Wikipedia fowiki https://fo.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Miðil Serstakt Kjak Brúkari Brúkarakjak Wikipedia Wikipedia-kjak Mynd Myndakjak MediaWiki MediaWiki-kjak Fyrimynd Fyrimyndakjak Hjálp Hjálparkjak Bólkur Bólkakjak TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 787 388350 388261 2026-06-03T05:29:47Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 6 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388350 wikitext text/x-wiki {{hálvvard}} {{mánaðargrein}} {{Infoboks Land |uppruna_navn = Føroyar |navn = Føroyar |mynd_flagg = Flag of the Faroe Islands.svg |mynd_skjald = Coat_of_arms_of_the_Faroe_Islands.svg |motto = Einki |mynd_positión = LocationFaroeIslands.png |alment_mál = [[Føroyskt mál|Føroyskt]] og [[Danskt mál|danskt]]<ref>http://www.tinganes.fo/Default.aspx?ID=219</ref> |høvuðsstaður = [[Tórshavn]] |forseti_heitið = Kongur |forseti = [[Fríðrikur X]] |løgmaður_heitið= Løgmaður |løgmaður = [[Aksel V. Johannesen]] |vídd = 1&nbsp;395,74 |vatn = 0,5 |íbúgvar = 54&nbsp;211<small> (januar 2023)</small><ref>[https://kvf.fo/greinar/2023/01/10/folkatalid-veksur-stodugt bbbb Fólkatalið veksur støðugt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110130710/https://kvf.fo/greinar/2023/01/10/folkatalid-veksur-stodugt |date=2023-01-10 }}, kvf.fo, 10. januar 2023.</ref> |íbúgvar_ár = 2022 |íbúgvar_km2 = 38 |fullveldi = Einki <small>¹ |gjaldoyra = [[Føroysk króna]] |tíðarøki = [[UTC]]+0 (summartíð: UTC+1) |tjóðsangur = [[Tú alfagra land mítt]] |alnet_økisnavn = [[.fo]] |telefon_landakota= 298 |spenningur = 230 V, 50 Hz |viðmerkingar= <small>¹Føroyar hava síðan [[1814]] verið ein partur av [[Danmark|danska ríkinum]], men síðan [[1948]] havt egið heimastýri.</small> }} [[Mynd:Map_of_the_Faroe_Islands_en.svg|thumb|Kort av Føroyum]] '''Føroyar''' ([[Danskt mál|danskt]]: ''Færøerne''; 62°&nbsp;norðurbreidd, 7°&nbsp;vesturlongd) eru oyggjaland í [[Atlantshav|Norðuratlantshavi]]. Føroyar eru partur av [[Norðurlond]]um, staddar í [[Norðurevropa]] og eru limur í [[Ríkisfelagsskapur|Ríkisfelagsskapinum]]. Føroya íbúgvar verða nevndir ''føroyingar'', og tungumál føroyinga er [[Føroyskt mál|føroyskt]]. Føroyska flaggið verður nevnt [[Merkið]] og [[Skjaldarmerki Føroya|føroyska skjaldarmerkið]] ímyndar ein veðr á bláum skjøldri. Oyggjarnar hava egið [[løgting]] og egið flagg. Føroyar eru ikki limur í­­ [[ES]], hóast [[Danmark]] er. Føroyar liggja í Norðuratlantshavi, 280&nbsp;km norðan fyri [[Hetland]], 430&nbsp;km frá [[Ísland]]i og 575&nbsp;km vestan fyri [[Noreg]]. Landið er fjallaland, 18&nbsp;størri og smærri oyggjar, umleið 1400&nbsp;km² til samans. Norður og suður er landið 113&nbsp;km, og eystur og vestur eru 75&nbsp;km. Veðurlagið er óstøðugt. Hin 1. juli 2011 búðu 49.267 fólk í Føroyum.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |title=Archive copy |accessdate=2008-03-23 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |dead-url=yes |archivedate=2019-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html }}</ref> Umleið 19.300 búgva í høvuðsstaðarkommununi, [[Tórshavnar kommuna|Tórshavn]], og uml. 4.700 fólk búgva í næststørsta býnum í Føroyum, sum er [[Klaksvík]]. [[Miðallívsævi]]n í landinum er 80,11 ár.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |title=CIA World Factbook, Føroyar |accessdate=2008-03-23 |archive-date=2019-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |dead-url=yes |archivedate=2019-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html }}</ref> Fiskivinnan er tann týdningarmesta inntøkukeldan í Føroyum, og hon fevnir um 95 % av øllum útflutningi úr Føroyum.<ref>{{Cite web |title=Hagstova Føroya, Fiskiskapur |url=http://www.hagstova.fo/portal/page/portal/HAGSTOVAN/Hagstova_Foroya/tema/Fiskiskapur |access-date=2011-01-02 |archivedate=2011-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110709120329/http://www.hagstova.fo/portal/page/portal/HAGSTOVAN/Hagstova_Foroya/tema/Fiskiskapur }}</ref> == Søga == ''Høvuðsgrein: [[Føroya søga]]'' [[Mynd:Thule_carta_marina_Olaus_Magnus.jpg|thumb|left|upright=.8|[[Thule]].]] [[Mynd:Faroe_stamp_494_Djurhuus_poems_-_grimur_kamban.jpg|thumb|upright=.66|[[Grímur Kamban]] var fyrsti maður, ið setti búgv í Føroyum.]] Tá ið ístíðirnar vóru av um ár 12&nbsp;000–10&nbsp;000 f.&nbsp;Kr., komu Føroyar undan ísinum, men enn lógu tær óbygdar í nógv túsund ár. Sjálvt eisini eftir at fólk um 4&nbsp;000 f.&nbsp;Kr. búsettust í [[Orknoyggjar|Orknoyum]] og [[Hetland]]i. Eftir at ísurin var horvin, kom gróðurin umsíðir, borin av [[hav]]streymum og vindi, og líðir og dalar vallaðust. Rannsóknir av jóansøkugrasfræi kundu bent á búseting í Føroyum longu um 2300&nbsp;f.&nbsp;Kr., m.&nbsp;a. í [[Hoydalar|Hoydølum]]. [[Jóansøkugras]] er planta, ið fylgir menniskjum og [[dýr]]um. [[Pytheas úr Massalia]] gjørdi umleið 310&nbsp;f.&nbsp;Kr. rannsóknarferð út í Norður[[atlantshav]]ið. Hann kom til [[Stóra Bretland|Bretlands]], haðan sigldi hann í seks dagar norðureftir og síðani eystureftir og kom til land, ið hann nevndi ''[[Thule]]''. Semja er ikki um, hvat land hetta var, gitt hevur verið [[Orknoyar]], [[Hetland]], Føroyar og [[Noreg]]. [[Írland|Írski]] munkurin [[Dicuil]] skrivar í 825 bókina ''Liber de mensura orbis terrae'' ([[Føroyskt mál|føroyskt]]: "Bók um mát jarðarkringsins"), har oyggjar, ið helst eru Føroyar, verða nevndar. At døma eftir fjarstøðu og landafrøðiligu lýsingini mugu hesar oyggjar vera Føroyar. Hann sigur, at [[Noreg|norskir]] ránsmenn nú hava rikið einbúgvarnir burtur. [[Grímur Kamban]] er fyrsti landnámsmaður umleið 825. 998 taka føroyingar við [[Kristindómur|kristnari]] trúgv, men tað er politiskt og átrúnaðarligt stríð millum [[Sigmundur Brestisson|Sigmundar Brestissonar]] og [[Tróndur í Gøtu|Tróndar í Gøtu]]. Tróndur í Gøtu stendur á odda fyri mótstøðuni móti trúarskiftinum. Føroyar verða nevndar sum biskupssetur í pávabrævi í 1133. [[Ormur]], Føroya biskupur, er á kirkjufundi í [[Lund]] í 1139. Av tí at hann er hin 4. biskupurin, kann bispasetrið verða stovnað fyri 1100. 1035 tekur [[Leivur Øssursson]] Føroyar í len frá [[Noreg]]s kongi og 1100 verða Føroyar biskupsdømi undir [[Nidaros]] erkabiskupsdømi. [[Erlendur]] bispur skrivar í 1298 [[Seyðabrævið]] í [[Kirkjubøur|Kirkjubø]], har [[Kirkjubømúrurin]] síðani verður byrjað bygdur í 1300, men ikki bygdur liðugur. Erlendur er biskupur í Føroyum 1269–1308. [[Mynd:Sheep Letter, p 1.jpg|thumb|upright=.66|[[Seyðabrævið]] er elsta miðaldarrit sum vit eiga í Føroyum.]] [[Vatikanið|Vatikanríkið]] fær pæturspengar/rómaskatt úr Føroyum fyri árini 1319–1326. Rómaskatt guldu húsbøndur við ávísari ogn. At rokna eftir hesi uppgerðini vóru tá í minsta lagi 270 sjálvstøðug hús við hesi áogn í Føroyum. 1380 fylgja Føroyar við Noregi undir [[Danmark|danskan]] kong. Eftir [[trúbot]]ina 1538 verður biskupstólurin niðurlagdur og Føroyar verða biskupsdømi undir [[Bergen]]s biskupi. Kongur tekur 2/3 av kirkjugóðsinum. 1619 fylgir handilin við Føroyar úr [[Bergen]] til [[Keypmannahavn]]ar. 1620 kemur Føroya kirkja undir [[Sæland]]s biskup. Í [[Gablatíðin]]i 1655–1709 fær [[Kristoffur Gabel]] Føroyar í len. 1662 fær hann, og seinni sonurin, eisini einkarrætt til Føroya handil. 1673 skrivar presturin [[Lucas Debes]] bókina ''Færoæ et Færoa reserata''. Eldur er í í [[Tinganes]]i, og flestu bygningar handlisins brenna í grund. 1688 verður [[Norska Lóg|Norsk Lóg]] galdandi í Føroyum. Stóra turkaránið er í [[Hvalba]] í 1629. [[Sjórænarar]] á tveimum skipum úr [[Algeria]], ið tá var partur av [[Turkaland|turkiska]] [[Osmanska ríkið|Osmannaríkinum]], drepa 6&nbsp;fólk og taka fleiri enn 30 konur og børn við sær til trælamarknaðin í Norður[[afrika]]. Annað skipið fer á land í [[Hvalba]] og gerst vrak. Helst høvdu hesi somu skip í 1627 rænt 250&nbsp;fólk í Íslandi; 35&nbsp;[[Ísland|íslendingar]] vórðu seinni leyskeyptir úr [[Trælur|trældómi]]. Men eingin føroyingur kom aftur. [[Seyðabrævið]] verður týtt til [[Danskt mál|danskt]] í 1637. Nú hava [[Danmark|danskir]] myndugleikar ikki longur skilt tað [[Norrønt|norrøna]] málið. [[Seyðabrævið]] var í gildi, til [[Hagalógin]] kom í 1886. Síðan 1709 er kongligur einahandil. [[Rybergs handil]] er 1768–1788 í Vágsbotni, [[Tórshavn]]. Føroyingar læra at salta sild, og [[klippfiskur]] verður útfluttur. Umsitingin av Føroyum verður 1776 løgd undir [[Sæland]]s stiftsamt. 1781–1788 er føroyaferð [[Jens Christian Svabo|Jens Christians Svabos]], sum skrivar bókina ''Indberetninger fra en Reise i Færøe 1781–1782''. [[Mynd:Royndin_Frida.vágur.jpg|thumb|upright=.8|Minnisvarði til minnis um at [[Nólsoyar Páll]] og aðrir bygdu Royndina Fríðu.]] [[Nólsoyar Páll]] byggir [[Royndin Fríða|Royndina Fríðu]] 1804. Eisini í 1804 verður latínskúlin stongdur (stovnaður 1547). 1809 gongur [[Nólsoyar Páll]] burtur við skipi sínum. Eftir [[Fríðurin í Kiel|Fríðin í Kiel]] 1814 fer [[Noreg]] frá [[Danmark]] og undir [[Svøríki|svenskan]] kong. Føroyar, [[Ísland]] og [[Grønland]] vera verðandi saman við Danmark. [[Løgting]]ið verður avtikið 1816 og Føroyar verða danskt amt. [[Mynd:Faroe_stamp_048_europe_(v_u_hammershaimb).jpg|thumb|upright=.8|[[V. U. Hammershaimb]] ger tað [[Føroyskt mál|føroyska]] [[skriftmál]]ið í 1846.]] Ein avleiðing av kjakinum um undirvísingarmálið í fyribils skúlaskipanini verður, at [[V.U. Hammershaimb|V.&nbsp;U. Hammershaimb]] ger uppskot til [[Føroyskt mál|føroyskt]] [[skriftmál]] í 1846, ið tekur støði í [[Norrønt|norrøna]] upprunanum. Við smærri broytingum er hetta tað skriftmál, vit nýta í dag. Giftingarbannið í “[[Trælalógini]]” frá 1777 verður tikið av. 28&nbsp;føroyingar senda umbøn til stættartingið í [[Roskilde]], um at fáa løgtingið endurreist sum ráðgevandi stovn. Brennivínsnýtslan er farin at vaksa. Avhaldsrørslan byrjar. [[Danska grundlógin]] frá 1849 verður sett í gildi í Føroyum 1850. Fyrsta val í Føroyum til [[Danmark|danska]] ríkisdagin er 1851, og 1852 verður [[Løgting]]ið endurreist sum ráðgevandi amtsráð. Kongligi einahandilin verður avtikin hin 1. januar 1856. Føroyar hava nú fríhandil. 1861 verður realskúlin í [[Tórshavn|Havn]] stovnaður og 1870 læraraskúlin. Almúguskúlar koma 1872. Konufólk sleppa tó ikki inn á skúlan fyrr enn í 1884. Hetta árið verður eisini kommunulóg fyri Føroyar sett í gildi, og [[Slupptíðin|sluppfiskiskapurin]] byrjar. “[[Dimmalætting]]” ([[Danskt mál|danskt]] ''Amtstidende for Færøerne'') kemur út í 1878. Alt er skrivað á [[Danskt mál|donskum]]. Tann [[Jólafundurin|tjóðskaparligi fundurin]] í tinghúsinum er 2. jóladag 1888 og førir til, at [[Føringafelag]] verður stovnað. Fundurin samtykti m.&nbsp;a., at virkast skuldi fyri: * at [[Kristindómur|kristniundirvísingin]] skuldi vera á før; * at [[Føroyskt mál|føroyskt]] skuldi verða fak í skúlanum; * at undirvísast skuldi í føroyskari [[Søga|søgu]]; * at loyvt skuldi verða at prædika á før; * at stovnseta føroyskan háskúla. [[Mynd:Rasmus_effersoe.jpg|thumb|upright=.66|[[Rasmus Effersøe]] var ein av teimum, ið tóku stig til tann gitna [[Jólafundurin 1888|Jólafundin]] í 1888.]] At fremja hesi endamál varð [[Føroyingafelag]] stovnað ein mánað seinni. Í&nbsp;1890 fór Føroyingafelag undir blaðútgávu. “Føroyingatíðindi” var fyrsta blað, ið varð skrivað á [[Føroyskt mál|føroyskum]]. [[Jóannes Patursson]] og [[Rasmus Effersøe]] stóðu á odda fyri nýggju føroysku tjóðskaparrørsluni. 1899 verður [[Føroya Fólkaháskúli]] settur á stovn. [[Mortensens handil]] keypir eisini í 1889 fyrsta føroyska dampskipið ''Føring''. Hann sigldi við [[Fiskur|fiski]] til [[Suðurevropa]], og heim við aftur høvdu teir salt og aðrar vørur. [[Jákup Jakobsen]] doktari leggur fram sítt nýggja føroyska stavingarlag. Hetta byggir á framburðin (ljóðfrøðina) og ikki á upprunan (upprunafrøðina) sum stavingarlagið eftir [[Venceslaus Ulricus Hammershaimb|Hammershaimb]]. Fyrstu politisku flokkar í Føroyum verða til 1906–1908: [[Sambandsflokkurin]] og [[Sjálvstýrisflokkurin]], ið fyrstu ferð fær meiriluti á tingi 1918. [[Løgting]]sskipanin verður broytt 1923: Amtmaður og próstur eru ikki longur løgtingsmenn. Tingið velur sjálvt formann. 1928 fær [[Javnaðarflokkurin]] umboð á tingi. 1937 setir [[Løgting]]ið [[Føroya Studentaskúla]] á stovn. Grein 7 í fyriskipan frá 1912, um at undirvísingarmálið í skúlunum skuldi vera [[Danskt mál|danskt]], verður avtikin hin 13. desember 1938. Føroyskt varð kirkjumál hin 13. mars 1939. 1940–1945 eru [[Bretska hersetingin í Føroyum|Føroyar hersettar av Bretlandi]]. hin 25. apríl 1940 varð [[Merkið]] góðkent sum føroyskt flagg. [[Fólkaflokkurin]], sum varð stovnaður 1939, fekk 6&nbsp;mans á ting í 1940. Við [[Fólkaatkvøðan 14. september 1946|fólkaatkvøðu]] um stjórnaruppskot ella loysing hin 14. september 1946 er meiriluti fyri loysing, men kongur sendir [[løgting]]ið heim, og [[løgting]]sval gevur meiriluta fyri sambandi. [[Heimastýrislógin]] kemur í gildi 1948, og [[Tjóðveldisflokkurin]] stovnaður. Í 1957 verður [[Útvarp Føroya]] stovnað. Føroyar fáa 12&nbsp;fjórðingafiskimark í 1964. [[Fróðskaparsetur Føroya]] verður sett á stovn í 1965. Føroyar fáa umboð í [[Norðurlandaráðið|Norðurlandaráðnum]] í 1970, og í 1974 er løgtingssamtykt um, at Føroyar ikki gerast limur í [[ES|E.&nbsp;E.&nbsp;C]]. Fyrsta føroyska frímerkjaútgávan [[Postverk Føroya|Postverks Føroya]] er 1. apríl 1976. Árið fyri hevði danska postverkið útgivið frímerki við føroyskum teksti. 1977 fáa Føroyar 200 fjórðingafiskimark. Fyrst í [[1990-árini|1990'unum]] valdaði kreppa í Føroyum. Kreppan, ið vardi frá 1989 til 1995, hevði við sær eina mikla fráflyting. Sagt verður, at umleið 10 % av samlaða fólkatalinum flutti av landinum, nógv av hesum til [[Danmark]]ar. == Fólkið == ''Høvuðsgrein: [[Føroyingar]]'' [[Mynd:Faroese_folk_dance_club_from_vagar.jpg|thumb|upright=.8|[[Føroyski tjóðbúnin]] hevur uppruna sín í gerandisbúnanum miðskeiðis í 19.&nbsp;øld.]] [[Mynd:Faroese_Chain_Dance_in_Sjonleikarhusid_on_Olavsoka_2011.jpg|thumb|upright=.8|[[Føroyskur dansur]] í [[Sjónleikarhúsið|Sjónleikarhúsinum]] í Havn.]] [[Mynd:Faroese-Student-Midnamskolen_2003.jpg|thumb|upright=.8|Student i Midnamskolen i dragt]] Føroyingar stava partvíst frá víkingum úr Noregi og partvíst frá trælkonum teirra úr Írlandi og Skotlandi.<ref>Wang, C. August. 2006. Ílegur og Føroya Søga. In: ''Frøði'' pp.20-23</ref> Norðbúgvar úr Noregi komu til Føroya at seta búgv. Í Føroyingasøgu stendur skrivað, at [[Grímur Kamban]] víkingur var fyrstur at búseta seg í Føroyum. Mett verður, at hetta var í ár umleið 825, hálvthundrað ár áðrenn Naddoddur víkingur á veg úr Noregi til Føroya rak av leið og kom sum fyrsti víkingur til Íslands. Hann støðaðist tó ikki har, men vendi aftur til Føroya. Tað var á døgum Haralds Hárfagra serliga, at sagt verður í Føroyingasøgu, at mikið fólk flýddi úr Noregi undan harðræði hansara og valdu at seta búgv í Føroyum, aðrir í Íslandi og øðrum óbygdum londum. Føroyingar eru sambært Føroyingasøgu, eru tí føroyingar ættaðir úr Noregi. Av fyrstan tíð hava føroyingar havt sama sið, mentan og mál sum aðrir norðbúgvar í til dømis Noregi og Íslandi, men síðan hevur málið broytt seg og nøkur ár hundrað seinni, kann føroyska málið sigast at vera sítt egið, tí tað hevur skilt seg so mikið frá hinum. Somuleiðis broytti mentan og siður seg við tíðini og nøkur ár hundrað seinni, høvdu føroyingar skilt seg frá norðmonnum og íslendingum, og kundu har við kallast føroyingar av røttum. Málið æt í landnámstíðini donsk tung og varð talað í Danmark, Noregi, Føroyum og Íslandi. Málið í Svøríki minti um, men var øðrvísi við eysturlendskum orðum og framburði. Orsakað henda uppruna, er føroyska málið nærskylt íslendskum og í minni mun summum bygdarmálum í Vesturnoregi. Í skrift er málið mest líkt íslendskum og eitt sindur nýnorskum. Eisini líkjast siðir íslendinga og norðmanna mest føroyinga siðum. Seyðarhøvd verður etið í Noregi og Íslandi til dømis. Í 2014 var 88,67% av fólkinum føtt í Føroyum, 7,3% – í [[Danmark]], 0,5% – í [[Ísland]]i, 0,37% – í [[Noreg]]i og 3,17% – aðrastaðni.<ref>{{Cite web |title=hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-07-26 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> === Navnasiður === ''Høvuðsgrein: [[Eftirnøvn í Føroyum]]'' Vanligasta givna dreingjanavnið í 2014 var Benjamin, næstvanligasta Liam og triðvanligasta Rókur.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/novn-a-dreingjum-foddir-i-arinum-2001- |access-date=2015-07-09 |archivedate=2015-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150907192626/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/novn-a-dreingjum-foddir-i-arinum-2001- }}</ref> Vanligasta givna gentunavnið í 2014 var Eva, næstvanligasta Emma og triðvanligasta Hanna.<ref>http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/novn-a-gentum-foddar-i-arinum-2001-{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nøvnini Benjamin, Eva og Hanna eru bíblisk nøvn, meðan Liam og Emma eru av forngermaniskum uppruna og Rókur er av fornnorrønum uppruna. Vanligasta eftirnavnið í Føroyum er Joensen, hóast talið hevur minkað síðan 2001.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/eftirnovn-2001- |access-date=2015-07-09 |archivedate=2015-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150907181050/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/eftirnovn-2001- }}</ref> Joensen er donsk umskriving av føroyska eftirnavninum Jógvansson (eisini Jóansson). Hetta samsvarar við vanligasta mannfólkanavnið Jógvan.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/mannfolkanovn-2001- |access-date=2015-07-10 |archivedate=2015-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150907192420/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/mannfolkanovn-2001- }}</ref> Vanligasta konufólkanavnið í 2014 var Anna.<ref>http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/konufolkanovn-2001-{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Orðalýsing === Eingin ivi kann vera um, at ríkisrættarliga støða Føroya ger tað trupult at greina hugtakið ''føroyingur''. Hetta kemst serliga av, at føroyingar ikki hava sjálvstøðugan føroyskan ríkisborgararætt, men eru fevndir av danska ríkisborgararættinum, sum er galdandi fyri alt [[Danmark|Danska ríkið]]. Ein føroyingur er tí í heimastýrishøpi einans "dansk statsborger henboende på Færøerne" og hvørvur sostatt hagfrøðiliga sum føroyingur, um hann flytur til Danmarkar. Hetta hevði við sær, at neyðugt var at skilmarka hugtakið "føroyskur útiseti". Henda skilmarking kundi verða nýtt sum grundarlag fyri leitan í dátasøvnunum hjá Danmarks Statistik. Avgjørt varð tí, í samstarvi við Danmarks Statistik, at hendan skuldi vera soljóðandi: * '''1. ættarlið''': fólk, sum eru fødd í Føroyum, men sum í dag eru búsitandi í [[Danmark]] og hava ikki undanfarin ættarlið búsitandi í Danmark; * '''2. ættarlið''': fólk, sum eru børn hjá 1. ættarliði og eru búsitandi í Danmark. Hesi kunnu annaðhvørt vera fødd í Føroyum ella aðrastaðni, til dømis í Danmark; * '''3. ættarlið''': fólk, sum eru ommu- ella abbabørn hjá 1. ættarliði, og eru búsitandi í Danmark; eisini hesi kunnu annaðhvørt vera fødd í Føroyum ella aðrastaðni, til dømis í Danmark. === Mál === {| class="wikitable" ! style="background:#AF9999" colspan=3 | 15 mest tosaðu móðurmálini í Føroyum (2014)<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/folkateljing/folkid-111111/filipinsk-og-teilenskt-vunnu-fram-sum-modurmal |access-date=2014-04-13 |archivedate=2018-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180729171357/http://www.hagstova.fo/fo/folkateljing/folkid-111111/filipinsk-og-teilenskt-vunnu-fram-sum-modurmal }}</ref> |- | [[Føroyskt mál|Føroyskt]] ||style=textalign:right | 45&nbsp;361 || 90,8 % |- | [[Danskt mál|Danskt]] ||style=textalign:right | 1 546 ||{{0}}3,1 % |- | [[Íslendskt mál|Íslendskt]] ||style=textalign:right | 201 ||{{0}}0,4 % |- | [[Enskt mál|Enskt]] ||style=textalign:right | 190 ||{{0}}0,3 % |- | [[Filipinskt mál|Filipinskt]] ||style=textalign:right | 103 ||{{0}}0,2 % |- | [[Norskt mál|Norskt]] ||style=textalign:right | 99 ||{{0}}0,2 % |- | [[Tailendskt mál|Tailendskt]] ||style=textalign:right | 86 ||{{0}}0,1 % |- | [[Rumenskt mál|Rumenskt]] ||style=textalign:right | 67 ||{{0}}0,1 % |- | [[Grønlendskt mál|Grønlendskt]] ||style=textalign:right | 62 ||{{0}}0,1 % |- | [[Serbiskt mál|Serbiskt]] ||style=textalign:right | 57 ||{{0}}0,1 % |- | [[Russiskt mál|Russiskt]] ||style=textalign:right | 55 ||{{0}}0,1 % |- | [[Spanskt mál|Spanskt]] ||style=textalign:right | 49 ||{{0}}0,1 % |- | [[Svenskt mál|Svenskt]] ||style=textalign:right | 45 || 0,09 % |- | [[Pólskt mál|Pólskt]] ||style=textalign:right | 40 || 0,08 % |- | [[Kinesiskt mál|Kinesiskt]] ||style=textalign:right | 29 ||0,06 % |} ''Høvuðsgrein: [[Mál í Føroyum]]'' Móðurmál Føroya fólks er [[Føroyskt mál|føroyskt]], ið er sprottið úr forna [[Norrønt|norrøna]] málinum. Føroyskt líkist mest [[Íslendskt mál|íslendskum]] og nøkrum norskum bygdamálum. Eisini hevur danska málið ligið tætt upp at føroyska málinum ígjøgnum øldirnar og havt ávirkan. Tað, at Føroyar liggja so langt burtur frá umheiminum, hevur hjálpt føroyska málinum at vera verandi eitt sera sermerkt [[Talumál|tungumál]]. Í barnaskúlanum er undirvísing í málunum [[Føroyskt mál|føroyskum]], [[Danskt mál|donskum]] og [[Enskt mál|enskum]] kravd. Føroyingar flestir skilja hini [[Norðurlond|norðurlandamálini]], bæði skrivliga og munnliga. Í sambandi við fólkateljingina Manntals, sum varð gjørd 11. nov. í 2011, varð m.a. spurt um, hvat móðurmál fólk høvdu. Í Føroyum eru næstan 3&nbsp;000 fólk (9 %), sum hava annað móðurmál enn tað føroyska; úrslitið vísir, at tilsamans eru 2&nbsp;985 fólk í Føroyum, sum hava annað móðurmál enn føroyskt. Av teimum hevur stívliga helvtin, ella 1&nbsp;546 danskt sum móðurmál (3 %) og restin, 1&nbsp;439 fólk, hava uppaftur onnur móðurmál.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/folkateljing/folkid-111111/filipinsk-og-teilenskt-vunnu-fram-sum-modurmal |access-date=2014-04-13 |archivedate=2018-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180729171357/http://www.hagstova.fo/fo/folkateljing/folkid-111111/filipinsk-og-teilenskt-vunnu-fram-sum-modurmal }}</ref> Føroyskt er sjálvsagt ovast á listanum og danskt er framvegis nummar tvey. 45&nbsp;361 fólk í Føroyum høvdu føroyskt sum móðurmál tann dagin kanningin varð gjørd, meðan 1&nbsp;546 høvdu danskt. Á&nbsp;3.&nbsp;plássi var íslendskt við 201, á&nbsp;4.&nbsp;plássi enskt við 190, og so á&nbsp;5.&nbsp;plássi kom filipinskt við 103. 99&nbsp;tosaðu norskt og 86&nbsp;teilendskt. === Átrúnaður === ''Høvuðsgrein: [[Átrúnaður í Føroyum]]'' [[Mynd:Church_of_Viðareiði,_Faroe_Islands.JPG|thumb|upright=.8|[[Viðareiðis kirkja]].]] [[Átrúnaður]]in hevur ein stóran leiklut í føroysku [[Føroysk mentan|mentanini]]. Umleið 82,8&nbsp;prosent av fólkinum hoyrir til ta evangelisku-luthersku [[Fólkakirkjan|fólkakirkjuna]],<ref>Landsfólkayvirlitið, Føroya Stiftsstjórn.</ref> og næststørsti bólkurin, sum verður mettur at vera 10&nbsp;prosent, hoyrir til [[Brøðrasamkoman|brøðrasamkomuna]]. Av tí at brøðrasamkoman ikki skrásetur limir, eru eingi nágreinilig hagtøl yvir, hvussu nógv hoyra til brøðrasamkomuna. Restin eru smærri trúarbólkar, sum flestir eru [[Kristindómur|kristnir]]. Sambært fólkateljingini tann 1. nov í 2011 eru yvir 95 prosent av øllum føroyingum [[Kristin|kristnir]] (allir kristnir samkomubólkar eru taldir saman).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/folkateljing/atrunadur/eitt-kristid-samfelag |access-date=2014-04-19 |archivedate=2015-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150915032022/http://www.hagstova.fo/fo/folkateljing/atrunadur/eitt-kristid-samfelag }}</ref> Næststørsti bólkur eru tey, sum ikki hava eina trúgv – [[gudloysi]]ngar. Sambært kanningini hava 1&nbsp;397 fólk yvir 15&nbsp;ár í Føroyum onga trúgv. Tey valdu at svara ”onga trúgv”, sum var ein av svarmøguleikunum. Um fólk uttan trúgv ikki verða tald við, tá ið talan er um trúgv, so er [[buddisma]] næststørsta sjálvstøðuga trúgv (66&nbsp;fólk yvir 15&nbsp;ár). Eftir hagtølunum eru nógv flestar kvinnur, og tær allar eru undir 70&nbsp;ár. Tá er bólkurin ”fleiri enn eina trúgv” heldur ikki taldur við. Hann umboðar 85&nbsp;fólk. [[Islam]] er triðstørsti bólkur við 23&nbsp;fólkum. Á næstu plássunum eru [[bahá'í trúgvin]]&nbsp;(13), [[jødadómur]]&nbsp;(12), [[hinduisma]]&nbsp;(7) og [[sikhisma]]&nbsp;(3). Verður hugt eftir sambandinum millum føðiland og trúgv, so er eisini týðiligt, at eisini tey, sum eru fødd uttanlands, men flutt til Føroya, svara at teirra trúgv er kristindómur. Av teimum, sum eru fødd í [[Afrika]], [[Ásia]] ella [[Miðeystur|Miðeystri]] svara 70&nbsp;prosent, at teirra trúgv er kristindómur og 17&nbsp;prosent svaraðu buddisma. Prosentparturin av teimum, sum svaraðu kristindóm, sæst ein lítil munir, um hugt verður eftir aldursbólkunum. Gott 91 % av teimum millum 15 og 29&nbsp;ár svaraðu kristindóm, sum teirra trúgv, men hjá føroyingum yvir 70&nbsp;ár svaraðu næstan 99 %, at teirra trúgv var kristindómur. Hinvegin sæst umvenda gongdin hjá teimum, sum svaraðu onga trúgv. Har minkar parturin, sum svarar onga trúgv við aldrinum. === Fólkatættleiki === [[Mynd:Faroe_Islands,_Streymoy,_Tórshavn_(6).jpg|thumb|upright=.8|Í Føroyum er fólkatættleikin uml. 35 fólk fyri hvønn km², og í [[Streymoy]]nna uml. 60 fólk fyri hvønn km².]] [[Fólkatættleiki]]n í Føroyum er í miðal uml. 35&nbsp;fólk fyri hvønn km² í 2014.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/sites/default/files/Faroe%20Islands%20in%20figures%202014_0.pdf |access-date=2014-10-29 |archivedate=2014-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007010243/http://www.hagstova.fo/sites/default/files/Faroe%20Islands%20in%20figures%202014_0.pdf }}</ref> Tað vil siga, at um alt slag av lendi verður tikið við, so hevur hvørt fólk so nógv pláss í part, sum svarar til uml. 4&nbsp;fótbóltsvøllir. Men tað er misjavnt, hvussu nógv pláss er í part kring landið. Á fleiri av [[útoyggj]]unum er bara millum 1 og 2&nbsp;fólk fyri hvønn km². Hinvegin, so býr meira enn ein triðingur av øllum fólkinum í tí størsta býnum, sum er [[Tórshavn]], íroknað [[Hoyvík]] og [[Argir]]. Í&nbsp;[[Suðuroy]] er fólkatættleikin uml. 28&nbsp;fólk fyri hvønn km², og í [[Eysturoy]]nna uml. 38&nbsp;fólk fyri hvønn km². Gongdin í íbúgvatalinum í Føroyum er eins og í øðrum londum tann, at fólk flyta til tey stóru plássini, og at smáplássini í flestum førum minka. Sæð undir einum eru Føroyar eitt stálbygt land; tað vil siga, at miðaltalið av fólki fyri hvønn km² er lágt. Men kortini býr meginparturin av fólkinum tætt saman í býum og bygdum. === Føroyingar í Danmark === [[Mynd:Faroese_girls_in_costume.jpg|thumb|upright=.8||Føroyingar stava frá [[Víkingur|víkingum]], sum av óvart komu til Føroya, meðan teir sigldu vestur úr Noregi til [[Ísland]]s.]] Sambært hagtølunum, búgva í alt 22&nbsp;549 føroyingar, býttir yvir 3&nbsp;ættarlið, í [[Danmark]]. Í&nbsp;1.&nbsp;ættarliðunum er býtið millum kynini ógvuliga ójavnt, av 7&nbsp;737 fólkum er ein meiriluti á 1&nbsp;799 konufólk. Samanlagt eru 9&nbsp;741 av teimum 22&nbsp;549 fødd í Føroyum. Sum skilst av skilmarkingini av einum føroyingi í innganginum, eru øll 7&nbsp;737 fólkini í 1. ættarliði fødd í Føroyum, hetta svarar til 79 % av teimum 9&nbsp;741. Tey írestandi 2&nbsp;004 eru tískil býtt á 2. og 3.&nbsp;ættarlið. Teir 22&nbsp;549 føroyingarnir, sum búgva í Danmark, svara til nærum helvtina (46,75 %) av samlaða fólkatalinum í Føroyum, sum [[1. januar]] [[2006]] var 48&nbsp;219.<ref>Hagstova Føroya</ref> Føroysku útisetarnir eru tó einans 0,415 % av samlaða [[Danmark|danska]] fólkinum, sum um sama mundið var 5&nbsp;427&nbsp;459. Øll trý ættarliðini hava tó til felags, at aldursbólkarnir 25-39&nbsp;ár og 7-16 eru størstir. Hetta er felags fyri bæði kyn. Eisini hava øll trý ættarlið til felags, at størsti parturin av hesum eru búsitandi í [[Keypmannahavn]]arøkinum, [[Región Norðurjútland|Norðurjútlandi]], [[Ribe kommuna|Ribe kommuni]] og [[Århus kommuna|Århus kommunu]]. Minst av føroyingum búgva í [[Bornholms Regiónskommuna|Bornholms Regiónskommunu]].<ref>http://www.dnag.dk/get.file?ID=2783</ref> == Politikkur == ''Høvuðsgrein: [[Politikkur í Føroyum|Føroyskur politikkur]]'' [[Mynd:Tinganes, Tórshavn 2004.1.jpg|thumb|left|upright=.8||[[Tinganes]] er miðdepilin í [[Havn]]. Navnið bendir á, at her helt tingið til frá [[miðøld]] og til løgtingið varð avtikið í einaveldistíðini í 1816.]] [[Mynd:The_Danish_Commonwealth.gif|thumb|upright=.8|Føroyar eru limir í [[Ríkisfelagsskapur|Ríkisfelagsskapinum]] saman við [[Danmark]] og [[Grønland]]i.]] [[Mynd:2025 Aksel Johannesen - (cropped).jpg|thumb|[[Aksel V. Johannesen]] ('''[[Javnaðarflokkurin]]''') var [[Løgmaður|Føroya løgmaður]] frá 2015 til 2019 og aftur frá 2022.]] Føroyingar hava [[Heimastýrislógin|heimastýri]], men eru í [[Ríkisfelagsskapur|ríkisfelagsskapi]] við Danmark, og danska stjórnin hevur ein umboðsmann, [[Ríkisumboðið|ríkisumboðsmaðurin í Føroyum]], búgvandi her á landi. Síðani 1948 hava Føroyar verið ein sjálvstýrandi partur í [[Danmark|danska kongaríkinum]]. Sambært [[heimastýrislógin]]i verða nøkur málsøki umsitin av donskum myndugleikum. [[Løgregla]]n og dómsvaldið í Føroyum eru eisini donsk. Landið hevur egið lóggávuting, [[Løgting]]ið, og [[Merkið|egið flagg]]. Politiskt eru Føroyar skipaðar við [[løgting]]i, ið hevur lóggevandi valdið um hendi, og [[Føroya Landsstýri|landsstýri]], ið hevur útinnandi valdið um hendi. Føroya Løgting verður valt av fólkinum, valrættaraldurin er 18&nbsp;ár. Eftir løtingsval verður nýggj stjórn sett saman av flokkum ið undir samráðingum gerast samdir um hvør politikkur ið skal førast næstu fýra árini. Hesir flokkar skulu helst hava meirilutan í løgtinginum, tað er ikki vanligt í Føroyum at hava minnilutasamgongur. Tá ið nýggj samgonga er skipað, hava stjórnarflokkarnir valt [[Løgmaður|løgmann]] og landsstýrisfólkini úr teirra flokkum. Landsstýrisfólkini kunnu saman við løgmanni vera í minsta lagi tríggir og hava onkuntíð verið upp til nýggju við løgmanni. Løgmaður er hægsti føroyski embætismaður, og hann er formaður fyri [[Føroya Landsstýri]], sum er hægsta føroyska ráð. Til danska fólkatingið velja føroyingar tveir limir. Valrættaraldurin til løgtingið og fólkatingið er 18&nbsp;ár. Til øll politisk val í Føroyum hava kvinnur valrætt, og kvinnur kunnu eins og menn veljast til øll álitsstørv. Oyggjarnar eru skipaðar í seks [[Sýsla|sýslur]], tó hava sýslurnar ikki longur sama týdning sum fyrr. Sýslurnar verða nevndar í fleiri lógum, t.&nbsp;d. í grindalógini. Sýslurnar eru: Streymoyar sýsla, Sandoyar sýsla, Suðuroyar sýsla, Norðoya sýsla, Eysturoya sýsla og Vága sýsla. Tað er serliga innan løgregluna, at tosað var um sýslurnar, har ið hvør sýsla hevði sín sýslumann. Løgreglan, ið er donsk, valdi at gera bygnaðarbroytingar og umskipa sýslumannaembætið nøkur ár eftir, at Føroyar varð bundið meira saman við fyrst Vágatunlinum og síðan Norðoyatunlinum. Tað varð vorði lættari at ferðast millum hesi øki í landinum, og hildi var, at tí var ikki neyðugt longur at hava seks sýslumenn. Bygnaðarbroytingarnar komu í gildi frá 1. apríl 2010 og størsta broytingin var, at Føroyar vóru skipaðar í trý politiøki: Norðurøki, Miðøki og Suðurøki við hvør sínum økisleiðara og varaleiðara. Meiningin var fyrst at avtaka sýslumansembætið, men av tí at fleiri føroyskar lógir nevna uppgávur hjá sýslumanninum, kundi løgreglan ikki bara avtaka hetta embætið. Nú eru 5&nbsp;sýslumenn settir at røkja sýslumansuppgávurnar í teimum trimum politiøkjunum, sum hava 6&nbsp;sýslur.<ref>{{Cite web |url=http://www.heimabeiti.fo/default.asp?page=3&id=348 |title=heimabeiti.fo - Nýggir sýslumenn settir |accessdate=2016-04-20 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411023648/http://www.heimabeiti.fo/default.asp?page=3&id=348 |dead-url=yes |archivedate=2016-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160411023648/http://www.heimabeiti.fo/default.asp?page=3&id=348 }}</ref> Norðurøki er Norðoyggjar og Eysturoy. Miðøki er Streymoy, Sandoy og Vágar og smærru oyggjarnar. Suðurøki er Suðuroy og Lítla Dímun. Í mars 2014 samtykti løgtingið, at eldraøkið skuldi leggjast út til kommunurnar at umsita. Løgtingið samtykti í apríl 2014 Løgtingslóg um kommunalt samstarv á eldraøkinum, Løgtingslóg um heimatænastu, eldrarøkt v.&nbsp;m., og Løgtingslóg um ávís starvsfólkaviðurskifti, tá heimatænastan, eldrarøktin v.&nbsp;m. Tað var [[Annika Olsen]], táverandi landsstýriskvinna í almannamálum, ið tók stig til tað. Ætlan hennara var fyrst, at kommunusamanlegging skuldi fremjast fyrst, soleiðis at tað bert fóru at vera fáar kommunur í Føroyum. Men tað fekst ikki meiriluti fyri kommunusamanlegging, og á fólkaatkvøðu søgdur føroyingar nei til kommunusamanlegging. Eldrøkið varð lagt út til kommunurnar frá 1. januar 2015. Økini eru ikki sýslurnar men nýggj øki. Kommunalu samstørvini um eldraøki eru hesi:<ref>[http://www.amr.fo/arbeidsoki/eldri/eldraokid-til-kommunurnar/ amr.fo - Eldraøkið er lagt til kommunurnar at umsita 1. januar 2015]</ref> *Kommunurnar í Norðoyggjum – Norðoyar Bú- og Heimatænasta *Runavíkar, Nes og Sjóvar kommunur – Økistænastan hjá Skálafjarðarsam-starvinum *Eysturkommuna og Fuglafjarðar kommuna – Heimatænastan í Eysturkommunu og Fuglafjarðar kommunu *Sørvágs og Vága kommunur – Heimatænastan í Vágum *Vestmanna, Eiðis, Kvívíkar og Sunda kommunur – Heimatænastan í VEKS *Kommunurnar í Sandoynni og Skúvoy – Økistænastan í Sandoyar Sýslu *Kommunurnar í Suðuroynni – Bú- og Heimatænastan í Suðuroy *Tórshavnar kommuna – Heilsu- og umsorganartænastan Føroyar er skipað í 30&nbsp;[[Kommunur í Føroyum|kommunur]], og fyri hvørja kommunu stendur eitt kommunustýri, sum verður valt av fólkinum. Kommunur taka sær av lokalum málum, tó at býtið millum land og kommunur ikki altíð er so greitt. Viðvíkjandi grundlóg og ríkisrættarligum viðurskiftum eru viðurskiftini í Føroyum ógreið. [[Danmark|Danska]] grundlógin er ongantíð sett í gildi við fólkaatkvøðu ella samtykt í Løgtinginum. Men hon verður útinnt av dómsvaldinum og øðrum myndugleikum. Tó er heimastýrislógin uttan iva partur av stjórnarlógargrundarlagnum í Føroyum. Føroyar eru ikki limur í [[ES]], og allur handil við onnur lond er skipaður við serligum handilsavtalum. Á [[løgtingsval]]inum 8. desember 2022 gjørdist úrslitið hetta: {| class="wikitable sortable" style="text-align:right; float:center" !style=text-align:left |Flokkur !style=text-align:right |Tinglimir !style=text-align:right |% á vali |- bgcolor="#eeeeee" !style=text-align:left |A. [[Fólkaflokkurin]] | 6 ||18,9 |- !style=text-align:left |B. [[Sambandsflokkurin]] | 7 ||20,0 |-bgcolor="#eeeeee" !style=text-align:left |C. [[Javnaðarflokkurin]] | 9 ||26,6 |- !style=text-align:left |D. [[Sjálvstýrisflokkurin]] | 0 ||2,7 |- bgcolor="#eeeeee" !style=text-align:left |E. [[Tjóðveldi]] | 6 ||17,7 |- !style=text-align:left |H. [[Miðflokkurin]] | 2 ||6,6 |-bgcolor="#eeeeee" !style=text-align:left |F. [[Framsókn]] ||3 ||7,5 |- ! Tilsamans !!style=text-align:right | 33 !!style=text-align:right | 96,8 |} Eftir valið 2008 skipaðu [[Javnaðarflokkurin]], [[Tjóðveldi]] og [[Miðflokkurin]] stjórn við 17&nbsp;tinglimum. Hetta var ein lítil meiriluti, sum kom at merkja samstarvið ímillum flokkarnar. Henda samgongan skipaði seg við [[Jóannes Eidesgaard]] sum [[Løgmaður|løgmann]]. Í samgonguni var tó ikki langt lív lagað, tí longu í septembur 2008 segði løgmaður samstarvið við Tjóðveldi upp. Orsøkin til uppsøgnina av samstarvinum snýði millum annað seg um ósemju um undirsjóvartunnil til [[Sandoy|Sandoyar]], ósemju um skerjing av fiskidøgum umframt ósemju um, hvat ráð skuldi hava eina skrivstovu úti í [[Tinganes]]i. Eftir at samstarvið við Tjóðveldi varð sagt upp, fór Jóannes Eidesgaard undir samráðingar við [[Hin føroyski fólkaflokkurin|Fólkaflokkin]] og [[Sambandsflokkurin|Sambandsflokkin]]. Teir skipaðu samgongu í septembur 2008. Samgongan skipaði seg við [[Kaj Leo Johannesen]] sum [[Løgmaður|løgmann]]. Henda samgongan var ein sonevnd meirilutasamgonga, hon hevði 20 av 33 tinglimum aftanfyri seg. Høvuðsyvirskriftin fyri ta samgonguna var: Sjálvbjargni, altjóðagerð og samhaldsfesti. Sjey politiskir flokkar vóru valdir í løgtingi á valinum í 2011. Kaj Leo Johannesen helt fram sum løgmaður. Løgtingsval varð tann 1. september 2015. Úrslitið av valinum sá soleiðis út: {| class="wikitable" style="text-align:right; float:center" |- !colspan=2 | Flokkar !!colspan=4 | Atkvøður !!colspan=2 | Tinglimir |- ! !style=text-align:left | Listar ! # !! ± # !! % !! ± % !! # !! ± |- |bgcolor={{Farge/Fólkaflokkurin}}| &nbsp; |style=text-align:left |<code>A</code> – [[Fólkaflokkurin]] | 6&nbsp;102 || −781 | 18,9 || −3,6 || 6 || −2 |- |bgcolor={{Farge/Sambandsflokkurin}}| |style=text-align:left |<code>B</code> – [[Sambandsflokkurin]] | 6 046 || −1 500 | 18,7 || −6,0 || 6 || −2 |- |bgcolor={{Farge/Javnaðarflokkurin}}| |style=text-align:left |<code>C</code> – [[Javnaðarflokkurin]] | 8 093 || +2&nbsp;665 | 25,1 || +7,3 || 8 || +2 |- |bgcolor={{Farge/Sjálvstýrisflokkurin}}| |style=text-align:left |<code>D</code> – [[Nýtt Sjálvstýri]] | 1 305 || +15 | 4,1 || −0,1 || 2 || +1 |- |bgcolor={{Farge/Tjóðveldi}}| |style=text-align:left |<code>E</code> – [[Tjóðveldi]] | 6 691 || +1 102 | 20,7 || +2,5 || 7 || +1 |- |bgcolor={{Farge/Framsókn}}| |style=text-align:left |<code>F</code> – [[Framsókn]] | 2 241 || +308 | 7,0 || +0,6 || 2 || ±0 |- |bgcolor={{Farge/Miðflokkurin}}| |style=text-align:left |<code>H</code> – [[Miðflokkurin]] | 1 779 || −104 | 5,5 || −0,7 || 2 || ±0 |- ! !!Tilsamans !!style=text-align:right |32&nbsp;374 ! !!style=text-align:right |100,0 !! !!style=text-align:right |33 !! |} === Evropasamveldið === [[Mynd:Location_European_Union.svg|thumb|Hóast [[Danmark]] er limur í [[ES]], eru Føroyar ikki fevndar av danska ES-limaskapinum.]] Føroyar hava heimastýri í [[Ríkisfelagsskapur|Ríkisfelagsskapinum]]. Hóast Danmark er limur í [[ES|Evropasamveldinum]], eru Føroyar ikki fevndar av danska ES-limaskapinum. Tó eru føroyingar danskir ríkisborgarar og kunnu tí í ávísum førum, sum eru heft at bústaði, fáa tey rættindi, sum danski ES-sáttmálin fevnir um, til dømis rætt at búseta seg og arbeiða í einum ES-landi. Sum føroyingur kanst tú velja annaðhvørt føroyskt pass ella danskt ES-pass. Í veruleikanum hevur valið av passi onga ávirkan á, hvørji rættindi ein føroyingur fær, tá ið hann fer til eitt ES-land. Tað, sum er avgerandi, er bústaðurin. Hetta merkir, at ein føroyingur búsitandi í Føroyum hevur ikki rætt at búseta seg og arbeiða í einum ES-landi sambært felagsmarknaðarrættinum. Hinvegin fær ein føroyingur, sum er danskur ríkisborgari, somu rættindi sum ein ES-borgari, er hann búsitandi í Danmark – uttan mun til um viðkomandi hevur føroyskt-danskt pass ella danskt ES-pass. === Samkynd === [[Mynd:Faroe_Pride_2017.JPG|thumb|upright=.8|[[Føroya Pride]] 2017.]] Í rættarskipanini verður munur gjørdur á [[samkynd]]um og hinkyndum. Eitt nú hava samkynd ikki loyvi at skráseta sítt [[Skrásett parlag|parlag]], og samkynd sleppa ikki at ættleiða. Var uppskot lagt fyri tingi í 2011, um at loyva samkyndum at skráseta seg í parlag, hevði tað ikki verði samtykt.<ref>http://aktuelt.fo/grein/samkynd_avvist_av_logtinginum{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Samkyndir menn kunnu eisini framvegis ikki lata blóð í Føroyum.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://lgbt.fo/?page_id=376 |access-date=2013-04-04 |archivedate=2018-11-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117193442/http://lgbt.fo/?page_id=376 }}</ref> Føroyar eru eisini einasta [[Norðurlond|Norðurland]], sum ikki viðurkennir samkyndar familjur. Øll grannalond Føroya loyva samkyndum at skráseta seg í parlagi. Í t. d. [[Noreg]]i, [[Svøríki]], [[Danmark]], [[Ísland]]i, [[Stóra Bretland|Bretlandi]] og [[Holland]]i kunnu samkynt eisini ættleiða. At vera [[samkyndur]] hevur verið loyvt í Føroyum síðan 1933 tá tað varið gjørt lógligt í Danmark.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://copenhagen.angloinfo.com/information/family/lgbt/ |access-date=2013-04-04 |archivedate=2014-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140928211426/http://copenhagen.angloinfo.com/information/family/lgbt/ }}</ref> Samstundis varð aldursmark fyri samkynda samlegu sett til 18&nbsp;ár. Síðan varð tað í 1988 gjørt kynleyst og har við set til 15&nbsp;ár.<ref>http://ansoblog.wordpress.com/</ref> Harðskapur orsakað av kynshugi offursins verður bólkaður sum hatursbrotsverk, og fer at hava við sær herda revsing. Hetta er vegna tess, at grein 266b í revsilógini eisini fatar um samkynd.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://logting.elektron.fo/logtingsmal/Logtingsmal06/VanligTingmal/020.06Revsilog-Samkynd.htm |access-date=2013-04-04 |archivedate=2014-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810160704/http://logting.elektron.fo/logtingsmal/Logtingsmal06/VanligTingmal/020.06Revsilog-Samkynd.htm }}</ref> == Skúlaskapur == [[Mynd:Tvøroyri from Smyril 2.jpg|thumb|upright=.8|[[Tvøroyri]]]] Frálæra fæst í fólkaskúlanum ella á frískúla. Í 1979 fekk [[Landsstýrið]] um hendi at umsita øll føroysk undirvísingarmál, og løgtingslóg um fólkaskúlan kom í gildi 1. august 1979. Lógin sigur m.&nbsp;a., at øll børn í undirvísingarskyldugum eiga ókeypis frálæru í fólkaskúlanum. === Fólkaskúlin === [[Mynd:Faroe_stamp_364_rasmussen_and_skardi.jpg|thumb|upright=.66|[[Føroya Fólkaháskúli]] byrjaði í 1899.]] Fólkaskúlin er almenni skúlin hjá børnum í skúlaaldri í Føroyum. Fólkaskúlin er sjey ára grundskúli og tvey ára framhaldsskúli og kann halda fram við einum 10. flokki. Fólkaskúlalógir verða viðtiknar á [[Føroya Løgting]]i. Landsstýrið er hægsti myndugleiki í skúlaskipinum í Føroyum og fremur henda myndugleika gjøgnum Landsskúlaráðið, sum hevur Landsskúlafyrisitingina at sita fyri skúlaskapinum. Landsskúlaráðið ásetur reglur um endamálið við frálæruni í einstøku lærugreinunum og sendir út leiðbeinandi lesi- og tímaætlarnir. Skúlanevndirnar gera uppskot til skúla- og undirvísingarætlan, sum Landsskúlaráðið skal góðkenna. === Frískúlar og háskúlar === Í frískúlum/privatskúlum fæst frálæra, á sama hátt sum í fólkaskúlanum. Summir frískúlar hava serstakt grundsjónarmið, til dømis átrúðarligt ella politiskt. Hugsanin um privatskúla kom frá fólkum sum til dømis [[Nicolaj Frederik Severin Grundtvig]] og [[Christen Kold]]. Úr hesi skúlahugsan er [[Føroya Fólkaháskúli]] sprottin, hann stovnaðu [[Símun av Skarði]] og [[Rasmus Rasmussen]]. Adventistaskúlin í [[Havn]] er eisini frískúli, og Skt. Frans skúli var privatskúli til 1985, tá ið [[Tórshavnar kommuna]] tók við skúlanum. Í 2013 eru tríggir frískúlar í Føroyum, tveir í Tórshavnar kommunu og ein í Skálabotni í Eysturoynni. Skúlarnir í Havn eru [[Frískúlin við Hoyvíkstjørn]] (Adventistaskúlin) og [[Frískúlin í Havn]], sum í 2007 varð settur á stovn á Velbastað, har barnagarður fyrr hevði verið. Tað vóru Sharon Weiss og Eyðbjørg Dalsgaard, ið tóku stig til frískúlan.<ref>[http://aktuelt.fo/grein/friskulin_verdur_a_velbastad Aktuelt.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Frískúlin verður á Velbastað</ref> Í 2013 starvaðust 10&nbsp;lærarar á Frískúlanum í Havn. Frískúlin við Hoyvíkstjørn varð settur á stovn í 1966. Tað var Adventistasamkoman ið setti skúlan á stovn og sum rekur hann enn í dag. 1. august 2003 varð Frískúlin við Hoyvíkstjørn broyttur til sjálvsognarstovn og frískúla sambært løgtingslóg nr.&nbsp;46 frá 26. mars 2002 við egnum viðtøkum.<ref>[http://www.friskulin.fo/Um/Um-okkum Friskulin.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Frískúlin Keldan]] í Skálabotni varð settur á stovn í 2010,{{Tørvar keldu|date=Oktober 2022}} ein av stigtakarunum var Jastrid Høj. Fyrsta árið var ein forskúlaflokkur og ein 1. flokkur.<ref>[http://aktuelt.fo/grein/friskulin_kelduni_veksur_vid_risafetum Aktuelt.fo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831030819/http://aktuelt.fo/grein/friskulin_kelduni_veksur_vid_risafetum |date=2012-08-31 }} Frískúlin í Kelduni veksur við risafetum</ref> === Hægri útbúgving === Studentar ella HF-næmingar fara ofta á [[Fróðskaparsetur Føroya|Fróðskaparsetrið]] ella annan hægri lærustovn at lesa meiri. Lesturin varir vanliga 3-7&nbsp;ár og endar við próvtøku. == Mentan == [[Mynd:Janus Djurhuus, Jørgen-Frantz Jacobsen, William Heinesen, Hans Andrias Djurhuus.jpg|thumb|upright=.8|Teir fyrstu og komandi føroysku rithøvundarnir [[Janus Djurhuus]], [[Jørgen-Frantz Jacobsen]], [[William Heinesen]] og [[Hans A. Djurhuus]] um 1924.]] ''Høvuðsgrein: [[Føroysk mentan]]'' Føroysk mentan hevur sín uppruna í norrønari mentan. [[Føroyskt mál|Málið]] er runnið úr [[Norrønt mál|fornnorrønum]] eins og í grannalondunum. Í stórum eru føroyingar [[Kristindómur|kristnir]] hóast ymsar áskoðanir eru um júst, hvussu stórur partur av fólkinum er kristin. Við aldagomlu [[Kvæði|kvøðingini]] hava føroyingar siðvenju fyri kvøðing og sangi. M.&nbsp;a. orsakað av vantandi viðarvøkstri var ikki vanligt at nýta ljóðføri í Føroyum, og føroyingar hava dansað og kvøðið í staðin. Í&nbsp;[[20.&nbsp;øld]] betraðist millumlanda vøruflutningurin, og føroyingar fóru tá at nýta innflutt ljóðføri, sum nú verða nógv nýtt. Á sama hátt tók [[myndlist]]in dik á seg í 20.&nbsp;øld, og er síðani nógv ment. == Landafrøði == ''Høvuðsgrein: [[Føroysk landafrøði]]'' [[Mynd:Litla-dimun-photo.jpg|thumb|upright=.8|[[Lítla Dímun]] er einasta oyggj í Føroyum, har ongi fólk búgva.]] [[Mynd:Beinisvord,_westcoast_of_suduroy,_faroe_islands.JPG|thumb|upright=.8|[[Beinisvørð]], [[Suðuroy]]. Beinisvørð er tað næsthægsta forbergið í Føroyum, bara [[Enniberg]] er hægri.]] [[Mynd:Sl%C3%A6ttaratindur,_Faroe_Islands.JPG|thumb|upright=.8|left|[[Slættaratindur]] er hægsta fjall í Føroyum.]] [[Mynd:Saksun,_Faroe_Islands_(5).JPG|thumb|left|upright=.8|left|[[Saksun]]ardalur, ið er heilar 10 kilometrar langur.]] [[Mynd:Vestmannabjørgini,_Faroe_Islands_(4).JPG|thumb|left|upright=.8|[[Vestmanna]]bjørgini.]] [[Mynd:Árnafjørður,_Faroe_Islands_(5).jpg|thumb|left|upright=.8|Børn spæla í einari stórari á í [[Árnafjørður|Árnafirði]].]] Føroyar liggja í [[Atlantshav]]i nøkurlunda miðskeiðis ímillum [[Noreg|Norra]], [[Skotland]] og [[Ísland]]. Mitt í [[Golfstreyminum]] í Norður[[atlantshav]]i á 62 stigum norður. Her í [[Atlantshav]]i renna saman heitir og kaldir luftstreymar, og veðurlagið er skiftandi [[Sólin|sól]], regn og mjørki. Um summrini eru Føroyar rímiliga kaldar, við miðalhitanum 11&nbsp;°C (52&nbsp;°[[Fahrenheitstigi|F]]). Miðalhitin í okkara kaldasta mánaði er 3&nbsp;°C (37&nbsp;°[[Fahrenheitstigi|F]]). Sjálvt um tær liggja á 62°&nbsp;norður, so heldur [[Golfstreymurin]] veðurlagið flótt, so vit hava mildar vetrar. Veðurlagið er rímiliga vátt, við nógvum regni og toka, og onkuntíð stórum stormum eisini. Oyggjarnar eru 1&nbsp;399 km² til víddar. Fólk býr á 17 av teimum 18 [[oyggj]]unum. Oyggin, sum einki fólk býr á, [[Lítla Dímun]], er rættiliga lítil (0,82 km²), og er umringað av brøttum, høgum bjørgum, so hon er ring at sleppa til. Einans [[seyður]] og [[fuglur]] býr á oynni. Úr suðri í norður er frástøðan 113&nbsp;km, og úr eystri í vestur er hon 75&nbsp;km. Strandalinjan er 1&nbsp;289 km. Ongastaðni í landinum ert tú meira enn 5&nbsp;km frá [[hav]]inum. [[Tórshavn]], sum er [[høvuðsstaður]] við umleið 20&nbsp;000 íbúgvum, liggur sunnarlaga í [[Streymoy]]nni. [[Slættaratindur]] er hægsta fjall í Føroyum (882&nbsp;m høgur) og er á norðara enda av [[Eysturoy]]. Norðanfyri er næsthægsta fjall í Føroyum, [[Gráfelli]].<ref>{{Cite web |url=http://www.us.fo/Default.aspx?ID=6562 |title=Archive copy |accessdate=2014-03-28 |archive-date=2015-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715060238/http://www.us.fo/Default.aspx?ID=6562 |dead-url=yes |archivedate=2011-07-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720203355/http://www.us.fo/Default.aspx?ID=6562 }}</ref> Í miðal eru [[Fjøll í Føroyum|fjøllini í Føroyum]] umleið 300&nbsp;m høg. 10&nbsp;fjøll eru í Føroyum, hægri enn 800&nbsp;m. 18 oyggjar eru í Føroyum. 17 eru bygdar og 1 óbygd, [[Lítla Dímun]]. Umframt oyggjarnar eru mangir hólmar, stakkar, drangar og sker. Tilsamans 779 av teimum. Heilt neyvt er víddin av øllum Føroyakortinum, við skerum, 1&nbsp;395,74 km². Umveldismark: 12&nbsp;fjórðingar.<ref>[http://www.logir.fo/foldb/ano/2002/0000240.htm ANORDNING NR. 240 FRÁ 30. APRIL 2002 OM IKRAFTTRÆDEN FOR FÆRØERNE AF LOV OM AFGRÆNSNING AF SØTERRITORIET]</ref> Størst er [[Streymoy]]ggin, 373 km², og minst er [[Lítla Dímun]], 0,82&nbsp;km². [[Oyggj]]arnar eru úr basalti, gosgróti, ið síðan fornu eldgosini er grivið burtur av jøklum í seinastu ístíð. Hesir jøklarnir eru nú firðir, sund og dalar, og orsøk til, at Føroyar eru tað oyggjasamfelagið, sum vit kenna í dag. Av tí, at Føroyar eru skaptar soleiðis, at ísurin lættliga kundi renna burtur, rennur vatn eisini lættliga burtur. Sum oftast er hetta ikki ein trupulleiki, tí nógv regn er í Føroyum. Men tað kemur fyri, at einki regn er í fleiri mánaðir. Føroyar hava oyggjaveðurlag við ógvuliga skiftandi veðri. Bert stutt løta kann vera millum sólskin og regn, logn og storm. Sólskin, regn og mjørki hvørt um annað. Í Føroyum mást tú altið laga teg eftir veðrinum. [[Sjógvur]]in frystir ongantíð. Miðalhitin um veturin er umleið 3&nbsp;°C (37&nbsp;°F) og um summarið umleið 11&nbsp;°C (51&nbsp;°F). Veturin er lýggjur; ofta við regni, vindi og við hvørt nakað av kava og kulda, sum ikki liggur serliga leingi. Summarið er ljóst – á hásumri nærum alt samdøgrið. Hitin liggur ofta um 10-12&nbsp;°C (50-53&nbsp;°F), men onkrar dagar krýpur hann upp í 20&nbsp;°C (68&nbsp;°F). Hóast landið er lítið, er ikki altíð sama veður allastaðni í landinum. Oyggjarnar úr landnorðingi eru: [[Fugloy]], [[Svínoy]], [[Viðoy]], [[Borðoy]], [[Kunoy]], [[Kalsoy]], [[Eysturoy]], [[Streymoy]], [[Nólsoy]], [[Vágar]], [[Mykines]], [[Koltur]], [[Hestur]], [[Sandoy]], [[Skúvoy]], [[Stóra Dímun]], [[Lítla Dímun]] og [[Suðuroy]]. [[Mynd:Klaksv%C3%ADk,_Faroe_Islands_(2).JPG|thumb|upright=.8|left|Fiskivinnan er týdningarmesta inntøkukeldan í Føroyum.]] [[Mynd:Hvalba_scenery.jpg|thumb|upright=.8|Í Føroyum eru 70&nbsp;000 [[Seyður|seyðir]]. Víkingar høvdu seyðin við sær hagar í 9. og 10. øld.]] [[Mynd:Fishing_Trawler.jpg|thumb|upright=.8|left|Í [[2004]] taldi fiskaútflutningurin 82% av øllum útflutningi av bæði vørum og tænastum samanlagt.]] [[Mynd:Flock_of_sheep.jpg|thumb|upright=.8|Sambært hagtølum er ferðavinnan næststørsta vinnan, og eftir henni kemur útflutningur av ullvørum og øðrum tilvirkaðum vørum. [[Fiskur]] og fiskaúrdráttir eru 97 prosent av útflutningsvirðinum hjá føroyingum.]] {{-}} == Búskapur == ''Høvuðsgrein: [[Føroyskur búskapur]]'' [[Bruttotjóðarúrtøka]]n (BTÚ) hjá Føroyum í 2006 var 11&nbsp;878 milliónir krónur. Skift á fólkatalið var bruttotjóðarúrtøkan umleið 250&nbsp;000 krónur í 2006. === Arbeiði === Í Føroyum er ein størri partur av fólkinum arbeiðsvirkin enn í øðrum londum. 93 % av mannfólkinum og 83 % av konufólkinum eru virkin á arbeiðsmarknaðinum. Men ein stórur partur arbeiðir tó ikki fulla tíð. Av mannfólkunum arbeiða 81 % vanliga fulla tíð, meðan tað bert eru 45 % av konufólkunum, ið arbeiða fulla tíð. Heili 83 % av føroysku kvinnunum eru virknar á arbeiðsmarknaðinum. Samanbera vit við [[Vesturevropa]] undir einum, so er talið har bara 66 % av kvinnunum. Í [[Norðurlond]]um er tað [[Finnland]], sum hevur lægstu luttøkuna av kvinnum á arbeiðsmarknaðinum við 73 %. Størsti parturin av teimum arbeiðsvirknu eru løntakarar. Í november 2005 vóru 85 % av teimum arbeiðsvirknu løntakarar, 11 % vóru sjálvstøðug, og 5 % vóru ólønt. Í&nbsp;1990 vóru 76 % av mannfólkunum løntakarar og 68 % av konufólkunum. Í&nbsp;2005 vóru tølini 73 % av mannfólkunum og 74 % av konufólkunum. Ein størri partur av konufólkunum er sostatt komin út á arbeiðsmarknaðin. At løntakaraparturin millum mannfólk er minkaður, kemst helst av at alt fleiri arbeiða sum sjálvstøðugt vinnurekandi. ==== Arbeiðsloysi ==== Áðrenn kreppuna í [[1990-árini|1990'unum]] var lítil og eingin skráseting av arbeiðsloysi í Føroyum. Tá Arbeiðsloysistryggingin varð sett á stovn, bar til at fáa hagtøl um gongdina í arbeiðsloysinum. Í&nbsp;1995 var miðalarbeiðsloysið uml. 13&nbsp;%, men minkaði síðan ár undan ári fram til 2002, tá tað var komið niður á 2,3&nbsp;% av arbeiðsfjøldini. Síðani tá er tað komið nakað upp aftur, og í mars 2014 var tað gjørt upp til 4,3&nbsp;%, ið enn er lágt sammett við onnur lond. Tað er 0,3&nbsp;prosentstig minni enn fyri einum ári síðani, tá ið tað var 4,7&nbsp;%. Hettar síðsta árið er arbeiðsloysið annars minkað 123&nbsp;fulltíðar arbeiðsleys. Fleiri kvinnur hava verið arbeiðsleysar enn menn og í miðal hava 133&nbsp;fleiri kvinnur verið arbeiðsleysar, enn tað eru menn, men tilsamans eru nú 1158 fólk arbeiðsleys. Annars vísir uppgerðin, at arbeiðsloysið er nógv størst í [[Sandoy]], har tað er heili 8,4&nbsp;%. Minst er arbeiðsloysið í [[Eysturoy]], har tað er 3,5&nbsp;%. Annars liggur arbeiðsloysið javnt ímillum 4,5&nbsp;% í [[Norðoyggjar|Norðoyggjum]] til 5,6&nbsp;% í [[Suðuroy]]. Tey flestu arbeiðsleysu eru ímillum 55 og 66&nbsp;ár, har arbeiðsloysið er 5,9&nbsp;%, minst er arbeiðsloysið hjá teimum í góðum árum, frá 35 til 54&nbsp;ár. === Fiskiskapur === Føroysk skip fiskaðu í 2004 samanlagt 580&nbsp;túsund tons á øllum havleiðum og umleið helvtin varð fiskað á føroyskum sjóøki. Hetta er meira enn tvífalt tað, sum fiskað var fyrst í [[1990-árini|1990'unum]]. Nógv tann størsti parturin var tað vit kalla [[uppisjóvarfiskur]], sum fiskað vórðu omanfyri 400&nbsp;túsund tons av. Um 150&nbsp;túsund tons vóru [[Botnfiskur|botnfiskasløg]]. Besta fiskiárið var 2003, tá fiskað vórðu 617&nbsp;túsund tons, og tá vóru 420&nbsp;tons av uppisjóvarfiski og 160&nbsp;tons av botnfiskasløgum. Fiskur er mest týðandi útflutningsvøran. Av vøruútflutninginum hava fiskavørur seinastu árini talt umleið 95&nbsp;% av øllum útflutninginum. Sjálvt tá tænastuútflutningurin verður taldur uppí, telir fiskaútflutningurin nógv størsta partin – í 2004 taldi fiskaútflutningurin 82&nbsp;% av øllum útflutningi av bæði vørum og tænastum samanlagt. Útflutningurin av fiskavørum í 2005 var slakar 3,4&nbsp;miljardir krónur. Av virðisøkingini í landinum taldi fiskiskapur 16&nbsp;% í miðal árini 1998–2003. Fiskiskapur telist eisini millum tær vinnur, har mesta arbeiðsvirksemi er. Løntakarateljingin vísir, at í 2005 vóru tað um 2&nbsp;400 fólk, ella 10&nbsp;% av løntakarunum, sum høvdu høvuðsinntøkuna úr fiskiskapi. Bæði talið og prosentparturin eru minni enn í 1990, tá tey vóru 2&nbsp;900 og taldu góð 12&nbsp;% av løntakarunum. Haraftrat eru fleiri sjálvstøðug vinnurekandi í fiskiskapi, sum útróðramenn og reiðarar, men øll starvandi í fiskiskapi telja somuleiðis 10&nbsp;% av arbeiðsvirknum borgarum. Føroyar vóru í 2003 á 25. plássi, tá talan er um størstu fiskiveiðitjóðir í heiminum, meðan [[Noreg]] var á 8.&nbsp;plássi, [[Ísland]] var á 11.&nbsp;plássi og [[Danmark]] á 18.&nbsp;plássi. Størstu fiskiveiðitjóðirnar eru [[Kina]], [[Peru]] og [[Indonesia]]. [[Kina]] einsamalt fiskaði í 2003 næstan 10&nbsp;miljardir tons, sum er 15&nbsp;% av øllum heimsins fiskiskapi upp á 67&nbsp;miljardir tons, næst teimum Peru, sum fiskaði 9&nbsp;% og síðani Indonesia 5&nbsp;%. === Uttanlandshandil === [[Mynd:Tróndur_í_Gøtu_2012.jpg|thumb|upright=.8|Føroyski vøruútflutningurin er fyri alramesta partin [[fiskur]] og hevur eisini verið tað í meira enn 100 ár. Í virði telur fiskaútflutningurin eini 90-98% av øllum vøruútflutninginum.<ref>http://www.hagstova.fo/fo/talt-og-hagreitt/uttanlandshandil/utflutningur</ref>]] Í hagtølum kalla vit innflutning og útflutning av vørum fyri uttanlandshandil. Handil er eisini við tænastum um landamark, men tænastuhandilin verður uppgjørdur í gjaldsjavnanum og vanliga ikki í hagtølum um uttanlandshandil. Fiskur og fiskaúrdráttir eru 97&nbsp;% av útflutningsvirðinum hjá føroyingum. Sambært hagtølum er ferðavinnan næststørsta vinnan, og eftir henni kemur útflutningur av ullvørum og øðrum tilvirkaðum vørum. Innflutningurin umfatar allar tær vørur, sum okkum tørvar, meðan útflutningurin umfatar tær vørur, sum vit eru dugnalig til at framleiða. Innflutningurin er í so máta endamálið við uttanlandshandlinum, meðan útflutningurin er tað, vit lata afturfyri, fyri at fáa ráð til innflutning. Í einum so lítlum landi sum Føroyum, er tørvurin á innflutningi stórur, tí vit hava ikki støddina og orkuna at framleiða tað breiða vøruúrval, sum okkum tørvar til at skapa neyðuga trivnaðin í tilveruni. So at siga allar vørur, sum okkum nýtist til at seta búgv við og til dagliga nýtslu hjá húsarhaldinum, koma úr útlondum. Somuleiðis koma flestallar vørur til vinnuligt virksemi úr útlondum, tí vit hava so at siga bara fiskin, eitt lítið sindur av landbúnaðarvørum og nakað av orkukeldum til egna nýtslu. Restin av vørunum koma uttaneftir. At vit kunnu hava so høgt livistøði í Føroyum, við einum vøruúrvali átøkt tí í ríku grannalondunum, ber bara til, tí at vit afturímóti eru før fyri at útflyta fyri stór virði av fiskavørum. Samfelagsbúskaparliga ber til at siga, at fyri alt hetta stóra vøruframboðið er goldið við fiski. Føroyar hava spesialiserað seg til at framleiða fiskavørur, sum onnur lond vilja gjalda so nógv fyri, at vit afturímóti kunnu innflyta vørur, sum hóska til okkara høga livistøði. Handilsjavnin er úrslitið av endaliga roknskapinum, uttanlandshandlinum viðvíkjandi. Tá árið er runnið, verður handilsjavnin gjørdur upp sum munurin millum inntøkurnar frá útflutningi av vørum og útreiðslunum av innflutningi av vørum. Síðani 1988 hava verið 5&nbsp;ár við halli á handilsjavnanum, 11 ár við avlopi og 3 ár, har handilin so at siga hevur javnviga. Ofta – hóast ikki altíð – er tað so, at tá framgongd er í búskapinum, verður hall á handilsjavnanum, tí innflutningurin til íløgur og nýtslu veksur, meðan tað hinvegin ofta er avlop av handilinum í vánaligum tíðum, tí at keypsorkan er lág og íløguhugurin minni. Minkar útflutningurin av serligum ávum sum fiskaloysi, prísfalli ella tí fiskaalingin fer fyri bakka, kann tað sjálvsagt eisini elva til hall av uttanlandshandlinum. ==== Keypara- og seljaralond ==== Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2007, sær soleiðis út sambært [[Hagstova Føroya|Hagstovu Føroya]]: {| class="wikitable" |- ! # !! Útflutningur !! Innflutningur |- | 1. || {{flagicon|Stóra Bretland}} [[Stóra Bretland]] – 24,0% | {{flagicon|Danmark}} [[Danmark]] – 29,9% |- | 2. || {{flagicon|Noreg}} [[Noreg]] – 13,6% | {{flagicon|Noreg}} [[Noreg]] – 18,5% |- | 3. || {{flagicon|Danmark}} [[Danmark]] – 12,8% | {{flagicon|Týskland}} [[Týskland]] – 7,9% |- | 4. || {{flagicon|Spania}} [[Spania]] – 8,5% | {{flagicon|Svøríki}} [[Svøríki]] – 6,6% |- | 5. || {{flagicon|Frakland}} [[Frakland]] – 7,4% | {{flagicon|Stóra Bretland}} [[Stóra Bretland]] –4,6% |- | 6. || {{flagicon|Týskland}} [[Týskland]] – 5,3% | {{flagicon|Kina}} [[Kina]] – 3,6% |- | 7. || {{flagicon|Nigeria}} [[Nigeria]] – 3,9% | {{flagicon|Frakland}} [[Frakland]] – 2,6% |- | 8. || {{flagicon|Russland}} [[Russland]] – 3,1% | {{flagicon|Ísland}} [[Ísland]] – 2,4% |- | 9. || {{flagicon|Japan}} [[Japan]] – 3,0% | {{flagicon|Spania}} [[Spania]] – 2,4% |} === Ferðavinnan === [[Mynd:Atlantic_airways_bae146_oy-rcw_arp.jpg|thumb|upright=.8|[[Flogfar]] hjá [[Atlantic Airways|Atlantsflog]]. Umleið 166 fólk starvast hjá føroyska tjóðarflogfelagnum, sum hevur heimstað í [[Sørvágur|Sørvági]].]] Seta við tølini saman fyri bæði loft- og sjóleiðirnar, so kann samlaða talið av útlendskum ferðafólkum til Føroyar roknast at vera 38&nbsp;560 í 2008. Afturat teimum 38&nbsp;560 ferðafólkunum koma tey, ið komu til Føroyar við ferðamannaskipi. Hesi vóru, við manning, 33&nbsp;000. Samanlagda ferðafólkatalið av útlendingum í Føroyum kann sostatt sigast at vera 71&nbsp;560. [[Visit Faroe Islands]] metti í 2005, at 45&nbsp;000 ferðafólk vitjaðu Føroyar. Talið var mett at standa í stað í 2006. ==== Ferðafólk komin loftvegis ==== Ferðafólkaflutningurin loftvegis til Føroyar er tann ferðabólkurin, ið hevur økt mest um ferðafólkatalið. Seinastu tíggju árini er ferðafólkatalið tvífaldað til uml. 230&nbsp;000. Her er talan um komur og fráferðir. Metingar hjá [[Visit Faroe Islands]] meta, at 79&nbsp;% av ferðafólkunum hjá [[Atlantic Airways]] eru føroyingar. Í 2008 komu 111&nbsp;033 ferðafólk til Føroyar. Av teimum vóru 21&nbsp;% útlendingar, um vit fylgja metingum hjá [[Visit Faroe Islands]], svarandi til 23&nbsp;316 útlendingar (í 2006 – 21&nbsp;690). ==== Ferðafólk komin sjóvegis ==== [[Mynd:Norröna.jpg|thumb|upright=.8|[[Norröna]] er størsta ferðamannaskip í Føroyum. Pláss er til 1.482 ferðafólk og 800&nbsp;bilar. Norröna tekur 3.250&nbsp;tons.<ref>http://www.smyrilline.fo/Um-skipid-17279.aspx</ref>]] [[Norröna]], ið er einasta ferðamannaskip við regluligum túrum til Føroyar, flutti í 2006 31&nbsp;533 ferðafólk til Føroyar. Av teimum vóru 46,5&nbsp;% føroyingar. Hini 53,5&nbsp;% komu í høvuðsheitum úr [[Skandinavia]] (33,8&nbsp;%) og [[Norðurevropa]] (13,4&nbsp;%) og vóru 16&nbsp;870 av samlaða ferðafólkatalinum. ==== Ferðamannaskip ==== Talið av ferðamannaskipum, ið koma inn á [[Tórshavn]], tykist at vera í støðugum vøkstri. Nevnast kann, at í 1999 var talið av ferðafólkum, sum komu við ferðamannaskipum, stívliga 7000, uttan manning. Longu í 2006 var hetta talið nærum fýrafalda, tá talið av ferðandi var 25.000, uttan manning. Verður manningin tald við, vóru umleið 33.000 ferðafólk í hesum bólki í 2006. Ein kanning, sum var gjørd í 2006 av einum bólki, settur av [[Tórshavnar kommuna]] vísti, at ferðafólkini brúka í miðal bert 100 kr. hvør. Brúkar hvørt av ferðafólkunum 100&nbsp;kr. í miðal, tá eru útferðir ikki íroknaðar, kann inntøkan roknast at vera 2,5&nbsp;mió.&nbsp;kr. Um manningin verður tald við, er inntøkan 3,3&nbsp;mió.&nbsp;kr. Tá samlaða [[Bruttotjóðarúrtøka|BTÚ]] fyri Føroyar var 11.738&nbsp;mió.&nbsp;kr í 2006, var nýtslan hjá hesum ferðafólkunum einans 0,028&nbsp;% av samlaðu bruttutjóðarúrtøkuni. === Handilssáttmálar === [[Mynd:World_Trade_Organization_negotiations.svg|thumb|Føroyar eru ikki sjálvstøðugur limur í Heimshandilsfelagsskapinum [[Heimshandilsfelagsskapurin|WTO]], men eru partur av danska limaskapinum.]] Síðani 1945, og serliga síðani fyrst í [[1970-árini|1970-árunum]], er millumtjóða handil vaksin nógv. Ein avleiðing av hesum er búskaparliga altjóðagerðin, sum hevur viðført handilsliga frælsisgerð millum lond. Sum avleiðing av samráðingum í GATT og síðan 1995 í [[Heimshandilsfelagsskapurin|Heimshandilsfelagsskapinum]] er altjóða handil vorðin alsamt meira opin. Hetta hevur millum annað havt við sær, at tollur er lækkaður, og at aðrar handilsforðingar eru beindar burtur. Føroyar eru til dømis limir í heilsufrøðiliga økinum í ES og gjørdust í 2005 partur av alevropiska miðjarhavsøkinum um samsavnan av uppruna (EMFTA, ''Euro-Mediterranean Free Trade Area''). Føroyar hava síðan 1. januar 1995 verið fevndar av danska limaskapinum í [[Heimshandilsfelagsskapurin|WTO]]. Sostatt eru altjóða ásetingar, sum eru gjørdar í hesum felagsskapi, eisini galdandi fyri Føroyar. Føroyar hava í løtuni fríhandilssáttmálar við [[Evropasamveldið]] og [[EFTA]]-londini [[Noreg]], [[Ísland]] og [[Sveis]] – hetta eru fýra sáttmálar við tilsamans 28&nbsp;lond. Umframt hetta er [[Most favoured nation-reglan|MFN-sáttmáli]] við [[Russland]] komin í gildi í 2006. Hetta er ikki ein handilssátmáli, men ein sáttmáli sambært ''Most Favoured Nation''-meginregluni í WTO, sum sigur, at allar sømdir, eitt land veitir einum øðrum, skulu galda fyri øll WTO-lond. Føroyar kunnu sostatt ongantíð fáa verri sømdir enn nakað annað land, ið hevur handilssamband við Russland. Í roynd og veru merkir hetta, at tollurin á fleiri vørum er farin í helvt. Føroyar hava áður havt handilssáttmálar við [[Finnland]], [[Svøríki]], [[Pólland]] og [[Estland]], sum allir fullu burtur, tá hesi fýra londini gjørdust limir í ES. Føroyar og Russland royndu í fleiri ár at fáa ein handilssáttmála landanna millum, men tað eydnaðist kortini ongantíð at koma endaliga á mál, tí Russland knýtti WTO-limaskapin at handilssáttmálnum. Úrslitið var, at Føroyar gjørdu ein sáttmála við Russland, sum byggir á grundregluna hjá WTO um [[Most favoured nation-reglan|Most Favoured Nation Treatment]]. Sáttmálin kom gildið í 2006. Sáttmáli Føroya við ES frá 1996 er fríhandilssáttmáli, ið loyvir ídnaðarvørum frítt at fara millum partarnar báðar meðan tað eru avmarkingaravmarkingar á [[Landbúnaður|landbúnaðar]]- og fiskivinnuøkinum. Føroyar hava at kalla veitt ES fullkomnan fríhandil (seyðakjøt og mjólkaúrdrátt undantikið), meðan tað eru avmarkingar hinvegin. Kortini hevur gongdin síðan 1991 verið, tá ið Føroyar á fyrsta sinni fingu fríhandilssáttmála við EF, at færri og færri handilsforðingar eru. Í 2005 gjørdust Føroyar partur av kummuleringskipanini, eisini nevnd samsavningarskipanini, hjá ES. Í stuttum merkir hetta, at tað er lættari hjá Føroyum at hava handil við ES-limalondini, Ísland, Noregi og Sveis. Skipanin hevur fleiri tættir, sum vinnulív í Føroyum kann nýta. Ein av meginreglunum í skipanini er, at vørur kunna skifta uppruna millum lond í skipanini. Tað ber til at keypa rávøru, tilvirka vøruna og útflyta hana sum føroyska vøru. == Djóra- og plantulívið == === Djóralívið === ''Høvuðsgrein: [[Djóralívið í Føroyum]]'' [[Mynd:Papageitaucher,_Färöer_(2009)_(1).jpg|thumb|upright=.8|Í Føroyum eru gott 550 000 pør av føroyskum [[Lundi|lundum]]; lundi er alt árið í Føroyum.]] [[Mynd:Pilot_whale_spyhop.jpg|thumb|upright=.8|[[Grindahvalur]].]] Ríkt djóralív er í Føroyum. Nógvur [[seyður]] og nógvur [[fuglur]], har uppií [[lundar]] og eisini [[Tjaldur|tjøldur]], sum er tjóðarfuglur landsins. Í havinum eru ein ørgrynna av [[Fiskur|fiskasløgum]], [[Kópur|kópum]], [[Krabbadýr|krabbum]], [[Rækja|rækjum]], og [[Hvalur|hvalum]], m. a. [[bóghvítuhvalur]], [[grindahvalur]] og [[augustur]]. Hendinga [[Høgguslokkar|høgguslokkur]] sæst eisini. Seyðurin er tann mest eyðsýndi parturin av djóralívinum í haganum. Samstundis hevur hann eisini so mikið stóra ávirkan á vøksturin, at hann setur dám á skordýra- og fuglalívið. Rotta og mús liva í Føroyum, hóast músin er á einum avmarkaðum øki, á nøkrum fáum oyggjum (Músin, sum livir í Føroyum er [[vestanmús]]in (''Mus domesticus'').<ref>http://setur.fo/uploads/tx_userpubrep/A_molecular_characterization_of_the_charismatic_Faroe_house_mouse.pdf</ref> Rottan, sum livir í Føroyum er [[Brún rotta|brúna rottan]] (''Rattus norvegicus''), hon er at finna um alt landið, og verður eisini kallað ferðarottan. Viðvíkjandi flogmús, so hava seinastu árini [[flogmýs]] verið at sæð í Føroyum. Um tað fara at nørast her, vita vit ikki enn. [[Hara]]n, sum vit kenna í Føroyum er [[Snjóharan|norðurevropeiska snjóharan]] (L. timidus). Hon hevur gjøgnum tíðirnar broytt lit, frá at vera snjóhvít, til at vera meiri grá. Eisini skiftir hon lit eftir árstíðunum. Haran verður veidd um veturin frá 2. nov til 31.&nbsp;des. Um 54 fuglasløg eiga javnan í Føroyum. Fuglabjørgini og lundalondini eru fuglaríkastu partarnir av náttúruni, og bjørgini verða øll roknað sum "''Important Bird Area''" ("Týdningarmikil fuglaøki") sambært BirdLife International. Økið við [[Sandsvatn]], [[Gróthúsvatn]] og Søltuvík er einasta økið, sum ikki er fuglaberg, men sum verður roknað sum "''Important Bird Area''". Vit vita ikki neyvt, hvussu nógv djórasløg eru á landi í Føroyum. Ein samanteljing vísti yvir 1000 sløg av [[skordýr]]um í 2010, og harafturat kemur ein hópur av ryggleysum djórum, sum til dømis ormar, maðkar, [[sniglar]] o.tíl. Helst eru tað eisini nógv sløg, sum ikki eru skrásett enn. Um tað er orsakað av alheimsupphitingini ella ikki, so kunnu granskarar vátta, at djóralívið í Føroyum er broytt seinastu 10-20 árini. Nýggj skordýrasløg hava fest seg og eru farin at nørast, nýggir fuglar búleikast nú í Føroyum, og broytingar síggjast eisini í havinum, eitt nú síggjast fleiri nýggj fiskasløg. Í heimshøpi eru skrásett uml. 26.000 fiskasløg, og av teimum eru uml. 240 undir Føroyum. Undir Føroyum eru nøkur fá fiskasløg, sum eru at finna í stórum nøgdum mett í vekt: [[svartkjaftur]], [[toskur]], [[upsi]], [[hvítingsbróðir]], [[svartkalvi]], [[stóri kongafiskur]], [[nebbasild]], [[gullaksur]], [[trantkongafiskur]] og [[lítil kongafiskur]]. Fram til 1968 var nógv av [[sild]] undir Føroyum.<ref>{{Cite web |url=https://www.setur.fo/media/5021/foeroyanattura_havidkringfoeroyar_kap3.pdf |title=Archive copy |accessdate=2018-12-05 |archive-date=2021-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306141338/https://www.setur.fo/media/5021/foeroyanattura_havidkringfoeroyar_kap3.pdf |dead-url=yes |archivedate=2021-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210306141338/https://www.setur.fo/media/5021/foeroyanattura_havidkringfoeroyar_kap3.pdf }}</ref> === Plantuvøkstur === ''Høvuðsgrein: [[Plantulívið í Føroyum]]'' [[Mynd:Arktische_Weide_(Salix_arctica)_5766.JPG|thumb|upright=.8|Í Føroyum veksur [[arktiskur pílur]] í homrum har seyður ikki sleppur til, [[Norðoyar|norðatil]] í landinum.]] Tað finnast okkurt um 400 sløg av plantum í Føroyum, av teimum íalt 248&nbsp;428 kendu plantusløgunum, ið finnast á jørðini. Av hesum eru 60 innførd av fólki; sum príðisplantur í urtagørðum ella, sum av óvart, eru komnar sum óbodnir gestir í ferðagóðsi. Til samanberingar kann sigast, at talið av hægri plantum í [[Norra]] er okkurt uml. 2&nbsp;000 meðan tað í [[Danmark]] er 4&nbsp;000. Ráðandi vøksturin er graslendi við sløgum, sum bæði vaksa í láglendi og á háfjallinum. Á háfjallinum, sum er oman fyri 400&nbsp;m, verður vøksturin berligari við sløgum, sum sum eru eyðkend fyri láglendið á tí [[arktis]]ka økinum. [[Urtapílur]] (''Salix herbaceae''), [[aksgrógvin bløðkuurt]] (''Bistorta vivipara'') og [[grámosi]] (''Racomitrium lanuginosum'') eru ráðandi sløgini. Vanligasti vøksturin er graslendi, ið er frá fjøru til fjallatind. Lyngheiðar finna vit bert í láglendinum upp í 200&nbsp;m hædd, har lyngheiðavøksturin hvørvur. Ráðandi planurnar á lyngheiðunum eru [[vanligur heiðalyngur]] (''Calluna vulgaris''), [[tvíkynjaður berjalyngur]] (''Empetrum hermaphroditum''), [[aðalbláber]] (''Vaccinium myrtillus''), sjáldnari eisini [[føroyskur klokkulyngur]] (''Erica cinerea'') og [[heiðabláber]] (''Vaccinium uliginosum''). Hópur av urtum vaksa eisini á lyngheiðunum, eitt nú [[børkumura]] (''Potentilla erecta''), [[fagurligt pirikum]] (Hypericum pulcrum) og [[smá silkibond]] (''Polygala serphylla''). Lyngheiðar eru bert á størstu oyggjunum og trívast best á lýggjum suðurvendum fjallasíðum. Á skuggasíðum er einki heiðalendi. Oman fyri 200&nbsp;m minkar útbreiðslan av berjalyngi og bláberjagróðri so smátt eisini, til o.&nbsp;u. 400&nbsp;m oman fyri sjóvarmálan; tá hvørva hesi sløgini eisini. == Myndasavn == <gallery widths=200 heights=140> Vestaravag_torshavn,_faroe_islands,_feb_2005.jpg|[[Vestaravág]] í [[Tórshavn]]. Dronning_Magrehe_og_Prince_Henrik.jpg|Drotningavitjan í [[Vágur|Vági]] í [[2005]]. Vidoy_august_2004.jpg|[[Enniberg]] er hægsta forberg í [[Evropa]]. </gallery> == Slóðir == {{Commonscat|Faroe Islands}} * [http://www.tinganes.fo/ Løgmansskrivstovan] * [http://www.hagstova.fo/ Hagstova Føroya] * [http://www.flb.fo/ Føroya landsbókasavn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915084806/http://www.flb.fo/ |date=2008-09-15 }} * [http://www.Faroeislands.dk/ Allar bygdir í Føroyum] (danskt) * [http://www.skulin.fo/myndasavn/ Skulin.fo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090516040402/http://www.skulin.fo/myndasavn/ |date=2009-05-16 }} Myndasavnið * [http://www.kvf.fo/ Kringvarp Føroya] * [http://www.faroenature.net/ ''FaroeNature:'' alt um náttúrurna í Føroyum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020233625/http://www.faroenature.net/ |date=2017-10-20 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html The World Factbook: Faroe Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html |date=2019-05-06 }} (enskt) * [http://www.stamps.fo/ Føroysk frímerki] * [https://www.flickr.com/search/?w=all&q=faroe+islands&m=text Flickr - Faroe Islands] * [http://www.faroeislands.com/ Faroeislands.com við Faroe Islands Tourist Guide] == Keldur == <references/> {{Oyggjar}} {{Norðurlond}} {{Evropa}} {{Útnorðurráðið}} [[Bólkur:Føroyar|*]] [[Bólkur:Evropa]] [[Bólkur:Hjálond]] [[Bólkur:Norðurlond]] a2szn42m1si3jiy3fxipjynbyasyain 0 1033 388354 388009 2026-06-03T07:42:10Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388354 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | country = Føroyar | name_english = Fólkaflokkurin | name_native = Fólkaflokkurin | colorcode = Green | leader = [[Beinir Johannesen]] | foundation = 1939 | youth_wing = [[HUXA]] | ideology = [[Liberalisma]] [[Konservatisma]] | national = [[Det Konservative Folkeparti]] | colours = Grønt | headquarters = [[Tórshavn]], [[Føroyar]] | seats1_title = [[Løgting]] | seats1 = {{Composition bar|6|33|hex=#008000}} | seats2_title = [[Fólkatingið]]<br>(Føroyskir sessir) | seats2 = {{Composition bar|0|2|hex=#008000}} | website = http://folkaflokkurin.fo/ }} '''Hin føroyski Fólkaflokkurin''' ('''radikalt sjálvstýri''') varð stovnaður í 1939. Fólkaflokkurin er ein [[Konservatisma|konservativur]] flokkur á [[Løgtingið|Løgtingi]]. [[HUXA]] er nevndin hjá fólkafloksungdómi. Fólkaflokkurin er ein [[Høgrahallur politikkur|borgarligur]] og [[afturhaldssinnaður]] flokkur. Flokkurin vil hækka skattalágmarkið, og betri lánmøguleikar til at fíggja íløgur til umleggingar og útbyggingar av vinnulívi landsins. Fólkaflokkurin gjørdist limur í felagsskapinum "Alliance of European Conservatives and Reformists" ([[AECR]]) í november 2013 <ref>http://www.aecr.eu/</ref>. == Søga == === Uppruni === [[Mynd:Jóannes_Patursson.jpg|thumb|right|200px|Í 1906 stovnsetti [[Jóannes Patursson]] [[Sjálvstýrisflokkurin|Sjálvstýrisflokkin]] og hann sat á tingi frá 1906-1936, tá hann segði seg úr flokkinum og fór í part við teimum, ið stovnaðu Vinnuflokkin. Hesin broytti í 1940 navn til Fólkaflokkurin.]] Búskaparliga heimskreppan í [[1930-árini|1930-árunum]] elvdi framburðsmonnum til at stovna Vinnuflokkin, sum á løgtingsvalinum í 1936 fekk tvey umboð á tingi. Teir gomlu, [[Sjálvstýrisflokkurin]] og [[Sambandsflokkurin]], høvdu frá 1906 mest stríðst fyri [[Føroyskt mál|føroyskum]] máli og [[Føroysk mentan|mentan]], og [[Javnaðarflokkurin]] frá 1928 fyri javnari býti av framleiðsluvirðunum. Men undir [[Heimskreppan 1929|heimskreppuni]] var lítil og eingin framleiðsla at býta. Tá Sjálvstýrisflokkurin fór í tvíningar í 1938, kastaðu vinnufloksfólk og tey sjálvstýrisfólk, sum fylgdu [[Jóannes Patursson|Jóannesi Patursson]], bónda, saman og stovnaðu Fólkaflokkin í 1939. Við valið í 1940 fekk Fólkaflokkurin seks tingmenn við teirri stevnu at gera Føroyar búskaparliga sjálvbjargnar og politiskt sjálvstøðugar. Kríggið gav løgtinginum ábyrgd av lóggávu og fyrisiting, og hákonjunkturur gav fólki hug til at standa á egnum beinum búskaparliga. Fólkaflokkurin vísti á týdningin av tíðarhóskandi undirstøðukervi og vinnulívi, so Føroyar ikki framhaldandi skuldu liva sum eitt olmussuhús av donskum veitingum, men skuldu tryggja landsins inntøkur av tí, sum fríur fiskiskapur á [[Atlantshav]]inum og aðrir vinnuvegir kundu geva einari fiskivinnutjóð við nýggjum fiskiflota, fíggjaður privat og alment. === 1940-árini === [[Mynd:Thorstein_Petersen.jpg|thumb|right|200px|Thorstein Petersen var fyrsti stjóri hjá [[Sjóvinnubankin|Sjóvinnubankanum]] og politikari fyri Fólkaflokkin. Hann var landsstýrismaður 1950-51 og fólkatingsmaður 1943-1950, varð aftur valdur á fólkating í 1957.]] Stevna Fólkafloksins fekk breiða undirtøku, 12 tingmenn av 25 við valið í 1943 og 11 av 23 tingmonnum í 1945. Báðu ferðir bert ein undir meiriluta (og Sjálvstýrisflokkurin uttan tingumboð). Eftir krígslok virkaði Fólkaflokkurin fyri fólkaatkvøðu við fýra valmøguleikum um framtíðarstøðu Føroya og ætlaði at fáa meiriluta fyri víðum sjálvstýri uttan fyri, men við ávísum tilknýti til og samstarvi við danska ríkið (líkt [[Ísland]]i í 1918). Tað miseydnaðist. Stjórnin saman við Sambands- og Javnaðarflokkinum setti alt upp eftir kanti: Antin tætt samband ella loysing. Meiriluti fyri loysing við [[Fólkaatkvøðan 14. september 1946|fólkaatkvøðuna]] í 1946 kom øllum dátt við. Fólkaflokkurin tók úrslitið til eftirtektar og fór undir at fyrireika fullveldi. Men kongur sendi eftir boðum frá stjórnini løgtingið heim, tí úrslitið av fólkaaktvøðuni skuldi vera ógreitt, valluttøkan lág (2/3 av veljarunum), og loysingin tískil bert stuðlað av 1/3 av Føroya fólki. Løgtingsvalið í november 1946 var hart bakkast fyri sjálvstýrisfólk: Fólkaflokkurin bert 8 tingmenn av 20, og Sjálvstýrisflokkurin aftur umboðan á tingi við 2 monnum í parti við Javnaðarflokkinum og Sambandsflokkinum. Hesir tríggir evnaðu saman við donsku stjórnini [[Heimastýrislógin]]a í 1948 og skipaðu fyrsta landstýri 1948-1950. Hvat eftirmæli Heimastýrisskipanin fær, so gav hon løgtinginum meiri lóggávuvald og nýstovnaða landstýrinum fríari fyrisitingarligar ræsur enn amtstøðan fyri kríggið. Tey framstig vóru neyvan hend uttan tjóðskaparligu rembingarnar undir krígnum. === 1950-árini === Men hákonjunkturin eftir kríggið endaði í 1949, tá fallandi fiskaprísir og pundskursur saman við hækkandi kolaprísum gjørdu raksturin á teim nýkeyptu men útslitnu trolarunum tungan. Støðan versnaði í 1950, so Fólkaflokkurin valdi nevndir á [[Ólavsøka|Ólavsøku]] og skipaði samgongu við Sambandsflokkinum eftir valið tað heystið. Á valinum fekk Fólkaflokkurin 8 tingmenn og tann nýstovnaði, [[Vinstrahallur politikkur|vinstravendi]] loysingarhugaði Tjóðveldisflokkurin tveir. Bankakreppan í 1951 lamdi stóran part av vinnulívi og sendi hundraðtals fiskimenn til sjós við fremmandum skipum. Men longu seinast í tí valskeiðinum vóru lunnar lagdir undir stóra lógarverkið at endurnýggja fiskiflotan. Hetta arbeiði helt fram, eftir at Fólkafloks- Sambandslandstýrið var víðkað við Sjálvstýrisflokkinum eftir valið í 1954. Nýggir trolarar og stállínuskip í stórum tali vóru í gerð og komu, og inntøkurnar vóru farnar at vaksa, tá løgtingsvalið í 1958 broytti meirilutan á løgtingi. Fólkaflokkurin fekk bert fimm tingmenn valdar. Sambandsflokkurin styrknaði, og skipaði samgongu við Sjálvstýris- og Javnaðarflokkinum, sum gjørdist størsti flokkur við 8 tingmonnum, m.a. tí hann lovaði at fíggja eina føroyska fólkapensjón við hjálp frá donsku stjórnini sum tøkk fyri [[NATO]]-støðirnar í Føroyum. [[Tjóðveldisflokkurin]] vaks upp í 7 tingmenn, men lá ov langt frá Javnaðarflokkinum tjóðskaparliga til samstarv. === 1960 til 1980 === [[Mynd:PM_Hakun_Djurhuus.jpg|thumb|left|200px|[[Hákun Djurhuus]] var løgmaður í Føroyum 1963 til 1967.]] Eftir fýra ár í andstøðu eydnaðist Fólkaflokkinum við [[Hákun Djurhuus|Hákuni Djurhuus]], sum løgmanni, at skipa fyrra sjálvstýrislandstýrið við Tjóðveldisflokkinum og Sjálvstýrisflokkinum. Tann vøkstur í búskapinum, sum var byrjaður við nýggjum fiskiflota, helt fram í tí valskeiðnum. Fiskimarkið fór út á 12 fjórðingar, og fyrstu átøk gjørd til at fáa Føroyum nýtt veganet og havnaløg, sum vit kenna í dag. Valið í 1966 gjørdi, at landstýrið misti meirilutan á tingi. Sjálvstýrisflokkurin yvir til Javnaðar- og Sambandsflokkin, sum skipaðu landstýri við [[Atli Pætursson Dam]] og [[Kristian Djurhuus|Kristiani Djurhuus]] sum løgmonnum til 1970 og síðan undir leiðslu av Atla Dam til 1974. Eftir valið í 1974 var systemskifti, og Fólkaflokkurin fór í samgongu við Javnaðarflokkinum ([[Atli Dam]] løgmaður) og Tjóðveldisflokkinum. Stóra takið var at laga føroyska fiskiflotan og fiskivinnuna á landi til stórbroytingar og avbjóðingar av, at øll fiskimørk fóru út á 200 fjórðingar. Fleiri málsøki vóru yvirtikin frá danskari til føroyska fyrisiting, eitt nú postverk, almanna-, heilsu- og skúlaverk. Samgongan helt fram eftir valið í 1978, til nýval varð í 1980. Eftir tað varð borgarlig samgonga skipað millum Fólkaflokkin og Sambandsflokkin, við [[Pauli Ellefsen|Paula Ellefsen]] sum løgmanni, og [[Jógvan Sundstein|Jógvani Sundstein]], formanni Fólkafloksins, sum løgtingsformanni. === 1990-árini === [[Mynd:Anfinn_kallsberg.jpg|thumb|right|200px|[[Anfinn Kallsberg]] var løgmaður í Føroyum 1998-2004, hann hevur eisini verið fiskimálaráðharri, fíggjarmálaráðharri, løgtingsformaður og formaður í Løgtingsins Fíggjarnevnd. Hann var limur í Danska Fólktinginum frá 2005 til 2007.]] Eftir løgtingsvalið í 1994 varð Fólkaflokkurin hildin uttan fyri samgonguna undir leiðslu Sambandsfloksins, [[Edmund Joensen]] løgmaður, við Javnaðarflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum og [[Verkamannafylkingin|Verkamannafylkingini]]. Í desember 1994 reisti [[Bjarni Djurholm]], vegna fólkaflokkin, uppskot á tingi um kanning av partabrævabýtinum millum [[Sjóvinnubankin|Sjóvinnubankan]] og [[Føroya Banka]]. Uppskotið varð einmælt samtykt. Samtyktin hevði við sær, at bankakanningin varð sett í verk á sumri 1995. Úrslitið av kanningini varð støðið undir avtaluni hin 10. juni 1998, um skuld landskassans við stjórnina. Men tá Javnaðarflokkurin fór burturúr á sumri í 1996, vóru boð eftir Fólkaflokkinum, sum tók fiskivinnu- og fíggjarmál. Saneringar av bankakervi og vinnulívi, lág renta, góður fiskiskapur og fiskaprísir, og tann frílynti skattapolitikkurin settu ferð aftur á búskapin. Eftir løgtingsvalið í 1998 tók Fólkaflokkurin við leiðsluni av sjálvstýrislandstýrinum, [[Anfinn Kallsberg]] løgmaður, við Tjóðveldis- og Sjálvstýrisflokkinum. Avtala fekst við danir um bankaskuld, undirgrundarmark fekst við bretar, fígging av kommunuskuld og nýggjur handilssáttmáli við [[ES]]. Tað eydnaðist ikki fullveldissamgonguni at fáa endaliga avtalu við donsku stjórnina um Føroyar sum fullveldis ríki. Nyrup-stjórnin helt uppá, at so varð blokkurin laðaður niður eftir 4 og ikki 12 árum, sum landstýrið bað um. Tískil varð eingin sáttmali, sum bæði tingini høvdu samtykt, at leggja út til fólkaatkvøðu. Samgonguni eydnaðist tó at skerja blokkin 35 % 366 mió kr, sum svaraði til kostnaðin av skúlamálum og part av almannamálum. BTÚ øktist úr 6,5 upp í 10 mia. kr, so bæði inntøkur og útreiðslur hjá tí almenna vuksu.<ref>[http://folkaflokkurin.fo/xa.asp?fnk=grn&bnr=5&unr=13 folkaflokkurin.fo, Søga, Uppruni og søga Fólkafloksins]</ref> == Politikkur == [[Mynd:Top_tax_rates_and_average_growth_1975-2008_v3.jpg|thumb|right|200px|Fólkaflokkurin vil virka fyri eini flatskattaskipan við hækkandi botnfrádrátti.]] [[Mynd:FaroeseFlag.JPG|thumb|right|200px|Fólkaflokkurin er ein loysingarflokkur; virkað verður fyri fullum sjálvstýri, at føroyingar gerast sjálvbjargnir, og at [[Føroyar]] verða viðurkendar sum [[tjóð]].]] [[Mynd:Alliance_of_European_Conservatives_and_Reformists_members_map.svg|thumb|right|200px|Fólkaflokkurin hevur í 2013 formliga søkt um limaskap í felagskapinum fyri [[Konservatisma|konservativar]] flokkar í [[Evropa]], "Alliance of European Conservatives and Reformists".]] [[Mynd:Nato_awacs.jpg|thumb|right|200px|Samstarvið við [[USA]] styrkjast; Føroyar skulu taka upp beinleiðis samband við [[NATO]] til tess at gera avtalu um skipanina av verjumálum. Føroyar skulu gerast sjálvstøðugur limur í NATO <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://folkaflokkurin.fo/xa.asp?fnk=grn&bnr=2&unr=6&gnr=2942 |access-date=2014-04-06 |archivedate=2012-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120312010818/http://folkaflokkurin.fo/xa.asp?fnk=grn&bnr=2&unr=6&gnr=2942 }}</ref>.]] === Skattur === * Virka fyri flatskatt skipan við hækkandi botnfrádrátti, og eingin inntøka skal skattast við meira enn 40 %. * Seta skattasteðg og avgjaldssteðg á vinnulív. * Samráðast við grannalondini um nýggjan dupultskattasáttmála, har skatturin frá okkara fólki kemur í okkara kassa. * Rudda upp í tí partinum av skattingini av útisiglarum og øðrum, sum arbeiða uttanlands. * Lesandi skulu kunna arbeiða uttan at missa lestrarstuðul. === Vinnan === * Tryggja vinnuni góðar umstøður, so hon verður kappingarfør og lønandi og á tann hátt kemur flest møguligum til góðar. * Allir borgarar skulu hava somu rættindi undir lógini at taka lut í vinnuligum virksemi. * Tryggja fría kapping, sum skal menna vinnuna og gera landið bíligari og betri at liva í. * Tryggja føroyskum fyritøkum betri atgongd til almenn arbeiði. * Avtaka allar almennar einkarættir. * Bjóða almennar tænastuveitingar út til vinnumarknaðin at reka. * Einskilja almennar vinnufyritøkur. * Betra atgongd til váðafúsan kapital hjá íverksetarum, til dømis gjøgnum grunnar hjá landinum. * Alivinnan framhaldandi skal skipa seg sjálv, so bestu búskaparúrslit kunnu spyrjast burturúr. * Umstøðurnar hjá landbúnaðarvinnuni skal javnsetast við umstøðurnar hjá øðrum vinnum. === Heilsumál === * Virka fyri at stytta bíðilistarnar. * Broyta sjúkraváttanirnar soleiðis, at tær eisini lýsa, hvat sjúklingurin hevur førleika til at gera, heldur enn bara at lýsa, hvat hann ikki kann. * Menna eina tvørgangandi, samanhangandi sjúklingaviðgerð við tøttum samstarvi millum sjúkrahúsini, allar aðrar partar av heilsuverkinum og serviðgerðina uttanlands. * Leggja dent á sjúklingatrygdina og sjúklinganøgdsemi við skipaðum kanningar- og eftirmetingarhættum. * Psykiatriska viðgerðin í Føroyum skal stimbrast og mennast gjøgnum samanhangandi sjúklingaviðgerð í tøttum samstarvi millum almannaverkið og heilsuverkið. * Menna heilsugransking í Føroyum, til gagns fyri sjúklingar og til menning av eitt nú ílegugransking sum vinnugrein. * Gera samstarvsavtalur um sjúkraviðgerðir og starvsfólkamenning við sjúkrahús í øðrum londum. * Virka fyri, at krabbameinsætlanin stigvíst verður sett í verk. * At almennir stovnar eisini skulu seta starvsfólk við skerdum førleika. === Útbúgving === * Betra umstøðurnar hjá privatskúlum og eftirskúla. * Útbúgvingin í fólkaskúlanum skal byggja á [[Kristindómur|kristna]] siðalæru og føroyska [[Føroysk mentan|mentan]]. * Kunnleikastøðið hjá næmingum og frálæran hjá lærarum framhaldandi verður eftirmett við landsroyndum og støðuroyndum. * Miðnáms- og framhaldsútbúgvingar verða lagaðar til tann føroyska vinnu- og tænastutørvin. * Miðnámsútbúgvingarnar skulu verða meira fjølbroyttar, og at næmingar eftir evnum og áhuga skulu kunna seta sína egnu miðnámsútbúgving saman. * Menna fjarlestur, har [[Fróðskaparsetur Føroya|Fróðskaparsetrið]] ella privat universitet gera avtalur við lærdar háskúlar uttanlands um hægri útbúgvingar. * Í komandi lestrarumhvørvum skulu vera búeindir, har lesandi kunnu búgva fyri sámiligan prís. * Útleiging skal vera skattafrí, so tað gerst bíligari hjá ungum at leiga. * Bústaðarmøguleikar og barnaansing í Føroyum skulu vera eins góð og í okkara grannalondum. * Einskilja almennar fyritøkur og útlisitiera alment virksemi, sum førir við sær dynamikk og broytingar. === [[Føroyska sjálvstýrisrørslan|Loysing]] === * Taka fulla ábyrgd av øllum málsøkjum – politiskt, fíggjarliga og umsitingarliga. * Virka fyri eini breiðari politiskari semju um, at Føroyar verða fíggjarliga sjálvbjargnar. * Gera arbeiðið liðugt við nýggjari stjórnarskipan. * Vit skulu reka okkara egna uttanríkispolitikk við fullari ábyrgd. * Landsstýrið skal fara undir samráðingar við [[ES]] um tættari samstarv á økjum, har tað verður mett at tæna landsins áhugamálum best, til dømis tollsamgongu. * Styrkja sambandið við [[NATO]]. Føroyar skulu gerast sjálvstøðugur limur í NATO. * At Føroyar skulu fáa fasta eygleiðarastøðu í [[ST]], sum skal vera ein byrjan til fullan limaskap. * At Føroyar skulu gerast sjálvstøðugur limur í [[WTO]]. == Formenn == * [[1940]]–[[1946]] [[Jóannes Patursson]] * [[1946]]–[[1951]] [[Thorstein Petersen]] * [[1951]]–[[1980]] [[Hákun Djurhuus]] * [[1980]]–[[1993]] [[Jógvan Sundstein]] * [[1993]]–[[2007]] [[Anfinn Kallsberg]] * [[2007]]–[[2022]] [[Jørgen Niclasen]] * Mars 2022–November 2022 [[Christian Andreasen]] * November 2022 [[Beinir Johannesen]] == Fólkafloksløgmenn == * [[1963]]–[[1967]] [[Hákun Djurhuus]] * [[1989]]–[[1991]] [[Jógvan Sundstein]] * [[1998]]–[[2004]] [[Anfinn Kallsberg]] == Umboð á Løgtingi 2019 til 2023 == Á [[Løgtingsvalið 2019|løgtingsvalinum 31. august 2019]] fekk Fólkaflokkurin 8 tingfólk vald.<ref>[https://kvf.fo/greinar/2019/09/01/hesi-manna-nyggja-logtingid Hesi manna nýggja løgtingið], kvf.fo</ref> *[[Beinir Johannesen]] *[[Jacob Vestergaard]] *[[Jørgen Niclasen]] *[[Jógvan á Lakjuni]] *[[Christian Andreasen]] *[[Jákup Mikkelsen (politikari)|Jákup Mikkelsen]] *[[Uni Rasmussen]] *[[Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttir]] == Umboð á Løgtingi 2015 til 2019 == *[[Jacob Vestergaard]] *[[Annika Olsen]] *[[Jørgen Niclasen]] *[[Jákup Mikkelsen (politikari)|Jákup Mikkelsen]] *[[Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttir]] *[[Jógvan á Lakjuni]] == Umboð á Løgtingi 2011 til 2015 == ''Fólkaflokkurin fekk 8 umboð vald á Føroya Løgting í 2011, men í sep. 2013 gjørdist Janus Rein limur í Fólkaflokkinum, hann varð valdur inn á ting fyri Framsókn, men fór úr Framsókn á heysti 2012. Tingmanning Fólkafloksins øktist tí til 9.'' {| class="wikitable sortable" !Navn !Heimstaður !Viðmerking |- |[[Annika Olsen]]||[[Tórshavn]]||Landsstýriskvinna í almannamálum, [[Rodmundur Nielsen]] tók sæti á tingi |- |[[Jacob Vestergaard]]||[[Akrar]]||Landssstýrismaður í fiskivinnumálum síðan 16. feb. 2012 |- |[[Jákup Mikkelsen]]||[[Klaksvík]]||Landssstýrismaður í fiskivinnumálum frá 14. nov. 2011 til 15. feb. 2012, [[Joen Magnus Rasmussen]] tók sæti á tingi |- |[[Jørgen Niclasen]]||[[Sørvágur]]||Landsstýrismaður í fíggjarmálum, [[Brandur Sandoy]] tók sæti á tingi |- |[[Jógvan á Lakjuni]]||[[Fuglafjørður]]||Tingformaður |- |[[Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur]]||[[Tórshavn]]|| |- |[[Bjarni Djurholm]]||[[Hoyvík]]|| |- |[[Hanus Samró]]||[[Hoyvík]]|| |- |[[Janus Rein]]||[[Tórshavn]]||Var valdur í Løgtingi fyri [[Framsókn]], fór úr flokkinum, leysgangari eina tíð og gjørdist síðan limur í Fólkaflokkinum. |- |} == Umboð á Løgtingi 2008 til 2011 == {| class="wikitable sortable" !Navn !Heimstaður !Valdømi |- |[[Anfinn Kallsberg]]||[[Viðareiði]]||[[Norðoyar]] |- |[[Jákup Mikkelsen]]||[[Klaksvík]]||[[Norðoyar]] |- |[[Jógvan á Lakjuni]]||[[Fuglafjørður]]||[[Eysturoy]] |- |[[Poul Michelsen]]||[[Tórshavn]]||[[Suðurstreymoy]] |- |[[Bjarni Djurholm]]||[[Hoyvík]]||[[Suðurstreymoy]] |- |[[Heðin Zachariasen]]||[[Hvalvík]]||[[Norðurstreymoy]] |- |[[Óli Breckmann]]||[[Argir]]||[[Suðurstreymoy]] |- |} == Keldur == <references/> == Slóðir úteftir == * [http://folkaflokkurin.fo/ Hin føroyski fólkaflokkurin] * [http://huxa.fo/ Fólkafloksungdómur]{{Deyð leinkja|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Føroyskir flokkar}} {{mánaðargrein}} [[Bólkur:Føroyskir flokkar|Føroyski fólkaflokkurin, Hin]] 447zdmsmxxmac5iv8rxg3jy47bek49t 0 1324 388356 386339 2026-06-03T07:59:25Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388356 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Hvalba | native_name = | other_name = ''Kvalbø'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Hvalba.jpg | image_caption = Hvalba <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Suðuroya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Suðuroy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Hvalbiar kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 559 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-22 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-850 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 98-13-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Hvalba on Faroe map.png | }} '''Hvalba''' er ein bygd í [[Suðuroy]] og [[Hvalbiar kommuna]], ið eisini fevnir um bygdirnar [[Sandvík]] og Nes-Hvalba. Oyggin [[Lítla Dímun]] hoyrir eisini til sóknina í Hvalba og Sandvík. Hvalba liggur norðantil á [[Suðuroy]]nni. Eitt eykenni fyri Hvalba er at tað eru atkomumøguleikar sjóvegis bæði eystan- og vestantil. Á vestursíðuni er tað [[Fiskieiði]] ella [[Hvalbiareiði]]. Her varð gjørt eitt stórt arbeiði fyrst í [[20. øld]] fyri at bøta um atkomumøguleikarnar. Á eystursíðuni eru tríggjar keiðir. Tveir smábátahylar og ein hylur til skipini, sum hoyra heima í Hvalba. == Fornfrøði == Lendið, ið nevnt verður ''á Bønhúsfløtu'', liggur uttanfyri býlingin í Nesi í Hvalba. Lendið liggur niðan frá bakkanum, vestur frá [[Fleksá]]. Nýggja skrásetingin hjá [[Føroya Fornminnissavn]]i hevur víst, at tað á Bønhúsfløtu finnast nógv fleiri fornar bústaðaleivdir enn bert tað, ið hildið var at vera eitt bønhús, soleiðis sum søgur hava gingið frá. Í [[1905]] varð lendið, ið lá uttangarðs, lagt inn til eina trøð. Garðar vórðu laðaðir bæði niðan við Fleksá, eystan fyri Fløtuna og niðan við einum áarløki í einum gili fyri vestan. Sethúsini, har fólk settust á trøðna, standa enn uppi ovarlaga í lendinum. Hildið varð, at henda fløtan, sum tá lá í haga, var nakað fyri seg, eins og mannahond hevði verið á. Tað hevur leingi verið [[Føroya Fornminnissavn]]i greitt, at sjónligar bústaðaleivdir eru niðast á bakkanum á Bønhúsfløtu í Nesi. Tó, nú tykist havið av álvara at máa bakkan, og tí eru hesar leivdir rættiliga hóttar. Á vári [[2008]] boðaði eigarin av Bønhúsfløtuni Fornminnissavninum frá, at tað í [[februar]] 2008 hevði verið nógvur landnyrðingsuppgangur - hegn og ein gomul smoga, var farið og slættað niður. Nú stóð bakkin manshøgur frá mølini upp á svørðin. Eisini varð sagt, at ymist var at síggja í bakkanum, ið helst mundi vera gjørt av mannahond, umframt tað, at har var eitt hol inn í bakkan, einar 1,5 m. undir svørðinum, ið var fylt við fliðum og onkrum beinum. Tað var serliga tann innari parturin av bakkanum, har líkt var til, at eitthvørt fjaldi seg undir svørðinum, og sum kundi vera ein toft, ið mest var máað burtur av. == Landafrøði == [[Mynd:Hvalba.2010.1.jpg|thumb|right|250px|Hvalba og Hvalbiarfjørður, summarið [[2010]].]] [[Mynd:Coalmine.Hvalba.5.jpg|thumb|right|250px|Kolanám í Hvalba.]] Hvalba er næstnorðasta bygd í [[Suðuroy]]nni. === Tunlar === Bygdin er bundin saman við grannabygdunum [[Trongisvágur|Trongisvág]] fyri sunnan og [[Sandvík]] fyri norðan við tveimum tunlum. [[Hvalbiartunnilin]], sum er millum Trongisvág og Hvalba er [[Føroyar|Føroya]] elsti tunnil, hann var gjørdur í [[1963]] og er beint við kolanámini. [[Sandvíkstunnilin]] er á norðara armi av Hvalbiarfirði, eystanfyri Hvalbiarbygd. Tunnilin varð tikin í brúk í [[1970]]. Seinastu árini hevur talið av ferðafólki, sum ferðast til Hvalbiar, verið økjandi, og fleiri nýggir ferðavinnuveitarar eru eisini komnir í Hvalba, eitt nú innan síging. Í Hvalba er enn eitt ávíst virksemi í einum av kolanámunum har, og tað er rættiliga væl dámt hjá ferðafólki. Tó er trongi hvalbiartunnilin ein avmarking, tí stórir ferðamannabussar kunnu ikki koyra ígjøgnum tunnilin. === Norðbergseiði === Norðara eiði í Hvalba eitur [[Norðbergseiði]]. Tað er vakurt náttúruøkið, sum m.a. verður vitjað av ferðafólki, bæði av føroyingum og útlendingum. Í 2009 byrjaði ein bólkur av hvalbingum at bjóða síging á Norðbergseiðinum sum ferðavinnumál. Tað var væl eyndað og í 2010 vóru tað uppaftur fleiri, ið royndu at síga á Norðbergseiðinum enn tað vóru árið fyri. Norðanfyri sjálvt eiði er bergið Norðberg, sum eiði eitur eftir. Eitt hol er í helluni á Norðbergseiðinum, har er stik sett rundanum, so fólk ikki detta niður í tað. Havið sæst niður gjøgnum holið. Niðri á helluni á Norðbergseiðinum er sermerkt stabbagrót. === Fiskieiði === Í Hvalba er tvírøtt. Har er lendandi bæði fyri eystan og fyri vestan. Lendingin fyri vestan sæst á frímerkinum og eitur [[Fiskieiði]], eisini rópt [[Hvalbiareiði]]. Hon var sera trupul at nýta, tí har er bratt og høgt oman á sjógv, men tíðliga í 20. øld var gjørt eitt stórt arbeiði har, so lendingarviðurskiftini gjørdust rættiliga góð. Hetta var í teirri tíðini, tá ið [[árabátar]] vórðu nýttir. Seinri eru fiskiførini vorðin størri, hava fingið motor og sigla skjótari, so nýtslan av Fiskieiðinum sum lending er fallin burtur. Tó verður lendingin á Fiskieiðinum nú brúkt til stuttleika túrar og til [[ferðavinna|ferðavinnu]]. Túrar verða gjørdir fyri ferðafólk, bæði [[Føroyar|føroyingar]] og útlendingar. === Kolanám í Hvalba === [[Suðuroy]] er einasta oyggj í Føroyum sum hevur havt kolaframleiðslu. Hildið verður við vissu, at kolasøgan í Suðuroynni í hvussu so er byrjaði í 1770'unum, um ikki fyrr. Kolanám (kolaminur) og framleiðsla hevur verið í Hvalba, í [[Rangabotnur|Rangabotni]] í [[Trongisvágur|Trongisvági]] og í [[Fámjin]]. Hvalba er einasta stað í Føroyum, har tað enn er kolaframleiðsla. Seinasta kolanámið, sum var sunnanfyri tunnilsmunnan Hvalbiar megin læt aftur í 2009. Í 2009-10 byrjaði so arbeiði uppá at gera eitt nýtt kolanám á fjallinum norðanvert tunnilsmunnan. Gamla kolanámið var umleið 30 ára gamalt og er nú í so ringum standi, at tað ikki kann brúkast til ferðavinnu longur, tað var annars sera vælumtókt at vísa fram til skúlaflokkar og bólkar av ferðafólki. Men ætlanin er at brúka tað nýggja námið til ferðavinnu eisini. == Ítróttur == [[Ítróttur]]in í Hvalba hevur altíð veri nógvur. === Bóltfelagið Royn === Hvalba hevur eitt virki bóltfelag, sum eitur [[Royn]]. Bóltfelagið Royn er sentrali parturin um stóran part av ítróttarlívið í bygdini og um mentunarlívið annars. Felagið varð stovnað [[23. oktober]] í [[1923]] <ref>{{Cite web |url=http://www.royn.org/pages/felagid.php |title=Royn.org |accessdate=2010-11-02 |archive-date=2010-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704051913/http://www.royn.org/pages/felagid.php |dead-url=yes |archivedate=2010-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704051913/http://www.royn.org/pages/felagid.php }}</ref>. Í [[2010]] spældi Royn í 3. deild. Teir gjørdust nummar 3, men ryktu upp í 2. deild, av tí at felagið sum gjørdist nummar tvey longu hevði eitt lið í 2. deild frammanundan. Royn hevur eisini lið í fleiri av barnadeildunum. Felagið hevur fyrr samstarvað við onnur feløg í oynni, og í [[2010]] var dreingjaliðið felags við TB. Dreinjaliðið TB/Royn vann silvur í [[2010]]. Smádreingirnir hjá Royn vunnu silvur í [[2009]] <ref>[http://www.football.fo/index.asp?id=%7BB7F219ED-B20D-4D5B-8358-F80D17E12A09%7D Football.fo]</ref>. == Búskapur == Í Hvalba eru nógvar størri og smærri fyritøkur. Hvalba er eisini kent fyri sín kolagrevstur. Í nógv ár hevur tað verið full gongd á kolagrevstrinum í Hvalba og framvegis í dag eru tað menn, sum arbeiða á kolinum. <br clear="all"> == Myndasavn == <gallery> Mynd:Hvalba.jpg|Í Hvalba. Mynd:Hvalba church in the summer, Faroe Islands.jpg|Kirkjan á sumri. Mynd:Hvalba church in the winter, Faroe Islands.jpg|Kirkjan á vetri. Mynd:Hvalba beach peaceful, Faroe Islands.jpg|Strond í Hvalba. Mynd:Nes at Hvalba in the evening sun, Faroe Islands.jpg|[[Nes]]. Mynd:Grímsfjall seen from Nordbergseidi, Hvalba, Faroe Islands.jpg|[[Norðbergseiði]]. Mynd:Hvalbiareidi 2, Hvalba, Faroe Islands.jpg|[[Fiskieiði]]. Mynd:Faroe stamp 466 hvalba.jpg|[[Fiskieiði]]ð á frímerki frá [[2004]]. Mynd:Faroe boat at Hvalbiareidi, Faroe Islands.jpg|Bátur á [[Fiskieiði]]num. Mynd:Hvalba sunset, Faroe Islands.jpg|Sólsetur í Hvalba. Mynd:Memorial Lost at Sea in Hvalba Suðuroy Faroe Islands.JPG|Minnisvarðin í Hvalba. Mynd:Hvalba 1899.jpg|Hvalba um aldarskiftið, myndin er tikin ár [[1898]] ella [[1899]]. Mynd:Prestfjall a Mountain in Hvalba Suðuroy Faroe Islands.jpg|[[Prestfjall]] og Hvalba, [[juli]] í [[2010]]. Mynd:Hvalbiartunnil and Kolavegur Hvalba Faroe Islands.JPG|[[Hvalbiartunnilin]] er elsti tunnil í [[Føroyar|Føroyum]], bygdur í 1963. Kolavegurin sæst eisini. </gallery> == Keldur == <references/> == Ávísing úteftir == * [http://www.faroestamps.fo/?sprog=&side=fb3b918120568f95ba80319e5b51396d Faroestamps.fo - Hvalba] * [http://www.hvalba.fo/ Hvalba.fo] Hvalbiar kommuna * [http://www.royn.org/ Royn.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502135930/http://www.royn.org/ |date=2010-05-02 }} Bóltfelagið Royn * [http://www.ldimun.com/wb/ LDimun.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091213045036/http://www.ldimun.com/wb/ |date=2009-12-13 }} Felagið Lítla Dímun ger útferðir til Lítla Dímun * [http://www.siging.info/ siging.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502161231/http://www.siging.info/ |date=2010-05-02 }} Í/F Síging, sum bjóðar fram aldargamla føroyska siðin, síging * [http://www.rib62.com/ RIB62.com] Felagið RIB62 eigur bátin Tornado sum ger útferðir í Suðuroynni, í Havn og runt alt landið {{Commonscat}} {{coord|61|36|0|N|6|57|02|W|type:city_scale:30000:FO|display=t}} <br clear="all"> {{Hvalbiar kommuna}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Suðuroy]] [[Bólkur:Hvalba]] 8hybxm4f0dzn2a4i45lpocyo634jopi 0 1329 388341 377728 2026-06-02T23:18:25Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388341 wikitext text/x-wiki '''2005''' ('''[[Rómverska talskipanin|MMV]]''') var eitt vanligt ár, eftir tí [[Gregorianski kalendarin|gregorianska kalendaranum]] var fyrsti dagurin ein leygardagur. Árið er 2005. ár eftir Krist, fimta ár í triðja ártúsund, fimta árið í [[21. øld]] og 5 árið í [[2000-árini|2000-árunum]]. {{Árstal|2005|1990-árini|2000-árini|2010-árini|21}} == Hendingar == * [[30. januar]] - Fyrsta fría tingvalið verður hildið í [[Irak]] síðani [[1958]]. * [[8. februar]] ** Fólkatingsval: Í [[Føroyar|Føroyum]] verða [[Tjóðveldisflokkurin]] og [[Fólkaflokkurin]] størstu flokkar. Valdu tinglimirnir eru [[Høgni Hoydal]] fyri tjóðveldið og [[Anfinn Kallsberg]] fyri Fólkaflokkin. **[[Mynd:Eivør pálsdóttir.jpg|thumb|229x229px|Eivør Pálsdóttir]]Farmaskipið [[M/S Jökulfell]] søkkur 60 fjórðingar í ein landnyrðing úr Føroyum. * [[9. februar]] ** [[Eivør Pálsdóttir]] verður kosin ''ársins føroyingur 2004''. Grundgevingin er, at hon "á ein framúr positivan hátt hevur sett land okkara á heimskortið við vakra sangi sínum". ([http://www.eivor.com/Default.asp?sida=624&TidindiID=242 Eivor.com]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.uf.fo/les_tidindi.asp?Id=22652 ÚF]{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.portal.fo/mitt.php?greinar=3&les_grein=16677 Portal.fo]) ** [[Argja Róðrarfelag]] verður kosið av lesarunum hjá [[Dimmalætting|Dimmu]] at hava framt ''Ársins Ítróttabragd 2004'' ([http://www.drekin.fo/default.asp?Page=main&Mode=showarticle&articleid=475 Drekin.fo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202921/http://drekin.fo/default.asp?articleid=475&mode=showarticle&page=main |date=2016-03-04 }}) ** Ein bilbumba brestur í [[Madrid]], [[Spania]]. 40 fólk koma til skaða. * [[10. februar]] ** [[Norðurkorea]] boðar frá, at landið eigur kjarnorkuvápn at brúka til verju, tí landið følir seg hóttan av [[USA]]. ** [[Saudi Arabia]] heldur sítt fyrsta kommunuval. Bert menn hava valrætt. * [[3. mars]] - Millióningurin Steve Fossett brýtur heimsmetið fyri at flúgva skjótast runt um heimin uttan steðg. * [[9. apríl]] - [[Charles av Wales|Charles prinsur av Wales]] giftist [[Camilla Parker-Bowles|Camillu Parker-Bowles]]. [[File:Charles, Prince of WalesinColombo.jpg|thumb|270x270px|Charles prinsur av Wales]] *[[19. apríl]] - [[Benadikt XVI]] verður pávi, eftir at [[Jóhannus Páll II]] pávi doyr fyrr í mánaðinum. * [[23. apríl]] - Fyrsta [[Youtube]] filmsbrotið verður lagt á heimasíðuna við sama navni klokkan 20.27. * [[26. apríl]] - Undir altjóða trýsti trekkir [[Sýria]] seg aftur úr [[Libanon]] eftir at hava hersett landið í 29 ár. * [[15. mai]] - Ein ferja, full av ferðafólki, hvølvur og søkkur í hvøssum vindi í [[Bangladesh]]. 200 fólk verða saknað. * [[17. mai]] - Kvinnur í [[Kuveit]] fáa valrætt av nýggjum. * [[20. juni]] - [[Margretha drotning]] legði grundarsteinin til Hoyvíkar kirkju. * [[2. juli]] - [[Live8]]: 10 ymiskar konsertir verða hildnar í 10 ymiskum londum og sjónvarpaðar runt um heimin. Konsertirnar eru liður í átakinum "Make Poverty History". * [[7. juli]] - [[Terrorálopið í London 2005]]: Bumbur bresta í 3 tokum í [[Undirgrundin í London|Undirgrundini í London]], og í einum bussi. 52 lata lív, og meir enn 700 fólk koma til skaða. * [[28. juli]] - [[IRA]] boðar frá at tey enda stríðið, sum felagskapurin hevur hildið uppi síðani [[1969]], og biður allar limir at leggja niður vápn síni. * [[22. august]] - Ein 4,1 kg tungur loftsteinur lendir í [[Simbabvi]], og letur eftir seg eitt 150 millimetra stórt krater. * [[29. august]] - [[Ódnin Katrina]] herjar í [[USA]], og hevur stóran skaða við sær. Í minsta lagi 1.836 lata lív av ódnini. * [[12. september]] - Hong Kong Disneyland Resort opnar í [[Hong Kong]]. *[[Mynd:Angela Merkel 2008 cropped.png|thumb|166x166px|Angela Merkel í 2008.]][[19. september]] - [[Norðurkorea]] gongur við til at gevast at framleiða kjarnorkuvápn. * [[30. september]] - ''[[Jyllands-Posten]]'' printar óhóskandi tekningar av [[Muhammed]]. * [[1. oktober]] - Bumbur bresta á [[Bali]] í [[Indonesia]]. 26 fólk lata lív, og meir enn 100 fólk koma til skaða. * [[8. oktober]] - [[Jarðskjálvti]] rakar Kashmir umráðið í [[Asia|Suðurasia]]. 80 000 fólk lata lív. * [[19. oktober]] - Rættargongdin móti [[Saddam Hussein]] byrjar. * [[29. oktober]] - Bumbur bresta í indiska høvuðstaðnum [[Delhi]]. Í minsta lagi 61 fólk lata lív. * [[9. november]] - Í minsta lagi 50 fólk lata lív og meir enn 120 koma til skaða, tá ein røð av sjálvmorðsbumbum bresta í [[Jordan]]. * [[13. november]] - Onglendingurin Andrew Stimpson verður fyrsta skrásetta manneskja, ið verður frískt av [[HIV-virus]] * [[22. november]] - [[Angela Merkel]] verður fyrsti kvinnuligi kanslari [[Týskland]]s. * [[23. desember]] - [[Kjad]] lýsir við kríggi ímóti [[Sudan]], eftir eitt álop, ið hevði við sær at 100 fólk lótu lív. * [[31. desember]] - Eitt eyka sekund, 23.59.60, verður lagt afturat klokkuni til at enda árið. Síðst hetta kom fyri, var tann [[30. juni]] [[1998]]. === Ítróttur === ==== Fótbóltur ==== * [[4. juni]] - [[Føroyar]]-[[Sveis]] 1-3 (0-1) á [[Toftir|Toftum]] - HM-undandystur (1-1: [[Rógvi Jacobsen]], 70.) * [[8. juni]] - [[Føroyar]]-[[Írland]] 0-2 (0-0) á [[Tórsvøllur|Tórsvølli]] - HM-undandystur == Føðingar == *[[26. juni]] - [[Alexia prinsessa av Niðurlondum]], dóttir [[Willem-Alexander|Willem]] kong. *[[15. oktober]] - [[Christian prinsur av Danmark]], sonur [[Krúnprins Fríðrikur|Fríðrik]] krúnprins. *[[3. desember]] - [[Sverre Magnus prinsur av Noregi]], sonur [[Krúnprins Hákun|Hákun]] krúnprins. == Andlát == *[[File:Pope John Paul II (cropped).jpg|thumb|Jóhannus Páll II pávi.]][[7. februar]] - [[Atli P. Dam]], fyrrverandi [[løgmaður]] og varastjóri í [[Føroya Realkreditstovnur|Føroya Realkredittstovni]] (f. [[1932]]) * [[20. februar]] - [[Sandra Dee]], amerikonsk sjónleikarinna. (f. [[1944]]) * [[2. apríl]] - [[Jóhannes Páll pávi II]], (f. Karol Józef Wojtyła) (f. [[1920]]) * [[6. apríl]] - [[Rainier III prinsur av Monako]] (f. [[1923]]) * [[2. juni]] - [[Eyvindur Mohr]], føroyskur listmálari (f. [[1926]]). * [[1. juli]] - [[Luther Vandross]], amerikasnkur R&B sangari (f. [[1951]]) * [[7. september]] - [[Finnbogi Ísakson]], føroyskur politikari (f. [[1943]]). * [[20. september]] - [[Simon Wiesenthal]], nazi-jagstari (f. [[1908]]). * [[24. oktober]] - [[Rosa Parks]], mannarættinda aktivistur. (f. [[1913]]) * [[26. november]] - [[Ingálvur av Reyni]], føroyskur listmálari (f. [[1920]]). * [[25. desember]] - [[Birgit Nilsson]], svensk operasongkvinna (f. [[1918]]) {{Commonscat}} [[Bólkur:2005|*]] d7r4ox9j4tjly7ni2nty6g44rwz5csi 0 1520 388344 381185 2026-06-03T00:51:22Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388344 wikitext text/x-wiki [[Mynd:BentoXVI-30-10052007.jpg|thumb|200px|right|Joseph Ratzinger]] '''Bænadikt 16. pávi''' ([[Latínskt mál|latín]]: ''Benedictus XVI'') varð føddur ''Joseph Alois Ratzinger'' hin [[16. apríl]] [[1927]] í býnum [[Marktl am Inn]] í Bayern í [[Týskland]]i. Hann doyði hin [[31. desember]] [[2022]] í [[Vatikan Býur|Vatikaninum]]. Joseph Ratzinger, professari í [[gudfrøði]], gjørdist 95 ára gamal.<ref name="vaticannews122022"/><ref name="bbc2022"/> Hann var [[Konservatisma|konservativur]], trúgvur móti lærusetninginum og berjist hart móti liberaliseringum í [[Rómverska-katólska kirkjan|rómversku-katólsku kirkjuni]]. Hann var erkibispur í [[München]], áðrenn hann gjørdist leiðari í deildini hjá [[Vatikanið|Vatikaninum]] fyri spurningar um lærusetningin. Hesa støðuna brúkti hann millum annað til at berja niður [[Suðuramerika|suðuramerikonsku]] frælsisteologina, sum var ávirkað av [[Marxisma|marxismu]]. Ratzinger er kendur fyri at hava verið høgra hond hjá [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannesi Páll 2.]] páva. Eftir at Jóhannes Páll 2., pávi andaðist [[2. apríl]] í [[2005]], varð Joseph Ratzinger valdur pávi við nýggja navninum Bænadikt XVI. Bænadikt pávi tók við embætinum [[19. apríl]] sama ár.<ref name="uffo2005"/><ref name="kvf022013"/> Tann 85 ára gamli pávin Bænadikt 16. almannakunngjørdi 11. februar 2013, at hann fór frá sínum embæti, sum tann fyrsti pávin síðani [[Grækaris 12.]] í 1415. Orsøkin er, at pávin ikki longur metur seg hava heilsu til at halda fram.<ref name="kvf022013"/> Eftirmaður hjá honum gjørdist [[Frans pávi]].<ref name="kvf032013"/> Síðan 2013 búði fyrrverandi pávin í einum gomlum kleystri í Vatikaninum. Tá hann í 2020 fór til Týsklands at vitja sjúka beiggja sín Georg, gjørdist fyrrverandi pávin sjálvur álvarsliga sjúkur, men hann kom fyri seg aftur.<ref name="portal2020"/><ref name="vaticannews2022"/> Seint í 2022 gjørdist hann enn eina ferð álvarsliga sjúkur, men heilsan bara versnaði. Fyrrverandi pávin andaðist, 95 ára gamal, á seinasta degnum í desember mánaði í Mater Ecclesiae kleystrinum í Vatikaninum.<ref name="vaticannews122022"/> == Sí eisini == * [[Katólsk kirkja í Føroyum]] * [[Vatikanið]] == Keldur == {{reflist|refs= <ref name="vaticannews122022">[https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2022-12/pope-emeritus-benedict-xvi-dies-aged-95.html Farewell to Benedict XVI: ‘Humble worker in vineyard of the Lord'], vaticannews.va, 31. desember 2022 </ref> <ref name="bbc2022">{{Cite web |date=31. desember 2022 |title=Former Pope Benedict XVI dies at 95 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-64107731 |publisher= bbc.co.uk |access-date=31. desember 2022}} </ref> <ref name="uffo2005">[http://www.uf.fo/les_tidindi.asp?Id=24471 ÚF: "Joseph Ratzinger verður Benadikt XVI pávi"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025204147/http://www.uf.fo/les_tidindi.asp?Id=24471 |date=2005-10-25 }} ([[19. apríl]] [[2005]])</ref> <ref name="kvf022013">[https://kvf.fo/Archive_Articles/2013/02/11/eg-havi-ikki-styrkina-longur - Eg havi ikki styrkina longur], kvf.fo, 11.02.2013 </ref> <ref name="kvf032013">[https://kvf.fo/Archive_Articles/2013/03/13/frans-i-pvi-vsti-seg-fyri-mannamgvuni Frans I pávi vísti seg fyri mannamúgvuni], kvf.fo, 13.03.2013 </ref> <ref name="portal2020">[https://portal.fo/dagur-31863/fyrrverandi-pavi-alvarsliga-sjukur.grein Fyrrverandi pávi álvarsliga sjúkur], portal.fo, 3. august 2020</ref> <ref name="vaticannews2022">[https://www.vaticannews.va/de/vatikan/news/2022-04/vatikan-papst-emeritus-benedikt-xvi-geburtstag-gaenswein-horeb.html Benedikt XVI. wird 95 - Gänswein: „Es geht ihm gut und er ist guter Dinge“], vaticannews.va, 16 April 2022 </ref> }} == Ávísingar úteftir == * [http://www.vatican.va Vatican.va - Heimasíða hjá páva] * [http://www.katolsk.dk Katolsk.dk - Biskopsdømið Keypmannahavn] <!----> {{Commonscat|Benedictus XVI}} [[Bólkur:Pávi]] [[Bólkur:Føðingar í 1927]] [[Bólkur:Andlát í 2022]] [[Bólkur:Týskarar]] 7vw013gi4l8ner1mvmvi649x2ef7yjr 0 1752 388352 385983 2026-06-03T07:15:20Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388352 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Hattarvík | native_name = | other_name = ''Hattervig'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Hattarvik_Fugloy_Faroe_Islands.JPG | image_caption = Hattarvík <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Norðoyar]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Fugloy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Fugloyar kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 14 | population_date = 2015 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2014-10-20 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-767 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 27-00-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Hattarvik on Faroe map.png | }} '''Hattarvík''' er ein bygd í [[Fugloy]]. Hon er tann eystasta bygdin í [[Føroyum]]. Hattarvík varð fyrstu ferð nevnd í [[Hundabrævið|Hundabrævinum]], sum varð skrivað einaferð í tíðarskeiðnum 1350-1400. Í Fugloy eru tvær bygdir: [[Kirkja (bygd)|Kirkja]] og Hattarvík. Strekkið ímillum Kirkju og Hattarvík er 6 km. Í [[1970-árini|sjeytiárunum]] varð vegur gjørdur millum bygdirnar á Fugloynni. Arbeiðið við at gera vegin byrjaði miðskeiðis í sjeyti-árunum og varð vegurin tikin í nýtslu í umleið 1990. Í dag eru nøkur akfør í oynni. Kirkja og Hattarvík eru bygdir, sum síggjast at hava verið um leið ár 1350-1400, men sum kunnu vera eldri. Íbúgvatalið vaks upp í 100 fólk beint fyri [[Seinna heimskríggj]] og tók so at minka serliga frá 1960 og úteftir. Sambært tølum frá [[Hagstova Føroya|Hagstovuni]] í 2014 búgva 14 fólk í Hattarvík, men um veturin eru í mesta lagi seks fólk har. Tá mest fólk búðu í bygdini – umleið 1940 – vóru tey umleið 100. Í bygdini er kirkja og skúli. Kirkjan er bygd í 1899 og skúlin er bygdur í 1926. Kirkjan hevur áður verið á Kirkju, men tá nýggj kirkja skuldi byggjast í [[1830-árini|1830-árunum]], varð avgjørt at byggja hana í Hattarvík. Á Kirkju var ongin, ið tá kundi vera kirkjuverji, av tí at flestu menn á Kirkju gingu burtur við báti í 1818. Og ongin orsøk var at flyta hana frá Hattarvík, so ístaðin bleiv nýggj kirkja bygd har í 1898-1899, tí fyrra kirkjan var illa farin. == Søga == === Fugloyarbók === Sandoyarbók, sum [[Jóannes í Króki]] fór undir í 1821 og fullførdi 10 ár seinni, er uttan iva høvuðsavrikið hjá Jóannesi í Króki. Hetta verk var øðrum til fyrimynd, og úti í Fugloy fór [[Hanus Hansen]] (Hanus Hanusarson) (1794-1854), bóndi á Kellingargarði í Hattarvík, undir eitt sovorðið stórarbeiði. Hansara verk, [[Fugloyarbók]], hevur 97 [[kvæði]] á 399 blaðsíðum. Hon varð givin próvstinum [[V. U. Hammershaimb]] sum gáva. Hóast Fugloyarbók má roknast at vera av minni týdningi enn [[Sandoyarbók]], inniheldur hon nógv, ið ikki er at finna aðrastaðni. == Hattarvíkar kirkja == [[Mynd:Hattarvik Fugloy Faroe Islands.JPG|thumb|right|250px|Kirkjan í Hattarvík ár 2010.]] Tann 5. februar 1818 vóru teir flestu av monnunum á [[Kirkja (bygd)|Kirkju]] - sjey í tali - á útróðri. Á heimleið drakk báturin í ósløttum [[Sjógvur|sjógvi]], og hann sakk. Bert tveir vórðu bjargaður, men annar teirra doyði, áðrenn teir vunnu upp hús í [[Svínoy]]. Tá oyggin, stutt eftir hetta, skuldi hava nýggja [[Kirkja (hús)|kirkju]] - sum higartil hevði verið á Kirkju - varð avgjørt at byggja hana í Hattarvík. Kirkjan var vígd í 1833. Í 1881 verður kirkjusýn hildið. Tá verður um kirkjuna sagt: Kirkjan í Fugloy er í ringum standi. Tornið er rotið og somuleiðis viðurin undir vindeygunum. Kirkjusýn vóru aftur í 1893 og 1896, men ikki fyrr enn í [[juni]] 1898, tá [[Símun Mikael Zachariassen]] staðfestir at kirkjan er at kalla ónýtilig, hendir nakað. 3. august hetta árið skrivar kirkjueftirlitið til [[Føroya Løgting]] við umbøn um at játta DDK 5836,70 kr. til at byggja nýggja kirkju fyri í Hattarvík, 24 x 12 alin til støddar. Tilboðið hevur [[Petur í Mattalág]] givið, og 20. september skriva hann og [[Christian Bærentsen]], amtmaður, undir byggisáttmála. Afturat sær hevði Petur Magnus av Kamarinum, sum gjørdi timburarbeiði, og í Hattarvík vóru fleiri menn bæði til grót, [[træ]] og [[jarn]], sum ivaleyst hjálptu til meir enn teir átta pliktarbeiðs-dagarnar, teimum vóru álagdir. 9. november 1899 sigur prósturin í skrivi amtinum frá, at Heilmann, prestur á [[Viðareiði]], hevur vígt kirkjuna 29. oktober. Og vígsludagin hava Líggjas í Keldhúsinum og Guttormur í Geilini sýnað hana og váttað, at alt er væl úr hondum greitt. Gamla kirkjan stóð uppi í [[Húsi]] á markinum millum bø og haga. Nýggja kirkjan verða sett í býlinginum niðri í Húsi - á grundstykki, sum festið í Uttarstovu átti. == Sagnir úr Hattarvík == [[Mynd:Detailed_map_fugloy_2006.jpg|thumb|right|250px|Kort av oynni.]] === Huldumaðurin og seyðamaðurin === Óskepna var komin at vera í einum hagaparti. Hetta helt so við í langa tíð, at seyðurin har vildi ikki trívast, og seyðamenninir doyðu, ein fyri og annar eftir. Menninir, ið áttu hagapartin, fingu fremmant seyðaslag at sleppa upp í hin seyðin; men einki hjálpti. Í endanum kom ein nýggjur seyðamaður, sum seyðurin treivst so væl hjá og varð bæði nógvur og feitur uttan í einum bóli; tann seyður, ið tók støðu har, kundi ikki lukkast. Hesin seyðamaður hevði tann vana, at hann gekk ikki tann vegin, sum hinir altíð vóru farnir, tá ið teir vóru burtur í haga. Ein dagin, sum hann er farin burtur í haga, møtir hann einum huldumanni. Huldumaðurin spyr, hvussu til stendur við seyðinum. “Tað stendur væl til hjá mær,” sigur seyðamaðurin, “uttan í einum bóli; men her hevur altíð verið so ring skepna fyrr.” “Tað vil eg væl trúgva,” segði huldumaðurin, “og eg skal nú siga tær frá, hvussu hetta hevur borið til: Hinir fyrru seyðamenninir hava altíð gingið ein annan veg, enn tú gongur, og beint undir tí veginum, sum teir hava gingið, liggja hús míni. Teir hava traðkað hol á takið hjá mær, so tað er komið at leka; men tú ert farin annan veg, og tí hevur tað eydnast tær so væl at røkta seyðin. Men hitt eina bólið, sum seyðurin ikki vil trívast í, skalt tú bróta niður, taka upp tað, sum liggur undir tí norðasta hornasteininum, og so byggja bólið upp aftur.” Maðurin so gjørdi, og tá ið hann lyfti tí norðasta hornasteininum upp, lá eitt rúnarhorn undir, sum ein annar hevði lagt har av tjóvskum sinni fyri at ganda seyðin. Hann bygdi bólið aftur, og tá doyði ikki ein seyður longur.<ref name=":0" /> === Huldufólkið í Útistovu === Søgn er, at huldufólk búðu í Útistovu í Hattarvík. Tann kona, ið greiddi mær hetta, segði frá, at tá hon var nakað ung, sat hon og vaggaði tí yngstu systrini; tá kom ein gráklæddur maður inn og læt hurðina upp til stovuna. Hann varð standandi har við dyrnar og hugdi inn til sín, men segði einki. Hon varð ógvuliga bangin, men tordi ikki at rýma frá systrini. Endin var tann, at hon orkaði ikki at sita har longur men royndi at taka systrina í kneppið og leyp so upp í eina sokallaða himmalsong og krógvaði seg undir dýnuni. Hon var tó so bangin, at hon mátti fara at kaga eftir manninum og vita, hvat ið hann nú fór at gera. Tá sá hon, at hann stóð og kagaði eftir teimum. Tá orkaði hon ikki longur at tiga, men mátti skera í róp eftir mammuni, sum var í kjallaranum og mjólkaði. Mamman, sum hoyrdi hetta neyðarróp, kom við tað sama, men tá var eingin maður at síggja.<ref>Andreas Weihe: “Søga og søgn”, 1933</ref> === Flotoyggj === Fugloyggin var av fyrstu tíð [[flotoyggj]]. Menn róðu at henni til at kasta stál á hana og festa hana so í botn, men einki batti, tí fult stóð av trøllum fram við bakkanum, og tey loftaðu øllum, ið blakað varð á land, og tveittu tað út aftur á [[Sjógvur|sjógv]]. So vóru allir prestarnir heintaðir saman fyri at fáa oynna til at standa. Teir vóru fluttir út til hennara og bíndu ikki av henni alla tíðina, meðan róð varð, at hon skuldi ikki fara burtur úr eygsjón. Ein av prestunum stóð fremstur í bátinum og kastaði [[Bíblian|Bíbliuna]] upp á land, meðan allir hinir stardu upp á oynna. Tá hjálpti; teir vóru mentir yvir trøllunum og vendu tey um til túgvur. Túgvurnar hava staðið tjúkt eftir bakkanum við [[Kirkja (bygd)|Kirkju]] fyrr, men nú eru tær burturfarnar, sum tað er matað niðanundir av brimi. <ref>Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901</ref> === Gullheyggjur === Tríggir menn komu úr [[Noreg]]i til [[Fugloy]]ar í Føroyum um tað bilið, tá ið [[Haraldur Hárfagri|Haraldur kongur hin hárfagri]] legði alt Noregs land undir seg. Gunnar æt hann, ið fyri teimum var, og Tróndur æt annar teirra, ið við honum vóru. Gunnar búsettist í Hattarvík. Hann hevði nógv [[gull]] við sær og ein ring um armin, sum kundi verja hann fyri trølldómi. <ref>Jakob Jakobsen: ''Færøske folkesagn og æventyr''. 1898-1901.</ref> Ein gandakelling, Steinvør, sum búði við [[Kellingará]] í Hattarvík, átti eina fosturdóttur, sum hon vildi so fegin hava gifta við Gunnari. Hon hevði allar vælir sínar frammi at fáa hann til at vera góðan við hana, men ikki batti. Tá gáddi hin gamla um ringin, sum hann hevði um armin, slepti so Gunnari og gav seg í lag við Trónd at lokka hann. Honum fekk hon skjótt bilbugt við, tí hann hevði einki til at verja seg fyri gandi. Hon sigur við hann, at hann fær ikki Gunnhild, dóttur sína, uttan hann fær henni fatur í ringin, sum Gunnar ber um armin. Ringurin er eitt virðileyst ting, heldur hon fyri, og hevur einki at týða, so tað er tað minsta, hann kann gera henni afturfyri. Tróndur lovar at royna. Um náttina, meðan Gunnar svevur, skal hann taka ringin burtur av armi hansara; men Gunnar vaknar í sama bili, sum hin nertir við, og drepur so Trónd, tí at hann sær, at hann vil svíkja seg. Meðan hevur kellingin skapað fosturdóttrina um til ein ravn. Tá ið Gunnar kastar tann blóðiga kroppin út, situr ravnurin uppi á tekjuni. Gunnar tekur boga sín og skjýtur hann, so hann dettur deyður niður, og kennir nú kroppin á Gunnhild, sum er vorðin umskapað aftur í fólkalíki. Nú er kellingin kjarnað og svør, at hon skal hevna honum hetta aftur tíðliga ella seint. Hon roynir allar vælir at fáa fatur á einum lindormi til at leggja á gull Gunnars og forða honum at koma at tí. Ein morgun, sum hon hyggur út, sær hon lindormin liggja á bønum. Nú er frøi á henni; hon gevur orminum bróst síni at súgva, at hann skal trívast væl og vaksa skjótt. Hon kennir á sær, hvussu hann drekkur lívið úr henni, sum hann sýgur; men hon leggur ikki lag í tað, bara hon fær hevnd. Næsta vár fór Gunnar víkingur burtur at herja. Alt visti kellingin og sá, at hann festi sær konu tað sama summarið. Tá ið nakað leið at tíðini, sum Gunnar skuldi koma aftur, bar hon lindormin út á gull hansara; tað var goymt í jørðini undir húsi Gunnars, har sum nú Gullheyggjur er. Ein stór jøvn hella liggur uppiá, skínandi hvít at síggja. Har gróv kellingin undir grundini og setti kropp Trónds aftur í holið sum tøpp. Ikki hevði hon bindindi at bíða, til Gunnar kom; tá ið hon sá skip hansara, skapaði hon seg um til ein hval, fór ímóti skipinum og slerdi tað sundur í sor. Tað var Gunnars bani, tí ringurin vardi hann bert á landi og ikki á sjógv. Men gandakellingin læt sítt lív har eisini, tí lindormurin hevði sogið allan merg burtur úr henni. Lindormurin varðveitti gullið og liggur á tí enn. Høvur hansara liggur undir øskudunganum (“niðri á øskudunga”, sum tey rópa tað) tætt undir húsunum í Hattarvík, men halin liggur “inni á tjørn” (innantil á hálsinum, hálvan fjórðing frá bygdini). Buktin liggur á gullinum undir Gullheyginum. Søgn er, at, fær ormurin høvdið út undan øskudunganum, skal Hattarvík forganga. Seksti ár herfyri fóru nakrir menn úr Hattarvík at grava eftir gullinum oman fyri [[Dyrhamar]], har sum kellingin skuldi seta tøppin í, men góvu arbeiðið yvir, tí at teir hildu seg hoyra blástur av orminum. Onnur frásøgn um gullið í Gullheyggi er tann, at Gongu-Rólvur skuldi koma skipráki til Hattarvíkar og so grava gullkistu niður har í áðurnevnda heyggj. === Jógvan og Eyðun Tróndarson === Tróndur bóndi á Kellingargarði í Hattarvík í Fugloy átti tríggjar synir: Eyðun, Heinrikur (eyknevndur “Gorsi”) og Jógvan. Ein suðuroyingur spáddi teimum einaferð, meðan teir vóru á ungum aldri, og segði við teir, at teir kundu spæla á landi og havi, sum teir vildu: einki skuldi vera teimum at skaða - uttan hin yngsti, Jógvan, skuldi hava eina ringa konulukku. Jógvan Tróndarson var ein hendingsmaður, mestur sum høvdingur í Fugloy, tiltikin bæði sum bjargamaður og sjómaður. Men óskepnuligur maður var hann: tríggjar ferðir giftur og tó ungur maður: tríati ár, tá ið síðsta konan doyði. So gekk spádómurin út. - Tá ið hann giftist aðra ferðina, flutti hann yvir á Kirkju til at búgva, og har varð hann verandi til sín deyðadag. Eingin bátur fór til útróðrar, uttan Jógvan Tróndarson vildi. Hann hevði útróðrarbát í Skarðsvík á eystursíðuni á Fugloynni, mestur tríggjar fjórðingar frá bygdini á Kirkju, har sum hann búði, og søgnin sigur, at árla um vetrarmorgnarnar, tá ið myrkt var og útróðrarlíkindi tóktust ymis, vóru hattarvíkingar, sum eisini róðu út í Skarðsvík, vanir at fara út fyri dyr og hyggja niðan á Kross (fjallið ímillum Kirkju bygd og Hattarvíkar), um teir kundu síggja lyktarljós Jógvans (tí Jógvan og menn hansara høvdu altíð tendraða lykt hjá sær, tá ið teir gingu til Skarðsvíkar um vetrarmorgnarnar). Sóu teir lyktina uppi á Krossi, so vistu teir, at tað vóru góð útróðrarlíkindi, og gjørdu seg til at fara. Jógvan fann miðið tað, sum rópast Gjómið (av tí, at gjógv er til ýtis): ein torragruður, tveir fjórðingar frá landi. Har rógva bæði fugloyingar, svínoyingar, viðoyingar og sundamenn tíðum enn. Einaferð bjargaði Jógvan einari bátsskipan við lendistøðna á Kirkju. Ein boði hevði brotið á bátin, so hann hvølvdist. Eitt kyrruvant pláss er, sum eitur Tróndarvík, nakað sunnan fyri ta gomlu lendistøðna á Kirkju. Ein dagin, sum Jógvan var á útiróðri sunnanfyri, brast hann á høgt. Jógvan skuldi rógva norður til lendingina, men vann ikki longur enn til Tróndarvíkar og dró upp har. Eingin maður hevur lent har hvørki fyrr ella síðani. Jógvan Tróndarson fór í fuglapláss, har sum eingin annar tordi at fara. - Eitt summarið, tá ið hann var farin til bjarga at síða við sonarsoni sínum og navna, fall hin yngri Jógvan í Hvannrókini stóru. Hann hevði klintrast upp oman fyri Hvannrókina, var dottin omanaftur og hevði brotið hol á høvdið. Hin gamli fór tá niður eftir honum og lesti seg upp við honum í føvninginum 26 favnar upp á slætt. Sár yngra Jógvans varð afturgrøtt av einum lekjara á einum hálendskum skipi, ið lá í Hvannasundi, men heilin var brekaður, og ongantíð fekk drongurin sína fyrru heilsu aftur. Ofta kom svøvnur á hann, sum hann sat, og tað var hansara deyði, tí á sínum tjúgunda ári, tá ið hann var farin til fugla ein dagin, sovnaði hann út av Enninum, einum fleygasessi í Norðbergi. Líkið rak upp á Húsum á Kalsoynni. Jógvan var av fótfimastu monnum. Eitt árið slepti hann fimm veðurlombum, einum í hvørt pláss (Hóurskor, Eysturskor, Hvannrókin stóra, Valstakkurin og Grønaskor), og tók so øll hesi veðurlomb aftur eftir einum degi uttan tað størsta, sum fór útav í Hvannrókini. Hann fekk í ryggin á tí, men sá sær ikki føri til at halda tí. Um styrki Jógvans er ein stutt frasøgn. Ein bóndi í Hattarvík, kallaður eiðismaðurin, var óføra sterkur, men eitt óvætti. Eitt árið bóru kirkjumenn hoyggj hjá honum, og Jógvan, sum tá var gamal og gekk við putt (prukku), var við. Eiðismaðurin bant sær eina hoybyrði, sum hann ikki orkaði at bera sjálvur, og heldur eingin annar. Tá kom hin gamli Jógvan út á bøin og bað hoymenninar skúgva byrðina upp á seg; “hann skuldi tó vita, um hann var ikki mentur at standa undir henni,” helt hann. Tá ið teir høvdu fingið byrðina upp á hann, bar hann hana beint í hoygarðin, sum desin stóð. Tá segði beiggin Gorsi, sum lá uppiá: “Ja, bróðir, væl hevur eggjastropin rinið á okkum!” - oftum høvdu teir verið saman og drigið lundar, fingið brotin egg og latið stropan niður í dyllur. Nú er at greina frá Eyðun, elsta bróður Jógvans Tróndarsonar. Hann var niðri upp á landsins besta einaferð saman við øðrum monnum, ið valdir vóru til tess at gera ferð niður og biðja kong geva føroyingum tann konguliga handilin aftur í staðin fyri rættin tann, ið junkar Gabel hevði til handils í oyggjunum. Meðan teir vóru í Danmark, brast ófriður á ímillum Danmarkar og Svøríkis, og teir fóru við í kríggj. Tá ið kríggið var endað, komu allir heim aftur til Føroya uttan Eyðun. Hann leypst, sigur søgnin. Meðan hann var niðri, lá hann saman við einum øðrum føroyingi um næturnar, men ein morgunin var hann horvin, og síðan spurdist hann ikki upp aftur. Altíð hevði hann tráað eftir at sleppa suður, har sum urtirnar gróðu. Einans ferð skal hann tó hava vitjað Føroyar aftur, og harum er henda frásøgn: Eitt útlendskt skip sást ein dagin uttan fyri Fugloy, og bátur kom í land eftir vatni. Fugloyingar undraðust á, so kunniliga sum hesir skipsmenn stýrdu ímillum boðarnar og inn at lendingini. Tá var tað Eyðun, sum stýrdi. Hann fór niðan at húsum og inn í “niðaru stovu”, har sum móðir hansara og bróðirin búðu (nú rópast húsið “suðuri í túni”). Sum hann traðkaði á helluna, ið lá fyri durunum, rillaði hon og glintaði. Tá hevði hann fyri munni á sær: “Tú glintar enn sum áður.” Mamman, sum tá var avgomul og blind og lá í seingini, var einsamøll inni; Jógvan var á útiróðri. Eyðun fór so tigandi og stakk eitt turriklæði niður við songarstokkin og fór so út aftur. Vant var tá í tíðini, at útlendsk víkingaskip komu til Føroya at rána, men hetta skipið gjørdi einki óskil; tað sigldi burtur aftur sama dag og Eyðun í tí, og síðan er einki frætt um hann. Tá ið Jógvan kom heim av útiróðri um kvøldið, fann hann turriklæðið og spurdi: “Mamma, hevur bróðir verið her í dag?” Men hon bara eymkaði seg við. Hellan hevur ligið og rillað til stutt síðani, og smábørn hava havt tað til stuttleika at traðka á hana og fáa hana til at glinta; men nú er bygt út yvir hana.<ref name=":0" /> === Fimti, Sakaris og fjørutrøllini í Hattarvík === Eitt kvøldið - tað er ikki meira enn nøkur mannaminni síðani - fóru børnini í Hattarvík í Fugloy út at spæla sær, og høvdu tey tá fyri at renna út og inn úr húsunum. Um ljósatendring kemur eitt av teimum inn rennandi í býlinginum “uppi í Húsi” og sigur: “Eitt trøll kom eftir mær.” Barnið setst niður við dyrnar, men í sama viðfangi verður ein armur rættur inn ígjøgnum dyrnar og tekur barnið út aftur við sær. Sum ikki var undarligt - róp kom, tá ið barnið hvarv, og út leyp ein gamal maður, sum tey rópaðu “Fimta”; hann fór eftir trøllinum, sum tá var farið yvir um húsini, fekk tað aftur niðri á bakkanum og tók barnið frá tí; men í tí sama leyp trøllið yvir á sjógv, og varð tað tí hildið fyri at vera eitt “fjørutrøll”. Fimti var so kallaður av tí, at hann var hin fimti maður í tí húsi, sum bar navnið Hanus. Hann var bæði klókur og væl lærdur maður. Nøkur ár eftir fór aftur at merkjast til eitt trøll, sum eisini kom frá sjónum. Í fyrstuni kom tað ikki, fyrr enn myrkt var; men hvørt sum tíðin longdist, kom tað fyrr og fyrr hvørt kvøldið, og tá ið átta dagar vóru farnir, kom tað í skýmingini. Ógvuliga øgiligt var tað at síggja; nógvur tari vóks uppi á tí, og nógv grót dró tað uppi í sær. Fólk ræddust illa, og eftir dagssetur tordi eingin at fara út fyri dyr. Vatn og hvat annað, ið nýtast skuldi um kvøldið, mátti alt vera innborið, meðan dagur var. Tá ið trøllið kom, ljóðaði tað rætt sum tað hevði drigið tveir mylnusteinar uppi í sær, og var tað, sum alt túnið hevði verið leyst og malið um koll undir fótunum á tí. So stórt var hetta fjørutrøllið, at tað stóð upp um mønuna á húsunum “niðri í Húsi”. Soleiðis gekk tað eina langa tíð, og illa mundi verið burturúr, um ikki ein maður, Sakaris nevndur, niðri í Húsi hevði hildið seg mentan at beina trøllið burtur. Eitt kvøldið, sum tað var á veg til at koma, fór hann út til at taka ímóti tí og legði fólkinum við, ið inni var, at eingin mátti koma út til at hyggja eftir sær, ið hvussu leingi hann var burtur. Leingi var Sakaris burtur; komið var at niðurfaringartíð, og ikki var hann afturkomin enn; men tó tordi eingin út fyri dyr at hyggja eftir honum. So til endan kom hann, vátur sum hann hevði verið drigin upp frá grunni - tað rann úr hvørjum tráði. Hann segðist at hava mánað trøllið niður í eina gjógv, kallað Tøllagjógv, okkurt um hundrað favnar burtur frá húsunum. Síðan hevur einki hoyrst um nakað fjørutrøll. Frá Fimta er sagt, at eitt kvøldið, sum brúdleyp varð hildið í Hattarvík, mánaði hann eina nøgd av trøllum upp yviri á Kirkju (hinari bygdini í Fugloy) og beindi tey so til Hattarvíkar inn í brúdleypshúsið, rætt sum alt var setst til borðs. Tá vildu fólk svíma frá hond við borðið; men hin áðurnevndi Sakaris niðri í Húsi fekk beint tey útaftur. Fyri oman húsini “uppi í Húsi” er ein brekka, sum tey rópa “uppi á Brúnum”. Har skuldi ein huldumaður búgva, og hvønn fyrsta jólamorgun fór Fimti uppskrýddur niðan í Brúnir til at halda jól hjá hesum huldumanni. Tá ið hann kom aftur og fólk spurdu, um hann hevði notið góðan blíðskap, svaraði hann, at sær var sýndur allur blídni, sum nevnast kundi. Fimti var framsíggin maður. Tá ið hann var lagstur á songina av aldurdómi, hildu fólk hann tosa í ørviti við hvørt. Ímillum annað, sum hann tosaði, hoyrdu tey hann siga: “Hoyr tú meg, søtin! (hetta var eitt orðatak hansara) tað mesta, meg gremur, er um tær olmussu einkjurnar, ið yviri á Kirkju fara at liggja.” Hetta vónaði eingin at skula hava nakað at týða. Men árið eftir hendi tann vanlukka á Kirkju, at ein bátur við sjey monnum umkomst fyri lendingini, og bert ein maður var bjargaður. - Tá ið Fimti varð spurdur, hvussu tað fór at vera við ætt hansara, um tað fóru at vera nógvir eftir hann, sum itu Hanus, svaraði hann, at tað fór at vera fimti, sætti og sjeyndi og so ikki meira. Og so varð: tveir komu aftan á hann, sum itu Hanus; men tá ið tann áttandi skuldi koma, tá var tað genta<ref name=":0" /> === Jústinus løgmaður === Einaferð fyrr í tíðini búði [[løgmaður]] í [[Fugloy]]. Hann æt [[Jógvan Justinusson|Jústinus]] og sat sum bóndi á Kellingargarði í Hattarvík. Hann sigst at hava fingið løgmansembæti í [[Føroyum]] í løn fyri tað, at hann bjargaði einari bátsskipan niðri við lendistøðina í Hattarvík. Síðan hevur tað plássið verið nevnt Jústinusartangi eftir honum.<ref name=":0">Jakob Jakobsen: ''Færøske folkesagn og æventyr''. 1898-1901</ref> Jústinus og ein húskallur hansara fóru eina ferð við bát út í [[Bispin]] (stakkur norðan fyri Fugloynna) til at fleyga [[Fuglur|fugl]]. Húskallurin kleyv upp í stakkin, men Jústinus var eftir í bátinum. Tá sá løgmaðurin ein steinkóp, sum lá og fetti sær á einari fles, nakað um hálvan fjórðing sunnan fyri stakkin. Hann róði til flesina og bant bátin fastan við tangan, leyp upp á flesina eftir kópinum, men vann einki. Hann vildi venda aftur, men tá var báturin losnaður frá og fór rekandi norðureftir. Húskallurin í Bispinum var varur við bátin, ið kom rekandi, og til alla lukku bar streymurin hann so tætt at stakkinum, at maðurin fekk lagt netið á fleygastongini niður yvir stevnið á bátinum og drigið hann til sín. So róði hann til flesina og bjargaði húsbónda sínum. Henda flesin, sum nevnd hevur verið “løgmansskerið” síðani, er nú burturtikin av brimi. Einaferð kom Jústinus løgmaður óvart á ein tjóv, rætt sum hann var at bróta inn í eitt gróthús hansara. Tjóvurin bønaði hann einki at gera sær, og Jústinus slepti honum, men varnaði hann ikki at gera slíkt oftari. Sama árið fór løgmaður til [[Tórshavn|Havnar]] til ólavsøkutingið, men sum hann sat í rættinum, kom hesin sami tjóvur inn og spurdi løgrættismenninar, hvussu mikil sekt ið lá á manni, sum slepti einum tjóvi og segði ikki frá honum. Tá svaraði løgmaðurin, sum kendi skálkin aftur og visti, hvat ið hann hevði í huga: “Eg skal lata tjóvabøturnar, men tú skalt hanga í gálganum.” Og [[løgmaður]] galt peningin alt fyri eitt og legði seksti dálar fram á borðið, men tjóvurin varð hongdur. Um hetta mundið sat ein einkja á Húsagarði í Hattarvík, sum átti ein so frálíkan fuglahund, at tí manni, sum fór til fugla við honum, kravdist einki annað enn at fylgja honum til plássið og so leggja seg at sova. Tá ið maðurin vaknaði, kundi hann fara heim við eini heilari byrði av lundum, sum hundurin hevði fangað. Løgmaðurin bar ofta upp á mál við hana um at selja sær henda [[Hundur|hund]], men hon sýtti hvørja ferð. So kastaði hann hatur á hana og gjørdi tað í hevnisøk, at hann rak hana burtur av garði hennara í Hattarvík. Hon átti eitt annað festi í [[Hvannasund]]i í [[Viðoy]] og flutti hagar at búgva. Men løgmaður var eftir henni og fekk gjørt so mikið, at hon misti hetta festið við. So flutti hon inn á [[Strendur]] í [[Eysturoy]], hvar hon átti eina hálvmørk í jørð. Men heldur ikki her varð hon verandi. Tá stóð kirkja á Skála við ta ánna, sum rópast [[Kirkjuá]]. Men ein sunnudag í kirkjutíð kom eitt vatnlop so dáttliga á, at tað tók kirkjuna út á [[Sjógvur|sjógv]], og øll, ið inni vóru, týndu lívið. Tá varð tað lovað, at, har sum tað fyrsta sprekið av kirkjuni kom rekandi, í tí staði skuldi hon verða bygd upp aftur, og tað var beint niðri undir hálvmørkini, sum hin áðurnevnda einkjan átti og búði á. So skifti hon til [[Nólsoy]]ar. Har náddi løgmaður henni ikki, og síðan livdi hon í friði og náðum alla sína ævi. [[Jógvan Justinusson|Jústinus løgmaður]] átti tveir synir. Hin eldri fekk Kellingargarð eftir pápan; hin yngri giftist til løgmansgarðin á Steig í Vágum. Við skilnaðin gav løgmaður yngra soni sínum fýra óðalsmerkur innangarðs uttan fyri Tvættá á Kirkju (í Fugloy) og ein hagapart fyri seg sjálvan ytst í [[Skarðsvík]]. Festibrævið skrivaði løgmaður “uppi á Krossi”, á fjallinum ímillum Kirkju og Hattarvíkar.<ref>''Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901''</ref> === Floksmenninir === Floksmenninir vóru tiltikin bartrog, ið livdu í [[Føroyum]] fyri nógvum hundrað árum síðan. Teir itu Høgni Nev, Hálvdan Úlvsson og Rógvi Skel og vóru úr Hattarvík. Ein fjórða, Sjúrð við Kellingará, noyddu teir afturat sær. Teir søgdu fyri kongi, at tað livdist ikki í Føroyum fyri ófriðarkroppum og fingu hann at senda sær svørð og onnur vápn at verja sær við. Men veruliga ætlan teirra var at leggja undir seg allar Føroyar. Fimti mans fingu teir í part við sær, flestar úr [[Suðuroy]], og stevndu teimum til fundar á [[Gøtueiði]] at leggja til rættis. Men yvirvøldin í [[Havn]] frætti um ætlanina, tók viðhaldsmenn teirra og sendi síðan fólk at taka floksmenninar. Eftir harðan bardaga í [[Svínoy]] vórðu teir tiknir og [[Deyðarevsing|dømdir til deyða]] fyri m.a. at hava dripið bóndan í [[Árnafjørður|Árnafirði]]. Floksmenninir vóru síðani førdir uppá á hægstan Valaknúk, omanstoyttir haðani og grivnir niðriundir. <ref>{{Cite web |url=http://www.heimabeiti.fo/default.asp?page=594 |title=Archive copy |accessdate=2014-10-20 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305073942/http://www.heimabeiti.fo/default.asp?page=594 |dead-url=yes |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305073942/http://www.heimabeiti.fo/default.asp?page=594 }}</ref> == Postur == Nær postskiftisstøð er skipað í Hattarvík, vita vit ikki við vissu, men elsta skrivið viðvíkjandi Hattarvík, sum vit finna í skjølunum hjá postverkinum, er dagfest 12. juli 1932. Hetta er ein umsókn frá Marionnu Fuglø um at gerast postskiftiskvinna í Hattarvík. Hon verður sett í starvið. Onnur skjøl benda á, at Tróndur Fuglø, sum er faðir Marionnu Fuglø, hevur verið postskiftismaður frammanundan. Hvussu leingi Tróndur Fuglø hevur røkt starvið, geva skjølini onki svar uppá, men í einum brævi verður nevnt, at hann hevur gingið ímillum Hattarvík og [[Kirkja (bygd)|Kirkju]] við og eftir posti. Tá postbáturin ikki fekk samband við Hattarvík orsakað av ókyrru, skuldi postskiftisstøðin í Hattarvík syrgja fyri, at postur ið skuldi sendast, varð borin úr Hattarvík til Kirkju. Komandi postur til Hattarvíkar varð so tikin við heimaftur. Hetta kom ofta fyri, serliga tá nógv høgætt og eysturætt var um vetrarnar. Í 1937 eitur postskiftiskvinnan Marianna Hansen. Hon er nú gift við Óla G. Hansen, keypmanni í Hattarvík. Marianna Hansen doyr tann 23. juli 1953. Í skjølunum síggja vit, at í august 1953 hevur eftirsitandi maður hennara, Óli G. Hansen, tikið við sum postskiftismaður í bygdini. Hann situr við postinum til hann doyr 27. desember 1971. Tann 1. apríl 1972 tekur Katrin Amalia Fuglø við sum postskiftiskvinna í Hattarvík. Hon er dóttur Marionnu og Óla G. Hansen. Seinastu árini hevur maður hennara, Leivur Fuglø, havt ábyrgdina av postinum í Hattarvík. Viðvíkjandi postflutninginum var støðan tann sama í Hattarvík sum á [[Kirkja (bygd)|Kirkju]], tað vil siga, at áðrenn postbáturin fór at sigla í 1914, var ongin regluligur postflutningur. Posturin varð borin úr [[Klaksvík]] og lagdur til heintingar í [[Hvannasund]]i. Tað var postmaðurin, sum gekk úr Klaksvík um [[Árnafjørður|Árnafjørð]] og Hvannasund til [[Viðareiði]]s, ið tók postin til [[Svínoy]]ar og [[Fugloy]]ar við norður í [[Hvannasund]]. Tá onkur úr [[Fugloy]] og [[Svínoy]] kom inn í Hvannasund í ørindum, varð posturin til bygdirnar í Fugloynni og til Svínoyar tikin við útaftur. == Keldur == <references/> == Slóðir == * [http://faroeislands.dk/pages/Dk/HattarvikIndex.htm Myndir og upplýsingar] (danskt og enskt) * [http://www.matrikul.fo/ymiskt/spurna_kapping/2004-07.html Matrikul.fo - Hattarvík (loftmynd frá 1984)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041221004851/http://www.matrikul.fo/ymiskt/spurna_kapping/2004-07.html |date=2004-12-21 }} * [http://www.atlantic.fo/myndasavn/default.asp?bolkaid=18&pageno=1&myndaid=181 Myndasavn (nýggj loftmynd)] * [http://www.folkakirkjan.fo/Default.asp?sida=2903&bolkaid=42 Hattarvíkar kirkja] * [http://www.olivant.fo/index.php?lg=11916 ''Olivant.fo, 11. mars 2004:'' “Sær svart út...”"]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Fugloyar kommuna}} {{Commonscat}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Fugloy]] 5ykhc01cp4tvkcs38spuibsu0q2eqp2 0 1833 388349 386587 2026-06-03T05:12:14Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388349 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Fámjin | native_name = | other_name = ''Famien'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Fámjin and Gluggarni.jpg | image_caption = Fámjin <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Suðuroya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Suðuroy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Fámjins kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 72 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2014-05-09 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-870 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 24-00-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Famjin on Faroe map.png | }} '''Fámjin''' liggur mitt á vestursíðuni á [[Suðuroy]]nni, sum mest sum øll er høg og brøtt og ring at koma til. Einans heilt fáar bygdir eru at finna her. Norðan- og vestanfyri er bakkin høgur og brattur undir [[Gluggarnir|Gluggunum]] (610 m), hægsta fjalli í Suðuroy, har markið er móti [[Froðba|Froðbiar]] sókn. Millum Laðafelli og Borgarknapp er markið móti [[Hov]]i, og víðari úr hesum vakra tindi yvir Borgina og Glopprók í Gásadalsgjógv er markið móti [[Vágur|Vági]]. Sunnan fyri bygdina er bakkin eisini høgur. Gjøgnum tann breiða dalin, ið er umgivin av kambum, tindum og botnum, rennur Áin Mikla. Fleiri smá vøtn eru við ánna. Á hjallanum norðanfyri bygdina er tað stóra [[Kirkjuvatn]]. Hóast einki sethús er í gerð í bygdini, so hevur fólkatalið seinastu 30 árini ligið støðugt omanfyri 100. Seinasta uppgerðin frá [[Hagstova Føroya|Hagstovuni]] í februar 2014 vísir, at 106 fólk búgva í Fámjin,<ref>{{Cite web |title=hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2014-05-09 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> og er tað lægsta fólkatalið síðani 1985. Tá fólkatalið í [[Fámjins kommuna|Fámjins kommunu]], sum bert snýr seg um hesa einu bygdina, var uppá tað mesta vóru 135 skrásett her. Hetta var í 1993, men síðani er talið minkað javnt og samt. Tvørtur um ta breiðu víkina, har bygdin liggur í fleiri býlingum, er eitt sandriv, ið verjir móti tí opna havinum. Ein siglingarrenna er opin í rivinum. Inni í pollinum er kyrt, sum í eini havn, og hagar reka teir grind. Fámjin er [[grindavág]]. 24 [[mørk|merkur]] í [[jørð]] eru í Fámjin, av teimum 2 merkur og 5 [[gyllin]] [[kongs]]. Hagarnir eru Botnur, Múlhagi, Rókhagi, Fjallið Mikla, Miðhagi (deildur í Sunnara og Norðara part), Hamrahagi og Fløtan. Í Fámjin var smoltstøð, hon læt aftur í 2003. Nú er sparkivøllur á staðnum, har sum kørini hjá smoltstøðini stóðu. Í 2006 vann Fámjin heiðurin sum best røkta bygd, umframt best røkta strandarlinja. Aftur í 2010 vann Fámjin heiðurin at vera best røkta bygd. Fámjin er ein av føroysku bygdunum, sum fyrstu ferð verður nevnd í [[Hundabrævið|Hundabrævinum]], sum varð skrivað einaferð í tíðarskeiðnum 1350 - 1400.<ref>{{Cite web |url=http://heimabeiti.fo/default.asp?menu=152 |title=Heimabeiti.fo, Hvussu gomul er bygdin |accessdate=2012-12-06 |archive-date=2015-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715224410/http://heimabeiti.fo/default.asp?menu=152 |dead-url=yes |archivedate=2015-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715224410/http://heimabeiti.fo/default.asp?menu=152 }}</ref> == Navnið == Navnið Fámjin er sjáldsamt, og torført er hjá málfrøðingum at týða, hvønn uppruna tað hevur. Men gomul søgn sigur, at bygdin fyrr æt '''Vesturvík''', men tað finnist ongin skrivlig kelda, ið nevnir Fámjin fyri Vesturvík. So hendi tað, at maður í bygdini og sonur hansara fingu fatur á tveimum konufólkum av einum [[Frakland|fronskum]] skipi, ið lá uttanfyri. Tá ið skipsmenninir sóu, at teir róðu til lands við teimum, fóru teir at rópa: :''femme mien, femme mien!'' Soleiðis skuldi bygdin broyta navn. Brim kom og skipið sigldi burtur. Feðgarnir tóku sær hesar báðar til konu. Mangir sterkir avrekskappar sigast at vera komnir undan teimum. Best hugsandi er at navnið hevur okkurt við "fóm" (skúm) at gera, tí oftani er sera nógvur skúmur í mølini tá ið brim er og tað samstundis er nógvur gróður í sjónum. == Kirkjan == [[Mynd:Fámjin.11.jpg|250px|thumb|Fámjin er sera náttúruvøkur bygd umgyrd av hægstu fjøllunum í Suðuroy]] [[File:Fámjin Kirkja 1.jpg|250px|thumb|250px|[[Fámjins kirkja]]]] [[Fámjins kirkja]] er bygd í [[1876]], hon er úr gróti, hvítkálkað og takt við fløgugróti. í kirkjuni hongur tað fyrsta føroyska flaggið, [[Merkið]], sum [[Jens Olivur Lisberg]] ([[1896]]-[[1920]]) úr Fámjin gjørdi í [[1919]] saman við Janusi Øssurssyni og Paula Dahl. Merkið veittraði fyrstu ferð í Føroyum hin [[22. juni]] 1919, møguliga í samband við eitt brúdleyp í familjuni hjá Jens Olivur. Hann liggur grivin í kirjugarðinum við kirkjuna í Fámjin. Í forkirkjuni stendur ein [[rúnasteinur]], funnin í kirkjugarðinum, óivað gravsteinur. Kirkjan undan hesari varð bygd í [[1826]], í miðøld skal hava verið [[bønhús]] í Fámjin. == Best røkta bygd == Fámjin hevur tvær ferðir fingið heiðurin "Best røkta bygd". Umhvørvisátakið er afturvendandi tiltak, sum Umhvørvisstovan, Visit Faroe Islands, Agenda 21 Stovan og Føroya Náttúru- og Umhvørvisverndarfelag skipa fyri í felag. Fámjin vann heiðurin í 2006<ref>[http://www.hfs.fo/pls/portal/PORTAL.wwv_media.show?p_id=1524574&p_settingssetid=42480&p_settingssiteid=33&p_siteid=33&p_type=basetext&p_textid=1524575 HFS.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> og aftur í 2010.<ref>[http://www.us.fo/Default.aspx?ID=5496&M=News&PID=7480&NewsID=3142&CATID=28 US.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Myndir == <gallery> File:Færøernes.flag.2.jpg|[[Merkið]] veittraði fyrstu ferð í Føroyum hin 22. juni 1919 File:The Famjin Stone a Faroese Runestone.JPG|Í forkirkjuni stendur ein rúnarsteinur, funnin í kirkjugarðinum, óivað gravsteinur File:Famjìn. Suðuroy.1.jpg|[[Per Stig Møller]] og [[Jóannes Eidesgaard]] í Fámjin File:Suðuroy.Fámjin.2.jpg|Fámjin File:Suðuroy.Fámjin.5.jpg|Fámjin File:Kirkjuvatn. Fámjin.01.jpg|[[Kirkjuvatn]] er beint norðanfyri bygdina Fámjin, File:Fámjin.001.jpg|Café Fámjin File:Suðuroy.Fámjin,3.jpg|Kolanám norðanfyri Fámjin </gallery> == Sí eisini == * [[Fámjinsskjalið]] == Keldur == <references/> == Ávísingar úteftir == {{Commonscat}} * [http://www.faroestamps.fo/?side=ddad5135e230e81d1ea4b7739609e1ea Faroestamps.fo: Fámjin] ('''kelda''') * [http://www.folkakirkjan.fo/Web/Kirk/Kirk/famjin.html Folkakirkjan.fo: Fámjins kirkja] * [http://www.faroeislands.dk/pages/Dk/FamjinIndex.htm Fámjin á www.faroeislands.dk] * [http://www.flickr.com/photos/14716771@N05/sets/72157622500228447/ Myndir úr Fámjin á Flickr] [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Suðuroy]] [[Bólkur:Fámjin]] 1sgx6romg63ykvv2yx8g9vdgshbto8l 0 2200 388357 376995 2026-06-03T08:02:24Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388357 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Kommuna| navn = Hvannasunds kommuna| búmerki = | kommunukort = Map-position-hvannasunds-kommuna-2005.png| borgarstjóri = Veronika Petersen| vídd = 33| íbúgvar = 438| íbúgvar_ár = 2009| íbúgvar_km2 = | heimasíða = [http://www.hvannasund.fo Hvannasunds.fo]| viðmerkingar =| }} ''' Hvannasunds kommuna''', kommuna í [[Føroyar|Føroyum]]. Í [[september]] [[2008]] var fólkaatkvøða í kommununi um sammanlegging við [[Klaksvíkar kommuna]]. Úrslitið av fólkaatkvøðuni var eitt greitt nei til samanlegging. == Fakta == ==== Kommunuskrivari ==== * [[1872]] - .. * - [[2007]] [[Gunvør Eliasen]] Tel:585891 ==== ferkm ==== * Stødd 33,1 ferkm. ==== Fólkatal ==== * [[Hvannasund]] 270 fólk * [[Norðdepil]] 167 fólk * [[Depil]] 2 fólk * [[Norðtoftir]] 6 fólk * [[Múli]] 4 fólk * samansett um 450 fólk == Søga == [[Mynd:Map-kommuna-2005new-color-caption.png|thumb]] Hvannasunds kommuna var í [[1872]] partur av [[Norðoya Prestagjdalds kommuna|Norðoya Prestagjdalds kommunu]]. Í [[1908]] var Hvannasunds kommuna uppi í [[Viðareiðis kommuna|Viðareiðis]], [[Fugloyar kommuna|Fugloyar]] og [[Svínoyar kommuna|Svínoyar]] sóknar kommunu. Í [[1950]] gjørdust tær seks bygdirnar við [[Hvannasund]] til Hvannasunds kommunu. Hesar seks bygdirnar eru: [[Múli]], [[Fossá]], [[Norðdepil|Norðdepli]], [[Depli]], [[Norðtoftir]] og [[Hvannasund]]. [[Fossá]] (nú avtoftað) og [[Norðdepil|Norðdepli]] eru niðurseturbygdir frá [[1866]]-[[1868|68]]. Hinar fýra bygdirnar eru aldargamlar. [[Múli]] er nevnd í [[Hundabrævið|Hundabrævinum]] frá [[1300-talinum]]. Í [[Depli]] stendur friðaður garður. Hesin er frá [[1815]]. Hvannasunds kommuna er sum flestu gomlu kommunur í [[Føroyar|Føroyum]] broyttar frá gamla bóndasamfelagnum til fiskivinnu- og ídnaðarsamfelag. Vinnulívið í kommununi er nærum alt fiskivinna og útróður. Havnaviðurskiftini eru góð. Í [[1963]] varð flakavirki bygt í [[Norðdepil|Norðdepli]]. Síðani bergholini vóru gjørd í [[1967]], er samvinnan við [[Klaksvíkar kommuna|Klaksvíkinga]] vorðin sera stór. Koyrdar verða bæði virkaðar og óvirkaðar vørur millum kommunurnar. Tvey stór alibrúk eru í kommununi, eitt hvørju megin byrgingina. Samferðslukervið er væl útbygt. Koyrandi er millum allar bygdir í kommununi. Í [[1974]] kom byrging um [[Hvannasund]], so [[Borðoy]]ggin og [[Viðoy]]ggin vórðu samanbundnar. Rutubáturin út til [[Svínoy]]ar og [[Fugloy]]ar siglir út frá [[Hvannasund]]i. Sjálvt um roynt varð at stovna skúla eystan [[Múli|Múla]] í [[1737]], kom ikki gongd á fyrr enn í [[1835]]. Tá fór viðingur, giftur á [[Toftir|Toftum]] ([[Norðtoftir|Norðtoftum]]), at lesa við børnunum á [[Toftir|Toftum]], [[Depli]] og [[Múli|Múla]]. Í [[1837]] fór annar viðingur at lesa við børnunum á [[Viðareiði]] og [[Hvannasund]]i. Í [[1895]] varð skúli bygdur í [[Norðdepil|Norðdepli]], og hesin stendur uppi enn. Børnini í [[Hvannasund]]i vórðu rógvin í skúla, og hini noyddust at ganga. Skúli varð so aftur bygdur í [[Hvannasund]]i í [[1932]]. Hesin er í dag kommunuskrivstova. Í [[1985]] varð nýggjur skúli bygdur á [[Fossánes]]i, og her ganga nú øll børnini í kommununi í skúla til og við 7. skúlaár. Skúlabørnini í framhaldsdeildini verða koyrd til [[Klaksvíkar kommuna|Klaksvíkar]]. == Jørðin == [[Mynd:Norðdepil - Hvannasund.jpg|thumb|left|[[Norðdepil]], [[Hvannasund]] og [[Viðoy]]s.]] Í [[Hvannasund]]i er øll jørðin kongsjørð, meðan øll jørðin í [[Norðdepil|Norðdepli]] er ogn. [[Hvannasund]] er fyrndarbygd. Fýra fýramarkað festir eru í bygdini. Hetta eru ikki stór festir – 90 áseyðir hvørt – men afturat eini aðrari inntøku, ber til. Fyrr var jarðarskipanin í [[Hvannasund]]i soleiðis, at festararnir áttu ein fjórðing í hvørjum hagaparti, men soleiðis er ikki longur. Jørðin varð skift fyri kortum, og tað hevði við sær, at hvør festari hevur sín haga. Hetta ger tað samstundis høgligari hjá hvørjum einstøkum festara, sum ikki longur nýtist at ganga á fjall so ofta, sum frammanundan. [[Norðdepil]] er niðurseturbygd. Sambært gomlum bókum vóru tveir hagapartar í [[Depil|Depli]] – fýra merkur hvør. Bøkurnar siga, at hagapartarnir vóru kallaðir [[Depli]] for sønden og [[Depli]] for norden. Í tí syðra partinum er ein partur kongs, men í norðara parti er alt ogn. === Hagarnir í Hvannasundi eru === * Úti á rættum * á Oyruni * Skarðhamar * Yviri í skorðum == Sí eisini == *[[Listi yvir borgarstjórar í Hvannasunds kommunu]] == Slóðir == * [http://www.hvannasund.fo/ http://www.hvannasund.fo/] * [http://www.fkf.fo/umfkflimir.asp?Cmd=1&Showlykil=27 Limir í Føroya Kommunufelag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006020225/http://www.fkf.fo/umfkflimir.asp?Cmd=1&Showlykil=27 |date=2009-10-06 }} * [http://www.uf.fo/val/urslit.asp?val_ar=KV2000&klartnr=16077 Kommunuvalið 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927004022/http://www.uf.fo/val/urslit.asp?val_ar=KV2000&klartnr=16077 |date=2007-09-27 }} * [http://de.wikipedia.org/wiki/Hvannasund de.wiki] * [http://www.skulin.fo/fos/skulin.htm skulin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928091525/http://www.skulin.fo/fos/skulin.htm |date=2007-09-28 }} {{Kommunur}} [[Bólkur:Kommunur í Føroyum]] 03yg9q6rnsojrdolna4a5xddigqh6vp 0 3595 388348 386303 2026-06-03T05:06:54Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388348 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Fuglafjørður | native_name = | other_name = ''Fuglefjord'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Fuglafjordur,_Faroe_Islands,_beach.jpg | image_caption = Fuglafjørður <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Eysturoyar sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Eysturoy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Fuglafjarðar kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 1624 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-22 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-530 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 32-01-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Fuglafjordur on Faroe map.png | }} '''Fuglafjørður''' er ein býur og fjørður í [[Eysturoy]]nni. Fuglafjørður liggur við fjørðin av sama navni, og hildið verður, at upprunin til navnið er antin kallkynsnavnorðið [[fuglur]] ella mansnavnið Fugli. Tað løgna er, at býurin eingi fuglabjørg eigur, men fyrr átti nógvur skrápur í Føroyum, og hann átti uppi á sløttum í urðum og líðum. Kanska hevur serliga nógvur skrápur og heiðafuglur átt í haganum uttan um Fuglafjørð. Er upprunin hinvegin eitt mansnavn, kann man hugsa sær, at Fugli var ein av niðursetumonnunum í bygdini. Í fjøruni á syðra armi á Fuglafirði er ein kelda, sum eitur [[Varmakelda (kelda)|Varmakelda]]. Vatnið, ið rennur úr henni, er eini 10 stig heitari enn í øðrum keldum. Tað hevur verið siður, at ungdómurin í grannabygdunum hittist her á [[Jóansøka|jóansøku]] til dans og hugnaliga samveru. Gjøgnum tíðirnar eru mong giftarmál komin burtur úr hesum. Tá [[bygdastevnur|bygdastevnan]] [[Varmakelda (bygdastevna)|Varmakelda]] er, hevur eisini verið fast at hava fólkafund og dans á staðnum, men í [[2007]] varð í staðin fólkafundur hildin uttan fyri [[Mentanarhúsið]] í bygdini. Í [[1849]] fluttu fólk úr Fuglafirði og settu seg niður á [[Hellur|Hellunum]], og í [[1980-árini|1985]] komu fyrstu húsini á [[Kambsdalur|Kambsdali]], ið liggur 3 km sunnan fyri býin. Í dag búgva eini 200 fólk á Kambsdali. Fuglafjarðar kommuna og [[Eysturkommuna]] eiga og reka í felag Ítróttar- og Samkomuhøllina á Kambsdali. Fuglafjørður er góð skipahavn, og tí er nógv virksemi har, ið hevur samband við fiskivinnuna, og mong skip hava havt heimstað á fjørðinum. Í [[1964]] var sildaverksmiðja sett á stovn, sum hevur ment seg nógv gjøgnum árini og er størsta arbeiðsplássið í býnum. Føroyar eru fiskivinnutjóð og í hesari vinnu fært tú allar tænastur í Fuglafirði. [[Fuglafjarðar Bókasavn]] heldur til í hugnaligu hølunum á gamla skúlanum frá [[1882]], mitt í bygdini. Fyri fáum árum síðani var eitt mentanarhús bygt í býnum, sum verður nógv nýtt til konsertir og onnur tiltøk. == Søga == === Landnám (800-1050) === Fuglafjørður er ein gomul bygd, og verður mett at stava frá áleið [[950]] - [[1050]], sum er mett útfrá fornfrøðiligum útgrevstri í árinum [[1958]]. Í útgrevstrinum vóru funnin ein húsatoft við fjósi, og tá ið grivið var longur niður, komu fimm húsatoftir, sum vóru bygdar omaná hvørja aðra, har hvørt hús hevur verið avtofta eftir hvørt annað<ref name=":4">Brot úr Fuglafjarðar Søgu (1989), Fuglafjarðar Bygdaráð.</ref>. Í [[1965]] var eisini ein útgrevstur á Kirkjuryggi, sum týddi á búseting við umleið somu aldursmeting. Tað er í hesum báðum útgrevstrunum, at mett verður, at Fuglafjørður stavar frá [[Víkingaøld í Føroyum|víkingatíð]]. Í samband við aðrar útgrevstrar, hevur man somuleiðis funnið fornar bústaðarleivdir á Kirkjuryggi, í Toftum, um Á og við Garð. Óvist er nær hesar toftir eru frá, men við Garð er gomul kirkja og kirkjugarður funnin. Summi vilja eisini vera við, at toftirnar á Kirkjuryggi eru kirkjutoftir, eins og søgnin sigur. === Miðøld (1050 - 1600) === Fuglafjørður er eisini nevndur í [[Hundabrævið|Hundabrævinum]], sum er ein lóg frá áleið [[1350]]-[[1400]], har tað er staðfest, at Fuglafjørður hevði loyvi at hava tveir hundar, sum var galdandi fyri flestu bygdir tá. Eisini er Fuglafjørður nevndur í [[Brævið um Tingfaratoll]] (Skipan um Tingfaratoll), sum stavar frá áleið [[1400]]. Burtursæð frá hesum báðum skjølunum, er onki skriva um Fuglafjørð fyrr enn eftir trúbótina í 1540<ref name=":4" />. Eins og aðrastaðni í Føroyum, hevur Fuglafjørður havt ónáðir av [[Sjórænarar|sjórænarum]], sum rændu og drópu frá hond. Tá ið hetta stóð á, hildu Fuglfirðingar vakt á eingilskahúsi, og fjaldu seg uppi á Húsum, har ein húsaleivd enn stendur tann dag í dag. === Býlingar === Í [[1781]] vóru fýra kendir býlingar. Hesir vóru við Gjógvará, við Garð, í Toftum og á Áargarði. Miðskeiðis í [[1800]] talinum komu síðan býlingarnir í Trøðni, á Bakkanum og á Høvdanum. Í 1940unum komu býlingarnir Vestur á Horni, Í Rossagerði og í Fløtugerði. í 1960unum og 70unum komu býlingarnir á Bjarnafløtum, í Toftabønum og Norðuri í Bø<ref name=":4" />. Allir hesir býlingarnir vóru samanvaksnir, burtursæð frá Vesturi á Horn, sum fyrst í [[2000]] og inn í 2010ini eisini bleiv ein samanvaksin partur av restini, tá ið seinasti parturin av bønum niðanfyri býlingin bleiv útstykkjaður. Aftrat hesum býlingum, eru eisini [[Hellurnar]], sum er niðursetubygd frá [[1849]] og [[Kambsdalur]], sum somuleiðis eisini er niðursetubygd frá [[1985]]. === Handilslív === Handilin [[niðri í Støð]] byrjaði í [[1887]], tá ið [[Sámal Petur Petersen]] ([[Gamli Sámal Petur]]) av [[Miðgerði]] í [[Kollafjørður|Kollafirði]] kom til Fuglafjørð at reka handilin og fyritøkuna [[S. P. Petersen]]. Handilin var í tí húsinum, sum vit í dag kenna sum [[Piddashandil|Piddasahandil]]. Í 1890unum hevði hann longu ognað sær fleiri fiskiskip og fiskastykkir, og í [[1910]] var virksemið økt somikið, at hann læt handilin útbyggja við einum goymslubygningi. Goymslubygningurin er tann parturin av Piddasahandli, sum vit kenna sum [[Ribarhús]], og sum fekk eyknevnið eftir einum av skipunum hjá [[S. P. Petersen]]. Í 1920unum gekst fyritøkuni verri, og sum Gamli Sámal Petur hevði hug at gevast, tók elsti sonurin Piddi (Hann æt eisini Sámal Petur) yvir virksemið<ref>{{Cite web|url=https://ribarhus.fo/soegan-um-husid-og-bygningin/|title=Søgan um húsið og bygningin|last=|first=|date=|website=|publisher=Ribarhús|accessdate=}}</ref>. ==== Gjaldoyra í Fuglafirði, S. P. Petersens Eftf ==== Í Fuglafirði, eins og í [[Klaksvík]], hevur man havt sítt egna privata gjaldoyra um sama mundi, í árunum [[1929]] - [[1933]]. Í Fuglafirði var talan um pengar, knýttir at [[S. P. Petersen]], meðan pengarnir í Klaksvík hoyrdu til [[J. F. Kjølbro]]. Annað gjaldoyra hevur eisini verið frammanundan í [[1846]], sum vóru pengar frá [[C. F. Simens]]<ref>{{Cite web|url=https://www.danskmoent.dk/soemod/po/po5.htm#island|title=Poletter & Pengetegn i Danmark siden stenalderen og indtil omkring 1960, 1. del, Tegn indtil 1875|last=Sømod|first=Jørgen|date=|website=|publisher=Danskemønt.dk|accessdate=28-09-2020}}</ref>. Í [[1929]] vóru pengar ein mangulvøra. Tað var ringt at fáa pengar frá bankunum og reiðarí bíðaðu ofta leingi eftir útlendskum pengum. Haraftrat var tað eisini soleiðis í 1929, at arbeiðstakarar ofta keyptu vøru frá arbeiðsgevarunum. Hetta elvdi til eina kredittskipan, har arbeiðstakarar kundu skriva uppá fyritøkuna, og soleiðis keypa, uttan at hava reiðan pening. Hendan skipanin virkaði soleiðis, at fyritøkan bókaði á einari konto, og arbeiðstakarin hevði eina kontrabók, soleiðis at bæði fyritøka og arbeiðari kundu bókføra keypini, til tá ið hesi skuldu gerast upp<ref name=":7" />. Hendan loysnin riggaði tó ikki so væl sum ætlað, tí stundum passaðu tølini ikki millum bókingarnar hjá fyritøkuni og bókingarnar hjá fólkinum, og tað var m.a. av hesi orsøk, at fyritøkan [[S.P. Petersen]] fór undir at framleiða privatar pengar, sum kundu brúkast sum valuta í fyritøkuni og harvið avloysa kredittskipanina<ref name=":7">{{Cite web|url=https://www.danskmoent.dk/artikler/privfugl.htm|title=Lidt om S. P. Petersens Eftf.’s private mønter|last=Petersen|first=Petur Martin|date=1999|website=|publisher=danskmønt.dk|accessdate=28-09-2020}}</ref>. Pengarnir hjá S. P. Petersen vóru úr messing og framleiddir í [[Spania]] av einari fyritøku, sum gjørdi myntir til spæliautomatir. Teir vóru blankir á aðrari síðuni, meðan tekstur var graveraður á hinari, og vóru myntirnir í ymiskum støddum og skapum. Hetta (graveringin) varð gjørt, fyri betri at kunna skyna mun á pengunum hjá gomlum og blindum og brúkarum annars. Í [[1933]] vóru pengarnir burturbeindir av donskum myndugleikum, eftir kravi frá [[Den Danske Nationalbank|danska tjóðarbankanum]].<ref>{{Cite web|url=https://www.danskmoent.dk/sps.htm|title=S.P. Petersen|last=|first=|date=|website=Danskmønt.dk|publisher=|accessdate=28-09-2020}}</ref> == Mentan == Fuglafjørður er karmur um eitt ríkt mentanarlív. Søguliga hevur tað verið nógvur tónleikur í býnum, við kórtónleiki, [[Fuglafjarðar hornorkestur|hornorkestri]], tónleikabólkum og nógvum tónaskaldum. Í Piddasahandli er heimavirki, har fólk úr økinum lata inn handgjørda vøru, sum kann keypast í handlinum. Í sama bygningi er [[Gallarí Ribarhús]], sum er ein listaskáli, har listaframsýningar stundum verða hildnar av bæði fólki úr bygdini og fólki aðrastaðni frá. Á [[Varmakelda (bygdastevna)|Varmakeldu]] verður hvørt ár skipað fyri listaframsýning í skúlanum og í Gallarí Ribarhús. [[Fuglafjarðar Kvøldskúli]] er virkin alt árið, og fevnir um áleið 50 ymisk kvøldskúlatilboð<ref>{{Cite web|url=https://fuglafjordur.fo/borgari/fritid/kvoeldskuli/|title=Kvøldskúli|last=|first=|date=|website=Fuglafjarðar Kvøldskúli|publisher=Fuglafjarðar Kommuna|accessdate=03.04.2020}}</ref>, sum borgarar kunnu melda seg til. [[Bindifestivalurin]] er eitt afturvendandi tiltak, sum í høvuðsheitum fevnir um binding og annað handarbeiði. Á festivalinum eru fyrilestrar, pallborðsfundir, skipaðir gongutúrar, bindiverkstovur, hekliverkstovur, við meira<ref>{{Cite web|url=https://bindifestival.com|title=Bindifestival|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=03.04.2020}}</ref>. Festivalurin er kendur uttanlands og dregur árliga eina rúgvu av ferðafólki til Fuglafjørð. Eisini er nógvur ítróttur í býnum, ið fevnir um [[kappróður]], [[Flogbóltur|flogbólt]], [[Fótbóltur|fótbólt]], [[Svimjing (ítróttur)|svimjing]], [[badminton]], [[Skóti|skótar]], [[bridge]], [[dart]] og [[billiard]]. Andaliga lívið hevur góð kor, og fevnir um fólkakirkjuna, [[Thabor]] og [[Siloa]]. Umframt at hava vanligu møtini og guðstænasturnar, verður javnan skipað fyri útimøti í bygdini og útiguðstænastu í miðstaðarlundini, niðanfyri kirkjuna. Í býnum eru fleiri listaverk, sum fevna um eina standmynd av [[Victor Danielsen]], ein minnisvarða fyri sjólátin, sum stendur í kirkjugarðinum, eitt listaverk, sum kallast [[Portrið til heimin]], sum fevnir um fimm standmyndir av [[Marmennil|Marmennilum]] o.ø. á grótkastinum sunnanfyri bátahylin og eitt listaverk av [[Frits Johannesen]], sum prýðir niðaru síðu av Mentanarhúsinum, umframt fleiri smærri verk aðrastaðni á bygninginum. Í gamla svimjihylinum eru ymisk listaverk úr betongi, sum borgarar hava gjørt, og ein trappa er mála við ælabogalitum. === Fuglafjarðar Skúli === Fyrsti skúli í Fuglafirði var úti í Beiti við Garð, og kom eftir [[Kommunulógin|kommunulógina]] í [[1872]]. Í [[1882]] var skúlin fluttur í gróthúsini á Bugnum, har ið bókasavn er í dag, og har kunningarstova eisini hevur verið í fleiri ár. Hesin skúlin hevði skúlastovu í øðrum endanum, og læraraíbúð í hinum endanum. í [[1917]] varð skúlin fluttur í [[Høgnahúsini]], men var aftur fluttur í gróthúsini í [[1923]], tá ið læraraíbúðin eisini bleiv gjørd til skúlastovu. Í [[1936]] varð nýggjur skúli bygdur á Skarðsryggi, og í [[1966]] varð hesin útbygdur við einum nýggjum tilbygningi, sum eisini hevði svimjihyl, serstovur og fimleikahøll. Síðan [[1972]] hevur eitt skúlasamstarv verið við [[Gøtu kommuna|Gøtu]] og [[Leirvíkar kommuna|Leirvíkar]] kommunu (nú [[Eysturkommuna|Eysturkommunu]]), har næmingar frá 8.-10. flokk ganga á skúla í Fuglafirði<ref name=":4" />. Í [[2005]] varð nýggjur tilbygningur tikin í nýtslu, við nýggjari alis- og evnafrøðistovu, lívfrøðistovu, smíðstovu, smiðju og motorlærustovu, handarbeiðisstovu og bókasavni. Í 2019 varð skúlabygningurin frá 1936 niðurtikin, fyri at geva pláss fyri nýggjum skúla. Hesin skúlin hevur verið í gerð frá [[2019]] til [[2020]], og verður væntandi tikin í nýtslu í [[2021]]. Fuglafjarðar Skúli hýsir hvørt ár einum stórum kvøldskúla, við nógvum kvøldskúlatilboðum. Eisini heldur musikskúlin til í skúlanum. == Trúarlív == === Fuglafjarðar Kirkja === Í Fuglafirði sigst at hava staðið 5 kirkjur. Tann elsta kirkjan hevur staðið á [[Kirkjuryggur|Kirkjuryggi]], har húsatoftir, fjalar og beinagrindir eru funnar í samband við vegabygging norður á Ennið. Sambært søgnini skal kirkja hava staðið har, sum staðarnavnið eisini ber brá av. Søgnin sigur, at hendan kirkjan varð tikin av einum skriðulopi. Skrivligt tilfar finst ikki um kirkjuna, men søgnin er borin av mannamunni. Hóast hústoftir, brettir og beinagrindir undirbyggja søgnina<ref name=":0">{{Cite journal|last=Poulsen et al|first=Kristin R|date=02-12-1971|title=Fuglafjarðar kirkja 100 ár|url=https://timarit.is/page/5052065#page/n1/mode/2up|journal=Fjarbúgvin|doi=|pmid=|access-date=25-05-2020}}</ref>, halda summi søgnina verða ósanna<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.fuglafjordur.com/fuglafjordur/fuglafjardar-kirkja/nyggja-kirkja-vigd/|title=Nýggj kirkja vígd|last=Beder|first=Torkil|date=|website=fuglafjordur.fo|publisher=|accessdate=25-05-2020}}</ref>. Seinna kirkjan er frá katólskari tíð, hevur staðið í Toftabønum, og kallaðist Jákups-kirkjan (uml. [[1400]])<ref name=":0" />. Triðja kirkjan hevur staðið við Garð, har sum tann gamli kirkjugarðurin í dag stendur. Vit vita ikki nær hendan kirkjan er bygd, men hon verður tó umrødd í donskum skriftum frá [[1709]], har hon er nágreiniliga lýst. Kirkjan varð niðurtikin í [[1871]], tá ið nýggj kirkja bleiv bygd<ref name=":0" />. Fjórða kirkjan (1871) stóð áleið á sama staði, sum kirkjan í dag stendur. Tá hon varð bygd, blivu fleiri lutir úr tí gomlu kirkjuni tiknir yvir í tí nýggju kirkjuna<ref name=":0" />. Kirkjan bleiv longd í [[1945]] við nýggjum torni, og longdum kirkjuskipi<ref name=":1" />. Fimta kirkja er tann kirkjan, sum vit kenna í dag. Hon varð tekna av danska arkitektinum [[Holger Jensen]] og vígd tann 10-06-[[1984]] av [[Ejvind Vilhelm]], varabiskupi. Arbeiðið við at fáa nýggja kirkju varð ført av sóknarpresti [[Torkil Beder]] við kirkjuráði. Arbeiði við at fáa kirkjuna bygda, elvdi til nógva ósemju millum borgararnar, har undirskriftsinnsavning varð fyriskipa, til at varðveita hina gomlu kirkjuna. Arkitekturin fekk fyrispurning um at gera eitt uppskot um at broyta kirkjuna, men eftir at hava verið í Føroyum og hugt at kirkjuni, beyð hann sær frá arbeiðinum, tí hann ikki metti, at kirkjan kundi byggjast út á ein haldgóðan hátt, og vildi tískil ikki leggja navn til<ref name=":1" />. Hann bleiv tí biðin um at gera uppskot til nýggja kirkju, sum kom longu sama árið. [[Fuglafjarðar Prestagjald]] varð stovnsett í [[1928]], og fevndi um bygdirnar Fuglafjørð, [[Leirvík]], [[Gøta|Gøturnar]], [[Hellurnar]], [[Oyndarfjørður|Oyndarfjørð]], [[Elduvík]], [[Funningsfjørður (bygd)|Funningsfjørð]], [[Funningur|Funning]] og [[Gjógv]]. Áðrenn prestagjaldið varð stovnsett, var Fuglafjørður partur av einum felags prestagjaldi fyri alla Eysturoynna, sum hevði sæti á [[Nes, Eysturoy|Nesi]]. Prestagarðurin er bygdur á Mørkini í 1932<ref name=":4" />. === Thabor === Thabor er [[Missiónshús|missiónshúsið]] í Fuglafirði hjá [[Kirkjuliga Heimamissiónin í Føroyum|Kirkjuligu Heimamissiónini í Føroyum]]. Navnið er bíbliskt staðarnavn, og kemur frá einum fjalli góðar 20 km frá [[Galilea]]. [[Kirkjuliga Heimamissiónin í Føroyum|Heimamissiónin]] hevur havt samkomuhús í Fuglafirði síðan [[1924]], tá ið samkomuhúsið Thabor bleiv bygt. Í tíðini, tá ið [[Fuglafjarðar kirkja|Fuglafjarðar Kirkja]] bleiv bygd, var kirkjulig guðstænasta hildin í [[Thabor]]. === Siloa === Siloa er møtissalurin hjá [[Brøðrasamkoman|Brøðrasamkomuni]] í Fuglafirði. Navnið er bíbilskt staðarnavn, og kemur av einari keldu í [[Jerúsalem]]. Brøðrasamkoman fekk síni fyrstu samkomuhús í Fuglafirði í [[1924]], tá ið gamla Siloa bleiv bygt<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.siloa.fo/um-samkomuna/samkoman-i-siloa-i-fuglafirdi-soguligur-samandrattur/|title=Samkoman í Fuglafirði - søguligur samandráttur|last=á Lakjuni|first=Jógvan|date=2018|website=|publisher=Siloa|accessdate=03-02-2021}}</ref>. Samkomuhúsið bleiv bygt av hjúnunum [[Oluffa Bærendsen|Oluffu]] og [[Petur Bærendsen|Peturi Bærendsen]], og vóru í fyrstanini partvís sethús og partvís møtisalur<ref name=":6" />. == Sagnir == === Dánjalsmiðið === Dánial úr Fuglafirði hevði framt lógarbrot, og var dømdur til deyða. Hann flýddi úr [[Føroyar|Føroyum]] og ætlaði sær til Íslands. Hann róði avstað við trimum dreingjum og teir høvdu snøri við. Norðanfyri [[Kalsoy|Kalsoynna]] síggja teir ein bak sita á sjónum, og Dánial biður dreingirnar seta snøri har. Teir fingu fullan bát av fiski, og róðu aftur á land við fiskinum. Hungursneyð var í Føroyum tá, og stóri fongurin hoyrdist um landið, og hoyrdist eisini av embætismonnunum í [[Tórshavn|Havn]]. Teir vildu hava Dánial at fortelja hvar hann hevði fingið allan fiskin, og hann setti sum treyt, at hann skuldi blíva fríkendur - annars segði hann teimum tað ikki. Tá lovaði [[løgmaður]] honum grið í Føroyum, og Dánial vísti teimum miðið. Fiskurin á miðinum var so nógvur, at hungursneyðin endaði á landi. Miðið hevur síðan verið kallað [[Dánjalsmiðið]]<ref name=":5" />. === Gullbrandshellið === Sagt er frá jarðarstríði millum oyndfjarðarbóndan [[Oyndri|Oyndra]], og [[Gullbrandur|Gullbrand]], sum var bóndi í Fuglafirði. Ein dagin vóru báðir og róku seyð. Tá sær oyndfjarðarbóndin Gullbrand binda nakrar av sínum seyðum úr, sum vóru farnir um  mark. Bóndin hevnir seg, stingur Gullbrand í hel við stavinum og leggur líkið hjá úrbundna seyðinum á rættargarðinum. Seinni biður oyndfjarðarbóndin synir sínar fara eftir úrbundna seyðinum og lata frammorreyða veðrin liggja eftir. Gullbrandur var í morreyðum koti. Synirnir bóru líkið niðan í Gullbrandshellið og haðani niðan undir Skarðið, har teir jarðaðu tað við eina hellu, sum verður rópt Gullbrandsleiðið<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.fuglafjordur.com/kunning/gonguturar/fuglafjordur-hellur/|title=Fuglafjørður - Hellur|last=|first=|date=|website=fuglafjordur.fo|publisher=|accessdate=25-05-2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://snar.fo/skipan/nettilfar/fileobjects/soegn-oyndfjardarbondin-og-fuglfjardarbondin/|title=Søgn: Oyndfjarðarbóndin og Fuglfjarðarbóndin|last=|first=|date=|website=Snar|publisher=Snar.fo|accessdate=25-05-2020}}{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Bótin fyri dráp Gullbrands var hagaparturin hjá Oyndra í Skarðshaga, sum gongur til [[Laksá]], har hagamarkið enn er tann dag í dag<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.fuglafjordur.com/fuglafjordur/soga/|title=Søga|last=|first=|date=|website=|publisher=Fuglafjordur.com|accessdate=28-09-2020}}</ref>. === Hulduheyggjar === Omanfrá Skarðinum, móti [[Hellurnar|Hellunum]], vestanfyri varðagøtuna, eru hulduheyggjarnir. Í gomlum døgum, tá ið fólk skóru torv í økinum, ansaðu tey væl eftir at verða á góðum føti við [[Huldufólk|huldufólkið]], sum búi í heyggjunum. Sagt er frá jarðarmóðir úr Dalbøi, sum hjálpti einari huldukvinnu, sum var komin í barnsburðarneyð. Sagt er, at hon varð heintað av einum huldumanni, sum bant henni fyri eyguni, og førdi hana niðanum Skarið og inn í hulduheyggin til huldukonuna<ref name=":3">Klein, Alfred. Staðarnøvn í Fuglafjarðar Søkn. Fuglafjarðar Kommuna.</ref>. Huldufólkið lønaðu henni væl fyri gerningin<ref>{{Cite web|url=http://www.herdalur.dk/4306_001.pdf|title=Færøske Sagn og Fortællinger|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=22-09-2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/visitfaroeislands/docs/vfi_hiking_dk_hq.compressed/15|title=Fuglafjørður Hellurnar|last=|first=|date=20-09-2015|website=|publisher=Visit Faroe Islands|accessdate=22-09-2020}}</ref>, og hildið var, at ríkidømi á Dalbøi skuldi stava frá huldufólkunum<ref name=":3" />. === Malunarhav === Malunarhav er ein steinur, sum liggur í bønum á veg niðan á Skarð. Søgnin sigur frá um neytakonuna Maluna, sum var við barn, og sum hinar neytakonurnar flentu at, tí hon ikki kláraði at fylgja við teimum. Tá lyfti Malan havið, sum vigar [[176]] kg<ref name=":2" />. === Markið millum Fuglafjørð og Norðragøtu === Einaferð var stríð millum Fuglafjørð og [[Norðragøta|Norðragøtu]], um hvar hagamarkið millum bygdirnar var. Gøtuskurar søgdu at markið gekk við Innaru Markrá, meðan Fuglfirðingar søgdu tað verða Uttaru Markrá. Ein dagin, meðan stríðið stóð á, kom ein reki at liggja við markið og hetta gjørdi stríðið enn heitari. Lóggávuvaldið kom nú uppí, og avgjørdi, at Uttara Marká skuldi hoyra til Fuglafjørð, og at rekin skuldi kloyvast, so at hvør bygd fekk hvør sína helvt<ref>{{Cite web|url=https://heimabeiti.fo/208|title=Markið millum Fuglafjørð og Norðagøtu|last=Weihe|first=A.|date=|website=Heimabeiti|publisher=Tjóðminnir|accessdate=22-09-2020}}</ref>. === Tær horvnu genturnar === Í seinni helvt av [[1800]] fóru tvær gentur avstað úr Leirvík til Eiðis at verða í tvær vikur. Tann yngra, Henrietta, var úr Leirvík og tann eldra, Marsanna, var av Eiði, men tænti í Leirvík, har hon eisini var trúlovað. Á ferðini hevði Marsanna eina vakra og prýdda eskju, har hon hevði hespur og annað í, sum hon skuldi brúka til at gera sær klæðir úr, meðan hon var á [[Eiði]]. Tær fóru eftir leirvíkslíð, á síðuni har gamli [[Leirvíksvegurin]] gongur, og skuldu ganga leiðina gjøgnum Fuglafjørð, [[Oyndarfjørður|Oyndarfjørð]], [[Elduvík]] og síðani sigla yvir til [[Funningur|Funnings]], har tær síðan skuldu ganga um [[Eiðisskarð]]. Tvær vikur gingu, og nú var grind í Sundunum, og fólk fór í grind úr bæði Leirvík og av Eiði. Tá spurdu Leirvíkingar eftir gentunum, og nær tær fóru at koma aftur, men Eiðisfólk vóru bilsin, tí at genturnar vóru ongantíð framkomnar. Í øllum norðara parti av [[Eysturoy|Eysturoynni]] fóru fólk at leita, men genturnar vóru ikki at finna. Tó funnu Leirvíkingar hespur og annað á Varmakeldu, sum Marsanna hevði havt við sær á ferðini. Seinni fann ein útróðrarbátur lokið av eskjuni norðuri á [[Funningsfjørður (bygd)|Funningsfirði]]. Genturnar vóru ongantíð funnar aftur, men hildið var, at [[Hetland|Hetlendingar]] møguliga kundu havt tikið tær, tí at sama morgun sum tær fóru, lógu tvey hetlendsk skip á Fuglafirði, har bátur var sæddur úr Fuglafirði rógva í land við [[Varmakelda (kelda)|Varmakeldu]]. Á helluni lá eisini bátshaki, sum bendi á, at teir høvdu verið á landi<ref>{{Cite web|url=https://gamli.snar.fo/sagnir/leirvik/taer-horvnu/|title=Tær horvnu|last=Weihe|first=Andreas|date=1933|website=Søga og søgn|publisher=Snar|accessdate=29-09-2020|archive-date=2020-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024003141/https://gamli.snar.fo/sagnir/leirvik/taer-horvnu/|dead-url=yes|archivedate=2020-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201024003141/https://gamli.snar.fo/sagnir/leirvik/taer-horvnu/}}</ref>. Gitingar hava tí verið um, at Hetlendingar tóku genturnar, meðan aðrar gitingar hava verið, at genturnar eru dotnar og farnar á sjógv. === Trøllasteinur === Trøllasteinur var ein steinur, sum stóð við endan Bøvegi, millum húsini hjá Ellindi Abrahamsen og Johan Elendersen. Søgnin sigur, at einaferð kom eitt [[trøll]] inn í bóndahúsini í Toftum, sum var so stórt, at høvdið takk uppundir tróðrið í roykstovuni. Trøllið bað fólkið í húsunum fara úr húsunum, tí at okkurt fór at henda. Fólkið so gjørdi, og fór aftaná trøllinum, sum hvarv inn í Trøllastein. Eftir hetta leyp Skarðsá, sum tók bóndahúsini við sær<ref name=":3" />. Síðan hesa hendingina, er fólk flutt úr Toftum, til Garðs, og síðan í Toftir aftur. Eftir at tey eru farin at búsetast aftur í Toftum, hevur Skarðsá lopið fleiri ferðir, sum hevur verið til nógvan materiellan skaða. === Varmakelda === [[Varmakelda]] sigst at hava lekjandi megi, sum hevur verið vælkent aftur til katólska tíð. Náttina 3. - 4. juli er megin sterkast. Siður hevur verið at vitja kelduna hesa náttina, drekka úr henni og at bera vatn við heim til fólk, sum liggja sjúk<ref>{{Cite web|url=https://www.fuglafjordur.com/fuglafjordur/soga/|title=Søga|last=|first=|date=|website=fuglafjordur.fo|publisher=|accessdate=25-05-2020}}</ref>. == Vitjanarverd støð == * [[Fuglafjarðar Bókasavn|Bókasavnið]] og [[Visit Fuglafjørður|Kunningarstovan]] * [[Fuglafjarðar bátasavn]] er í kjallaranum á Piddasahandli. *[[Fuglafjarðar Ellisakfør]] bilasavn, sum virkar sum sýnings- og goymsluhøll hjá limunum í felagnum. *[[Gallarí Ribarhús]], listaskáli við skiftandi listaframsýningum. * [[Høvdahúsini]]: gomul hús (1804) í miðstaðarlundini, sum av fyrstan tíð hava staðið í Lamba, men síðan flutt til Fuglafjarðar við báti. Húsini eru væl varðveitt og húsa ymiskum fornaldarlutum. * [[Mentanarhúsið]] * [[Muntra]], matstova * [[Patrick's]] er vertshúsið í gamla turkihúsinum, við Mentanarhúsið *[[Piddasahandil]] (1887) eitt heimavirki, har ymiskt heimagjørt er til keyps. *[[Varmakelda]], sum liggur sunnanfyri bygdina, undir Leirvíksfjalli (Ritafjall). == Kendir fuglfirðingar == *[[Alexandur Kristiansen]] (1949), yrkjari, rithøvundur og lærari. *[[Bárður á Lakjuni]], tónleikari, yrkjari og lærari. *[[Edva Jacobsen]] (1964), politikari og bankakvinna. * [[Frits Johannesen]] (1944), listamaður, yrkjari og lærari. * [[Heðin Kambsdal]] (1951), listamaður og lærari. * [[Helgi Abrahamsen]] (1966), politikari og journalistur. *[[Ismar Joensen]] (1919 - 2005), keypmaður og yrkjari. *[[Jógvan á Lakjuni]] (1952), politikari, lærari og tónaskald. * [[Jógvan Joensen]] (1989), tónleikari. * [[Niels Midjord]] (1949), tónleikari, lærari og arkitektur * [[Signar á Brúnni]] (1945), politikari og lærari. * [[Sonja Jógvansdóttir]] (1977), politikari og journalistur. * [[Stanley Samuelsen]] (1951), tónleikari og gittaraúrmælingur. * [[Trygvi Samuelsen]] (1907 - 1985), politikari og sakførari. * [[Torkil Beder]] (1924 - 2007), prestur og rithøvundur. *[[Øssur Mohr]] (1961), listamaður. == Vinnuvirksemi == * [[Vónin]], trolvirki * [[Framherji]], reiðarí * [[Pelagos]], uppisjóvarvirki * [[Pilot]], Loðs- og sleipitænasta * [[Pizza 530]], matstova * [[Patrick's]], barr * [[Sandgrevstur P/f]] * [[Fjord]], tinganest og grafikkur * [[Havsbrún]], fiskafóður * [[Vørðslan]], klædnahandil * [[Kato]], klædnahandil * [[Petur Larsen P/f]], maskinverkstaður, serliga flakamaskinur frá Baader * [[Haraldsen]], matvøruhandil * [[Føroya Keypssamtøka]], matvøruhandil * [[KJ Hydraulik]] (Kambsdalur), maskinverkstaður, tvíkiljuframleiðari * [[JT electric|JT Electric]] (Kambsdalur), elektrikarafyritøka * [[Poul Joensen Fa]] (Kambsdalur), Entreprenørar, Betongsaging, Maskinverkstaður * [[FTZ]] (Kambsdalur), billutir * [[Vistir]] (Kambsdalur), heilsøla * [[LM Handilin]] (Kambsdalur), hvítvøruhandil * [[Dugni]] (Kambsdalur), vardur verkstaður * [[Green Marine Divers]] (Kambsdalur), kavarafyritøka * [[Mowi]] (Hellurnar), alifyritøka == Vinabýir == * [[Aalborg]], [[Danmark]] * [[Ilulissat]] (Jacobshavn), [[Grønland]] * [[Húsavík]], [[Ísland]] == Myndir == <gallery> Mynd:Fuglafjordur, Faroe Islands, beach.jpg|Fuglafjørður liggur djúpt inni í einum væl vardum firði. Mynd:Fuglafjordur church, Faroe Islands.JPG|Fuglafjarðar kirkja, sum varð tikin í nýtslu í 1984 Mynd:Fuglafjordur fishing boats, Faroe Islands.JPG|Bátar í gamla bátahylinum í Fuglafirði. Nýggjur bátahylur varð gjørdur og tikin í nýtslu í 2016. Mynd:Fuglafjordur harbour, Faroe Islands.JPG|Útsýni úr bygdini niðan á hægsta fjallið Blábjørg Mynd:Erla Kongsdóttir vinnari á Vestanstevnu 2012.jpg|Manningin á Erlu Kongsdóttir úr Fuglafirði í 2012 </gallery> ==Keldur== <references/> == Slóðir == * [http://www.stamps.fo/default.asp?catalog%5Fname=Frim%E6rker&category%5Fname=&product%5Fid=549 Postverk Føroya]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (kelda) * [http://www.fuglakomm.fo/index.asp?pID={D7AB42DE-AF23-4C7D-81AE-640585A6C3C9} Handlar]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.faroeislands.dk/pages/Dk/FuglafjordurIndex.htm faroeislands.dk] * [http://www.psp-info.dk/faroe/fuglafjoerdur.htm psp-info.dk. Føroyar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928010059/http://www.psp-info.dk/faroe/fuglafjoerdur.htm |date=2007-09-28 }} {{Commonscat}} {{Fuglafjarðar kommuna}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Eysturoy]] [[Bólkur:Firðir í Føroyum]] ttojpdzd0ytsfmmmex6ivvhx7dgyahy 0 4033 388342 376614 2026-06-02T23:37:27Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388342 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Akrar | native_name = | other_name = ''Øgrum'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Akrar_Faroe_Islands.jpg | image_caption = Akrar <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Suðuroya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Suðuroy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Sumbiar kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 19 | population_date = 2015 | population_note = <ref name="hagstova">[http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal Hagstova.fo]</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-927 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = - | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Akrar on Faroe map.png | }} '''Akrar''' er lítil [[niðursetubygd]] á sunnara armi á [[Lopransfjørður|Lopransfirði]] í [[Suðuroy]]. Í 1955 búðu 73 fólk í bygdini<ref name="hagstova søgulig tøl">[https://statbank.hagstova.fo/pxweb/fo/H2/H2__IB__IB01/fo_sogtbgd.px/table/tableViewLayout2/ Hagstova.fo søgulig tøl]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Í 1970-árunum fór bygdin at minka, og í 2015 búðu 19 fólk har<ref name="hagstova 2015">{{Cite web |title=Hagstova.fo 2015 |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-27 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref>. == Um navnið == Skriftformurin Akrar, sum higartil hevur verið vanligur, setur navnið í samband við [[korn]]velting. Tey sakligu viðurskiftini á staðnum tala ímóti hesari tolking. Navnið gongur óivað aftur til eitt gamalt [[Norrønt mál|norrønt]] hvørkikynsorð øgr ’lítil vík’, í hvørjumfalli fleirtali øgrum, í hvørsfalli agra. Av hesum formum er formurin '''Agrar''' runnin sum sekunderur hvørfalsformur (og hevur skift til kvennkyn). == Søga == Fyrsti maður, ið setti búgv á Økrum, var úr [[Sumba]]. Hetta var í [[1818]]. Seinri fluttu onnur til bygdina. Kendasti maður á Økrum er [[Poul Johannes Midjord]] ([[1823]]-[[1908]]), ið var táttayrkjari. Hann giftist við dóttur nesbóndans hinu megin fjørðin, men tað var ikki við bóndans vilja, og sagt verður, at Poul Johannes fór eftir unnustu síni á nátt og flutti hana yvir um fjørð, uttan at foreldrini vistu av. Kendasti táttur hansara er eisini ''Nesbóndatátturin'', har hann ger gjøldur burtur úr verfaðirinum. Ein annar kendur maður av Økrum er politikarin [[Jacob Vestergaard]], ið var fiskimálaráðharri Føroya undir fyrru og seinnu stjórn Kaj Leo Holm Johannesen, m.a. í tíðini, tá ið ES setti handilsforðingar (boykot) í verk ímóti Føroyum orsakað av trætuni um silda- og makrelkvotuna. Jacob Vestergaard stóð tó fastur við sína áskoðan og vann ósemjuna, ið endaði við, at ES noyddist at slaka og ganga við til, at Føroyar fekk størri kvotu, enn ES upprunaliga hevði ætlað. == Myndir == <gallery> Akrar Faroe Islands.jpg|Akrar, sæð úr Vági Akrar 30 May 2011.jpg|Akrar Mynd:Faroe stamp 472 a okrum.jpg|Akrar á frímerkinum frá 2004. Mynd:Jacob Vestergaard 2015.JPG|[[Jacob Vestergaard]] í 2015. </gallery> == Kelda == <references/> * [http://www.faroestamps.fo/index.php?side=afd36ad845e11d5b76a58d88592c2731#F%D8ROYSKT Faroestamps.fo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195023/http://www.faroestamps.fo/index.php?side=afd36ad845e11d5b76a58d88592c2731#F%D8ROYSKT |date=2007-09-27 }} <br clear="all"> {{Sumbiar kommuna}} {{Commonscat}} {{coord|61|27|20|N|6|45|33|W|type:landmark_city:FO|display=t}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Suðuroy]] 5wy7ojbnxp5n2zxp0xd9ayxuszso9y5 0 4035 388365 386354 2026-06-03T11:30:24Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388365 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Kvívík | native_name = | other_name = ''Kvivig'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Kv%C3%ADv%C3%ADk,_Faroe_Islands_(3).JPG | image_caption = Kvívík <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Streymoya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Streymoy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Kvívíkar kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 393 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-22 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-340 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 48-00-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Kvivik on Faroe map.png | }} '''Kvívík''' er ein bygd í [[Streymoy]], á gomlum donskum stavað '''Quivig'''. Kvívík er ein gomul bygd, sum er nógv vaksin í nýggjari tíð. Meginparturin av fólkinum í Kvívík arbeiðir aðrastaðni enn í heimbygdini. Nógvir menn eru til fiskiskap við skipum, ið hoyra heima ymsastaðni í landinum, og nógv av heimafólkunum arbeiða í [[Tórshavn|Havn]]. Í Kvívík eru tó tvær handverkarafyritøkur, ið hava nógv at gera, og sjálvandi er nakað av landbúnaði í bygdini eisini. == Søga == [[Mynd:Kvívík, Faroe Islands (5).JPG|left|thumb|Víkingatoftir í Kvívík]] Í Kvívík eru gamlar [[víkingar|víkingatoftir]], ið hava sín uppruna í [[landnám]]stíðini í [[9. øld|9.]] ella [[10. øld]]. Tá grivið varð út fyri einum pakkahúsi í tíðarskeiðnum millum [[1870]] og [[1880]], komu kvívíkingar fyrstu ferð fram á hesar toftir. Í [[1942]] fór veruligur útgrevstur fram á staðnum, við tí fyri eyga, at kanna vavið av hesum toftum og at kanna hesar víkingatoftir meiri nágreinliga, m.a. staðfesta nær tær eru reistar. Tey elstu húsini, sum standa uppi í Kvívík í dag, eru bygd í [[18. øld]]. Kvívík er elligomul kirkjubygd. Trúðbótin var lógarfest í Danmark í 1536, og Ólavssøkudag í 1541 vórðu fleiri upprunaligir katólskir prestar vígdir til lutherska tænastu. Ein teirra, harra Pætur Lýðarsson, var prestur í Kvívík (Lenvig, 1990). Undantikið eitt tíðarskeið í 1600 talinum, tá prestasæti var norðuri í Kjalnesi í Kollafirði, hevur prestur havt sæti í Kvívík. (Lenvig, 1990) Prestgarðurin varð settur á verandi grund á Kirkjuteigi einaferð í tíðarskeiðinum frá 1807 til 1839. Aðrenn tað hevur helst ligið nakað sunnanfyri verandi prestagarð. Í 1852 varð prestagarðurin bygdur av nýggjum, og seinni eru ymsar minni tillagingar gjørdar (Lenvig, 1998). Í einum kirkjusýni frá 1709 verður greitt frá einari kirkju lagað av gróti, brósta innan við viði, hevði 8 benkur hvørju megin og takt við nævur og flag. Hesar kirkjurnar er stundum nevndar bóndakirkjurnar. Júst hvar henda kirkjan hevur staðið, er óvist. Í 1723 verður kirkja bygd í núverandi gamla kirkjugarðinum, sum verður tikin niður og bygt uppafur í 1754. Munandi umvælingar verða gjørdar í 1794-97, og í 1838 verður nýggj kirkja bygd, sum rúmar øllum teimum 162 sóknarfólkunum, ið tá eru. Hesi árini er Kvívík í stórari menning, og kirkjan verður skjótt ov lítil. Núverandi kirkja, sum er lagað úr gróti, er bygd framman (norðan) fyri prestagarðin í 1903 (Lenvig, 1998) [[Mynd:Kvívíkar Skúli the school of Kvivik Faroe Islands.JPG|right|thumb|Kvívíkar Skúli]] Skúlin í Kvívík varð tikin í nýtslu í [[1907]]. Har ganga næmingar úr Kvívík, av [[Stykkið|Stykkinum]] og av [[Skælingur|Skælingi]]. [[22. august]] [[1976]] varð nýggi skúlin í Kvívík vígdur av [[Ejvind Vilhelm|Ejvindi Vilhelm]] varabispi. Børnini á [[Válur|Válinum]] ganga í skúla í [[Vestmanna]] og børnini í [[Leynar|Leynum]] ganga í skúla í heimbygdini. Í løtuni eru ongi børn í skúlaaldri á Skælingi. Frá 6. flokki fara børnini í Kvívík, á Stykkinum, í Leynum og á Skælingi í framhaldsskúla í Vestmanna. 57 næmingar ganga í bygdarskúlanum í Kvívík. Á framhaldsdeildini í Vestmanna eru 30 næmingar úr Kvívíkar kommunu. Í bygdini er eisini eitt samkomuhús. Tað er arbeiðsmannafelagið [[Samvirki]] ið eigur og rekur bygda- og ungdómshúsið, sum eitur [[Glæman]]. Tað er karmur um felagslívið í bygdini. Í Kvívík er eisini eitt róðrarfelag. Í 2010 varð nýggjur dagstovnur bygdur og tikin í nýtslu 16. august 2010. Har eru stovur til børn í vøggustovu, barnargarði og til frítíðarskúlabørn. Stovnurin eitur Dagstovnurin Áarlon. Stovurnar til tey smærru børnini eita Sóljan og Summardáin, barnagarðsstovurnar eita Smæran og Blákollan, Frítíðarskúlin eitur Frítíðarstovan Túgvublóman.<ref>{{Cite web |url=http://kvivik.fo//dagstovnurin.html |title=Kvivik.fo, Dagstovnurin Áarlon |accessdate=2012-07-16 |archive-date=2013-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130210225903/http://kvivik.fo/dagstovnurin.html |dead-url=yes |archivedate=2013-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130210225903/http://kvivik.fo/dagstovnurin.html }}</ref> == Kendir kvívíkingar == * [[Magni Christiansen]], Sangari * [[Kvívíks Jógvan]], [[1843]]-[[1926]], [[Yrkjari]] * [[Jóan Petur Gregoriussen|Jóan Petur upp í Trøð]], [[1855]]-[[1901]] [[Yrkjari]] == Kappróður == Í Kvívík er eitt róðrarfelag, sum eitur [[Kvívíkar Sóknar Róðrarfelag]]. Sum navnið sigur er tað fyri alla sóknina. Bátarnir hjá felagnum eru ljósabláir, teir hava myrkabláar stokkar og reyða rond. Felagið hevur róð kapp í trimum bátum: Junkarin, sum er eitt 5 mannafar, Kvívíksbáturin, sum er eitt 8 mannafar og Kvívíkingur, sum eisini er eitt 8 mannafar. == Myndir == <gallery> |Kvívíkar kirkja Mynd:Kvívík, Faroe Islands 2012.JPG|Kvívík í 2012 Mynd:Kvivik Faroe Islands in July 2012.JPG|Kvívík í 2012 Mynd:Kvívík01.jpg|Ferðafólk hyggja at víkingatoftunum í Kvívík Mynd:A memorial in Kvívík Faroe Islands, July 2012.JPG|Ein minnisvarði í Kvívík Mynd:Dagstovnurin Áarlon í Kvívík.JPG|Dagstovnurin Áarlon Mynd:A wooden bridge for pedestrians in Kvívík.JPG|Ein træbrúgv um Stórá í Kvívík Mynd:Sundalagsstevna 2012 Barnarodur Dreingir.jpg|Kappróður (barnaróður), dreingir, á Sundalagsstevnu í Kollafirði. Junkarin hjá Kvívíkar Róðrarfelag vann róðurin. </gallery> == Keldur == <references/> Lenvig, Rólant, 1990, Kvívíkar kirkja, eitt hefti, ið varð givið út í samband við urguvígsluna 18. november, 1990. Lenvig, Rólant, 1998, Kvívíkar kirkja, í Kirkjunar í Føroyum, Yngru hválvkirkjurnar, Ed. J. P. Gregorisssen, s. 188-207, Forlagið í Stølpum. == Ávísingar úteftir == * [http://www.stamps.fo/default.asp?docGuid={48EDD1EE-68A4-4646-A2A6-2A8FFA8ADE8C}&type=3 stamps.fo - Postsøgan í Kvívík]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (kelda) * [http://www.faroeislands.dk/pages/KvivikIndex.htm Faroeislands.dk: Kvívík] * [http://www.folkakirkjan.fo/Web/Kirk/Kirk/kvivik.html Folkakirkjan.fo - Kvívíkar Kirkja] * [http://www.skulin.fo/kvi/ Skulin.fo - Kvívíkar skúli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324111325/http://www.skulin.fo/kvi/ |date=2005-03-24 }} {{Commonscat}} <br clear="all"> {{Kvívíkar kommuna}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Streymoy]] ol051vkqgeyhjb0f65w6tznoq9ezt3i 0 4038 388358 386365 2026-06-03T08:09:18Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388358 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Hósvík | native_name = | other_name = ''Thorsvig'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Faroe_Islands,_Streymoy,_H%C3%B3sv%C3%ADk_(3).jpg | image_caption = Hósvík <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Streymoya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Streymoy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Sunda kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 324 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-27 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-420 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 19-00-00 | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Hosvik on Faroe map.png | }} [[Mynd:Faroe Islands, Streymoy, Hósvík (2).jpg|left|thumb|Hósvík]] [[Mynd:Hósvík, Faroe Islands (2).JPG|left|thumb|Hósvík]] [[Mynd:Church of Hósvík, Faroe Islands.JPG|left|thumb|Kirkja]] [[Mynd:Falkur Hosvikar Rodrarfelag.jpg|left|thumb|Falkur á Ólavsøku 2010.]] '''Hósvík''' er ein bygd á eystursíðuni á [[Streymoy]]. Bygdin var til [[2004]] sjálvstøðug kommuna, men við kommunuvalið [[2003]] gjørdist Hósvík partur av nýggju stórkommununi í sundalagnum, [[Sunda kommuna|Sunda Kommuna]]. Navnið Hósvík kemur av [[Norrønt|norrøna]] navninum Tórsvík (Þórsvík). Ein kirkja er í Hósvík, hon varð vígd 15. desember 1929.<ref>[http://www.folkakirkjan.fo/Default.aspx?pageid=6424 Folkakirkjan.fo, Hósvík]</ref> Hósvík var [[nýggjársbygd]]. Hagar komu fólk fyrr úr grannabygdunum at vitja og dansa á nýggjárinum. == Vinnulív == * [[P/F Thor]], ið er [[Føroyar|Føroya]] størsta reiðarí, hevur heimstað í Hósvík. == Ítróttur == Hósvík hevur eitt róðrarfelag, sum eitur [[Hósvíkar Róðrarfelag]]. Bátarnir eru myrkabláir við svartari rond. Felagið eigur tvey 5-mannafør: Falkur og Heykur og eitt seksmannafar: Hósvíkingur. Hósvíkingur hevur vunnið FM tríggjar ferðir: 1985, 1986 og 1987, Heykur einaferð: 2020, og Falkur einaferð: 2024<ref>{{Cite web |url=http://drekin.fo/default.asp?page=teams&mode=boatinfo&boatID=26 |title=Drekin.fo, Hósvíkingur |accessdate=2012-06-27 |archive-date=2012-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120606024017/http://drekin.fo/default.asp?page=teams&mode=boatinfo&boatID=26 |dead-url=yes |archivedate=2012-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120606024017/http://drekin.fo/default.asp?page=teams&mode=boatinfo&boatID=26 }}</ref> == Keldur == <references/> == Slóðir úteftir == * [http://www.sunda.fo Sunda Kommuna] * [http://www.faroeislands.dk/pages/HosvikIndex.htm Faroeislands.dk: Hosvík] {{Commonscat}} {{coord|62|9|6.48|N|6|56|40.2|W|type:city_scale:300000|display=t}} {{Sunda kommuna}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Streymoy]] kwcapljl083fmwct8s3dl87gwq6lb7j 0 4065 388346 382104 2026-06-03T02:57:25Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388346 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Depil | native_name = | other_name = ''Deble'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Depil.1.jpg | image_caption = Depil <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Norðoyar]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Borðoy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Hvannasunds kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 2 | population_date = 2015 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-22 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-735 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 8-00-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Depil on Faroe map.png | }} '''Depil''' er ein bygd á eystursíðuni á [[Borðoy]]nni og har búgva 2 fólk. Depil varð fyrstu ferð nevnd í 1584.<ref>{{Cite web |url=http://www.heimabeiti.fo/default.asp?menu=152 |title=Archive copy |accessdate=2015-11-09 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720201849/http://www.heimabeiti.fo/default.asp?menu=152 |dead-url=yes |archivedate=2011-07-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720201849/http://www.heimabeiti.fo/default.asp?menu=152 }}</ref> Bygdin er partur av [[Hvannasunds kommuna|Hvannasunds kommunu]]. ==Keldur== <references/> [[Mynd:Faroe Islands, Borðoy, Depil.jpg|thumb|300px|left|Depil (2022)]] [[Mynd:Depil 1.Borðoy.jpg|300px|thumb|left|Depil (2006)]] {{Hvannasunds kommuna}} {{Commonscat}} {{Føroyarstubbi}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Borðoy]] 91chphd5r5fmkw4s60l3tt4bpjziht8 0 4072 388355 386581 2026-06-03T07:54:25Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388355 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Hov | native_name = | other_name = ''Hove'' <small>([[danskt mál|danskt]])</small> | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Hov.2.jpg | image_caption = Hov <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Suðuroya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Suðuroy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Hovs kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 16 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">{{Cite web |title=Hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2015-12-22 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-960 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = 24-00-00 mk.gl.sk. | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Hov on Faroe map.png | }} '''Hov''' er ein bygd i [[Suðuroy]]. Hov er gomul bygd og er umrødd í [[Føroyingasøga|Føroyingasøgu]]. Har búði høvdingurin [[Havgrímur]], og har hevði hann hov til sína gudadyrkan. Av hesum hevur bygdin fingið navn. Grøvin hjá Havgrími og hesti hansara er omanfyri bygdina, Undir Homrum, har sum bygdin var fyrr, áðrenn fólk fóru at byggja longri niðri. Bygdin liggur við [[Hovsfjørður|Hovsfjørð]]. == Vegir og gøtur í bygdini og Hovstunnilin == [[Hovstunnilin]] eitur tunnilin millum [[Øravík]] og Hov í [[Suðuroy]]. Tunnilin varð alment tikin í nýtslu leygardagin 20. oktober 2007.<ref>[http://landsverk.fo/dokumentir/9531_Hovstunnilin%20letur%20upp_254x173.pdf Landsverk.fo, Hovstunnilin letur upp, Skráin fyri dagin]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hovstunnilin er 2.435 metrar langur og er 10 metrar breiður og hevur kostað 150 milliónir at gera. Áðrenn tunnilin kom var einans koyrandi eftir [[Vegurin um Hovsegg|gamla vegnum um Hovsegg]], sum læt upp 1. oktober 1958.<ref>{{Cite web |url=http://heima.olivant.fo/~johntor/jtp/wwwsidur/forsida.html |title=Privat heimasíða við tíðindastubba frá Suðurrás, "Gamli vegurin". |accessdate=2010-11-20 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403030515/http://heima.olivant.fo/~johntor/jtp/wwwsidur/forsida.html |dead-url=yes |archivedate=2012-04-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403030515/http://heima.olivant.fo/~johntor/jtp/wwwsidur/forsida.html }}</ref> Áðrenn vegurin um Hovsegg læt upp í 1958, var ongin koyribreyt til bygdirnar norðanfyri Hovsegg. Tá máttu fólk antin ganga eftir varðagøtunum ella sigla. Tann 23. november 2005 varð adressuskráin í Hovi góðkend av matrikulstovuni, gøturnar eita: Garðsvegur, Brekkuvegur, Í Leivsgarði, Brúarvegur, Stapavegur, Traðarvegur, Heygavegur og Við Grind. == Brot úr føroyingasøgu == [[Mynd:Hov Faroe Islands the Grave of Viking Chieftain Havgrímur.JPG|thumb|200px|left|Havgríms grøv, sum er Undir Homrum í Hovi.]] [[Mynd:Hovs kirkja 2004.jpg|thumb|200px|left|Hovs Kirkja]] Hov var ein høvuðsbygdin í [[Føroyar|Føroyum]] í [[víkingaøld]], og søgnin sigur, at stutt eftir, at [[Føroyar]] vórðu [[Kristindómur|kristnaðar]], varð [[kirkja]] bygd í Hovi. Seinri er bygdarinnar støða viknað, og søgnin sigur eisini, at seinasta [[kirkja]]n varð flutt til [[Porkeris kommuna|Porkeris]] um trúbótarleitið. Havgrímur æt ein maður sum búði í Suðuroy í Føroyum. Hann var mætur, múgvandi og harðrendur. Kona hansara æt Guðrið, og hon var dóttur Snæúlvs. Havgrímur var høvdingi yvir øðrum helminginum av oyggjunum. Hann hevði fingið tær í len av Haraldi gráfeldi, sum tá var kongur í Noregi. Havgrímur var ógvuliga brályntur, og bar ikki orð fyri at vera serliga vitur maður. Ein húskallur hansara æt Einar, og var róptur Suðringur. Ein annar maður Havgríms æt Eldjarn Kambhøttur. Hann var orðmikil, illorðaður, fávitskutur og ilskur, latur, meinskur og eitt illmælt lyguvætti. [[Image:Faroe stamp 470 hov.jpg|thumb|200px|Hov á frímerkinum frá [[2004]]]] [[Image:Hov.3.jpg|thumb|200px|Hov]] == Hovs Kirkja == Tá ið [[Vágur|Vágsbygd]] fekk nýggja [[Kirkja|kirkju]], varð hin gamla [[kirkja]]n flutt til Hovs og vígd aftur har í [[1943]]. Upprunaliga var tað íslendingurin Guðbrandur Sigurðson, ið stóð fyri arbeiðinum at smíða kirkjuna á Kirkjukletti í Vági. Hon var 13 alin long og 6½ breið við 9 stólum mannfólkamegin og 8 stólum konufólkamegin. Kirkan varð bygd 1862. Teir, sum stóðu fyri arbeiðinum at taka gomlu kirkjuna á Kirkjukletti niður, vóru arkitekturin Johan Hofgaard og Johan Hammer, timburmaður. Teir tóku bretti fyri bretti niður og merktu tey. Sama var við bjálkunum. Síðan var alt tilfarið koyrt í lastbili út á kaiina í Vági, har tað varð flutt við skipi til Hovs. Av Stapanum varð tað borið niðan á tað staðið, sum hovbingar rópa Innan Glyvur. Grund varð laðað, og kirkjan sett upp aftur av nýggjum. Umframt arkitektin Hofgaard og Johan Hammer, hjálptu Leivur Jespersen og Hans Pauli Luid við at smíða kirkjuna upp aftur av nýggjum. Tá ið kirkjan stóð á Kirkjukletti hevði hon flagtak, men nú tá ið hon varð bygd av nýggjum, løgdu teir galvaniserað jarntak á. Tann 14. februar 1943 varð kirkjan vígd. [[Gulak Jacobsen]], sum var fyribils settur próstur, vígdi hana. == Myndir == <gallery> Mynd:Hov.2.jpg|Hov, útsýni eystureftir Mynd:Hov 8 (Faroe Islands).jpg|Stabbagrót omanfyri Hovsbygd, í Hovseggini Mynd:Hov 4 (Faroe Islands).jpg|Hovs havn og Savnið á Mýri Mynd:Hov.9.jpg|Ergidalur og vøtnini vestanfyri Hov, Vatnsnes er tað størra vatnið. </gallery> == Keldur == <references/> *[http://www.hov.fo/ Hovs Kommuna] *[http://www.faroestamps.fo/?side=7d9b6c1d143efcdf07cccb01300534d5 Faroestamps.fo - Hov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124041712/http://www.faroestamps.fo/?side=7d9b6c1d143efcdf07cccb01300534d5 |date=2005-11-24 }} == Ávísingar úteftir == *[http://www.myrimuseum.com Savnið á Mýri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129223244/http://www.myrimuseum.com/ |date=2010-01-29 }} *[http://www.flickr.com/photos/14716771@N05/sets/72157615195382606/ Flickr photo set - Hov] {{Commonscat|Hov (Faroe Islands)}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Suðuroy]] i231l1i6lcbjwwlrcfrimoqq3fuahey 0 4080 388359 386584 2026-06-03T08:32:08Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388359 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement <!-- *** Fyrimyndhøvd *** --> | name = Innan Glyvur | native_name = | other_name = | category = Bygd <!-- *** Mynd *** --> | image = Innan_Glyvur,_Faroe_Islands.JPG | image_caption = Innan Glyvur <!-- *** Lond, regiónir vm *** --> | country = {{flag|Føroyar}} | state = | state_type = | region = [[Eysturoya sýsla]] | region_type = [[Sýsla]] | district = [[Eysturoy]] | district_type = [[Oyggj]] | municipality = [[Sjóvar kommuna]] | municipality_type = [[Kommunur í Føroyum|Kommuna]] <!-- *** Dimensiónir *** --> | area = | area_decimals = <!-- *** Fólkatal *** --> | population = 80 | population_date = Septembur 2025 | population_note = <ref name="hagstova">[http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal Hagstova.fo]</ref> <!-- *** Kotur *** --> | postal_code = FO-494 | postal_code_type = [[Postnummur_í_Føroyum|Postnummur]] | code = - | code_type = [[Markatal]] <!-- *** Kart *** --> | map = Innan Glyvur on Faroe map.png | }} '''Innan Glyvur''' er ein bygd í [[Eysturoy]]. Innan Glyvur er ein lítil [[niðursetubygd]] á vestara armi av [[Skálafjørður (fjørður)|Skálafjørðinum]], mitt millum [[Strendur]] og [[Skála]]. Her búgva 74 fólk. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal |access-date=2014-10-21 |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924024857/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/ibugvar-og-val/folkatal }}</ref> Innan Glyvur er upprunanavnið á kongshaga, sum røkkur úr Stóruglyvur og inn til Markrá, sum í dag er markið millum [[Runavíkar kommuna|Runavíkar]]- og [[Sjóvar kommuna|Sjóvar kommunu]]. Fyrsti maður, ið setti búgv Innan Glyvur, er helst [[Jóhannes Poulsen]] (f. 1856, d. 1892 av lungabruna, 35 ára gamal), ættaður Innan úr Bø á [[Strond|Strondum]], men uppvaksin á Bakka á [[Skála]]. Hann giftist 4. mai 1884 við Onnu Mariu, fødd Hendriksen (1856-1944), ættað úr Grógv á Skála. Tey fingu m.a. innlagt eina trøð, sum skuldi føða tvær kýr vetur og summar.<ref>Oluf Djurhuus. 2010. At loysa úr lagdi. Egið forlag. ISBN 9789991896311.</ref> Tað er í 1884, sum er árið, bygdin Innan Glyvur verður grundað. == Keldur == <references/> {{Føroyarstubbi}} {{Sjóvar kommuna}} {{Commonscat}} [[Bólkur:Bygdir í Føroyum]] [[Bólkur:Eysturoy]] kjxt83l9mpfr3u8gimougwd3s1adfgv 0 7103 388338 388203 2026-06-02T18:46:40Z Berserkur 5323 Nýr borgarstjóri 388338 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Kommuna IS| navn = Reykjavíkurborg<br />| bygdakort = Reykjavikurborg map.png| postnummar = 101-155| valdømi = [[Reykjavíkurvaldømi norður]] og <br />[[Reykjavíkurvaldømi suður]]| sýsla = [[Gullbringusýsla]]| vídd = 274,5| íbúgvar = 139.875| íbúgvar_ár = 2023| stjóranavn = Borgarstjóri| stjóri = [[:is:Hildur Björnsdóttir|Hildur Björnsdóttir]]| Heimasíða = [http://www.rvk.is www.rvk.is] Íslendskt }} '''Reykjavík''' er høvuðsstaður í lýðveldinum [[Ísland]]i. Reykjavík hevur umleið 139.875 íbúgvar og er størsti býur í [[Ísland]]i. Stóra Reykjavíkarøkið hevur umleið 202&nbsp;000 íbúgvar. Borgarstjóri er [[Einar Þorsteinsson]]. Tað sigst, at Reykjavík er heimsins reinasti, grønasti, og tryggasti høvuðsstaður. == Søga == [[Mynd:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju 6.JPG|thumb|left|270px|Reykjavík]] [[Ingólfur Arnarson]], sum kom úr [[Noreg]]i, var fyrsti landnámsmaður [[Ísland]]s og tók land í [[Ísland]]i í [[874]]. Hann kom við konu sínari, [[Hallveig Fróðadóttir|Hallveig Fróðadóttur]], syni sínum [[Þorsteinn Ingólfsson|Þorsteini]], og tveimum trælum sínum, sum itu Vífill og Karl. Vífill varpaði [[öndvegissúlur]]nar frá bátinum, tá ið Ingólfur sá landið. Vífill var nú frælsur, tí hann gjørdi hetta, og Ingólfur sendi hann á [[Vífilsstaðir]], sum er nú øðrumegin bygdina [[Garðabær]]. [[Søga]]n er, at Ingólfur sá royk á víkini, sum hann var komin til, og hann kallaði tí víkina „Reykjavík“ (Roykja + vík), har sum býurin stendur nú. Tað eru ikki nógvar upplýsingar um Reykjavík í miðøldini. Nógvir tekstir um Reykjavík vísa bert á, at Reykjavík var ein bóndagarður. Í [[18. øld]], hevði [[Danmark]] hug at gera Reykjavík til ein stóran bý. Í [[1752]] gav kongurin [[Danmark]]ar landsóðal Reykjavík til [[Innréttingar]]nar. Formaður fyri Innréttingunum var [[Skúli Magnússon]]. Umleið ár [[1750]] vóru hús og íbúðapartar gjørdir til ullarverksmiðjur. Ullarverksmiðja var størsta verksmiðja í Reykjavík, og orsøk til, at Reykjavík var verðandi bygt øki. Í [[1786]] steðgaði [[Danmark]] einkarætt í Reykjavík og [[Ísland]]i. Reykjavík var nú [[kaupstaður|keypstaður]], og er [[1786]] mett sum føðingarárið hjá Reykjavík. Men Reykjavík var enn undir tí [[Danmark|danska]] kongsríkinum. Nógv fólk úr [[Danmark]] komu og høvdu verkevni í [[Ísland]]i. Men í [[19. øld]] bilgdust hugsanir um sjálvstøðu millum [[Ísland|íslendingar]]. Síðan Reykjavík var størsta bygd í landinum, vaks hugsanin um sjálvstøðu í Reykjavík. Í [[1845]] endurstovnaðu íslendingar í Reykjavík [[Alþingi|Alþingið]] ([[Løgting|Løgtingið]] [[Ísland]]i), sum var gamalt løgting í [[Ísland]]i árið [[930]]. Hetta „Alþingið“ var stovnað á [[Þingvellir|Tingvellum]] fyrst, men í [[1845]] tað var í Reykjavík. Altingið var stovnð í Reykjavík í [[1845]], tí hon var var høvuðsstaður í [[Ísland|Íslands]]. Alþingið ella hitt [[Ísland|íslendska]] løgting frá [[1845]] til [[1874]] hevði ikki løgstarv. Men í [[1874]] fekk [[Ísland]] stýrslagið og ið kom við løgstarv. Tann [[1. desember]] [[1918]], [[Ísland]] var sjálvsálits land, men enn undir tí [[Danmark|danska]] kongaríkinum. Hetta land æt [[Kongaríkið Íslands]]. {| class="wikitable" style="float:right;margin:1em 0 1em 1em;text-align:right" |+ Íbúgvar í Reykjavík |- |'''[[1801]]''' || 600 |- |'''[[1860]]''' || 1 450 |- |'''[[1901]]''' || 6 321 |- |'''[[1910]]''' || 11 449 |- |'''[[1920]]''' || 17 450 |- |'''[[1930]]''' || 28 052 |- |'''[[1940]]''' || 38 308 |- |'''[[1950]]''' || 55.980 |- |'''[[1960]]''' || 72 407 |- |'''[[1970]]''' || 81 693 |- |'''[[1980]]''' || 83 766 |- |'''[[1985]]''' || 89 868 |- |'''[[1990]]''' || 97 569 |- |'''[[1995]]''' || 104 258 |- |'''[[2000]]''' || 110 852 |- |'''[[2005]]''' || 114 800 |- |'''[[2006]]''' || 115 420 |- |'''[[2007]]''' || 117 721 |- |'''[[2008]]''' || 120 000 |} Tað var [[heimskreppa]] í Reykjavík frá [[1920]] til [[1930]]. Tá var stórt arbeiðsloysi. Hin [[10. mai]] [[1940]], meðan Danmark var hersett av [[Týskland]]i, kom [[seinni heimsbardagi]] til Íslands. Tað vóru 4 [[Stóra Bretland|bretskir]] bátar sum komu á Reykjavíkar Havn. Eingin gjørdi mótstøðu. Bretland og Amerika gjørdu [[Keflavík flogvøllur|Keflavík flogvøllin]] og [[Reykjavík flogvøllur|Reykjavík flogvøllin]]. Ísland vildi ikki luttaka í heimsbardaganum, og tí var landið og er enn í dag uttanveltað. Tað var eingin mótstøða í Reykjavík. Tað búðu líka nógvir bretskir og amerikanskir hermenn í Reykjavík undir Seinna Heimsbardaga, sum tað búðu íslendingar. Í 1904 fingu íslendingar heimastýri, og var skrivstova forsetisráðharrans í Reykjavík. Í [[1944]] gjørdist Ísland lýðveldi. Forseti Íslands fekk bústað á Bessastøðum tætt við Reykjavík, í bygdini [[Garðabær]]. == Landafrøði == == Veðurlag == {| class="wikitable" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | Mánaður ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Januar" | Jan. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Februar" | Feb. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Mars" | Mar. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Apríl" | Apr. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mai ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Juni" | Jun. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Juli" | Jul. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="August" | Aug. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="September" | Sep. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Oktober" | Okt. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="November" | Nov. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Desember" | Des. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ár |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Heitast | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2,5&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 4&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 6&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 10&nbsp;°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12&nbsp;°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14&nbsp;°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 11&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 7&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 4&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | '''7,4&nbsp;°C''' |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Kaldast | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -1&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 1&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 4&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 9&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 8&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 3&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 0&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -1&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | '''2,7&nbsp;°C''' |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Avfall | style="background: #6695ED;" | 89&nbsp;mm | style="background: #67CEEB;" | 64&nbsp;mm | style="background: #67CEEB;" | 62&nbsp;mm | style="background: #80FFC0;" | 56&nbsp;mm | style="background: #C0FFC0;" | 42&nbsp;mm | style="background: #C0FFC0;" | 42&nbsp;mm | style="background: #80FFC0;" | 50&nbsp;mm | style="background: #80FFC0;" | 56&nbsp;mm | style="background: #67CEEB;" | 67&nbsp;mm | style="background: #6695ED;" | 94&nbsp;mm | style="background: #6695ED;" | 78&nbsp;mm | style="background: #6695ED;" | 79&nbsp;mm | style="background: #FFFFFF;" | '''779&nbsp;mm''' |} == Búskapur == ===Stórar fyritøkur=== *[[66°NORTH]] - klædnaframleiðslufyritøka *[[365 (miðlafyritøka)|365]] - miðlafyritøka *[[Advania]] - kunningartøkni fyritøka *[[Air Iceland]] - flogfelag *[[Arctic Trucks]] - fyritøka ið veitir broytir akfør, so tey passa betri til íslendsk viðurskifti *[[ÁTVR]] - rúsdrekka og tubbakssøla *[[Carbon Recycling International]] - metanol endurnýtslu fyritøka *[[CCP Games]] - videospæl-mennari og útgevari *[[Dagsbrún]] - telesamskifti *[[Eimskipafélag Íslands]] - flutningsfyritøka *[[FRISK Software International]] - ritbuna-fyritøka *[[Hagar (fyritøka)|Hagar]] - handil, holding-fyritøka *[[Hagkaup]] - handilsketa *[[HB Grandi]] - fiskivinnu- og fiskaframleiðslufyritøka *[[Icelandair]] - flogfelag *[[Icelandair Group]] - flogfelag *[[Íslandsbanki]] - peningastovnur *[[Íslandspóstur]] - postfyritøka *[[deCODE genetics]] - fyritøka ið framleiðir lívfrøðiligan heilivág *[[Mannvit Engineering]] - verkfrøðingafyritøka, grøn orka o.a. *[[Marorka]] - orka úr havinum og granskingarfyritøka *[[MP Bank]] - peningastovnur *[[NBI (peningastovnur)|NBI]] - peningastovnur *[[Nói Síríus]] - sjokoláta og slikk framleiðsla *[[Nyherji]] - kunningartøkni *[[Össur]] - ortopedisk framleiðsla *[[RÚV]] - miðlafyritøka *[[Síminn]] - telesamskiftis-fyritøka *[[WOW air]] - flogfelag == Mentan == [[Hallgrímskirkja]] er størsta kirkjan í Reykjavík og í [[Ísland]]i, og er 74,5 metrar høg. [[Perlan (Reykjavík)|Perlan]] liggur á einum heyggi nærindis, har tað er lætt at síggja allan býin Reykjavík. Tað eru eisini fleiri listasøvn í Reykjavík. Um náttina eru tað nógv fólk sum "[[djamma]]" í miðbýnum Reykjavík, ella 101 Reykjavík. == Ítróttur == * [[Fylkir]] * [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] * [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] (K.R.) * [[Íþróttafélag fatlaðra í Reykjavík]] — fyri fólk við breki * [[Íþróttafélag Reykjavíkur]] (Í.R.) * [[Skautafélag Reykjavíkur]] * [[Skotfélag Reykjavíkur]] * [[Skylmingafélag Reykjavíkur]] * [[Tennis- og badmintonfélag Reykjavíkur]] * [[Ungmennafélagið Fjölnir]] * [[Valur|Knattspyrnufélagið Valur]] (Valur) * [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] * [[Þróttur]] == Kend fólk úr Reykjavík == * [[Arnaldur Indriðason]] * [[Baltasar Kormákur]] * [[Björgólfur Guðmundsson]] * [[Björgólfur Thor Björgólfsson]] * [[Björk]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Eggert Magnússon]] * [[Eiður Smári Guðjohnsen]] * [[Emilíana Torrini]] * [[Friðrik Þór Friðriksson]] * [[Ghostigital]] * [[Gus Gus]] * [[Hafdis Huld]] * [[Halldór Kiljan Laxness]] * [[Jón Páll Sigmarsson]] * [[Kári Stefánsson]] * [[Magnús Scheving]] * [[Magnús Ver Magnússon]] * [[Mínus]] * [[Múm]] * [[Quarashi]] * [[Sigur Rós]] * [[Sigurjón Sighvatsson]] * [[Silvia Night]] * [[Sjón (rithøvundur)|Sjón]] * [[Trabant]] == Vinabýir == * [[Mynd:Flag of the Faroe Islands.svg|25px]] [[Tórshavn]], [[Føroyar]] * [[Mynd:Flag of Finland.svg|25px]] [[Helsinki]], [[Finland]] * [[Mynd:Flag of Denmark.svg|25px]] [[Keypmannahavn]], [[Danmark]] * [[Mynd:Flag of the United Kingdom.svg|25px]] [[Kingston upon Hull]], [[Stóra Bretland]] * [[Mynd:Flag of Greenland.svg|25px]] [[Nuuk]], [[Grønland]] * [[Mynd:Flag of Norway.svg|25px]] [[Oslo]], [[Noreg]] * [[Mynd:Flag of the United States.svg|25px]] [[Seattle, Washington|Seattle]], [[USA|Sambandsríki Amerika]] * [[Mynd:Flag of Russia.svg|25px]] [[St. Petersburg]], [[Russland]] * [[Mynd:Flag of Sweden.svg|25px]] [[Stokkhólm]], [[Svøríki]] * [[Mynd:Flag of Lithuania.svg|25px]] [[Vilnius]], [[Litava]] * [[Mynd:Flag of Canada.svg|25px]] [[Winnipeg, Manitoba|Winnipeg]], [[Kanada]] {{Commonscat}} {{Kommunur í Íslandi}} [[Bólkur:Kommunur í Íslandi]] [[Bólkur:Ísland]] [[Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa]] [[Bólkur:Býir og bygdir í Íslandi]] h6w1jzq17phxqrwamamct5jz9thpqxb 388339 388338 2026-06-02T18:47:11Z Berserkur 5323 388339 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Kommuna IS| navn = Reykjavíkurborg<br />| bygdakort = Reykjavikurborg map.png| postnummar = 101-155| valdømi = [[Reykjavíkurvaldømi norður]] og <br />[[Reykjavíkurvaldømi suður]]| sýsla = [[Gullbringusýsla]]| vídd = 274,5| íbúgvar = 139.875| íbúgvar_ár = 2023| stjóranavn = Borgarstjóri| stjóri = [[:is:Hildur Björnsdóttir|Hildur Björnsdóttir]]| Heimasíða = [http://www.rvk.is www.rvk.is] Íslendskt }} '''Reykjavík''' er høvuðsstaður í lýðveldinum [[Ísland]]i. Reykjavík hevur umleið 139.875 íbúgvar og er størsti býur í [[Ísland]]i. Stóra Reykjavíkarøkið hevur umleið 202&nbsp;000 íbúgvar. Borgarstjóri er [[Hildur Björnsdóttir]]. Tað sigst, at Reykjavík er heimsins reinasti, grønasti, og tryggasti høvuðsstaður. == Søga == [[Mynd:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju 6.JPG|thumb|left|270px|Reykjavík]] [[Ingólfur Arnarson]], sum kom úr [[Noreg]]i, var fyrsti landnámsmaður [[Ísland]]s og tók land í [[Ísland]]i í [[874]]. Hann kom við konu sínari, [[Hallveig Fróðadóttir|Hallveig Fróðadóttur]], syni sínum [[Þorsteinn Ingólfsson|Þorsteini]], og tveimum trælum sínum, sum itu Vífill og Karl. Vífill varpaði [[öndvegissúlur]]nar frá bátinum, tá ið Ingólfur sá landið. Vífill var nú frælsur, tí hann gjørdi hetta, og Ingólfur sendi hann á [[Vífilsstaðir]], sum er nú øðrumegin bygdina [[Garðabær]]. [[Søga]]n er, at Ingólfur sá royk á víkini, sum hann var komin til, og hann kallaði tí víkina „Reykjavík“ (Roykja + vík), har sum býurin stendur nú. Tað eru ikki nógvar upplýsingar um Reykjavík í miðøldini. Nógvir tekstir um Reykjavík vísa bert á, at Reykjavík var ein bóndagarður. Í [[18. øld]], hevði [[Danmark]] hug at gera Reykjavík til ein stóran bý. Í [[1752]] gav kongurin [[Danmark]]ar landsóðal Reykjavík til [[Innréttingar]]nar. Formaður fyri Innréttingunum var [[Skúli Magnússon]]. Umleið ár [[1750]] vóru hús og íbúðapartar gjørdir til ullarverksmiðjur. Ullarverksmiðja var størsta verksmiðja í Reykjavík, og orsøk til, at Reykjavík var verðandi bygt øki. Í [[1786]] steðgaði [[Danmark]] einkarætt í Reykjavík og [[Ísland]]i. Reykjavík var nú [[kaupstaður|keypstaður]], og er [[1786]] mett sum føðingarárið hjá Reykjavík. Men Reykjavík var enn undir tí [[Danmark|danska]] kongsríkinum. Nógv fólk úr [[Danmark]] komu og høvdu verkevni í [[Ísland]]i. Men í [[19. øld]] bilgdust hugsanir um sjálvstøðu millum [[Ísland|íslendingar]]. Síðan Reykjavík var størsta bygd í landinum, vaks hugsanin um sjálvstøðu í Reykjavík. Í [[1845]] endurstovnaðu íslendingar í Reykjavík [[Alþingi|Alþingið]] ([[Løgting|Løgtingið]] [[Ísland]]i), sum var gamalt løgting í [[Ísland]]i árið [[930]]. Hetta „Alþingið“ var stovnað á [[Þingvellir|Tingvellum]] fyrst, men í [[1845]] tað var í Reykjavík. Altingið var stovnð í Reykjavík í [[1845]], tí hon var var høvuðsstaður í [[Ísland|Íslands]]. Alþingið ella hitt [[Ísland|íslendska]] løgting frá [[1845]] til [[1874]] hevði ikki løgstarv. Men í [[1874]] fekk [[Ísland]] stýrslagið og ið kom við løgstarv. Tann [[1. desember]] [[1918]], [[Ísland]] var sjálvsálits land, men enn undir tí [[Danmark|danska]] kongaríkinum. Hetta land æt [[Kongaríkið Íslands]]. {| class="wikitable" style="float:right;margin:1em 0 1em 1em;text-align:right" |+ Íbúgvar í Reykjavík |- |'''[[1801]]''' || 600 |- |'''[[1860]]''' || 1 450 |- |'''[[1901]]''' || 6 321 |- |'''[[1910]]''' || 11 449 |- |'''[[1920]]''' || 17 450 |- |'''[[1930]]''' || 28 052 |- |'''[[1940]]''' || 38 308 |- |'''[[1950]]''' || 55.980 |- |'''[[1960]]''' || 72 407 |- |'''[[1970]]''' || 81 693 |- |'''[[1980]]''' || 83 766 |- |'''[[1985]]''' || 89 868 |- |'''[[1990]]''' || 97 569 |- |'''[[1995]]''' || 104 258 |- |'''[[2000]]''' || 110 852 |- |'''[[2005]]''' || 114 800 |- |'''[[2006]]''' || 115 420 |- |'''[[2007]]''' || 117 721 |- |'''[[2008]]''' || 120 000 |} Tað var [[heimskreppa]] í Reykjavík frá [[1920]] til [[1930]]. Tá var stórt arbeiðsloysi. Hin [[10. mai]] [[1940]], meðan Danmark var hersett av [[Týskland]]i, kom [[seinni heimsbardagi]] til Íslands. Tað vóru 4 [[Stóra Bretland|bretskir]] bátar sum komu á Reykjavíkar Havn. Eingin gjørdi mótstøðu. Bretland og Amerika gjørdu [[Keflavík flogvøllur|Keflavík flogvøllin]] og [[Reykjavík flogvøllur|Reykjavík flogvøllin]]. Ísland vildi ikki luttaka í heimsbardaganum, og tí var landið og er enn í dag uttanveltað. Tað var eingin mótstøða í Reykjavík. Tað búðu líka nógvir bretskir og amerikanskir hermenn í Reykjavík undir Seinna Heimsbardaga, sum tað búðu íslendingar. Í 1904 fingu íslendingar heimastýri, og var skrivstova forsetisráðharrans í Reykjavík. Í [[1944]] gjørdist Ísland lýðveldi. Forseti Íslands fekk bústað á Bessastøðum tætt við Reykjavík, í bygdini [[Garðabær]]. == Landafrøði == == Veðurlag == {| class="wikitable" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | Mánaður ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Januar" | Jan. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Februar" | Feb. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Mars" | Mar. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Apríl" | Apr. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mai ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Juni" | Jun. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Juli" | Jul. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="August" | Aug. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="September" | Sep. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Oktober" | Okt. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="November" | Nov. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Desember" | Des. ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ár |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Heitast | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2,5&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 4&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 6&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 10&nbsp;°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 12&nbsp;°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14&nbsp;°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 14&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 11&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 7&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 4&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | '''7,4&nbsp;°C''' |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" |Kaldast | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -1&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 1&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 4&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 9&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 8&nbsp;°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 3&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | 0&nbsp;°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -1&nbsp;°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | '''2,7&nbsp;°C''' |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Avfall | style="background: #6695ED;" | 89&nbsp;mm | style="background: #67CEEB;" | 64&nbsp;mm | style="background: #67CEEB;" | 62&nbsp;mm | style="background: #80FFC0;" | 56&nbsp;mm | style="background: #C0FFC0;" | 42&nbsp;mm | style="background: #C0FFC0;" | 42&nbsp;mm | style="background: #80FFC0;" | 50&nbsp;mm | style="background: #80FFC0;" | 56&nbsp;mm | style="background: #67CEEB;" | 67&nbsp;mm | style="background: #6695ED;" | 94&nbsp;mm | style="background: #6695ED;" | 78&nbsp;mm | style="background: #6695ED;" | 79&nbsp;mm | style="background: #FFFFFF;" | '''779&nbsp;mm''' |} == Búskapur == ===Stórar fyritøkur=== *[[66°NORTH]] - klædnaframleiðslufyritøka *[[365 (miðlafyritøka)|365]] - miðlafyritøka *[[Advania]] - kunningartøkni fyritøka *[[Air Iceland]] - flogfelag *[[Arctic Trucks]] - fyritøka ið veitir broytir akfør, so tey passa betri til íslendsk viðurskifti *[[ÁTVR]] - rúsdrekka og tubbakssøla *[[Carbon Recycling International]] - metanol endurnýtslu fyritøka *[[CCP Games]] - videospæl-mennari og útgevari *[[Dagsbrún]] - telesamskifti *[[Eimskipafélag Íslands]] - flutningsfyritøka *[[FRISK Software International]] - ritbuna-fyritøka *[[Hagar (fyritøka)|Hagar]] - handil, holding-fyritøka *[[Hagkaup]] - handilsketa *[[HB Grandi]] - fiskivinnu- og fiskaframleiðslufyritøka *[[Icelandair]] - flogfelag *[[Icelandair Group]] - flogfelag *[[Íslandsbanki]] - peningastovnur *[[Íslandspóstur]] - postfyritøka *[[deCODE genetics]] - fyritøka ið framleiðir lívfrøðiligan heilivág *[[Mannvit Engineering]] - verkfrøðingafyritøka, grøn orka o.a. *[[Marorka]] - orka úr havinum og granskingarfyritøka *[[MP Bank]] - peningastovnur *[[NBI (peningastovnur)|NBI]] - peningastovnur *[[Nói Síríus]] - sjokoláta og slikk framleiðsla *[[Nyherji]] - kunningartøkni *[[Össur]] - ortopedisk framleiðsla *[[RÚV]] - miðlafyritøka *[[Síminn]] - telesamskiftis-fyritøka *[[WOW air]] - flogfelag == Mentan == [[Hallgrímskirkja]] er størsta kirkjan í Reykjavík og í [[Ísland]]i, og er 74,5 metrar høg. [[Perlan (Reykjavík)|Perlan]] liggur á einum heyggi nærindis, har tað er lætt at síggja allan býin Reykjavík. Tað eru eisini fleiri listasøvn í Reykjavík. Um náttina eru tað nógv fólk sum "[[djamma]]" í miðbýnum Reykjavík, ella 101 Reykjavík. == Ítróttur == * [[Fylkir]] * [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] * [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] (K.R.) * [[Íþróttafélag fatlaðra í Reykjavík]] — fyri fólk við breki * [[Íþróttafélag Reykjavíkur]] (Í.R.) * [[Skautafélag Reykjavíkur]] * [[Skotfélag Reykjavíkur]] * [[Skylmingafélag Reykjavíkur]] * [[Tennis- og badmintonfélag Reykjavíkur]] * [[Ungmennafélagið Fjölnir]] * [[Valur|Knattspyrnufélagið Valur]] (Valur) * [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] * [[Þróttur]] == Kend fólk úr Reykjavík == * [[Arnaldur Indriðason]] * [[Baltasar Kormákur]] * [[Björgólfur Guðmundsson]] * [[Björgólfur Thor Björgólfsson]] * [[Björk]] * [[Daníel Ágúst Haraldsson]] * [[Eggert Magnússon]] * [[Eiður Smári Guðjohnsen]] * [[Emilíana Torrini]] * [[Friðrik Þór Friðriksson]] * [[Ghostigital]] * [[Gus Gus]] * [[Hafdis Huld]] * [[Halldór Kiljan Laxness]] * [[Jón Páll Sigmarsson]] * [[Kári Stefánsson]] * [[Magnús Scheving]] * [[Magnús Ver Magnússon]] * [[Mínus]] * [[Múm]] * [[Quarashi]] * [[Sigur Rós]] * [[Sigurjón Sighvatsson]] * [[Silvia Night]] * [[Sjón (rithøvundur)|Sjón]] * [[Trabant]] == Vinabýir == * [[Mynd:Flag of the Faroe Islands.svg|25px]] [[Tórshavn]], [[Føroyar]] * [[Mynd:Flag of Finland.svg|25px]] [[Helsinki]], [[Finland]] * [[Mynd:Flag of Denmark.svg|25px]] [[Keypmannahavn]], [[Danmark]] * [[Mynd:Flag of the United Kingdom.svg|25px]] [[Kingston upon Hull]], [[Stóra Bretland]] * [[Mynd:Flag of Greenland.svg|25px]] [[Nuuk]], [[Grønland]] * [[Mynd:Flag of Norway.svg|25px]] [[Oslo]], [[Noreg]] * [[Mynd:Flag of the United States.svg|25px]] [[Seattle, Washington|Seattle]], [[USA|Sambandsríki Amerika]] * [[Mynd:Flag of Russia.svg|25px]] [[St. Petersburg]], [[Russland]] * [[Mynd:Flag of Sweden.svg|25px]] [[Stokkhólm]], [[Svøríki]] * [[Mynd:Flag of Lithuania.svg|25px]] [[Vilnius]], [[Litava]] * [[Mynd:Flag of Canada.svg|25px]] [[Winnipeg, Manitoba|Winnipeg]], [[Kanada]] {{Commonscat}} {{Kommunur í Íslandi}} [[Bólkur:Kommunur í Íslandi]] [[Bólkur:Ísland]] [[Bólkur:Høvuðsstaðir í Evropa]] [[Bólkur:Býir og bygdir í Íslandi]] r9hvv60d1hfnlkcclmc2vrhyjh4oueq 0 8543 388363 377120 2026-06-03T11:07:05Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388363 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Land | uppruna_navn = Republika e Kosovës<br />Република Косово<br />Republic of Kosovo<br />Lýðveldið Kosovo | navn = Kosovo | mynd_flagg = Flag_of_Kosovo.svg | mynd_skjald = Emblem of the Republic of Kosovo.svg | motto = | mynd_positión = Europe_location_KOS.png | alment_mál = [[Albanskt mál|Albanskt]] og [[Serbiskt (mál)|Serbiskt]] | høvuðsstaður = [[Priština]] | fullveldi = [[17. februar]] [[2008]]<br />(frá [[Serbia]]) | løgmaður_heitið = Løgmaður |løgmaður= [[Albin Kurti]] | forseti_heitið = Forseti | forseti = [[Vjosa Osmani]] | vídd = 10 887 | vatn = | íbúgvar = 1 739 825 | íbúgvar_ár = 2011 | íbúgvar_km2 = 159,8 | gjaldoyra = [[Euro|Euro (EUR)]] | tíðarzona = UTC +1 | tjóðsangur = | alnet_økisnavn = .rs/.yu | telefon_landakota = 381 | spenningur = | viðmerkingar = }} '''Kosovo''' ''([[Albanskt mál|Albanskt]]; Kosovë/Kosova,'' Kosovo hevur mark til Makedónia, Albania, Montenegro og Serbia. 17. februar 2008 lýsti Kosovo seg sjálvstøðugt frá Serbia. Í vikuni eftir 17. februar viðurkendu fleiri lond Kosovo sum sjálvstøðugt land, fyrst USA og síðani Norðurlond og fleiri lond í vesturevropa. Russland og Serbia, sum Kosovo fyrr hevur verið partur av, viðurkenna ikki Kosovo sum sjálvstøðugt land, men meta landið sum ein sjálvstýrandi landslut í Serbia. Kosovo var syðsti landsluturin í Juguslavia. Størsti býurin og høvuðsstaður er Priština. 90% av fólkinum albanar. Almennu málini eru tvey í tali, albanskt og serbiskt. Í vikuni eftir [[17. februar]] viðurkenna fleiri lond Kosovo sum sjálvstøðugt land, fyrst [[USA]] og síðani [[Norðurlond]] og fleiri lond í [[Evropa|vesturevropa]]. Eisini [[Føroyar|Føroya]] [[Landsstýri]] sendir Kosovo eina fagnaðarheilsan. [[Russland]] og [[Serbia]], sum Kosovo fyrr hevur verið partur av, mótmæla hinvegin. Størsti býurin og høvuðsstaður er [[Priština]]. Almennu [[Mál|málini]] eru tvey í tali, [[Albanskt mál|albanskt]] og [[Serbiskt (mál)|serbiskt]]. Kosovo hevur umleið 1,7 mió [[íbúgvar]]. == Ávisingar úteftir == * [http://www.vikublad.fo/show_news.php?id=6610 Føroyar viðurkenna Kosovo - Vikublad.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.olivant.fo/index.php?lg=47223 Kosovo lýst sjálvstøðugt - Olivant.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.olivant.fo/index.php?lg=45187 Eingin semja um Kosovo - Olivant.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.olivant.fo/index.php?lg=42997 Kosovo hóttir við loysing fyri jól - Olivant.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.olivant.fo/index.php?lg=12007 Ófriðurin í Kosovo breiðir seg - Olivant.fo]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.uf.fo/les_tidindi.asp?Id=53265 Ófriðarligt í Serbia, eftir at Kosovo hevur tikið loysing - www.uf.fo]{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.uf.fo/les_tidindi.asp?Id=53293 USA viðurkennir alment Kosovo sum sjálvstøðugan stat - www.uf.fo]{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Evropa}} {{Commonscat}} [[Bólkur:Kosovo]] [[Bólkur:Evropa]] jc80wbyzocnnv1czipahwfzww20xknr 0 9299 388360 386107 2026-06-03T10:29:17Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388360 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Katrin Olsen World Cup Ottensheim 2007.jpg|thumb|Katrin Olsen við Gullheiðursmerkinum frá Worldcup í Ottensheim í [[2007]].]] '''Katrin Olsen''' (fødd [[5. januar]] [[1978]] í [[Tórshavn]]) er ein [[Føroyar|føroysk]] [[ítróttur|ítrottakvinna]] í [[rógving]]. í [[2008]] rói hon fyri [[Danmark]] á [[Olympiskir leikir|Olympisku leikunum]] í [[Beijing]]<ref>[[DR]]: [http://www.dr.dk/Sporten/OL2008/Danskere/Roning/2008/08/04/220141.htm Vangamynd frá danska olympiska toyminum í 2008]</ref>, saman við [[Juliane Elander]], og tær komu til hálvfinaluna,<ref>Útvarp Føroya: [http://uf.fo/les_tidindi.asp?Id=59767 ''Katrin Olsen hevur roð seg í hálvfinaluna'']{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> men tær lógu sum nr. fýra, tá tær róu í mál i halvfinaluni. (Bert tey trý bestu koma til finaluna.)<ref>Útvarp Føroya: [http://uf.fo/les_tidindi.asp?Id=59995 ''Katrin Olsen megnaði ikki at rógva seg í finaluna'']{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Heiðursmerki og rórar== ===[[1997]]=== Føroyameistari 6-mannafør kvinnur við bátinum [[Jarnbardur]] ===[[1999]]=== Føroyameistari 6-mannafør kvinnur við bátinum [[Jarnbardur]] ===[[2000]]=== Danmarksmeistari í 4 ára innriggara ===[[2001]]=== *18. [[september]] 2. pláss í danska meistaraskapinum í [[Maribo]], [[Danmark]], í tungum dupult-fýrara *18. [[september]] 1. pláss í danska meistaraskapinum í [[Maribo]], [[Danmark]], í tungum áttara ===[[2002]]=== 5. [[oktober]] 2. pláss í danska meistaraskapinum í [[Bagsværd]], [[Danmark]], í lættvekts dupult-fýrara ===[[2003]]=== *5. [[juni]] 13. pláss við World Cup í [[München]], [[Týskland]], í lættvekts dupult-fýrara *5. [[juli]] 5. pláss við World Cup í [[Luzern]], [[Sveis]], í lættvekts dupult-fýrara *1. [[september]] 6. pláss við HM í World Cup í [[Milan]], [[Italia]], í lættvekts dupult-fýraran ===[[2004]]=== *10. [[juli]] 16. pláss við World Cup í [[Luzern]], [[Sveis]], í lættvekts eittara ===[[2005]]=== *19. [[juni]] 2. pláss við World Cup í [[Luzern]], [[Sveis]], í lættvekts dupult-fýrara *4. [[september]] 2. pláss við HM í [[Kaizu, Gifu|Kaizu]], [[Gifu_Prefektur|Gifu]], [[Japan]], í lættvekts dupult-fýrara<ref>{{Cite web |title=Silvur í Japan |url=http://sports123.com/row/results/ww-lqsc-2005.html |access-date=2010-09-25 |archivedate=2010-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100223043958/http://sports123.com/row/results/ww-lqsc-2005.html }}</ref> ===[[2006]]=== *26. [[mai]] 15. pláss við World Cup í [[München]], [[Týskland]], í lættvekts dupult-fýrara *15. [[juni]] 2. pláss við World Cup í [[Poznan]], [[Pólland]], í lættvekts eittara *9. [[juli]] 5. pláss við World Cup í [[Luzern]], [[Sveis]], í tungum dupult-fýrara *27. [[august]] 2. pláss við HM í [[Eton (Berkshire)|Eaton]], [[Stóra Bretland]], í lættvekts dupult-fýrara<ref>{{Cite web |title=Silvur í Stóra Bretlandi |url=http://sports123.com/row/results/ww-lqsc-2006.html |access-date=2010-09-25 |archivedate=2010-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100223045934/http://sports123.com/row/results/ww-lqsc-2006.html }}</ref> *16. [[september]] 3. pláss við danska meistaraskapi í tungum eittara ===[[2007]]=== *28. [[februar]] Lars og Katrin settu føroyskt met<ref>[Drekin.fo]: [http://drekin.fo/?Page=main&mode=showarticle&articleid=1381 Lars og Katrin settu føroyskt met]{{Deyð leinkja|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *20. [[mai]] 1. pláss við altjóða regatta í lættvekts dupult-fýrara *3. [[juni]] 1. pláss við World Cup í [[Linz]] / [[Ottensheim]] í lættvekts dupult-tveyara saman við [[Juliane Rasmussen]] *24. [[juni]] 4. pláss við World Cup í [[Amsterdam]], [[Holland]] í lættvekts dupult-tveyara saman við [[Sine Christiansen]] *15. [[juli]] 1. pláss við World Cup í [[Luzern]], [[Sveis]], í lættvekts dupult-tveyara saman við [[Juliane Rasmussen]]<ref>life.com: [http://www.life.com/image/75421175 Medaljur í Luzern]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>WorldRowing.com: [http://www.worldrowing.com/display/modules/news/dspNews.php?newid=324195 Danmark dominerar innan lættvekt á World Cup stevnu]</ref><ref>[[Youtube|YouTube]]: [http://www.youtube.com/watch?v=DvlILT4CbCE LW2x World Cup Rowing, Lucerne, 16th July 2007 - Last 500m]</ref> *18. [[august]] Katrin Olsen á [[Miðvágur|Miðvági]] í einmansbáti<ref>[http://www.joanisnielsen.fo/index.asp?pID={26F22DA9-84C2-4DD4-896E-84AAA8DC33A1} Katrin Olsen á Miðvági í einmansbáti]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *2. [[september]] 2. pláss við HM í [[München]], [[Týskland]], í lættvekts dupult-tveyara (somu tíð sum Týskland)<ref>{{Cite web |title=Bronsa í München |url=http://sports123.com/row/results/ww-ldsc-2007.html |access-date=2010-09-25 |archivedate=2010-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100223043948/http://sports123.com/row/results/ww-ldsc-2007.html }}</ref> ===[[2008]]=== *24. [[januar]]. [[Eik]] og [[Tryggingarfelagið Føroyar|Tryggingin]] kunngera at teir eru sponsorar hjá Katrin<ref>[http://www.eikbank.fo/Default.aspx?ID=5151&PID=3664&NewsID=1689 Eik og Tryggingin sponsorera Katrin]</ref> *14. [[juli]] [[Alexandra, greivinna av Frederiksborg]] doypur bátin hjá Katrin og [Julie Ellander] ''Alexandra''<ref>[http://www.eik.fo/Default.aspx?ID=2883&M=News&PID=3664&NewsID=1910 Báturin eitur Alexandra]</ref> * [[august]] Myndir frá venjing í [[Kina]]<ref>[http://www.daylife.com/photo/05in7v9aspfu1 Myndir]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *4. [[august]] OL heilsan frá barndómsfelagnum<ref>[http://www.rk.fo/Default.aspx?ID=452&M=News&NewsID=229 Hin klára fyrimyndin: OL-heilsan til Katrina Olsen frá barndómsfelagnum]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *8. [[august]] OL setanin nærkast<ref>[http://www.eik.fo/Default.aspx?ID=5151&PID=11795&NewsID=1932 Katrin Olsen: Gleði meg til OL-setan]</ref> *12. [[august]] OL-myndafrásøgn: Katrin græt<ref>[http://www.inni.fo/Default.aspx?ID=5151&PID=3664&NewsID=1934 OL-myndafrásøgn: Katrin græt]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *16. [[august]] 1. pláss við B-finaluna við [[Summar-OL 2008|olympisku leikirnar]] í [[Beijing]] (7. pláss í samlaðu uppgerðini)<ref>WorldRowing.com: [http://www.worldrowing.com/display/modules/news/dspNews.php?newid=324467 Rapport frá olympiaduni í Beijing]</ref><ref>[[DR]]: [http://www.dr.dk/Sporten/OL2008/Sportsgrene/Roning/2008/08/16/093048.htm Danmark vann B-finaluna]</ref><ref>[[metroXpress]]: [http://www.metroxpress.dk/dk/article/2008/03/17/10/4100-66/index.xml Missión OL Gull]</ref> *Kandidat til ársins ítróttarnavn<ref>[[Róðrarfelagið Knørrur]]: [http://www.rk.fo/Default.aspx?ID=452&M=News&NewsID=390 Stjørnukast: Katrin Olsen í uppskoti sum ársins ítróttanavn 2008]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===[[2009]]=== *Katrin luttók í sendingini [[Høvdingebold]]<ref>[[DR]]: [http://www.dr.dk/hbold/2009/guldpigerne/ Guldpigerne]</ref> á [[DR]]. ===[[2010]]=== *[[Mai]] Katrin avloysir [[Juliane Elander]]<ref>[http://www.kringvarp.fo/index.asp?s=49&Id=71191 Katrin avloysir Juliane Elander]</ref> == Keldur == <references /> {{DEFAULTSORT:Olsen, Katrin}} {{Commonscat}} [[Bólkur:Føroyskir rógvarar]] [[Bólkur:Føðingar í 1978]] [[Bólkur:Luttakarar á Summar-OL 2008]] g5tanhwoutp1eh0310y2567a947tlaw 0 9592 388362 388061 2026-06-03T10:53:24Z ~2026-32465-62 34910 388362 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Kaj Leo Holm Johannesen |birth_name = Kaj Leo Holm Johannesen |image =KajLeoJohannesen crop.jpg |caption = |order = landsstýrismaður í heilsumálum |term_start = 16. september 2019 |term_end = 22. desember 2022 |predecessor = [[Sirið Stenberg]] |successor = [[Margit Stórá]] |order1 = Føroya Løgmaður |deputy1 = |monarch1 = [[Margrethe II]] |term_start1 = 26. september 2008 |term_end1 = 15. september 2015 |predecessor1 = [[Jóannes Eidesgaard]] |successor1 = [[Aksel V. Johannesen]] |order2 = Formaður í [[Sambandsflokkurin]] |term_start2 = 2004 |term_end2 = 24. oktober 2015 |predecessor2 = [[Kaj Leo Holm Johannesen]] |successor2 = [[Bárður á Steig Nielsen]] |order4 = |primeminister4 = |term_start4 = |term_end4 = |predecessor4 = |successor4 = |order6 = Løgtingslimur |term_start6 = 29. october 2002 |term_end6 = 26. mars 2026 |birth_date = {{Birth date and age|1964|8|28|}} |birth_place = [[Tórshavn]], Føroyar |death_date = |death_place = |party = [[Sambandsflokkurin]] |spouse = |children = |parents = }} '''Kaj Leo Holm Johannesen''', eisini kendur sum '''Kaj Leo Johannesen''' (føddur [[28. august]] [[1964]] í [[Tórshavn]]) var [[Føroyar|Føroya]] [[løgmaður]] frá [[26. september]] [[2008]] til [[2. september]] 2015. Hann er útbúgvin sum [[skipsførari]] og var sameigari av [[Farex]], ið fekst við fiskaútflutning. Kaj Leo limaði seg inn í Sambandsflokkin í 1988. Hann stillaði upp til løgtingsvalið fyrstu ferð í 1994 og sat sama árið eitt skifti á tingi sum eykamaður. Frá 1996 til 2000 sat hann í Tórshavnar býráði. Hann var á fyrsta sinni valdur inn á Løgting í 2002 og hevur verið afturvaldur síðani. Síðani 2004 hevur Kaj Leo Holm Johannesen verið formaður í Sambandsflokkinum. Tíðarskeiðið 2003-2004 var hann næstformaður í Landsstýrismálanevndini og limur í Vinnunevndini. Frá 2004 til 2008 var hann formaður í Uttanlandsnevndini og limur í fíggjarnevndini. Hann varð valdur til løgmann 26. september í 2008. Eftir loknan fólkaskúla fór Kaj Leo Holm Johannesen til skips sum 14 ára gamal. Í 1986 tók hann prógv sum skipsførari á Føroya Sjómansskúla. Hann hevur bæði verið við fiski og farmaskipi, umframt starvast sum bilsølumaður. Í 1989 kom hann í starv hjá Føroya Fiskasølu og frá 1995 til 1997 starvaðist hann á Kósini. Síðani 1997 hevur hann verið sjálvstøðugur vinnurekandi. == Politisk lívsleið == Kaj Leo var frá [[1997]]-[[2000]] býráðslimur í [[Tórshavnar Býráð]] og hevur síðani [[2002]] verið valdur inn á Føroya Løgting. Hann varð valdur til landstýrismann fyri uttanríkismál í [[2004]], tá hann eisini varð valdur til floksformann. Í politikki leggur hann leggur millum annað dent á at knýta [[Føroyar]] tættari at [[ES]]. [[26. september]] [[2008]] bleiv Kaj Leo Johannesen valdur sum løgmaður fyri [[Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen I|ABC-samgonguna]]. Eftir [[løgtingsvalið 2011]] helt hann fram sum løgmaður í samgongu millum Sambandsflokkin, Fólkaflokkin, Miðflokkin og Sjálvstýrisflokkin. Í oktober 2011 fór Sjálvstýrisflokkurin úr samgonguni, eftir at Kári P. Højgaard var koyrdur frá sum landsstýrismaður, men sangongan var stór nokk til at halda fram við hinum trimum flokkunum. === Tollmálið === Í desember 2013, stutt fyri jól, varpaðu føroyskir fjølmiðlar ljós á fíggjarmálaráðharran, [[Jørgen Niclasen]], úr Fólkaflokkinum frá tíðini frá 1989 og fyrst í 1990-árunum, meðan hann var stjóri í fyritøkuni P/F N. Niclasen. Sambært skjølum, ið miðlarnir løgdu fram, hevði virkið hjá Jøgeni Niclasen tikið vøru út úr einari tollgoymslu sum ikki var tollað og selt hana ótollaða og harvið snýtt landskassan fyri fleiri hundraðtúsund krónur. Fyritøkan hevði havt ein tollkreditt sum varð uppsagdur, men helt tó fram við at selja ótollaðar vørur. Jørgen Niclasen vísti øllum ákærum aftur.<ref>[http://jn.fo/jorgen+niclasen+visir+aftur+at+hann+hevur+snytt+i+tolli.html jn.fo, "Jørgen Niclasen vísir aftur, at hann hevur snýtt í tolli", Tíðindaskrivið er skrivað av Jørgeni Niclasen]</ref> Kaj Leo Holm Johannesen stuðlaði tó sínum fíggjarmálaráðharra og segði at hann hevði fult álit á honum.<ref>{{Cite web |url=http://aktuelt.fo/logmadur+fult+alit+a+jorgeni+niclasen.html |title=aktuelt.fo, Løgmaður fult álit á Jørgeni Niclasen, skrivað hevur Georg L. Petersen hin 20. des. 2013. |accessdate=2014-05-29 |archive-date=2014-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140724161730/http://aktuelt.fo/logmadur+fult+alit+a+jorgeni+niclasen.html |dead-url=yes |archivedate=2014-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724161730/http://aktuelt.fo/logmadur+fult+alit+a+jorgeni+niclasen.html }}</ref><ref>[http://kvf.fo/greinar/2014/05/28/logmadur-hevur-fult-alit-jorgen-nicalsen kvf.fo, Løgmaður hevur fult álit á Jørgeni Niclasen]</ref> Tað gjørdi hann eisini tann 28. mai 2014, tá ið andstøðan setti fram misálit á Jørgen Niclasen. Løgmaður var staddur í Íslandi og haðani gav hann flokkinum boð um at atkvøða ímóti misálitinum. Tá ið avtornaði vóru tað tveir sambandstingmenn, [[Reimund Langgaard]] og [[Helgi Abrahamsen]], ið atkvøddu fyri uppskotinum frá andstøðuni, tað sama gjørdi [[Jenis av Rana]], formaður Miðfloksins, ið eisini var við í samgonguni. Løgmaður fekk ein trupulleika og kom undir stórt trýst, tá tveir av hansara floksfeløgunum gjørdu ímóti boðum hansara og í staðin atkvøddu eftir teirra egnu sannføring. Aðrar kritiskar røddir vóru eisini frammi úr Sambandsflokkinum, eitt nú Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi forkvinna, løgtingskvinna og fólkatingslimur Sambandsfloksins, sum hin 10. februar 2014 meldaði seg úr Sambandsflokkinum orsakað av at hon var ónøgd við, at Sambandsflokkurin góðtók, at ein landsstýrismaður, ið hevði snýtt í tolli, slapp at vera sitandi sum landsstýrismaður. Hin 28. mai eftir atkvøðugreiðsluna um misálitið á Jørgen Niclasen segði [[Lisbeth L. Petersen]], at hon helt tað var gott fyri Sambandsflokkin, at Helgi Abrahamsen og Reimund Langaard valdu ikki at fylgja boðunum frá løgmanni.<ref>{{Cite web |url=http://www.in.fo/news-detail/news/folkid-einki-alit-longur/ |title=in.fo, "– Fólkið einki álit longur", skrivað hevur Barbara Holm, hin 28. mai 2014. |accessdate=2014-05-29 |archive-date=2015-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925232338/http://www.in.fo/news-detail/news/folkid-einki-alit-longur/ |dead-url=yes |archivedate=2015-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925232338/http://www.in.fo/news-detail/news/folkid-einki-alit-longur/ }}</ref> == Lívsleið innan ítrótt == Kaj Leo Holm Johannesen er fyrrverandi landsliðsleikari í fótbólti. Hann leikti 4 dystir fyri Føroyar í tíðarskeiðnum 1991-92 <ref>[http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=14843 National-football-teams.com]</ref> og so var hann eyka málmaður fyri føroyska A-landsliðið meira enn 20 ferðir í árunum 1988-1994. Kaj Leo var annars [[HB]] leikari, hann er ein av mest leikandi HB leikarunum. Hann vann føroyameistaraheitið tríggjar ferðir við [[HB]], tað var árini 1988, 1990 og 1998. Bæði á landsliðnum og á HB liðnum spældi Kaj Leo sum málmaður. Hann hevur ikki heilt slept fótbóltinum enn, men spælir fótbólt við Oldboys hjá [[HB]] av og á. Í 2010 vann hann gull við oldboys liðnum hjá [[HB]], tá teir vunnu finaludystirnir Inni í Dal á [[Sandoy]]nni 25. september 2010.<ref>[http://b71-sandoy.com/index.php?option=com_content&view=article&id=165:hb-vann-old-boys-kappingina&catid=1:latest-news B71-sandoy.com]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kaj Leo Johannesen hevur eisini spælt hondbólt. Hann leikti við [[Kyndil|Kyndli]], sum er hondbóltsfelag úr [[Tórshavn|Havn]]. Hann leikti 163 dystir og skoraði 625 mál.<ref>{{Cite web |url=http://kyndil.fo/2005.12.04-hesi-hava-leikt-yvir-100-dystir-fyri-kyndil.aspx |title=Kyndil.fo, Hesi hava leikt yvir 100 dystir fyri Kyndil |accessdate=2011-07-19 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313054508/http://kyndil.fo/2005.12.04-hesi-hava-leikt-yvir-100-dystir-fyri-kyndil.aspx |dead-url=yes |archivedate=2012-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313054508/http://kyndil.fo/2005.12.04-hesi-hava-leikt-yvir-100-dystir-fyri-kyndil.aspx }}</ref> == Sangari == Kaj Leo sang saman við føroyska landsliðnum og Jóannes Jacobsen, tá hann var málmaður á føroyska landsliðnum. ''Vit herja á'' kom út í 1990, Kaj Leo syngur sangin ''Vit syngja''. Hesin sangurin var eisini útgivin í 1998 á fløguni ''Tólvti maður''. === Útgávur === *1990 - ''Vit herja á'', Kaj Leo syngur sangin ''Vit syngja'', kasettuband<ref>[http://rateyourmusic.com/release/album/various_artists_f2/vit_herja_a/ rateyourmusic.com, Vit herja á]</ref> *1998 - ''Tólvti maður'', CD<ref>[http://rateyourmusic.com/release/comp/various_artists_f2/tolvti_madur/ rateyourmusic.com, Tólvti Maður]</ref> == Familja == Foreldrini eru Leo Hans Johannesen (deyður 1991) og Karin Holm Johannesen, bæði ættað úr Mykinesi. Hann er giftur við Jórun fødd Bærentsen, dóttir Jonnu og Ebba Bærentsen. Tey eiga synirnar Heina (føddur í [[2000]]), Jákup (føddur í [[2001]]) og Jónas (føddur í [[2006]]). Hann og familjan búgva í dag á Teigi í vesturbýnum í [[Tórshavn|Havn]]. Í uppvøkstri hansara búleikaðist familjan í bæði vestur- og eysturbýnum. Soleiðis búði Kaj Leo fyrstu 12 árini í Brøttulíð, og síðani tey næstu 14 í Tjarnarlág. Kaj Leo er einsamallur drongur í einum systkinaflokki á fimm, ið eisini telur systrarnar Liss, Marin, Jákubinu og Oddvør. == Keldur == {{Reflist}} == Ávísingar úteftir == * ''Løgtingið 150 - Hátíðarrit''. Tórshavn 2002, Bind 2, s. 304 ([http://logting.elektron.fo/Ymiskt/Løgtingssøgan%202.pdf#page=304 PDF-Download] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104002731/http://logting.elektron.fo/Ymiskt/L%C3%B8gtingss%C3%B8gan%202.pdf#page=304 |date=2014-01-04 }}) * [http://www.kajleo.com Heimasíðan hjá Kaj Leo Johannesen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204090730/http://www.kajleo.com/ |date=2008-12-04 }} {{Løgmenn}} {{Formenn Sambandsfloksins}} <!-- {{Løgtingslimir 2015-2019}} --> {{Løgtingslimir 2022-2026}} {{Commonscat|Kaj Leo Johannesen}} {{rað|Johannesen, Kaj Leo H.}} [[Bólkur:Føroyskir politikarar]] [[Bólkur:Løgmenn í Føroyum]] [[Bólkur:Føroyskir fótbóltsspælarar]] [[Bólkur:Føroyskir landsliðsleikarar|Johannesen, Kaj Leo]] [[Bólkur:HB leikarar]] [[Bólkur:Føðingar í 1964]] [[Bólkur:Føroyskir skiparar]] [[Bólkur:Føroyskir mannligir sangarar]] [[Bólkur:Løgtingslimir]] [[Bólkur:Føroyskir hondbóltsleikarar]] [[Bólkur:Politikarar úr Sambandsflokkinum]] [[Bólkur:Havnafólk]] jjs6jpvgy0s0y78rbml76u5x136z6nx 0 20914 388367 377149 2026-06-03T11:43:53Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388367 wikitext text/x-wiki '''Lama Sea''' var ein føroyskur rock tónleikabólkur. Bólkurin framførdi m.a. á [[G! Festival]]inum í 2006<ref>[http://www.gfestival.com/enskt/archive/article/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=113&cHash=165aa8390dbbe01e3ee6c574e444afb2 Gfestival.com]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> og 2007. Ein av limunum í Lama Sea var [[Janus Rasmussen]]. Lama Sea kom í hálvfinaluna í [[Prix Føroyar]] tónleikakappingini í 2005.<ref>[http://www.uf.fo/rokkstovan/playlistRead.asp?id=30 Uf.fo, Rokkstovan 05-04-05 (Lawetz-Lama Sea-GOGO Blues-Kristleif Z)]{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Keldur == <references/> {{stubbi}} [[Bólkur:Føroyskir tónleikabólkar]] rsmwgurjcmhxx6yf6sz6zf55u3eyx43 0 23394 388366 382480 2026-06-03T11:42:28Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388366 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Salmo trutta Trout Aquarium Atlanterhavsparken Norway.jpg|thumb|right|250px|Atlantiskur laksur (frøðiheiti ''Salmo salar'').]] '''Laksur''' ([[Latínskt mál|latínsnkt]] ''Salmo'': laksaættin) er smidligur [[fiskur]]. Hann hevur eina ryggfjøður mitt á bakinum, eina lítla fitifjøður aftarlaga móti klingruni og eina gotfjøður, har aftari endi er umleið undir fitifjøðurini. Sterturin er nakað innbogin. Strikan er bein. Siljafiskar fáa stóran krók á undirkjaftin í gýtingartíðini um heystið. Kjaftbeinini røkka umleið inn undir aftaru rond á eygunum. Laksur kann verða mistikin fyri [[sjósíl]]. Laksur hevur úr 10 upp í 13, vanliga 11, roðslur frá fitifjøðurini til strikuna. Á fremsta táknaboga, inni í boganum, eru táknatindarnir allir rættiligir tindar. Laksur er svartbláur um bakið, silvurskínandi um síðurnar, og undir búkinum er hann hvítligur, rómalittur. Ójavnir, svartir blettir eru um síðurnar, á kápuni og kjálkunum. Í gýtingartíðini um heystið skiftir laksur lit og verður brúnligur við blettum. Fiskurin í laksi er ljósareyður. Umframt at vera í áum og vøtnum er laksur eisini í [[Sjógvur|sjónum]], úr vatnskorpuni og niður á kanska 140 m., og helst eisini djúpari. Tað er óvist, um laksur fyrr í tíðini hevur verið í [[Áir í Føroyum|føroyskum áum]], men laksurin nú í tíðini er innfluttur úr útlondum og settur út í ávísar áir her. Hann verður upp í 150 cm langur. Hann er fram við landi og á víðum havi, frá [[Portugal|Norðurportugal]] til Hvítahavið. Í Eystarasalti, við [[Bretland|Bretsku Oyggjarnar]], undir [[Føroyum]], [[Ísland]]i, við [[Jan Mayen]] og í [[Grønland]]i. Hann er frá [[Nýfundland og Labrador|Nýfundlandi og Labrador]] í [[Kanada]] til [[Connecticut]] í [[Nýongland]]i. Eisini í áum og vøtnum í hesum somu londum. Tað eru fleiri ymisk sløg til av laksi, summi sløg ferðast langa leið, meðan onnur sløg liva alt lívið í feskum vatni. Laksur verður føddur í feskum vatni og tey sløgini sum ferðast langt svimur síðan út til opið hav og so venda teir aftur til fekst vatn, tá ið teir skulu gýta. Tað sigst, og kanningar hava eisini víst at tað er so, at laksurin vendir aftur til júst sama stað, har ið hann varð føddur, fyri at gýta. Nógva staðni í heiminum verður laksur aldur í stórum aliringum, smoltið verður fyrst framleitt í feskum vatni, og síðan verður fiskurin settur út í aliringar, tá hann er klárur til tað, har verður hann fóðraður og at enda tikin og slaktaður, hagreiddur og síðan seldur og ofta útfluttur. Í Føroyum hevur tað verið vanligt at ala laks síðan 1970-árini og henda vinnan hevur ment seg nógv síðan tá og er nú ein av høvuðsvinnunum í landinum. == Vinnuligi týdningur == [[Mynd:Time series for global aquaculture of true salmon.png|thumb|right|250px|Sambært forsøgnum hjá European Aquaculture eru útlit til, at laksaaling í Evropa fer at tvífaldast komandi 20 árini (2012-2032) <ref>http://oljan.fo/bradnandi+isurin+i+arktis+vinnumoguleikar+i+eysturoynni.html#.Ux-wDVFdXv0</ref>. Laksaaling er ein sera týðandi partur av føroyskum útflutningi.]] Laksur hevur stóran vinnuligan týdning. [[Marine Harvest]] framleiðir fjórða hvønn laks, 25 prosent, í heiminum <ref>http://exchanges.nyx.com/en/new-york-stock-exchange/marine-harvest-celebrates-its-listing-nyse{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Fyritøkan hevur virksemi í 22 londum, og av hesum er millum annað [[Fiskaaling|aling]] í [[Føroyum]]. Starvsfólkini hjá Marine Harvest eru 10.400 í talið um allan heimin. Størsti eigarin í Marine Harvest er John Fredriksen, ið er uppvaksin í arbeiðarabýarpartinum Vålerenga í [[Oslo]], men sum hevur bygt seg upp til at vera ein av heimsins ríkastu monnum. Marknaðarvirði á Marine Harvest er í løtuni knappar 28 milliardir krónur <ref>{{Cite web |url=http://www.dagbladet.no/2014/01/28/nyheter/laks/oppdrett/marine_harvest/john_fredriksen/31513382/ |title=Archive copy |accessdate=2014-03-12 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203024333/http://www.dagbladet.no/2014/01/28/nyheter/laks/oppdrett/marine_harvest/john_fredriksen/31513382/ |dead-url=yes |archivedate=2014-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140203024333/http://www.dagbladet.no/2014/01/28/nyheter/laks/oppdrett/marine_harvest/john_fredriksen/31513382/ }}</ref>. Í 2011 var laksur heili 34 % av samlaða føroyska vøruútflutninginum í virði og í 2013 varð virðið av tí útflutta laksinum í Føroyum 43 % av samlaða útflutninginum<ref>[http://www.hagstova.fo/portal/page/portal/HAGSTOVAN/Hagstova_Foroya/news_repos/%DAtflutningur%20des.%202013 Hagstova.fo, Uppsjóvarfiskur og laksur tveir triðingar av fiskaútflutninginum]{{Deyð leinkja|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, harvið er laksur Føroya størsta einstaka útflutningsvøra <ref>{{Cite web |url=http://www.industry.fo/Default.aspx?ID=32&Action=1&NewsId=675&PID=4786 |title=Archive copy |accessdate=2014-03-12 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305095957/http://industry.fo/default.aspx?action=1&id=32&newsid=675&pid=4786 |dead-url=yes |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305095957/http://industry.fo/default.aspx?action=1&id=32&newsid=675&pid=4786 }}</ref>. Prísfalli á heimsmarknaðinum seinnu helvt í 2011 sæst aftur í hagtølunum. Nøgdin av útfluttum laksi er økt 29 %, meðan samlaða virði bert økti 10 % í 2011. Størsti marknaðurin fyri føroyskan alifisk er sambært hagtølunum [[USA]]; føroyskur laksur hevur gott orð á sær í USA. Føroyska alivinnan útflutti næstan 350 milliónir krónur av laksi til USA í 2010, tað vil siga at fjórði hvør føroyskur laksur endaði í USA. Eftir USA kemur [[Týskland]], [[Stóra Bretland]], [[Danmark]] og [[Frakland]]. Í útflutningshagtølunum sæst eisini, at útflutningurin til bæði [[Russland]] og [[Kina]] er øktur nógv í 2011. 2013 hevur verið eitt gott ár hjá laksaalarum, og tað verður møguliga tað besta nakrantíð. Nýtslan av laksi er økt munandi, tí at framleiðarar hava gjørt laks lættan at matgera, og laksur er tann fiskurin, sum fólk oftast hava í huganum, tá tey vilja hava fisk. "Laksur hevur fingið eina serliga støðu á marknaðinum, tí at nógv fólk velja laks framum onnur fiskasløg. Tí hevur laksur eisini eina bjarta framtíð fyri framman", segði Bjørn-Erik Stabell í Norges Sjømtråd í 2013 <ref>{{Cite web |url=http://www.in.fo/news-detail/news/vilja-hava-meira-laks/ |title=Archive copy |accessdate=2014-03-12 |archive-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309175807/http://www.in.fo/news-detail/news/vilja-hava-meira-laks/ |dead-url=yes |archivedate=2016-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160309175807/http://www.in.fo/news-detail/news/vilja-hava-meira-laks/ }}</ref>. Hann væntar, at vøksturin í eftirspurninginum fer at halda fram komandi árini. "Eftirspurningurin eftir laksi fer at økjast meira komandi 15 árini, enn hann hevur gjørt seinastu 15 árini. Vit vænta tí, at alivinnan hevur møguleika at vaksa enn meira, men tað fer at seta sera stór krøv til okkum sum vinna", segði Stabell. Hann vísti á nakrar orsøkir til, at eftirspurningurin fer at økjast komandi árini. Ein týðandi orsøk er tann vaksandi miðalklassin. "Tann vaksandi miðalklassin kring heimin er ein týðandi orsøk til øktan eftirspurning. Tá fólk hava ráð, vilja tey fegin vísa tað við at keypa laks", segði eisini Stabell. Í 2013 framleiddu Føroyar góð 62.000 tons av alifiski, í 2011 og 2012 var bert laksur aldur, í 2013 var eitt sindur av aldum sílum, tó bert 72 tons, so tað er ein sera lítil partur av samlaðu nøgdini.<ref>[http://www.industry.fo/Default.aspx?ID=32&Action=1&NewsId=1108&PID=4786 Industry.fo, Alivinnan framleiddi góð 62.000 tons av laksi í 2013]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Av hesum vóru 58.903 tons útflutt í 2013 til eitt virði á 2.455 mia. Nøgdin av útfluttum alifiski var eitt vet lægri enn í 2012, men virði var nógv økt. Alifiskur, tvs. laksur, var størsta útflutningsvøra hjá Føroyum í 2013.<ref>[http://kvf.fo/greinar/2014/01/21/alifiskur-storsta-utflutningsvora-hja-foroyum kvf.fo, Alifiskur størsta útflutningsvøra hjá Føroyum]</ref> == Kelduávísingar == <references/> {{Commonscat|Salmonidae}} [[Bólkur:Fiskar undir Føroyum]] [[Bólkur:Fiskar]] [[Bólkur:Alivinna]] k124pb1smuoyxjxd3g7cydk228vx12q 0 26925 388353 338240 2026-06-03T07:32:49Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388353 wikitext text/x-wiki '''Hentze''' er 24. vanligasta [[Eftirnøvn í Føroyum|eftirnavnið í Føroyum]]. Í 2013 vóru tað 192 mannfólk og 171 konufólk í Føroyum við eftirnavninum Hentze.<ref>{{Cite web |title=hagstova.fo |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/eftirnovn-2001- |access-date=2015-04-16 |archivedate=2015-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150907181050/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/eftirnovn-2001- }}</ref> Kend fólk sum eita Hentze: * [[Bergljót D. Hentze]], føroyskur journalistur * [[Demmus Hentze]], føroyskur politikari. * [[Ebba Hentze]], føroyskur rithøvundur. * [[Elin Hentze í Stórustovu]], føroyskur journalistur * [[Kristoffur Hentze]], føroyskur svimjari. * [[Matthias Hentze]], týskur frøðingur. * [[Vígdis Hentze Olsen]], føroyskur dansari. {{Stubbi}} == Keldur == {{Reflist}} [[Bólkur:Eftirnøvn]] tcgz8rf4jj9r9pu7bdjjwzkvffhnu04 0 27212 388351 304032 2026-06-03T06:55:48Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388351 wikitext text/x-wiki '''Hammer''' er 22. vanligasta [[Eftirnøvn í Føroyum|eftirnavnið í Føroyum]].<ref>{{Cite web |title=hagstova.fo (rokniark) |url=http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/eftirnovn-2001- |access-date=2015-04-16 |archivedate=2015-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150907181050/http://www.hagstova.fo/fo/hagtalsgrunnur/eftirnovn-2001- }}</ref> Kend fólk sum eita Hammer: * [[Bogi Hammer]], føroyskur ítróttamaður. * [[Kristian Hammer]], norskur ítróttamaður. {{Stubbi}} == Keldur == {{Reflist}} [[Bólkur:Eftirnøvn]] dxzq8yn2c8xifsc8p8skt0rws93kg4h 0 29837 388345 383451 2026-06-03T02:37:41Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388345 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flowers in front of the Copenhagen Syngagoue after 2015 Copenhagen attacks.jpg|thumb|upright|Blómur frammanfyri Københavns Synagoge hin 15. februar 2015 eftir skotálopið, har ið Dan Uzan varð myrður.]] '''Dan Uzan''' (føddur [[1977]], deyður [[15. februar]] [[2015]]) var ein [[Danmark|danskur]] kurvabóltsleikari, samfelagsfrøðingur, vaktarmaður, ið hoyrdi til jødiska samfelagið í [[Danmark]], og sum bleiv myrður orsakað av sínarai trúgv av einum muslimskum yvirgangsmanni undir [[Álopini í Keypmannahavn í februar 2015|yvirgangsálopunum í Keypmannahavn hin 14. og 15. februar 2015]]. Skotálopið á synagonguna hendi umleið ein hálvan tíma eftir miðnátt. Seinnapartin dagin fyri fór eitt annað skotálop fram móti Krudttønden í Keypmannahavn, har ein maður doyði og tríggir løgreglumenn vóru særdir. Hann varð útbúgvin samfelagsfrøðingur (cand. polit.). Hann hevur starvast fyri SAS og fyri Tiger-handilsketuna. Foreldur hansara vóru av donskum og ísraelskum uppruna, mamman er donsk, pápin er ísraeli. Dan var næstelstur og vaks upp í [[Hvidovre]]. Hann gekk í jødiska skúlanum, Carolineskolen. Hann spældi fótbólt í jødiska felagnum Hakoah, sum málmaður, og luttók í fimm altjóða jødiskum ítróttastevnum, Maccabiadur, og umboðaði Danmark og felagið sum málmaður.<ref>[http://www.kristeligt-dagblad.dk/nyheder/han-tog-en-holdet kristeligt-dagblad.dk]</ref> Eitt skifti búði hann í Ísrael, har hann lærdi seg hebraiskt.<ref>[http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-features/1.642615 haaretz.com - Slain Jewish guard in Denmark was 'irreplaceable'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150217101302/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-features/1.642615 |date=2015-02-17 }}, skrivað hevur Daniel Estrin, 15. feb. 2015.</ref> == Lívsleið og deyði == === Lívsleið sum ítróttamaður=== Dan Uzan var 205 cm høgur. Hann spældi kurvabólt frá 1996 við danska felagnum Hørsholm 79ers. Fyrst spældi hann við ungdómsliðnum, síðan spældi hann í meistaradeildini og frá 2010 spældi hann sum veteranur við Høbas, sum er eitt veteranlið í sama felag.<ref>{{Cite web |title=hbbk.dk - Klubkammerat offer for terrorangrebet i nat |url=http://www.hbbk.dk/#!ripdanuzan/cu01 |access-date=2015-02-21 |archivedate=2015-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222141909/http://www.hbbk.dk/#!ripdanuzan/cu01 }}</ref><ref>[http://basketball.eurobasket.com/player/Dan_Uzan/10299 basketball.eurobasket.com]</ref> Uzan hevur eisini spælt fótbólt við jødiska fótbóltsfelagnum Hakoah í fleiri ár, hann var málmaður.<ref>{{Cite web |url=http://blogs.forward.com/forward-thinking/214961/copenhagen-terror-stole-my-friend-dan-uzan/ |title=blogs.forward.com |accessdate=2015-02-22 |archive-date=2015-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223124140/http://blogs.forward.com/forward-thinking/214961/copenhagen-terror-stole-my-friend-dan-uzan/ |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://www.haaretz.com/.premium-1.643413 haaretz.com - Danish Jew killed at synagogue: A guard on the pitch, a guard for his people], skrivað hevur Benjamin Krasnik / Kristeligt Dagblad, 21. feb. 2015</ref> Fótbóltsvenjari hansara, Tage Skolnik, ið var venjari hjá Dan Uzan frá 1995 til 2007, minnist hann sum ein góðan vin, ið altíð møtti til venjing. === Myrður í yvirgangsálopi === Dan Uzan, ið var 37-ára gamal, tá ið hendingin fór fram, stóð sum vaktarmaður uttanfyri eitt mentanarhús, ið var aftanfyri jødisku synagoguna í Krystalgade í [[Keypmannahavn]], tá ið tann mistonkti drápsmaðurin, hin 22 ára gamli [[Omar Abdel Hamid El-Hussein]], skeyt Dan í høvdið. Hann doyði av skotunum. Dan stóð sum sjálvboðin vaktarmaður uttanfyri synagonguna, meðan ein ein veitsla fór fram í einum høli inni í synagoguni, tí ein genta helt sína bat mitzva (svarar nøkulunda til eina konfirmatión). Tveir løgreglumenn vóru eisini raktir av skotum í armar og bein, men vóru ikki í lívsvanda. Dan Uzan varð eftir álopið og deyða sín heiðraður sum ein hetja, tí hann var við til at forða fyri at eitt hópdráp kundi fari fram, um yvirgangsmaðurin slapp inn í synagoguna, har umleið 80 fólk vóru.<ref>[http://www.algemeiner.com/2015/02/15/details-of-attack-emerge-as-copenhagen-synagogue-security-guard-dan-uzan-hailed-as-hero/ Algemeiner.com - Details of Attack Emerge as Copenhagen Synagogue Security Guard Dan Uzan Hailed as Hero]</ref> === Jarðarferðin === Dan Uzan fór til jarðar hin [[18. februar]] 2015. Fleiri hundrað fólk fylgdu honum til jarðar, millum onnur vóru danski forsætisráðharrin, [[Helle Thorning-Schmidt]] og løgmálaráðharrin [[Mette Frederiksen]] og fylgdu.<ref>[http://www.euronews.com/2015/02/18/hundreds-mourn-jewish-guard-dan-uzan-at-copenhagen-funeral/ euronews.com - Hundreds mourn Jewish guard Dan Uzan at Copenhagen funeral]</ref> Hann varð grivin í Mosaisk Vester Begravelsesplads.<ref>[http://www.bt.dk/danmark/se-billederne-statsministeren-forlod-begravelsen-af-dan-uzan-i-taarer bt.dk - Se billederne: Statsministeren forlod begravelsen af Dan Uzan i tårer]</ref> == Heiður == Uzan varð í 2015 heiðraður posthumt av franska ríkinum við heiðursmerkinum ''[[Médaille du Courage]]'' (dirvismedaljan).<ref>{{Cite web | title = Frankrig hædrer ofrene for attentaterne i København | publisher = Den Franske Ambassade i København | date = 9. november 2015 | url = http://www.ambafrance-dk.org/Frankrig-haedrer-ofrene-for-attentaterne-i-Kobenhavn | accessdate = 2015-12-09 | archive-date = 2015-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151210232902/http://www.ambafrance-dk.org/Frankrig-haedrer-ofrene-for-attentaterne-i-Kobenhavn | dead-url = yes | archivedate = 2015-12-10 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151210232902/http://www.ambafrance-dk.org/Frankrig-haedrer-ofrene-for-attentaterne-i-Kobenhavn }}</ref> Í desember sama árið, varð hann av danska tíðindablaðnum [[Berlingske]] valdur til [[Ársins dani|Ársins dana]] fyri árið 2015.<ref>{{Cite news | author = [[Anna Gottschalck]] og [[Henrik Jensen]] | title = Årets Dansker betalte den ultimative pris | publisher = [[Berlingske]] | date = 8. december 2015 | url = http://www.b.dk/nationalt/aarets-dansker-betalte-den-ultimative-pris }}</ref> == Keldur == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Uzan, Dan}} [[Bólkur:Føðingar í 1977]] [[Bólkur:Andlát í 2015]] [[Bólkur:Jødadómur]] [[Bólkur:Kurvabóltur]] [[Bólkur:Fótbóltsleikarar úr Danmark]] kww9rb5vv5xoa0g1ozxpzgunrx64lam 0 30053 388364 388083 2026-06-03T11:24:15Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388364 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |partof = [[Borgarakríggið í Sýria]] |image = [[File:2014 military intervention against ISIS collage.png|250px]]<br/>[[File:Syria and Iraq 2014-onward War map.png|250px]] |caption = '''Ovast:''' Tvey U.S. Air Force [[F-15E Strike Eagle]] flogfør flúgva yvir Norðurirak. '''Vinstra:''' [[F-22 Raptor]] fær brennievni, áðrenn eitt álop í Sýria. '''Høgra:''' [[Peshmerga]] special forces savnaðar nærindis Sýria. '''Miðjan:''' Ein amerikanskur [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18C Hornet]] umborð á {{USS|George H.W. Bush|CVN-77|6}} áðrenn atgerðir móti Irak byrjaðu. '''Niðast:''' Kort ið vísir støðuna í Irak, Sýria og Libanon sum hon var hin {{#invoke:Iraq_Syria_map_date|date}}.<br> [[:en:Template:Syrian, Iraqi, and Lebanese insurgencies detailed map|Kort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Irak, Sýria og Libanon]]<br>[[:en:Template:Libyan Civil War detailed map|Kort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Libya]]<br>[[:en:Template:Yemen Insurgency detailed map|Kort ið vísir aktuellu hernaðarligu støðuna í Jemen]] |Contingents |date = 13. juni 2014{{spaced ndash}}nú ({{Age in years, months, weeks and days|mánaður1=6|dagur1=13|ár1=2014}}) |place = [[Irak]], [[Sýria]], [[Libya]] og [[Nigeria]]<!--action is only for those four countries in this broad article--> |result = Gongur fyri seg nú * Luftálop móti IS og al-Qaeda støðum í Irak, Sýria, Libya og Nigeria * Multinational humanitarian efforts * Arming and support for local ground forces * Sivilfólk í hundraðtúsundatali í Irak og Sýria flýggja úr heimum teirra fyri at sleppa undan IS herdeildum ið loypa á * Sivilfólk í túsundatali eru avrættaði av IS herliðum * IS missir upp til 30% av sínum øki í Irak<ref>{{cite web|url=http://rt.com/news/line/2015-04-14/#86177|title=April 14, 2015 - RT News|publisher=|accessdate=14 May 2015}}</ref> * Meira enn 350 kristin ið búgva í landnyrðings-Sýria eru tikin til fanga av IS herliðum *IS upprættar eina hernaðarliga støð í anti-Libanon-fjøllunum fyri at fremja álop á libanesiskari jørð<ref>{{cite web|url=http://www.vox.com/2014/8/4/5968181/lebanon-isis-town-arsal</ref> * 2 amerikanskir journalistar, 2 amerikanskir hjálpararbeiðarar, 1 amerikanskur oljuarbeiðari, 2 bretskir hjálpararbeiðarar, 1 franskt ferðafólk avrættaði, 1 japanskur journalistur, 1 japanskur vinnulívsmaður, 1 jordanskur pilotur, og 21 koptisk-egyptisk kristin dripin sum gíslar av IS<ref>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/08/21/obama-readies-for-war-on-isis.html|title=Obama vs ISIS: This time it's personal|date=22 August 2014|accessdate=9 September 2014|work=The Daily Beast}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2014/08/23/world/middleeast/obama-adviser-says-military-action-possible-against-isis.html|title=US weighs direct military action against ISIS in Syria|date=22 August 2014|accessdate=9 September 2014|work=The New York Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-29360788|title=French hostage beheading: France to boost Syria rebels|publisher=BBC News|accessdate=28 September 2014}}</ref><ref name=BBCKassig1>{{cite news|title=Islamic State Kassig murder: Western jihadists probed|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-30080874|accessdate=17 November 2014|work=BBC.com|date=17 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcnews.com/storyline/isis-terror/isis-kidnaps-more-100-christians-syria-united-nations-n313056|title=ISIS Kidnaps More Than 100 Christians in Syria: United Nations|work=NBC News|accessdate=31 March 2015}}</ref> *IS hevur ræði á umleið 50% av Sýria síðst í mai 2015<ref>http://www.bustle.com/articles/84870-isis-controls-over-50-of-syria-after-seizing-the-historic-city-of-palmyra</ref><ref>http://europe.newsweek.com/isis-controls-over-50-syria-after-palmyra-victory-327604</ref> |combatant1= {{flagicon image|Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|size=23px}} '''[[Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve|CJTF–OIR]]'''<br><small>'''Intervening in [[American-led intervention in Iraq (2014–nú)|Irak]] & [[American-led intervention in Syria|Sýria]]:'''</small><br>{{flag|United States|size=23px}}<br/> {{flag|Kanada|size=23px}}<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-us-canada-32029156|title=Canada plans to expand air strikes against IS militants|publisher=BBC|date=24 March 2015|accessdate=24 March 2015}}</ref><br/> {{flag|Jordan|size=23px}}<ref>{{cite news|title=Jordan carries out air strikes in Iraq, killing 55 IS militants|url=http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/60008-150204-king-abdullah-lands-in-jordan-following-murder-of-pilot|accessdate=4 February 2015|work=i24 News|agency=i24 News|date=4 February 2015}}</ref><br> {{flag|Morocco|size=23px}}<ref name="NYTMO">Morocco is the latest Arab nation to respond to an American appeal for more firepower, sending several F-16s to the fight [http://www.nytimes.com/2014/11/27/us/us-adds-air-power-but-isis-presents-elusive-target.html]</ref><ref name="DAILYMO">Morocco is to send F-16s to attack the militants under the US-led operation [http://www.dailymail.co.uk/news/article-2852247/A-10-Warthogs-Reaper-drones-called-blast-ISIS-skies-U-S-Air-Force-s-feared-ground-attack-planes-strike-militant-targets-days.html#ixzz3KPxTeLlu]</ref><ref name="WTMO">Officials said the North African kingdom has agreed to join the U.S.-led coalition air strikes against ISIL positions in Iraq and Syria.[http://www.worldtribune.com/2014/12/12/morocco-f-16s-join-u-s-anti-isil-coalition/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141215051129/http://www.worldtribune.com/2014/12/12/morocco-f-16s-join-u-s-anti-isil-coalition/ |date=2014-12-15 }}</ref><br> {{flag|United Kingdom|size=23px}}<br><small>(Avmarkað yvirvaking og venjing í Sýria)</small><ref>{{cite news|newspaper=BBC News|title=RAF jets sent on Iraqi combat mission|accessdate=21 October 2014|date=27 September 2014|url=http://www.bbc.com/news/uk-29393379}}</ref><ref name="UKinSyria">{{cite news|title=Surveillance missions over Syria confirmed|url=https://www.gov.uk/government/news/surveillance-missions-over-syria-confirmed|accessdate=21 October 2014|publisher=Ministry of Defence|date=21 October 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-troops-to-train-moderate-syrian-opposition|title=UK troops to train moderate Syrian opposition|publisher=Ministry of Defence|date=26 March 2015}}</ref> <small>'''Er bara við í Irak:'''</small><br> {{flag|Avstralia|size=23px}}<ref>{{cite web|url=http://news.yahoo.com/australia-says-deploying-warplanes-join-iraq-campaign-171750273.html|title=Australia says it is deploying warplanes to join Iraq campaign|publisher=Yahoo|work=The Daily Telegraph|date=22 September 2014|accessdate=22 September 2014}}</ref><br/> {{flag|Belgia|size=23px}}<ref>{{cite web|title=Battling Dutch, Belgium prepare to send forces|publisher=MSN|url=http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/|accessdate=2015-06-10|archive-date=2014-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140929184807/http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/|dead-url=yes|archivedate=2014-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140929184807/http://arabia.msn.com/news/middle-east/4185906/battling-dutch-belgium-prepare-send-f/}}</ref><br/> {{flag|Danmark|size=23px}}<ref>{{cite news|newspaper=The Huffington Post|title=Denmark, Isis|date=9 September 2014|url=http://www.huffingtonpost.com/2014/09/26/denmark-isis_n_5887230.html}}</ref><ref name="thelocal.se"/><br/> {{flag|Frakland|size=23px}}<ref>{{cite web|title=Islamic State: France ready to launch Iraq air strikes|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-29255711|publisher=BBC|accessdate=18 September 2014|date=18 September 2014}}</ref><ref name=guardian19sept>{{cite web|title=France bombs Isis depot in Iraq|url=http://www.theguardian.com/world/2014/sep/19/france-bombs-isis-depot-iraq-islamic-state|work=The Guardian|accessdate=19 September 2014|date=21 September 2014}}</ref><br/> {{flag|Týskland|size=23px}}<br/><small>(Venjarar á landi)</small><ref name="DW.de">{{cite web|url=http://www.dw.de/germany-to-start-airlifting-aid-to-iraq/a-17855325|title=Germany to start airlifting aid to Iraq|place=[[Germany|DE]]|publisher=DW|accessdate=14 August 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/europe/2014/08/germans-offers-military-aid-against-group-2014831195411992577.html|title=Germany offers military aid against IS group|date=31 August 2014|accessdate=9 September 2014|publisher=Al Jazeera English}}</ref><br> {{flag|Italia|size=23px}}<br/><small>(exploratory, logistikk stuðul og venjarar á landi)</small><ref name="rainews.it">{{cite web|url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/iraq-pinotti-predator-280-istruttori-de153ce6-fc3a-4633-9438-0bddbb58baa9.html|title=Iraq, il ministro Pinotti: "Dall'Italia 280 soldati per addestrare i curdi, Predator e armi"|work=rainews}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lastampa.it/2014/10/17/esteri/iraq-tornano-i-soldati-italiani-pinotti-nostro-dovere-agire-8Nd23NTOuytKwmopmxPruN/pagina.html|title=Iraq, tornano i soldati italiani. Pinotti: nostro dovere agire|date=17 October 2014|work=LaStampa.it}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2014/11/16/isis-italia-invia-tornado-con-compiti-di-ricognizione_fce9fd7a-68f8-494d-b222-2d537fc1f68f.html|title=Isis, Italia invia Tornado con compiti di ricognizione|date=16 November 2014|work=ansa.it}}</ref><br> {{flag|Niðurlond|size=23px}}<ref>{{cite news|url=http://news.yahoo.com/dutch-send-fighter-jets-strike-iraq-175537161.html|title=Dutch send fighter jets to strike Iraq|publisher=Yahoo}}</ref><ref name="uk.reuters.com">{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815|title=Britain ready to supply Kurds with arms|publisher=Reuters|accessdate=18 August 2014|archive-date=13 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713102844/http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815|dead-url=yes|archivedate=13 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713102844/http://uk.reuters.com/article/2014/08/15/uk-iraq-security-britain-idUKKBN0GF0L120140815}}</ref><br/> {{flag|Ný Sæland|size=23px}}<br/><small>(exploratory, protection and training)</small><ref>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/national/politics/10704623/NZ-military-personnel-headed-for-Iraq|title=NZ military personnel headed for Iraq|work=Stuff|accessdate=6 December 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2015/02/23/asia/new-zealand-troops-iraq/index.html|title=New Zealand 'stands up for what is right' with ISIS deployment|publisher=CNN|date=February 25, 2015}}</ref><br/> {{flag|Noreg|size=23px}}<br/><small>(venjarar á landi)</small><ref>{{cite web|url=http://www.tnp.no/norway/panorama/4613-norway-is-officially-part-of-the-military-coalition-against-isis|title=Norway is Officially Part of the Military Coalition against ISIS|author=Vedat Sevincer|date=19 September 2014|work=The Nordic Page|accessdate=6 December 2014|archive-date=12 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141112072743/http://www.tnp.no/norway/panorama/4613-norway-is-officially-part-of-the-military-coalition-against-isis|dead-url=yes}}</ref><ref>http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/10/30/Norway-to-send-120-soldiers-to-Iraq-to-help-train-army-.html</ref> <br> {{flag|Portugal|size=23px}}<br/><small>(venjarar á landi)</small><ref>{{cite web|title=Portugal treina militares iraquianos contra o Estado Islâmico|url=http://www.rtp.pt/noticias/index.php?article=790421&tm=7&layout=122&visual=61|publisher=RTP|accessdate=9 January 2015|date=16 December 2014}}</ref><br> {{flag|Spania|size=23px}}<br/><small>(venjarar á landi)</small><ref name="politica.elpais.com">{{cite news|url=http://politica.elpais.com/politica/2014/10/09/actualidad/1412867011_131222.html|work=El País|title=Spain to send 300 soldiers to Iraq to train its Army|date=9 October 2014|accessdate=12 October 2014|archivedate=8 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171208002830/https://politica.elpais.com/politica/2014/10/09/actualidad/1412867011_131222.html|deadurl=yes}}</ref><br> {{flag|Turkaland|size=23px}} <small>(venjarar á landi)</small><ref>{{cite web|title=Turkey trains Kurdish peshmerga forces in fight against ISIL|url=http://www.worldbulletin.net/world/149002/turkey-trains-kurdish-peshmerga-forces-in-fight-against-isil|website=world bulletin.net|accessdate=23 November 2014}}</ref> <br> <small>'''Blanda seg bara í [[American-led intervention in Syria|Sýria]]:'''</small><br/> {{flag|Bahrain|size=23px}}<br/> {{flag|Qatar|size=23px}}<br/> {{flag|Saudiarabia|size=23px}}<br/> {{flag|United Arab Emirates|size=23px}} <small>(resumed airstrikes on 7 February 2015)<ref>{{cite web|url=http://rt.com/news/230267-jordan-wipe-out-isis/|title=UAE sends F-16 jets to Jordan to step up airstrikes against ISIS - report|publisher=|accessdate=25 February 2015}}</ref></small><br /> <small>'''Stuðul'''</small> {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Hernaðalig hjálp:</small> |{{flag|Albania|size=23px}}<ref name="Besar Likmeta">{{cite news|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/albania-starts-delivery-of-weapons-to-iraqi-kurds|title=Albania Starts Shifting Weapons to Iraqi Kurds|first=Besar|last=Likmeta|work=Balkan Insight|date=27 August 2014}}</ref> |{{flag|Bosnia and Herzegovina|size=23px}}<ref name="Armed Forces of Bosnia and Heregovina will donate 15 million bullets to Iraq.">{{cite web|last1=Klix.ba|title=BiH će Iraku donirati više od 15 miliona metaka za borbu protiv IDIL-a|url=http://www.klix.ba/vijesti/bih/bih-ce-iraku-donirati-vise-od-15-miliona-metaka-za-borbu-protiv-idil-a/141128081|website=klix.ba''(In Bosnian)''|accessdate=6 January 2015|location=Bosnia and Herzegovina}}</ref> |{{flag|Bulgaria|size=23px}}<ref>{{cite web|url=http://dnes.dir.bg/news/armia-%D0%92elizar-%D0%A8alamanov-17428509|title=До 2020 година 1.8 млрд. лв. ще бъдат вложени в армията|trans_title=1.8 bln. lv will be invested in the military by 2020|publisher=Dir|language=bg|date=20 September 2014|accessdate=20 September 2014|place=[[Bulgaria|BG]]|quote=Shalamanov does not consider the conflict in Ukraine to be the only short-term threat for Bulgarian national security, which is why '''our country is sending armaments to the opponents of Islamic State'''… According to him, the events in northern Iraq and Syria represent a growing risk that threatens our national interests.}}</ref> |{{flag|Kroatia|size=23px}}<ref>{{cite news|title=Hrvatska u borbi protiv islamista: Na zahtjev SAD-a šaljemo oružje za iračku vojsku|url=http://www.jutarnji.hr/hrvatska-u-borbi-protiv-islamista-na-zahtjev-sad-a-saljemo-oruzje-za-iracku-vojsku/1214692/|newspaper=Jutarnji list|date=21 August 2014|accessdate=22 August 2014|language=hr|place=[[Kroatia|HR]]|archivedate=13 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160413041814/http://www.jutarnji.hr/hrvatska-u-borbi-protiv-islamista-na-zahtjev-sad-a-saljemo-oruzje-za-iracku-vojsku/1214692/|deadurl=yes}}</ref> |{{flag|Kekkia|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list>{{cite news|title=What the 60-plus members of the anti-Islamic State coalition are doing|url=http://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/09/25/what-the-60-members-of-the-anti-islamic-state-coalition-are-doing/|newspaper=Washington Post|date=22 September 2014|place=US}}</ref> |{{flag|Estland|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Grikkaland|size=23px}}<ref name="Greek Reporter">{{cite web|work=Greek Reporter|date=25 September 2014|url=http://greece.greekreporter.com/2014/09/25/greece-brings-war-against-the-islamic-state/|title=Greece Brings War Against the Islamic State}}</ref> |{{flag|Ungarn|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Kuvait|size=23px}}<ref>{{cite news|title=UAE 'pulls out' of coalition air strikes against ISIL|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2015/02/uae-pulls-coalition-air-strikes-isil-150204165342698.html|accessdate=4 February 2015|work=Al Jazeera English|agency=Al Jazeera|date=4 February 2015}}</ref> |{{flag|Libanon|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Russland|size=23px}}<ref>{{cite web|url=http://lenta.ru/news/2014/06/28/sukhoi/|title=В Ирак прибыла партия российских истребителей "Сухой"|publisher=|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sputniknews.com/military/20150220/1018506997.html|title=US-Russia Exchange of Intelligence to Fight ISIL Possible– Security Service|author=Sputnik|date=20 February 2015|publisher=|accessdate=31 March 2015}}</ref> |{{flag|Singapor|size=23px}}<ref>{{cite news|title=Singapore will join coalition against Islamic State|url=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG|newspaper=Channel NewsAsia|date=3 November 2014|accessdate=4 November 2014|place=[[Singapore|SG]]|archivedate=4 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104112347/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/singapore-to-join/1450248.html?cid=FBSG|deadurl=yes}}</ref> |Unnamed Middle Eastern countries<ref name="online.wsj.com">{{cite web|first=Dion|last=Nissenbaum|url=http://online.wsj.com/articles/u-s-military-shifts-to-helping-kurds-fight-back-1408063147|title=US Military Shifts to Helping Kurds Fight Back|work=The Wall Street Journal|date=14 August 2014|accessdate=18 August 2014}}</ref> |Ónevnd lond úr Eysturevropa<ref name="online.wsj.com"/><ref>{{cite web|first=Matthew|last=Weaver|url=http://www.theguardian.com/world/middle-east-live/live/2014/aug/15/iraq-crisis-britain-ready-to-arm-kurds-as-eu-meets-live-updates#block-53ee11b7e4b06c461acbb568|title=Iraq crisis: EU backs plans by member states to arm Kurd fighters|work=The Guardian|date=14 August 2014|accessdate=18 August 2014}}</ref>}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Neyðhjálp:</small> |{{flag|European Union|size=23px}} |{{flag|Eysturríki|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Írland|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Japan|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Luxembourg|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Pólland|size=23px}}<ref>{{cite web|publisher=MSZ|place=[[Pólland|PL]]|url=http://www.msz.gov.pl/en/news/polish_aid_for_refugees_from_nineveh_in_iraq|title=Polish Aid For Refugees from Nineveh in Iraq}}</ref> |{{flag|Russia|size=23px}}<ref>{{cite web|url=http://www.rg.ru/2014/04/16/pomosh.html|title=Россия направила в Сирию 15 тонн гуманитарной помощи|work=Российская газета|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.rambler.ru/27539532/|title=Россия отправила в Ирак 40 тонн гуманитарной помощи|work=Рамблер-Новости|accessdate=31 March 2015}}</ref> |{{flag|Slovakia|size=23px}}<ref>{{cite web|date=<!--17h 6min CET --> 14 August 2014|url=http://blogs.wsj.com/emergingeurope/2014/08/14/slovakia-launches-aid-for-displaced-civilians-in-northern-iraq/|title=Slovakia Launches Aid for Displaced Civilians in Northern Iraq|work=Emerging Europe|work=The Wall Street Journal|type=blog|accessdate=18 August 2014}}</ref> |{{flag|South Korea|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list /> |{{flag|Sweden|size=23px}}<ref name="thelocal.se">{{cite web|place=[[Sweden|SE]]|url=http://www.thelocal.se/20140815/sweden-rejects-military-support-to-iraq|title=Sweden rejects calls for military support to Iraq|work=The Local|date=18 August 2014|accessdate=18 August 2014}}</ref> |{{flag|Switzerland|size=23px}}<ref name=WP_coalition_list />}} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Intelligence aid:</small> |{{flag|Israel|size=23px}}<ref>{{cite web|url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/186446#.VEgQwBanUZ0|title=Confirmed: Israel Providing Intel Against ISIS – Defense/Security – News – Arutz Sheva|work=Arutz Sheva}}</ref> }} ---- '''[[Iranian intervention in Iraq (2014–present)|Iranian-led intervention]]:'''<br/> {{flagdeco|Iran|size=23px}} [[Iran]]<ref>{{cite web|url=http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran|title=Tehran's Boots on the Ground|date=9 September 2014|accessdate=11 September 2014|work=Foreign Policy|archive-date=11 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911105102/http://complex.foreignpolicy.com/posts/2014/09/10/tehrans_boots_on_the_ground_iraq_syria_islamic_state_isis_iran|dead-url=yes}}</ref><br/> {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=23px}} [[Hezbollah]]<ref name="csmon">{{cite news|last=Blanford|first=Nicholas|date=16 July 2014|title=Why Hezbollah is playing a smaller role in this Iraqi conflict|url=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2014/0716/Why-Hezbollah-is-playing-a-smaller-role-in-this-Iraqi-conflict|newspaper=[[Christian Science Monitor]]|location=|accessdate=12 October 2014 }}</ref><ref>http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/02/16/Hezbollah-fighting-is-in-Iraq-Nasrallah.html</ref> ---- '''Lokalar herdeildir í Irak:'''<br><!--Please do not add misc local militias that are not directly supported by intervening nations--> {{flagicon|Iraq|size=23px}} [[Iraq]] Government<small> (supported by U.S. & allies & Iran)</small><br/> Shi'a militias: <small>(supported by Iran)</small><ref name="12Julynytimes">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2014/07/13/world/middleeast/us-and-iraqis-try-to-fragment-extremist-group-.html|title=US and Iraqis Try to Fragment Extremist Group|work=The New York Times|date=12 July 2014|accessdate=13 July 2014}}</ref> *{{flagicon image|Asa'ib Ahl al-Haq flag.svg|size=23px}} [[Asa'ib Ahl al-Haq]] *{{flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=23px}} [[Badr Organization]] *{{flagicon image|Kata'ib Hezbollah flag.svg|size=23px}} [[Kata'ib Hezbollah]] *{{flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg|size=23px}} [[Promised Day Brigade]] {{flagicon|Iraqi Kurdistan|size=23px}} [[Iraqi Kurdistan]]<br> {{flagicon image|Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg|size=23px}} [[Nineveh Plain Protection Units]]<br/> <small>'''Support'''</small> |{{flag|Russia|size=23px}} |{{flag|United States|size=23px}} ---- '''Lokalar herdeildir í Sýria:'''<!--Please do not add other civil war participants that are not directly supported by intervening nations, that includes the Syrian government per talk page discussions--> {{flagicon|Sýria|1932}} [[Syrian Opposition]] <small>(U.S. & allies)</small><br> {{flagicon|Syrian Kurdistan|size=23px}} [[Syrian Kurdistan]] <small>(U.S. & allies, & foreign Kurds)</small><br> Local Syrian guerrillas<ref>{{cite news|last1=Duell|first1=Mark|title=Now ISIS is under attack from guerrillas itself: Ultra-secret White Shroud group strike fear into terrorists by picking off fighters one by one|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2791307/now-isis-attack-guerrillas-ultra-secret-white-shroud-group-strike-fear-terrorists-picking-fighters-one-one.html|accessdate=14 October 2014|work=Daily Mail|date=14 October 2014}}</ref> ---- '''[[Egyptisk hernaðar millumgonga í Libya í 2015|Egyptisk-stjórnað millumgonga]]:''' <small>(í Libya)</small><br/> {{flag|Egyptaland|size=23px}}<br> {{flag|Libya|size=23px}}<br> {{flag|United Arab Emirates|size=23px}} ---- '''[[Sinai uppreistur|Í Sinai]]:'''<br/> {{flag|Egyptaland|size=23px}} ---- '''[[Boko Haram uppreistur|Nigeriskt-stjórnað millumgonga]]:'''<br /> <small>([[Boko Haram]] gjørdist partur av ISIL í 2015)</small> {{flag|Nigeria|size=23px}}<br />{{flag|Kamerun|size=23px}}<br />{{flag|Kjad|size=23px}}<br />{{flag|Niger|size=23px}} |combatant2={{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} '''[[Islamiskur Statur]]'''<!--Consistent with title and Wikipedia article, do not change without broad consensus--> * {{flagicon image|Logo_of_Boko_Haram.svg|size=23px}} [[Boko Haram]] <small>(in Nigeria, Niger, Chad, and Cameroon)</small><ref name="Boko Haram joins ISIL" /> ---- <ref>{{cite web|url=http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-syria-nusra-front-20141128-story.html#page=1|title=Islamic State, rival Al Nusra Front each strengthen grip on Syria|author=Los Angeles Times|date=28 November 2014|work=latimes.com|accessdate=6 December 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://syriahr.com/en/2014/11/negotiations-failed-between-the-is-jabhat-al-nusra-and-islamic-battalions/|title=Negotiations failed between the IS, Jabhat al-Nusra and Islamic battalions|author=Master|work=Syrian Observatory For Human Rights}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nbcnews.com/storyline/isis-terror/war-words-between-al-qaeda-isis-continues-scholars-smackdown-n253676|title=War of Words Between al Qaeda and ISIS Continues With Scholar's Smackdown|work=NBC News|accessdate=6 December 2014}}</ref><br> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} '''[[al-Qaeda]]''' * {{flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front.svg|size=23px}} [[al-Nusra Front]]<ref>{{cite news|url=http://haber.stargazete.com/dunya/isidde-sok-gelisme/haber-901304|title=IŞİD ve El Nusra'nın birleştiği iddia edildi|language=tr|work=Star Gazete}}</ref> * {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} [[Khorasan (Islamist group)|Khorasan]] ---- {{flagicon image|Flag of Ahrar ash-Sham.svg|size=23px}} [[Ahrar ash-Sham]] <small><br>(disputed)</small><ref name="US airstrike targets Ahrar ash-Sham for the first time">{{cite web|url=http://www.cnn.com/2014/11/06/world/meast/syria-crisis/index.html?hpt=hp_t2|title=Report: Airstrikes target new Islamist group in Syria - CNN.com|author=Nick Paton Walsh and Laura Smith-Spark, CNN|date=6 November 2014|work=CNN|accessdate=6 December 2014}}</ref> |commander1={{flagdeco|United States|size=23px}} '''[[Barack Obama]]'''<br/> {{flagdeco|United States|size=23px}} [[Lloyd Austin]]<br/> {{flagdeco|United Kingdom|size=23px}} '''[[David Cameron]]'''<br/> {{flagdeco|United Kingdom|size=23px}} [[Andrew Pulford]]<br/> {{flagdeco|Avstralia|size=23px}} '''[[Tony Abbott]]'''<br/> {{flagdeco|Avstralia|size=23px}} [[David Johnston (admiral)|David L. Johnston]]<br/> {{flagdeco|Belgia|size=23px}} '''[[Charles Michel]]'''<br/> {{flagdeco|Belgia|size=23px}} [[Steven Vandeput]]<br/> {{flagicon|Barein|size=23px}} '''[[Hamad bin Isa Al Khalifa]]'''<br> {{flagdeco|Kanada|size=23px}} '''[[Stephen Harper]]'''<br/> {{flagdeco|Kanada|size=23px}} [[Thomas J. Lawson]]<br/> {{flagdeco|Danmark|size=23px}} '''[[Helle Thorning-Schmidt]]'''<br/> {{flagdeco|Danmark|size=23px}} [[Peter Bartram]]<br/> {{nowrap|{{flagicon|Frakland|size=23px}} '''[[François Hollande]]'''<ref name="abcnews.go.com">{{cite news|title=France strikes Islamic State group's depot in Iraq|publisher=ABC News|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory/france-strikes-islamic-state-groups-depot-iraq-25616007}}</ref>}}<br/> {{nowrap|{{flagicon|Frakland|size=23px}} [[Pierre de Villiers]]}}<br/> {{flagdeco|Týskland|size=23px}} '''[[Angela Merkel]]'''<br/> {{flagdeco|Týskland|size=23px}} [[Ursula von der Leyen]]<br/> {{flagdeco|Italia|size=23px}} '''[[Matteo Renzi]]'''<br/> {{flagdeco|Italia|size=23px}} [[Claudio Graziano]]<br/> {{flagdeco|Jordan|size=23px}} '''[[Abdullah II of Jordan|King Abdullah II]]'''<br/> {{flagdeco|Jordan|size=23px}} [[Abdullah Ensour]]<br/> {{flagicon|Marokko|size=23px}} '''[[Mohammed VI of Morocco|King Mohammed VI]]'''<br> {{flagicon|Marokko|size=23px}} [[Abdelilah Benkirane]]<br> {{flagicon|Marokko|size=23px}} [[Bouchaib Arroub]]<br> {{Flagicon|Noreg|size=23px}} '''[[Harald V of Norway|King Harald V]]'''<br> {{flagicon|Noreg|size=23px}} '''[[Erna Solberg]]'''<br> {{flagicon|Niðurlond|size=23px}} '''[[Mark Rutte]]'''<br/> {{flagdeco|Niðurlond|size=23px}} [[Sander Schnitger]]<br/> {{flagdeco|Ný Sæland|size=23px}} '''[[John Key]]'''<br/> {{flagdeco|Ný Sæland|size=23px}} [[Tim Keating (soldier)|Tim Keating]]<br/> {{flagdeco|Portugal|size=23px}} '''[[Pedro Passos Coelho]]'''<br/> {{flagdeco|Portugal|size=23px}} [[José Pedro Aguiar-Branco]]<br/> {{flagicon|Katar|size=23px}} '''[[Tamim bin Hamad Al Thani|Tamim Al Thani]]'''<br> {{flagicon|Saudiarabia|size=23px}} '''[[Abdullah of Saudi Arabia|King Abdullah]]''' †<br> {{flagicon|Saudiarabia|size=23px}} '''[[Salman of Saudi Arabia|King Salman]]'''<br> {{flagdeco|Spania|size=23px}} '''[[Mariano Rajoy]]'''<br/> {{flagdeco|Spania|size=23px}} [[Pedro Morenés]]<br/> {{flagdeco|Turkaland|size=23px}} '''[[Recep Tayyip Erdoğan]]'''<br/> {{flagdeco|Turkaland|size=23px}} [[Ahmet Davutoğlu]]<br/> {{flagicon|United Arab Emirates|size=23px}} '''[[Khalifa bin Zayed Al Nahyan|Khalifa Al Nahyan]]'''<br> ---- {{flagicon|Iran|size=23px}} '''[[Ali Khamenei]]'''<br/> {{flagicon|Iran|size=23px}} '''[[Hasan Rouhani]]'''<br> {{flagicon|Iran|size=23px}} [[Qasem Soleimani]]<br/> {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=23px}} '''[[Hassan Nasrallah]]'''<br/> ---- {{flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=23px}} '''[[Masoud Barzani]]'''<br/> {{flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=23px}} [[Jaafar Sheikh Mustafa]]<br/> {{flagdeco|Iraqi Kurdistan|size=23px}} [[Mustafa Said Qadir]]<br/> ---- {{flagicon|Iraq|size=23px}} '''[[Fuad Masum]]'''<br/> {{flagicon|Iraq|size=23px}} [[Nouri al-Maliki]]<br/> {{flagicon|Iraq|size=23px}} [[Haider al-Abadi]]<br/> ---- {{flagicon image|Asa'ib Ahl al-Haq flag.svg|size=23px}} [[Qais al-Khazali]]<br/> {{flagicon image|Badr Organisation Military flag.svg|size=23px}} [[Hadi al-Amiri]] ---- {{flagicon|Egyptaland|size=23px}} '''[[Abdel Fattah el-Sisi]]'''<br>{{flagicon|Egypt|size=23px}} [[Sedki Sobhi]]<br>{{flagicon|Egypt|size=23px}} [[Younes Hamed]]<br>{{flagicon|Libya|size=23px}} '''[[Aguila Saleh Issa]]'''<br>{{flagicon|Libya|size=23px}} [[Khalifa Haftar]]<br>{{flagicon|Libya|size=23px}} Saqer al-Joroushi ---- {{flagicon|Nigeria|size=23px}} '''[[Muhammadu Buhari]]'''<br>{{flagicon|Chad|size=23px}} '''[[Idriss Déby]]'''<br>{{flagicon|Kamerun|size=23px}} '''[[Paul Biya]]'''<br>{{flagicon|Niger|size=23px}} '''[[Mahamadou Issoufou]]''' |commander2={{flagdeco|Islamic State in Iraq and the Levant|size=23px}} '''[[Abu Bakr al-Baghdadi]]''' <small>([[Wounded in action|WIA]])</small> <small>(Leiðari)</small><ref name="al-Baghdadi incapacitated">{{cite web|url=http://www.iraqinews.com/iraq-war/isis-leader-al-baghdadi-incapacitated-says-guardian/|title=ISIS leader al-Baghdadi is incapacitated, says the Guardian|author=Abdelhak Mamoun|work=Iraq news, the latest Iraq news|accessdate=14 May 2015}}</ref><br> {{flagicon|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Ala al-Afri|Abu Alaa Afri]]{{KIA}} <br><small>(Deputy Leader of ISIL)</small><ref name="Deputy leader assumes command of ISIL">{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/report-a-former-physics-teacher-is-now-leading-isis-2015-4|title=Report: A former physics teacher is now leading ISIS - Business Insider|date=23 April 2015|work=Business Insider|accessdate=14 May 2015}}</ref><ref name="Abu Alaa Afri killed">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3080090/Islamic-State-s-second-command-killed-alongside-dozens-followers-coalition-air-strike-Iraqi-mosque.html|title=ISIS' Abu Alaa al-Afri killed alongside dozens of followers in air strike - Daily Mail Online|work=Mail Online|accessdate=14 May 2015}}</ref><br> {{flagicon|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Mohammad al-Adnani]] <small>(Spokesperson)</small><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Ayman al-Iraqi]]{{KIA}} <small>(Head of Military Shura)</small><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2014/08/28/world/middleeast/army-know-how-seen-as-factor-in-isis-successes.html|title=Military Skill and Terrorist Technique Fuel Success of ISIS|date=27 August 2014|work=[[New York Times]]|accessdate=21 October 2014}}</ref><ref name="who is next">{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/if-isis-leader-abu-bakr-al-baghdadi-killed-who-caliph-islamic-state-group-1721638|title=If ISIS Leader Abu Bakr al-Baghdadi Is Killed, Who Is Caliph Of The Islamic State Group?|author=Alessandria Masi|date=11 November 2014|work=International Business Times|accessdate=14 May 2015}}</ref><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Suleiman al-Naser]] <small>(Replacement Military Chief)</small><ref name="who is next" /><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Muslim al-Turkmani]]{{KIA}} <small>(Varaleiðari, Iraq)</small><ref name="ISIL top Iraqi commander killed in airstrike on Mosul">{{cite web|url=http://www.wsj.com/articles/u-s-airstrikes-in-iraq-raise-questions-over-islamic-state-leader-1415540605|title=Coalition Airstrikes Targeted Islamic State Leaders Near Mosul|author=Matt Bradley and Ghassan Adnan in Baghdad, and Felicia Schwartz in Washington|date=10 November 2014|work=WSJ}}</ref><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Ali al-Anbari]] <small>(Varaleiðari, Sýria)</small><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} Akram Qirbash{{KIA}} <br><small>(Høvuðs IS dómari)</small><ref name="Abu Alaa Afri killed" /><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Omar al-Shishani]] <small>(Field kommandørur í Sýria)</small><ref name="al-Shishani dead1">{{cite news|url=http://www.el-balad.com/1244483|agency=ElBalad|title= Kadyrov Claims Red-Bearded Chechen Militant al-Shishani Dead|date=14 November 2014}}</ref><ref name="al-Shishani dead2">{{cite news|url=http://www.rferl.org/content/kadyrov-syria-shishani-chechen-death-us-batirashvili/26690236.html|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|title= Kadyrov Says Islamic State's Leader From Georgia Killed |date=14 November 2014}}</ref><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} [[Abu Sayyaf (ISIL)|Abu Sayyaf]]{{KIA}} <small>(Senior ISIL economic manager)</small><ref name="new US raid in Syria1">[http://www.defense.gov/news/newsarticle.aspx?id=128832 Carter: Special Operations Troops Conduct Raid in Syria]</ref><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} Abu Nabil Al Anbari <small>(IS kommandørur í Norðurafrika)</small><br> {{flagicon image|Barqa province.jpg|size=23px}} [[Abu al-Baraa el-Azdi|Muhammand Abdullah]] <small>(Top ISIL judge in Derna)</small><br /> {{flagicon image|Barqa province.jpg|size=23px}} Salah Benali{{KIA}}<ref name="ISIL leader in Derna killed">{{cite web|url=http://www.libyaherald.com/2014/09/17/derna-islamist-leader-killed-in-benghazi/#axzz3DExFoxFz|title=Derna Islamist leader killed in Benghazi|publisher=Libya Herald|date=17 September 2014|accessdate=17 September 2014}}</ref><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} Abdullah Al-Libi<ref name="Libyan militant group joins ISIL">{{cite web|url=http://www.thetower.org/1826-major-libyan-jihadist-group-declares-allegiance-to-isis/|title=Major Libyan Jihadist Group Declares Allegiance to ISIS - The Tower|work=The Tower|accessdate=31 March 2015}}</ref><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} Ali Al Qarqaa <small>(IS Emirur av Nofaliya)</small><br> {{flagdeco|Islamic State of Iraq and the Levant|size=23px}} Ahmed Rouissi{{KIA}}<ref>[http://english.alarabiya.net/en/News/africa/2015/03/18/Senior-ISIS-commander-from-Tunisia-killed-in-Libya.html Senior ISIS commander killed in Libya]</ref><br> {{flagicon image|Logo of Boko Haram.svg|size=23px}} [[Abubakar Shekau]] <small>(ISIL Emir of West Africa)</small><ref name="Boko Haram joins ISIL">{{cite news|url=http://www.foxnews.com/world/2015/03/08/boko-haram-swears-formal-allegiance-to-isis/ |title=Boko Haram swears formal allegiance to ISIS| others=Associated Press|publisher=Fox News|date=March 8, 2015}}</ref> ---- {{flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=23px}} [[Abu Mohammad al-Julani]] <small>(Leiðari av al-Nusra Front)</small><br> {{flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=23px}} Abu Humam al-Shami{{KIA}}<br><small>(al-Nusra Military Chief)</small><ref name="al-Nusra military chief killed">{{cite web|url=http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/|title=Syria's Qaeda leader killed in explosion - ARA News|work=ARA News|accessdate=31 March 2015|archive-date=8 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150308140014/http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/|dead-url=yes|archivedate=8 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308140014/http://aranews.net/2015/03/syrias-qaeda-leader-killed-in-explosion/}}</ref><br> {{flagicon image|Flag of the Al-Nusra Front (Variant).svg|size=23px}} Abu Muhammed al Ansari{{KIA}}<br><small>(al-Nusra Emirur av [[Idlib Governorate|Idlib province]])</small><br> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} [[Muhsin al-Fadhli]] <small>(Leiðari av Khorasan)</small><ref>{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.618048|title=Khorasan leader killed by U.S. air strike in Syria last week, Al-Qaida member tweets|work=[[Haaretz]]|date=28 September 2014|accessdate=1 October 2014|archivedate=7 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150507195959/http://www.haaretz.com/news/middle-east/1.618048|deadurl=yes}}</ref><ref name="Drugeon wounded" /><br> {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} David Drugeon <small>([[Wounded in action|WIA]])</small><ref name="Drugeon wounded">{{cite web|url=http://www.cnn.com/2014/12/10/politics/kohrasan-group-bomb-maker-survived/index.html|title=Officials: Khorasan Group bomb maker thought dead survived|work=CNN|accessdate=10 December 2014}}</ref> ---- {{flagicon image|Flag of Ahrar ash-Sham.svg|size=23px}} Abu Jaber<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/09/syria-rebel-leader-killed-suicide-blast-201499181811320610.html|title=Syria rebels name slain leader's replacement|publisher=Al Jazeera English|date=10 September 2014|accessdate=10 September 2014}}</ref> |strength1= {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>USA:</small> |4 400 herdeildir (í Irak)<ref>{{cite news|first=Michael|last=Crowley|url=http://time.com/3137009/obamas-iraq-isis-mission-creep/|title=Obama la Mission Creep in Iraq|work=Time|date=18 August 2014|access-date=10 June 2015|archivedate=20 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181020130513/http://time.com/3137009/obamas-iraq-isis-mission-creep/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|first=William M|last=Welch|url=http://www.usatoday.com/story/news/2014/09/02/more-military-to-iraq/14995793/|title=US sending 350 more troops to Iraq|work=USA Today|date=3 September 2014}}</ref><ref name="stripes.com">{{cite web|url=http://www.stripes.com/news/us/obama-doubling-us-troop-levels-in-iraq-1.312905|title=Obama doubling US troop levels in Iraq|work=Stars and Stripes|accessdate=28 December 2014}}</ref><ref name="Coalition ground troops in Iraq increase">{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-30388718|title=BBC News – Islamic State: Coalition 'pledges more troops' for Iraq|author=|date=|work=BBC News}}</ref> |2 500 herdeildir (í Kuvait)<ref>{{cite web|url=http://online.wsj.com/articles/marines-deploy-new-quick-reaction-force-in-kuwait-1412204565|title=2,300 U.S. Marines deploy new quick-reaction force in Kuwait}}</ref> |7 000 contractors<ref>{{cite web|last=Lamothe|first=Dan|url=http://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/06/12/u-s-companies-pulling-contractors-from-iraqi-bases-as-security-crumbles/|title=US companies pulling contractors from Iraqi bases as security crumbles|work=The Washington Post|date=19 July 2014|accessdate=13 August 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Nissenbaum|first=Dion|url=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304851104579361170141705420|title=Role of US Contractors Grows as Iraq Fights Insurgents|work=The Wall Street Journal|date=3 February 2014|accessdate=13 August 2014}}</ref> |500 hermenn at umskúla irakiska herin<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-30464272|title='Hundreds' more UK troops to be sent to Iraq - Michael Fallon|author= BBC news|date=30 May 2015}}</ref> |{{USS|George H.W. Bush|CVN-77|6}} [[Carrier Strike Group Two|carrier strike group]] |{{USS|Carl Vinson|CVN-70|6}} [[Carrier Strike Group One|carrier strike group]] (kom í staðin fyri USS George H.W. Bush)<ref>{{cite web|url=http://homepost.kpbs.org/news/2014/oct/20/uss-carl-vinson-george-bush-airstrikes-iraq-syria/|title=USS Carl Vinson Takes Over Airstrike Campaign From USS George H. W. Bush (Video) – Home Post|publisher=|accessdate=6 December 2014|archive-date=4 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104005704/http://homepost.kpbs.org/news/2014/oct/20/uss-carl-vinson-george-bush-airstrikes-iraq-syria/|dead-url=yes|archivedate=4 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141104005704/http://homepost.kpbs.org/news/2014/oct/20/uss-carl-vinson-george-bush-airstrikes-iraq-syria/}}</ref> |[[USS Theodore Roosevelt (CVN-71)|USS Theodore Roosevelt]] [[Carrier Strike Group Twelve|carrier strike group]] (replaced USS Carl Vinson)<ref>http://www.cnn.com/videos/world/2015/04/13/orig-u-s-ships-pass-through-suez-canal.cnn</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cbs8.com/story/28792319/uss-carl-vinson-begins-return-to-san-diego|title=USS Carl Vinson begins return to San Diego|date=13 April 2015|publisher=|accessdate=14 May 2015|archivedate=18 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190218061655/http://www.cbs8.com/story/28792319/uss-carl-vinson-begins-return-to-san-diego}}</ref> |[[McDonnell Douglas F-15 Eagle|F-15 Eagle]], [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16 Falcon]], [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]], [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18 Super Hornet]] and [[Lockheed Martin F-22 Raptor|F-22 Raptor]] fighter aircraft<ref>{{Citation|title=US airstrikes in Syria|newspaper=ABC News|publisher=Go|url=http://abcnews.go.com/International/us-airstrikes-syria/story?id=25686031}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hennigan|first1=W.J.|last2=Cloud|first2=David S.|title=AT WAR – AGAIN|url=http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/|accessdate=20 October 2014|work=FLCourier.com|date=25 September 2014|archivedate=20 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020183718/http://flcourier.com/2014/09/25/at-war-again/|deadurl=yes}}</ref> |[[McDonnell Douglas AV-8B Harrier II|AV-8B Harrier II]] & [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10 Thunderbolt]] ground-attack aircraft<ref>{{cite news|last1=Foster|first1=Peter|title=US military launches air strikes ag/>inst Isil in Syria|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114961/US-military-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria.html|accessdate=20 October 2014|work=Telegraph.co.uk|date=23 September 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ibtimes.com/10-thunderbolt-saved-congress-joins-airstrikes-against-isis-syria-1693329|title=The A-10 Thunderbolt, Saved By Congress, Joins Airstrikes Against ISIS in Syria|work=[[International Business Times]]|date=23 September 2014|accessdate=11 October 2014}}</ref> |[[Rockwell B-1 Lancer|B-1 Lancer]] bomber aircraft<ref>{{cite web|title=Raptors, bombers & drones: How US-led ISIS strikes caused carnage in Syria|url=http://rt.com/news/190188-video-airstrikes-syria-islamicstate/|publisher=RT|accessdate=25 September 2014}}</ref> |[[Lockheed AC-130]] gunships<ref>{{cite news|last1=Capaccio|first1=Tony|title=Pentagon Says Islamic State Fight Costs $7.6 Million/Day|url=http://www.bloomberg.com/news/2014-10-10/pentagon-says-islamic-state-fight-costs-7-6-million-day.html|accessdate=13 October 2014|work=Bloomberg.com|date=10 October 2014}}</ref> |[[Northrop Grumman EA-6B Prowler|EA-6B Prowler]] & [[Boeing EA-18G Growler|EA-18G Growler]] electronic warfare aircraft |[[Lockheed C-130 Hercules]] transport aircraft<ref>{{cite news|title=Kobani: US drops weapons to Kurds in Syria|url=http://www.theguardian.com/world/2014/oct/20/us-drops-weapons-to-kurds-in-syria|accessdate=20 October 2014|work=TheGuardian.com|agency=Associated Press|date=20 October 2014}}</ref> |[[Lockheed U-2]], [[Northrop Grumman E-8 Joint STARS]] & [[Boeing RC-135]] reconnaissance aircraft<ref name="US TARGETING AFP">{{cite news|title=How US is Pinpointing ISIS Targets in Air War|url=http://www.ndtv.com/article/world/how-us-is-pinpointing-isis-targets-in-air-war-605116|accessdate=20 October 2014|work=NDTV.com|agency=Agence France-Presse|date=12 October 2014}}</ref> |[[Boeing KC-135 Stratotanker]] & [[McDonnell Douglas KC-10 Extender]] refueling aircraft<ref>{{cite news|last1=Baldor|first1=Lolita|title=Pentagon: Up to $1.1B cost for Iraq, Syria|url=http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria|accessdate=20 October 2014|work=MarineCorpsTimes.com|agency=Associated Press|date=6 October 2014|archivedate=7 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007002009/http://www.marinecorpstimes.com/article/20141006/NEWS05/310060058/Pentagon-Up-1-1B-cost-Iraq-Syria|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Majumdar|first1=Dave|title=Exclusive Pictures of Stealth Jet Raid on Syria|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/09/25/exclusive-pictures-of-stealth-jet-raid-on-syria.html|accessdate=20 October 2014|work=TheDailyBeast.com|date=25 September 2014}}</ref> |[[Boeing AH-64 Apache]] attack helicopters<ref>{{cite news|last1=Rush|first1=James|title=Isis air strikes: US brings in Apache helicopters as British jets target militants in Iraq|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/isis-air-strikes-british-jets-carry-out-latest-attack-on-militants-in-iraq-9777284.html|accessdate=8 October 2014|work=The Independent|date=6 October 2014}}</ref> |[[Sikorsky UH-60 Black Hawk|MH-60M Black Hawk]] multi-mission helicopters<ref>{{cite news|last1=Trevithick|first1=Joseph|title=U.S. Commandos Are Flying Around Iraq|url=https://medium.com/war-is-boring/u-s-commandos-are-flying-around-iraq-83c3ba59d243|accessdate=25 November 2014|work=Medium.com|date=18 November 2014}}</ref> |[[General Atomics MQ-1 Predator|MQ-1 Predator]] & [[General Atomics MQ-9 Reaper|MQ-9 Reaper]] unmanned ground-attack aircraft<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11083159/Predator-drones-being-flown-over-Isils-Syrian-capital.html|title=Predator drones being flown over Isil's Syrian 'capital'|work=[[The Daily Telegraph]]|date=8 September 2014|accessdate=11 October 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2780916/Reaper-drones-pinpoint-Jihadi-John-Terrorist-tracked-British-forces-security-chiefs-fear-kill-capture-mission-end-failure.htm|title=Reaper drones pinpoint Jihadi John: Terrorist has been tracked by British forces but security chiefs fear 'kill or capture' mission would end in failure|work=[[Daily Mail]]|date=4 October 2014|accessdate=11 October 2014}}</ref> |[[Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk|RQ-4 Global Hawk]] & [[Lockheed Martin RQ-170 Sentinel]] unmanned surveillance aircraft<ref name="US TARGETING AFP" /><ref>{{cite news|last1=Gordon|first1=Greg|title=Once targeted, Global Hawk drone now hidden weapon in U.S. airstrikes|url=http://www.mcclatchydc.com/2014/09/29/241388_once-targeted-global-hawk-drone.html?rh=1|accessdate=20 October 2014|work=McClatchyDC.com|date=29 September 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Avstralia:</small> |400 RAAF personnel<ref name="AUS BACK STRIKES" /><ref>{{cite news|title=Australia says ready to strike ISIL in Iraq|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/10/australia-says-ready-strike-isil-iraq-201410344429911502.html|accessdate=6 October 2014|work=AlJazeera.com|date=3 October 2014}}</ref> |200 special forces troops<ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2014-10-20/iraq/5825438|title=Deal agreed for Australian forces to deploy in Iraq, Foreign Minister Julie Bishop says|date=20 October 2014|work=ABC News}}</ref> |6 [[Boeing F/A-18E/F Super Hornet|F/A-18 Super Hornet]]<ref>{{cite news|last1=Bree|first1=Max|title=Largest group in decades|url=http://airforcenews.realviewdigital.com/#folio=2|accessdate=7 October 2014|publisher=Australian Department of Defence|date=9 October 2014|page=3}}</ref> |1 [[Boeing 737 AEW&C]] surveillance aircraft<ref name="AUS BACK STRIKES">{{cite news|last1=Cooper|first1=Hayden|title=Australians back air strikes against Isis in Iraq by three to one, poll shows|url=http://www.theguardian.com/australia-news/2014/oct/05/australians-back-air-strikes-isis-iraq-three-to-one-poll|work=The Guardian|accessdate=5 October 2014|date=5 October 2014}}</ref> |1 [[KC-30A]] refueling plane<ref>{{cite news|last1=McGuirk|first1=Rod|title=Australia says it will launch airstrikes in Iraq|url=http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq|accessdate=5 October 2014|work=Navy Times|agency=Associated Press|date=3 October 2014|archivedate=5 October 2014|archiveurl=https://archive.today/20141005140901/http://www.navytimes.com/article/20141003/NEWS08/310030044/Australia-says-will-launch-airstrikes-Iraq|deadurl=yes}}</ref> |[[C-130J Hercules]] & [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17A Globemaster]] transport aircraft<ref>{{cite news|last1=Radulova|first1=Lillian|title=Australian military transport plane 'shot at' by Islamic State fighters in northern Iraq while delivering aid|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2739817/Australian-transport-plane-SHOT-AT-Islamic-State-fighters-northern-Iraq-delivering-aid.html|accessdate=5 October 2014|work=Daily Mail|date=1 September 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Barein:</small> |2 [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16s]]<ref name=JustinFishel>{{cite web|url=https://twitter.com/JustinFishelFNC/status/514468300718231552|title=Partner Nations Contributions Summary|work=Justin Fishel|date=23 September 2014|accessdate=11 October 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Belgia:</small> |6 [[F-16|F-16 Falcon]] fighters |120 supporting troops |35 hernaðarligir ráðgevarar }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Kanada:</small> |600 Canadian Armed Forces personnel<ref name="CA HOUSE OKS STRIKES">{{cite news|title=House approves combat mission against ISIS|url=http://www.ctvnews.ca/politics/house-approves-combat-mission-against-isis-1.2042926|accessdate=7 October 2014|publisher=CTV News|date=7 October 2014|archivedate=8 October 2014|archiveurl=https://archive.today/20141008034504/http://www.ctvnews.ca/politics/house-approves-combat-mission-against-isis-1.2042926|deadurl=yes}}</ref> |100 special operations forces<ref>{{cite news|title=ISIS in Iraq: Canada to send special ops soldiers as advisers|url=http://www.cbc.ca/news/politics/isis-in-iraq-canada-to-send-special-ops-soldiers-as-advisers-1.2755841|accessdate=7 October 2014|publisher=CBC|date=4 September 2014}}</ref> |6 [[McDonnell Douglas CF-18 Hornet]]<ref name="CA HOUSE OKS STRIKES" /> |2 [[Lockheed CP-140 Aurora]] surveillance aircraft<ref name="CA HOUSE OKS STRIKES" /> |1 [[Airbus CC-150 Polaris]] refueling tanker<ref>{{cite news|title=MPs vote to join U.S.-led bombing campaign against ISIL|url=http://www.canada.com/vote+join+bombing+campaign+against+ISIL/10271461/story.html|accessdate=7 October 2014|publisher=canada.com|date=7 October 2014}}</ref> |[[C-130J Hercules]] & [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17 Globemaster III]] transport aircraft<ref>{{cite news|title=Canadian transport planes join military effort in Iraq|url=http://www.thestar.com/news/canada/2014/08/15/canadian_transport_planes_joining_military_effort_in_iraq.html|accessdate=7 October 2014|work=The Star|date=15 August 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Danmark:</small> |7 [[F-16|F-16 Falcon]] stríðsmenn |250 supporting troops<ref>{{cite web|title=Dánsko vyšle sedm stíhaček proti Islámskému státu v Iráku|language=cs|place=[[Czech Republic|CZ]]|url=http://www.ceskenoviny.cz/svet/zpravy/dansko-vysle-sedm-stihacek-proti-islamskemu-statu-v-iraku/1127716|publisher=České noviny}}{{Deyð leinkja|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>France:</small> |[[Force d'action navale|Task Force 473]] centered around the aircraft carrier {{ship|French aircraft carrier|Charles de Gaulle|R91|2}} with 12 [[Dassault Rafale]] fighters, 9 [[Dassault-Breguet Super Étendard]] strike aircraft and 2 [[Northrop Grumman E-2 Hawkeye|E-2C Hawkeye]] AEW&C aircraft, with support from the frigate {{ship|French frigate|Chevalier Paul|D621|2}}, a [[Rubis-class submarine]] and a [[Durance-class tanker]].<ref name=CDGDeployed>{{cite news|title=Le Charles-de-Gaulle engagé contre Daech, des Rafale décollent en mission|url=http://www.lexpress.fr/actualite/monde/proche-moyen-orient/le-porte-avions-charles-de-gaulle-integre-a-l-intervention-contre-daech_1654089.html#V5iDVpmsWf4bE4v2.99|accessdate=20 April 2015|agency=L'Express|date=23 February 2015}}</ref> All withdrawn 20 April 2015.<ref name=CDGWithdrawn>{{cite news|title=Iraq: The aircraft carrier Charles de Gaulle left the operation Shamal|url=http://www.opex360.com/2015/04/20/le-porte-avions-charles-de-gaulle-quitte-loperation-chammal/|accessdate=20 April 2015|publisher=Zone Militaire|date=20 April 2015}}</ref> |6 [[Dassault Rafale]] fighters stationed in the United Arab Emirates<ref name=CDGWithdrawn/> |6 [[Dassault Mirage 2000]] fighters stationed in Jordan<ref name=CDGWithdrawn/> |1 [[Breguet Atlantic|Atlantique 2]] maritime patrol aircraft<ref name=CDGWithdrawn/> |1 [[Boeing E-3 Sentry]] AEW&C aircraft<ref name=CDGWithdrawn/> |1 [[Boeing KC-135 Stratotanker]] aerial refueling tanker<ref name=CDGWithdrawn/> |{{ship|French frigate|Jean Bart|D615|2}} air defence frigate (withdrawn 30 January 2015)<ref name="JeanBartWithdrawn">{{cite news|title=La frégate anti-aérienne Jean Bart quitte l’opération Chammal|url=http://www.opex360.com/2015/01/30/la-fregate-anti-aerienne-jean-bart-quitte-loperation-chammal/#QcJFsLvkhCDukB56.99|accessdate=20 April 2015|agency=Zone Militaire|date=30 January 2015}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Týskland:</small> |40 herdeildir<ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/147365-germany-sending-40-soldiers-to-iraqi-kurdistan|title=Germany Sending 40 Soldiers to Iraqi Kurdistan|publisher=Naharnet|date=13 September 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Italia:</small> |500 herdeildir<ref>{{cite web|url=http://video.corriere.it/pinotti-contro-l-isis-500-unita-italiane-iraq/ddb77e32-b159-11e4-9c01-b887ba5f55e9|title=Pinotti: "Contro l’Isis 500 unità italiane in Iraq"|date=10 February 2015|publisher=[[Corriere della Sera]]}}</ref> |4 [[Panavia Tornado]]<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/politica/2014/11/16/news/tornado_italia_siria_iraq_stato_islamico_m5s_pinotti-100702315/|title=M5s: "Il governo invia caccia contro l'Is senza autorizzazione".|date=16 November 2014|work=Repubblica.it|accessdate=6 December 2014}}</ref> |24 [[B1 Centauro]] tanks to send to the Jordanian Army<ref name="rainews.it"/> |1 [[Boeing KC-767]] for in-flight refueling<ref name="rainews.it"/> |2 [[MQ-1 Predator]]<ref>{{cite web|url=http://www.ilgiornale.it/news/politica/decollano-i-droni-italiani-missioni-irak-e-ucraina-1060462.html|title=Decollano i droni italiani, missioni in Iraq e Ucraina|publisher=}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Jordan:</small> |20+ [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16s]]{{citation needed|date=February 2015}} }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Marokko:</small> | 3 [[F-16]] jagaraflogfør <ref name="NYTMO"/><ref name="DAILYMO"/><ref name="WTMO"/> | Intelligence support <ref>"Morocco’s counter-terrorism support will focus on military, operational and intelligence aspects, according to WAM. According to the ministry, the contribution of the kingdom will focus on military operational and intelligence aspects.[http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/10/29/Morocco-vows-to-help-UAE-fight-terrorism.html]</ref><ref>Morocco is a member of the anti-ISIL coalition where the kingdom provides intelligence and operational support to Emirati, Saudi, Bahraini, Qatari Jordanian and American forces operating in Syria.[http://www.defensenews.com/article/20141031/DEFREG04/310310029/Morocco-Provide-UAE-Military-Intel-Support-Against-Terrorism] {{Webarchive|url=https://archive.today/20141220142242/http://www.defensenews.com/article/20141031/DEFREG04/310310029/Morocco-Provide-UAE-Military-Intel-Support-Against-Terrorism |date=2014-12-20 }}</ref> | Undisclosed number of troops deployed in the [[United Arab Emirates|UAE]]<ref>Morocco will send military forces to the United Arab Emirates (UAE) to help fight terrorism and preserve regional peace and stability, the Foreign Ministry said on Wednesday. Speaking at a press briefing in Rabat, Moroccan Foreign Minister Salaheddine Mezouar did not reveal further information on this mission, such as the specific number of the dispatched troops. (...)"Morocco will provide military support to these brother countries in case that the Gulf states require intervention,"[http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2014-10/29/content_33911554.htm]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/news/2014-10-29/morocco-says-sending-troops-to-u-a-e-to-help-counter-terrorism.html|title=Morocco Says Sending Troops to U.A.E. to Help Counter Terrorism|author=Souhail Karam|date=|work=Bloomberg.com}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Niðurlond:</small> |6 [[F-16|F-16 Falcon]] jagaraflogfar + 2 eyka |250 stuðlandi herdeildir |130 venjarar til [[Iraqi Army]]<ref>{{cite web|url=http://www.nltimes.nl/2014/09/24/parliament-commits-troops-isis-fight/|title=Dutch Parliament commits soldiers, F-16s to fight ISIS in Iraq|work=NL Times|accessdate=28 September 2014|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010084642/https://nltimes.nl/2014/09/24/dutch-parliament-commits-soldiers-f-16s-fight-isis-iraq|dead-url=yes|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20171010084642/https://nltimes.nl/2014/09/24/dutch-parliament-commits-soldiers-f-16s-fight-isis-iraq}}</ref> |2 [[MIM-104 Patriot|Patriot missile batteries]] and 200 supporting troops in Turkey to defend it's [[NATO]] ally against cross-border attacks. }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Portugal:</small> |30 Army Comandos to train the Iraqi Forces<ref>{{cite web|url=http://www.rtp.pt/noticias/index.php?article=790421&tm=7&layout=122&visual=61|title=Portugal vai enviar 30 comandos do exército para o Iraque|publisher=RTP|date=16 December 2014}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Qatar:</small> |2 [[Dassault Mirage 2000|Mirage 2000s]]<ref name="JustinFishel"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Saudi Arabia:</small> |4 [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15s]]<ref name="JustinFishel"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Spain:</small> |Spain planned to station a [[MIM-104 Patriot|Patriot missile battery]] and 130 troopers in Turkey in case of any cross-border attacks against its [[NATO]] ally, but only after January 2015.<ref name="rudaw.net">{{cite news|url=http://rudaw.net/english/world/240920141|agency=Rudaw|title=Wary Spain Remains Reluctant Partner in anti-IS Coalition|date=24 September 2014|accessdate=2 October 2014}}</ref> |300 instructors to train the Iraqi Army.<ref name="politica.elpais.com" /> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Turkaland:</small> |A [[Special Forces Command]] training team.<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/dunya/27625485.asp|title=Peþmerge'ye eðitim ‘Bordo Bereliler’den|work=HÜRRÝYET - TÜRKÝYE'NÝN AÇILIÞ SAYFASI|accessdate=25 February 2015}}</ref> |Some [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16s]] participated in bombing.<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/01/turkish-jets-strike-isil-convoy-syria-2014129174915634511.html|title=Turkish forces 'strike ISIL convoy in Syria'|publisher=|accessdate=25 February 2015}}</ref> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Sameindu Emirríkini:</small> |4 [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16s]]<ref name="JustinFishel"/> }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Stóra Bretland:</small> |50 military trainers assisting Iraqi & Kurdish forces (increasing into the "low hundreds" in January 2015)<ref>{{cite news|title=RAF Delivers Military Support to Iraq|url=http://www.raf.mod.uk/news/archive/raf-delivers-military-support-to-iraq-01092014|accessdate=19 November 2014|publisher=Royal Air Force|date=1 September 2014|archivedate=19 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019190512/https://www.raf.mod.uk/news/archive/raf-delivers-military-support-to-iraq-01092014|deadurl=yes}}</ref><ref name=UKTrainingTroops>{{cite news|title='Hundreds' more UK troops to be sent to Iraq – Michael Fallon|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-30464272|accessdate=13 December 2014|publisher=BBC News|date=13 December 2014}}</ref> |75 military trainers and headquarter personnel to train Syrian moderate opposition forces.<ref name=SyriaTraining/> |[[United Kingdom Special Forces]]<ref>{{cite news|title=British special forces join fighters on Isil front line|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11131948/British-special-forces-join-fighters-on-Isil-front-line.html|accessdate=19 November 2014|publisher=Telegraph|date=30 September 2014|quote=SAS and American special forces are working with Kurdish fighters on the Iraqi front lines as part of a major offensive to push Isil jihadists back and relieve pressure on the besieged Syria town of Kobane, senior Kurdish military officers have disclosed.}}</ref> |8 [[Panavia Tornado]] strike aircraft<ref>{{cite news|title=Two more UK Tornados to join fight against Islamic State|url=http://www.bbc.com/news/uk-29469520|accessdate=5 October 2014|publisher=BBC news|date=2 October 2014}}</ref> |6 [[MQ-9 Reaper]] unmanned combat aerial vehicles<ref name="AFMFEB15">{{cite book|title=[[AirForces Monthly]]|date=February 2015|publisher=[[Key Publishing|Key Publishing Ltd]]|location=[[Stamford, Lincolnshire]], England|pages=5}}</ref> |2 [[Raytheon Sentinel]] ISTAR aircraft<ref name=SyriaTraining/> |2 [[Boeing E-3 Sentry]] AEW&C aircraft<ref>{{cite news|title=UK details extent of combat activity over Iraq|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/uk-details-extent-of-combat-activity-over-iraq-409617/|accessdate=2 March 2015|agency=Flightglobal|date=2 March 2015}}</ref> |2 [[Type 45 destroyers]] {{HMS|Defender|D36|6}} (withdrawn)<ref name="DefenderWithdrawn">{{cite news|title=HMS Defender comes home for Christmas|url=http://www.portsmouth.co.uk/news/defence/hms-defender-comes-home-for-christmas-1-6470350|accessdate=12 December 2014|publisher=The News|date=12 December 2014}}</ref> and {{HMS|Dauntless|D33|6}} (withdrawn) <ref name=DauntlessISIL>{{cite news|title=Double delight as HMS Dauntless and Kent return to Portsmouth|url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2015/may/15/150515-double-delight-as-hms-dauntless-and-kent-return-to-portsmouth|accessdate=30 May 2015|agency=Royal Navy|date=15 May 2015}}</ref> |[[Type 23 frigate]] {{HMS|Kent|F78|6}} (withdrawn) <ref name=DauntlessISIL/> |1 [[Boeing RC-135|Boeing RC-135 Rivet Joint]] reconnaissance aircraft<ref name=SyriaTraining>{{cite news|title=UK troops to train moderate Syrian opposition|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-troops-to-train-moderate-syrian-opposition|accessdate=26 March 2015|agency=Ministry of Defence|date=26 March 2015}}</ref> |1 [[Airbus Voyager]] aerial refueling tanker |{{sclass-|Trafalgar|submarine|1}} |[[C-130J]], [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17]] and [[Boeing Chinook (UK variants)|Chinook]] aircraft used to support humanitarian relief efforts.<ref>{{cite news|title=RAF Tornado jets in Cyprus for Iraq aid mission|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-28758370|accessdate=19 November 2014|publisher=BBC News|date=12 August 2014|quote=A "small number" of Chinook helicopters would also be sent for "further relief options", the Foreign Office said.}}</ref> }} ---- {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Iran:</small> |500 [[Quds Force]] limir |1 500 [[Basij]]is<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2014/jun/14/iran-iraq-isis-fight-militants-nouri-maliki?CMP=fb_gu|title=Iran sends troops into Iraq to aid fight against Isis militants|author=Martin Chulov|work=the Guardian|accessdate=6 December 2014}}</ref> |7 000 [[Army of the Guardians of the Islamic Revolution|IRGC]] <small>([[National Council of Resistance of Iran|NCRI]] claim)</small><ref>{{cite web|url=http://www.ncr-iran.org/en/ncri-statements/terrorism-fundamentalism/17726-over-7-000-iranian-revolutionary-guards-in-iraq-to-compensate-for-maliki-s-ouster-not-to-fight-isis|title=Over 7,000 Iranian Revolutionary Guards in Iraq to compensate for Maliki’s ouster not to fight ISIS|author=Super User|publisher=|accessdate=31 March 2015}}</ref> |30 000 hermenn<ref>{{cite web|url=http://rudaw.net/english/middleeast/iraq/220320151|title=Kurdish MP: 30,000 Iranian soldiers, military experts fighting i|work=Rudaw|accessdate=31 March 2015}}</ref> <small>(Kurdish claims)</small> |7 [[Sukhoi Su-25]] close air support aircraft (operated by binational Iranian/Iraqi crew) |[[McDonnell Douglas F-4 Phantom II]] attack aircraft<ref>{{cite web|url=http://www.nbcnews.com/storyline/isis-terror/iran-appears-be-launching-airstrikes-against-isis-iraq-pentagon-n260426|title=Iran Appears to Be Launching Airstrikes Against ISIS in Iraq: Pentagon|author=|date=|work=NBC News}}</ref> |[[Ghods Mohajer|Mohajer-4]] og [[Ghods Ababil|Ababil]] dronur<ref>{{cite web|title=Iran Is Expanding Its Military Role in Iraq in a Bunch of Ways |url=http://www.businessinsider.com/what-we-know-about-irans-expanding-military-role-in-iraq-2014-9|work=Business Insider|accessdate=16 October 2014}}</ref> }} ---- {{Collapsible list |bullets=yes |title=<small>Egyptaland:</small> |6 [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16s]] }} |strength2='''IS:''' * 200,000 stríðsmenn í Irak og Sýria <small>(sambært [[Irakiskt Kurdistan]] Chief of Staff.)</small><ref name=el-balad.com1>{{cite web|title=ISIS militants have army of 200,000, claims senior Kurdish leader|url=http://www.el-balad.com/1247637|website=http://www.el-balad.com|accessdate=16 November 2014}}</ref> *20 000–31 500 (CIA meting)<ref>{{cite web|title=ISIS can 'muster' between 20,000 and 31,500 fighters, CIA says|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Military_intervention_against_the_Islamic_State_of_Iraq_and_the_Levant&action=edit|website=CNN}}</ref> * 1 300–8 000 í Libya<ref name=fp17feb>{{cite news|title=The Islamic State of Libya Isn’t Much of a State|url=http://foreignpolicy.com/2015/02/17/the-islamic-state-of-libya-isnt-much-of-a-state/|accessdate=25 March 2015|work=[[Foreign Policy Magazine]]|date=17 February 2015|quote=He said that today there are about 1,000 to 3,000 fighters loyal to the Islamic State in Libya}}{{subscription required}}</ref><ref name="ISIL in Libya gets a boost">[[Ansar al-Sharia (Libya)|Ansar al-Sharia in Libya]] joined ISIL in March 2015,[http://www.thetower.org/1826-major-libyan-jihadist-group-declares-allegiance-to-isis/] adding 300–5,000 fighters to the group [http://bigstory.ap.org/article/benghazi-power-libya-militia-eyed-attack] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140725075029/http://bigstory.ap.org/article/benghazi-power-libya-militia-eyed-attack |date=2014-07-25 }}</ref> * 7 000–10 000 stríðsmenn í Nigeria<ref>{{cite web|url=https://medium.com/war-is-boring/how-big-is-boko-haram-fac21c25807 |title= How Big Is Boko Haram? |date=2 February 2015 |accessdate=2 February 2015}}</ref> * 1 [[Mil Mi-28|Mi-28]] ella [[Mil Mi-24|Mi-24]] tyrlur<ref>{{cite web|url=http://mideasti.blogspot.com/2014/06/the-fight-for-samarra-did-isis-use.html|title=MEI Editor's Blog: The Fight for Samarra: did ISIS Use a Helicopter?|publisher=Middle East Institute Editor's Blog}}</ref> * 3 [[Mikoyan-Gurevich MiG-21|MiG-21]] ella [[Mikoyan-Gurevich MiG-23|MiG-23]] flogfør<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-29660029|title=Islamic State 'training pilots to fly fighter jets'|publisher=[[BBC News]]|date=17 October 2014|accessdate=22 October 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.uk/isis-syria-news-iraqi-pilots-training-isis-fighters-fly-captured-planes-1470514|title=ISIS Syria News: Iraqi Pilots 'Training Isis Fighters' to Fly Captured Planes|publisher=[[International Business Times]]|date=17 October 2014|accessdate=22 October 2014}}</ref> * Í minsta lagi 600 tanks<ref name="nearly 5,000 bombs dropped on ISIL" /><ref>{{cite web|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/middleeast/article4226717.ece?shareToken=f90094518fabc34e4ca7f4a59e7a3990#tab-5|title=Fears of massacre as Isis tanks lead assault on Kurdish bastion|work=The Times|date=4 October 2014}}</ref> * At least 6 Drones<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2014/08/24/opinion/bergen-schneider-drones-isis/|title=Now ISIS has drones?|date=24 August 2014|work=CNN}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nytimes.com/video/world/middleeast/100000003082541/footage-from-an-isis-drone.html|title=Footage From an ISIS Drone|date=30 August 2014|work=NYTimes.com – Video}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/10/27/in-bizarre-new-video-islamic-state-hostage-gives-tour-of-kobane/|title=In bizarre new video, Islamic State hostage gives tour of Kobane|work=Washington Post}}</ref><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/11/17/isis-we-nabbed-an-iranian-drone.html|title=ISIS: We Nabbed an Iranian Drone|work=The Daily Beast|accessdate=6 December 2014}}</ref><ref name="ISIL drone downed near Aleppo">{{Cite web |url=http://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/ |title=ISIS Drone Downed by the Syrian Army at Kuweires Airbase in Aleppo |accessdate=2015-06-10 |archive-date=2019-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511014449/https://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/ |dead-url=yes |archivedate=2019-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190511014449/https://www.almasdarnews.com/article/isis-drone-downed-by-the-syrian-army-at-kuweires-airbase-in-aleppo/ }}</ref> ---- '''al-Qaeda:''' * al-Nusra Front: 10 000<ref>{{cite news|url=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2015/0504/Syria-crisis-Spooked-by-rebel-gains-Jordan-doubles-down-on-Islamic-State|title=Syria crisis: Spooked by rebel gains, Jordan doubles down on Islamic State|date=4 May 2015|accessdate=4 May 2015}}</ref> * Khorasan: 50<ref>{{cite web|url=http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/|title=Gen. Dempsey Claims Airstrikes in Syria that Targeted Khorasan Group Disrupted Plots Against US|work=KNEB Radio|accessdate=2015-06-10|archive-date=2014-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009184718/http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/|dead-url=yes|archivedate=2014-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141009184718/http://kneb.com/abc_world/gen-dempsey-claims-airstrikes-in-syria-that-targeted-khorasan-group-disrupted-plots-against-us-abcid35051725/}}</ref> ---- {{flagicon image|Flag of Ahrar ash-Sham.svg|size=23px}} '''Ahrar ash-Sham:''' * 10 000–20 000<ref name=econ0720>{{cite news|url=http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21582037-one-islamist-rebel-group-seems-have-overtaken-all-others-competition-among|title=Competition among Islamists|work=[[The Economist]]|date=20 July 2013|accessdate=9 September 2014}}</ref> |casualties1= {{flagicon|USA|size=23px}} '''USA:''' * 3 hermenn deyðir (ikki-í-bardaga)<ref>{{Cite web |title=OPERATION INHERENT RESOLVE (OIR) U.S. CASUALTY STATUS FATALITIES as of: 23 December 2014, 10 a.m. EDT |url=http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |access-date=10 June 2015 |archivedate=6 July 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090706234900/http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf }}</ref> * 2 hermenn særdir<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2015/03/13/u-s-soldier-in-iraq-wounded-while-in-guard-tower/|title=U.S. soldier in Iraq wounded while in guard tower|work=Washington Post|accessdate=31 March 2015}}</ref> * 6 vanligir borgarar dripnir<br>(5 avrættaðir)<ref name=BBCKassig1/><ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2014/12/01/william-henderson-oil-worker-killed_n_6246202.html|title=Islamic State Allies In Egypt Say They Killed American Oil Worker William Henderson|work=The Huffington Post|accessdate=6 December 2014}}</ref><ref name=BBChotel>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-africa-31001094|title=BBC News – Libya hotel attack: Five foreigners among nine killed|author=|date=|work=BBC News}}</ref><ref>[http://america.aljazeera.com/articles/2015/2/10/kayler-mueller-american-isil-hostage-is-dead.html "Kayla Mueller, American ISIL hostage, is dead,"], ''[[Al Jazeera America]],'' 10 February 2015</ref> * 1 F-16C and 1 F/A-18F crashed,<ref>{{Citation|title=Air Force F-16 pilot killed in crash in Middle East|newspaper=Washington Post|date=1 December 2014|url=http://www.washingtonpost.com/news/checkpoint/wp/2014/12/01/air-force-f-16-pilot-killed-in-crash-in-middle-east/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/news/world/us-f-18-fighter-crashes-in-gulf-crew-rescued-navy_1594445.html|title=US F-18 fighter crashes in Gulf, crew rescued: Navy|work=Zee News|accessdate=14 May 2015}}</ref> 1 F-15E and 1 A-10C damaged<ref>{{Citation|title=Isil using anti aircraft batteries captured in Iraq|newspaper=The World Tribune|date=12 September 2014|url=http://www.worldtribune.com/2014/09/12/isil-using-anti-aircaft-batteries-captured-iraq/|access-date=10 June 2015|archive-date=1 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150901222110/http://www.worldtribune.com/2014/09/12/isil-using-anti-aircaft-batteries-captured-iraq/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://theaviationist.com/2015/04/26/a-10-hit-over-iraq-emergency-landing/|title=The Aviationist » A-10 suffers engine failure over war zone lands at airport threatened by ISIS in Iraq|work=The Aviationist|accessdate=14 May 2015}}</ref> * 1 MQ-1 Predator Drone shot down by the [[Syrian Air Defense Force|SADF]]<ref name="syriadroneshootdown">{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2015/03/17/us-mideast-crisis-syria-drone-idUSKBN0MD2DP20150317|title=U.S. loses drone over Syria, which claims to have brought it down|work=Reuters|accessdate=31 March 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cnn.com/2015/03/17/middleeast/syria-us-drone/|title=Syria says it shot down U.S. drone|author=Roba Alhenawi, CNN|date=17 March 2015|work=CNN|accessdate=31 March 2015}}</ref> {{flagicon|United Kingdom|size=23px}} '''United Kingdom:''' * 2 civilians executed<ref name=Haines>{{cite web|title=David Haines's 'evil murder' condemned by PM|url=http://www.bbc.com/news/uk-29195872|work=BBC News|accessdate=14 September 2014}}</ref> * 1 sjálvboðið fólk dripið<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2015/mar/04/royal-marine-scurfield-killed-fighting-isis-fearless-warrior|title=Family of ex-marine who died battling Isis praise his courage and conviction|author=Matthew Taylor|work=the Guardian|accessdate=31 March 2015}}</ref> {{flagicon|Frakland|size=23px}} '''Frakland:''' * 2 vanlig fólk dripin<br>(1 executed)<ref name=BBChotel/><ref>{{Citation|title=IS beheads French hostage in video|publisher=Sky|url=http://news.sky.com/story/1341548/is-beheads-french-hostage-in-video-reports}}</ref> {{flagicon|Týskland|size=23px}} '''Týskland'''<br /> * 1 sjálvboðin fólk<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-2985516/German-woman-fighter-dead-Kurd-IS-clashes-Syria.html|title=German woman fighter dead in Kurd-IS clashes in Syria|work=Mail Online|accessdate=9 March 2015}}</ref> {{flagicon|Kanada|size=23px}} '''Kanada:'''<br /> * 1 hermaður dripin * 3 hermenn særdir (friendly fire)<ref name=ajd/> {{flagicon|Australia|size=23px}} '''Avstralia:'''<br /> * 1 volunteer killed<ref name="Australian volunteer killed in Hasakah offensive">{{cite web|url=http://news.yahoo.com/kurdish-forces-capture-strategic-syria-bastion-200522368.html|title=Kurdish forces 'capture strategic IS Syria bastion'|date=27 February 2015|work=Yahoo News|accessdate=31 March 2015}}</ref> {{flagicon|Japan|size=23px}} '''Japan''' * 1 civilian and 1 [[Private military company|PMC]] executed<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2015/02/01/us-mideast-crisis-japan-hostage-idUSKBN0L40VA20150201|title= Islamic State says it has beheaded second Japanese hostage Goto|date=1 February 2015|publisher=Reuters|authors=Kiyoshi Takenaka and Nobuhiro Kubo}}</ref> {{flagicon|Jordan|size=23px}} '''Jordan:''' * 1 hermaður avrættaður<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-31121160|title=Jordan pilot hostage Moaz al-Kasasbeh 'burned alive'|date=3 February 2015|publisher=BBC}}</ref> * 1 F-16A datt niður<ref>{{cite news|title=Islamic State did not shoot down Jordan plane, says US|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-30600500|accessdate=25 December 2014|work=BBC.com|date=24 December 2014|quote="Evidence clearly indicates that Isil [IS] did not down the aircraft as the terrorist organisation is claiming,"}}</ref> {{flagicon|Iran|size=23px}} '''Iran:''' * 35 hermenn dripnir<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2014/08/03/us-iraq-security-iran-insight-idUSKBN0G30GE20140803|title=Iran's elite Guards fighting in Iraq to push back Islamic State|date=3 August 2014|publisher=Reuters|author=Babak Dehghanpisheh}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border|title=3 Iranian troops killed in attack near Iraq border|work=Navy Times|author=Amir Vahdat|date=25 June 2014|accessdate=10 June 2015|archive-date=25 June 2014|archive-url=https://archive.ph/20140625184947/http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border|dead-url=yes|archivedate=25 June 2014|archiveurl=https://archive.today/20140625184947/http://www.navytimes.com/article/20140625/NEWS08/306250077/3-Iranian-troops-killed-attack-near-Iraq-border}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/12/28/Senior-Iranian-military-adviser-killed-in-Iraq.html|title=Senior Iranian military adviser killed in Iraq|author=|date=|work=alarabiya.net}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/29-iranian-soldiers-killed-iraq-month-reports-1359968972|title=29 Iranian soldiers killed in Iraq in a month: Reports |date=5 January 2015|publisher=Middle East Eye}}</ref> * 1 [[Ghods Mohajer|Mohajer-4]] drona fangað<ref name="ReferenceB"/> * 1 [[Shaheen falcon|Shaheen]] drona skotin niður<ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2014/12/isis-shot-iranian-warplane/|title=ISIS shoots down another warplane|author=|date=|work=ARA News|accessdate=2015-06-10|archive-date=2015-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202065417/http://aranews.net/2014/12/isis-shot-iranian-warplane/|dead-url=yes|archivedate=2015-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150202065417/http://aranews.net/2014/12/isis-shot-iranian-warplane/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bandmusic.ga/music/video/islamic-state-wilayat-diyala-shooting-down-a-shaheen-iranian-surveillance-drone/PRKdiht0nDs|title=bandmusic.ga|publisher=|accessdate=25 February 2015|archive-date=19 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150119123724/http://www.bandmusic.ga/music/video/islamic-state-wilayat-diyala-shooting-down-a-shaheen-iranian-surveillance-drone/PRKdiht0nDs|dead-url=yes|archivedate=19 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150119123724/http://www.bandmusic.ga/music/video/islamic-state-wilayat-diyala-shooting-down-a-shaheen-iranian-surveillance-drone/PRKdiht0nDs}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jpost.com/Middle-East/Islamic-State-claims-shooting-down-Iranian-drone-386089|title=Islamic State claims shooting down Iranian drone|author=|date=|work=The Jerusalem Post - JPost.com}}</ref> {{flagicon|Saudiarabia|size=23px}} '''Saudiarabia:''' * 3 vaktarfólk við markið dripin<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-30680099|title=BBC News – Saudi guards killed in attack on Iraq border|author=|date=|work=BBC News}}</ref> {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).png|size=23px}} '''Hezbollah:''' * 1 kommandørur dripin<ref>{{cite web|title=Hezbollah commander killed in Iraq: sources|url=http://www.reuters.com/article/2014/07/30/us-lebanon-iraq-hezbollah-idUSKBN0FZ2BI20140730|publisher=Reuters|accessdate=16 October 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Hezbollah man dies on 'jihad duty' in Iraq|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/07/hezbollah-man-dies-jihad-duty-iraq-20147302029917675.html|publisher=Al Jazeera|accessdate=16 October 2014}}</ref> {{flagicon|Iraqi Kurdistan|size=23px}} '''Iraqi Kurdistan:''' * 1 000+ hermenn dripnir,<ref name="Kurds suffer losses from fight with ISIL">{{cite web|url=http://www.buzzfeed.com/mikegiglio/kurdish-forces-show-the-strain-of-isis-fight#.kbK7dBlaPj|title=Kurdish Forces Show The Strain Of The ISIS Fight|work=BuzzFeed|accessdate=31 March 2015}}</ref> * 5 000+ særd * 55+ horvin ella tikin til fanga<ref>{{cite web|url=http://www.kansascity.com/news/nation-world/article9208232.html|title=Iraqi Kurds call for foreign ground troops in anti-IS fight|author=|date=|work=kansascity|accessdate=2015-06-10|archive-date=2015-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205110219/http://www.kansascity.com/news/nation-world/article9208232.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2952924/ISIS-releases-video-claiming-17-Kurdish-fighters-humiliating-caged-procession-Iraqi-city-Kirkuk.html|title=ISIS video claims to show 17 Kurdish fighters in caged procession - Daily Mail Online|work=Mail Online|accessdate=25 February 2015}}</ref> {{flagicon|Syrian Kurdistan|size=23px}} '''Syrian Kurdistan:''' * 692–821 stríðsmenn dripnir<ref>537–666 dripin (2014),[http://www.bestanuce1.com/haber/160643/ypg-releases-balance-sheet-of-2014-nearly-5000-isis-members-killed&dil=en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102163013/http://www.bestanuce1.com/haber/160643/ypg-releases-balance-sheet-of-2014-nearly-5000-isis-members-killed%26dil%3Den |date=2015-01-02 }}[http://basnews.com/en/news/2014/12/15/ypg-at-least-2950-is-militants-killed-in-kobani/][http://syriahr.com/en/2014/12/1400-killed-in-80-days-of-clashes-bombardment-and-suicide-explosions-in-ein-al-arabkobane/] 155 killed during the [[Al-Hasakah offensive (February–March 2015)]], a total of 692–821 reported killed</ref> {{flagicon|Egyptaland|size=23px}} '''Egyptaland''' * 21 vanligir borgarar avrættaðir<ref name="Egypt retaliates for the killings of 21 Egyptians">{{cite news|url=http://www.bbc.com/news/world-middle-east-31483631|agency=BBC News|title=Egypt 'bombs IS in Libya' after beheadings video|date=16 February 2015|accessdate=16 February 2015}}</ref> * 35 vanligir borgarar burturfluttir<ref name="ISIL retaliates by kidnapping 35 civilians">{{cite web | url=http://www.ibtimes.co.uk/libya-more-egyptians-kidnapped-by-ansar-al-sharia-after-egypt-airstrikes-1488216 | title=Libya: More Egyptians 'kidnapped by IS or Ansar al-Sharia' after Egypt airstrikes | publisher=''International Business Times'' | date=16 February 2015 | accessdate=19 February 2015 | author=Mezzofiore, Gianluca}}</ref> |casualties2={{flagicon|Islamic State in Iraq and the Levant}} '''Islamic State of Iraq and the Levant:''' * 10 000+ dripin í Irak og Sýria<ref>{{Cite web |url=http://www.theepochtimes.com/n3/1379125-us-official-airstrikes-killed-10000-islamic-state-fighters/ |title=US Official: Airstrikes Killed 10,000 Islamic State Fighters |accessdate=2015-06-10 |archive-date=2015-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151231093141/http://www.theepochtimes.com/n3/1379125-us-official-airstrikes-killed-10000-islamic-state-fighters/ |dead-url=yes |archivedate=2015-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151231093141/http://www.theepochtimes.com/n3/1379125-us-official-airstrikes-killed-10000-islamic-state-fighters/ }}</ref> * 81 dripin<ref name="Egyptian airstrikes kill 64 ISIL militants">{{cite web|title=Egyptian air strikes in Libya kill dozens of Isis militants |url=http://www.theguardian.com/world/2015/feb/16/egypt-air-strikes-target-isis-weapons-stockpiles-libya|newspaper=[[The Guardian]]|accessdate=17 February 2015}}</ref><ref>[http://www.mcclatchydc.com/2015/03/14/259788/islamic-state-fighting-in-libyas.html Islamic State fighting in Libya’s Sirte claims at least 19 lives]</ref> og 55 tikin til fanga<ref name="ISIL militants captured in Egyptian ground assault" /> í Libya * 77 tanks, 287 Humvee,<ref>{{cite web|url=http://www.presstv.ir/Detail/2015/03/20/402707/US-launched-2320-strikes-against-ISIL|title=PressTV-US launched 2,320 strikes against ISIL|publisher=|accessdate=31 March 2015}}</ref> 303 pickup trucks, 26 armored vehicles, and 394 other vehicles damaged or destroyed<ref name="nearly 5,000 bombs dropped on ISIL">{{cite web|url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/01/08/U-S-led-forces-drop-nearly-5-000-bombs-on-ISIS-.html|title=U.S.-led forces drop nearly 5,000 bombs on ISIS|work=Al Arabiya|date=8 January 2015|accessdate=8 January 2015}}</ref> ---- {{flagicon image|Flag of Jihad.svg|size=23px}} '''al-Qaeda:''' * 105 dripin<ref name=2500killed>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/2015/05/u-s-led-coalition-airstrikes-on-syria-kill-more-than-2500-in-the-past-8-months/|title=U.S led coalition airstrikes on Syria kill more than 2500 in the past 8 months|work=SOHR|date=May 23, 2015|accessdate=May 23, 2015}}</ref> ---- {{flagicon image|Flag of Ahrar ash-Sham.svg|size=23px}} '''Ahrar ash-Sham:''' * 2 dripin <ref name="Ahrar ash-Sham struck by US airstrike">{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/news/world/middle-east/us-led-air-strikes-hit-al-qaeda-affiliate-in-syria-1.1991198|title=US-led air strikes hit al-Qaeda affiliate in Syria|publisher=Reuters|date=6 November 2014|accessdate=9 November 2014}}</ref><ref name=2100killed>{{cite web|url=http://syriahr.com/en/2015/04/more-than-2000-people-killed-us-led-coalitions-airstrikes-over-7-months/|title=More than 2000 people killed by US led coalition’s airstrikes over 7 months|work=SOHR|date=April 23, 2014|accessdate=April 23, 2014}}</ref> |casualties3= 6511+ vanlig fólk dripin av ISIL<ref name="5000 Kurdish Yazidis avrættaði av ISIL">{{cite news|last1=Hopkins|first1=Steve|title=Full horror of the Yazidis who didn’t escape Mount Sinjar: UN confirms 5,000 men were executed and 7,000 women are now kept as sex slaves|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2792552/full-horror-yazidis-didn-t-escape-mount-sinjar-confirms-5-000-men-executed-7-000-women-kept-sex-slaves.html|publisher=''The [[Daily Mail]]''|date=14 October 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/2015/05/is-executes-2618-since-the-declaration-of-its-alleged-caliphate-including-464-in-one-month/|title=IS executes 2618 since the declaration of its alleged “Caliphate” including 464 in one month|publisher=SOHR|accessdate=28 May 2015}}</ref><br>400+ vanligir borgarir dripnir av luftálopum frá sameindu styrkjunum í Irak og Sýria<ref name="how many civilians killed">{{cite web|url=http://theweek.com/articles/551128/just-how-many-civilians-have-died-wests-campaign-against-isis|title=Just how many civilians have died in the West's campaign against ISIS?|publisher=|accessdate=14 May 2015}}</ref><br> 7 sivil dripin í flogálopi í Libya<ref>{{cite web|title=Civilians killed as Egypt launches air strikes in Libya |url=http://www.aljazeera.com/news/2015/02/egypt-bombs-isil-targets-libya-mass-beheadings-150216063339037.html|publisher=[[Al Jazeera English]]|accessdate=17 February 2015}}</ref><br> 7.600.000 sýrisk fólk noydd at flýggja<ref name="International Business Times">{{cite web|title=Isis: Worst refugee crisis in a generation as millions flee Islamic State in Iraq and Syria |url=http://www.ibtimes.co.uk/isis-worst-refugee-crisis-generation-millions-flee-islamic-state-iraq-syria-1506613|publisher=International Business Times|accessdate=10 July 2015}}</ref><br> 3.300.000 irakisk fólk noydd at flýggja<ref name="International Business Times"/> }} '''Kríggið móti IS''' byrjaði hin 14. juni 2014 og gongur fyri seg enn. Tað byrjaði í [[Sýria]] og [[Irak]], har borgarakríggj hevði herjað eina tíð. Seinni breiddi tað seg til [[Libya]] og [[Nigeria]]. IS er stytting fyri [[Islamski Staturin]]. Mótparturin, ið stríðist móti IS, eru [[USA]], [[Avstralia]], og fleiri lond úr [[Evropa]], teirra millum er [[Danmark]]. IS framdi hernaðarligar atsóknir og vunnu landøki í Irak og Sýria í fyrru helvt av 2014, men tað at tað frættist, at mannarættindi ikki vórðu vird førdi til at umheimurin fordømdi gerðirnar hjá IS og tað førdi eisini til, at fleiri lond fóru at umhugsa at leggja uppí stríðið við hernaðarligari makt.<ref name="hp1">{{cite news|date=7 August 2014|title=Not Just Iraq: The Islamic State Is Also on the March in Syria|url=http://www.huffingtonpost.com/charles-lister/not-just-iraq-the-islamic_b_5658048.html|newspaper=[[The Huffington Post]]|first=Charles|last=Lister|accessdate=24 September 2014}}</ref> [[USA]] gongur á odda í stríðnum móti IS. [[Iran]] og tess sameindu, [[Hezbollah]], vóru tey fyrstu ið bardust móti IS á landi. USA sendi herdeildir til Irak í juni 2014, og í august 2014 byrjaði USA at bumba regiónina loftvegis í stórum stíli. Síðan hava fleiri ymisk lond á ymiskan hátt lagt seg útí borgaraskríggini í Sýria og Irak. Hin 1. februar 2015 kunngjørdi forsætisráðharri Iraks, at kríggið móti IS í veruleikanum var Triðja heimskríggj, orsakað av at IS hevði kunngjørt eitt Alheims Kalifat, hvørs endamál er at vinna á øllum heiminum, og tess hepni til at spjaða konfliktina til fleiri lond uttanfyri Miðeystur.<ref name="Iraq's Prime Minister equates the War on ISIL to World War III">{{cite web|url=http://www.reuters.com/video/2015/02/01/fight-against-islamic-state-is-world-war?videoId=363066236|title=Fight against Islamic State is World War 3 - Iraqi foreign minister|work=Reuters|accessdate=25 February 2015}}</ref> == Keldur == {{Reflist|2}} {{stubbi}} {{Commonscat|Operation Inherent Resolve}} [[Bólkur:Sýria]] [[Bólkur:Irak]] [[Bólkur:Bardagar]] [[Bólkur:2014]] [[Bólkur:2015]] bik96382xyery3sgz2ypmtbdn7lk0li 0 30518 388361 382150 2026-06-03T10:46:33Z ~2026-32465-62 34910 /* Løgtingslimur */ 388361 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Faroese politicians 2015.JPG|thumb|Valfundur í 2015. Erhard Joensen sæst longst til høgru á myndini.]] '''Erhard Joensen''' er ein føroyskur vinnulívsmaður og politikari fyri Sambandsflokkin úr [[Vágur|Vági]]. Hann hevur verið virkin innan alivinnuna síðan 1990-árini.<ref>{{Cite web |url=http://www.bl.fo/Default.aspx?ID=73&PID=3698 |title=bl.fo |accessdate=2015-04-02 |archive-date=2016-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307085025/http://www.bl.fo/Default.aspx?ID=73&PID=3698 |dead-url=yes |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307085025/http://www.bl.fo/Default.aspx?ID=73&PID=3698 }}</ref> == Lívsleið == Tá ið Erhard var ungur, var hann virkin í ungdómspolitikki, hann var formaður í felagnum Fólkaflokksungdómur í nøkur ár.<ref>[http://epaper2.infomedia.dk/portal/fao/search?query=%22erhard%20joensen%22 Dagblaðið frá 8. desember 1986, síða 4, grein: Landsfelagið hjá Fólkaflokksungdóminum. Nevndin skipað seg.]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hann hevur eisini verið virkin ítróttarmaður, hann vann FM í badminton tvímansleiki hjá dreingjum í 1980 saman við Jóhannes Petersen, VB.<ref>[http://epaper2.infomedia.dk/portal/fao/search?query=erhard%20joensen%20badminton Oyggjatíðindi 14. mars 1980, síða 5.]{{Deyð leinkja|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Erhard er útbúgvin bankamaður, hann varð útlærdur í Fossbankanum. Seinni lærdi hann til málara og gjørdist málarameistari. Ein av teimum, ið hava lært til húsamálara við Erhard sum meistara, er systkinabarn hansara, sangarin [[Hans Jacob W. Hjelm]]. Erhard var eigari av og stjóri á [[Faroe Farming]] í fleiri ár frá 2003 til 2012. Í 2011 varð Faroe Farming kosin ''Ársins vakstrarfyritøka 2011'' av Business-line, Erhard var enn stjóri í felagnum tá, men 80% av partabrøvunum vóru tá uppkeypt av [[Havsbrún]]. Í apríl 2011 keypti [[Bakkafrost]] Havsbrún. Suðuraling átti hini 20 prosentini. Orsøkin til at Faroe Farming vann heiðurin var at fyritøkan var vaksin nógv skjótari enn aðrar føroyskar fyritøkur tey seinastu 4 árini (2007-11), fyritøkan hevði ein bruttovinning uppá sløk 500%. Í 2007 var bruttoúrtøka felagsins slakar 12 mió krónur, meðan hon kom upp á slakar 70 mió kr. í 2010. Framgongdin var sostatt sløk 500% og nógv tann størsta, sum eitt føroyskt partafelag kann vísa á tey seinastu 4 roknskaparárini.<ref>[http://www.sudurras.fo/9847 Sudurras.fo - Faroe Farming ársins vakstrarfyritøka 2011]</ref> Í 2014 gjørdist Erhard ráðgevi hjá Danish Salmon, ið alir laks á landi. Í 2015 gjørdist hann framleiðslustjóri í felagnum. Hin 31. mars 2015 fekk Erhard danskt patent upp á eina sera umhvørvisvinarliga avlúsingarskipan. Skipanin er ein vacum pumpuskipan við tilhoyrandi lágtrýst spuling á vacumsíðuni. Eingin kemisk evnir verða nýtt undir viðgerðini og tað í sær sjálvum skuldi verið ein stórur fyrimunur, bæði fíggjarliga og umhvørvisliga fyri alifeløgini. PCT umsóknin er til viðgerðar hjá altjóða patent agenturinum, men tað danska patentið er komið uppá pláss.<ref>[http://www.vp.fo/erhard-joensen-fingid-patent-upp-a-avlusingarskipan/ vp.fo - Erhard Joensen fingið patent upp á avlúsingarskipan]</ref> == Løgtingslimur == Erhard tók sæti í løgtinginum í september 2019 sum fastur varamaður fyri ein av valdu løgtingslimunum, ið fóru í landsstýri. Á løgtingsvalinum 2022 varð hann valdur í løgtingið fyri fyrstu ferð, hann gjørdist nummar trý á sambandslistanum við 528 atkvøðum. Hann var afturvaldur á løgtingsvalinum 26. mars 2026 við 456 atkvøðum. === Løgtingsnevndir === * 2019-2022 Limur í [[Løgtingsins landsstýrismálanevnd|Landsstýrismálanevndini]] * 2019-2022 Limur í [[Løgtingsins rættarnevnd|Rættarnevndini]] * 2019-2022 Limur í [[Løgtingsins trivnaðarnevnd|Trivnaðarnevndini]] == Familja == Erhard er sonur Lenu og Henning Joensen. Henning hevur eisini verið virkin innan føroyska alivinnu í nógv ár. Henning er sonur Hentzar og Edith Joensen úr Sandvík, fluttu til Vágs í 1955. Erhard er giftur Harriet Joensen, fødd Gleðisheygg, av Toftum. Saman eiga tey fýra børn: Henning, Steintóra, Helga og Malena. Mamma Erhard, Lena, er úr Árnafirði. Pápi Erhard, Henning Joensen, læt upp málingahandilin Vágs Litbúð í Vági hin 6. mai 1973. == Keldur == {{Reflist}} {{Løgtingslimir 2022-2026}} {{DEFAULTSORT:Joensen, Erhard}} [[Bólkur:Føroysk vinnulívsfólk]] [[Bólkur:Vágbingar]] a3ui7bzmvnx7b79xd9fpxnp4e1chvc3 0 37938 388343 382006 2026-06-03T00:35:53Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388343 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack |title = Bamako hotel álopið í 2015 |image = Mali map.png |caption = Bamako á korti yvir í Mali |location = [[Bamako]], [[Mali]] |coordinates = {{coord|12.6352|N|8.0308|W|display=inline,title}} |target = |partof = |date = 20. november 2015 |time = |timezone = UTC |type = Hópskjóting, gíslatøka av umleið 170 fólkum |fatalities = 19 |injuries = 7<ref>{{cite web|title=Mali hotel attack: At least 21 dead, more than 150 freed after gunmen take hostages at Radisson Blu in Bamako|url=http://www.abc.net.au/news/2015-11-20/mali-radisson-blu-hotel-attack-leaves-at-least-21-dead/6960442|website=ABC News (Australia)|publisher=Australian Broadcasting Corporation|accessdate=21 November 2015}}</ref> og í minsta lagi tveir menn frá Servandum deildum hjá Mali.<ref>{{cite web|title=Mali hotel attack: Gunmen take 170 people hostage at Radisson Blu hotel in Bamako, at least three dead, some freed|url=http://www.abc.net.au/news/2015-11-20/shooting-under-way-at-radisson-hotel-in-mali-reports-say/6960442|website=ABC News (Australia)|accessdate=20 November 2015}}</ref><ref name="newsghana1">{{cite web|url=http://newsghana.com.gh/?p=853601|title=Mali-Bamako Hotel Attack|publisher=[[News Ghana]]|date=20 November 2015|accessdate=20 November 2015}}</ref><ref name="newsghana1"/><ref>{{cite web|url=http://newsghana.com.gh/mali-hotel-attack-leaves-22-dead/|title=Mali hotel attack leaves 22 dead|publisher=[[News Ghana]]|date=20 November 2015|accessdate=20 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://newsghana.com.gh/france-records-no-casualties-in-mali-attacks/|title=France Records No Casualties in Mali Attacks|publisher=[[News Ghana]]|date=20 November 2015|accessdate=20 November 2015}}</ref> |perpetrators = [[Al-Mourabitoun (hernaðarligur bólkur)|Al-Mourabitoun]]<br>[[Al-Qaeda í islamiska Maghreb]] |weapons = [[AK-47]] riflur, granatir }} '''Bamako hotel álopið í 2015''' fór fram hin 20. november 2015 og var eitt yvirgangsálop við hópskjótingum og gíslatøku av umleið 170 fólkum á [[Radisson Blu]] hotellinum í [[Bamako]], ið er høvuðsstaður og størsti býur í [[Mali]].<ref name="cnn._Gunm">{{cite news| title = Gunmen take hostages at Radisson Blu hotel in Mali| work = CNN| date = 20 November 2015| accessdate = 20 November 2015| url = http://www.cnn.com/2015/11/20/africa/mali-shooting/}}</ref><ref name="NYTSearcey">Dionne Searcey & Adam Nossiternov, [http://www.nytimes.com/2015/11/21/world/africa/mali-hotel-attack-radisson.html Mali Hotel Attack Leaves Dozens Dead; Hostages Are Taken], ''New York Times'' (20 November 2015).</ref> 19 fólk vórðu dripin<ref name="Reuters">{{cite news| author=Tiemoko Diallo |url=http://www.reuters.com/article/2015/11/20/us-mali-attacks-idUSKCN0T90SK20151120|title= At least 27 dead after Islamists seize luxury hotel in Mali's capital|work=Reuters|date=20 November 2015}}</ref> áðrenn serdeildir frá herinum stormaðu bygningin og bjargaðu teir gíslar ið enn vóru á lívi.<ref name="No more">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-africa-34879955# |title=Mali Hotel Attack: 'No More Hostages' after Special Forces Raid |work=BBC News |date=20 November 2015 |accessdate=21 November 2015}}</ref><ref name="BBC Mali attack: Special forces storm hotel">{{cite web |url = http://www.bbc.com/news/world-africa-34877069 |title = Mali Attack: Special Forces Storm Hotel to Free Hostages |date = 20 November 2015 |work= BBC News |accessdate = 21 November 2015}}</ref> [[Al-Mourabitoun (hernaðarligur bólkur)|Al-Mourabitoun]] átók sær ábyrgdina fyri álopinum á [[Twitter]], meðan álopið fór fram.<ref name="Reuters"/><ref>{{cite web|title = Why the Radisson Hotel in Mali was a prime target|url = http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/mali/12007918/Why-the-Radisson-Hotel-in-Mali-was-a-prime-target.html|website = Telegraph.co.uk|accessdate = 20 November 2015|date = 20 November 2015|last = Blair|first = David}}</ref> Sambært yvirgangfelagsskapinum Al-Mourabitoun varð álopið framt í samstarvi við [[Al-Qaeda í islamiska Maghreb]]; ein Al Qaeda limur, ið noktaði at siga sítt navn, váttaði, at teir báðir bólkarnir høvdu framt álopið í felag.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2015/11/22/world/africa/mali-hotel-attackers-are-tied-to-an-algerian-qaeda-leader.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&clickSource=story-heading&module=first-column-region&region=top-news&WT.nav=top-news&_r=0 |title=Mali Hotel Attackers Are Tied to an Algerian Qaeda Leader |first1=Rukmini |last1=Callimachi |first2=Naih |last2=Bulos |newspaper=International New York Times |date=21 November 2015 |accessdate=21 November 2015}}</ref> ===Offur=== {| class="wikitable sortable floatright" style="font-size:86%; margin:0 0 1.5em 1.5em; width:20%" |+Deyð eftir tjóðskapi |- ! style="text-align:left; | Tjóðskapur ! style="text-align:left;" | Deyð ! style="text-align:left;" | Kelda |- | style="text-align:left;" | {{Flag|Russland}} |6 |<ref name="Barged">[http://www.cnn.com/2015/11/21/africa/mali-hotel-attack/index.html Mali hotel attack: Gunmen barged in, shot at 'anything that moved'], Faith Karimi and Erin Burnett, CNN, November 21, 2015</ref> |- | style="text-align:left;" | {{Flag|Kina}} |3 |<ref name="Barged" /> |- | style="text-align:left;" | {{Flag|Belgia}} |2 |<ref name = "acb1"/> |- | style="text-align:left;" | {{Flag|Mali}} |2 |<ref name = "acb1"/> |- | style="text-align:left;" | {{Flag|Ísrael}} |1 |<ref>{{cite news |last1=Lis |first1=Jonathan |title=Israeli Among 19 Killed During Islamist Hotel Siege in Mali |url=http://www.haaretz.com/world-news/1.687474 |accessdate=21 November 2015 |agency=HaAretz |date=Nov 21, 2015 |archivedate=26 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126204031/http://www.haaretz.com/world-news/1.687474 |deadurl=yes }}</ref> |- | style="text-align:left;" | {{Flagu|United States|1960|size=23px}} | 1 |<ref name = "pt1"/> |- | style="text-align:left;" | Ókent |4 | |- | style="text-align:left;" | '''Tilsamans''' |'''19''' |<ref name="Reuters" /> |} Forsetaskrivstovan í Mali boðaði frá, at 19 fólk vóru deyð.<ref name="Reuters" /> Av teimum vóru tveir borgarar úr Mali, 6 russarar, 3 kinesarar, ein israeli, ein belgiskt starvsfólk úr [[Wallonia|Wallonska]] tinginum,<ref name = "acb1">[http://abcnews.go.com/US/american-killed-mali-attacks-mother-peace-corps-volunteer/story?id=35337355 American Killed in Mali Attacks Was Mother and Peace Corps Volunteer]</ref> og ein amerikanskur starsborgari.<ref name = "pt1">{{cite web |url=http://www.presstv.com/Detail/2015/11/20/438497/US-Mali-terrorist-attack-Radisson-Blu-hotel |title=1 American killed in Mali attack: US State Dept. |publisher=presstv.com |accessdate=2015-11-22 |archive-date=2015-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121234053/http://presstv.com/Detail/2015/11/20/438497/US-Mali-terrorist-attack-Radisson-Blu-hotel |dead-url=yes |archivedate=2015-11-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151121234053/http://presstv.com/Detail/2015/11/20/438497/US-Mali-terrorist-attack-Radisson-Blu-hotel }}</ref> == Keldur == {{Reflist}} [[Bólkur:Hópdráp]] [[Bólkur:Yvirgangsatsóknir]] [[Bólkur:2015 í Mali]] 1n0o2hfwydui6ix11er9ssbxw1ajc57 0 37988 388347 382117 2026-06-03T03:10:22Z InternetArchiveBot 24584 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 388347 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Dubai |official_name=Dubai |native_name=<span style="line-height:150%">{{lang|ar|دبي}}</span> |settlement_type=Metropolis |translit_lang1_type=[[Arabisk skrift|Arabiskt]] |translit_lang1_info= دبي |image_skyline= |image_caption= Við urinum frá ovast: umhvarv við [[Burj Khalifa]]; [[Burj Al Arab]]; fylgisveinamynd ið vísur [[Palm Jumeirah]] og [[The World Islands]]; [[Dubai Marina]]; og [[Sheikh Zayed road]]. | image_map = Dubai in United Arab Emirates.svg | map_alt = | map_caption = Staðseting av Dubai í [[Sameindu Emirríkini|Sameindu Emirríkjunum]] |image_flag = |seat=Dubai |government_type=[[Constitutional monarchy]]<ref name=constmonarchy>{{cite web |title=UAE Constitution |url=http://www.helplinelaw.com/law/uae/constitution/constitution01.php |publisher=Helplinelaw.com |accessdate=21 July 2008 |archive-date=17 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217082141/http://helplinelaw.com/law/uae/constitution/constitution01.php |dead-url=yes |archivedate=2 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402173157/http://www.helplinelaw.com/law/uae/constitution/constitution01.php }}</ref> |subdivision_type1=Býur |subdivision_name1={{flag|Sameindu Emirríkini}} |subdivision_type2=Emirat |subdivision_name2={{flagicon|Dubai}} [[Dubai]] |parts_type=Subdivisions |parts=Towns and villages |p1 = [[Jebel Ali]] |p2 = [[Hatta, United Arab Emirates|Hatta]] |p3 = Al Hunaiwah |p4 = [[Al Aweer]] |p5 = Al Hajaran |p6 = Al Lusayli |p7 = Al Marqab |p8 = Al Faq |p9 = Hail |p10 = Assama |p11 = Ud al-Bayda |p12 = Al Malaiha |p13 = Al Madam |p14 = Margham |p15 = Urqub Juwayza |p16 = Al Qima |leader_title=[[Emir]] |leader_name=[[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]] |leader_title1=Krúnprinsur |leader_name1=[[Hamdan bin Mohammed Al Maktoum|Hamdan bin Mohammed bin Rashid Al Maktoum]] |founder=[[Al Maktoum|Ubaid bin Saeed and Maktum bin Butti Al Maktoum]] |area_magnitude= |area_total_km2=4114 |area_city_km2=1287.4 |area_footnotes=<ref>Økið [[Sameindu Emirríkini|"Dubai emiratið"]], fevnir eisini um manngjørdar oyggjar.</ref> |population_as_of= 1. januar 2013 |population_total=2106177 |blank_name_sec1=GDP |blank_info_sec1=[[Amerikanskur dollari|US$]] 82,9&nbsp;milliard, [[Purchasing power parity|PPP]]<ref name="brookingsgdp">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|title=Global city GDP 2014|publisher=Brookings Institution|accessdate=18 November 2014}}</ref> |blank1_name_sec1=GDP per íbúgva |blank1_info_sec1=US$ 24,866,[[Purchasing power parity|PPP]]<ref name="brookingsgdp" /> |utc_offset=+4 |timezone=[[Time in the United Arab Emirates|UAE Standard Time]] |latd=24 |latm=57 |lats= |latNS=N |longd=55 |longm=20 |longs= |longEW=E |coordinates_type = type:adm1st_region:AE |coordinates_display = inline,title |website=[http://www.dubai.ae/en/pages/default.aspx Dubai Emiratið]<br/>[http://www.dm.gov.ae/wps/portal/MyHomeEn Dubai Kommuna]<br/>[http://www.visitdubai.com Dubai Ferðavinna] |footnotes= }} '''Dubai''' ({{IPAc-en|d|uː|ˈ|b|aɪ}}; {{lang-ar|دبي}} ''{{transl|ar|DIN|Dubayy}}'', <small>Gulf-úttala:</small> {{IPA-ar|dʊˈbɑj|}}) er tann fólkaríkasti býurin í [[Sameindu Emirríkini|Sameindu Emirríkjunum]] á [[Arabiska hálvoyggin|Arabisku hálvoynni]].<ref name=dxbpopulation>{{cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-12&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |title=United Arab Emirates: metropolitan areas |publisher=World-gazetteer.com |accessdate=31 July 2009 |archive-date=4 December 2012 |archive-url=https://archive.ph/20121204150620/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-12&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a |dead-url=yes |archivedate=4 December 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121204150620/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-12&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a }}</ref> Býurin liggur á landsynningsstrondini við [[Persiski flógvin|Persiska flógvan]] og er eitt av teimum 7 emiratunum í landinum. [[Abu Dhabi]] og Dubai eru tey einastu emiratini, ið hava vetarætt móti týdningarmiklum málum í tjóðartinginum.<ref name=dxbshj>The Government and Politics of the Middle East and North Africa. D Long, B Reich. p.157</ref> Býurin Dubai liggur á norðaru strondini og er tann ovasti parturin av Dubai-Sharjah-Ajman stórbýarøkinum. Dubai hevur mark móti emiratið [[Abu Dhabi (emirat)|Abu Dhabi]] í vestri og suðri, emiratið [[Sharjah]] í landnyrðingi og móti [[Oman]] í landsynningi. Emiratið Dubai fevnir um 3&nbsp;900&nbsp;km² og hevur umleið 1,6 milliónir íbúgvar (2008), harav tey allarflestu - umleið 1,4 milliónir – búgva í býnum Dubai. Umleið 3/4 av íbúgvunum eru menn, tað er orsakað av tí stóra talinum av útlendskum arbeiðsmonnum í býnum. Dubai hevur ikki so strangar lógir viðvíkjandi vesturlendskum livimáta enn hini emirríkini, t.d. er tað søla av rúsdrekka loyvd á hotellunum og í rúsdrekkahandlum. Dubai verður vertur fyri [[Expo 2020|World Expo 2020]].<ref>{{cite web |url=http://www.thatsdubai.com/where-is-dubai.html |title=Where is Dubai and Dubai city? |publisher=Thatsdubai.com |date=2007-06-14 |accessdate=2013-03-12 |archive-date=2013-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130215234701/http://www.thatsdubai.com/where-is-dubai.html |dead-url=yes |archivedate=2013-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130215234701/http://www.thatsdubai.com/where-is-dubai.html }}</ref> === Emirar av Dubai === [[Filr:Maktoum.png|miniatyr|höger|150px|Einfaldgjørt famijutræ yvir emirar og dato.]] Dubai hevur verið stýrt av [[Al Maktoum]]-dynastiinum síðan 1833. Núverandi regentur í emiratinum (síðan 2006)er [[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]], ið eisini er forsætisráðharri og varaforseti av Sameindu Emirríkjunum. * Sjeik [[Bati ibn Suhayl]], (1906–1912) * Sjeik [[Said ibn Maktum]], (1912–1929) * Sjeik [[Mani ibn Rashid]], (1929) * Sjeik [[Said ibn Maktum]], (1929–1958) * Sjeik [[Rashid bin Said Al Maktoum]], (1958–1990) * Sjeik [[Maktoum bin Rashid Al Maktoum]], (1990–2006) * Sjeik [[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]], (2006–) == Veðurlag == Dubai og Sameindu Emirríkini hava oyðimarkarveðurlag við einum longum turrum tíðarskeiði summarhálvuna. Avfallsmongdin er sera lítil og kemur serliga í januar, februar og mars<ref name=rainfall>{{cite web |url=http://www.dia.ae/dubaimet/met/climate.aspx |title=Medelnederbörd för Dubai |language=engelska |verk=www.dia.ae |date= |accessdate=3 nov 2012 |archive-date=14 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121214011140/http://www.dia.ae/DubaiMet/MET/Climate.aspx |dead-url=yes |archivedate=14 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121214011140/http://www.dia.ae/DubaiMet/MET/Climate.aspx }}</ref>; tað regnar ikki í apríl—november. Hvørt ár regnar tað umleið 100&nbsp;millimetrar. {{Klimattabell| |hmjan=22 |hmfeb=23 |hmmar=26 |hmapr=31 |hmmaj=36 |hmjun=37 |hmjul=39 |hmaug=39 |hmsep=37 |hmokt=33 |hmnov=30 |hmdec=25 |lmjan=14 |lmfeb=15 |lmmar=17 |lmapr=20 |lmmaj=24 |lmjun=26 |lmjul=29 |lmaug=30 |lmsep=27 |lmokt=23 |lmnov=19 |lmdec=16 |nbjan=11 |nbfeb=18 |nbmar=12 |nbapr=0 |nbmaj=0 |nbjun=0 |nbjul=0 |nbaug=0 |nbsep=0 |nbokt=0 |nbnov=0.2|nbdec=18 <!--- Källa ---> |kelda=[http://www.worldclimate.com/cgi-bin/grid.pl?gr=N25E055 World Climate]&nbsp;&nbsp;[http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=49114&refer=&cityname=Dubai-United-Arab-Emirates Weatherbase] }} {| frame=1 |- !&nbsp;!!&nbsp;!!Jan!!Feb!!Mar!!Apr!!Maj!!Jun!!Jul!!Aug!!Sep!!Okt!!Nov!!Dec |- |&nbsp;||&nbsp;||colspan=7|<hr> |- |'''Vatnhitin'''||(°C)||align=center|21||align=center|21||align=center|21||align=center|25||align=center|29||align=center|31||align=center|32||align=center|32||align=center|31||align=center|30||align=center|27||align=center|23 |- |'''Sóltímar'''||(tím./dag)||align=center|8||align=center|9||align=center|9||align=center|10||align=center|11||align=center|12||align=center|11||align=center|11||align=center|10||align=center|10||align=center|9||align=center|8 |- |<ref>{{Cite web |url=https://services.dubaiairports.ae/dubaimet/MET/Climate.aspx |language=enskt |title=Dubai Metrological Centre | first1= |last1= |work=services.dubaiairports.ae |date= |accessdate=28. jan. 2014}}</ref> |} == Samferðsla == Dubai hevur eitt vælútbygt [[buss]]-net við 69 leiðum, ið fluttu yvir 90&nbsp;milliónir ferðafólk í [[2006]]. Veg- og flutningsmyndugleikin (RTA) váttaði í 2006 at 620 nýggir bussar afturat vóru bílagdir til flotan ið frammanundan hevði 170 dupultdekkbussarnir.<ref>{{cite web |url=http://www.7days.ae/en/2007/03/12/fleet-of-new-buses-for-dubai.html |title=Fleet of new buses for Dubai |language=enskt |website=www.7days.ae |date=2007 |accessdate=3. nov. 2012 |archivedate=2007-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927000515/http://www.7days.ae/en/2007/03/12/fleet-of-new-buses-for-dubai.html }}</ref> Ein vælskipað hýruvognsskipan er eisini í Dubai. Dubai hevur eisini undirgrundartok, [[Dubai Metro]], har ið metti kostnaðurin er umleið 3,89&nbsp;milliardir dollarar. Metroin læt lutvíst upp 9.&nbsp;september&nbsp;2009 og varð liðugt í 2012. Metroin hevur tvær leiðir: "grøna leiðin" frá Rashidiya til miðbýin, og "reyða leiðin" frá flogvøllinum til Jebel Ali. Hesar báðar leiðir hava tilsamans 70&nbsp;kilometrar spor og 43 støðir, 33 yvir og tíggju undir jørðini.&nbsp;<ref>[http://vgn.dm.gov.ae/DMEGOV/dm-metro-news01 Dubai Municipality signs Dhs12.45 billion Metro contract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070509095247/http://vgn.dm.gov.ae/DMEGOV/dm-metro-news01 |date=2007-05-09 }}. Dubai Metro. 29 mai 2005</ref> == Keldur == {{Reflist}} [[Bólkur:Dubai]] ihxfxq6uewa32nn4kkdil4cvw8hw83e 0 45763 388340 380551 2026-06-02T20:11:16Z ~2026-32610-76 34926 /* Heiður */ 388340 wikitext text/x-wiki '''Jóan Pauli Joensen''' (doyptur ''Joen'' Pauli Joensen, føddur [[30. apríl]] [[1945]] í [[Sørvágur|Sørvági]]) er [[Føroyar|føroyskur]] mentanargranskari, fólkalívsfrøðingur, søgumaður og professari í [[Siðsøga|siðsøgu]].<ref name="seturfo"/> == Lívsleið == Hann vaks upp á Kelduni í Sørvági og gekk barnaárini í Sørvágs skúla, seinni á framhaldsskúla í Vágum. Gekk 8. og 9. skúlaár í Sørvági og seinasta árið á skúlanum á Giljanesi, har hann fekk preliminerprógv í 1962. Í august í 1963 kom hann sum læraravikarur til [[Gásadalur|Gásadals]], har hann varð verandi til 1964. Frá 1966 hevur hann verið innskrivaður sum lesandi við [[Aarhus]] Universitet, og frá 1970 var hann eisini innskrivaður við [[Lund|Lunds]] Universitet. Hann hevur lokið fulla akademiska útbúgving við bæði universitetini í etnografi, etnologi og søgu. Í 1975 varð hann filosofie doktor við Lunds universitet og varð docentur sama stað í 1980. Í 1987 varð hann dr. phil. við Aarhus Universitet.<ref name="bokhandilfo"/> Síðani 1989 var hann føstum starvi sum professari í fólkalívsfrøði og siðsøgu á [[Fróðskaparsetur Føroya|Fróðskaparsetri Føroya]]. Hann stóð sum rektari fyri leiðsluni á Fróðskaparsetri Føroya frá 1991 til 1998 og frá 2004 til 2011. == Útgávur (úrval) == * [[1982]] - Fiskafólk. Tórshavn * [[1987]] - Fólk og mentan. Tórshavn * [[2003]] - I ærlige brudefolk. Bryllup på Færøerne, 372 s., Museum Tusculanums Forlag, København. ISBN 87-7289-808-9 * [[2008]] - Føroyar og bankarnir í 100 ár. Ljóðbók, Tórshavn. ISBN 978-99918-67-12-0 * [[2015]] - Bót og biti. Matarhald í Føroyum. 1 og 2. 285 og 269 s., Fróðskapur SP/F, Tórshavn. ISBN 978-99918-65-70-6 * [[2017]] - Føroysk søga 1, 138 s., NÁM, Tórshavn. ISBN 978-99918-2-617-2 * [[2018]] - Maðkur, mykja, trimpil, betong og madrassa. 136 s., [[Sprotin]]. ISBN 978-99972-1-284-9 * [[2020]] - Í stovuni sofu, í køki komfýr. 424 og 344 s., Sprotin. ISBN 978-99972-1-374-7 / 978-99972-1-375-4 * [[2020]] - Ketilostur, maðurin umborð og putursukurveðrar. 212 s., Sprotin. ISBN 978-99972-1-404-1<ref name="sprotinfo"/> == Heiður == * 2015 - [[Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens|Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsen]] fyri yrkisbókmentir (fyri "Bót og biti") * 2026 - Jóan Pauli Joensen kosin fagnaðardoktari við universitetið í [[Lund]].<ref>[https://www.setur.fo/fo/setrid/tidindi/joan-pauli-joensen-kosin-fagnadardoktari-vid-universitetid-i-lund Jóan Pauli Joensen kosin fagnaðardoktari við universitetið í Lund], setur.fo</ref> == Slóðir úteftir == *Stutt ævisøga: [https://web.archive.org/web/20041116125501/http://www.bokasolan.fo/rithovundasavn/ASP_filar/04301945_joensen_joan_pauli.asp Jóan Pauli Joensen] Úr Rithøvundabókini, ritstjórað: 30.11.2000, bokasolan.fo *[https://www.gransking.fo/media/2343/f%C3%B8roysk-matmentan.pdf Matmentan í Føroyum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230609130254/https://www.gransking.fo/media/2343/f%C3%B8roysk-matmentan.pdf |date=2023-06-09 }}, gransking.fo *[https://www.farlit.fo/authors/joan-pauli-joensen/ Jóan Pauli Joensen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230609131800/https://www.farlit.fo/authors/joan-pauli-joensen/ |date=2023-06-09 }}, farlit.fo (á enskum) *[https://kvf.fo/sending/sotur-er-sjalvgivin-biti?sid=43530 Søtur er sjálvgivin biti], kvf.fo, 7. juli 2015 *[https://web.archive.org/web/20160325085730/https://www.banknordik.fo/Files/FO/Dokument/Um%20bankan/Foroyar_og_bankarnir__100_ar.pdf Føroyar og bankarnir í 100 ár.], Føroya Banki ISBN 99918-3-205-X == Keldur == {{reflist|refs= <ref name="seturfo">[https://www.setur.fo/fo/setrid/starvsfolk/joan-pauli-joensen/ Jóan Pauli Joensen], setur.fo </ref> <ref name="bokhandilfo">{{cite web | title = Jóan Pauli Joensen, Bókhandilin á Vaglinum | url = http://bokhandil.fo/include/main.php?sida=../Link/viewforfatter2&id=44 | date = 29. apríl 2019 | archiveurl = http://archive.today/Xk1C3 | archivedate = 2019-04-29 }} </ref> <ref name="sprotinfo">[https://sprotin.fo/products/filter/1:9140 Avrik Jóan Pauli Joensen], sprotin.fo </ref> }} {{stubbi}} {{Rað|Joensen, Jóan Pauli}} [[Bólkur:Føðingar í 1945]] [[Bólkur:Føroyskir rithøvundar]] [[Bólkur:Føroyskir professarar]] [[Bólkur:Føroyskir granskarar]] [[Bólkur:Sørvingar]] 48tgbrap180e7q76agm5tda7s7mhgny