Wikipedya
fonwiki
https://fon.wikipedia.org/wiki/W%C3%A9m%C3%A1_Nuk%C9%94nt%C9%94n
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Yɛwliɖonuji
Ɖéɖovo
Xoɖɔtɛn
Wikizantɔ
Xoɖɔtɛn wikizantɔ lɛ tɔn
Wikipedya
Xoɖɔtɛn Wikipedya tɔn
Wékpo
Xoɖɔtɛn wékpo wú tɛ̀n
MediaWiki
Xoɖɔtɛn MediaWiki tɔn
Kpɔnd'ewu bo blo
Xoɖɔtɛn kpɔnd'ewu ɔ tɔ̀n
Alɔgɔ
Xoɖɔtɛn alɔgɔtɛn ɔ tɔn
Akpaxwé
Akpaxwé lɛ sín xoɖɔtɛn
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Zanyanado
0
952
44463
42743
2026-10-17T00:55:45Z
InternetArchiveBot
225
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
44463
wikitext
text/x-wiki
{{Tokpɔnla
| nyikɔ = Zannyanado
| yɛ = Rice cultivation in Benin - panoramio (9).jpg
| tinmɛ yɛ ɔ tɔn = Mɔlikungbó ɖo Zannyanado
| to é mɛ é ɖé e = Benɛ
| tokpɔn é mɛ é ɖé e = Zu
| gan tokpɔnla ɔ tɔn =
| gan tokpɔnla ɔ tɔn = Damase Hintchémè Akpoyètè
| tovi nabi é ɖo e = 55 061
}}
'''Zannyanado''' ɔ tokpɔnla ɖokpo wɛ é nyi ɖo tokpɔn [[Zu]] tɔn ɔ mɛ bo ɖo afɔgokɔ nu [[Benɛɛto]] ɔ.<ref>https://fr.db-city.com/B%C3%A9nin--Zou--Zangnanado</ref>
Tokpɔnla Zanyanado tɔn ɔ sín gblǒ gblǒ nyí kilomɛtlu kanɖé wǒ (750 km2)<ref>https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=L%E2%80%99actuelle%20Commune%20de%20Zagnanado%20couvre%20une%20superficie%20de%20750%20km2%20et</ref>
==Dogbo tɔn lɛ==
Zanyanado ɔ, Dassa-Zoumè wɛ nyi dogbó tɔn ɖò Totaligbé, Ouinhi kpoɖo Zogbodomey kpo ɖò Tofɔligbé, Kétou kpo Adja-Ouèrè kpo ɖò zánzánhweji, Covè, Za-Kpota kpo Djidja kpo ɖò hwetɔnwaji.<ref>https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=limit%C3%A9e%20au%20Nord%20par%20la%20Commune%20de%20Dassa%2DZoum%C3%A8%2C%20au%20Sud%20par%20Ouinhi%20et%20Zogbodomey%2C%20%C3%A0%20l%E2%80%99Est%20par%20K%C3%A9tou%20et%20Adja%2DOu%C3%A8r%C3%A8%2C%20%C3%A0%20l%E2%80%99Ouest%20par%20Cov%C3%A8%2C%20Za%2DKpota%20et%20Djidja.</ref>
== Tokpɔnla ě ɖo dogbo x'ɛ lɛɛ ==
- [[Kɔvɛ]]
- [[Dasa-Zunmɛ|Dasa- Zumɛ]]
- Ketu
- [[Zogbodomɛ]]
- [[Wɛnxí|Wɛnxi]]
==Tokpɔnla ɔ sín ninɔmɛ kpo hwenu lɛ kpo==
Zanylando ɖɔ ɖo Fongbé gbe mɛ ɖɔ, tinmɛ blo “zan nyanya ko jɛ” alo “zan nyanya ko jɛ nyanya”. [[[[Wékpo:Symbole de Guezo roi du Dahomey au mur de la place Goho à Abomey au Bénin.jpg|thumb|Symbole de Guezo roi du Dahomey au mur de la place Goho à Abomey au Bénin]]|vignette]]
Ðò ɖaɖa Guézo (axɔsu ayizɛ́ngɔ́ Danxomè tɔn) sín acɛkpikpa glɔ́ ɔ, aca ɖɛ ɖɔ axɔsu ɖe ɖó na kú é ɔ, Abomey sín hɔnmɛ jɛn é ɖó na kú ɖè.
Ðò é yì fun ahwan xá Yoruba lɛ wutu ɔ, é ɖó hɔnkàn tɔn ayǐ ɖò Agonlin.
Ðó kɛntɔ́ lɛ gblewu ɛ tawun ɖò Ekpo (ɖò Kétou kpá) bɔ e ɖò kú linu wutu ɔ, é tɛ́n kpɔ́n bo dɛ kaka jɛ Abomey. Amɔ̌, ali ɔ lín dín: é kú ɖò ali jí, zǎnmɛ. Nǔ enɛ e jɛ é wɛ zɔ́n bɔ è ɖó nyikɔ nú fí e è ɔ, bɔ nɔ ylɔ ɖɔ Zanylando (“zǎn jɛ fí”). <ref>https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=Au%20temps%20du,d%C3%A9pression%20de%20Awovidogbanm%C3%A8.</ref>
== Tokpɔnlavi tɔn lɛ ==
Zanyanado ɖo tokpɔnlavi 6 yě ɖie:
* [[Agɔnlin-Xwégbo]]
* [[Baname|Banamɛ]]
* [[Don-Tan|Don- Tan]]
* [[Ɖɔvi]]
* [[Kpéɖékpɔ]]
* [[Zanyanado (tokpɔnlavi)]]
== Tovi lɛɛ ==
Ɖò kɛnsisɔ sin nuwiwa ě e blo ɖo xwe 2013 tɔn mɛ ɔ tokpɔnla Zannyanado tɔn ɔ ɖo gbɛtɔ 55 061.
== Nuxixo kpoɖo sinsɛn Tokpɔnla ɔ tɔn lɛ ==
Ðò sinsɛn linu ɔ, nǔmɛsɛn Sakpata, Gou, Lègba, Hèviosso lɛ ɖò finɛ tawun kpo hanjiji yetɔn e ahwanvu yetɔn lɛ nɔ xò lɛ é kpo kpodo fɛ́n yetɔn e nɔ ɖè yeɖée ɖó vo lɛ é kpo.<ref>https://web.archive.org/web/20260703015924/https://decentralisation.gouv.bj/commune/75/zagnanado/#:~:text=Sur%20le%20plan%20cultuel%2C%20les%20divinit%C3%A9s%20Sakpata%2C%20Gou%2C%20L%C3%A8gba%2C%20H%C3%A8viosso%20sont%20tr%C3%A8s%20pr%C3%A9sentes%20avec%20leurs%20rythmes%20ex%C3%A9cut%C3%A9s%20par%20leurs%20adeptes%20et%20leurs%20apparats%20distinctifs.</ref>
Zagnanado ɖó aca ɖé bɔ é gɔ́ngɔ́n tawun. È tuùn xá ɔ ɖó weɖuɖu xóxó lɛ wu ɖi Guèlèdè kpo Sato kpo, bɔ ye nɔ ɖè mɛ alɔkpa e xá ɔ mɛ é kpo tan tɔn kpo xlɛ́.
== Tokpɔnlagan ==
Tokpɔnlagan Zanyanado tɔn dìn tɔn wɛ nyí Mɛɖaxó '''Damase Hintchémè Akpoyètè'', é toxóɖɔgbɛta " Union Progressiste le Renouveau (UP Le Renouveau)" tɔn ɔ sɔ́ ɖò gán ji azan afɔtɔn nukun ɛnɛgɔ ɔ sun wegɔ xwe 2026 tɔn mɛ, bo na nɔ gán ji ɔ nu xwe tɛnwe. <ref>https://web.archive.org/web/20260806094320/https://labelinfotv.com/zagnanado-damase-akpoyete-prend-les-reines-de-la-commune/</ref>
== Dodo tɔn ==
<references />
[[Akpaxwé:Tokpɔnla_Benɛɛ_tɔn_lɛ]]
jx3sb3r3uj68uqxxvtiru65my2us4vf
Gbɛzé
0
1963
44461
22973
2026-10-17T00:27:17Z
InternetArchiveBot
225
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
44461
wikitext
text/x-wiki
{{Gbɛtɔ tán|nyikɔ=Gbèzé Zèguèzougou|yɛ=|tinmɛ yɛ ɔ tɔn=|azɔ é nɔ wa é=Hansinɔn & hankpatɔ.|azan é gbé é ji ɖé é=21 zofìnkplɔsùn 1979|fǐ é ji ɖé é=Aklamkpa (Glazoué)|azan é gbé é ku é=|fǐ é é ku ɖé é=}}
'''Gbɛzé''' bɔ nyikɔ tɔn ɖésu nyi '''Modeste Gbèfognon Tokponho''' ɔ nyi hansinɔ, hanjítɔ nukundéji ɖo [[Benɛɛtò]] mɛ. E jii ɖò Glazoué ɖo azǎn kó nunkún ɖopko (21) gɔ zofìnkplɔsùn xwe 1979 tɔn mɛ.
Cɛnkunmɛ kpòdo tɔba hanyé kpo wɛ é nɔ xo tawun.
== Gbɛ tɔn ==
Gbèzé jɔ wǎ gbɛ ɖó azan kó nunkún ɖokpo (21) gɔ zofìnkplɔsùn xwé 1979 ɖó Aklamkpa‚ bɔ mɛjitɔ tɔn wé lɛ nyi Mahinu. É yì wemaxɔmɛ ǎ, ló bŏ nɔ kpla tɔ̀tɔn yi glémɛ kpodò gbémɛ kpǎn.
É bìɔ̀ fofo tɔ́n sìn hǎngbɛ cɛnkunmɛ tɔ̀n mɛ ɖo xwé 1989 kakǎ jɛ woosùn xwé 1996 tɔn mɛ, hwenu é fofo ɔ kŭ é. Modeste Gbèfognon Tokponho ɖǔ gŭ gbɛ ɔ tɔn‚ bó wǎ nyi Gbèzé wé gɔ ɖó fofo tɔn kò nɔ nyi aziza nyikɔ énɛ́ hwɛ cò bo kǔ.
Gbèzé ɖé agban tɔn nunkɔntɔn tɔ̀n ɖo xwé 1998 tɔn mn e. Éhɔnmɛ ɔ, agban tɔ̀n lɛhǔ gban.
== Hǎn éé jì lɛ ==
Zangbeto Gbolokodat‚ Ayato Agbede‚ Oungbe Kande‚ Yokpo-Vovo‚ Kpeto‚ Ainon Tche‚ Houa Guin‚ Singbe Djizo‚ Agbanlin Sinwinlin<ref>https://www.last.fm/fr/music/Gbeze/+tracks</ref>....
== Hwɛ ylɔ Gbèzé ==
Hwɛɖɔxxwé Kutɔnu ɖa gan sìnsɛn hwɛ sùn wéwé bɔ é ɖo nǎ sǔ livi kanɖé woo (50 millions de Fcfa) gɔ nǎ ɖo azan ayizin (06) gɔ xwejisùn xwé 2024 tɔn mɛ<ref>https://web.archive.org/web/20240309010703/https://lepotentiel.bj/2024/03/06/affaire-diffamation-dun-artiste-contre-dame-juliette-gbaguidi-attention-gbeze-condamne-mais-pas-depose-en-prison/</ref>.
Yé dɔ é jì han dò najìnɔ Juliette Gbaguidi bò zwìn. Lǒ ɔ̀‚ sɛnsɔwatɔ é jɛhun ɖo tatɔn mɛ lɛ é‚ lɛvɔ ylɔ hwɛ nǔ é hwɛɖɔtɔ é ɖo a ga lɛ nì gbéjé hwɛ ɔ kpɔn<ref>https://www.linvestigateur.info/?Benin-voici-la-raison-de-la-condamnation-a-12-mois-de-prison-sans-mandat-de</ref>.
== Dodo tɔn ==
<references/>
[[Akpaxwé:Hànsinɔ]] [[Akpaxwé:Hanjítɔ]] [[Akpaxwé:Jì ɖò xwè 1979 tɔn mɛ]]
1dhctcc2hwp7obebutjhryjm4coluq4
Jah Baba
0
2106
44462
28838
2026-10-17T00:32:21Z
InternetArchiveBot
225
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
44462
wikitext
text/x-wiki
{{Gbɛtɔ tán
| nyikɔ =Jah Baba
| yɛ = Jah baba à la célébration du Vodun Days 2024 à Ouidah.2.png
| tinmɛ yɛ ɔ tɔn = Jah Baba ɖò Vodun Azǎn 2024 tɔn sín xwèɖuɖu hwenu ɖò Ouidah
| azɔ é nɔ wa é = Hansinɔ - Hankpatɔ
| azan é gbé é ji ɖé é =
| fǐ é ji ɖé é = [[Pobè]]
| azan é gbé é ku é =
| fǐ é é ku ɖé é =
}}
'''Jah Baba''' ɔ, nyíkɔ́ tɔn ɖesu nyi '''Oladipo Abiala.''' E nyí hanjitɔ bo lɛ nɔ wa taglomɛ-kpɔn-bo-ɖé-nu-tɔn'zɔ watɔ. E nyí [[Benɛɛtò]]vi bo ka gosín [[Awɔnlintò|Awɔnlin]].
== Gbɛ tɔn ==
Jah Baba ɔ è jǐ ɖò Pobè bɔ é nɔ ji hsn. Hanjiji ɔ naye tɔn kpo tɔ tɔn kpo si wɛ e ɖu gu tɔn ɖé. E nɔ lɛ́ xo hanjinu gege
== Nu alɔkpa e nɔ xo e ==
Jah Baba nɔ xo hwɛndomɛhun, AfroJazz kpodo Mawuhan kpo. É nyí mɛ̌si ɖo hun gbadé bata kpo gangan kpo (dun-dun) mɛ̀ , bɔ é lɛ́ nyí mɛ̌si Oro kpo Guèlèdè kpo mɛ.
== Ajɔ e è do e lɛ ==
E ɖe kunnu n'î bo do ajɔ ɛ ɖò nunyɔwalɔ tɔn wu ɖò sibigbe azan 30ɔ kɔnyasun xwe 2021 tɔn ɖò Richmond ɖò Virginia Amerika gbejí<ref>https://web.archive.org/web/20251110065153/https://lepotentiel.bj/2022/10/10/musique-revenu-dune-longue-tournee-internationale-jah-baba-annonce-une-tournee-nationale/</ref>.
== Dodo tɔn ==
[[Akpaxwé:Hànsinɔ]] [[Akpaxwé:Hànkpatɔ]]
jcav8ykov8wio64eeogq00ve9edt4ji