Wikipedia ffwiki https://ff.wikipedia.org/wiki/Hello_ja%C9%93%C9%93orgo MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Gine 0 1476 193317 140593 2026-10-20T15:38:31Z Gayobah13 10275 193317 wikitext text/x-wiki {{1}} {{P1|Alkule lateŋ}} {{P2|[[Gine/adlam|𞤀𞤣𞤤𞤢𞤥 𞤆𞤵𞤤𞤢𞤪]]}} {{2}} ''Mni'' ''Iin'' {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Gine<br/>Republic of Guinea'''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[Fichier:Flag of Guinea.svg|Iilal|125px]] | align="center" width="140px" | [[Fichier:Coat of arms of Guinea.svg|Fiɓtol|150px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''Jobbitoore leydi: Travail, Justice, Solidarité''</small> |- | align=center colspan=2 | |- | align=center colspan=2 | |- | '''Ɗemngal laawɗinaangal''' | Franseere |- | '''Laamorde''' | [[Konakiri]] |- | '''Saare ɓurnde caʼe fuu mawnude''' | Konakiri |- |'''Jagorɗo''' | [[Mamadi Doumbouya]] |- | align=center colspan=2 | |- | align=center colspan=2 | |} ''istir'' on laatii bernaar gomuu .{{cite web |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries/Guinea-Conakry.html |title=Guinea-Conakry |access-date=11 February 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205044119/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries/Guinea-Conakry.html |archive-date=5 February 2009 }}<nowiki></ref></nowiki> Kapital ngal, e my naaaa [[laamorde]] nden, ko [[Konaakiri|k xxonaakiri]], ca'e mawɗe go'o ko wano ik[[Maamun|maam ehunnngnhhgfjgh do]], k[[Kankan|aanana]], [[zerekore]] ekn. Mjdhdhdgbertudi ndin ko 250.158 km², it gjhcb on no yona miliyonji 11,5 (2014) haasappo (anndaghtfjijhxxbgi today kobhghuɗi e ɓib CV Yanzu fi ci ji suɓehbghnbn.n dogh jigo goii [[leydi]] mun ndin). [[Gine]] laatino kalfaandi [[Faransi]] ittude 1898 ( nanngegol Almajhiguyami saaromi uutee) haagu ok go kkvh onljp fig ku go go h hido ifyg ifygj cjekj Hai yi i gohi Fi if Drtoombur 1958, nyalaande hettaare [[Gine]] nden. Hooreejo [[leydi]] aranl huyuyon yijgkko ai[[Ahmed Seeku Tuuree|hed Seeku Tuuree]] (1922-1984).<ref>{{cite web |url=http://www.musicvideos.the-real-africa.com/guinea/ |title=Music Videos of Guinea Conakry |access-date=12 April 2018 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221053336/http://www.musicvideos.the-real-africa.com/guinea/ |archive-date=21 February 2007}}</ref> Ɗemngal laamuiiyjiuhgal ko faransi, ɗemɗe leƴƴi leydi ndin ko Sooso, [[Pular]], Maninka, Kisi, Tooma, BersebjclKonyagi, Basari, Bajaranke, Baagaa, Lanndumaa ekn. kono ko ɗemɗe tati arane ɗen ɓuretee haaleede. Gine hino tawaa e kawtite leyɗe wano [[ONU]], [[CEDEAO]], [[UA]].<ref>{{cite web |url=http://netministries.org/see/churches/ch00472 |title=The Anglican Diocese of Ghana |website=Netministries.org |access-date=23 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107033350/http://netministries.org/see/churches/ch00472 |archive-date=7 January 2009 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cfi.fr/partenaires_en.php3?id_rubrique=24&id_article=473 |title=CFI - Africa - Guinea Conakry |access-date=11 February 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511084226/http://www.cfi.fr/partenaires_en.php3?id_rubrique=24&id_article=473 |archive-date=11 May 2011 }}</ref> == Gine Konaj no if Coakiri: Maanditaare Jaambareeɓe men== == hhhj== Maanditaare (anniversary) fayɓe waranooɓe nyannde 22 Siilo ɓen ɓadtike. Taw si woodii ko waylii gila Lansana Kuyaate toɗɗaa hooreejo jaagorɓe ɓaawo nde teemeɗɗe fayɓe waraa, waɗtaa haako nyaayaako? Gila [[Gine]] heɓti jeytaare e hitaande 1958, Seeku Tuuree laamii, Ginenaaɓe woowti toonyeede waree, tawa hay huunde suusaa ŋaanyaade. Seeku Tuuree wari ko wari koo fow, ɓurɓe ɓee ko [[Fulɓe]] toonyanoo waraa, gila annduɓe rewi e marɓe faa e kelɗuɓe buy o wari, haa hannde huunde hinyaaka, lirnyitaaka sakko goɗɗo nyaawehjhytfctsfgg toonyaaɓe yoɓitee. Gila Lansana Konte ƴetti laamu e hitaande 1984, hhgjdyfuyg kadi o warii o toonyii Ginenaaɓe heewɓe, fiikala (although) buy yejogtcdjgno, walla yejinkinike. O lancii cuuɗi e koɗanɗe teemeɗɗe [[Fulɓe]] e nder Konaakiri, o raɗike buy e leyɗeele mum’en, tawa haa jooni huunde haalaaka. E [[lewru]] Korse (June), 2006, o imminiino koninkooɓe makko, ɓe warii seppooɓe cappanɗe, hay huunde haalaaka fii ɗum ɗoo kadi ==Awa hay gooto nyaawaaka== Nde 22 Siilo (january), ndee ɗoo hitaande fey if g if he gowndiinde, koninkooɓe Konte fellii warii hedde 230 fayɓe seppooɓe, haa jooni bonnuɓe rewnaaka e laawol, tiindinee nunɗal… Taw si ɗum ɗoo fow accirte nih, jam waaloo talloo? Hinyere (inɓestigation) eɓɓanoonde waɗeede fii koninkooɓe fellunooɓe wari seppooɓe ɓen, e lewru [[Korse]], 2006, kam e [[lewru]] [[Siilo]], 2007, rewna ɓe e laawol, nyaawa ɓe, maaɗum ɓe tiindoo nunɗal, haa jooni ko ko porɗi, sabu laabiyankooɓe (lawyers) ɓee wenngii tawtoreede maɓɓe e hinyere ndee. Baale fotdeeji (rights groups) no ɗaɓɓira balle cenɗe fow fii heɓtande toonyaaɓe ɓen nunɗal. Goomu hinyooɓe ko yowitii e ngee toonyannge toɗɗanooma gila e lewru Duujal (May), ka batirdu jjjjkjmjvvfff), kono haa jooni ɓe woondinaaka sakko ɓe fuɗɗoo golle. Men jogaaki yaakaare mawnde e nguu goomu, wonde ngu yaltinanay men njeytudi moƴƴiri", Cerno Maaju Soh, Hooreejo Waalde Ginenaaɓe fii Fotdeeji Neɗɗo (OGDH), holli ɗum IRIN, [[lewru]] ɓennundu. on woodi hakkunde bonnuɓe ɓee, yimɓe welduɓe e ɓee wonɓe ka laamu, ko ɗum waɗi hino saɗti fota yo nunɗal ngal gollir no haahiri non," o ɓeyditi. Hari OGDH hino saatii yiidugol e baale fotdeeji goo, nyannde 25 Jolal (Noɓember) "fii eɓɓugol fehre lomtotoonde goo e haɓagol toonyannge ngee", o wii. "Si tawii men waawaali heɓugol ɗoo nunɗal, men yi’ay ko men waawata waɗde, menen e gollideteeɓe amen winndereyankeeɓe tutggggg bonnuɓe ɓee ka nunɗal," o wii. Goomu hinyooɓe nguu no halfinanoo tefugol annda fii maayeele waɗɗe ka fuɗɗode hitaande ɗoo, ko non kadi fii ɗeya waɗnooɗe e [[lewru]] Korse 2006. Hooreejo Jaagorɓe Lansana Kuyaate, inniino terɗe goomu nguu, e lewru Yarkomaa (Oktober), kono gila ndeen hay fus waɗaaka. Himo lutti e wi’ugol, goomu nguu no waggiɗi taho, ko keccel. Yeewtudugol e koohooɓe laamu nguu kam, fii nduu muardu jooni wontiino ko toŋaa. IRIN wii. Jooni non, laabiyankooɓe (lawyers) fotnooɓe jeyeede ka goomu (comission) ɓee dartinii tawtoreede maɓɓe heen, ɗum ko fii hollugol tikkere maɓɓe e ko wi’etee jalkite koninkooɓe e cokkooɓe feewde e koohooɓe nunɗal ngal. "E nder Gine, koninkooɓe ɓee e cokkooɓe ɓeeee fow no e dow yuɓɓo nunɗal (judicial system) nagl", Buubakar Soh, Hooreejo [[Kawtal yimɓe leƴƴi New York|Kawtal]] Laabiyankooɓe Gine yewti IRIN. Laabiyanke en e nyaawooɓe ndii leydi hino yawaa haa ɓurti, ko maa dartinen ngun jikku" , o wii. Laabiyanke en fow hino e nder tikkere (strike) gila e fuɗɗode lewru Yarkomaa/October, fewndo cokkooɓe (poliisiiɓe) ɓee nanngi gooto e maɓɓe soki, tawi himo yahnoo ka kaso yi’oygol walleteeɗo makko goo jaggaaɗo. Tuma kala, cemmbe kisal ɗee no kammbana men, yenna men, yana e amen", Md. Buubakar Soh yewti IRIN. "So men waawaali rewnugol ɓee ɗoo e laawol, haray pellet goomu hinyooɓe nguu waɗataa ko kelɗi hella ka addugol ɓen koninkooɓe ɓurɓe darnde, waruɓe seppooɓe, fii tiindagol nunɗal", o ɓeyditi. [[Mammadu Jan Jallo]] mo minyo mum fellanoo nyannde 22 Siilo, ka seppuru, haalani IRIN wonde: " Muraaɗi kaanay si tawii men heɓaali ko men piirani (haɓani) koo" . Minyo makko, [[Aamadu Wuuri Jallo]], suka mo duuɓi 16 fellanooma fewndo koninkooɓe Konte ɓee udditi yiite e seppooɓe, e [[lewru]] Siilo ndee ɗoo hitaande. Ko maanditaare aranere nden woni e arude nih, gila haftaare (uprising) ndee waɗi. Reenooɓe (obserɓers) hino maapii, si tawii ko yoni gollaaka fii nootagol ko ngenndiyankooɓe ɓee hawtaninoo koo, maaɗum addugol bonnunooɓe ɓen ka nunɗal, fii seppooɓe ɓe ɓe tewinoo pas ɓe wari ɓen, si hay fus waɗaaka, hino hulaa wota leydi ndii fettu kadi. <gallery> Almamy_Samory_Touré-2.jpg|thumb|Almamy Samory Touré Alpha_Conde_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2012.jpg|thumb|Alpha Conde - 2012 </gallery> Wonande mawniraawo Aamadu Wuuri on, Mammadu Jam Jallo, e buy e warananooɓe maaɗum daraniiɓe nunɗal e wellitaare e nder winndere ndee, ɓeen waranooɓe maayaali mehre. E fillaandu makko kanko Aamadu Wuuri, ndu o fillanii IRIN, o wii: *Nyannde 22 Siilo minyo am oo yaltuno seppoyde. O fellaa laabi ɗiɗi, ka wecco (beccal) makko e ka hoƴƴudu. Tawi (hari) himo etaade dogugol koninkooɓe ɓen, ko on saati ɓe felli mo. *Fewndo ɗoo, en wi’ataa ɓen maayno mehre, (kanko e hedde 230 waraaɓe goo). Maayde maɓɓe ndee addanii men toɗɗagol hooreejo jaagorɓe keso. Jooni, si men heɓaali kuulanɗe ɗe men haɓani, men piirani ɗen, taway (haray) men jamfike ɓe. *Yimɓe ɓee yiɗi ko waylaare –ɗum ko ko hitti e [[leydi]] ndii. Ginenaaɓe tampii ko ɓurti, gila ko neeɓi, haa yawtii keerol, gila Gine heɓi jeytaare. Himen hoɗi ɗoo (Hamdallaahi…) e niɓere. Ndaygu e ndiyam hino saɗi, saɗti heɓotaako. *Ndaygu heɓike seeɗa, gila hooreejo jaagorɗe keso o toɗɗaa, ɓuri ka wonnoo ɗon law, ado o laamaade, ndiyam kadi heɓike seeɗa e nokkuure ndee (Hamdallaahi). Aran nun, men wonayno yontere maa jonte ɗiɗi, tawa hay sintere yaltaali e pompiiji ɗin. Ko maa men sabboo e poccol (saffewol) ko yonata jamɗe (leereeji) ɗuuɗɗe e woyndu wooturu, maa pompiiru wooturu, tawa ko yahugol ka ɓuri 500 meeter woɗɗude, wonaa hay fus si wonaa hebbingol loonde wootere. Jooni, himen heɓa ndiyam pompi balɗe ɗiɗi haa tati e nder yontere, nyalaande wootere no ɓisoo (ɓiloo) hakkunde mum. *Muraaɗi kaanay kas kadi si tawii men heɓaali ko men piirani koo, ɗum le ko kelɗingol noone nguurndam amen ɗam. Men waɗii nyalaaɗe mawningol musidɓe amen waraaɓe ɓee, e nder ndee ɗoo nokkuure (Hamdallaahi), ɗum fow ko fii teddingol wonkiiji maɓɓe ɗin, e ɓanngingol wonde fiikala ɓe wondaa e amen hannde, men yejjitataa ɓe haa cay, sibu ɓe maayaali mehre, ɓe maayanii muraadu ndu nunɗal –ɗum ko fii haɓangol fotdeeji amen ɗii. 22 Siilo, heddoto wonde nyalaande nde yejjitetaake wonande sukaaɓe Gine ɓen fow. ==Men yuɓɓinay cofte pineyankooje (cultural events) fii tokkitagol e teddino ɓeen jaambareeɓe waraaɓe== Nguu goomu hinyooɓe wonande jaambareeɓe ɓe koninkooɓe wari ɓen, ko maa ngu ɗaɓɓita ɓee fawtiiɓe ɗii wonkiiji musidɓe amen ɓee. Hiɓe haani jaggeede, nyaawee ɓe leɓtee, haa tawa kuuɗe waaɗe nih, wontaa waɗtu, bone waaɗe nii bonnetaake e nder, wonaa Gine tun, kono ko e nder leyɗe duunde [[Afrik]] ndee fow. "Ko maa renndo winndere ngoo faama wonde hino hitti sanne nde ɓe ndaarata, wonaa tun fii sukaaɓe waraaɓe ɓen, kono ko yo ɓe ndaaru kadi fewndaare sukaaɓe [[Gine]] acciraaɓe ɓaawo ɓen fof. Ko maa tun laamu ngun wallitoo sukaaɓe ɓen fii heblanagol mawuuri (future) maɓɓe ndii. [[Gine]] udditii gite mum ɗen. Ginenaaɓe jooni no anndi holno ɓe waɗirta haa daaɗe maɓɓe ɗen nanee, maaɗum no ɓe piirirta fii heɓtugol fotdeeji maɓɓe ɗin. Honɗum woni ndun seppuru kuuɓal Siilo 22, e sabuuji (dunyooji) mayru? En yewtay ɗum e winndannde men aroore, ngam hindu yoni ko fillee haa lutta, e nder daartol men enen ɓaleeɓe, wonaa Ginenaaɓe tun. Yo Alla ɓeydan en jam e deeƴere. ==Joogarafii== <gallery> Guinea_Topography.png|thumb|Guinea Topography Réfection de la route national conakry Coyah.jpg|thumb|Route conakry Coyah File:Guinea sat.png|atlas Guinea File:Dame de Mali Guinée.jpg|[[w:fr:Mont Loura|Dame de Mali]] File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|[[w:fr:Chute de Tabouna|Chute de Tabouna]] à [[w:fr:Kindia|Kindia]] File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|[[w:fr:Chute de Saala|Chute de Saala]] [[w:fr:Labé|Labé]] File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les [[w:fr:Îles de Loos|Ile de Loos]] </gallery> ==Himobe== {{Reflist}} {{Commons|Guinea}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Gine| ]] q0eiq2enrfjxxopugbv3bspzm1mgsy6 Senegaal 0 1584 193272 99816 2026-10-20T12:14:40Z Gayobah13 10275 193272 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal yo wonii [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Tuugnorɗe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] dducftflch22qe5w2twjqc63w99u3lq 193276 193272 2026-10-20T13:53:03Z Fulani215 7983 /* Himobe */ fixed typo 193276 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal yo wonii [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] j26d9xznzimn78518zm6x0w6p5nzjam 193302 193276 2026-10-20T14:47:01Z Gayobah13 10275 193302 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] feoixkogmaixnau5wo7wi70yaezaisn 193303 193302 2026-10-20T14:49:35Z Gayobah13 10275 193303 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] 67q2csg7e2yhlv21s9c0it14rs15eca 193304 193303 2026-10-20T14:55:59Z Gayobah13 10275 193304 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] ik57b3rcgyhldnk1g82dqu1jjt62ta2 193305 193304 2026-10-20T15:00:14Z Gayobah13 10275 193305 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] idiixgiezf9jwokaygbybodnbol7ggw 193306 193305 2026-10-20T15:03:18Z Gayobah13 10275 193306 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] 0q6d6dfpca4bw1056o0ny7robwfl73m 193307 193306 2026-10-20T15:06:07Z Gayobah13 10275 193307 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] oralcf0gx22cwbbh7o84jempkbeqvf6 193308 193307 2026-10-20T15:11:25Z Gayobah13 10275 193308 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] konrz6n4dhbs7ohtdek61mi9898z0gm 193309 193308 2026-10-20T15:16:18Z Gayobah13 10275 193309 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] lpzr1f5xuvbs4nguxjy2e6v9vuk3c2g 193310 193309 2026-10-20T15:17:59Z Gayobah13 10275 193310 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] 9qv30jdtwjkwux824og5sopt7x1wj9h 193311 193310 2026-10-20T15:22:53Z Gayobah13 10275 193311 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi Gammbi taariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. Caapital oo ko caggal ɗuum ummii Ndar fayde Dakaar e hitaande 1902. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] onhcjptojnm8k0de6hj0dto5k97ijm4 193312 193311 2026-10-20T15:25:46Z Gayobah13 10275 193312 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. Muritani woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi [[Gammbi|Gammbi t]]<nowiki/>aariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. Caapital oo ko caggal ɗuum ummii Ndar fayde Dakaar e hitaande 1902. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] g6khnf92x1lrbsobr0rlsgro765q9hi 193313 193312 2026-10-20T15:26:11Z Gayobah13 10275 193313 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. [[Muritani]] woni to sengo worgo, Mali to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi [[Gammbi|Gammbi t]]<nowiki/>aariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. Caapital oo ko caggal ɗuum ummii Ndar fayde Dakaar e hitaande 1902. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] opvllpd63ysvenlcv8c1wmypz34hg71 193314 193313 2026-10-20T15:26:43Z Gayobah13 10275 193314 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. [[Muritani]] woni to sengo worgo, [[Mali]] to fuɗnaange, Gine to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi [[Gammbi|Gammbi t]]<nowiki/>aariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. Caapital oo ko caggal ɗuum ummii Ndar fayde Dakaar e hitaande 1902. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] cx3h7lwfo300as4bajuvlsmiru2yevu 193315 193314 2026-10-20T15:27:23Z Gayobah13 10275 193315 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. [[Muritani]] woni to sengo worgo, [[Mali]] to fuɗnaange, [[Gine]] to fuɗnaange-rewo e Gine-Bisawo to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi [[Gammbi|Gammbi t]]<nowiki/>aariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. Caapital oo ko caggal ɗuum ummii Ndar fayde Dakaar e hitaande 1902. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] egyfxbu401rbvmypr54d2wz18cu0oc8 193316 193315 2026-10-20T15:27:57Z Gayobah13 10275 193316 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:Le Parc Forestier Zoologique Hann Sénégal 06.jpg|thumb|forestier Zoologique feccere e leydi Senegaal]] [[File:Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg|thumb|Léopold Sédar Senghor. Hooreejo leydi Senegaal gadano. 1960 - 1980]] '''Senegaal''' ko [[leydi]] e [[Afirik]] Hiirnaange. Laamorde (kapital) [[leydi]] Senegaal wiitee ko [[Dakaar]].<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref><ref><nowiki>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</nowiki></ref> Woni to sengo hirnaange mum ko mayo Atlantik. [[Muritani]] woni to sengo worgo, [[Mali]] to fuɗnaange, [[Gine]] to fuɗnaange-rewo e [[Gine-Bissaawo|Gine-Bisawo]] to fuɗnaange-rewo. Senegaal kadi ina heerondiri  e leydi [[Gammbi|Gammbi t]]<nowiki/>aariindi mum ko senegaal so wonaa sengo hirnaange. Leydi ndii heɓi innde mayri ko e maayo saawotoongo fuɗnaange e rewo<ref>https://theculturetrip.com/africa/senegal/articles/the-real-story-behind-senegals-name</ref> iwdi maayo ngo ko to Fuuta Jallon to leydi Gine. E jamaanu koloñaal, nokkuuji njulaagu keewɗi jeyaaɗi e laamuuji koloñaal ina tawee e daande maayo. Ndar caggal ɗuum wonti laamorgo Afrik hirnaange Farayse. Caapital oo ko caggal ɗuum ummii Ndar fayde Dakaar e hitaande 1902. [https://web.archive.org/web/20230304231235/https://desgrabador.net/ Desgrabador] Mbertudi [[leydi]] ndin ko Kama koyari kilometaje (196.712 km2,<ref>https://education.stateuniversity.com/pages/1309/Senegal-HISTORY-BACKGROUND.html</ref> jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande 2016 [[yimɓe]] 15.416.000.<ref name=":1">https://www.britannica.com/place/Senegal</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-14093813</ref> ==Himobe== {{reflist}} {{Commons|Senegal}} {{Afirik}} [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Senegaal| ]] [[Category:Stub]] 1ayjuwjdw6powkoofnt1t0zk9ke1ng7 Naajeeriya 0 2103 193300 191972 2026-10-20T14:39:06Z Zaujeel khair 15680 193300 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''[[Naajeeriya]]''' e m''ooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi [[Burunndi|ɓurndi]] ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya,e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik. Naajeeriya laatakeno lesɗe e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire,O ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya. [[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref> Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina [[heewi]] wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref> == Ɗooforde Helmere == Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]]. == Daartol/ Taariiha == === Ko adii daartol === Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara. Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref> === Daartol adanngol === [[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]] Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) &#124; Thematic Essay &#124; Heilbrunn Timeline of Art History &#124; The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed] Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35] Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi. === Jamanuuji ko adii koloñaal === E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo. To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46] Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]]. === Koloñaal Angalteer === Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer. [[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]] E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer. [[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]] [[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]] E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo. E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii. [[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]] Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii. E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal. ==Al'aadaji== === Binndol === [[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002 |192x192px]] Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi. === Womre === [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]] Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310] E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310] E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310] [[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]] E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko. E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii. [[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]] [[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal. E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy. === Juulde === [[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]] Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329] === Nyaamndu === [[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]] [[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]] [[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]] [[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]] Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330] === Saaman === [[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]] Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 ​​dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol. ==Laawol tokkingo Laamu== [[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]]. ==Sifaaji== [[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']] [[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]] [[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref> ==Lasgi E Ɗemle== E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]]. {{Pie chart |thumb = right |caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref> |label1 = [[Hausa people|Hausa]] |value1 = 25 |color1 = Green |label2 = [[Yoruba people|Yoruba]] |value2 = 21 |color2 = Red |color3 = Blue |label4 = [[igbo people|Igbo]] |value4 = 18 |color4 = Orange |label3 = [[Ijaw people|Ijaw]] |value3 = 1.8 |label5 = [[Ibibio people|Ibibio]] |value5 = 3.5 |color5 = Pink |label6 = [[Tiv people|Tiv]] |value6 = 2.4 |color6 = Maroon |label7 = [[Fulani people|Fulani]] |value7 = 6 |color7 = Black |label8 = [[Kanuri people|Kanuri]] |value8 = 3 |color8 = Cyan |label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}} Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje. Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare. Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]]. ==Natal== <gallery> File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique) File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century. </gallery> {{Commons|Nigeria}} {{Afirik}} ==Tuugnorɗe== [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Naajeeriya| ]] s9x6hcsysb2jmyfkyitceygol2d2wmw 193301 193300 2026-10-20T14:40:02Z Zaujeel khair 15680 193301 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''[[Naajeeriya]]''' e m''ooɓgal Leydi Naajeeriya'' Hirnaanre [[Leydi|di]] to Hirnaanre [[Afrik]] . ɓaawo Woyla e ndi hakkunde Cakaare e hakkude Sahel nden boo e juggol Gini ɓaawo fommbina ko juggol Atlantica. E ndi woodi njaajirka leydi ko heewtii kiloomitaji 923,769 (356,669 sq mi) nden boo e jogii ɗuuɗirka [[yimmɓe|yimɓe]] ko ɓuri miliyonnji 216, kayri woni leydi [[Burunndi|ɓurndi]] ɗuuɗirka yimɓe e Afrik, nonmaa ndi joweeɗiɗi e duniyaaru ɓurdundi ɗuuɗirka yimɓe. Leydi Naajeeriya waɗii keerol e Niijeer ta woyla e leydi [[Caadi|Caad]] ta fuuɗaangae walaandu woyla e fuuna [[Cameroun]] ([[Kamerun]]) ta walaadu fommbinaare fuuna e kadi [[Benin]] ([[Bini]]) ta hirnaange. Mooɓgal leydi Naajeeriya,e saawi diiwe 36 e [[Abuuja]], to Laamorde leydi ndin woni to Abuuja nden ɗon woni wuudu laamu maari. Gelle mawɗe e [[Naajeeriya]] hawtii e Leegas e ndi tawaa nder boo gelle [[Mawɗo Temitope Ajayi|mawɗe]] to duuniyaaru nden boo gelle ɗiɗaɓe ɓurɗe mawngu nder Afrik. Naajeeriya laatakeno [[lesɗe]] e laamuuji ɗuuɗɗi ko adii koloñaal gila duuɓi ujunaaje ɗiɗaɓe ko adii jibineede Iisaa, tawi ko siwil Nok e nder teemiɗɗeree 15-ɓiire ko adii jibineede Iisaa, ko ɗum woni dental nder leydi aranal.[10] Dowla hannde kan fuɗɗii ko e koloñaal Biritaani'en e nder teemiɗɗeree 19-ɓiire,O ƴetti mbaadi leydi ndi hannde ndii e hawrude e Protectorate Woylaare Naajeeriya e Protectorate Fommbinaare Naajeeriya e hitaande 1914. Biritaannaaɓe mbaɗii njuɓɓudi laamu e sariyaaji tawa ina kuutoroo laamuuji ɗi ngonaa laamuyankooji rewrude e laamuuji aadaaji. [[Naajeeriya]] wonti fedde jeytaare mum e ñalnde 1 lewru Oktoobaaru hiitande 1960. Nde heɓi wolde hakkunde leyɗeele tuggii e 1967 haa 1970, nde rewi heen ko jokkondire hakkunde laamuuji sooji'en e laamuuji ranna-kolte'en cuɓaaɗi e demokaraasi haa nde heɓi laamu daartiingu e hitaande 1999 wooteeji hooreejo leydi Naajeeriya [[Ogun State|Ogun]], Olu Obasanjo mo lannda demokaraasi leƴƴi. Kono leydi ndi ina heewi heɓde fenaande e nder wooteeji, kadi fenaande ina heewi e nder nokkuuji keewɗi e nder politik leydi Naajeeriya. [[Naajeeriya]] ko leydi ndi leƴƴi keewɗi ngoni, ndi ko ɓuri leƴƴi 250 ina kaala ɗemɗe 500 ceertuɗe, tawi fof ina nanndi e pine [[keewɗe]].<ref>{{cite web|title=Ethnicity in Nigeria|url=https://www.pbs.org/newshour/arts/africa-jan-june07-ethnic_04-05|date=5 April 2007|publisher=PBS|access-date=9 May 2015|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006235712/http://www.pbs.org/newshour/updates/africa-jan-june07-ethnic_04-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nigeria|url=https://www.ethnologue.com/country/NG|website=Ethnologue|access-date=4 July 2019|archive-date=27 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227084603/https://www.ethnologue.com/country/NG|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World|url=http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|date=16 June 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155945/http://www.languagesoftheworld.info/geolinguistics/linguistic-diversity-in-africa-and-europe.html|archive-date=15 May 2012|access-date=4 July 2019|last=Pereltsvaig|first=Asya}}</ref> Leƴƴi tati ɓurɗi mawnude ɗii ko Hausa en to bannge worgo, [[Yoruba language|Yoruba]] en to hirnaange, e Igbo en to fuɗnaange, kamɓe fof ɓe ngoni ko e 60% e yimɓe leydi ndii fof.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|title=Nigeria – CIA World Factbook 2019|access-date=25 May 2020|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163518/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/attachments/summaries/NI-summary.pdf|url-status=dead}}</ref> Ɗemngal laawɗungal ko Enngele,<ref>{{cite web|last=Mann|first=Charles C.|date=1990|title=Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|access-date=10 July 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202033702/https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED397681.pdf|url-status=live}}</ref> cuɓaangal ngam wallitde ngootaagu ɗemɗe to bannge ngenndi. Doosgal lesdi Naajeeriya ɗon hokka ndimu diina de jure, nden boo ndi ɗon mari juulɓe e Kirista'en ɓurduɓe nder winndere.<ref>{{cite web|title=Nigerian Constitution|url=http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|work=Nigeria Law|access-date=17 July 2015|archive-date=25 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525192058/http://www.nigeria-law.org/ConstitutionOfTheFederalRepublicOfNigeria.htm#Powers_of_Federal_Republic_of_Nigeria|url-status=live}}</ref> Naajeeriya feccii ko ina wona feccere hakkunde juulɓe, ɓurɓe heewde ko e bannge worgo leydi ndii, e Kerecee’en, ɓe ɓuri heewde ko e bannge worgo; diineeji ɓiɓɓe leydi, ko wayi no diineeji jeyaaɗi e leƴƴi Igbo e Yoruba, ina ngonndi e ŋakkeende.<ref name="USEN">{{cite web|title=Nigeria Fact Sheet|url=https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|publisher=United States Embassy in Nigeria|access-date=23 September 2018|archive-date=18 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018101915/https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf|url-status=dead}}</ref> Naajeeriya ko leydi cemmbinndi e nder [[Afrik]], kadi ko leydi hakkundeeri e nder geɗe winndere. Faggudu leydi Naajeeriya woni nayaɓri nder Afrik, 53-ɓri nder duuniyaaru to bannge PIB nominal, e 27-ɓri to bannge PPP. Naajeeriya ina [[heewi]] wiyeede ko Giant of Africa sabu keewal yimɓe mum e faggudu mum,<ref>{{Cite book|last=Achebe|first=Nwando|title=The female king of colonial Nigeria : Ahebi Ugbabe|isbn=978-0-253-00507-6|location=Bloomington|oclc=707092916}}</ref> kadi ko kañum woni luumo ƴellitoore e nder Saggordu Winndere. Naajeeriya ko leydi sosndi Dental Leyɗeele Afrik, kadi ko tergal e pelle winndereyankooje keewɗe, ko wayi no Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Fedde Ngenndiije Dentuɗe, NAM, Fedde Faggudu Dowlaaji Hirnaange Afrik, Fedde Gollondiral Lislaam e OPEP. Kadi ina jeyaa e fedde leyɗeele MINT ɗe ngonaa laamuyankooje, ina jeyaa e faggudu ''Next Eleven''.<ref>{{Cite news|date=2023-02-27|title=2023 elections: EU faults INEC, says process distorted, lacks transparency|url=https://www.vanguardngr.com/2023/02/2023-elections-eu-faults-inec-says-process-distorted-lacks-transparency/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-07-25|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=NedMedia|date=2023-06-03|title=Peter Obi Court Evidence: INEC Gives Laughable Reasons For Objection & Denying CTCs, Full Analysis|url=https://www.youtube.com/watch?v=lJSloGAWyPk|access-date=2026-07-25|website=YouTube}}</ref> == Ɗooforde Helmere == Innde Naajeeriya iwdi ko e maayo Niiseer ngo dogata e nder leydi ndi. Ndee innde sosaa ko ñalnde 8 lewru bowte hitaande 1897, ko jaayndiyanke Angalteer biyeteeɗo Flora Shaw. [[Ndenndaandi]] Niiseer keedndi ndii itti innde mum ko e ngool maayo. Iwdi innde Niiseer, nde fuɗɗinoo huutoreede ko e nokkuuji hakkundeeji maayo Niiseer tan, laaɓtaani.<ref>{{cite web|url=https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam|title=Non-Aligned Movement (NAM) – The Nuclear Threat Initiative|access-date=19 October 2021|archive-date=19 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019023811/https://www.nti.org/education-center/treaties-and-regimes/non-aligned-movement-nam/|url-status=live}}</ref> Ina gasa tawa konngol ngol ko waylude innde Tuareg egerew n-igerewen nde hoɗɓe e saraaji maayo hakkundeejo saraaji Timbuktu hade koloñaal Oropnaaɓe e teeminannde 19ɓiire. Ko adii nde Flora Shaw suɓata innde Niiseer, inɗe goɗɗe cifaaɗe ɗee ko nokkuuji Sosiyetee Royal [[Niger]], Sudaan hakkundeejo, Laamu Niiseer, [[Sudan|Sudaan]] Niiseer, e nokkuuji [[Hausare]]. == Daartol/ Taariiha == === Ko adii daartol === Wasde baraas Kainji hollitii golle njamndi e teeminannde 2ɓiire ko adii jibineede Iisaa. Jaltugol gila e jamaanu Neolitik haa e jamaanu njamndi waɗi ko tawa njamndi hakkundeeri waɗaaka. Won heen mbiyi karallaagal ngal ummiima bannge hirnaange ummoraade e falnde Niil.<ref>The Arabic name ''nahr al-anhur'' is a direct translation of the Tuareg.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|title=''Online Etymological Dictionary''|publisher=Etymonline.com|access-date=28 July 2014|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702152902/http://www.etymonline.com/index.php?term=Niger|url-status=live}}</ref> Kono jamaanu njamndi e nder falnde maayo Niiseer e diiwaan ladde ina wayi no adii naatgol njamndi e nder safaara toowɗo ko ina ɓura duuɓi 800, kam e adii ɗum e nder falnde Niil. Wiɗtooji baɗanooɗi ko ɓooyaani ina kollita wonde njamndi mboɗeeri ƴellitiima e nder [[Afriknaaɓe nder Milwaukee|Afrik]] worgo Sahara. Siwil Nok ƴellitii hakkunde 1 500 ko adii jibineede Iisaa e hitaande 200 caggal Iisaa hedde hitaande 550 ko adii jibineede Iisaa e ina gasa tawa ko teeminanɗe seeɗa ko adii ɗuum.Seedeeji ɓuuɓɗi njamndi kadi njiytaama e nokkuuji e nder diiwaan [[Nsukka]] to fuɗnaange-rewo leydi Najeriya : ko ina wona hitaande 2000 ko adii jibineede Iisaa to nokku Lejja[34] e hitaande 750 ko adii jibineede Iisaa e nokku Opi.<ref name="Tylecote 1975 see below">Tylecote 1975 (see below)</ref><ref name="Eggert 2014 51–59">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=51–59|chapter=Early iron in West and Central Africa}}</ref><ref name="Eggert 2014 53–54">{{cite book|title=Nok: African Sculpture in Archaeological Context|last=Eggert|first=Manfred|publisher=Africa Magna Verlag Press|year=2014|isbn=9783937248462|editor-last=Breunig|editor-first=P|location=Frankfurt, Germany|pages=53–54|chapter=Early iron in West and Central Africa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=BBn1BQAAQBAJ&q=Nok+Breunig&pg=PA38}}</ref><ref name="Holl-2020#2">{{cite book|last1=Holl|first1=Augustin F. C.|title=Oxford Research Encyclopedia of Anthropology|chapter=The Origins of African Metallurgies|date=2020|doi=10.1093/acrefore/9780190854584.013.63|isbn=978-0-19-085458-4}}</ref> === Daartol adanngol === [[File:Ancient_Benin_city.JPG|thumb|Natal wuro Benin e juuɗe naalanke Holanndeejo e hitaande 1668. Ko nanndi e mahdi e nder caka ina gasa tawa ina hollira mahdi Benin, ɗo galle laamorɗo taariindi wuro Benin fawaa e njamndi Benin.]] Taariindi [[Kano]] ina teeŋtina daartol ɓooyngol tuggi hedde hitaande 999 caggal iisa,<ref>{{Cite web|title=Nigeria – Colonialism, Independence, Civil War|url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002112646/https://www.britannica.com/place/Nigeria/History|archive-date=2 October 2023|access-date=8 September 2023|website=Britannica|language=en}}</ref> e nder wuro-dowla Hawsa Saheliyankeewo Kano, e gure Hawsa mawɗe goɗɗe (walla Hawsa Bakwai) Daura, [[Hadeija]], Kano, [[Katsina]], Zazzau, [[Rano]], e Gobir fof ina mbinndaa daartol ummoriingol e teeminannde 10ɓiire. Nde Lislaam yaaji gila e teeminannde 7ɓiire caggal Iisaa, nokku oo anndiraa Sudaan walla Bilad Al Sudaan (Engele: Leydi ɓaleeɓe).<ref name="Tylecote 1975 see below2">Tylecote 1975 (see below)</ref> Nde tawnoo yimɓe ɓee ina njokkondiri seeɗa e pinal juulɓe aarabeeɓe worgo Afrik, ɓe puɗɗii ko njulaagu hakkunde Sahara, ɓe mbiyatnoo ɓe Al-Sudan (maanaa « ɓaleeɓe ») nde tawnoo ɓe njiytiraa ko ɓe feccere yaajnde e juulɓe duniya.<ref name="PB 2014">Breunig, Peter. 2014. Nok: African Sculpture in Archaeological Context: p. 21.</ref><ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304112232/http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/|date=4 March 2016}}", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Fagg|first1=B. E. B.|title=The Nok Culture in Prehistory|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|date=1959|volume=1|issue=4|pages=288–293|jstor=41970639}}</ref><ref name="archaeology">{{cite book|last1=Kleiner|first1=Fred S.|first2=Christin J.|last2=Mamiya|title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&q=Nok+terracotta+earliest|isbn=978-0-495-57367-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) &#124; Thematic Essay &#124; Heilbrunn Timeline of Art History &#124; The Metropolitan Museum of Art|publisher=Metmuseum.org|date=2 June 2014|access-date=16 July 2014|archive-date=24 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024215836/http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm|url-status=live}}</ref> Won nate taariiha arandeeje ɗe daartiyankooɓe aarabeeɓe e juulɓe e yontaaji hakkundeeji e annduɓe geɗe leydi mbiyata laamu Kanem–Bornu ko nokku ɓurɗo mawnude e diiwaan oo ngam ƴellitaare lislaam.[citation needed] Laamu Nri mo leñol Igbo ngol semmbini nder teeminannde 10ɓiire, o jokki haa o dañi laamu makko e juuɗe Angalteer e hitaande 1911.[35][36] Nri laaminoo ko Eze Nri, wuro Nri ina hiisee wonde ko kañum woni sosngo pinal Igbo. Nri e Aguleri, ɗo daartol tagoore Igbo ummorii, woni ko e leydi leñol Umeuri. Terɗe leñol ngol ina njokki e leƴƴi mum en haa e laamɗo mawɗo biyeteeɗo Eri.[37] E nder Afrik hirnaange, njamndiiji ɓurɗi ɓooyde peewnaaɗi e kuutoragol peeje wax majjuɗe ɗee ko Igbo-Ukwu, wuro ngo Nri woni e mum.[35] Laamuuji Yorubaaji Ife e Oyo to fuɗnaange-rewo Naajeeriya mbaɗti mawnude e nder teeminannde 12ɓiire[38][39] e 14ɓiire[40]. Maandeeji ɓurɗi ɓooyde e koɗki aadee e nokku Ife hannde oo, ummorii ko e teeminannde 9ɓiire,[38] e pinal mum kaɓirɗe ina waɗi nate terakota e njamndi. === Jamanuuji ko adii koloñaal === E teeminannde 16ɓiire, wiɗtooɓe Purtugeec en ngoni Oropnaaɓe adanɓe fuɗɗaade njulaagu teeŋtungu, toowngu e leƴƴi fuɗnaange Naajeeriya, to porto mo ɓe inniri [[Lagos]] (Eko ko adii) e to Calabar e sara diiwaan Slave Coast. Oropnaaɓe ina njeeyda marsandiis e leƴƴi to bannge geec ; njulaagu daande maayo e Oropnaaɓe kadi ko fuɗɗoode njulaagu jiyaaɓe Atlantik.[41] Port Calabar to bannge taariindi Bight of Biafra (ko heewi wiyeede hannde ko Bight of Bonny) wonti gooto e nokkuuji ɓurɗi mawnude e njulaagu jiyaaɓe e nder Afrik hirnaange e ooɗoo sahaa. Portooji maccuɓe mawɗi goɗɗi ina tawee e Badagry, Lagos to maayo Benin, e duunde Bonny to maayo Biafra.[41][42] Ko ɓuri heewde e nawaaɓe e ɗeen portooji nanngaa ko e hareeji e hareeji.[43] Heewi wonde ko nanngaaɓe ɓee ngartiraa e leydi jaaltaaɓe ɓee, ko golle doole ; ɓe ngoni ko e pinal seeɗa-seeɗa, ɓe naatnee e renndo jaaltaaɓe. Laabi maccuɓe mbaɗaama e nder leydi Najeriya fof jokkondirɗi e nokkuuji hinndeeji e portooji mawɗi daande maayo. Won e laamlaamuuji ɓurɗi heewde njulaagu jiyaaɓe tawtoranooɓe njulaagu jiyaaɓe Atlantik ina njokkondiri e Laamu Benin Edo to fuɗnaange, Laamu Oyo to fuɗnaange-rewo, e Konfederaasiyoŋ Aro to fuɗnaange-rewo.Laamu Benin duumiima hakkunde teeminannde 15ɓiire e 19ɓiire.[44] Oyo, e nder leydi mum ɓurndi mawnude e darorɗe teeminannde 17ɓiire haa fuɗɗoode teeminannde 18ɓiire, yaajtini semmbe mum gila hirnaange Naajeeriya haa Togo hannde oo. To bannge worgo, hareeji ɗi ndartaaki hakkunde gure-dowlaaji Hausa en e ustaare laamu Bornu addani leñol Fulɓe heɓde yahrude yeeso e nder diiwaan hee. Haa jooni, Fulɓe, leñol gonngol e njilluuji, ɓuri waawde yahde ko e diiwaan Saheli, mo jeereende mum woni, to fuɗnaange Sudaan, ina rewi jawdi, ina reena njulaagu e jillondirde e leƴƴi Sudaan. E fuɗɗoode teeminannde 19ɓiire, Usmaan dan Fodio ardiima jihaadi cemmbinndi e Laamlaamuuji Hawsa en, o sosi Kalifaandi Sokoto hakkundeejo. Ndeen laamu, tawi ko ɗemngal Arab woni ɗemngal mum laawɗungal, mawni no feewi e les njiimaandi makko e njiimaandi iwdi makko, nelduɓe konuuji njiimaandi e kala bannge. Laamu mawngu nguu, ngu alaa ko woni e mum, jokkondiri fuɗnaange e diiwaan hirnaange Sudaan, ngu waɗi njilluuji dow fuɗnaange ngam heɓtude geɗe Laamaandi Oyo (Kwara hannde oo), ngu yahri yeeso feewde e ɓernde Yoruba en wiyeteende Ibadan, haa yettii geec Atlantik. Leydi ndi laamu nguu joginoo ndii ina waɗi ko ɓuri heewde e nokkuuji hannde ɗii to bannge worgo e hakkundeere leydi Najeriya. Sultan oo neldi amiiruuji ngam tabitinde laamu e dow leyɗeele keɓtinaaɗe ɗee, e ƴellitde siwil lislaam ; emiruuji ɗii kadi ɓeydii alɗude e doole rewrude e njulaagu e maccungaagu. E kitaale 1890, jiyaaɓe ɓurɓe heewde e winndere ndee, fotde miliyoŋaaji ɗiɗi, ina keewi e nder terɗe Kalifaandi Sokoto. Huutoraade golle maccuɓe ina yaaji, haa teeŋti noon e ndema.E sahaa nde nde feccii e hitaande 1903 e nder koloniiji Orop ceertuɗi, Kalifaandi Sokoto ina jeyaa e leyɗeele ɓurɗe mawnude e nder Afrik ko adii koloñaal.[46] Waylude yamiroore sariya (haɗde njulaagu jiyaaɓe e Atlantik e hitaande 1807) e yamiroore faggudu (yiɗde deeƴre politik e renndo) addani ko ɓuri heewde e leyɗeele Orop wallitde ndema geɗe ndema, ko wayi no paltoor, ngam huutoraade ɗum e nder gollorɗe Orop . Njulaagu jiyaaɓe jokki caggal nde haɗaa, nde tawnoo jom en jawɗeele en ina cooda jiyaaɓe e saraaji maayo e juuɗe jiyaaɓe jeyaaɓe e leydi ndii. Eskaadron leydi Angalteer to Afrik worgo yiɗiino haɗde jom en jawɗeele en e nder maayo. Maccuɓe hisnaaɓe ɓee nawaama to Freetown, koloni to Afrik hirnaange, mo Lietnaa John Clarkson sosi e fuɗɗoode ngam hoɗnude jiyaaɓe ɓe Angalteer woppi to Amerik worgo caggal wolde [[Aameerik]]. === Koloñaal Angalteer === Angalteer naati e hare laamu Lagos, nde yani e Lagos e hitaande 1851, o riiwti Oba Kosoko, jom njulaagu jiyaaɓe, o walli ngam sosde Oba Akitoye, jom doole en, o siifondiri nanondiral hakkunde Angalteer e Lagos ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1852. Angalteer heɓti Lagos koloni korona e lewru ut 1861 e nanondiral cession Lagos. Misiyoŋaaji Angalteer njaajni golle mum en, njahi haa ɓurti e nder leydi. E hitaande 1864, Samuel Ajayi Crowther wonti biskop Afriknaajo gadano e nder Egliis Angalteer. [[File:Flag of Lagos Colony (1888–1906).svg|thumb|Bannge Koloni Lagos|157x157px|left]] E hitaande 1885, wiyde Angalteer ina jogii doole e nder Afrik hirnaange, heɓi njeenaari e leyɗeele Orop goɗɗe e nder batu [[Berlin]]. Hitaande rewtunde ndee, nde ƴetti Sosiyetee Royal Niiseer e gardagol Sir George Taubman Goldie. E darorɗe teeminannde 19ɓiire e fuɗɗoode teeminannde 20ɓiire, sosiyetee oo dañii nafoore mawnde e jiimde laamlaamuuji hoɗɓe jeyaaɓe e maayo Niiseer, Angalteer heɓti Benin e hitaande 1897, e nder wolde Anglo-Aro (1901-1902), fooli luutndiiɓe woɗɓe. Foolde ɗeen dowlaaji udditi nokku Niiseer oo e njiimaandi Angalteer. E hitaande 1900, leydi sosiyetee oo naati e les njiimaandi laamu Angalteer, o sosi Protectorate Sud Nigeria, ko ɗum woni protectorat Angalteer, jeyaa ko e laamu Angalteer. [[File:Tcitp d012 frederick john dealtry lugard and wife.jpg|thumb|Joomiraawo e debbo Lugard, hitaande 1908|upright]] [[File:Emir of Kano-1911.jpg|thumb|Laamɗo Kano e konu pucci, 1911|left]] E hitaande 1902, Angalteer fuɗɗiima waɗde feere ngam yahde worgo e nder Kalifaandi Sokoto. Seneraal Angalteer biyeteeɗo Lord Frederick Lugard ko Biro Koloñaal halfinaa ɗum ngam huutoraade ajenda oo. Lugard huutoriima luural hakkunde heewɓe e emiir en wonɓe e nokkuuji fuɗnaange kalifaandi e laamu Sokoto hakkundeejo ngam haɗde kala deftordu nde o gollotoo feewde laamorgo ngoo. Nde Angalteer ɓadtii wuro Sokoto, Sultan Muhammadu Attahiru I yuɓɓini difagol jaawngol wuro ngoo, o haɓi e konu Angalteer ardinoongu yahrude yeeso. Doole Angalteer njaawnii, neldi Attahiru I e ujunnaaje ujunnaaje almuɓɓe mum e hijra Mahdist en. To bannge worgo-fuɗnaange, ustaare laamu Bornu addani Emiraaji Borno ɗi Angalteer jiimnoo, ɗi ndarni Abubakar Garbai mo Borno laamɗo. E hitaande 1903, nafoore Angalteer e wolde Kano rokki ɓe mbaawkaaji logistique ngam deeƴnude ɓernde Kalifaandi Sokoto e geɗe laamu Bornu ɓooyngu. Ñalnde 13 marse 1903, to luumo mawngo Sokoto, wiziir cakkitiiɗo kalifaandi oo jaɓi laamu Angalteer e dow laabi. Angalteer toɗɗii Muhammadu Attahiru II yo won kaliifa keso. Lugard momti kalifaandi kono o jokki tiitoonde sultan ngam wonde darnde maantiniinde e nder Protectorat Fuɗnaange Naajeeriya yuɓɓinaaɗo keso oo. Ndeeɗoo heddiinde wonti ko anndiraa « Diiso Sultan Sokoto ». E lewru suwee 1903, Angalteer fooli heddiiɓe e konu worgo Attahiru. E hitaande 1906, denndaangal haɓaade laamu Angalteer gasii. [[File:Nnamdi Azikiwe PC (cropped).jpg|thumb|[[Nnamdi Azikiwe]], Ardiiɗo Naajeeriya gadano (1963-1966)|upright|left]] Ñalnde 1 lewru Yarkomaa 1914, Angalteer hawritii e dow laawol, Protektoraat Nijeeriya Fuɗnaange e Protektoraat Fuɗnaange Nijeeriya, ɓe mbaɗti ɗum en Koloni e Protektoraaji Naajeeriya. To bannge laamu, leydi Naajeeriya heddii ina feccii e Protectorat Fuɗnaange e Fuɗnaange e Koloni Lagos. Hoɗɓe e diiwaan fuɗnaange oo ɓuri jogaade jokkondiral, faggudu e pinal, e Angalteer e Oropnaaɓe woɗɓe sabu faggudu daande maayo.[48] Misiyoŋaaji kerecee en mbaɗii duɗe jaŋde hirnaange e nder protektoraaji ɗii. E nder politik leydi Angalteer jowitiingal e laamuuji ɗi ngonaa juutɗi e tabitinde aadaaji lislaam, laamu nguu semmbinaani golle misiyoŋaaji kerecee en to bannge worgo, to bannge lislaam leydi ndii. E nder caka teeminannde 20ɓiire caggal wolde adunaare ɗimmere, ɓuuɓol ngam jeytaare ina yaaji e nder Afrik, ngam jaabaade ɓeydagol ngenndiyaŋkaagal Naajeeriya e ɗaɓɓaande jeytaare, doosɗe leydi Naajeeriya jokkondirɗe ɗe laamu Biritaan ƴetti, ndartini Naajeeriya e laamu hoore mum e dow wakiliijo e ɓeydotoo ko e tuugnorgal fedde nde. E ñalngu jeytaare e hitaande 1960, ceertugol diiwanuuji e nder jaŋde hannde ndee ina teskaa. Lefol ngol, hay so ina famɗi no feewi, ina jokki haa hannde. Imbalances hakkunde woyla e fuɗnaange hollitaama e nder nguurndam politik leydi Najeriya kadi. Yeru, woylaare lesdi Naajeeriya haɗi maccungaagu haa hitaande 1936 nden nder nokkuuje feere nder lesdi Naajeeriya, maccungaagu ndartinaama ɓaawo koloñaal. ==Al'aadaji== === Binndol === [[File:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|thumb|[[Chinua Achebe]], keɓɗo njeenaari Booker 2007 e njeenaari jam to njulaagu defte Almaañ 2002 |192x192px]] Ko ɓuri heewde e binndi Naajeeriya mbinndaa ko e ɗemngal Engele, heen geɗal ko sabu ko ɓuri heewde e Naajeeriya en paami ɗemngal ngal. Binndol e nder ɗemɗe Yoruba, Hausa e Igbo (ɗemɗe tati ɓurɗe heewde yimɓe e nder leydi Nijeer) ina woodi, kono, e nder haala Hausa, yeru, ina waawi ƴeewtaade aadaaji ɓooyɗi. E Wole Soyinka, Naajeeriya ina waawi rokkude njeenaari Nobel ngam binndol. Ben Okri heɓi njeenaari Booker mawndi e hitaande 1991 ; Chinua Achebe waɗi noon e hitaande 2007. Achebe kadi heɓi njeenaari jam njulaagu defte Almaañ e hitaande 2002. Lola Shoneyin heɓi njeenaaje keewɗe ngam deftere mum wiyeteende Nguurndam sirlu rewɓe Baba Segi. === Womre === [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|left|Bammbooji e nder [[Ojumo Oro]], [[Diiwal Kwara|Diiwaal Kwara]]|258x258px]] Ko ɓuri anndeede e jimɗi ɓurɗi lollude e nder leydi Najeriya ko jimɗi palm-wine ɗi ɓuri heewde e jimɗi ɗii e kitaale 1920. Tunde King ko innde mawnde e nder fannu oo.[309][310] E kitaale 1930, Orkestra Native Onitsha feeñi. Ɓe ƴeewtindoyii tiitooɗe renndo e mbaydiiji ceertuɗi e nder jimɗi maɓɓe.[309][310] E kitaale 1950 e 1960, jimɗi Highlife ngonti ko ɓuri heewde e yimɓe leydi ndii e jimɗi diiwaanuuji ko wayi no Igbo Highlife. Ko ɓuri teeŋtude e fannu oo ko fedde sukaaɓe Najeriya adannde wiyeteende Bobby Benson, Osita Osadebe, Victor Olaiya, Rex Lawson, Dr Sir Warrior e Oliver De Coque.[[File:Davido performing at the Lagos city Marathon gala 2020 10 27 05 793000.jpeg|thumb|Davido]]Duuɓi 1970 ko yonta Fela Kuti, ardiiɗo jimɗi Afrobeat - jillondirɗi e Highlife, Jazz e jimɗi Yoruba. Fela caggal mum wayliima wonti gollal renndo e hakkille ɓaleejo.[309][310] [[File:Wizkid at Iyanya's album launch concert, 2013 (Cropped).png|left|thumb|Wizkid|210x210px]] E kitaale 1980, laamɗo Sunny Ade heɓi nafoore e Juju Music. Yimoowo mawɗo e yonta oo ko William Onyeabor mo nganndu-ɗaa ko kañum woni jimol Funk e Disko. E kitaale 1990, jimɗi reggae mbayliima e nder dingiral jimɗi. Naalanke mawɗo e oon sahaa ko Majek Fashek. E nder cakkital kitaale 1990, Hip hop Music fuɗɗii dañde darnde, ardii ɗum ko golle bayɗe no Remedies, Trybes Men, JJC ekn... E nder duuɓi ɗii fof, jimɗi highlife ina njokki e ƴellitde e nder leydi ndii. [[File:Burna Boy (cropped).jpg|thumb|Burna Boy]] [[File:CKay during an interview in March 2022.png|left|thumb|CKay]]E fuɗɗoode teeminannde ndee, golle lolluɗe e kitaale 2000 ko wayi no P-Square, 2face, e Dbanj ina njeyaa e ko mbaɗi batte mawɗe e ƴellitaare Afrobeats e ƴellitaare mum e nder dingiral winnderewal. E lewru Noowammbar 2008, dingiral jimɗi leydi Najeriya (e ngal Afrik) heɓi hakkillaaji winndere nde nde MTV yuɓɓini yeewtere adannde e nder duunde nde ngam hokkude njeenaaje jimɗi Afrik to Abuja.[315] Ko ɓuri duuɓi sappo caggal ɗuum, fannu Afrobeat ina yaaji, ina waɗi naalanke hono Davido, Wizkid e Burna Boy. === Juulde === [[File:Sallah Durba 2014.jpg|thumb|Ko juulde sallah to Bauchi]] Juuldeeji ɗuuɗɗi ɗon nder leydi Naajeeriya, goɗɗi nder maajum ɗon mari wakkati ko adii gartugo diinaaji mawɗi nder lesdi ndi’i ɗuuɗal leƴƴi e finaa-tawaa. Juulde mawnde julbe e Kerecee’en ina heewi mawnineede e nder laabi zi ngonaa gootum e nder leydi Naajeeriya walla tawa ko e nder yimve nokku gooto.[328] Koolol ƴellitaare turism leydi Najeriya ina gollondira e dowlaaji ngam ƴellitde juuldeeji aadaaji, ɗi mbaawi wonde jolɗe teeŋtuɗe ngam heɓde ngalu turism.[329] === Nyaamndu === [[File:Cooked masa.jpg|thumb|Masa|upright]] [[File:Suya with pepper sauce.jpg | thumb|right | Suya e soseeji|upright]] [[File:AKARA.jpg | thumb|right | Kosai (akara)|upright]] [[File:Nkwobi.jpg | thumb|right |Nkwobi|upright]] Kuugal lesdi Naajeeriya, bana kuugal Afrik hirnaange fuu, don anndi bee risku e feere-feere. Ko heewi e ɓuuɓri, leɗɗe, e ɓuuɓri ina kuutoree e nebam palme walla nebam ɗam ngam waɗde ɓuuɓri luggiɗndi e suukara keewɗo waɗeede e nguleeki no feewi e ɓuuɓri cili. Juuldeeji Naajeeriya ina keewi, ina keewi, kadi kosam luumooji e saraaji laawol, ina heewi kadi ina heewi. Suya ina heewi yeeyde e nder gure haa teeŋti noon e jamma.[330] === Saaman === [[File:2013 Duro Olowu ensemble, Spring-Summer 01.jpg|left|thumb|upright=0.8|Ansammbele ko [[Duro Olowu]]]] Industry mojobere nder Naajeeriya ɗon wallita masin nder faggudu lesdi ndi'i. Ko ɓuri heewde e ɓoornaade comci casual kono styles formal e traditional kadi ina ɓoornee fawaade e ñalngu nguu. Naajeeriya anndaaka tan e mbaydiiji mum e mbaydiiji mum, kono kadi e mbaydi mbaylaandi ndi ɓeydii heɓde njeenaari e nder winndere ndee. Euromonitor ina limta wonde luumo mooftirgel to bannge worgo Sahara ina jogii 31 miliyaar dolaar, tawi ko Najeriya ina jogii 15% e ɗeen miliyaaruuji 31 ​​dolaar.[331] Naajeeriya anndaaka tan ngam ɗuuɗal limngal limngal limngal limngal limngal limngal sirru nder finaa-tawaa maɓɓe. Ɓe njaltini kadi diisneteeɓe heewɓe ƴellitiiɓe karallaagal e njulaagu keewngu e nder laawol. ==Laawol tokkingo Laamu== [[Naajeeriya]] un jamhuriyawal kautugal e tokkingo lawol laamuji maagal tokkuɗi eɗun [[Aameerik]]. Inare mo bawal yaahirki hanko wooni arɗiɗo leydi. Arɗujo leydi kanko wooni jaagorɗo ɗembo mawɗo gomnatire hawtugo; eɗun subta arɗujo eta laawol kuri'aaji [[yimmɓe]] yaari ɓurɗun mangu wa’aɗu ɗiiɗum ɗun ɗuuɓi naayi. Majalisu dotti’en eɓe ngooɗi wakiltiɓe ɓe ɗaaroɓe arɗuugal mauɗo leydi inare eɗun hautiɓe e suudu wooru ɗun inɗe National Assembly. Majalisu dotti’en ke ɓe jooɗerɗe 109 ɓe wakillentaato gaɗa koɗame diiwal hai bo gimɗo gooto gaɗa gelle mawɗe hawtugo [[Abuja]] eɗun subta memɓa’en ɓen dai eɓe ngooɗi joɗerle 360, nokkuje ɗuuɗirka joɗerle e koɗeye diiwal tantanshoto ɗuuɗirka [[yimmɓe]]. ==Sifaaji== [[File:Le Fleuve Niger 01.jpg|thumb|'''Le Fleuve Niger''']] [[File:Dawasa rural steliment.jpg|thumb]] [[Naajeeriya]] ko leydi e duungal [[Afirik]] [[Naajeeriya]] (/naɪˈdʒɪəriə/ (nanu)), ɓurndi ɗuuɗal [[yimmɓe]] nder duungal [[Afrik]], ndi [[yimmɓe]] ɓe hiisaango yottini miliyonji 211. Keerniiɗum Kawtal Mooɓgal [[Naajeeriya]], ɗum lesdi on haa hirnaanngeere [[Afrik]], keeri bee [[Niiser|Niijer]] haa wayla, [[Caadi|Chadi]] haa wayla walaadu hirna, [[Kamerun]] haa fuuna, nden [[Benen|Benin]] haa hirna. Ndi wortoongo haa fommbina lonyoodu [[Gine/adlam|Gine]] haa nder maayo Filitiingo Atlantic. Ɗum kawtal mooɓgal diiwe (jahaaji) 36 bee 1 Laamorde kawtal cappal, laamorde ndeen haa galluure [[Abuuja]] woni. Tuuginurde lesdi (constitution) tinndini [[Naajeeriya]] dow diiwal dimukuraaɗiyya on.[6] Gallol ɓurngol mawngu e [[Naajeeriya]] ko [[Lagos]].<ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B.E.B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref> ==Lasgi E Ɗemle== E wooɗi ɗemle 521 nder [[Naajeeriya]], jewenayi nɗer maaje majji. E goɗɗe geɓɓe [[Naajeeriya]] lasgi eɓe bolwiral bolle ko ɓuuri go’o ɗun subti wolɗe ɗe ɗun huutirta e hukuma [[Naajeeriya]] biaɗe ingilisii ngam hoinuuki hawtuki ko'e (hore) [[yimmɓe]] ummatore e laawol heɓirki kawtal hore ɗun ɗemle e lesdi ɗin hollingo laamu boɗejo mallakiɓe ɓe Britain ɗunɗun waɗɗi keerol maajun e ɗungu 1960. Ɗemle mawɗe ɗe ɗun wolwirta (woldata’emaje) e [[Naajeeriya]] eɗe wakilto mauɗe yalji tati ɗun ɗemle [[Afrik]]. {{Pie chart |thumb = right |caption = Lenyol nder Naajeeriya (2020)<ref name="Africa: Nigeria">{{Cite web|work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/|access-date=2020-06-21 |title=Africa: Nigeria}}</ref> |label1 = [[Hausa people|Hausa]] |value1 = 25 |color1 = Green |label2 = [[Yoruba people|Yoruba]] |value2 = 21 |color2 = Red |color3 = Blue |label4 = [[igbo people|Igbo]] |value4 = 18 |color4 = Orange |label3 = [[Ijaw people|Ijaw]] |value3 = 1.8 |label5 = [[Ibibio people|Ibibio]] |value5 = 3.5 |color5 = Pink |label6 = [[Tiv people|Tiv]] |value6 = 2.4 |color6 = Maroon |label7 = [[Fulani people|Fulani]] |value7 = 6 |color7 = Black |label8 = [[Kanuri people|Kanuri]] |value8 = 3 |color8 = Cyan |label9=Woɗɓe|color9=White|value9=19.3}} Ɗuuɗirka ɗemle [[Niijer]]-Congo kammani [[Igbo]], [[Yoruba]], [[Ibibio]], [[Ijaw]], [[Fulfulde]], [[Ogoni]] e [[Edo]]. [[Kanuri]] ɗeɗun woldata e woyla ta fuuna musamman e [[Borno]] ɗen e [[Yobe]] geɓal gal leyol nilo-saharanje kanjun maaboɗen bolle ɗemgal [[hausare]] un ɗemgal eɗun Afroasiatic. Fuu e wiiki ɗuuɗirka laasgi ɗi ɓuri yidgo wolɗuki e wolde ɗemgal Englishire eɗau jonɗe ɗemgal hukumare eɗun huutiraɗe semɓe e inaje hokkuki ilmu (famgo) ɗembo e inare luumɓe. Turankore e jonɗe wolɗe artuɗe un goɗɗe seɗɗaje gaɗa ɗer gelleji leydi ɗin kuuwirta e maare ɗembo ɗun woldata e maare ko e seɗɗa e goɗɗe geɓɓe karkaraje. Hausare kaire ke wooni wolɗe ɗeɗun ɓuri wolɗuuki (wolwirki) haire ɓuri ɗuuɗirka bolle eɗer mauɗe ɗemle taati ɗe ɗun wolwirta e maare e [[Naajeeriya]]. Lattaki ɓurɓe ɗuuɗuki ummatore [[Naajeeriya]] eɓe jooɗi e geɓal sareji (karkaraji) ɗemle mauɗe ɗe ɗun wolwirta e leydi ɗin ɓe lattake ɗemle kammani yimɓe faaro ɗun usl. Goɗɗe ɓurɗe maugu gaɗa ɗer ɗeɗɗen musamman Yorobanko’en e Igbo ɓe keeɓoyi (fottugo) fottuɗugo ɗemle gaɗa bolle fere-fere ɗembo ɗe eɗen ɗemle eɓe bolwira e maare. Turanko’en pidgin ɗun [[Naajeeriya]], lattiɗe ɗe ɗun ɓuri e noddireki pidgin ko bo e (broken english) kaire ma ɗe anɗaaɗe wolde ɗen koenoyiiki eɓe goodi tasiru geɓe fere-fere eɗau wolde. Turanko’en pidgin kobo Englishire ɗun [[Naajeeriya]] eɗun wolda e maare semɓe eɗer geɓal [[Niger Delta]]. ==Natal== <gallery> File:Masque Angas-Nigeria (British Museum).jpg|thumb|Masque mo yimɓe Angas leydi Najeriya kuutortoo (Musée britannique) File:Abuja, Laamurde lesdi 3.jpg|Abuja - Naajeeriya File:Bowl for ritual objects from Nigeria Yoruba people 1880-1954 Dallas Museum of Art.jpg|thumb|Bowl ngam kuuje juulde diga yimbe Yoruba, Naajeeriya 1880-1954 Duunde mawnde Dallas File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|Royal [[Benin ivory mask]], one of Nigeria's most recognized artifacts. [[Benin Empire]], 16th century. </gallery> {{Commons|Nigeria}} {{Afirik}} ==Tuugnorɗe== [[Catégorie:Leydi]] [[Catégorie:Afirik]] [[Catégorie:Naajeeriya| ]] 79kg34hzekaul7d10xpnmohpah8tuh3 Marka, Malawi 0 21734 193319 186703 2026-10-20T17:22:38Z NguoiDungKhongDinhDanh 7290 Reverted edits by [[Special:Contributions/Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ([[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|talk]]) to last revision by [[User:Ilya Discuss|Ilya Discuss]] 79944 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Marka|other_name=|native_name=<!-- for cities whose native name is not in English -->|nickname=|settlement_type=<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->|motto=<!-- images and maps ----------->|image_skyline=|imagesize=300px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|image_dot_map=|dot_mapsize=|dot_map_caption=|dot_x=|dot_y=|pushpin_map=Malawi<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_mapsize=240|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=Location in Malawi <!-- Location ------------------>|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Malawi}}|subdivision_type1=[[Regions of Malawi|Region]]|subdivision_name1=[[Southern Region, Malawi|Southern Region]]|subdivision_type2=[[Districts of Malawi|District]]|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2008|population_footnotes=|population_note=|population_total=|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information --------------->|timezone=+2|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates={{coord|17|07|11.8|S|35|13|36.8|E|type:city_region:MW|display=inline,title}}|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> </ref> tags-->|elevation_m=|elevation_ft=|blank1_name_sec2=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank1_info_sec2=[[Humid subtropical climate|Cwa]] <!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=}}'''Marka is a town located in Nsanje District in [[Malawi]].''' '''It is the southernmost location in the country, serving as a border post for road and rail control between Malawi and [[Mozammbik|Mozambique]].''' The Mozambican town of Vila Nova de Fronteira is conurbed with Marka. In addition, Marka is part of a large conurbation zone that extends northwards, passing through the city of Nsanje to the city of Bangula.{{cn|date=August 2021}} == Laddugo == Lodo M1 woni laawol mawɗo nder nder nder nder laawol, je hawta nder diiwaan to diiwaan maako, [[Chikwawa]]. Ka ɓaawo 2010, jaɓɓorgo to diiwaan Lower Shire ɗon mari caɗeele, ɓurna fuu nder sahaaji ndiyam. Duule ɗon woodi gariiri nder gariiri Sena, nder gariiri lesdi Malawi. Lodo nder Marka je hawta Nsanje e Blantyre bee Beira ɗon ɗon halki bana nyau nyau nder konu lesdi Mozambique nden ɗon ɗon ɗon maaki. Nder ɓaawo duuɓi 1990, go'o nder laawol nder gariiri nder [[Chiromo]] ɓadi [[Bangula]]. Ngam daliila majjum, gardagol nder Nsanje ɗon maɓɓina. == Firooji == <nowiki>.mw-parser-output .reflist{margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}@media screen{.mw-parser-output .reflist{font-size:90%}}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}</nowiki> kvjxzl40gv66g63d615u15tphnmpee8 Opitaal Sir Charles Gairdner 0 33570 193318 186711 2026-10-20T17:22:34Z NguoiDungKhongDinhDanh 7290 Reverted edits by [[Special:Contributions/Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ([[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|talk]]) to last revision by [[User:Ilya Discuss|Ilya Discuss]] 139217 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''Opitaal Sir Charles Gairdner''' (SCGH) ko opitaal jannginoowo to wuro wiyeteengo Nedlands, to bannge worgo Ostarali.<ref>{{cite web|url=http://www.scgh.health.wa.gov.au/About_Us/index.html|title=About Sir Charles Gairdner|website=SCGH}}</ref> Udditaa ko e hitaande 1958 e innde opitaal kees Perth, caggal ɗuum innitiraa ko e teddungal Sir Charles Gairdner, guwerneer Ostarali hirnaange tuggi 1951 haa 1963, ina jeyaa e nokkuuji safaara laamɗo debbo biyeteeɗo Elizabeth II (QEII MC). Ko ɗum huunde wiyeteende Charlie’s.<ref name=":1">{{Cite web|last=State Heritage|first=Inherit|date=2016|title=Queen elizabeth II Medical Centre|url=http://inherit.stateheritage.wa.gov.au/Public/Inventory/PrintSingleRecord/fa1a67b1-542c-4924-ad2b-064598f75aec}}</ref> Denndaangal fannuuji safaara ina ndokkee, so wonaa ɓuuɓri caɗtundi, sukaaɓe, jibinannde, rewɓe e mborosaaji mawɗi. Ko ɗoon tan woni nokku safrirde kanseer e nder diiwaan hee, kadi ko ɗoon woni opitaal mawɗo diiwaan oo ngam safrude neurosurgery e ƴellitde heeñere. <ref>{{Cite web|last=Now|first=Perth|date=2020|title=Sir charles gairdner hospital's emergency department to be updated|url=https://www.perthnow.com.au/community-news/western-suburbs-weekly/sir-charles-gairdner-hospitals-emergency-department-to-be-upgraded-c-1394842}}</ref> oo ina jokkondiri no feewi e duɗal jaaɓi haaɗtirde Ostarali hirnaange ɓadiiɗo ngal kam e duɗal jaaɓi haaɗtirde Curtin, duɗal jaaɓi haaɗtirde Notre Dame, e duɗal jaaɓi haaɗtirde Edith Cowan.<ref>{{Cite web|last=Now|first=Perth|date=2020|title=Sir charles gairdner hospital's emergency department to be updated|url=https://www.perthnow.com.au/community-news/western-suburbs-weekly/sir-charles-gairdner-hospitals-emergency-department-to-be-upgraded-c-1394842}}</ref> E jogaade ko ina tolnoo e 76 000 naatgol hitaande kala, SCGH ina jogii 600 leeso, ina safra ko ina tolnoo e 420 000 ñawɗo hitaande kala. Haa e hitaande 2012 fotde 5 500 gollotooɓe ina ngolloo. E hitaande 2009, ko kañum woni opitaal ɗiɗaɓo e nder Ostarali keɓaaɗo njeenaari Magnet to nokku toppitiiɗo seedantaagal infirmiyee en Amerik.<ref>{{Citation|author1=Queen Elizabeth II Medical Centre|title=About|url=https://qeiimc.health.wa.gov.au/about/}}</ref> Wakkati ɓamtaare e sifaa ɓanndu == WakereWakere == Nde o mahiraa ko opitaal Perth Chest, nokku oo fuɗɗii mahde ko to bannge worgo laawol Verdun, laawol Thomas to bannge fuɗnaange. <ref>{{Citation|title=$360million leap for medical research in WA-aided by record philanthropic donation|publication-date=2008|url=https://www.mediastatements.wa.gov.au/Pages/Carpenter/2008/07/$360million-leap-for-medical-research-in-WA---aided-by-record-philanthropic-donation.aspx|access-date=2 November 2020|archive-date=8 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108125125/https://www.mediastatements.wa.gov.au/Pages/Carpenter/2008/07/$360million-leap-for-medical-research-in-WA---aided-by-record-philanthropic-donation.aspx|url-status=dead}}</ref> Thomas ina ndokka laawol feewde Subiaco ummoraade Nedlands e keerol hirnaange Park King. Laabi tram asliiji ɗii njoofi ko e bannge fuɗnaange laawol Thomas Street, kono gila ndeen, tram oo uddaama, lomtinaama e otooji. Sarwisaaji otooji ɗii ina mbaɗi Metro Bus Co, Otooji Parlour, WA Transport e Beam Bus Co. Laabi Thomas ko jooni woni damal nokku otooji..<ref>{{Citation|title=$360million leap for medical research in WA-aided by record philanthropic donation|publication-date=2008|url=https://www.mediastatements.wa.gov.au/Pages/Carpenter/2008/07/$360million-leap-for-medical-research-in-WA---aided-by-record-philanthropic-donation.aspx|access-date=2 November 2020|archive-date=8 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108125125/https://www.mediastatements.wa.gov.au/Pages/Carpenter/2008/07/$360million-leap-for-medical-research-in-WA---aided-by-record-philanthropic-donation.aspx|url-status=dead}}</ref> Ƴellitaare QEII MC e SCGH ina waawi renndineede e pelle joy. Storey-tooweeki ko hollirde tooweeki dow leydi. == Goomu 1 == Nokku cuɓaaɗo ngam mahngo opitaal keso biyeteeɗo Perth Chest ina hawra e diiwaan leydi ndi ƴellitaaki no feewi, ndi lelnaa e duɗal jaaɓi haaɗtirde Ostarali hirnaange. Ko adii mahngo ngoo e hitaande 1953, nokku oo innitiraa ko nokku safaara Perth. Suudu safrirdu nduu mahiraa ko suudu joy, lelnaandu e mbaadi "H", woni suudu safrirdu fooftere e janngingol nde udditaa e hitaande 1958. Baagal mawngal suudu nduu ina fadi fuɗnaange e fuɗnaange, ina waɗi jokkondire hakkunde ɗiɗi ɗee. Golle ɗee ko hoɗorde ward kono jooni ina kuutoroo fannuuji goɗɗi. Ko suudu infirmiyee en (1959) woni suudu ɓurndu mawnude e nder safrirde ndee, suudu joy mahaaɗo e mbaadi "T". Dow "T" ina fadi fuɗnaange. Jooni noon, cuuɗi infirmiyee en ina kuutoree e golle goɗɗe. Mahdi X-Ray dowri (1961) ko suudu wooturu, woni ko e keerol worgo-fuɗnaange. Jooni noon ina waɗi faayiidaaji goɗɗi. Jokkondiral (1971) mahiraa ko e hitaande 1971 sara nokkuuji infirmiyee en ɓooyɗi. Furthermore, a professional development calendar is available throughout the year to provide the opportunity to develop and refresh on skills, or learn new techniques and discover a new healthcare topic.<ref>{{cite journal|id={{ProQuest|236581588}}|last1=Butterworth|first1=Kerry|title=Supporting ED nurses|journal=Australian Nursing Journal|volume=15|issue=9|date=April 2008|pages=35}}</ref> == Goomu 2 == Duɗal Infirmiyee (1968) ina waɗi suudu janngirdu FJ Clarke (1969) e defterdu safaara. Nde Duɗal Infirmiyee (Q Block) mahiraa, ko ngam wallitde porogaraam janngingol infirmiyee en to opitaal. Koɗorɗe infirmiyee en ina njooɗii e gollotooɓe e janngooɓe haa galle Anstey mahaa ko sarwisaaji hoɗɓe ina ngoodi. E hitaande 1977, ngam siftorde ñalngu nguu, nokku opitaal oo wayli innde mum, wonti nokku safaara laamɗo debbo biyeteeɗo Elizabeth II (QEII MC). Porogaraam infirmiyeeji wayliima e kitaale 1980, nattii wonde opitaal. Hoɗorde infirmiyee en wonaano no haanirta nii. Koolol cakkitiingol infirmiyee en janngooɓe heɓi dipolomaaji mum en e hitaande 1988. == Goomu 3 == Blok juutɗo (1969), Blok toppitagol yaajngol (1971), Laboratuwaaruuji cellal dowri (1971), Blok UWA (1971), cuuɗi leɗɗe mawɗe (1972), Blok D – Safaara hakkille (1973), Blok B mahdi jokkondire (1975) e Blok F – Rajoterapi (79). == Goomu 4 == Defterdu safaara UWA (1973) ko galle mo cuuɗi ɗiɗi. Anstey House (1974) ko suudu hoɗorde marndu cuuɗi jeenay to fuɗnaange-rewo e cuuɗi cuuɗi gooti yaajɗi haa woyla. Suudu Ambulance St John (1985) ko suudu huuɓtodinndu wooturu. .Lion’s Eye Institute (1998) ko galle gonɗo e etaaji tati e nder wertallo hirnaange werlaa sara damal SCGH. == Ƴellitaare jooni == Haa hitaande 2020, 40 miliyoŋ dolaar Amerik maa huutore[nde?] ngam moƴƴinde departemaa emergency to SCGH e wallitde soodde opitaal oo masiŋ keso siklotron. Miliyoŋaaji 19 dolaar maa mballu e peewnugol departemaa emergency ngam ustude ŋakkeende nguura, e nokku ƴeewndo jikkuuji ina waɗi leɗɗe 8 ngam ƴeewndaade ñawɓe wonduɓe e jikkuuji. Ina ɗaminaa maa mahngo ngoo joof e hitaande 2023[needs update]. 23,3 miliyoŋ dolaar ina foti yoɓeede[nde?] e masiŋ keso biyeteeɗo siklotron ballitoowo ɓeydude rajo-farmasi ngam ñawbuuli ƴiiƴam, kanseer e ñawuuji goɗɗi. == Sosngo e daartol == SCGH ina hoɗi e nokku cafrirɗo laamɗo debbo biyeteeɗo Elizabeth II. QEII MC Medical Center Trust ko fedde nde wonaa laamuyankoore, nde halfinaa ko yowitii e ƴellitgol, njuɓɓudi e ƴellitgol leydi keɓtinaandi ngam ƴellitde nokkuuji safaara. Ko opitaal Sir Charles Gairdner woni ɗoon Ospitaal Sir Charles Gairdner mahaa ko e hitaande 1959 to nokku cafrirɗo laamɗo debbo biyeteeɗo Elizabeth II to Nedlands, ko adii fof ko opitaal Perth Chest. SCGH ina doga e keeri hirnaange Kings Park. Ko adii ƴellitaare opitaal, nokku QEII MC oo jeyaa ko e George Shenton, ko nokku durngo jawdi ndariindi, jeyaaɗo e sosɗo Browne’s Dairy, hono Edward Browne. E hitaande 1910, laamu leydi ndii soodi leydi ndii, e hitaande 1953, 30 ektaar (75 ektaar) rokkaama ngam ƴellitde nokku safaara. Goomu 5E wiyde ciimtol Komisariyaa toppitiiɗo cellal renndo e hitaande 1953, ƴellitaare nokku cafrirɗo oo fotnoo ko golloraade no opitaal e nokku wiɗto tawa ina wallita e jaŋde annduɓe e annduɓe potɓe wonde e nder fannu cellal e oon sahaa.E hitaande 1961 SCGH wonti opitaal jannginoowo e dow laabi. E hitaande 1963, opitaal Perth Chest innitiraa opitaal Sir Charles Gairdner ngam mawninde guwerneer diiwaan oo e oon sahaa. E hitaande 1968 Duɗal Infirmiyee mahiraa ko Q block, ngam wallitde porogaraam heblo infirmiyee en to SCGH. Ƴellitaare SCGH ina hawri e geɗe e nder duɗal jaaɓi haaɗtirde Ostarali hirnaange. E nder njuɓɓudi janngingol safrirde ndee, almuɓɓe UWA e almudɓe ɓennuɓe ina mballita e wiɗtooji e juɓɓule kilinik to SCGH. Almuɓɓe winnditiiɓe e gannde safaara, dental e gannde biomedical ina njannga e duɗal cellal UWA, ɗo ɓe keɓata defte safaara. Almuɓɓe dental e cellal hunduko ina njannga e ina njannga e duɗal cellal UWA to QEII MC, jokkondirngal e SCGH. == Teffol == Opitaal Sir Charles Gairdner ko opitaal ɓurɗo mawnude e nder leydi Ostarali hirnaange. Wiɗtooji baɗaaɗi to SCGH ina njahdi e jarribooji safaara haa e ganndal yiytugol e nder laboratuwaaruuji. Kaalis wiɗto oo ummorii ko e ballondiral Sir Charles Gairdner e Fedde toppitiinde cellal Osborne Park e Fedde Charlies ngam wiɗtooji. E nder duuɓi 40 gadani golle ɗee, darnde wiɗtooji ina jeyaa heen darnde Barry Marshall, keɓɗo njeenaari Nobel, sabu mum anndude wonde ɓuuɓri reedu wonaa stres saabii ɗum, kono ko bakteriiji. Ko ngol woni go’o ko opitaal gadano e nder Ostarali safrude ñawɓe mboros oo e kuutoragol ƴiiƴam ɓalndu e kemiterapi, ɗum addani ɗum wonde nokku ɓurɗo mawnude e Ostarali hirnaange ngam safrude kanseer.E hitaande 2010 mahngo nokku wiɗto keso fuɗɗii sara SCGH. Catal ngal ina waɗi diwanuuji wiɗto, laboratuwaaruuji, e nokkuuji kesi ngam PathWest, nokkuuji kesi ngam wiɗtooji cellal sukaaɓe Telethon, nokkuuji wiɗtooji safaara to Ostarali hirnaange e nokkuuji wiɗtooji ganndal neurobiyoloji. SCGH ko galle nokku wiɗtooji infirmiyeeji. Nokku wiɗto oo ina golloroo e bannge duɗal jaaɓi haaɗtirde Murdoch, duɗal jaaɓi haaɗtirde Curtin e duɗal jaaɓi haaɗtirde Edith Cowan, ina addana infirmiyee en gollodaade e wiɗtooji jaŋde ngam ɓeydude golle infirmiyee en. Catal ngal ina waɗi ƴeewtaade geɗe e nder golle kilinik e porogaraamuuji wiɗtooji kuuɓtodinɗi ngam wallitde wiɗtooji infirmiyeeji. SCGH ina jogii binnditagol ñawuuji retinooji ndonaandi Ostarali e Banke ADN (AIRDR) e nokku mum. AIRDR ina yuurnitoo ADN dokkuɓe jaɓooɓe ummoriiɓe Ostarali ngam faamde sabaabu ñawu nguu ndonaandi. Ngalu AIRDR ina heɓoo e wiɗtooɓe jokkuɓe nafoore e humpitaade sabaabuuji ceertuɗi ñawu nguu ndonaandi. == Kaalis == Fooyre wiɗto Charlies ina rokka kaalis e wallitde wiɗtooji to SCGH e opitaal Osborne Park. Foundation Charlies Research ina rokka 750 000 dolaar ngam wallitde eɓɓooji wiɗtooji tawa ina renndini wiɗtooɓe, ñawɓe, dokkuɓe, gollotooɓe, wallitooɓe e ñawɓe. So kaalis rokkaama, ɓurondiral ina rokka eɓɓaaɗe e jarribooji safaara ɓurɗi waawde moƴƴinde batte ñawɓe e ko fayti e cellal. Foundation Charlies Research ina wallita sukaaɓe wiɗtooɓe e wallitde eɓɓaaɗe wiɗto ngam mooftude humpitooji gadani ngam dañde kaalis ɓurɗo heewde e juɓɓule toowɗe. Tuggi 2015 haa 2020, 7 000 000 dolaar mooftaama e ko ina tolnoo e 125 dokkal wiɗto pecciraa. 645 000 ñawɗo naati e opitaal SCGH e Osborne Park. E hitaande 2020, 750 000 dolaar waɗaama ngam wiɗtooji safaara hisnooji nguurndam ; 25 eɓɓoore mawnde ndokkaama ngam hisnude nguurndam.Sarwisaaji SCGH ina rokka toppitagol kuuɓtodinngol e nder denndaangal fannuuji safaara so wonaa e ɓuuɓri, sukaaɓe, jibinannde e rewɓe dow sarwisaaji golle renndo. SCGH ko nokku tan kuuɓtodinɗo kanseer e nder Ostarali hirnaange. Ina heen onkoloji safaara, onkoloji radiyee, hematoloji e sarwisaaji goɗɗi keewɗi, ina heen ñamri e ñamri, golle renndo, sarwisaaji kanseer sukaaɓe to Ostarali hirnaange, sarwisaaji onkoloji farmasiyankooɓe e sarwisaaji toppitiiɗi ñawu nguu e safrirde ñawu nguu. == Lekki ɓuuɓki == E ballondiral e duɗal jaaɓi haaɗtirde Ostarali hirnaange, SCGH woni opitaal gadano e nder duunde he ngam rokkude porfeseer e nder nokku cafrirɗo waɗde ɗum nokku anndiraaɗo safaara cafrirɗo. Toppitagol kuuɓtodinngol e nder safaara ɓuuɓɗo ina waɗi toppitagol tiiɗngol e ñawu nguu. == Patoloji == SCGH ko galle pelle keewɗe to bannge histopatoloji, gollotooɗe e nokkuuji ɗii, ina heen dermatopatoloji, ɓalndu, pankreatobilier, hepatopatoloji e fooftere. Departemaa histopatologie ina wallita e wiɗtooji safaara e ƴeewndo safaara ñawɓe to SCGH. == Neurochirurgie e ƴettugol heeñere == SCGH ko opitaal gadano to Ostarali hirnaange ngam ƴellitde ƴiiƴam e ƴellitde heeñere. Neurosurgery cuɓaaɗo e ñawɓe yaltuɓe e opereeji neurotrauma ina mbaɗee to SCGH. Heeñere to SCGH toɗɗaama e les njiimaandi Heeñere, ɗum noon ko nokku safrugol wonande sarwiis ƴettugol heeñere to Ostarali hirnaange. == Gollotooɓe jooni e arooɓeJaangirde == SCGH fuɗɗorii ko opitaal jannginoowo, ina wallita e jaŋde safrooɓe potɓe wonde. SCGH ko galle mo Centre for Nursing Education rokkata golle keewɗe e gollotooɓe infirmiyeeji to SCGH, tawa ina teeŋtini ƴellitaare golle, jaŋde e ballal e nder nokkuuji safrirde. Centre for Nursing Education ina wallita e porogaraamuuji jaŋde leslesre e nder SCGH. Porogaraam infirmiyeeji dipolomaaji ina hokka infirmiyee en winnditiiɓe e winnditaaɓe e fedde toppitiinde cellal Sir Charles Gairdner Osborne Park ngam wallitde waylowaylo ballitoowo gila e jaŋde leslesre haa e nokkuuji safrirde. Porogaraamuuji keertiiɗi e infirmiyee caggal jaŋde ngam gollotooɓe ina ngoodi ngam wallitde e fannuuji e karallaagal infirmiyeeji yahruɗi yeeso. Yanti heen, limlebbi ƴellitaare karallaagal ina woodi e nder hitaande ndee kala ngam rokkude fartaŋŋe ƴellitde e hesɗitinde karallaagal, walla janngude karallaagal kesal e yiytude toɓɓere cellal hesere. SCGH ina gollondira e Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Western Australia, Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Curtin, Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Notre Dame e Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Edith Cowan ngam jannginde annduɓe cellal. Won e ballal keewngal fawaade e wallitde safrooɓe e golle mum en e yahdu mum en e duɗal safaara feewde e nokkuuji safrirde.Ko ɗum opitaal anndiraaɗo e karallaagal safaara ɓuuɓɗo, SCGH ina jogii porogaraam jaŋde nder departemaaji ɗi safrooɓe ɓuuɓɓe yiɗɓe jaŋde safaara njiylotoo. Porogaraamuuji jaŋde ina mbaɗee ngam jannginde gollotooɓe safaara e ko yowitii e safaara ɓuuɓɗo, ina jeyaa heen ultrasound, toxicologie e heblo simulation. Fannuuji jaŋde goɗɗi ina njiyloo e nder kala fannu safaara. Yeruuji ɗii ko porogaraamuuji janngingol seppooji plastik e reconstructive wonande janngooɓe seppooji, stageeji e ofiseeji safaara hoɗɓe, jaŋde e nder sarwisaaji med tech, heblo neurosurgery kuuɓtodinngo walla binnditagol e stageeji, humpitooji safaara ñawɓe e nder onkoloji safaara, jaŋde jabet e jaŋde safaara ñawɓe e nder safaara. == Feddeeji == SCGH ina rokka feddeeji keewɗi. Bursiiji keewɗi ina ndokkee janngooɓe infirmiyee e jibinannde janngooɓe to Ostarali hirnaange, ko biro infirmiyee e jibinannde. Bursuuji ɗii ndokketee ko e nokkuuji ɗo haajuuji kilinik toowɗi e sarɗiiji e nder doole golle jooni ɗee. E ballondiral e Raine Medical Research Foundation, Departemaa Cellal ina rokka Fedde Wiɗtooji Clinician ngam wallitde wiɗtooɓe ɓee jogaade won e golle safaara tawa ina ƴellita mbaawkaaji mum en wiɗto. Registrar Research Fellowships ina woodi ngam annduɓe kilinik yiɗɓe jokkude golle e nder wiɗtooji e golle kilinik fof yiɗɓe wallitde e ɓamtaare jokkondire e nder njuɓɓudi cellal duumotoondi.Waɗde yiɗde Fartaŋŋeeji ballondiral e SCGH ina ɗaɓɓi ballal ko famɗi fof waktuuji nay e nder yontere. Fartaŋŋeeji ballondiral ina mbaɗi : sarwiis buggy, yahdu buggy e nder QEIIMC ina nawta ñawɓe gila e nokku ɗo otooji ɗii ngoni ɗoo haa e departemaaji safrirde ; darnde ballitoore, ko wayi no golloraade jolngo lolli e jolngo defterdu yahroowo e warngooji ɗii ; SolarisCare, udditirɗo safrooɓe waawɓe ; e sarwiis jolngo e dow yarlitaare, jogorɗo nawde ñawɓe e arde e jokkondire safrirde. == Fedde renndo Charlies == Charlies Social Club woni renndo e laawol ngam gollooɓe, wallidiiɓe e janngooɓe to SCGH jokkondirde. Golle e kewuuji cellal e fitinaaji yontere kala ina ngoodi, yantude e nafooje terɗe ina heen ustude njoɓdi e nder cuuɗi cuɓaaɗi e sarwisaaji. == Luural == E hitaande 2014, gollotooɓe to SCGH ndartinii won e seppooji, safaaraaji e ƴeewndorɗe, ɓe mbayli golle ɗee caggal nde gollotooɓe to bannge cellal e laamu leydi ndii mbaawaano nanondirde e ɓeydugol njoɓdi. Ko ɓuri 500 gollooɓe to SCGH ngoppii golle ballondiral e golle gollorɗe caggal nde HSUWA salii jaɓde ɓeydugol njoɓdi gollotooɓe fotde 2,75%, tawi noon politikaaji ina ndokkee ɓeydagol njoɓdi fotde 3,8% e safrooɓe e infirmiyee en ina ndokkee ɓeydagol njoɓdi fotde 4%. Seppo ngoo waɗii 21 opereeji cuɓaaɗi potnooɗi waɗeede ɗii, tee ina toɗɗii kadi sarwisaaji safrooɓe Allied Health. == Ƴeew kadi == == Doggol opitaaluuji to bannge worgo Ostarali == == Tuugnorgal.<ref>{{Citation|author1=Sir Charles Gairdner Hospital|title=A place of care : Sir Charles Gairdner Hospital, The Queen Elizabeth II Medical Centre, Nedlands, Perth, Western Australia|publication-date=1982|publisher=The Hospital|url=http://trove.nla.gov.au/work/26360394|access-date=9 January 2013}}</ref> == 930ekdudsyc6gece27sh290sirwnrv5 Dai Meng 0 40590 193273 193267 2026-10-20T13:47:07Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193273 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Dai Meng''' (sinuwa pinyin Dài Méng jibinaa ko 8 feebariyee 1993) ko jimoowo sanamuuji Sinuwaa. Ko kanko wonnoo kapiteen Team SII fedde idol rewɓe SNH48 e tergal e fedde mum 7Senses.<ref>YES娛樂 - [http://tw.twent.chinayes.com/Content/20121016/kfnc264p0qg6s.shtml <nowiki>[影音]SNH48一期生成軍 最小成員僅13歲</nowiki>] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195952/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20121016/kfnc264p0qg6s.shtml|date=2016-03-04}} 2012-10-16</ref> === Kugal === Ñalnde 14 oktoobar 2012, e nder yeewtere jaaynde SNH48, Dai hollitaama wonde gooto e terɗe SNH48 gadane. Ñalnde 23 desaambar, SNH48 noddaama e kewu udditgol fedde janngooɓe duɗal jaaɓi haaɗtirde Fudan, o waɗii yeewtere makko adannde e wonde tergal SNH48.<ref>{{Cite web|url=http://tw.twent.chinayes.com/Content/20130113/kh5hvgpz3riz8.shtml|title=SNH48首演反響熱烈 全員擊掌目送粉絲|publisher=China Yes|date=2013-01-13|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201065921/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20130113/kh5hvgpz3riz8.shtml|archivedate=2016-02-01}}</ref><ref>KanKan News - [https://web.archive.org/web/20180114183755/http://ent.kankanews.com/c/2013-05-25/0012985970.shtmlSNH48%E6%98%A5%E5%AD%A3%E6%96%B0%E6%AD%8C%E6%BC%94%E5%94%B1%E6%9C%83 祈福雅安披露公益新歌]{{Dead link|date=July 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} 2013-05-25</ref> Ñalnde 12 lewru Yarkomaa 2013, Dai waɗii e SNH48 Almuɓɓe Wiɗtooji 1st Stage, "Hokku am Doole!", ko almuudo wiɗto. Ñalnde 25 mee, o waɗii jimɗi e nder hiirde « Blooming For You ». Ñalnde 11 noowammbar, o artiraa e SNH48 Team SII, ñalnde 16 desaambar, o waɗii jimɗi e hiirde SNH48 Guangzhou.<ref>YES Entertainment - [https://web.archive.org/web/20160304195614/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20140120/kit2pfi526hg.shtml SNH48「紅白歌會」 1月18日上海大舞台激情戰響] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195614/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20140120/kit2pfi526hg.shtml|date=2016-03-04}} 2014-01-20</ref> Ñalnde 18 lewru bowte hitaande 2014, Dai tawtoraama hiirde boɗeere e ɓaleere, nde Team SII yalti e mum. Ñalnde 26 sulyee, e nder wooteeji mawɗi gadani ɗi SNH48 waɗi, Dai ari ko e 13ɓo e 5785 woote, caggal ɗuum o naati e Senbatsu ngam waɗde single maɓɓe joyaɓo. Ñalnde 31 lewru bowte hitaande 2015, Dai waɗii e SNH48 Request Hour Setlist Best 30 2015. Ñalnde 25 lewru juko, e nder wooteeji ɗiɗaɓi SNH48, o ari e 15ɓo e 17907,3 woote, o wonti e nder senbatsu ngam ndeen ye. Ñalnde 13 suwee, e nder hiirde mawningol hitaande ɗiɗmere SNH48 Theatre, Dai anndinaama wonde kapiteen keso Team SII caggal nde Mo Han woppi golle mum sabu dalillaaji keewɗi. Ñalnde 31 oktoobar, Dai naati e fedde SNH48 wiyeteende Style-7.<ref>NetEase Entertainment - [http://ent.163.com/15/1101/00/B7A0V45500032KMI.html SNH48首唱《万圣节之夜》 上演T台时尚秀] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206074406/http://ent.163.com/15/1101/00/B7A0V45500032KMI.html|date=2016-02-06}} 2015-10-31</ref> E hitaande 2016, o jeyaa ko e ammbasadeeruuji AKG. Ñalnde 23 sulyee, o tawtoraama filmo Heroes of Remix. Ñalnde 30 sulyee, e nder wooteeji tataɓi SNH48, Dai ari ko e 12ɓo e 41 511,8 woote. Ñalnde 19 marse, Dai hollitaama ina jeyaa e terɗe fedde SNH48 wiyeteende 7SENSES. Ɓe njaltini EP maɓɓe gadano, "7SENSES" ñalnde 20 abriil, ñalnde 29 sulyee, e nder wooteeji nay SNH48, Dai ari ko e 11ɓo e 53659,1 woote. === Diskogaraafi === Wondude e SNH48 == EPs == {| class="wikitable sortable" style="width:90%;" |- ! Hitaande ! data-sort-type="number" | No. ! style="width:150px;" | Innde ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | rowspan="3"| 2013 |1 |[[Heavy Rotation (song)|Heavy Rotation]] |A-side |Debut with SNH48 Team SII |- |2 |[[Flying Get]] |A-side | |- |3 |Fortune Cookie of Love |A-side | |- | rowspan="2"| 2014 |4 |[[Heart Electric]] |A-side | |- |5 |[[Uza (song)|UZA]] |A-side | |- | rowspan="5" | 2015 |6 |[[Give Me Five! (song)|Give Me Five!]] |B-side | |- |7 |After Rain |A-side | |- |8 |[[Manatsu no Sounds Good!]] |A-side | |- |9 |[[Halloween Night (song)|Halloween Night]] |A-side | |- |10 |New Year's Bell |A-side | |- | rowspan="4" | 2016 |11 |Engine of Youth |A-side | |- |12 |Dream Land |A-side | |- |13 |Princess's Cloak |A-side | |- |14 |Happy Wonder World |B-side | |- | rowspan="3"| 2017 |15 |Each Other's Future |B-side | |- |16 |Summer Pirates |B-side |Sang on "Area 48" as part of Team SII |- |- |17 |Dawn in Naples |A-side | |} == Alkule == Mae Shika Mukanee (2014) === Yunituuji === ===SNH48 Stage Units=== {| class="wikitable" |- ! Stage No. !! Song !! Notes |- | rowspan="2"| Team SII 1st Stage "Saishuu Bell ga Naru" || Gomen ne Jewel 对不起我的宝贝 || With Xu Jiaqi, Wu Zhehan and Mo Han |- | 16nin Shimai no Uta 16人姐妹歌 || With Chen Si and Qian Beiting |- | Team SII 2nd Stage "Nagai Hikari" || Tsundere! 傲娇女孩 || With Qiu Xinyi and Chen Si |- | Team SII 3rd Stage "Pajama Drive" || Junjou Shugi 纯情主义 || With Chen Si and Qian Beiting |- | Team SII 4th Stage "RESET" || Seifuku Resistance 再见,制服 || With Zhang Yuge and Zhao Jiamin |- | Team SII 5th Stage "Yume wo Shinaseru Wake ni Ikanai" || Confession 不曾后悔 || With Kong Xiaoyin, Yuan Yuzhen and Xu Chenchen |- | Team SII 6th Stage "Journey of the Heart" || Bandage of a friend 好友创可贴 || With Li Yuqi, Xu Zixuan and Feng Xiaofei |- | Team SII 7th Stage "District 48" || Love is not central 爱未央 || With Xu Jiaqi |} ===Concert units=== {| class="wikitable" |- ! Year !! Date !! Name !! Song !! Notes |- | rowspan="2"| 2013 || 25 May || Blooming For You Concert || None || |- | 16 November || Guangzhou Concert || None || |- | rowspan="2"| 2014 || 18 January || Red and White Concert || Arashi no Yoru ni wa 暴风雨之夜 || With Xu Jiaqi, Chen Si and Wen Jingjie |- | 26 July || SNH48 Sousenkyo Concert in Shanghai || Dakishimeraretara 如果你拥抱我 || With Xu Jiaqi and Kong Xiaoyin |- | rowspan="3"| 2015 || 31 January || Request Hour Setlist Best 30 2015 || Junjou Shugi 纯情主义 || With Chen Si and Qian Beiting |- | 25 July || 2nd General Election Concert || None || |- | 26 December || Request Hour Setlist Best 30 2015 (2nd Edition) || Dakishimeraretara 如果你拥抱我 <br> Seifuku Resistance 再见,制服 || With Huang Tingting and Qiu Xinyi <br> With Mo Han and Zhang Yuge |- | 2016 || 30 July || 3rd General Election Concert || Higurashi no Koi 暮蝉之恋 || With Huang Tingting |- | 2017 || 7 January || Request Hour Setlist Best 50 (3rd Edition) || Kuchi Utsushi no Chocolate 巧克力之吻 <br> Ookami to Pride 狼与自尊 || With Wan Lina and Xu Zixuan <br> With Mo Han |} == Tuugnorgal == {{Reflist}} s3en4em4kxhhittq0nc1n99bemlsbwn 193274 193273 2026-10-20T13:48:07Z Fulani215 7983 /* Kugal */ fixed typo 193274 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Dai Meng''' (sinuwa pinyin Dài Méng jibinaa ko 8 feebariyee 1993) ko jimoowo sanamuuji Sinuwaa. Ko kanko wonnoo kapiteen Team SII fedde idol rewɓe SNH48 e tergal e fedde mum 7Senses.<ref>YES娛樂 - [http://tw.twent.chinayes.com/Content/20121016/kfnc264p0qg6s.shtml <nowiki>[影音]SNH48一期生成軍 最小成員僅13歲</nowiki>] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195952/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20121016/kfnc264p0qg6s.shtml|date=2016-03-04}} 2012-10-16</ref> === Kugal === Ñalnde 14 oktoobar 2012, e nder yeewtere jaaynde SNH48, Dai hollitaama wonde gooto e terɗe SNH48 gadane. Ñalnde 23 desaambar, SNH48 noddaama e kewu udditgol fedde janngooɓe duɗal jaaɓi haaɗtirde Fudan, o waɗii yeewtere makko adannde e wonde tergal SNH48.<ref>{{Cite web|url=http://tw.twent.chinayes.com/Content/20130113/kh5hvgpz3riz8.shtml|title=SNH48首演反響熱烈 全員擊掌目送粉絲|publisher=China Yes|date=2013-01-13|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201065921/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20130113/kh5hvgpz3riz8.shtml|archivedate=2016-02-01}}</ref><ref>KanKan News - [https://web.archive.org/web/20180114183755/http://ent.kankanews.com/c/2013-05-25/0012985970.shtmlSNH48%E6%98%A5%E5%AD%A3%E6%96%B0%E6%AD%8C%E6%BC%94%E5%94%B1%E6%9C%83 祈福雅安披露公益新歌]{{Dead link|date=July 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} 2013-05-25</ref> Ñalnde 12 lewru Yarkomaa 2013, Dai waɗii e SNH48 Almuɓɓe Wiɗtooji 1st Stage, "Hokku am Doole!", ko almuudo wiɗto. Ñalnde 25 mee, o waɗii jimɗi e nder hiirde « Blooming For You ». Ñalnde 11 noowammbar, o artiraa e SNH48 Team SII, ñalnde 16 desaambar, o waɗii jimɗi e hiirde SNH48 Guangzhou.<ref>YES Entertainment - [https://web.archive.org/web/20160304195614/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20140120/kit2pfi526hg.shtml SNH48「紅白歌會」 1月18日上海大舞台激情戰響] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195614/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20140120/kit2pfi526hg.shtml|date=2016-03-04}} 2014-01-20</ref> Ñalnde 18 lewru bowte hitaande 2014, Dai tawtoraama hiirde boɗeere e ɓaleere, nde Team SII yalti e mum. Ñalnde 26 sulyee, e nder wooteeji mawɗi gadani ɗi SNH48 waɗi, Dai ari ko e 13ɓo e 5785 woote, caggal ɗuum o naati e Senbatsu ngam waɗde single maɓɓe joyaɓo. Ñalnde 31 lewru bowte hitaande 2015, Dai waɗii e SNH48 Request Hour Setlist Best 30 2015. Ñalnde 25 lewru juko, e nder wooteeji ɗiɗaɓi SNH48, o ari e 15ɓo e 17907,3 woote, o wonti e nder senbatsu ngam ndeen ye. Ñalnde 13 suwee, e nder hiirde mawningol hitaande ɗiɗmere SNH48 Theatre, Dai anndinaama wonde kapiteen keso Team SII caggal nde Mo Han woppi golle mum sabu dalillaaji keewɗi. Ñalnde 31 oktoobar, Dai naati e fedde SNH48 wiyeteende Style-7.<ref>NetEase Entertainment - [http://ent.163.com/15/1101/00/B7A0V45500032KMI.html SNH48首唱《万圣节之夜》 上演T台时尚秀] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206074406/http://ent.163.com/15/1101/00/B7A0V45500032KMI.html|date=2016-02-06}} 2015-10-31</ref> E hitaande 2016, o jeyaa ko e ammbasadeeruuji AKG. Ñalnde 23 sulyee, o tawtoraama filmo Heroes of Remix. Ñalnde 30 sulyee, e nder wooteeji tataɓi SNH48, Dai ari ko e 12ɓo e 41 511,8 woote. Ñalnde 19 marse, Dai hollitaama ina jeyaa e terɗe fedde SNH48 wiyeteende 7SENSES. Ɓe njaltini EP maɓɓe gadano, "7SENSES" ñalnde 20 abriil, ñalnde 29 sulyee, e nder wooteeji nay SNH48, Dai ari ko e 11ɓo e 53659,1 woote. === Diskogaraafi === Wondude e SNH48 == EPs == {| class="wikitable sortable" style="width:90%;" |- ! Hitaande ! data-sort-type="number" | No. ! style="width:150px;" | Innde ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | rowspan="3"| 2013 |1 |[[Heavy Rotation (song)|Heavy Rotation]] |A-side |Debut with SNH48 Team SII |- |2 |[[Flying Get]] |A-side | |- |3 |Fortune Cookie of Love |A-side | |- | rowspan="2"| 2014 |4 |[[Heart Electric]] |A-side | |- |5 |[[Uza (song)|UZA]] |A-side | |- | rowspan="5" | 2015 |6 |[[Give Me Five! (song)|Give Me Five!]] |B-side | |- |7 |After Rain |A-side | |- |8 |[[Manatsu no Sounds Good!]] |A-side | |- |9 |[[Halloween Night (song)|Halloween Night]] |A-side | |- |10 |New Year's Bell |A-side | |- | rowspan="4" | 2016 |11 |Engine of Youth |A-side | |- |12 |Dream Land |A-side | |- |13 |Princess's Cloak |A-side | |- |14 |Happy Wonder World |B-side | |- | rowspan="3"| 2017 |15 |Each Other's Future |B-side | |- |16 |Summer Pirates |B-side |Sang on "Area 48" as part of Team SII |- |- |17 |Dawn in Naples |A-side | |} == Alkule == Mae Shika Mukanee (2014) === Yunituuji === ===SNH48 Stage Units=== {| class="wikitable" |- ! Stage No. !! Song !! Notes |- | rowspan="2"| Team SII 1st Stage "Saishuu Bell ga Naru" || Gomen ne Jewel 对不起我的宝贝 || With Xu Jiaqi, Wu Zhehan and Mo Han |- | 16nin Shimai no Uta 16人姐妹歌 || With Chen Si and Qian Beiting |- | Team SII 2nd Stage "Nagai Hikari" || Tsundere! 傲娇女孩 || With Qiu Xinyi and Chen Si |- | Team SII 3rd Stage "Pajama Drive" || Junjou Shugi 纯情主义 || With Chen Si and Qian Beiting |- | Team SII 4th Stage "RESET" || Seifuku Resistance 再见,制服 || With Zhang Yuge and Zhao Jiamin |- | Team SII 5th Stage "Yume wo Shinaseru Wake ni Ikanai" || Confession 不曾后悔 || With Kong Xiaoyin, Yuan Yuzhen and Xu Chenchen |- | Team SII 6th Stage "Journey of the Heart" || Bandage of a friend 好友创可贴 || With Li Yuqi, Xu Zixuan and Feng Xiaofei |- | Team SII 7th Stage "District 48" || Love is not central 爱未央 || With Xu Jiaqi |} ===Concert units=== {| class="wikitable" |- ! Year !! Date !! Name !! Song !! Notes |- | rowspan="2"| 2013 || 25 May || Blooming For You Concert || None || |- | 16 November || Guangzhou Concert || None || |- | rowspan="2"| 2014 || 18 January || Red and White Concert || Arashi no Yoru ni wa 暴风雨之夜 || With Xu Jiaqi, Chen Si and Wen Jingjie |- | 26 July || SNH48 Sousenkyo Concert in Shanghai || Dakishimeraretara 如果你拥抱我 || With Xu Jiaqi and Kong Xiaoyin |- | rowspan="3"| 2015 || 31 January || Request Hour Setlist Best 30 2015 || Junjou Shugi 纯情主义 || With Chen Si and Qian Beiting |- | 25 July || 2nd General Election Concert || None || |- | 26 December || Request Hour Setlist Best 30 2015 (2nd Edition) || Dakishimeraretara 如果你拥抱我 <br> Seifuku Resistance 再见,制服 || With Huang Tingting and Qiu Xinyi <br> With Mo Han and Zhang Yuge |- | 2016 || 30 July || 3rd General Election Concert || Higurashi no Koi 暮蝉之恋 || With Huang Tingting |- | 2017 || 7 January || Request Hour Setlist Best 50 (3rd Edition) || Kuchi Utsushi no Chocolate 巧克力之吻 <br> Ookami to Pride 狼与自尊 || With Wan Lina and Xu Zixuan <br> With Mo Han |} == Tuugnorgal == {{Reflist}} ss1a2j06fgu5fi1l3vkn5g4359qun5b 193275 193274 2026-10-20T13:48:56Z Fulani215 7983 /* Himobe */ fixed typo 193275 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Dai Meng''' (sinuwa pinyin Dài Méng jibinaa ko 8 feebariyee 1993) ko jimoowo sanamuuji Sinuwaa. Ko kanko wonnoo kapiteen Team SII fedde idol rewɓe SNH48 e tergal e fedde mum 7Senses.<ref>YES娛樂 - [http://tw.twent.chinayes.com/Content/20121016/kfnc264p0qg6s.shtml <nowiki>[影音]SNH48一期生成軍 最小成員僅13歲</nowiki>] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195952/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20121016/kfnc264p0qg6s.shtml|date=2016-03-04}} 2012-10-16</ref> === Kugal === Ñalnde 14 oktoobar 2012, e nder yeewtere jaaynde SNH48, Dai hollitaama wonde gooto e terɗe SNH48 gadane. Ñalnde 23 desaambar, SNH48 noddaama e kewu udditgol fedde janngooɓe duɗal jaaɓi haaɗtirde Fudan, o waɗii yeewtere makko adannde e wonde tergal SNH48.<ref>{{Cite web|url=http://tw.twent.chinayes.com/Content/20130113/kh5hvgpz3riz8.shtml|title=SNH48首演反響熱烈 全員擊掌目送粉絲|publisher=China Yes|date=2013-01-13|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201065921/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20130113/kh5hvgpz3riz8.shtml|archivedate=2016-02-01}}</ref><ref>KanKan News - [https://web.archive.org/web/20180114183755/http://ent.kankanews.com/c/2013-05-25/0012985970.shtmlSNH48%E6%98%A5%E5%AD%A3%E6%96%B0%E6%AD%8C%E6%BC%94%E5%94%B1%E6%9C%83 祈福雅安披露公益新歌]{{Dead link|date=July 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} 2013-05-25</ref> Ñalnde 12 lewru Yarkomaa 2013, Dai waɗii e SNH48 Almuɓɓe Wiɗtooji 1st Stage, "Hokku am Doole!", ko almuudo wiɗto. Ñalnde 25 mee, o waɗii jimɗi e nder hiirde « Blooming For You ». Ñalnde 11 noowammbar, o artiraa e SNH48 Team SII, ñalnde 16 desaambar, o waɗii jimɗi e hiirde SNH48 Guangzhou.<ref>YES Entertainment - [https://web.archive.org/web/20160304195614/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20140120/kit2pfi526hg.shtml SNH48「紅白歌會」 1月18日上海大舞台激情戰響] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304195614/http://tw.twent.chinayes.com/Content/20140120/kit2pfi526hg.shtml|date=2016-03-04}} 2014-01-20</ref> Ñalnde 18 lewru bowte hitaande 2014, Dai tawtoraama hiirde boɗeere e ɓaleere, nde Team SII yalti e mum. Ñalnde 26 sulyee, e nder wooteeji mawɗi gadani ɗi SNH48 waɗi, Dai ari ko e 13ɓo e 5785 woote, caggal ɗuum o naati e Senbatsu ngam waɗde single maɓɓe joyaɓo. Ñalnde 31 lewru bowte hitaande 2015, Dai waɗii e SNH48 Request Hour Setlist Best 30 2015. Ñalnde 25 lewru juko, e nder wooteeji ɗiɗaɓi SNH48, o ari e 15ɓo e 17907,3 woote, o wonti e nder senbatsu ngam ndeen ye. Ñalnde 13 suwee, e nder hiirde mawningol hitaande ɗiɗmere SNH48 Theatre, Dai anndinaama wonde kapiteen keso Team SII caggal nde Mo Han woppi golle mum sabu dalillaaji keewɗi. Ñalnde 31 oktoobar, Dai naati e fedde SNH48 wiyeteende Style-7.<ref>NetEase Entertainment - [http://ent.163.com/15/1101/00/B7A0V45500032KMI.html SNH48首唱《万圣节之夜》 上演T台时尚秀] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206074406/http://ent.163.com/15/1101/00/B7A0V45500032KMI.html|date=2016-02-06}} 2015-10-31</ref> E hitaande 2016, o jeyaa ko e ammbasadeeruuji AKG. Ñalnde 23 sulyee, o tawtoraama filmo Heroes of Remix. Ñalnde 30 sulyee, e nder wooteeji tataɓi SNH48, Dai ari ko e 12ɓo e 41 511,8 woote. Ñalnde 19 marse, Dai hollitaama ina jeyaa e terɗe fedde SNH48 wiyeteende 7SENSES. Ɓe njaltini EP maɓɓe gadano, "7SENSES" ñalnde 20 abriil, ñalnde 29 sulyee, e nder wooteeji nay SNH48, Dai ari ko e 11ɓo e 53659,1 woote. === Diskogaraafi === Wondude e SNH48 == EPs == {| class="wikitable sortable" style="width:90%;" |- ! Hitaande ! data-sort-type="number" | No. ! style="width:150px;" | Innde ! Role ! class="unsortable" | Notes |- | rowspan="3"| 2013 |1 |[[Heavy Rotation (song)|Heavy Rotation]] |A-side |Debut with SNH48 Team SII |- |2 |[[Flying Get]] |A-side | |- |3 |Fortune Cookie of Love |A-side | |- | rowspan="2"| 2014 |4 |[[Heart Electric]] |A-side | |- |5 |[[Uza (song)|UZA]] |A-side | |- | rowspan="5" | 2015 |6 |[[Give Me Five! (song)|Give Me Five!]] |B-side | |- |7 |After Rain |A-side | |- |8 |[[Manatsu no Sounds Good!]] |A-side | |- |9 |[[Halloween Night (song)|Halloween Night]] |A-side | |- |10 |New Year's Bell |A-side | |- | rowspan="4" | 2016 |11 |Engine of Youth |A-side | |- |12 |Dream Land |A-side | |- |13 |Princess's Cloak |A-side | |- |14 |Happy Wonder World |B-side | |- | rowspan="3"| 2017 |15 |Each Other's Future |B-side | |- |16 |Summer Pirates |B-side |Sang on "Area 48" as part of Team SII |- |- |17 |Dawn in Naples |A-side | |} == Alkule == Mae Shika Mukanee (2014) === Yunituuji === ===SNH48 Stage Units=== {| class="wikitable" |- ! Stage No. !! Song !! Notes |- | rowspan="2"| Team SII 1st Stage "Saishuu Bell ga Naru" || Gomen ne Jewel 对不起我的宝贝 || With Xu Jiaqi, Wu Zhehan and Mo Han |- | 16nin Shimai no Uta 16人姐妹歌 || With Chen Si and Qian Beiting |- | Team SII 2nd Stage "Nagai Hikari" || Tsundere! 傲娇女孩 || With Qiu Xinyi and Chen Si |- | Team SII 3rd Stage "Pajama Drive" || Junjou Shugi 纯情主义 || With Chen Si and Qian Beiting |- | Team SII 4th Stage "RESET" || Seifuku Resistance 再见,制服 || With Zhang Yuge and Zhao Jiamin |- | Team SII 5th Stage "Yume wo Shinaseru Wake ni Ikanai" || Confession 不曾后悔 || With Kong Xiaoyin, Yuan Yuzhen and Xu Chenchen |- | Team SII 6th Stage "Journey of the Heart" || Bandage of a friend 好友创可贴 || With Li Yuqi, Xu Zixuan and Feng Xiaofei |- | Team SII 7th Stage "District 48" || Love is not central 爱未央 || With Xu Jiaqi |} ===Concert units=== {| class="wikitable" |- ! Year !! Date !! Name !! Song !! Notes |- | rowspan="2"| 2013 || 25 May || Blooming For You Concert || None || |- | 16 November || Guangzhou Concert || None || |- | rowspan="2"| 2014 || 18 January || Red and White Concert || Arashi no Yoru ni wa 暴风雨之夜 || With Xu Jiaqi, Chen Si and Wen Jingjie |- | 26 July || SNH48 Sousenkyo Concert in Shanghai || Dakishimeraretara 如果你拥抱我 || With Xu Jiaqi and Kong Xiaoyin |- | rowspan="3"| 2015 || 31 January || Request Hour Setlist Best 30 2015 || Junjou Shugi 纯情主义 || With Chen Si and Qian Beiting |- | 25 July || 2nd General Election Concert || None || |- | 26 December || Request Hour Setlist Best 30 2015 (2nd Edition) || Dakishimeraretara 如果你拥抱我 <br> Seifuku Resistance 再见,制服 || With Huang Tingting and Qiu Xinyi <br> With Mo Han and Zhang Yuge |- | 2016 || 30 July || 3rd General Election Concert || Higurashi no Koi 暮蝉之恋 || With Huang Tingting |- | 2017 || 7 January || Request Hour Setlist Best 50 (3rd Edition) || Kuchi Utsushi no Chocolate 巧克力之吻 <br> Ookami to Pride 狼与自尊 || With Wan Lina and Xu Zixuan <br> With Mo Han |} == Himobe== {{Reflist}} 93q0odehm9odr6oppr020rn2pdm6fzt Higashi-Nagahara Station 0 45580 193295 193241 2026-10-20T14:23:05Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193295 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashi-Nagahara'''Higashi-Nagahara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo. == Diidi Gartirgal == Higashi-Nagahara woni ko e laawol Ban'etsu Hirnaange, ngol woni ko e 57,2 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laawol ngol fuɗɗotoo laawɗungol to Kōriyama. == Laylaytol == station == Staasiyoŋ == Higashi-Nagahara ina jogii jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2 ■ Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata == Tariya == Gartirgal Higashi-Nagahara udditaa ñalnde 20 lewru Duujal hitaande 1940. Gartirgal ngal naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Nokku == taariindi Posto Higashi-Nagahara == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia Wikimedia Commons ina jogii jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Higashi-Nagahara. == Kabaaru == JR East Station (e ɗemngal Japon) (firo Engele ina tawee e lowre ndee) [[Category:Japan]] n3qvbi45u3zylvzuqpt1edy94qmn836 193296 193295 2026-10-20T14:23:27Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193296 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashi-Nagahara''' Higashi-Nagahara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo. == Diidi Gartirgal == Higashi-Nagahara woni ko e laawol Ban'etsu Hirnaange, ngol woni ko e 57,2 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laawol ngol fuɗɗotoo laawɗungol to Kōriyama. == Laylaytol == station == Staasiyoŋ == Higashi-Nagahara ina jogii jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2 ■ Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata == Tariya == Gartirgal Higashi-Nagahara udditaa ñalnde 20 lewru Duujal hitaande 1940. Gartirgal ngal naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Nokku == taariindi Posto Higashi-Nagahara == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia Wikimedia Commons ina jogii jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Higashi-Nagahara. == Kabaaru == JR East Station (e ɗemngal Japon) (firo Engele ina tawee e lowre ndee) [[Category:Japan]] m92ywe375vbeazqlap9mges25ja44lo 193297 193296 2026-10-20T14:23:50Z Fulani215 7983 /* Diidi Gartirgal */ fixed typo 193297 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashi-Nagahara''' Higashi-Nagahara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo. == Diidi Gartirgal == Higashi Nagahara woni ko e laawol Ban'etsu Hirnaange, ngol woni ko e 57,2 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laawol ngol fuɗɗotoo laawɗungol to Kōriyama. == Laylaytol == station == Staasiyoŋ == Higashi-Nagahara ina jogii jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2 ■ Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata == Tariya == Gartirgal Higashi-Nagahara udditaa ñalnde 20 lewru Duujal hitaande 1940. Gartirgal ngal naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Nokku == taariindi Posto Higashi-Nagahara == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia Wikimedia Commons ina jogii jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Higashi-Nagahara. == Kabaaru == JR East Station (e ɗemngal Japon) (firo Engele ina tawee e lowre ndee) [[Category:Japan]] o8huah9uimuuel6r1v5n8ncy1vh01n2 193298 193297 2026-10-20T14:24:18Z Fulani215 7983 /* Plateauji */ fixed typo 193298 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashi-Nagahara''' Higashi-Nagahara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo. == Diidi Gartirgal == Higashi Nagahara woni ko e laawol Ban'etsu Hirnaange, ngol woni ko e 57,2 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laawol ngol fuɗɗotoo laawɗungol to Kōriyama. == Laylaytol == station == Staasiyoŋ == Higashi-Nagahara ina jogii jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata. == Tariya == Gartirgal Higashi-Nagahara udditaa ñalnde 20 lewru Duujal hitaande 1940. Gartirgal ngal naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Nokku == taariindi Posto Higashi-Nagahara == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia Wikimedia Commons ina jogii jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Higashi-Nagahara. == Kabaaru == JR East Station (e ɗemngal Japon) (firo Engele ina tawee e lowre ndee) [[Category:Japan]] efu8h84yphm0wu8xzadc71bijkzw5ph 193299 193298 2026-10-20T14:24:55Z Fulani215 7983 /* Kabaaru */ fixed typo 193299 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashi-Nagahara''' Higashi-Nagahara-eki) ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo. == Diidi Gartirgal == Higashi Nagahara woni ko e laawol Ban'etsu Hirnaange, ngol woni ko e 57,2 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laawol ngol fuɗɗotoo laawɗungol to Kōriyama. == Laylaytol == station == Staasiyoŋ == Higashi-Nagahara ina jogii jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata. == Tariya == Gartirgal Higashi-Nagahara udditaa ñalnde 20 lewru Duujal hitaande 1940. Gartirgal ngal naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Nokku == taariindi Posto Higashi-Nagahara == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia Wikimedia Commons ina jogii jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Higashi-Nagahara. == Kabaaru == * JR East Station (e ɗemngal Japon) * (firo Engele ina tawee e lowre ndee) [[Category:Japan]] 4neldqhmauom6ekg9fktugu6z44yfrk Higashidate Station 0 45581 193291 193248 2026-10-20T14:20:33Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193291 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashidate''' (eki) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Yamatsuri, Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref name="jreast2018stats">{{cite web|url=http://www.jreast.co.jp/passenger/2018_08.html|script-title=ja: 各駅の乗車人員 (2018年度)|trans-title=Station passenger figures (Fiscal 2018)|year=2019|publisher=East Japan Railway Company|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2 January 2020}}</ref> == Diidi == Gartirgal Higashidate ina huutoree e laana Suigun, ina woni e 71,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo laawɗuka to Mito. Ko ina wona feccere laawol hakkunde Mito e joofnirde Kōriyama. <ref>Ten minute's walk brings from this bus stop to Satokawa-iriguchi bus stop on [[Japan National Route 349]] for 800m. You are able to transfer onto the route bus which runs between Satokawa-iriguchi bus stop and [[Hitachi-Ōta Station]].</ref><ref>Fifty minute's walk brings from this bus stop to [[Shimonomiya Station]] bus stop for 4km on [[Japan National Route 118]]. You are able to transfer onto the route bus which runs between [[Shimonomiya Station]] bus stop and [[Hitachi-Daigo Station]].</ref> == Laylaytol == station Staasiyoŋ oo ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo ina tawtoree. == Plateauji == 1 ■ Line Suigun ngam Mito 2 ■ Laabi Suigun ngam Iwaki-Ishikawa e Kōriyama Tariya Stasiyoŋ Higashidate udditaa ñalnde 16 abriil 1930. == Stasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Limlebbi == yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 80 neɗɗo (ina yahra e werlaa tan). == Laabi otooji == Ko jolngo Fukushima Ngam Ōnukari Miojin Ngam Kami-myoga rewrude e nokku Yamatsuriyama e Takachihara-iriguchi Ngam Oiwake Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 118 Laawol ngenndiwal 349 Koolol wuro Yamatsuri Ko nokku gollordu Yamatsuri == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] mszpei5sik8jur3j3f2b8azxu2mx3er 193292 193291 2026-10-20T14:21:00Z Fulani215 7983 /* Laylaytol */ fixed typo 193292 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashidate''' (eki) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Yamatsuri, Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref name="jreast2018stats">{{cite web|url=http://www.jreast.co.jp/passenger/2018_08.html|script-title=ja: 各駅の乗車人員 (2018年度)|trans-title=Station passenger figures (Fiscal 2018)|year=2019|publisher=East Japan Railway Company|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2 January 2020}}</ref> == Diidi == Gartirgal Higashidate ina huutoree e laana Suigun, ina woni e 71,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo laawɗuka to Mito. Ko ina wona feccere laawol hakkunde Mito e joofnirde Kōriyama. <ref>Ten minute's walk brings from this bus stop to Satokawa-iriguchi bus stop on [[Japan National Route 349]] for 800m. You are able to transfer onto the route bus which runs between Satokawa-iriguchi bus stop and [[Hitachi-Ōta Station]].</ref><ref>Fifty minute's walk brings from this bus stop to [[Shimonomiya Station]] bus stop for 4km on [[Japan National Route 118]]. You are able to transfer onto the route bus which runs between [[Shimonomiya Station]] bus stop and [[Hitachi-Daigo Station]].</ref> == Laylaytol == station Staasiyoŋ oo ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e,n taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo ina tawtoree. == Plateauji == 1 ■ Line Suigun ngam Mito 2 ■ Laabi Suigun ngam Iwaki-Ishikawa e Kōriyama Tariya Stasiyoŋ Higashidate udditaa ñalnde 16 abriil 1930. == Stasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Limlebbi == yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 80 neɗɗo (ina yahra e werlaa tan). == Laabi otooji == Ko jolngo Fukushima Ngam Ōnukari Miojin Ngam Kami-myoga rewrude e nokku Yamatsuriyama e Takachihara-iriguchi Ngam Oiwake Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 118 Laawol ngenndiwal 349 Koolol wuro Yamatsuri Ko nokku gollordu Yamatsuri == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] 3ksopbchc6w8qugqvl66tjc5dgwyyba 193293 193292 2026-10-20T14:21:39Z Fulani215 7983 /* Plateauji */ fixed typo 193293 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashidate''' (eki) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Yamatsuri, Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref name="jreast2018stats">{{cite web|url=http://www.jreast.co.jp/passenger/2018_08.html|script-title=ja: 各駅の乗車人員 (2018年度)|trans-title=Station passenger figures (Fiscal 2018)|year=2019|publisher=East Japan Railway Company|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2 January 2020}}</ref> == Diidi == Gartirgal Higashidate ina huutoree e laana Suigun, ina woni e 71,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo laawɗuka to Mito. Ko ina wona feccere laawol hakkunde Mito e joofnirde Kōriyama. <ref>Ten minute's walk brings from this bus stop to Satokawa-iriguchi bus stop on [[Japan National Route 349]] for 800m. You are able to transfer onto the route bus which runs between Satokawa-iriguchi bus stop and [[Hitachi-Ōta Station]].</ref><ref>Fifty minute's walk brings from this bus stop to [[Shimonomiya Station]] bus stop for 4km on [[Japan National Route 118]]. You are able to transfer onto the route bus which runs between [[Shimonomiya Station]] bus stop and [[Hitachi-Daigo Station]].</ref> == Laylaytol == station Staasiyoŋ oo ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e,n taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo ina tawtoree. == Plateauji == Line Suigun ngam Mito Laabi Suigun ngam Iwaki-Ishikawa e Kōriyama Tariya Stasiyoŋ Higashidate udditaa ñalnde 16 abriil 1930. == Stasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Limlebbi == yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 80 neɗɗo (ina yahra e werlaa tan). == Laabi otooji == Ko jolngo Fukushima Ngam Ōnukari Miojin Ngam Kami-myoga rewrude e nokku Yamatsuriyama e Takachihara-iriguchi Ngam Oiwake Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 118 Laawol ngenndiwal 349 Koolol wuro Yamatsuri Ko nokku gollordu Yamatsuri == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] d73ou7ql0xncayb3v13cqzd1e8g49ip 193294 193293 2026-10-20T14:22:05Z Fulani215 7983 /* Himobe */ fixed typo 193294 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Higashidate''' (eki) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Yamatsuri, Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref name="jreast2018stats">{{cite web|url=http://www.jreast.co.jp/passenger/2018_08.html|script-title=ja: 各駅の乗車人員 (2018年度)|trans-title=Station passenger figures (Fiscal 2018)|year=2019|publisher=East Japan Railway Company|location=Japan|language=Japanese|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2 January 2020}}</ref> == Diidi == Gartirgal Higashidate ina huutoree e laana Suigun, ina woni e 71,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo laawɗuka to Mito. Ko ina wona feccere laawol hakkunde Mito e joofnirde Kōriyama. <ref>Ten minute's walk brings from this bus stop to Satokawa-iriguchi bus stop on [[Japan National Route 349]] for 800m. You are able to transfer onto the route bus which runs between Satokawa-iriguchi bus stop and [[Hitachi-Ōta Station]].</ref><ref>Fifty minute's walk brings from this bus stop to [[Shimonomiya Station]] bus stop for 4km on [[Japan National Route 118]]. You are able to transfer onto the route bus which runs between [[Shimonomiya Station]] bus stop and [[Hitachi-Daigo Station]].</ref> == Laylaytol == station Staasiyoŋ oo ina jogii laylayti ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e,n taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo ina tawtoree. == Plateauji == Line Suigun ngam Mito Laabi Suigun ngam Iwaki-Ishikawa e Kōriyama Tariya Stasiyoŋ Higashidate udditaa ñalnde 16 abriil 1930. == Stasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi ngenndi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 abriil 1987. == Limlebbi == yahooɓe E hitaande 2018, gartirgol ngol ina huutoree e ñalawma kala ko ina tolnoo e 80 neɗɗo (ina yahra e werlaa tan). == Laabi otooji == Ko jolngo Fukushima Ngam Ōnukari Miojin Ngam Kami-myoga rewrude e nokku Yamatsuriyama e Takachihara-iriguchi Ngam Oiwake Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 118 Laawol ngenndiwal 349 Koolol wuro Yamatsuri Ko nokku gollordu Yamatsuri == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Himobe== <references /> [[Category:Japan]] if9l8g9kwy8787f3tmldtperrrycdm9 Hirano Station (Fukushima) 0 45582 193287 193252 2026-10-20T14:18:05Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193287 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirano''' ( e ɗemngal Japon Hepburn Hirano eki ) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Fukushima, diiwaan Fukushima, Japon, ko Fukushima Kōtsū gollotoo ɗum. == Diidi Gartirgal == Hirano ina huutoree e laana Iizaka, ina woni e 6,2 kiloomeeteer (3,9 mi) e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Fukushima Laylaytol station Gare Hirano ina jogii plateau bannge gooto ina huutoroo laawol gootol gonngol e banngeeji ɗiɗi. Ina heewi golloreede subaka e kikiiɗe. == Wonande == sahaaji nde station oo alaa ɗo haaɗi, ina woodi masiŋ baɗɗo tikket seedantaagal yahdu. == Tariya Gartirgal == Hirano udditaa ko ñalnde 20 lewru juko hitaande 1925, ko gartirgal Myōjinmachi (明神町駅). Nde wayli innde mayre hannde ndee ko ñalnde 15 ut 1927. == Jokkondire == yaajɗe Logo Wikimedia Jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Hirano (Fukushima) to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) [[Category:Japan]] n8qywnjjl1bfklgfkm3uoyrybqr82s1 193288 193287 2026-10-20T14:18:30Z Fulani215 7983 /* Diidi Gartirgal */ fixed typo 193288 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirano''' ( e ɗemngal Japon Hepburn Hirano eki ) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Fukushima, diiwaan Fukushima, Japon, ko Fukushima Kōtsū gollotoo ɗum. == Diidi Gartirgal == Hirano ina huutoree e laana Iizaka, ina woni e 6,2 kiloomeeteer (3,9 mi) e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Fukushima Laylaytol station Gare Hirano ina jogii plateau bannge gooto ina huutoroo laawol gootol gonngol e banngeeji ɗiɗi, Ina heewi golloreede subaka e kikiiɗe. == Wonande == sahaaji nde station oo alaa ɗo haaɗi, ina woodi masiŋ baɗɗo tikket seedantaagal yahdu. == Tariya Gartirgal == Hirano udditaa ko ñalnde 20 lewru juko hitaande 1925, ko gartirgal Myōjinmachi (明神町駅). Nde wayli innde mayre hannde ndee ko ñalnde 15 ut 1927. == Jokkondire == yaajɗe Logo Wikimedia Jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Hirano (Fukushima) to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) [[Category:Japan]] khinnk6a87lwdfc3nquihfe8k1j5fkg 193289 193288 2026-10-20T14:18:55Z Fulani215 7983 /* Tariya Gartirgal */ fixed typo 193289 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirano''' ( e ɗemngal Japon Hepburn Hirano eki ) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Fukushima, diiwaan Fukushima, Japon, ko Fukushima Kōtsū gollotoo ɗum. == Diidi Gartirgal == Hirano ina huutoree e laana Iizaka, ina woni e 6,2 kiloomeeteer (3,9 mi) e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Fukushima Laylaytol station Gare Hirano ina jogii plateau bannge gooto ina huutoroo laawol gootol gonngol e banngeeji ɗiɗi, Ina heewi golloreede subaka e kikiiɗe. == Wonande == sahaaji nde station oo alaa ɗo haaɗi, ina woodi masiŋ baɗɗo tikket seedantaagal yahdu. == Tariya Gartirgal == Hirano udditaa ko ñalnde 20 lewru juko hitaande 1925, ko gartirgal Myōjinmachi Nde wayli innde mayre hannde ndee ko ñalnde 15 ut 1927. == Jokkondire == yaajɗe Logo Wikimedia Jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Hirano (Fukushima) to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) [[Category:Japan]] 6sarmfgc7y6hltg0oirft05f04lmlxq 193290 193289 2026-10-20T14:19:33Z Fulani215 7983 /* Jokkondire */ fixed typo 193290 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirano''' ( e ɗemngal Japon Hepburn Hirano eki ) ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Fukushima, diiwaan Fukushima, Japon, ko Fukushima Kōtsū gollotoo ɗum. == Diidi Gartirgal == Hirano ina huutoree e laana Iizaka, ina woni e 6,2 kiloomeeteer (3,9 mi) e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Fukushima Laylaytol station Gare Hirano ina jogii plateau bannge gooto ina huutoroo laawol gootol gonngol e banngeeji ɗiɗi, Ina heewi golloreede subaka e kikiiɗe. == Wonande == sahaaji nde station oo alaa ɗo haaɗi, ina woodi masiŋ baɗɗo tikket seedantaagal yahdu. == Tariya Gartirgal == Hirano udditaa ko ñalnde 20 lewru juko hitaande 1925, ko gartirgal Myōjinmachi Nde wayli innde mayre hannde ndee ko ñalnde 15 ut 1927. == Jokkondire == yaajɗe Logo Wikimedia Jaayɗe jokkondirɗe e Staasiyoŋ Hirano (Fukushima) to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) [[Category:Japan]] ==Himobe== drdvldo6ll4dijukag3egc39fv2wuhz Hirota Station 0 45583 193277 193258 2026-10-20T13:53:44Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193277 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama..<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref> == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 ■ Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] ilulzor4i4tk5mg0574ydxjxne4e4kh 193278 193277 2026-10-20T13:55:02Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193278 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwal Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama..<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref> == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 ■ Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] 7lljb53ye2cemwx4b83ph36bj5s6xgr 193279 193278 2026-10-20T13:55:27Z Fulani215 7983 /* Diidi Stasiyoŋ */ fixed typo 193279 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwal Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama..<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref>. == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 ■ Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] bjw7abbe20ysfc9gd4c67hm042y6jcx 193280 193279 2026-10-20T13:56:38Z Fulani215 7983 /* Plateauji */ fixed typo 193280 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwal Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama..<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref>. == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] 3kb8fk4rnb2qa5mizkr317jaku4if91 193281 193280 2026-10-20T14:11:10Z Fulani215 7983 /* Himobe */ fixed typo 193281 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwal Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama..<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref>. == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon == Himobe== <references /> [[Category:Japan]] 6elpthodx92tv697cy2vfwoat4zo57x 193282 193281 2026-10-20T14:11:44Z Fulani215 7983 /* Ƴeew kadi */ fixed typo 193282 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwal Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama..<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref>. == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon. == Himobe== <references /> [[Category:Japan]] 84dfzp2t9th9qyzps57dju1ubvynsvs 193283 193282 2026-10-20T14:12:16Z Fulani215 7983 /* Diidi Stasiyoŋ */ fixed typo 193283 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gaaraas Hirota''' ko gartirgal laana njoorndi to bannge worgo Ban'etsu e nder wuro Aizuwakamatsu, e nder diiwal Fukushima, Japon, ko sosiyetee laana njoorndi fuɗnaange Japon (JR Fuɗnaange) gollotoo.<ref>{{Cite web|title=Hirota Station Timetable (JR East)|url=https://timetables.jreast.co.jp/en/timetable/list1345.html|access-date=2026-09-13|website=Official Web site of East Japan Railway Company (JR East)|language=en}}</ref> == Diidi Stasiyoŋ == Hirota ina huutoree e laana Ban'etsu West Line, ina woni e 60,0 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗii laawɗude to Kōriyama.<ref>{{Cite web|title=広田|url=http://www.chikipage.net/rail/stn.php?ekiid=3935|access-date=2026-09-13|website=www.chikipage.net}}</ref>. == Laylaytol station Stasiyoŋ == Hirota ina jogii jolngo bannge gooto e jolngo duunde wootere jokkondirnde e galle jolngo ngoo e taƴre tolno. == Stasiyoŋ == oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laabi hirnaange Ban'etsu ngam Inawashiro, Bandai-Atami e Koriyama 2, 3 Laabi hirnaange Ban’etsu ngam Aizu-Wakamatsu, Kitakata Tariya Stasiyoŋ Hirota udditaa ko ñalnde 15 lewru juko hitaande 1899. == Staasiyoŋ == oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana ndiwoowa ngenndi Japon (JNR) ƴettitaa ñalnde 1 abriil 1987. == Galle stasiyoŋ == oo yani o ñalnde 31 desaambar 2007, o mahii kadi e lewru suwee 280. Nokku taariindi gonnooɗo suudu sarɗiiji wuro Kawahigashi Posto Hirota == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon. == Himobe== <references /> [[Category:Japan]] d9s9ozc1cwmifxs9i2otyhrc223clig Hiwada Station 0 45584 193284 193265 2026-10-20T14:13:04Z Fulani215 7983 /* */ fixed typo 193284 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gartirgal Hiwada''' ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Kōriyama, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi Japon fuɗnaange (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref>{{Cite book|last=Ishino|first=Tetsu|title=停車場変遷大事典 国鉄・JR編 Ⅱ|date=1 October 1998|publisher=JTB|edition=1st|pages=400|language=ja|trans-title=Station Transition Directory – JNR/JR II}}</ref> == Diidi Gartirgal == Hiwada ina huutoree e laana mawka Tōhoku, ina woni e 232,4 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Tokyo. == Laylaytol station Staasiyoŋ == oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e ponto koyɗe. Stasiyoŋ oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == 1 ■ Laana mawka Tōhoku ngam Kōriyama 2 ■ Laana mawka Tōhoku ngam Fukushima == Tariya Stasiyoŋ == Hiwada udditaa ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1897. Stasiyoŋ oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi leydi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 lewru abriil hitaande 1987. Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 4 == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia == Jaayɗe jokkondirɗe == e Staasiyoŋ Hiwada to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] g2exj12tlp2572j012lw27me14dqrdt 193285 193284 2026-10-20T14:13:44Z Fulani215 7983 /* Plateauji */ fixed typo 193285 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gartirgal Hiwada''' ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Kōriyama, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi Japon fuɗnaange (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref>{{Cite book|last=Ishino|first=Tetsu|title=停車場変遷大事典 国鉄・JR編 Ⅱ|date=1 October 1998|publisher=JTB|edition=1st|pages=400|language=ja|trans-title=Station Transition Directory – JNR/JR II}}</ref> == Diidi Gartirgal == Hiwada ina huutoree e laana mawka Tōhoku, ina woni e 232,4 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Tokyo. == Laylaytol station Staasiyoŋ == oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e ponto koyɗe. Stasiyoŋ oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laana mawka Tōhoku ngam Kōriyama Laana mawka Tōhoku ngam Fukushima. == Tariya Stasiyoŋ == Hiwada udditaa ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1897. Stasiyoŋ oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi leydi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 lewru abriil hitaande 1987. Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 4 == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia == Jaayɗe jokkondirɗe == e Staasiyoŋ Hiwada to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) == Tuugnorgal == <references /> [[Category:Japan]] 2hy6z7um8h9mj5b1a72pmvtf43f8p8a 193286 193285 2026-10-20T14:16:33Z Fulani215 7983 /* Himobe */ fixed typo 193286 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gartirgal Hiwada''' ko gartirgal laana njoorndi e nder wuro Kōriyama, e nder diiwaan Fukushima, Japon, ngal sosiyetee laana njoorndi Japon fuɗnaange (JR Fuɗnaange) gollotoo..<ref>{{Cite book|last=Ishino|first=Tetsu|title=停車場変遷大事典 国鉄・JR編 Ⅱ|date=1 October 1998|publisher=JTB|edition=1st|pages=400|language=ja|trans-title=Station Transition Directory – JNR/JR II}}</ref> == Diidi Gartirgal == Hiwada ina huutoree e laana mawka Tōhoku, ina woni e 232,4 kiloomeeteer laana njoorndi e nokku ɗo laana kaa fuɗɗotoo to Tokyo. == Laylaytol station Staasiyoŋ == oo ina waɗi jolɗe ɗiɗi banngeeji luurondirɗi jokkondirɗi e galle staasiyoŋ oo e ponto koyɗe. Stasiyoŋ oo alaa ɗo ƴeewtotoo. == Plateauji == Laana mawka Tōhoku ngam Kōriyama Laana mawka Tōhoku ngam Fukushima. == Tariya Stasiyoŋ == Hiwada udditaa ko ñalnde 1 lewru nduu hitaande 1897. Stasiyoŋ oo naatnaa e lowre JR Fuɗnaange nde laana njoorndi leydi Japon (JNR) waɗtaa jeytaare ñalnde 1 lewru abriil hitaande 1987. Nokku taariindi Laawol ngenndiwal 4 == Ƴeew kadi == Doggol nokkuuji ɗo laaɗe diwooje njolnata e nder leydi Japon Jokkondire yaajɗe Logo Wikimedia == Jaayɗe jokkondirɗe == e Staasiyoŋ Hiwada to Wikimedia Lowre laawɗunde (e ɗemngal Japon) ==Himobe== <references /> [[Category:Japan]] 456f1w5tdyhmdaqnzn0cpe1a6k7582t User talk:Waylon1104 3 45587 193268 2026-10-20T12:00:54Z TanvirSdqBot 10104 Bot: Jaɓɓama binndaaɗo 193268 wikitext text/x-wiki ===Jaɓɓama!=== :Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]]. :Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore: :*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]] :*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]] :*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]] :*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]] :*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]] :*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]] :Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama! [[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:00, 20 Yarkomaa 2026 (UTC) ie0nrj5452tpqc4yxwz13ogujckt1lw User talk:SEO2026 3 45588 193269 2026-10-20T12:00:59Z TanvirSdqBot 10104 Bot: Jaɓɓama binndaaɗo 193269 wikitext text/x-wiki ===Jaɓɓama!=== :Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]]. :Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore: :*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]] :*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]] :*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]] :*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]] :*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]] :*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]] :Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama! [[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:00, 20 Yarkomaa 2026 (UTC) ie0nrj5452tpqc4yxwz13ogujckt1lw User talk:123957a 3 45589 193270 2026-10-20T12:01:04Z TanvirSdqBot 10104 Bot: Jaɓɓama binndaaɗo 193270 wikitext text/x-wiki ===Jaɓɓama!=== :Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]]. :Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore: :*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]] :*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]] :*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]] :*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]] :*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]] :*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]] :Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama! [[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:01, 20 Yarkomaa 2026 (UTC) ljxx867i8x1kcf46s3izb6bkmjhxq8l User talk:Diegonals 3 45590 193271 2026-10-20T12:01:09Z TanvirSdqBot 10104 Bot: Jaɓɓama binndaaɗo 193271 wikitext text/x-wiki ===Jaɓɓama!=== :Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]]. :Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore: :*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]] :*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]] :*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]] :*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]] :*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]] :*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]] :Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama! [[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 12:01, 20 Yarkomaa 2026 (UTC) ljxx867i8x1kcf46s3izb6bkmjhxq8l User talk:JanaJin 3 45591 193320 2026-10-20T18:00:41Z TanvirSdqBot 10104 Bot: Jaɓɓama binndaaɗo 193320 wikitext text/x-wiki ===Jaɓɓama!=== :Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]]. :Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore: :*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]] :*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]] :*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]] :*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]] :*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]] :*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]] :Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama! [[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 18:00, 20 Yarkomaa 2026 (UTC) 9fwlpqxmwkfzfo1jthlknbo32ii78fr User talk:Boredintheevening 3 45592 193321 2026-10-20T18:00:46Z TanvirSdqBot 10104 Bot: Jaɓɓama binndaaɗo 193321 wikitext text/x-wiki ===Jaɓɓama!=== :Use, Jaɓɓama, e jaaraama e Wikipedia Fulfulde! Mi anndanii e [[Special:Contributions/Jaɓɓama|darnde mon]]. :Miɗo sikki on njiɗii nokku oo, on pellitii jokkude. Ko ɗeeɗoo kelle mbaaw-ɗaa heɓde nafoore: :*[[:en:Wikipedia:Five pillars|Kuule joy teeŋtuɗe Wikipedia]] :*[[:en:Wikipedia:How to edit a page|No hello waylirtee]] :*[[:en:Help:Contents|Kelle ballal]] :*[[:en:Wikipedia:Tutorial|Ekkitinol]] :*[[:en:Wikipedia:Article development|No winndirtee winndannde mawnde]] :*[[:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]] :Miɗo sikki on mbeltiima e feewnude ɗoo e wonde [[Wikipedia|Wikipediyaŋke!]] Tiiɗno, siynu innde maa e kelle jeewte tawa aɗa winnda tildeeji nay (<nowiki>~~~~</nowiki>); ɗum maa yaltin innde maa e nyalngu nguu. So aɗa yiɗi ballal, ƴeew [[:en:Wikipedia:Questions|Wikipedia:Naamne]], naamndo-ɗaa kam e hello am yeewtere, walla waɗ <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> e hello yeewtere maa, naamndo-ɗaa toon naamnal maa. Kadi, on njaaraama! [[User:TanvirSdqBot|WelcomeBot]] 18:00, 20 Yarkomaa 2026 (UTC) 9fwlpqxmwkfzfo1jthlknbo32ii78fr Madina Hospital 0 45594 193325 2026-10-20T19:56:50Z Zeenatee5 14001 Created page with "Opitaal Madiina Kartal Wikimedia | © Kartal laabi udditiiɗi Geografi Nokku oo ko diiwaan Wadajir, Benadir, leydi Somali Yuɓɓo Siistem toppitagol Opitaal laamu Sarwisaaji Leɗɗe 400 Daartol Udditaama ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 1968 Jokkondire Lowre ndee https://hopitaal Madina.so/ Limtooji Hospitaaluuji to Somali Ospitaal Madiina (anndiraaɗo kadi Ospitaal Madiina) ina jeyaa e opitaaluuji ɗiɗi mawɗi to Mogadishu, Somali.[1] Ospitaal Medina (MH) ko nokku cafr..." 193325 wikitext text/x-wiki Opitaal Madiina Kartal Wikimedia | © Kartal laabi udditiiɗi Geografi Nokku oo ko diiwaan Wadajir, Benadir, leydi Somali Yuɓɓo Siistem toppitagol Opitaal laamu Sarwisaaji Leɗɗe 400 Daartol Udditaama ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 1968 Jokkondire Lowre ndee https://hopitaal Madina.so/ Limtooji Hospitaaluuji to Somali Ospitaal Madiina (anndiraaɗo kadi Ospitaal Madiina) ina jeyaa e opitaaluuji ɗiɗi mawɗi to Mogadishu, Somali.[1] Ospitaal Medina (MH) ko nokku cafrirɗo keeriiɗo, toppitiiɗo ko feewti e caɗeele e nder wuro Mogadishu. Nde ɓuri teeŋtude ko e safaara yumma (trauma) e safaara yumma ɓuuɓɗo, safrude teemedde keewɗe ñawɓe warngooji e yummiraaɓe jibinaaɓe lewru kala. Caɗeele caɗtuɗe ina njeyaa e geɗe goɗɗe ko wayi no aksidaaji jolɗe, diƴƴe ummoraade e tooweeki, puccitagol, gaañanɗe kaɓirɗe, gaañanɗe geɗe ɓutte, hareeji hakkunde neɗɗo e neɗɗo, e ko nanndi heen. CMD Mawɗo safrooɓe suudu safrirdu Madiina somali ko Doktoor Mohamed Abdirahman Jama (Burtukal).O toɗɗaa ko cmd nokku o e hitaande 2024.[2] Tuugnorgal th6pl32whuus0jvolzzdty7psjv5zwh 193326 193325 2026-10-20T19:58:40Z Zeenatee5 14001 193326 wikitext text/x-wiki {{Databox}}Opitaal Madiina Kartal Wikimedia | © Kartal laabi udditiiɗi Geografi Nokku oo ko diiwaan Wadajir, Benadir, leydi Somali Yuɓɓo Siistem toppitagol Opitaal laamu Sarwisaaji Leɗɗe 400 Daartol Udditaama ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 1968 Jokkondire Lowre ndee https://hopitaal Madina.so/ Limtooji Hospitaaluuji to Somali Ospitaal Madiina (anndiraaɗo kadi Ospitaal Madiina) ina jeyaa e opitaaluuji ɗiɗi mawɗi to Mogadishu, Somali.[1] Ospitaal Medina (MH) ko nokku cafrirɗo keeriiɗo, toppitiiɗo ko feewti e caɗeele e nder wuro Mogadishu. Nde ɓuri teeŋtude ko e safaara yumma (trauma) e safaara yumma ɓuuɓɗo, safrude teemedde keewɗe ñawɓe warngooji e yummiraaɓe jibinaaɓe lewru kala. Caɗeele caɗtuɗe ina njeyaa e geɗe goɗɗe ko wayi no aksidaaji jolɗe, diƴƴe ummoraade e tooweeki, puccitagol, gaañanɗe kaɓirɗe, gaañanɗe geɗe ɓutte, hareeji hakkunde neɗɗo e neɗɗo, e ko nanndi heen. CMD Mawɗo safrooɓe suudu safrirdu Madiina somali ko Doktoor Mohamed Abdirahman Jama (Burtukal).O toɗɗaa ko cmd nokku o e hitaande 2024.[2] == Tuugnorgal == 7atkb2ioi5tr7mk2pdm59cq1jtr26uz 193327 193326 2026-10-20T20:01:32Z Zeenatee5 14001 193327 wikitext text/x-wiki {{Databox}}Opitaal Madiina Kartal Wikimedia | © Kartal laabi udditiiɗi Geografi Nokku oo ko diiwaan Wadajir, Benadir, leydi Somali Yuɓɓo Siistem toppitagol Opitaal laamu Sarwisaaji Leɗɗe 400 Daartol Udditaama ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 1968 Jokkondire Lowre ndee https://hopitaal Madina.so/ Limtooji Hospitaaluuji to Somali Ospitaal Madiina (anndiraaɗo kadi Ospitaal Madiina) ina jeyaa e opitaaluuji ɗiɗi mawɗi to Mogadishu, Somali.[1] Ospitaal Medina (MH) ko nokku cafrirɗo keeriiɗo, toppitiiɗo ko feewti e caɗeele e nder wuro Mogadishu. Nde ɓuri teeŋtude ko e safaara yumma (trauma) e safaara yumma ɓuuɓɗo, safrude teemedde keewɗe ñawɓe warngooji e yummiraaɓe jibinaaɓe lewru kala. Caɗeele caɗtuɗe ina njeyaa e geɗe goɗɗe ko wayi no aksidaaji jolɗe, diƴƴe ummoraade e tooweeki, puccitagol, gaañanɗe kaɓirɗe, gaañanɗe geɗe ɓutte, hareeji hakkunde neɗɗo e neɗɗo, e ko nanndi heen. CMD Mawɗo safrooɓe suudu safrirdu Madiina somali ko Doktoor Mohamed Abdirahman Jama (Burtukal).O toɗɗaa ko cmd nokku o e hitaande 2024.[2]<ref>{{cite news|last1=Gogineni|first1=Roopa|title=In Mogadishu, Nothing Is Simple|url=https://www.unfpa.org/news/mogadishu-nothing-simple|access-date=31 March 2021|work=United Nations Population Fund|date=5 January 2012|language=en}}</ref> == Tuugnorgal == qkii0re665skx8j53pxcwocrmimf80b 193328 193327 2026-10-20T20:02:09Z Zeenatee5 14001 193328 wikitext text/x-wiki {{Databox}}Opitaal Madiina Kartal Wikimedia | © Kartal laabi udditiiɗi Geografi Nokku oo ko diiwaan Wadajir, Benadir, leydi Somali Yuɓɓo Siistem toppitagol Opitaal laamu Sarwisaaji Leɗɗe 400 Daartol Udditaama ñalnde 25 lewru Mbooy hitaande 1968 Jokkondire Lowre ndee https://hopitaal Madina.so/ Limtooji Hospitaaluuji to Somali Ospitaal Madiina (anndiraaɗo kadi Ospitaal Madiina) ina jeyaa e opitaaluuji ɗiɗi mawɗi to Mogadishu, Somali.[1] Ospitaal Medina (MH) ko nokku cafrirɗo keeriiɗo, toppitiiɗo ko feewti e caɗeele e nder wuro Mogadishu. Nde ɓuri teeŋtude ko e safaara yumma (trauma) e safaara yumma ɓuuɓɗo, safrude teemedde keewɗe ñawɓe warngooji e yummiraaɓe jibinaaɓe lewru kala. Caɗeele caɗtuɗe ina njeyaa e geɗe goɗɗe ko wayi no aksidaaji jolɗe, diƴƴe ummoraade e tooweeki, puccitagol, gaañanɗe kaɓirɗe, gaañanɗe geɗe ɓutte, hareeji hakkunde neɗɗo e neɗɗo, e ko nanndi heen. CMD Mawɗo safrooɓe suudu safrirdu Madiina somali ko Doktoor Mohamed Abdirahman Jama (Burtukal).O toɗɗaa ko cmd nokku o e hitaande 2024.[2]<ref>{{cite news|last1=Gogineni|first1=Roopa|title=In Mogadishu, Nothing Is Simple|url=https://www.unfpa.org/news/mogadishu-nothing-simple|access-date=31 March 2021|work=United Nations Population Fund|date=5 January 2012|language=en}}</ref> == Tuugnorgal == <references /> b13vi6wmq5cjdojjwgxib5vzy9y8lwf