Staasiyoŋ oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee. Plateauji 1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru. Caggal nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate. Ñalnde 1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
1qnpwpyzttj0qnw7nlf0w1ifb4wzlps
191539
191538
2026-10-07T17:30:00Z
Ilya Discuss
10103
191539
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rankoshi''' (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27".
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate.
== Gaagaa ==
otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol.
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate.
== Ñalnde ==
1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
d9ldgc2lbdppw0h2dxz2we4xsmw94mk
191540
191539
2026-10-07T17:30:55Z
Ilya Discuss
10103
191540
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rankoshi''' (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27"..<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018|archive-date=15 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415143512/http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate.
== Gaagaa ==
otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol.
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate.
== Ñalnde ==
1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
b26mb2vsrgxs5e1arylhgn3sx0iuvft
191541
191540
2026-10-07T17:46:13Z
Ilya Discuss
10103
191541
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rankoshi''' (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27"..<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018|archive-date=15 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415143512/http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate.
== Gaagaa ==
otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol.<ref name="teishajo2" /><ref name="timetable">{{cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/pdf/hakodate/kuttyan.pdf|title=Hakodate Main Line - Kutchan - Niseko - Rankoshi Station Timetable|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate.
== Ñalnde ==
1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
7n69tlerxtwdskhucdwbo2c47lafbc0
191542
191541
2026-10-07T17:50:02Z
Ilya Discuss
10103
191542
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rankoshi''' (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27"..<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018|archive-date=15 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415143512/http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate.
== Gaagaa ==
otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol.<ref name="teishajo2" /><ref name="timetable">{{cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/pdf/hakodate/kuttyan.pdf|title=Hakodate Main Line - Kutchan - Niseko - Rankoshi Station Timetable|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee.<ref name="teishajo22">{{Teishajo|II|810}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate.
== Ñalnde ==
1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
pyl2vf3fssl968euh74s3k9h9gs2fnj
191543
191542
2026-10-07T17:50:30Z
Ilya Discuss
10103
191543
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rankoshi''' (蘭越駅, Rankoshi-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hakodate to Rankoshi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Ina wiyee "S27"..<ref name="hokkaidomap">{{cite web|url=http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|title=JR Hokkaido Route Map|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018|archive-date=15 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415143512/http://www2.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/e-route_map.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Hakodate, ina woni 163,4 km e fuɗɗoode laana kaa to Hakodate.
== Gaagaa ==
otooji nokkuuji ɗii, laana Rapid Niseko Liner feewde Sapporo fuɗɗotoo ko dogde gila e gartirgol ngol.<ref name="teishajo2" /><ref name="timetable">{{cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/network/pdf/hakodate/kuttyan.pdf|title=Hakodate Main Line - Kutchan - Niseko - Rankoshi Station Timetable|publisher=JR Hokkaido|access-date=21 February 2018}}</ref>
== Laylaytol station Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi ina kuutoroo laabi ɗiɗi. Ko laamu municipaal Rankoshi huutortoo ɗum.[citation needed] Tikkeeji ordinateeruuji, tikketuuji jaawɗi, e tikketuuji jooɗorde reserved ngam denndaangal laabi JR ina yeeyee.<ref name="teishajo22">{{Teishajo|II|810}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Kutchan e Otaru 2 ■ Laabi mawɗi Hakodate ngam Oshamambe e Hakodate Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ina ndaara feewde Mena, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013 Yiyngo ummoraade e laylaytol ngol ina ndaara Konbu, lewru suwee 2013
== Tariya Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 15 oktoobar 1904 e juuɗe laana njoorndi Hokkaido keeriiɗo, hono staasiyoŋ hakkundeejo e nder fawaade e yaajde nde laawol mum ummoraade Hakodate haa Neppu yaajnaa ngam jokkondirde e nokkuuji laabi ɓurɗi woɗɗude ngam rokkude rewrude e yah-ngartaa ummoraade Hakodate haa Otaru.
== Caggal ==
nde laawol laana njoorndi Hokkaido ngol waɗtaa ngenndi ñalnde 1 sulyee 1907, laana njoorndi laamu Japon (JGR) ƴetti laamu nguu. Ñalnde 12 oktoobar 1909, dingiral ngal naati e laana mawka Hakodate.
== Ñalnde ==
1 abriil 1987, e privatisation laana njoorndi leydi Japon (JNR), lomto JGR, dingiral ngal naati e juuɗe JR Hokkaido. Gila 1 oktoobar 2007, limto dingiral naati e laabi JR Hokkaido, dingiral Rankoshi wonti "S27". Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 5 Biro wuro Rankoshi Posto Rankoshi
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
4vdsswuf4pyyjjngboghazgwzlotno0
Rebun Station
0
45233
191544
2026-10-07T17:51:58Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Rebun (礼文駅, Rebun-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H44 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Tuugnorgal"
191544
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Rebun (礼文駅, Rebun-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H44 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Tuugnorgal
jwkfiq7nwffsx64m0tkg2v6ruyj4j6r
191545
191544
2026-10-07T17:52:19Z
Ilya Discuss
10103
191545
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Rebun (礼文駅, Rebun-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H44 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Tuugnorgal
cxmcvkmql7b7rimuwois02oyb7gba7f
191546
191545
2026-10-07T17:53:26Z
Ilya Discuss
10103
191546
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rebun''' (礼文駅, Rebun-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H44 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Tuugnorgal ==
hfuovqlyi1sttayx7qho302f362li95
191547
191546
2026-10-07T17:54:02Z
Ilya Discuss
10103
191547
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rebun''' (礼文駅, Rebun-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon.<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H44 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Tuugnorgal ==
md3gioqerd47uj0frrladvozsvbkynp
191548
191547
2026-10-07T17:54:20Z
Ilya Discuss
10103
191548
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rebun''' (礼文駅, Rebun-eki) ko gaaraas laana njoorndi to Toyoura, diiwaan Abuta, Hokkaidō, Japon.<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Muroran Laana mawka H44 Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
f0qen5lld76uzindlqa282uz1nsojvg
Rubeshibe Station
0
45234
191549
2026-10-07T17:55:39Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Rubeshibe ( 留辺蘂駅, Rubeshibe-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Kitami, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon. Limoore station mayre ko A56. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Ikutahara limited express okhotsk kitami Ikutahara limited express taisetsu kitami Ikutahara limited rapid kitami ainonai Nishi-Rubeshibe nokkuure Ainonai Tuugnorgal"
191549
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Rubeshibe ( 留辺蘂駅, Rubeshibe-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Kitami, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon. Limoore station mayre ko A56. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Ikutahara limited express okhotsk kitami Ikutahara limited express taisetsu kitami Ikutahara limited rapid kitami ainonai Nishi-Rubeshibe nokkuure Ainonai Tuugnorgal
iap5bgs6zcfmr8buyuq2yt3p4okgp0i
191550
191549
2026-10-07T17:56:08Z
Ilya Discuss
10103
191550
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Rubeshibe ( 留辺蘂駅, Rubeshibe-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Kitami, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon. Limoore station mayre ko A56. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Ikutahara limited express okhotsk kitami Ikutahara limited express taisetsu kitami Ikutahara limited rapid kitami ainonai Nishi-Rubeshibe nokkuure Ainonai Tuugnorgal
c4sbnb4s8ssfuwgq4m2y1htter1hqkb
191551
191550
2026-10-07T17:57:24Z
Ilya Discuss
10103
191551
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rubeshibe''' ( 留辺蘂駅, Rubeshibe-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Kitami, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon.
== Limoore station ==
mayre ko A56.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Ikutahara limited express okhotsk kitami Ikutahara limited express taisetsu kitami Ikutahara limited rapid kitami ainonai Nishi-Rubeshibe nokkuure Ainonai
== Tuugnorgal ==
i14efvf2x0423dx0oj1omylniyt5v0x
191552
191551
2026-10-07T17:59:03Z
Ilya Discuss
10103
191552
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rubeshibe''' ( 留辺蘂駅, Rubeshibe-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Kitami, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon..<ref>{{Cite web|title=Jr hokkaido map|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/route_map.pdf}}</ref>
== Limoore station ==
mayre ko A56.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Ikutahara limited express okhotsk kitami Ikutahara limited express taisetsu kitami Ikutahara limited rapid kitami ainonai Nishi-Rubeshibe nokkuure Ainonai
== Tuugnorgal ==
ly947j11u7c9y2n5bi2t4whno3zhcey
191553
191552
2026-10-07T17:59:25Z
Ilya Discuss
10103
191553
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rubeshibe''' ( 留辺蘂駅, Rubeshibe-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Kitami, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon..<ref>{{Cite web|title=Jr hokkaido map|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/route_map.pdf}}</ref>
== Limoore station ==
mayre ko A56.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Ikutahara limited express okhotsk kitami Ikutahara limited express taisetsu kitami Ikutahara limited rapid kitami ainonai Nishi-Rubeshibe nokkuure Ainonai
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
fje4b9m796shjhd6to1kxiiwxro4yuq
User talk:Modi sidibe
3
45235
191554
2026-10-07T18:00:33Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191554
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 18:00, 7 Yarkomaa 2026 (UTC)
dig6xw7xwn4c473grnx86sibvifj5yq
User talk:Eerat407
3
45236
191555
2026-10-07T18:00:38Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191555
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 18:00, 7 Yarkomaa 2026 (UTC)
dig6xw7xwn4c473grnx86sibvifj5yq
Rumoi Station
0
45237
191556
2026-10-07T18:00:59Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Rumoi (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10..."
191556
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Rumoi (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii peeje mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016. E lewru abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar ñalnde 20 lewru nduu 1, 2023, taƴre hakkunde Ishikari-Numata e ndeeɗoo dingiral udditaa. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
8rhu2tobwo0ze23wszk7o5oyecy8yq4
191557
191556
2026-10-07T18:01:22Z
Ilya Discuss
10103
191557
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Rumoi (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii peeje mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016. E lewru abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar ñalnde 20 lewru nduu 1, 2023, taƴre hakkunde Ishikari-Numata e ndeeɗoo dingiral udditaa. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
n9gt9gvll5eduzvhtszaao19xn266p6
191558
191557
2026-10-07T18:02:49Z
Ilya Discuss
10103
191558
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rumoi''' (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi ==
Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii peeje mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar ñalnde 20 lewru nduu 1, 2023, taƴre hakkunde Ishikari-Numata e ndeeɗoo dingiral udditaa.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
3fg69mdtuhdlzgahi3zjnprfnifruwi
191559
191558
2026-10-07T18:04:23Z
Ilya Discuss
10103
191559
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rumoi''' (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="hobidas20150810">{{cite web|url=http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|script-title=ja: 留萌線(留萌~増毛間)の鉄道事業廃止について|trans-title=Closure of Rumoi Line between Rumoi and Mashike|date=10 August 2015|work=Tetsudo Hobidas|publisher=Neko Publishing Co., Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=11 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=鉄道事業の一部廃止の日を繰り上げる届出について|url=https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|title="留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について"|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf}}</ref>
== Diidi ==
Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii peeje mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar ñalnde 20 lewru nduu 1, 2023, taƴre hakkunde Ishikari-Numata e ndeeɗoo dingiral udditaa.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
r645eqa0qeotbpjawajm4mx8xawjl4t
191560
191559
2026-10-07T18:05:21Z
Ilya Discuss
10103
191560
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rumoi''' (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="hobidas20150810">{{cite web|url=http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|script-title=ja: 留萌線(留萌~増毛間)の鉄道事業廃止について|trans-title=Closure of Rumoi Line between Rumoi and Mashike|date=10 August 2015|work=Tetsudo Hobidas|publisher=Neko Publishing Co., Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=11 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=鉄道事業の一部廃止の日を繰り上げる届出について|url=https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|title="留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について"|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf}}</ref>
== Diidi ==
Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii peeje mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar ñalnde 20 lewru nduu 1, 2023, taƴre hakkunde Ishikari-Numata e ndeeɗoo dingiral udditaa.<ref>{{Cite web|title="留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について"|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
9jdmfmiwh8osa8wikqncptfy4cy8pod
191561
191560
2026-10-07T18:05:47Z
Ilya Discuss
10103
191561
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Rumoi''' (留萌駅, Rumoi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.<ref name="hobidas20150810">{{cite web|url=http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|script-title=ja: 留萌線(留萌~増毛間)の鉄道事業廃止について|trans-title=Closure of Rumoi Line between Rumoi and Mashike|date=10 August 2015|work=Tetsudo Hobidas|publisher=Neko Publishing Co., Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=11 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=鉄道事業の一部廃止の日を繰り上げる届出について|url=https://wwwtb.mlit.go.jp/hokkaido/content/000283326.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|title="留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について"|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf}}</ref>
== Diidi ==
Caggal uddugol taƴre laana hakkunde Rumoi e Mashike ñalnde 4 desaambar 2016 haa udditaa laana hakkunde Rumoi e Ishikari-Numata, Stasiyoŋ Rumoi woni joofnirde laana Rumoi mawka e laana Haboro Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Segoshi nokkuure Ōwada Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii peeje mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar ñalnde 20 lewru nduu 1, 2023, taƴre hakkunde Ishikari-Numata e ndeeɗoo dingiral udditaa.<ref>{{Cite web|title="留萌線(石狩沼田・留萌間)の廃止日繰上げの届出について"|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/CM/Info/press/pdf/221209_KO_Rmoi_line.pdf}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
o4mhtvyj097h20wlntqiup49j5jvuhd
Sakaemachi Station (Hokkaido)
0
45238
191562
2026-10-07T18:07:17Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Sakaemachi (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Limoore station oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol. Plateauji 1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde) Tariya Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino. Nokku..."
191562
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Sakaemachi (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Limoore station oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol. Plateauji 1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde) Tariya Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino. Nokku taariindi Laana ndiwoowa Okadama Dome renndo Sapporo Japon konu garrison Okadama Tuugnorgal
6o47krmw556ptdr7yk51yh7le1eimlh
191563
191562
2026-10-07T18:07:40Z
Ilya Discuss
10103
191563
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Sakaemachi (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Limoore station oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol. Plateauji 1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde) Tariya Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino. Nokku taariindi Laana ndiwoowa Okadama Dome renndo Sapporo Japon konu garrison Okadama Tuugnorgal
azmrxi4f1qbht8beu41d6xep63r9132
191564
191563
2026-10-07T18:09:35Z
Ilya Discuss
10103
191564
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakaemachi''' (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
== Limoore station ==
oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino.
== Nokku ==
taariindi Laana ndiwoowa Okadama Dome renndo Sapporo Japon konu garrison Okadama
== Tuugnorgal ==
52hnbker60bz26ixr35qr4pvsm2f5ja
191565
191564
2026-10-07T18:10:34Z
Ilya Discuss
10103
191565
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakaemachi''' (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
<ref name="nlftp">{{cite web|title=駅別乗降客数 2023年度(令和5年度)版|url=https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-2023.html|website=国土数値情報ダウンロードサイト (Number of passengers boarding and disembarking by station 2023 (Reiwa 5) version)|language=Japanese|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (Japan)|access-date=22 August 2025}}</ref>
== Limoore station ==
oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol.
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino.
== Nokku ==
taariindi Laana ndiwoowa Okadama Dome renndo Sapporo Japon konu garrison Okadama
== Tuugnorgal ==
5jlx2ywvjixjnrnfe2judhh0ytak5ee
191566
191565
2026-10-07T18:11:16Z
Ilya Discuss
10103
191566
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakaemachi''' (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
<ref name="nlftp">{{cite web|title=駅別乗降客数 2023年度(令和5年度)版|url=https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-2023.html|website=国土数値情報ダウンロードサイト (Number of passengers boarding and disembarking by station 2023 (Reiwa 5) version)|language=Japanese|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (Japan)|access-date=22 August 2025}}</ref>
== Limoore station ==
oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol..<ref name=":02">{{Cite web|title=地下鉄(高速電車)の概要|trans-title=Overview of the subway (high-speed train)|url=https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119102731/https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-date=19 January 2024|access-date=6 February 2024|website=city.sapporo.jp|language=ja}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino.
== Nokku ==
taariindi Laana ndiwoowa Okadama Dome renndo Sapporo Japon konu garrison Okadama
== Tuugnorgal ==
fc4g7hn1m2y8x7odql67kng4nsbazak
191567
191566
2026-10-07T18:11:36Z
Ilya Discuss
10103
191567
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakaemachi''' (栄町駅, Sakaemachi-eki) ko gaaraas metro to Higashi-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
<ref name="nlftp">{{cite web|title=駅別乗降客数 2023年度(令和5年度)版|url=https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-2023.html|website=国土数値情報ダウンロードサイト (Number of passengers boarding and disembarking by station 2023 (Reiwa 5) version)|language=Japanese|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (Japan)|access-date=22 August 2025}}</ref>
== Limoore station ==
oo ko H01. Ko ɗoon woni joofnirde worgo laana Tōhō. Dome renndo Sapporo ina yahra e hojomaaji 11 e yahdu e gartirgol ngol..<ref name=":02">{{Cite web|title=地下鉄(高速電車)の概要|trans-title=Overview of the subway (high-speed train)|url=https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119102731/https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-date=19 January 2024|access-date=6 February 2024|website=city.sapporo.jp|language=ja}}</ref>
== Plateauji ==
1 ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 2 ■ Laabi Tōhō (Lowre joofnde)
== Tariya Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana Toho gila e ndeeɗoo staasiyoŋ haa staasiyoŋ Hōsui-Susukino.
== Nokku ==
taariindi Laana ndiwoowa Okadama Dome renndo Sapporo Japon konu garrison Okadama
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
fvf7nlro42eb7pcd21e23xalrcu8h1e
Sakimori Station
0
45239
191568
2026-10-07T18:12:45Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Sakimori ( 崎守駅, Sakimori-eki ) ko gaaraas laaɗe diwooje to Muroran, e nder leydi Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laana mawka Muroran H34 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Kogane - Moto-Wanishi Tuugnorgal"
191568
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Sakimori ( 崎守駅, Sakimori-eki ) ko gaaraas laaɗe diwooje to Muroran, e nder leydi Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laana mawka Muroran H34 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Kogane - Moto-Wanishi Tuugnorgal
swib35jy0appqh6qj41jy8d76pg7utz
191569
191568
2026-10-07T18:13:39Z
Ilya Discuss
10103
191569
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Sakimori ( 崎守駅, Sakimori-eki ) ko gaaraas laaɗe diwooje to Muroran, e nder leydi Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laana mawka Muroran H34 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Kogane - Moto-Wanishi Tuugnorgal
01q3rnp0t9sa734sefu74j9dni0xnm0
191570
191569
2026-10-07T18:14:38Z
Ilya Discuss
10103
191570
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakimori''' ( 崎守駅, Sakimori-eki ) ko gaaraas laaɗe diwooje to Muroran, e nder leydi Hokkaidō, Japon.
== Diidi ==
Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laana mawka Muroran H34 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Kogane - Moto-Wanishi
== Tuugnorgal ==
1tt5hskub032qkawd9540ftw6no9t2r
191571
191570
2026-10-07T18:15:24Z
Ilya Discuss
10103
191571
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakimori''' ( 崎守駅, Sakimori-eki ) ko gaaraas laaɗe diwooje to Muroran, e nder leydi Hokkaidō, Japon.
== Diidi ==
Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Staasiyoŋ laana mawka Muroran H34 Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Muroran Kogane - Moto-Wanishi
== Tuugnorgal ==
[[Category:Japan]]
tbudqxhxarlp8fzc2z895vsgvxkyh2u
Sakuraoka Station
0
45240
191580
2026-10-07T19:49:57Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Sakuraoka (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon. Limoore station mayre ko A34. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922. E privatisaasiyoŋ laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Stations gonɗe saraa..."
191580
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Sakuraoka (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon. Limoore station mayre ko A34. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922. E privatisaasiyoŋ laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Higashi-Asahikawa limtilimtinɗo kitami jaawɗo (Kitami tan) Tōma Tōma nokkuure Higashi-Asahikawa Tuugnorgal
2csoziqlnwkmy8anb8m4lwnx5hghnvl
191581
191580
2026-10-07T19:50:32Z
Ilya Discuss
10103
191581
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Sakuraoka (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon. Limoore station mayre ko A34. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922. E privatisaasiyoŋ laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Higashi-Asahikawa limtilimtinɗo kitami jaawɗo (Kitami tan) Tōma Tōma nokkuure Higashi-Asahikawa Tuugnorgal
9anzija5xxun4rd7vx08ewdhupzncnx
191582
191581
2026-10-07T19:54:16Z
Ilya Discuss
10103
191582
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakuraoka''' (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon.
Limoore station mayre ko A34.
== Diidi ==
Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922.
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Higashi-Asahikawa limtilimtinɗo kitami jaawɗo (Kitami tan) Tōma Tōma nokkuure Higashi-Asahikawa
== Tuugnorgal ==
1ah7qtqkhbeyx7i18gqgfl4w8fyr7r8
191583
191582
2026-10-07T19:55:24Z
Ilya Discuss
10103
191583
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakuraoka''' (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/route_map.pdf}}</ref>
Limoore station mayre ko A34.
== Diidi ==
Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922.
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Higashi-Asahikawa limtilimtinɗo kitami jaawɗo (Kitami tan) Tōma Tōma nokkuure Higashi-Asahikawa
== Tuugnorgal ==
3veej5ur4a61dmbw6hynt1n4khv3rel
191584
191583
2026-10-07T19:56:54Z
Ilya Discuss
10103
191584
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakuraoka''' (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/route_map.pdf}}</ref>
Limoore station mayre ko A34.
== Diidi ==
Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922..<ref name="Teishajo2">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=Teishajo|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=916–917|language=Japanese}}</ref>
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Higashi-Asahikawa limtilimtinɗo kitami jaawɗo (Kitami tan) Tōma Tōma nokkuure Higashi-Asahikawa
== Tuugnorgal ==
kfhjf4n6h8vomw6jypbrxzu6zzf58j0
191585
191584
2026-10-07T20:00:52Z
Ilya Discuss
10103
191585
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sakuraoka''' (桜岡駅, Sakuraoka-eki) ko gaaraas laana njoorndi e nder wuro Asahikawa, e nder diiwaan Hokkaidō, to leydi Japon..<ref>{{Cite web|title=JR Hokkaido Route Map|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/global/pdf/route_map.pdf}}</ref>
Limoore station mayre ko A34.
== Diidi ==
Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Gaaraas Sakuraoka udditaa ñalnde 4 noowammbar 1922..<ref name="Teishajo2">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=Teishajo|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=916–917|language=Japanese}}</ref>
== E privatisaasiyoŋ ==
laawol laana njoorndi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, jolngo ngoo naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido).
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Higashi-Asahikawa limtilimtinɗo kitami jaawɗo (Kitami tan) Tōma Tōma nokkuure Higashi-Asahikawa
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
fl4ogh20hdgurifqveu8jfuut3kawg3
User talk:~2026-49999-13
3
45241
191590
2026-10-08T00:00:48Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191590
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 00:00, 8 Yarkomaa 2026 (UTC)
753xmm2ods6e4mo0whs96avefrbg8f8
User talk:Worm&Virus
3
45242
191591
2026-10-08T00:00:53Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191591
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 00:00, 8 Yarkomaa 2026 (UTC)
753xmm2ods6e4mo0whs96avefrbg8f8
User talk:Pro310
3
45243
191592
2026-10-08T00:00:58Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191592
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 00:00, 8 Yarkomaa 2026 (UTC)
753xmm2ods6e4mo0whs96avefrbg8f8
User talk:Kent Wang
3
45244
191601
2026-10-08T06:00:58Z
TanvirSdqBot
10104
Bot: Jaɓɓama binndaaɗo
191601
wikitext
text/x-wiki
===Jaɓɓama!===
:Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]].
:Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore:
:*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]]
:*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]]
:*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]]
:*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]]
:*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]]
:*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]
:Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama!
[[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 06:00, 8 Yarkomaa 2026 (UTC)
rawe19pxyv4siuf37fzbw3e0xxvxiim
Samani Station
0
45245
191602
2026-10-08T09:37:26Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Samani (様似駅, Samani-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Stasiyoŋ Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nis..."
191602
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Samani (様似駅, Samani-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Stasiyoŋ Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
3fhxsrkabw8ggqxyl2yx8o648uhknwg
191603
191602
2026-10-08T09:38:09Z
Ilya Discuss
10103
191603
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Samani (様似駅, Samani-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Stasiyoŋ Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
il2s2e9inoeshzsw8a3eg2qt9q5wbt4
191604
191603
2026-10-08T09:41:25Z
Ilya Discuss
10103
191604
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Samani''' (様似駅, Samani-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
pnlt31237ud7b7rbuumc8y2m0hkpag1
191605
191604
2026-10-08T09:43:19Z
Ilya Discuss
10103
191605
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Samani''' (様似駅, Samani-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
4jqxfqr9p2jcz65rxd99rhqc4f86flq
191606
191605
2026-10-08T09:44:32Z
Ilya Discuss
10103
191606
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Samani''' (様似駅, Samani-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.<ref name="teishajo19982">{{cite book |script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
nok2ukfvrpoknsrj07qbzcx8z7ya5vv
191619
191606
2026-10-08T10:34:54Z
Fulani215
7983
/* */ fixed typo
191619
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Samani''' ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.<ref name="teishajo19982">{{cite book |script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
12o6zlyjam3rk1zr9sanpqng27hmbtx
191620
191619
2026-10-08T10:36:10Z
Fulani215
7983
/* Himobe */ fixed typo
191620
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Samani''' ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.<ref name="teishajo19982">{{cite book |script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
dhjoll7ke0wfbllkeonndajd89dqnni
191621
191620
2026-10-08T10:36:31Z
Fulani215
7983
/* Stations */ fixed typo
191621
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Samani''' ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Samani, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Samani woni joofnirde fuɗnaange laawol mawngol Hidaka ngol 146,5 km ummoraade Tomakomai, kono golle e taƴre 116 km hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 sabu bonnugol henndu.<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii Kugal Hidaka Laabi mawɗi Ko nokku Nishi-Samani
== Tariya Gaaraas ==
oo udditaa ko ñalnde 10 ut 1937. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.<ref name="teishajo19982">{{cite book |script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=865|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
el8howovd4ptxv3c1xakvxt67ks5zfd
Sapporo Beer Teien Station
0
45246
191607
2026-10-08T09:46:18Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Sapporo Beer Teien ko nokku laana njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo. Tuugnorgal"
191607
wikitext
text/x-wiki
Sapporo Beer Teien ko nokku laana njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo. Tuugnorgal
c2nrjh80ch1cucm75ov02dm2kous0bo
191608
191607
2026-10-08T09:46:54Z
Ilya Discuss
10103
191608
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Sapporo Beer Teien ko nokku laana njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Staasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo. Tuugnorgal
84zs42qsji209twh0x8lvd1z9uirbu5
191609
191608
2026-10-08T09:51:42Z
Ilya Discuss
10103
191609
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Sapporo Beer Teien ko nokku laana''' njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo.
== Tuugnorgal ==
k5zhr3yx24xkef3z64vu49xlslyj5eg
191610
191609
2026-10-08T09:53:10Z
Ilya Discuss
10103
191610
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Sapporo Beer Teien ko nokku laana''' njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo..<ref>{{teishajo|II|836}}</ref><ref>[http://www.sapporobeer.jp/english/guide/hokkaido/ Sapporo Breweries - Brewery & Restaurant Guide] Retrieved on August 4, 2009.</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo.
== Tuugnorgal ==
ht8f15pa5zmcqlh82ychewaa1xvi6v9
191611
191610
2026-10-08T09:54:25Z
Ilya Discuss
10103
191611
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Sapporo Beer Teien ko nokku laana''' njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo..<ref>{{teishajo|II|836}}</ref><ref>[http://www.sapporobeer.jp/english/guide/hokkaido/ Sapporo Breweries - Brewery & Restaurant Guide] Retrieved on August 4, 2009.</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo.
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
5deh6n54tf6rkodprjxen2n7quox90c
191622
191611
2026-10-08T10:37:18Z
Fulani215
7983
/* Himobe */ fixed typo
191622
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Sapporo Beer Teien ko nokku laana''' njoorndi e laawol Chitose to Eniwa, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo..<ref>{{teishajo|II|836}}</ref><ref>[http://www.sapporobeer.jp/english/guide/hokkaido/ Sapporo Breweries - Brewery & Restaurant Guide] Retrieved on August 4, 2009.</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 1 sulyee 1990. Birniwol Hokkaido ngol Sapporo ina woni yeeso staasiyoŋ oo.
== Himobe==
<references />
[[Category:Japan]]
dn1t6emmhmgw5c0juvwvtawexol3243
Sapporo Station (Sapporo Municipal Subway)
0
45247
191612
2026-10-08T09:56:31Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Sapporo ( さっぽろ駅, Sapporo-eki ) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō. Gaaraas oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku 1 ■ Laana Namboku ngam Makomanai 2 ■ Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) ■ La..."
191612
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Sapporo ( さっぽろ駅, Sapporo-eki ) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō. Gaaraas oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku 1 ■ Laana Namboku ngam Makomanai 2 ■ Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) ■ Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo. Plateauji ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
8jpls95a5mf5e4lk08u5j4bt0epkhww
191613
191612
2026-10-08T09:57:22Z
Ilya Discuss
10103
191613
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Sapporo ( さっぽろ駅, Sapporo-eki ) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon. Staasiyoŋ oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō. Gaaraas oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku 1 ■ Laana Namboku ngam Makomanai 2 ■ Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) ■ Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo. Plateauji ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
mkwel2k6qfq1dqzec0goayb4bt37apk
191614
191613
2026-10-08T10:00:58Z
Ilya Discuss
10103
191614
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sapporo''' ( さっぽろ駅, Sapporo-eki ) ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku 1 ■ Laana Namboku ngam Makomanai 2 ■ Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) ■ Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
s9yzvw2kmq32251c6xqu8fou6455yiz
191615
191614
2026-10-08T10:23:07Z
Fulani215
7983
/* */ fixed typo
191615
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku 1 ■ Laana Namboku ngam Makomanai 2 ■ Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) ■ Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) ■ Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
scsr188qfoi1f22ggcjz1rxnh6wv4hf
191616
191615
2026-10-08T10:23:41Z
Fulani215
7983
/* Gaaraas */ fixed typo
191616
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku Laana Namboku ngam Makomanai Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
c2h6xwjcvu12lto279z5qopm7g9xmai
191617
191616
2026-10-08T10:24:10Z
Fulani215
7983
/* Himobe */ fixed typo
191617
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e "H07" wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku Laana Namboku ngam Makomanai Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
9aufb33vguhsqt9pvrup77b91gs995a
191618
191617
2026-10-08T10:32:11Z
Fulani215
7983
/* Staasiyoŋ */ fixed typo
191618
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e H07 wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku Laana Namboku ngam Makomanai Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
kuhollh8a9imxirg6yz7odyyr8kxxjj
191623
191618
2026-10-08T10:50:49Z
Ilya Discuss
10103
191623
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.<ref>{{Cite web|title=Route Map|url=http://www.city.sapporo.jp/st/english/routemap.html|access-date=2016-11-20|publisher=City of Sapporo}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e H07 wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku Laana Namboku ngam Makomanai Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
a8mspeijype9vsm9qjzkbmfoq3npsai
191624
191623
2026-10-08T10:51:36Z
Ilya Discuss
10103
191624
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.<ref>{{Cite web|title=Route Map|url=http://www.city.sapporo.jp/st/english/routemap.html|access-date=2016-11-20|publisher=City of Sapporo}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e H07 wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku Laana Namboku ngam Makomanai Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.<ref name=":02">{{Cite web|title=地下鉄(高速電車)の概要|trans-title=Overview of the subway (high-speed train)|url=https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119102731/https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-date=19 January 2024|access-date=6 February 2024|website=city.sapporo.jp|language=ja}}</ref>
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
o5vlqst7d4gyoa5ya57zf2pygjqjszo
191625
191624
2026-10-08T10:51:54Z
Ilya Discuss
10103
191625
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Sapporo''' ko gaaraas metrooji wuro Sapporo e nder wuro Chūō-ku, Sapporo, Hokkaido, Japon.<ref>{{Cite web|title=Route Map|url=http://www.city.sapporo.jp/st/english/routemap.html|access-date=2016-11-20|publisher=City of Sapporo}}</ref>
== Staasiyoŋ ==
oo ina waɗi limoore "N06" wonande laana Namboku, e H07 wonande laana Tōhō.
== Gaaraas ==
oo ina jokkondiri e Gaaraas JR Hokkaido Sapporo e laawol les leydi. Plateauji Laabi Namboku Laana Namboku ngam Makomanai Line Namboku ngam Asabu Laana Tōhō 3(Laabi Toho No.1) Laabi Tōhō ngam Fukuzumi 4(Laabi Toho No.2) Laabi Tōhō ngam Sakaemachi Kollitgol kabaruuji jolngo Kollitgol kabaruuji jolngo Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Laawol hakkunde laana Namboku e laylaytol laana Toho Platform Toho Line Platform Toho Line Tariya Diɗɗal ngal udditaa ko ñalnde 16 desaambar 1971 hawri e udditgol laana Namboku gila diɗɗal Makomanai haa diɗɗal Kita-Nijuyo-Jo.<ref name=":02">{{Cite web|title=地下鉄(高速電車)の概要|trans-title=Overview of the subway (high-speed train)|url=https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119102731/https://www.city.sapporo.jp/st/subway/gaiyo/gaiyo.html|archive-date=19 January 2024|access-date=6 February 2024|website=city.sapporo.jp|language=ja}}</ref>
== Plateauji ==
ngam laana Tōhō udditaama ñalnde 2 desaambar 1988 hawri e udditgol laana kaa. Nokku taariindi Gaaraas Sapporo (JR Hokkaido) Stasiyoŋ Sapporo ko nokku ɗo otooji njolnata Laawol ngenndiwal 5, (to Hakodate) Mahdi Biro ƴellitaare Hokkaido Duɗal jaaɓi haaɗtirde Hokkaido Gardiiɗo polis Hokkaido Posto hakkundeejo Sapporo Suudu Sapporo 1, (suudu Biro laamu Sapporo) Fedde gollondiral ndema Sapporo (JA Sapporo), calɗi Chuo Tower JR mo Sapporo Nokku koode Sapporo, nokku coftal ɓalli Magasin Daimaru, cakkital Sapporo Keeri sinemaa Sapporo Esta Sapporo, nokku coftal ɓalli Tokyu Magasin mawɗo Asty 45 ko suudu Paseo nokku coftal ɓalli Nokku coggu Apia Loft Magasin Sapporo Otel Otani Keso Sapporo Banki Pasifik worgo, njuɓɓudi Kitashichijo Banke Hokkaido mo Sapporo-eki Banke Mizuho, suudu Sapporo Banki Aozora, suudu Sapporo Banke Aomori, suudu Sapporo Banki Suruga, suudu Sapporo Banke Daishi, to suudu Sapporo Banke Hidaka shinkin, Catal Sapporo
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
<references />
[[Category:Japan]]
2x72db7p3n1d3bgei1ekjjtd9f9jhsa
Satsunai Station
0
45248
191626
2026-10-08T10:53:37Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Satsunai (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku. Tooɓere Stasiyoŋ Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii. Laabi ɗii fof ina udditanaa otooji..."
191626
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Satsunai (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku. Tooɓere Stasiyoŋ Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii. Laabi ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo. Lonngere express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo. Ko ɗum huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
nqi8kyo8770010ad4anf0pa8gt7s88d
191627
191626
2026-10-08T10:53:56Z
Ilya Discuss
10103
191627
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Satsunai (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum. Diidi Staasiyoŋ oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku. Tooɓere Stasiyoŋ Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii. Laabi ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo. Lonngere express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo. Ko ɗum huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992. Plateauji 1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala. Nokku taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
cdqgeyl2bxbmc963ex64qiand9burep
191628
191627
2026-10-08T10:56:09Z
Ilya Discuss
10103
191628
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satsunai''' (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
oxsfhqrwvj2jtlovdjttve9rr1oal0j
191629
191628
2026-10-08T10:56:57Z
Ilya Discuss
10103
191629
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satsunai''' (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
076c8o3bwo3whtg5gf83ltmsovbsi67
191630
191629
2026-10-08T10:58:03Z
Ilya Discuss
10103
191630
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satsunai''' (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
tk2ub5l5lw7k8ki700dp754vzde04kf
191631
191630
2026-10-08T10:58:43Z
Ilya Discuss
10103
191631
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satsunai''' (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.<ref>[https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-v2_6.html 国土数値情報 駅別乗降客数データ ] - 国土交通省、2020年9月21日閲覧</ref>
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
mm8hjgjcw1alabxyvjqtfx6bpigl0aq
191632
191631
2026-10-08T10:59:06Z
Ilya Discuss
10103
191632
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satsunai''' (札内駅, Satsunai-eki) ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.<ref>[https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-v2_6.html 国土数値情報 駅別乗降客数データ ] - 国土交通省、2020年9月21日閲覧</ref>
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
9hxs0035wkhw2lqmbkgr4xlsnvuesta
191652
191632
2026-10-08T11:12:49Z
Fulani215
7983
/* */ fixed typo
191652
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Satsunai''' ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.<ref>[https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-v2_6.html 国土数値情報 駅別乗降客数データ ] - 国土交通省、2020年9月21日閲覧</ref>
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
e01qmy09copeuf57ip3s5d6le20b71e
191653
191652
2026-10-08T11:13:10Z
Fulani215
7983
/* Diidi Staasiyoŋ */ fixed typo
191653
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Satsunai''' ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>.
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.<ref>[https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-v2_6.html 国土数値情報 駅別乗降客数データ ] - 国土交通省、2020年9月21日閲覧</ref>
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
1 ■ Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro 2 ■ Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
pf530j1frbvzu7g7btm8tki178h4afh
191656
191653
2026-10-08T11:13:35Z
Fulani215
7983
/* Plateauji */ fixed typo
191656
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Satsunai''' ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>.
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.<ref>[https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-v2_6.html 国土数値情報 駅別乗降客数データ ] - 国土交通省、2020年9月21日閲覧</ref>
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
87efma0hojg6979ew69pg18zdy76jyk
191657
191656
2026-10-08T11:13:58Z
Fulani215
7983
/* Himobe */ fixed typo
191657
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gaaraas Satsunai''' ko gaaraas laana njoorndi gonɗo e wuro Makubetsu, diiwaan Nakagawa, Hokkaidō, Ko JR Hokkaido gollotoo ɗum.<ref name="kawashima">{{Cite book|last=Kawashima|first=Ryōzō|script-title=ja:北海道ライン 全線・全駅・全配線・第3巻 道東 道北 エリア|year=2016|publisher=Kodansha|isbn=4062951800|trans-title=Japan Railways Illustrated. Hokkaido. All lines, all stations, all track layouts. Volume 3 East and North areas|language=Japanese|pages=22, 67}}</ref><ref name="hacchi">{{cite web|url=http://hacchi-no-he.net/line/nemuro/station/0260_satsunai.htm|title=幕別駅|trans-title=Satsunai Station|accessdate=16 March 2025|website=hacchi-no-he.net}}</ref>
== Diidi Staasiyoŋ ==
oo ina huutoree e laana mawka Nemuro, ina woni 48,6 km e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Shintoku.<ref name="Teishajo">{{cite book|last1=Ishino|first1=Satoshi|title=停車場変遷大事典. 国鉄・JR 編|publisher=Japan Travel Bureau|year=1998|isbn=978-4-533-02980-6|page=877|language=Japanese}}</ref>.
== Tooɓere Stasiyoŋ ==
Satsunai ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji ɗiɗi laylayti banngeeji ɗiɗi e laabi ɗiɗi, jokkondirɗi e taƴre tolno e hakkunde laylayti ɗii.<ref>[https://nlftp.mlit.go.jp/ksj/gml/datalist/KsjTmplt-S12-v2_6.html 国土数値情報 駅別乗降客数データ ] - 国土交通省、2020年9月21日閲覧</ref>
== Laabi ==
ɗii fof ina udditanaa otooji ɗii e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, kono laana mawka ka ko laana ndiwoowa 2, fa’de e galle laamorgo ngoo.
== Lonngere ==
express e marsandiis ina njahra e laawol 2 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala, tawi noon otooji nokkuuji ɗii ina keewi dartaade e laawol 1 ngol e banngeeji ɗiɗi ɗii kala. Mahdi station oo woni ko bannge worgo station oo.
== Ko ɗum ==
huunde nde alaa ɗo haaɗi. Wonno ko nokku jolngo marsandiis bannge fuɗnaange-rewo dingiral ngal, kono ngal momtaa ko e lewru suwee 1982. Won kadi laabi keertiiɗi feewde e nokku ɗo petroŋ Daikyo Oil woni ɗoo e nokku LPG mo Iwatani Corporation, ɗiin ɗiɗi fof ngoni ko e fuɗnaange dingiral ngal, kono ɗiin fof momtaa ko e lewru abriil 1992.
== Plateauji ==
Laana mawka Nemuro ngam Obihiro e Sintoku ngam Kushiro Laabi mawɗi Nemuro <bannge> Suudu fadndo Suudu fadndo Plateauji Plateauji Taƴde tolno Taƴde tolno Tariya Gaaraas Satsunai udditaa ñalnde 7 lewru Yarkomaa 1910 e dow laabi njamndi laamu Japon.
== E nder ==
jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gartirgal ngal naati e les njiimaandi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido). Limlebbi yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree ko ina tolnoo e 626 neɗɗo ñalnde kala.
== Nokku ==
taariindi Laawol lesdi Japon 38 Laawol lesdi Japon 242 Laawol mawngol Hokkaido ngol 441 laawol gartirgol Satsunai Laawol mawngol Hokkaido 151 laawol Makubetsu-Obihiro-Memuro Makubetsu wuro Satsunai
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Himobe==
<references />
[[Category:Japan]]
masn0zmk0756yevtnmdpu2puwpnfysi
Satteki Station
0
45249
191633
2026-10-08T11:00:30Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Satteki (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde dingira..."
191633
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Satteki (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal uddetee ko ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa ko woni e mum so wonaa laana ndiwoowa Sasshō, kono ñalngu uddugol ngol artiraa ko ñalnde 17 abriil sabu rafi COVID-19. Tuugnorgal
81igor63tdadn4vplu0747lxj39ktem
191634
191633
2026-10-08T11:00:50Z
Ilya Discuss
10103
191634
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Satteki (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol. Mahdi station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960. E lewru Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal uddetee ko ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa ko woni e mum so wonaa laana ndiwoowa Sasshō, kono ñalngu uddugol ngol artiraa ko ñalnde 17 abriil sabu rafi COVID-19. Tuugnorgal
7pxoaaobv978tmqntbq3kluxrjweame
191635
191634
2026-10-08T11:02:16Z
Ilya Discuss
10103
191635
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satteki''' (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol.
== Mahdi ==
station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal uddetee ko ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa ko woni e mum so wonaa laana ndiwoowa Sasshō, kono ñalngu uddugol ngol artiraa ko ñalnde 17 abriil sabu rafi COVID-19.
== Tuugnorgal ==
ljx4fn6ckiz9d07eusma4ufo3qh3t7q
191636
191635
2026-10-08T11:03:08Z
Ilya Discuss
10103
191636
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satteki''' (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.<ref name="closeannounce">{{Cite web|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/korona/pdf/20200416_KO_sassyo2.pdf|title=The Last Service on Sasshō Line (Hokkaidō-Iryōdaigaku - Shin-Totsukawa)|date=16 April 2020}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol.
== Mahdi ==
station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal uddetee ko ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa ko woni e mum so wonaa laana ndiwoowa Sasshō, kono ñalngu uddugol ngol artiraa ko ñalnde 17 abriil sabu rafi COVID-19.
== Tuugnorgal ==
bpjdbm0p4dqf0spmuw0zquby8bu5uzm
191637
191636
2026-10-08T11:03:50Z
Ilya Discuss
10103
191637
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satteki''' (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.<ref name="closeannounce">{{Cite web|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/korona/pdf/20200416_KO_sassyo2.pdf|title=The Last Service on Sasshō Line (Hokkaidō-Iryōdaigaku - Shin-Totsukawa)|date=16 April 2020}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol.<ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/corporate/region/pdf/koumoku/03_2017.pdf|title=札沼線(北海道医療大学・新十津川間)}}</ref>
== Mahdi ==
station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal uddetee ko ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa ko woni e mum so wonaa laana ndiwoowa Sasshō, kono ñalngu uddugol ngol artiraa ko ñalnde 17 abriil sabu rafi COVID-19.
== Tuugnorgal ==
k24becicsjnnrir8j6w4mkhs98s1elk
191638
191637
2026-10-08T11:04:08Z
Ilya Discuss
10103
191638
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Satteki''' (札的駅, Satteki-eki) ko gaaraas laaɗe diwooje to Urausu, diiwaan Kabato, Hokkaidō, Japon.<ref name="closeannounce">{{Cite web|url=https://www.jrhokkaido.co.jp/korona/pdf/20200416_KO_sassyo2.pdf|title=The Last Service on Sasshō Line (Hokkaidō-Iryōdaigaku - Shin-Totsukawa)|date=16 April 2020}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi Sasshō Laylaytol station Stasiyoŋ oo ina jogii plateau bannge golloowo laawol gootol.<ref>{{Cite web|url=http://www.jrhokkaido.co.jp/corporate/region/pdf/koumoku/03_2017.pdf|title=札沼線(北海道医療大学・新十津川間)}}</ref>
== Mahdi ==
station mo alaa gollotooɓe ina woni sara plateau oo.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi Sasshō Osokinai - Urausu Tariya Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 1 suwee 1960.
== E lewru ==
Duujal 2018, anndinaama wonde dingiral ngal uddetee ko ñalnde 7 mee 2020, wondude e heddiiɓe e taƴre nde alaa ko woni e mum so wonaa laana ndiwoowa Sasshō, kono ñalngu uddugol ngol artiraa ko ñalnde 17 abriil sabu rafi COVID-19.
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
bmtd6rbtbl6te5847j81lvrpx3o13i8
Sattsuru Station
0
45250
191640
2026-10-08T11:05:30Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Sattsuru (札弦駅, Sattsuru-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Senmō to Kiyosato, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Stasiyoŋ Sattsuru ina huutoree e laawol mawngol Senmō, ina waɗi limoore B68. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Senmō Laabi mawɗi Kiyosatocho rapid shiretoko midori Midori nokkuure Kiyosatocho Jokkondire yaajɗe"
191640
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Sattsuru (札弦駅, Sattsuru-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Senmō to Kiyosato, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Stasiyoŋ Sattsuru ina huutoree e laawol mawngol Senmō, ina waɗi limoore B68. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Senmō Laabi mawɗi Kiyosatocho rapid shiretoko midori Midori nokkuure Kiyosatocho Jokkondire yaajɗe
nqjwrlbsybsmmulvcr72c8jpc8sfn6z
191641
191640
2026-10-08T11:05:51Z
Ilya Discuss
10103
191641
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Sattsuru (札弦駅, Sattsuru-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Senmō to Kiyosato, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Diidi Stasiyoŋ Sattsuru ina huutoree e laawol mawngol Senmō, ina waɗi limoore B68. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Senmō Laabi mawɗi Kiyosatocho rapid shiretoko midori Midori nokkuure Kiyosatocho Jokkondire yaajɗe
ot0fx7qops7bjjewwgbnf3n1qmwiva8
191643
191641
2026-10-08T11:06:50Z
Ilya Discuss
10103
191643
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sattsuru''' (札弦駅, Sattsuru-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Senmō to Kiyosato, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Sattsuru ina huutoree e laawol mawngol Senmō, ina waɗi limoore B68.
Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Senmō Laabi mawɗi Kiyosatocho rapid shiretoko midori Midori nokkuure Kiyosatocho
== Jokkondire yaajɗe ==
on0vkze4j108jm75kizpusninnljksx
191644
191643
2026-10-08T11:07:08Z
Ilya Discuss
10103
191644
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Sattsuru''' (札弦駅, Sattsuru-eki) ko gaaraas laana njoorndi e laawol mawngol Senmō to Kiyosato, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Sattsuru ina huutoree e laawol mawngol Senmō, ina waɗi limoore B68.
Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Senmō Laabi mawɗi Kiyosatocho rapid shiretoko midori Midori nokkuure Kiyosatocho
== Jokkondire yaajɗe ==
[[Category:Japan]]
gylwi97k17wwpkg8itdvv4ljub44jiz
Segoshi Station
0
45251
191646
2026-10-08T11:08:19Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Segoshi (瀬越駅, Segoshi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 4 desaambar 2016. Diidi Stasiyoŋ Segoshi ko laana mawka Rumoi gollotoo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Reuke nokkuure Rumoi Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii eɓɓaande mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde..."
191646
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Segoshi (瀬越駅, Segoshi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 4 desaambar 2016. Diidi Stasiyoŋ Segoshi ko laana mawka Rumoi gollotoo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Reuke nokkuure Rumoi Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii eɓɓaande mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016. E lewru abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar, ñalnde 21 lewru nduu. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
gs9dxxnoeke4dm2nq9olkijc25qvtwm
191647
191646
2026-10-08T11:08:37Z
Ilya Discuss
10103
191647
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Segoshi (瀬越駅, Segoshi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Stasiyoŋ oo udditaa ko ñalnde 4 desaambar 2016. Diidi Stasiyoŋ Segoshi ko laana mawka Rumoi gollotoo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Reuke nokkuure Rumoi Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii eɓɓaande mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016. E lewru abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar, ñalnde 21 lewru nduu. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
qeu28mptjmwj24wxfwr9sqgth1b7l94
191648
191647
2026-10-08T11:10:27Z
Ilya Discuss
10103
191648
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Segoshi''' (瀬越駅, Segoshi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 4 desaambar 2016.
== Diidi Stasiyoŋ ==
Segoshi ko laana mawka Rumoi gollotoo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Reuke nokkuure Rumoi Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii eɓɓaande mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar, ñalnde 21 lewru nduu.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
6sj4f29w7g8i8v90sxd61si66rgsdep
191650
191648
2026-10-08T11:11:41Z
Ilya Discuss
10103
191650
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Segoshi''' (瀬越駅, Segoshi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 4 desaambar 2016..<ref name="hobidas20150810">{{cite web|url=http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|script-title=ja: 留萌線(留萌~増毛間)の鉄道事業廃止について|trans-title=Closure of Rumoi Line between Rumoi and Mashike|date=10 August 2015|work=Tetsudo Hobidas|publisher=Neko Publishing Co., Ltd.|location=Japan|language=Japanese|accessdate=11 August 2015|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208165438/http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|url-status=dead}}</ref><ref name="doshin20160408">{{cite web|url=http://dd.hokkaido-np.co.jp/news/society/society/1-0257233.html|script-title=ja: JR留萌線留萌―増毛間12月4日に廃止 増毛町が同意|trans-title=Mashike agrees to closure of JR Rumoi Line between Rumoi and Mashike on 4 December|date=8 April 2016|work=Doshin Web|publisher=The Hokkaido Shimbun Press|location=Japan|language=Japanese|accessdate=14 April 2016}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
Segoshi ko laana mawka Rumoi gollotoo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Reuke nokkuure Rumoi Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii eɓɓaande mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar, ñalnde 21 lewru nduu.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
96emfg1rwtez6e9106660srugw21qig
191651
191650
2026-10-08T11:12:11Z
Ilya Discuss
10103
191651
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Segoshi''' (瀬越駅, Segoshi-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Rumoi to Rumoi, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo.
== Stasiyoŋ ==
oo udditaa ko ñalnde 4 desaambar 2016..<ref name="hobidas20150810">{{cite web|url=http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|script-title=ja: 留萌線(留萌~増毛間)の鉄道事業廃止について|trans-title=Closure of Rumoi Line between Rumoi and Mashike|date=10 August 2015|work=Tetsudo Hobidas|publisher=Neko Publishing Co., Ltd.|location=Japan|language=Japanese|accessdate=11 August 2015|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208165438/http://rail.hobidas.com/news/info/article/post_279.html|url-status=dead}}</ref><ref name="doshin20160408">{{cite web|url=http://dd.hokkaido-np.co.jp/news/society/society/1-0257233.html|script-title=ja: JR留萌線留萌―増毛間12月4日に廃止 増毛町が同意|trans-title=Mashike agrees to closure of JR Rumoi Line between Rumoi and Mashike on 4 December|date=8 April 2016|work=Doshin Web|publisher=The Hokkaido Shimbun Press|location=Japan|language=Japanese|accessdate=14 April 2016}}</ref>
== Diidi Stasiyoŋ ==
Segoshi ko laana mawka Rumoi gollotoo. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Rumoi Laabi Mawɗi Reuke nokkuure Rumoi Tariya Ñalnde 10 lewru bowte hitaande 2015, JR Hokkaido hollitii eɓɓaande mum ngam uddude taƴre 16,7 km nde laana ndiwoowa caggal Rumoi haa Mashike e hitaande 2016.
== E lewru ==
abriil 2016, anndinii e dow laabi wonde taƴre nde ummoraade Rumoi haa Mashike maa uddu e lewru desaambar, ñalnde 21 lewru nduu.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
f42p1t9uxnx14i1hezgzhmqmylrfadu
Glory Iroka
0
45252
191654
2026-10-08T11:13:14Z
Adam644
9917
Created page with "'''Glory Iroka''' (jibinaa ko 3 lewru Yarkomaa 1990) ko ɓiɗɗo fuku koyɗe leydi Naajeeriya, o fijata ko e fuku koyɗe hakkundeere e nder fedde rewɓe Naajeeriya wiyeteende Rivers Angels e fedde fuku koyɗe rewɓe Naajeeriya. == Golle hakkunde leyɗeele == O jeyaa ko e kippu leydi Najeriya e nder kawgel rewɓe Afrik e hitaande 2012 e hitaande 2014, o heɓi heen kadi.[2]"
191654
wikitext
text/x-wiki
'''Glory Iroka''' (jibinaa ko 3 lewru Yarkomaa 1990) ko ɓiɗɗo fuku koyɗe leydi Naajeeriya, o fijata ko e fuku koyɗe hakkundeere e nder fedde rewɓe Naajeeriya wiyeteende Rivers Angels e fedde fuku koyɗe rewɓe Naajeeriya.
== Golle hakkunde leyɗeele ==
O jeyaa ko e kippu leydi Najeriya e nder kawgel rewɓe Afrik e hitaande 2012 e hitaande 2014, o heɓi heen kadi.[2]
5r03d6x4xhf8ibm7fzjqm2j4uej21a4
191659
191654
2026-10-08T11:15:04Z
Adam644
9917
191659
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Glory Iroka''' (jibinaa ko 3 lewru Yarkomaa 1990) ko ɓiɗɗo fuku koyɗe leydi Naajeeriya, o fijata ko e fuku koyɗe hakkundeere e nder fedde rewɓe Naajeeriya wiyeteende Rivers Angels e fedde fuku koyɗe rewɓe Naajeeriya.
== Golle hakkunde leyɗeele ==
O jeyaa ko e kippu leydi Najeriya e nder kawgel rewɓe Afrik e hitaande 2012 e hitaande 2014, o heɓi heen kadi.[2]
== Teddungal ==
=== Je lesdi feere ===
'''Naajeeriya'''
Kaɓirɗe rewɓe Afrik (2): 2014
== Tuugnorgal ==
{{Reflist}}
== Jokkondire yaajɗe ==
Teddungal Iroka – limngal kawgel FIFA (arsiif)
Teddungal Iroka to laawol fuku koyɗe
lyv5a6mzp4bkd6s4u0fkz3v8qpw3d3o
Seppu Station
0
45253
191655
2026-10-08T11:13:34Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Seppu (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nok..."
191655
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Seppu (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
6o8ocwauonlgltyrlmr71rr52b7ewqm
191658
191655
2026-10-08T11:14:07Z
Ilya Discuss
10103
191658
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Seppu (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu. Tariya Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido. Ƴeew kadi Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Tuugnorgal
merjra2oxl24d3dr8co1e9e7azprmrg
191660
191658
2026-10-08T11:15:17Z
Ilya Discuss
10103
191660
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Seppu''' (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu.
== Tariya ==
Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
j47xepkwv40vfcox6t5w2h8jrb7ch61
191661
191660
2026-10-08T11:15:56Z
Ilya Discuss
10103
191661
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Seppu''' (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
== Tariya ==
Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido.
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
b06tscga38fq7cpxzf1o0w8yxx6qy4m
191662
191661
2026-10-08T11:16:39Z
Ilya Discuss
10103
191662
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Seppu''' (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
== Tariya ==
Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido..<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=863|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
3r59r8fpeez3nqyxj5k9t79a9opa39s
191663
191662
2026-10-08T11:16:58Z
Ilya Discuss
10103
191663
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Seppu''' (節婦駅, Seppu-eki) ko gartirgal laana njoorndi e laawol mawngol Hidaka to Niikappu, Hokkaido, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi Hokkaido (JR Hokkaido) gollotoo. Sarwisaaji dow taƴre 116 km laabi hakkunde Mukawa e Samani dartinaama haa abada gila lewru Yarkomaa 2015 ngam bonnugo henndu..<ref name="trafficnews20161222">{{cite web|url=https://trafficnews.jp/post/61922/|script-title=ja: 日高本線・鵡川~様似間の復旧を断念 JR北海道、地元と協議へ|trans-title=JR Hokkaido abandons reopening of Hidaka Main Line between Mukawa and Samani|date=22 December 2016|work=Traffic News|publisher=Mediavague Co. Ltd.|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222054706/https://trafficnews.jp/post/61922/|archivedate=22 December 2016|url-status=live|accessdate=4 April 2017}}</ref>
== Tariya ==
Gaaraas oo udditaa ko ñalnde 7 desaambar 1926. E nder jeyi leydi Japon (JNR) ñalnde 1 abriil 1987, gaaraas oo naati e juuɗe JR Hokkaido..<ref name="teishajo1998">{{cite book|script-title=ja: 停車場変遷大辞典 国鉄・JR編|trans-title=Station Transition Directory - JNR/JR|publisher=JTB|editor1-last=Ishino|editor1-first=Tetsu|year=1998|location=Japan|language=Japanese|volume=II|page=863|isbn=4-533-02980-9}}</ref>
== Ƴeew kadi ==
Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
e03xqzxb7em7pn8srnomtdp7x7i1i53
Setose Station
0
45254
191665
2026-10-08T11:18:19Z
Ilya Discuss
10103
Created page with "Gaaraas Setose ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗo..."
191665
wikitext
text/x-wiki
Gaaraas Setose ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗoo joɗnde Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Engaru nokkuure Maruseppu Tuugnorgal
lc4rtij7sjgm6k2so7qg8ekxf1qegrk
191666
191665
2026-10-08T11:18:40Z
Ilya Discuss
10103
191666
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}Gaaraas Setose ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49. Diidi Sosiyetee laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe. Stations gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗoo joɗnde Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Engaru nokkuure Maruseppu Tuugnorgal
rdwchp94v2nw65tl1xm1wz2nwye6mqd
191667
191666
2026-10-08T11:19:45Z
Ilya Discuss
10103
191667
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Setose''' ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49.
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗoo joɗnde Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Engaru nokkuure Maruseppu
== Tuugnorgal ==
nnysiwiqfrkj8dbyhhhrhkq8jq1rttu
191668
191667
2026-10-08T11:20:30Z
Ilya Discuss
10103
191668
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Setose''' ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49.<ref>{{Cite web|title=JR Sekihoku Main Line|url=https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/railroad/00000222/|website=Japan Travel}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe.
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗoo joɗnde Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Engaru nokkuure Maruseppu
== Tuugnorgal ==
t8tgc0ezv80q7qotri7uzgi2ajeqezu
191669
191668
2026-10-08T11:21:06Z
Ilya Discuss
10103
191669
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Setose''' ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49.<ref>{{Cite web|title=JR Sekihoku Main Line|url=https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/railroad/00000222/|website=Japan Travel}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗoo joɗnde Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Engaru nokkuure Maruseppu
== Tuugnorgal ==
p3spcobwruy4hkh153jfctc82tw7gwy
191670
191669
2026-10-08T11:21:27Z
Ilya Discuss
10103
191670
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Gaaraas Setose''' ( 瀬戸瀬駅, Setose-eki) ko gartirgal laana njoorndi to Engaru, e nder diiwaan Hokkaidō, Japon. Limoore station mayre ko A49.<ref>{{Cite web|title=JR Sekihoku Main Line|url=https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/railroad/00000222/|website=Japan Travel}}</ref>
== Diidi Sosiyetee ==
laana njoorndi Hokkaido Laabi mawɗi Sekihoku Tariya Peeje garooje E lewru suwee 2023, ndeeɗoo dingiral suɓaama ngam jeyeede e dingiral 42 gonngal e lowre JR Hokkaido potngal momteede sabu ŋakkeende yahooɓe..<ref>{{Cite web|last=Sugiyama|first=Junichi|date=26 June 2023|title=「JR北海道が42駅廃止検討」報道、宗谷本線の駅がごっそり消える?|trans-title=Report of JR Hokkaido regarding abolition of 42 Stations, majority of which are on the Soya Main Line|url=https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627012656/https://news.mynavi.jp/article/20230626-jrhokkaido/|archive-date=27 June 2023|access-date=4 July 2023|website=MyNavi Corporation|language=ja}}</ref>
== Stations ==
gonɗe saraaji ɗii " Kugal " Laabi mawɗi Sekihoku Kitami Rapid Limited: Joofnataa e ndeeɗoo joɗnde Okhotsk Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Taisetsu Express limité: Joofnataa e ndeeɗoo jolngo Engaru nokkuure Maruseppu
== Tuugnorgal ==
<references />
[[Category:Japan]]
b7t8cf3ctbwutvazkuf2wifctuur6dz