Vouiquipèdia frpwiki https://frp.wikipedia.org/wiki/Vouiquip%C3%A8dia:Re%C3%A7ua_princip%C3%A2la MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Mèdia Spèciâl Discussion Utilisator Discussion utilisator Vouiquipèdia Discussion Vouiquipèdia Fichiér Discussion fichiér MediaWiki Discussion MediaWiki Modèlo Discussion modèlo Éde Discussion éde Catègorie Discussion catègorie TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Vârouère 0 8423 232316 231882 2026-10-11T21:41:07Z ChrisPtDe 22 mielx d’ense 232316 wikitext text/x-wiki {{Sot-titro/Variantes principâles|nv1=Vâlouère|nv2=Vâlyouère}} {{Grafia - Vârouèrenc en ORB sarrâye}}{{Vêre homonimos|Vâlouère (homonimia){{!}}Vâlouère}}{{Enfocajon Comena de France | color = EB1C24 | color titro = FFF | nom = Vârouère | prononciacion = [va.ˈrɥɛː.ʀe]<br/>[va.ˈrɥɛː.re] | émâge = Valloire, automne 2015.JPG | lègenda = Lo ''verâjo de Vârouère'' a la [[Ôton|Sent-Mechiél]]. | blâson = | lègenda blâson = #Hèraldica | drapél = Logo-valloire-512.png | lègenda drapél = #Hèraldica | talye drapél = 110 | grafia nom1 = Nom [[Arpetan|arpetan historico]] | nomGrafia1 = '''Volôsc''' {{AFE|[vɔ.ˈlu]}}<br /><br /> ---- | grafia nom2 = Ôtros noms [[arpetan]]s | nomGrafia2 = '''Vâlouère'''{{retrèt|<small>'''et'''</small>}}'''Vâlyouère'''{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br />'''Valw<u>ê</u>re'''<br/>{{AFE|[va.ˈlwɛːʀ]}}{{Prononciacion|Villarin-Vâlouère.ogg|(Acutâd)}}{{AFE|[va.ˈlwɛːr]}}<br /><br />'''Valu<u>è</u>-e''' {{AFE|[va.ˈlɥɛː.ə]}}<br /><br />{{retrèt|<small>'''et'''</small>}}'''Valyeü<u>è</u>zhï'''<br/>{{AFE|[va.ˈʎœɛː.ðɪ]}}{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br /> ---- | grafia nom3 = En [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]] | nomGrafia3 = '''Varru<u>è</u>ré''' | grafia nom4 = | nomGrafia4 = | racLatin = Voloscō,<br />Volovĭum<br />{{retrèt|<small>'''et'''</small>}}Vallis aurĕa<br /><br /> ---- | nomFrancês = Valloire {{AFE|[va.lwaʁ]}} | règ·ion culturâla = {{Arpetania}} | règ·ion historica = [[Savouè|Savouye]]{{retrèt|<small>(en [[Môrièna]])</small>}} | règ·ion = [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]] | dèpartament = [[Savouè-d’Avâl|Savouye-d’Avâl]] | arrondissement = [[Arrondissement de Sent-Jian|Sent-Jian]] | canton = [[Canton de Modâna]] | circonscripcion lèg·islativa = [[Trêsiéma circonscripcion de la Savouè-d’Avâl|3{{éma}} circonscripcion]] | insee = 73306 | cp = 73450 | sendeco = {{NomFrp|Corina Farco|Corine Falcoz}} | mandat sendeco = [[Èlèccions municipâles de 2026 en Savouè-d’Avâl|2026]]-2033 | entèrcom = [[Comunôtât de comenes Môrièna-Galebiér|Quemenôtât de quemenens Môrièna-Garebiér]] | longitude = 6.42916666667 | latitude = 45.1658333333 | hôt mini = 691 | hôt maxi = 3514 | supèrficie = 137.48 | tipo = Quemena campagnârda a mêsons ècartês | unitât urbèna = Defôr l’unitât urbèna | sôl d’atraccion = Defôr l’atraccion de les verens | populacion = {{Populacion de France/dèrriére_pop}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | an_pop = {{Populacion de France/dèrriér_an_Enfocajon}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | gentilyiço = Vârouèrenc, Vârouèrenche{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br>Varruérin, Varruér<u>in</u>shé{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br> ---- Valloirin, Valloirine{{retrèt|<small>'''en [[francês]]'''</small>}} | setoVouèbe = [https://www.valloire.net/ valloire.net]] | geoloc-dèpartament = Savouè-d’Avâl/Ârvèrgne-Rôno-Ârpes | posicion = o }} '''Vârouère'''<ref group="N">Ils ècrisont assé « '''Varru<u>è</u>ré''' » dens la [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Ils diont étot '''Vâlouère''' que prononçont {{AFE|[va.ˈlwɛːʀ]}} ('''Valw<u>ê</u>re''' en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]) dens los ôtros [[Savoyârd|patouès savoyârds]] et {{AFE|[va.ˈlɥɛː.ə]}} ('''Valu<u>è</u>-e''' en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]) dens lo [[Montgouarniér|patouès gouarnerenc]],<br />et pués '''Vâlyouère''' {{AFE|[va.ˈʎœɛː.ðɪ]}} ('''Valyeü<u>è</u>zhï''' en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]) dens lo [[Sent-Martin-la-Pôrta|patouès sent-martenenc]].<br />Un viâjo s’apelâve '''Volôsc''' {{AFE|[vɔ.ˈlu]}}.</ref>{{,}}<ref group="V">Prononciê {{AFE|[e]}} denant na consona et {{AFE|[e j‿]}} denant na voyèla dens lo patouès vârouèrenc.<br />Varianta vârouèrenche {{AFE|[də.ˈnɛn]}} ('''denànt''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) de « '''devant''' » ''prèp''.<br />Varianta vârouèrenche {{AFE|[a.ˈse]}} de « '''asse-ben''' », « '''avouéc''' » et « '''étot''' » ''adv''.<br />Prononciê {{AFE|[veʀ.ne.ˈrẽ]}} ('''gouàrnerenc''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) dens lo patouès vârouèrenc.<br />Prononciê {{AFE|[sɛ.maʀ.tə.ˈnẽ]}} ('''sènt-martenenc''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) dens lo patouès vârouèrenc.<br />« '''un viâjo''' » {{AFE|[ø̃ ˈvjaː.ðo]}} ''loc adv'' est lo parlament vârouèrenc por « '''los ôtros côps''' » ''loc adv''.</ref> {{AFE|[va.ˈrɥɛː.ʀe]}}<ref group="N">Un viâjo, la prononciacion tradicionâla ére {{AFE|[va.ˈrɥɛː.re]}}.<br />Lo '''[r] roulâ''' at étâ remplaciê per lo '''[ʀ] râcllo''' dens la prononciacion locâla de l’[[arpetan]].</ref> (''{{lengoua|fr|Valloire}}'' {{AFE|[va.lwaʁ]}} en [[francês]]) est na [[Comena (France)|quemena]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[tʃə.ˈmœ.na]}} de « '''comena''' » ''f''.</ref> [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetanna]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[aʀ.pə.ˈtã.na]}} de « '''arpetana''' » ''a f''.</ref> de montagne de [[Môrièna|Moyena-Môrièna]] en [[Savouè|Savouye]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[sa.ˈvu.je]}} de « '''Savouè''' » ''f''.</ref>, que sè trôve dens lo [[Dèpartament francês|dèpartament]]<ref group="V">Prononciê {{AFE|[de.paʀ.ta.ˈmɛn]}} dens lo patouès vârouèrenc.<br />Portant ils prononçont lo plurâl {{AFE|[de.paʀ.ta.ˈmẽ]}}.</ref> de la [[Savouè-d’Avâl|Savouye-d’Avâl]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la sa.ˈvu.je.d‿a.ˌval]}} (la ''{{lengoua|fr|Savoie}}'' en [[francês]]).</ref> en [[Règion francêsa|règion]] [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes|Ârvèrgne-Rôno-Ârpens]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈɔʀ.pɛ̃]}} de « '''Ârpes''' » ''fpl''.</ref>. Lo verâjo<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[və.ˈraː.ðo]}} de « '''velâjo''' » ''m''.</ref> remonte u<ref group="V">Prononciê {{AFE|[o]}} dens lo patouès vârouèrenc.</ref> {{s|XI}}. Vârouère sè trôve dedens la comba de la [[Vârouèrèta]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la va.rɥe.ˈʀɛ.ta]}} (la ''{{lengoua|fr|Valloirette}}'' en [[francês]]).</ref> entre-mié lo [[pâs de l’Èbelyon]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[lo ˌpɔː d‿l‿e.bə.ˈjõ]}} (le ''{{lengoua|fr|col du Télégraphe}}'' en [[francês]]).</ref> et lo pied du<ref group="V">Prononciê {{AFE|[do]}} dens lo patouès vârouèrenc.</ref> [[Galebiér|Garebiér]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[lo ɡa.re.ˈbe]}} (le ''{{lengoua|fr|col du Galibier}}'' en [[francês]]).</ref>, et pués ‘ly’est<ref group="V">« '''‘lye''' » {{AFE|[ʎe]}} ''pron chousa f'' (que vint denant na voyèla « '''‘ly’''' » {{AFE|[ʎ‿]}}) est lo mot vârouèrenc por « '''el''' » ''pron chousa f''.</ref> la prus<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[pry]}} de « '''ples''' » ''adv''.</ref> mijornâla<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[mi.ðaʀ.ˈnaː.la]}} de « '''miéjornâla''' » ''a f''.</ref> de les quemenens<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[tʃə.ˈmœ.nɛ̃]}} de « '''comenes''' » ''fpl''.</ref> de [[Savouè|Savouye]]. Cél verâjo de montagne, constituâ<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[kɔ̃s.ti.ˈtɥɔ]}} de « '''constituâye''' » ''a f''.</ref> de 17 verârs<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[və.ˈrɔːʀ]}} de « '''velârs''' » ''mpl''.</ref>, est na [[stacion touristica]] [[Ârpes|arpenche]] de [[Sport d’hivèrn|sports d’hivèrn]] et de chôd-temps<ref>‘Ly’est rengiêe stacion de tourismo per dècrèt du 14 de dècembro 2017 (JORF n°0293 du 16 de dècembro 2017 tèxto n° 32 NOR: ECOI1727898D).</ref>. Los habitents du verâjo [[gentilyiço|s’apèlont]] ''los Vârouèrencs'' {{AFE|[ly va.rɥe.ˈʀẽ]}} et ''les Vârouèrenchens'' {{AFE|[le va.rɥe.ˈʀẽ.θɛ̃]}}<ref group="N">Ils ècrisont assé « ''lu Varruérin'' » et « ''lé Varruér<u>in</u>shin'' » dens la [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Un viâjo, la prononciacion tradicionâla ére {{AFE|[ly va.rɥe.ˈrẽ]}} et {{AFE|[le va.rɥe.ˈrẽ.θɛ̃]}}.</ref>. == Geografia == Lo bôrg de la quemena sè trôve a {{unitât|1404|m}} de viôt<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[vjo]}} de « '''hiôt''' » ''a m''.</ref> u bôrd drêt de la [[Vârouèrèta]] dedens les [[Ârpes|Ârpens]] du centro et du mi-jorn<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[mi.ˈðaʀ]}} de « '''mié-jorn''' » ''m''.</ref> de la [[Môrièna|comba de la Môrièna]], pas luen de la [[Frontiére entre-mié la France et l’Étalie|frontiére]] entre-mié la [[France]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la ˈfʀã.se]}} (la ''{{lengoua|fr|France}}'' en [[francês]]).</ref> et l’[[Étalie|Italie]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[l‿i.ta.ˈli.e]}} (l’''{{lengoua|fr|Italie}}'' en [[francês]]).</ref> et pués a randa lo dèpartament de les [[Hiôtes-Ârpes|Viôtes-Ârpens]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[le ˌvjoː.te ˈɔʀ.pɛ̃]}} (les ''{{lengoua|fr|Hautes-Alpes}}'' en [[francês]]).</ref>. Il<ref group="V">Prononciê {{AFE|[e]}} denant na consona et {{AFE|[e j‿]}} denant na voyèla dens lo patouès vârouèrenc.</ref> est entre-mié lo [[pâs de l’Èbelyon]] et lo mitico [[Galebiér|Garebiér]] sus la [[Rota de les Grants-Ârpes|rota de les Grants-Ârpens]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la ˌʀɔ.ta d‿le ɡʀɔ̃.ˈɔʀ.pɛ̃]}} (la ''{{lengoua|fr|route des Grandes Alpes}}'' en [[francês]]).</ref> que reliye lo [[Lèman|laq Lèman]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[lo ˌlatʃ le.ˈman]}} (le ''{{lengoua|fr|Léman}}'' en [[francês]]).</ref> a la [[Mar Mèditèrranê|Mèditèrranê]]. === Endrênts et cârros (a complètar) === A pârt du '''''bôrg''''', la quemena de Vârouère rassemble dês lo mi-jorn tant qu’u nord<ref group="V">« '''nord''' » {{AFE|[nɔʀ]}} ''m'' est lo mot vârouèrenc por « '''bise''' » ''f''.</ref> celos verârs : * '''Bônanuet''' {{GdC|Bônanuët}} (''{{lengoua|fr|Bonnenuit}}'' en [[francês]]) * '''La Borgiê''' (''{{lengoua|fr|La Borgé}}'' en [[francês]]) * '''Los Chosâls-Vela''' (''{{lengoua|fr|Les Choseaux-Ville}}'' en [[francês]]) * '''Los Chosâls-Vèrnêrs''' (''{{lengoua|fr|Les Choseaux-Verneys}}'' en [[francês]]) * '''Los Cllôs''' (''{{lengoua|fr|Les Clots}}'' en [[francês]]) * '''Lo Col''' (''{{lengoua|fr|Le Col}}'' en [[francês]]) * '''Genoly''' {{GdC|Zheneûye}}<ref name="Rignot" /> (''{{lengoua|fr|Geneuil}}'' en [[francês]]) * '''Les Granges''' (''{{lengoua|fr|Les Granges}}'' en [[francês]]) * '''Larza''' {{GdC|L’Arsho}}<ref name="Rignot" /> (''{{lengoua|fr|L’Archaz}}'' en [[francês]]) * '''Lo Molâr''' (''{{lengoua|fr|Le Mollard}}'' en [[francês]]) * '''La Place'''<ref group="N" name="bôrg">Cél velâr ’l est lo bôrg de la comena.</ref> (''{{lengoua|fr|La Place}}'' en [[francês]]) * '''Lo Pontèt''' {{GdC|Lo Pontèt}}<ref name="Rignot">{{fr}} Rignot, C. & Grange, N. (2000). ''Histoires de Valloire et Itinéraires''. Dumas Imprimeur: Saint-Etienne.</ref> (''{{lengoua|fr|Le Pontet}}'' en [[francês]]) * '''Lo Poueng-Raviér''' {{GdC|Lo Poen}}<ref name="APDV">{{fr}} Magnin, J.-C. (1983). ''Il était une fois la demeurance à Valloire''. Association d'Education Populaire de Valloire. Imprimerie Patrice Goudier: Albertville.</ref> (''{{lengoua|fr|Le Poingt-Ravier}}'' en [[francês]]) * '''Lo Poueng-Rogerél''' (''{{lengoua|fr|Le Poingt-Rogerel}}'' en [[francês]]) * '''Lo Prât''' {{GdC|La Prô}}<ref name="Léard">{{fr}} Déquier, D. & Léard, G. (1991). ''Patois, humour et diablerie''. Editions Pont du Diable: Modane.</ref> (''{{lengoua|fr|Le Praz}}'' en [[francês]]) * '''La Revena''' (''{{lengoua|fr|La Rivine}}'' en [[francês]]) * '''La Rua''' (''{{lengoua|fr|La Ruaz}}'' en [[francês]]) * '''Lo Sèrro''' (''{{lengoua|fr|Le Serroz}}'' en [[francês]]) * '''Tegni''' (''{{lengoua|fr|Tigny}}'' en [[francês]]) * '''Lo Velâr''' (''{{lengoua|fr|Le Villard}}'' en [[francês]]) * '''Los Vèrnêrs''' (''{{lengoua|fr|Les Verneys}}'' en [[francês]]) === Quemenens vesenes === === Geologia et relièf === * Lo ''Crét du Quârt''. * Lo [[Col du Garebiér|''Garebiér'']] {{GdC|Lo Garébé}}<ref name="APDV" />. == Toponimia == [[Fichiér:Signalétique populaire Valloire-Vârouère.jpg|figura|gôche|350px|Banche endiquiosa bilengoua « populèra » en [[francês]] et en [[Savoyârd|arpetan]] a l’entrâ de Vârouère.]] == Populacion et sociètât == Los habitents du velâjo [[gentilyiço|sont apelâs]] en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sarrâye]] los ''Vârouèrencs'' et les ''Vârouèrenches'' ou ben los ''Vâlyouèrencs'' et les ''Vâlyouèrenches'' et pués en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia lârge]] los ''Vâlouèrencs'' et les ''Vâlouèrenches'' (''Valloirins'' et ''Valloirines'' en [[francês]]). Los ''Vârouèrencs'' sont tot-pariér apelâs los ''Mâchuts''<ref>{{fr}} [https://www.lesechos.fr/09/02/2007/LesEchos/19854-538-ECH_valloire--la-station-antifrime.htm ''Valloire, la station antifrime''], Les Echos. 9 de fevriér 2007.</ref>. == Cultura locâla et patrimouèno == === Endrênts et monuments === == Vêra assé == {{Commons|Category:Valloire|''Vârouère''}} === Bibliografia === === Liems de defôr === * [https://www.mairie-valloire.fr/fr/index.aspx Lo seto de la mèrie de Vârouère] == Notens et rèferencens == === Notens === {{Rèferences|groupo=N}} === Noms d’endrêt === {{Rèferences|groupo=T}} === Vocabulèro === ==== — Enfocajon et somèro ==== # « '''a la Sent-Mechiél''' » {{AFE|[a la sɛ.ˈmθi.je]}} ('''a la Sènt-Mechiél''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) ''loc adv'' est lo parlament vârouèrenc por « '''d’ôton''' » ''loc adv''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[tʃə.mœ.no.ˈtɔ]}} de « '''comunôtât''' » ''f''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[e.keʀ.ˈtɛ]}} ('''ècàrtês''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) de « '''ècartâyes''' » ''a fpl''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈvə.rɛ̃]}} de « '''veles''' » ''fpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''vera''' » {{AFE|[ˈvə.ra]}} ''f''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ẽ.ˈdʀɛ̃]}} de « '''endrêts''' » ''mpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''endrêt''' » {{AFE|[ẽ.ˈdʀɛːt]}} ''m''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈveː.ra]}} de « '''vêre''' » ''v''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ljɔ̃]}} de « '''lims''' » ''mpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''liem''' » {{AFE|[ljan]}} ''m''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈnɔː.tɛ̃]}} de « '''notes''' » ''fpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''nota''' » {{AFE|[ˈnɔː.ta]}} ''f''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ʀe.fə.ˈʀẽ.sɛ̃]}} de « '''rèferences''' » ''fpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''rèference''' » {{AFE|[ʀe.fə.ˈʀẽ.se]}} ''f''. ==== — Tèxto ==== {{Rèferences|groupo=V}} === Rèferencens === ==== — Principâles ==== # [[Prononciacion de l’arpetan|Prononciacion]] en [[arpetan]] [[savoyârd]] du pouent « '''''61. [[Vârouère]]''''' » de l’[[Atlâs lengouistico et ètnografico du Jura et de les Ârpes de Bise|ALJA]] [[Transcripcion fonètica|retranscrita]] d’aprés la [[Alfabèt fonètico entèrnacionâl|nôrma AFE]]. # {{fr}} {{NomFrp|Jôrjo Liârd|Georges Leard}}, {{NomFrp|Danièl Dequièrs|Daniel Dequier}}, ''Patois, humour et diablerie. Le patois dans la vallée de la Maurienne'', Modâna, Pont du Diable, 1991, {{pp.}}70 [→ '''''<span style="color:red;">Valuè'e</span>''''', por '''''<span style="color:red;">Valu</span><span style="color:green;"><u>è</u>-</span><span style="color:red;">e</span>'''''] et pués 135-142 [→ '''''<span style="color:red;">Varru<u>è</u>ré</span>''''', et '''''<span style="color:red;">Varruérin</span>''''']. # {{fr}} [[Rogiér Verèt]], [https://www.arpitania.eu/aca/documents/Dictionnaire_Viret_Francais_Savoyard.pdf ''Dikchonéro Fransé - Savoyâ - Dictionnaire Français - Savoyard''] {{pdf}}, 10{{éma}} èdicion reviua et ôgmentâ, 2023, {{p.}}3850 [→ '''''<span style="color:red;">Wêy, Vwêy</span>''''', por '''''<span style="color:green;">O-</span><span style="color:red;">êy</span>''''', et '''''<span style="color:red;">Wé, Oé</span>''''', por '''''<span style="color:green;">O-</span><span style="color:red;">é</span>''''']. ==== — Toponimiques ==== # {{fr}} {{NomFrp|Èrnèst Nègro|Ernest Nègre}}, ''Toponymie générale de la France. Étymologie de 35.000 noms de lieux. Volume II. Formations non-romanes ; formations dialectales'', Geneva, Droz, 1991, {{p.}}828, {{n°}}14354. # {{fr}} [[Dolfo Grôs]], ''Dictionnaire étymologique des noms de lieu de la Savoie'', La Fontaine de Siloé, 1935 (rempr. 2004, 2021), {{p.}}39. # {{fr}} Henry Suter, [http://henrysuter.ch/glossaires/topoA3.html#aussois ''Aussois''], dedens ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus lo seto ''henrysuter.ch'', 2000-2009 (viu lo 23 de dècembro 2024). ==== — Suplèmentères ==== <references /> {{Palèta Comenes de Môrièna}} {{DEFAULTSORT:Varouere}} [[Catègorie:Comena de la Savouè-d’Avâl]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] [[Catègorie:Comena de Môrièna]] [[Catègorie:Stacion de sports d’hivèrn en Savouè]] [[Catègorie:Veles et velâjos flloris]] cl3l3ke6vdkwt07hozmk8or3f52l7j7 232317 232316 2026-10-11T23:44:50Z ChrisPtDe 22 corrèccion 232317 wikitext text/x-wiki {{Sot-titro/Variantes principâles|nv1=Vâlouère|nv2=Vâlyouère}} {{Grafia - Vârouèrenc en ORB sarrâye}}{{Vêre homonimos|Vâlouère (homonimia){{!}}Vâlouère}}{{Enfocajon Comena de France | color = EB1C24 | color titro = FFF | nom = Vârouère | prononciacion = [va.ˈrɥɛː.ʀe]<br/>[va.ˈrɥɛː.re] | émâge = Valloire, automne 2015.JPG | lègenda = Lo ''verâjo de Vârouère'' a la [[Ôton|Sent-Mechiél]]. | blâson = | lègenda blâson = #Hèraldica | drapél = Logo-valloire-512.png | lègenda drapél = #Hèraldica | talye drapél = 110 | grafia nom1 = Nom [[Arpetan|arpetan historico]] | nomGrafia1 = '''Volôsc''' {{AFE|[vɔ.ˈlu]}}<br /><br /> ---- | grafia nom2 = Ôtros noms [[arpetan]]s | nomGrafia2 = '''Vâlouère'''{{retrèt|<small>'''et'''</small>}}'''Vâlyouère'''{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br />'''Valw<u>ê</u>re'''<br/>{{AFE|[va.ˈlwɛːʀ]}}{{Prononciacion|Villarin-Vâlouère.ogg|(Acutâd)}}{{AFE|[va.ˈlwɛːr]}}<br /><br />'''Valu<u>è</u>-e''' {{AFE|[va.ˈlɥɛː.ə]}}<br /><br />{{retrèt|<small>'''et'''</small>}}'''Valyeü<u>è</u>zhï'''<br/>{{AFE|[va.ˈʎœɛː.ðɪ]}}{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br /> ---- | grafia nom3 = En [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]] | nomGrafia3 = '''Varru<u>è</u>ré''' | grafia nom4 = | nomGrafia4 = | racLatin = Voloscō,<br />Volovĭum<br />{{retrèt|<small>'''et'''</small>}}Vallis aurĕa<br /><br /> ---- | nomFrancês = Valloire {{AFE|[va.lwaʁ]}} | règ·ion culturâla = {{Arpetania}} | règ·ion historica = [[Savouè|Savouye]]{{retrèt|<small>(en [[Môrièna]])</small>}} | règ·ion = [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]] | dèpartament = [[Savouè-d’Avâl|Savouye-d’Avâl]] | arrondissement = [[Arrondissement de Sent-Jian|Sent-Jian]] | canton = [[Canton de Modâna]] | circonscripcion lèg·islativa = [[Trêsiéma circonscripcion de la Savouè-d’Avâl|3{{éma}} circonscripcion]] | insee = 73306 | cp = 73450 | sendeco = {{NomFrp|Corina Farco|Corine Falcoz}} | mandat sendeco = [[Èlèccions municipâles de 2026 en Savouè-d’Avâl|2026]]-2033 | entèrcom = [[Comunôtât de comenes Môrièna-Galebiér|Quemenôtât de quemenens Môrièna-Garebiér]] | longitude = 6.42916666667 | latitude = 45.1658333333 | hôt mini = 691 | hôt maxi = 3514 | supèrficie = 137.48 | tipo = Quemena campagnârda a mêsons ècartês | unitât urbèna = Defôr l’unitât urbèna | sôl d’atraccion = Defôr l’atraccion de les verens | populacion = {{Populacion de France/dèrriére_pop}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | an_pop = {{Populacion de France/dèrriér_an_Enfocajon}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | gentilyiço = Vârouèrenc, Vârouèrenche{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br>Varruér<u>in</u>, Varruér<u>in</u>shé{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br> ---- Valloirin, Valloirine{{retrèt|<small>'''en [[francês]]'''</small>}} | setoVouèbe = [https://www.valloire.net/ valloire.net]] | geoloc-dèpartament = Savouè-d’Avâl/Ârvèrgne-Rôno-Ârpes | posicion = o }} '''Vârouère'''<ref group="N">Ils ècrisont assé « '''Varru<u>è</u>ré''' » dens la [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Ils diont étot '''Vâlouère''' que prononçont {{AFE|[va.ˈlwɛːʀ]}} ('''Valw<u>ê</u>re''' en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]) dens los ôtros [[Savoyârd|patouès savoyârds]] et {{AFE|[va.ˈlɥɛː.ə]}} ('''Valu<u>è</u>-e''' en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]) dens lo [[Montgouarniér|patouès gouarnerenc]],<br />et pués '''Vâlyouère''' {{AFE|[va.ˈʎœɛː.ðɪ]}} ('''Valyeü<u>è</u>zhï''' en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]) dens lo [[Sent-Martin-la-Pôrta|patouès sent-martenenc]].<br />Un viâjo s’apelâve '''Volôsc''' {{AFE|[vɔ.ˈlu]}}.</ref>{{,}}<ref group="V">Prononciê {{AFE|[e]}} denant na consona et {{AFE|[e j‿]}} denant na voyèla dens lo patouès vârouèrenc.<br />Varianta vârouèrenche {{AFE|[də.ˈnɛn]}} ('''denànt''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) de « '''devant''' » ''prèp''.<br />Varianta vârouèrenche {{AFE|[a.ˈse]}} de « '''asse-ben''' », « '''avouéc''' » et « '''étot''' » ''adv''.<br />Prononciê {{AFE|[veʀ.ne.ˈrẽ]}} ('''gouàrnerenc''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) dens lo patouès vârouèrenc.<br />Prononciê {{AFE|[sɛ.maʀ.tə.ˈnẽ]}} ('''sènt-martenenc''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) dens lo patouès vârouèrenc.<br />« '''un viâjo''' » {{AFE|[ø̃ ˈvjaː.ðo]}} ''loc adv'' est lo parlament vârouèrenc por « '''los ôtros côps''' » ''loc adv''.</ref> {{AFE|[va.ˈrɥɛː.ʀe]}}<ref group="N">Un viâjo, la prononciacion tradicionâla ére {{AFE|[va.ˈrɥɛː.re]}}.<br />Lo '''[r] roulâ''' at étâ remplaciê per lo '''[ʀ] râcllo''' dens la prononciacion locâla de l’[[arpetan]].</ref> (''{{lengoua|fr|Valloire}}'' {{AFE|[va.lwaʁ]}} en [[francês]]) est na [[Comena (France)|quemena]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[tʃə.ˈmœ.na]}} de « '''comena''' » ''f''.</ref> [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetanna]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[aʀ.pə.ˈtã.na]}} de « '''arpetana''' » ''a f''.</ref> de montagne de [[Môrièna|Moyena-Môrièna]] en [[Savouè|Savouye]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[sa.ˈvu.je]}} de « '''Savouè''' » ''f''.</ref>, que sè trôve dens lo [[Dèpartament francês|dèpartament]]<ref group="V">Prononciê {{AFE|[de.paʀ.ta.ˈmɛn]}} dens lo patouès vârouèrenc.<br />Portant ils prononçont lo plurâl {{AFE|[de.paʀ.ta.ˈmẽ]}}.</ref> de la [[Savouè-d’Avâl|Savouye-d’Avâl]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la sa.ˈvu.je.d‿a.ˌval]}} (la ''{{lengoua|fr|Savoie}}'' en [[francês]]).</ref> en [[Règion francêsa|règion]] [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes|Ârvèrgne-Rôno-Ârpens]]<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈɔʀ.pɛ̃]}} de « '''Ârpes''' » ''fpl''.</ref>. Lo verâjo<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[və.ˈraː.ðo]}} de « '''velâjo''' » ''m''.</ref> remonte u<ref group="V">Prononciê {{AFE|[o]}} dens lo patouès vârouèrenc.</ref> {{s|XI}}. Vârouère sè trôve dedens la comba de la [[Vârouèrèta]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la va.rɥe.ˈʀɛ.ta]}} (la ''{{lengoua|fr|Valloirette}}'' en [[francês]]).</ref> entre-mié lo [[pâs de l’Èbelyon]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[lo ˌpɔː d‿l‿e.bə.ˈjõ]}} (le ''{{lengoua|fr|col du Télégraphe}}'' en [[francês]]).</ref> et lo pied du<ref group="V">Prononciê {{AFE|[do]}} dens lo patouès vârouèrenc.</ref> [[Galebiér|Garebiér]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[lo ɡa.re.ˈbe]}} (le ''{{lengoua|fr|col du Galibier}}'' en [[francês]]).</ref>, et pués ‘ly’est<ref group="V">« '''‘lye''' » {{AFE|[ʎe]}} ''pron chousa f'' (que vint denant na voyèla « '''‘ly’''' » {{AFE|[ʎ‿]}}) est lo mot vârouèrenc por « '''el''' » ''pron chousa f''.</ref> la prus<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[pry]}} de « '''ples''' » ''adv''.</ref> mijornâla<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[mi.ðaʀ.ˈnaː.la]}} de « '''miéjornâla''' » ''a f''.</ref> de les quemenens<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[tʃə.ˈmœ.nɛ̃]}} de « '''comenes''' » ''fpl''.</ref> de [[Savouè|Savouye]]. Cél verâjo de montagne, constituâ<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[kɔ̃s.ti.ˈtɥɔ]}} de « '''constituâye''' » ''a f''.</ref> de 17 verârs<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[və.ˈrɔːʀ]}} de « '''velârs''' » ''mpl''.</ref>, est na [[stacion touristica]] [[Ârpes|arpenche]] de [[Sport d’hivèrn|sports d’hivèrn]] et de chôd-temps<ref>‘Ly’est rengiêe stacion de tourismo per dècrèt du 14 de dècembro 2017 (JORF n°0293 du 16 de dècembro 2017 tèxto n° 32 NOR: ECOI1727898D).</ref>. Los habitents du verâjo [[gentilyiço|s’apèlont]] ''los Vârouèrencs'' {{AFE|[ly va.rɥe.ˈʀẽ]}} et ''les Vârouèrenchens'' {{AFE|[le va.rɥe.ˈʀẽ.θɛ̃]}}<ref group="N">Ils ècrisont assé « ''lu Varruér<u>in</u>'' » et « ''lé Varruér<u>in</u>shin'' » dens la [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Un viâjo, la prononciacion tradicionâla ére {{AFE|[ly va.rɥe.ˈrẽ]}} et {{AFE|[le va.rɥe.ˈrẽ.θɛ̃]}}.</ref>. == Geografia == Lo bôrg de la quemena sè trôve a {{unitât|1404|m}} de viôt<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[vjo]}} de « '''hiôt''' » ''a m''.</ref> u bôrd drêt de la [[Vârouèrèta]] dedens les [[Ârpes|Ârpens]] du centro et du mi-jorn<ref group="V">Varianta vârouèrenche {{AFE|[mi.ˈðaʀ]}} de « '''mié-jorn''' » ''m''.</ref> de la [[Môrièna|comba de la Môrièna]], pas luen de la [[Frontiére entre-mié la France et l’Étalie|frontiére]] entre-mié la [[France]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la ˈfʀã.se]}} (la ''{{lengoua|fr|France}}'' en [[francês]]).</ref> et l’[[Étalie|Italie]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[l‿i.ta.ˈli.e]}} (l’''{{lengoua|fr|Italie}}'' en [[francês]]).</ref> et pués a randa lo dèpartament de les [[Hiôtes-Ârpes|Viôtes-Ârpens]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[le ˌvjoː.te ˈɔʀ.pɛ̃]}} (les ''{{lengoua|fr|Hautes-Alpes}}'' en [[francês]]).</ref>. Il<ref group="V">Prononciê {{AFE|[e]}} denant na consona et {{AFE|[e j‿]}} denant na voyèla dens lo patouès vârouèrenc.</ref> est entre-mié lo [[pâs de l’Èbelyon]] et lo mitico [[Galebiér|Garebiér]] sus la [[Rota de les Grants-Ârpes|rota de les Grants-Ârpens]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[la ˌʀɔ.ta d‿le ɡʀɔ̃.ˈɔʀ.pɛ̃]}} (la ''{{lengoua|fr|route des Grandes Alpes}}'' en [[francês]]).</ref> que reliye lo [[Lèman|laq Lèman]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[lo ˌlatʃ le.ˈman]}} (le ''{{lengoua|fr|Léman}}'' en [[francês]]).</ref> a la [[Mar Mèditèrranê|Mèditèrranê]]. === Endrênts et cârros (a complètar) === A pârt du '''''bôrg''''', la quemena de Vârouère rassemble dês lo mi-jorn tant qu’u nord<ref group="V">« '''nord''' » {{AFE|[nɔʀ]}} ''m'' est lo mot vârouèrenc por « '''bise''' » ''f''.</ref> celos verârs : * '''Bônanuet''' {{GdC|Bônanuët}} (''{{lengoua|fr|Bonnenuit}}'' en [[francês]]) * '''La Borgiê''' (''{{lengoua|fr|La Borgé}}'' en [[francês]]) * '''Los Chosâls-Vela''' (''{{lengoua|fr|Les Choseaux-Ville}}'' en [[francês]]) * '''Los Chosâls-Vèrnêrs''' (''{{lengoua|fr|Les Choseaux-Verneys}}'' en [[francês]]) * '''Los Cllôs''' (''{{lengoua|fr|Les Clots}}'' en [[francês]]) * '''Lo Col''' (''{{lengoua|fr|Le Col}}'' en [[francês]]) * '''Genoly''' {{GdC|Zheneûye}}<ref name="Rignot" /> (''{{lengoua|fr|Geneuil}}'' en [[francês]]) * '''Les Granges''' (''{{lengoua|fr|Les Granges}}'' en [[francês]]) * '''Larza''' {{GdC|L’Arsho}}<ref name="Rignot" /> (''{{lengoua|fr|L’Archaz}}'' en [[francês]]) * '''Lo Molâr''' (''{{lengoua|fr|Le Mollard}}'' en [[francês]]) * '''La Place'''<ref group="N" name="bôrg">Cél velâr ’l est lo bôrg de la comena.</ref> (''{{lengoua|fr|La Place}}'' en [[francês]]) * '''Lo Pontèt''' {{GdC|Lo Pontèt}}<ref name="Rignot">{{fr}} Rignot, C. & Grange, N. (2000). ''Histoires de Valloire et Itinéraires''. Dumas Imprimeur: Saint-Etienne.</ref> (''{{lengoua|fr|Le Pontet}}'' en [[francês]]) * '''Lo Poueng-Raviér''' {{GdC|Lo Poen}}<ref name="APDV">{{fr}} Magnin, J.-C. (1983). ''Il était une fois la demeurance à Valloire''. Association d'Education Populaire de Valloire. Imprimerie Patrice Goudier: Albertville.</ref> (''{{lengoua|fr|Le Poingt-Ravier}}'' en [[francês]]) * '''Lo Poueng-Rogerél''' (''{{lengoua|fr|Le Poingt-Rogerel}}'' en [[francês]]) * '''Lo Prât''' {{GdC|La Prô}}<ref name="Léard">{{fr}} Déquier, D. & Léard, G. (1991). ''Patois, humour et diablerie''. Editions Pont du Diable: Modane.</ref> (''{{lengoua|fr|Le Praz}}'' en [[francês]]) * '''La Revena''' (''{{lengoua|fr|La Rivine}}'' en [[francês]]) * '''La Rua''' (''{{lengoua|fr|La Ruaz}}'' en [[francês]]) * '''Lo Sèrro''' (''{{lengoua|fr|Le Serroz}}'' en [[francês]]) * '''Tegni''' (''{{lengoua|fr|Tigny}}'' en [[francês]]) * '''Lo Velâr''' (''{{lengoua|fr|Le Villard}}'' en [[francês]]) * '''Los Vèrnêrs''' (''{{lengoua|fr|Les Verneys}}'' en [[francês]]) === Quemenens vesenes === === Geologia et relièf === * Lo ''Crét du Quârt''. * Lo [[Col du Garebiér|''Garebiér'']] {{GdC|Lo Garébé}}<ref name="APDV" />. == Toponimia == [[Fichiér:Signalétique populaire Valloire-Vârouère.jpg|figura|gôche|350px|Banche endiquiosa bilengoua « populèra » en [[francês]] et en [[Savoyârd|arpetan]] a l’entrâ de Vârouère.]] == Populacion et sociètât == Los habitents du velâjo [[gentilyiço|sont apelâs]] en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sarrâye]] los ''Vârouèrencs'' et les ''Vârouèrenches'' ou ben los ''Vâlyouèrencs'' et les ''Vâlyouèrenches'' et pués en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia lârge]] los ''Vâlouèrencs'' et les ''Vâlouèrenches'' (''Valloirins'' et ''Valloirines'' en [[francês]]). Los ''Vârouèrencs'' sont tot-pariér apelâs los ''Mâchuts''<ref>{{fr}} [https://www.lesechos.fr/09/02/2007/LesEchos/19854-538-ECH_valloire--la-station-antifrime.htm ''Valloire, la station antifrime''], Les Echos. 9 de fevriér 2007.</ref>. == Cultura locâla et patrimouèno == === Endrênts et monuments === == Vêra assé == {{Commons|Category:Valloire|''Vârouère''}} === Bibliografia === === Liems de defôr === * [https://www.mairie-valloire.fr/fr/index.aspx Lo seto de la mèrie de Vârouère] == Notens et rèferencens == === Notens === {{Rèferences|groupo=N}} === Noms d’endrêt === {{Rèferences|groupo=T}} === Vocabulèro === ==== — Enfocajon et somèro ==== # « '''a la Sent-Mechiél''' » {{AFE|[a la sɛ.ˈmθi.je]}} ('''a la Sènt-Mechiél''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) ''loc adv'' est lo parlament vârouèrenc por « '''d’ôton''' » ''loc adv''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[tʃə.mœ.no.ˈtɔ]}} de « '''comunôtât''' » ''f''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[e.keʀ.ˈtɛ]}} ('''ècàrtês''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|grafia sèrrâ]]) de « '''ècartâyes''' » ''a fpl''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈvə.rɛ̃]}} de « '''veles''' » ''fpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''vera''' » {{AFE|[ˈvə.ra]}} ''f''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ẽ.ˈdʀɛ̃]}} de « '''endrêts''' » ''mpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''endrêt''' » {{AFE|[ẽ.ˈdʀɛːt]}} ''m''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈveː.ra]}} de « '''vêre''' » ''v''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ljɔ̃]}} de « '''lims''' » ''mpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''liem''' » {{AFE|[ljan]}} ''m''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ˈnɔː.tɛ̃]}} de « '''notes''' » ''fpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''nota''' » {{AFE|[ˈnɔː.ta]}} ''f''. # Varianta vârouèrenche {{AFE|[ʀe.fə.ˈʀẽ.sɛ̃]}} de « '''rèferences''' » ''fpl''.<br />Portant ils diont por lo singuliér « '''rèference''' » {{AFE|[ʀe.fə.ˈʀẽ.se]}} ''f''. ==== — Tèxto ==== {{Rèferences|groupo=V}} === Rèferencens === ==== — Principâles ==== # [[Prononciacion de l’arpetan|Prononciacion]] en [[arpetan]] [[savoyârd]] du pouent « '''''61. [[Vârouère]]''''' » de l’[[Atlâs lengouistico et ètnografico du Jura et de les Ârpes de Bise|ALJA]] [[Transcripcion fonètica|retranscrita]] d’aprés la [[Alfabèt fonètico entèrnacionâl|nôrma AFE]]. # {{fr}} {{NomFrp|Jôrjo Liârd|Georges Leard}}, {{NomFrp|Danièl Dequièrs|Daniel Dequier}}, ''Patois, humour et diablerie. Le patois dans la vallée de la Maurienne'', Modâna, Pont du Diable, 1991, {{pp.}}70 [→ '''''<span style="color:red;">Valuè'e</span>''''', por '''''<span style="color:red;">Valu</span><span style="color:green;"><u>è</u>-</span><span style="color:red;">e</span>'''''] et pués 135-142 [→ '''''<span style="color:red;">Varru<u>è</u>ré</span>''''', et '''''<span style="color:red;">Varruérin</span>''''']. # {{fr}} [[Rogiér Verèt]], [https://www.arpitania.eu/aca/documents/Dictionnaire_Viret_Francais_Savoyard.pdf ''Dikchonéro Fransé - Savoyâ - Dictionnaire Français - Savoyard''] {{pdf}}, 10{{éma}} èdicion reviua et ôgmentâ, 2023, {{p.}}3850 [→ '''''<span style="color:red;">Wêy, Vwêy</span>''''', por '''''<span style="color:green;">O-</span><span style="color:red;">êy</span>''''', et '''''<span style="color:red;">Wé, Oé</span>''''', por '''''<span style="color:green;">O-</span><span style="color:red;">é</span>''''']. ==== — Toponimiques ==== # {{fr}} {{NomFrp|Èrnèst Nègro|Ernest Nègre}}, ''Toponymie générale de la France. Étymologie de 35.000 noms de lieux. Volume II. Formations non-romanes ; formations dialectales'', Geneva, Droz, 1991, {{p.}}828, {{n°}}14354. # {{fr}} [[Dolfo Grôs]], ''Dictionnaire étymologique des noms de lieu de la Savoie'', La Fontaine de Siloé, 1935 (rempr. 2004, 2021), {{p.}}39. # {{fr}} Henry Suter, [http://henrysuter.ch/glossaires/topoA3.html#aussois ''Aussois''], dedens ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus lo seto ''henrysuter.ch'', 2000-2009 (viu lo 23 de dècembro 2024). ==== — Suplèmentères ==== <references /> {{Palèta Comenes de Môrièna}} {{DEFAULTSORT:Varouere}} [[Catègorie:Comena de la Savouè-d’Avâl]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] [[Catègorie:Comena de Môrièna]] [[Catègorie:Stacion de sports d’hivèrn en Savouè]] [[Catègorie:Veles et velâjos flloris]] brm55skfezaiugoxzwqtb5mqczl6vc9 Modèlo:Palèta Comenes du payis de Gês 10 12748 232319 228357 2026-10-12T00:57:42Z ChrisPtDe 22 corrèccion 232319 wikitext text/x-wiki {{Mèta-palèta de navegacion | modèlo = Palèta Comenes du payis de Gês | ètatbouèta = collapsed<!-- PAS TOCHIÉR --> | stilotitro = background-color: #C0C0C0; color: #FF0000; | titro = [[Fichiér:Blason_ville_fr_Gex_(Ain).svg|21px|Lo blâson du payis de Gês]] Comenes du [[Payis de Gês|<span style="color: #FF0000;">payis de Gês</span>]] | sot-titro = | émâge = [[Fichiér:Blason_ville_fr_Gex_(Ain).svg|80px|Lo blâson du payis de Gês]] | stilocôrp = | stilogroupo = | stilolista = text-align:center; | stilopar = | stilomâl-par = background:#c8d5ff | stilodessus = | dessus = | groupo1 = | lista1 = {{Lista piéces | [[Chalês]] | [[Chèseri-Forens]] | [[Chevri]] | [[Colonges (Payis de Gês)|Colonges]] | [[Confôrt (Payis de Gês)|Confôrt]] | [[Crosèt (Payis de Gês)|Crosèt]] | [[Digouona]] | [[Èchenevê (Payis de Gês)|Èchenevê]] | [[Farges (Payis de Gês)|Farges]] | [[Farnê (Payis de Gês)|Farnê]] | [[Gês]] | [[Grelyi]] | [[Lancrens]] <sup>1</sup> | [[Lèya]] | [[Les Lôyes]] | [[Mijor]] | [[Ornê]] | [[Péron]] | [[Pouegni (Payis de Gês)|Pouegni]] | [[Prevessins-Mouens]] | [[Sant-Genés-Polyi|Sant-Genés]] | [[Sant-Jian-de-Gonvelyes|Sant-Jian]] | [[Segni]] | [[Sèrgi]] | [[Sèssi]] | [[Sovèrnê (Payis de Gês)|Sovèrnê]] | [[Touèri (Payis de Gês)|Touèri]] | [[Vèrzenê (Payis de Gês)|Vèrzenê]] | [[Vesenci]] }} | stilodesot = background-color: #4876ff; color: #FFD700; | desot = {{Lista piéces | '''<sup>1</sup> (''houé na [[Comena novèla#Comenes dèlègâyes|<span style="color: #FFD700;">comena dèlègâye</span>]] de [[Vâlcerôno|<span style="color: #FFD700;">Vâlcerôno</span>]]'')''' | [[Payis de Gês|<span style="color: #FFD700;">'''Payis de Gês'''</span>]] | [[Comenes du payis de Gês|<span style="color: #FFD700;">'''Comenes du payis de Gês'''</span>]] }} }}<noinclude>{{Documentacion palèta}} [[Catègorie:Palèta Arpetania]] </noinclude> 89oi96roudy04hlw6ny7xxm9toofbto Chalês 0 12755 232318 225375 2026-10-12T00:56:20Z ChrisPtDe 22 corrèccion 232318 wikitext text/x-wiki {{Sot-titro/Variantes principâles|nv1=Chalouès}} {{Grafia - Gèssien en ORB lârge|Cél=1}}{{Confusion|Chalê}}{{Enfocajon Comena de France | color = EB1C24 | color titro = FFF | nom = Chalês | prononciacion = [θa.ˈle] | émâge = Challex vue depuis Avully.jpg | lègenda = Viua du ''bôrg'' de Chalês depués [[Vouelyi]]. | blâson = Blason ville fr Challex (Ain).svg | lègenda blâson = #Hèraldica | drapél = | lègenda drapél = #Hèraldica | talye drapél = 80 | nomVielyArpetan = | grafia nom1 = Nom [[Arpetan|arpetan historico]] | nomGrafia1 = '''Chalouès''' {{AFE|[θa.ˈlwe]}}<br /><br /> ---- | grafia nom2 = En [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]] | nomGrafia2 = '''Shal<u>é</u>''' | grafia nom3 = | nomGrafia3 = | racLatin = Chălŏsĭum<br /><br /> ---- | nomFrancês = Challex {{AFE|[ʃa.le]}} | règ·ion culturâla = {{Arpetania}} | règ·ion historica = [[Payis de Gês]] | règ·ion = [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]] | dèpartament = [[En (dèpartament)|En]] | arrondissement = [[Arrondissement de Gês|Gês]] | canton = [[Canton de Touèri]] | circonscripcion lèg·islativa = [[Trêsiéma circonscripcion de l’En|3{{éma}} circonscripcion]] | insee = 01078 | cp = 01630 | sendeco = {{NomFrp|Alina Hofèr|Aline Hofer}} | mandat sendeco = [[Èlèccions municipâles de 2026 dens l’En|2026]]-2032 | entèrcom = [[Payis de Gês Agllô]] | longitude = 5.9758 | latitude = 46.1813 | hôt mini = 330 | hôt maxi = 516 | supèrficie = 8.67 | tipo = Comuna urbèna | sôl d’atraccion = [[Sôl d’atraccion de Geneva - Anemâsse (partia francêsa)|Geneva - Anemâsse (partia francêsa)]]<br><small>(comuna de la corona)</small> | populacion = {{Populacion de France/dèrriére_pop}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | an_pop = {{Populacion de France/dèrriér_an_Enfocajon}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | gentilyiço = Chalêsien, Chalêsiènna{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br>Shaléjin, Shaléj<u>in</u>na{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br> ---- Challaisien, Challaisienne{{retrèt|<small>'''en [[francês]]'''</small>}} | setoVouèbe = [https://www.challex.fr/ challex.fr] | geoloc-dèpartament = En/Ârvèrgne-Rôno-Ârpes | posicion = n }} '''Chalês'''<ref group="N">Ècrisont « '''Shal<u>é</u>''' » en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Diens le temps, il avêt nom '''Chalouès''' {{AFE|[θa.ˈlwe]}}.</ref> {{AFE|[θa.ˈle]}}<ref group="N">Le '''[r] roulâ''' at étâ remplaciê per le '''[ʀ] râcllo''' diens la prononciacion locâla de l’[[arpetan]].</ref> (''{{lengoua|fr|Challex}}'' {{AFE|[ʃa.le]}} en [[francês]]) est na [[Comena (France)|comuna]]<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[kə.ˈmu.na]}} de « '''comena''' » ''f''.</ref> [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetanna]]<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[aʀ.pə.ˈtã.na]}} de « '''arpetana''' » ''a f''.</ref> du [[payis de Gês]], que sè trôve diens<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[djã]}} de « '''dens''' » ''prèp''.</ref> le [[Dèpartament francês|dèpartament]] de l’[[En (dèpartament)|En]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ɛ̃]}} (l’''{{lengoua|fr|Ain}}'' en [[francês]]).</ref> en [[Règion francêsa|règion]] [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]]. Los habitents du velâjo [[gentilyiço|ant nom]] ''los Chalêsiens'' {{AFE|[lo θa.le.ˈʒɛ̃]}} et ''les Chalêsiènnes'' {{AFE|[le θa.le.ˈʒɛ̃.nə]}}<ref group="N">Ècrisont « ''lô Shaléj<u>in</u>'' » et « ''lé Shaléj<u>in</u>në'' » en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].</ref>. == Geografia == Le bôrg de la comuna sè trôve a {{unitât|485|m}} de hiôt sus na penta en-dessus la riva drêta du [[Rôno]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ʀuːn]}} (le ''{{lengoua|fr|Rhône}}'' en [[francês]]).</ref> u levant de la Hiôta-Chênna<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ˌjoː.ta ˈθɛ̃.na]}} (la ''{{lengoua|fr|Haute-Chaîne}}'' en [[francês]]).</ref> du [[massis du Jura]] diens le payis de Gês, en fllanc de la [[Frontiére entre-mié la France et la Suisse|frontiére suissa]] contre le [[canton de Geneva]]. == Toponimia == Le nom de la comuna vint du [[Latin|bâs latin]] *<small>CHĂLŎSĬUM</small> — il est<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[j‿e]}} de « '''o est''' » ''loc v''.</ref> probâbllament<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pʀɔ.ba.bʎa.ˈmã]}} de « '''probâblament''' » ''adv''.</ref> un dèrivâ de la bâsa prèromanna<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pʀe.ʀɔ.ˈmã.na]}} de « '''prèromana''' » ''a f''.</ref> *''cal-'' (« montagne piérralyua<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pe.ʀa.ˈjwa]}} de « '''piérrosa''' » ou ben « '''piérralosa''' » ''a f''.</ref> ; dèrupa que sèrvét de canâl por les lavenches ; fllanc crox de na montagne, revena<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[ʀə.ˈvə.na]}} de « '''ravena''' » ''f''.</ref> ») avouéc le mémo sufixo coment diens le nom d’endrêt [[Canton du Valês|valêsan]] ''[[Bramouès|Bram'''ouès''']]''. {| align="center" bgcolor="#F8F8F8" | style="border: 1px solid #999; margin-left:20px margin-right: 1em" width="360" cellpadding="8" | Atèstacions historiques (sèlèccion) ---- <small> * ''Chalosium'' u {{s|XII}} ; * ''Chaloys'' en [[1298]] ; * ''Chaloes'' en [[1308]] ; * ''Chalois'' en [[1332]] ; * ''Chaloex'' per vers [[1344]] ; * ''Chalay'' en [[1397]] ; * ''Challex'' en [[1437]] ; * ''Challaix'' en [[1738]] ; * ''Chalais'' u {{s|XVIII}}. </small> |} Pendent le [[Moyen Âjo]], le nom arpetan d’origina {{copa|'''Chalouès''' {{AFE|[θa.ˈlwe]}}}} est passâ per na [[Monoftonga|monoftonguèson]] de {{AFE|[we]}} qu’at balyê la fôrma [[arpetan]]na d’ora. == Cultura locâla et patrimouèno == === Endrêts et monuments === * los réstos du ''[[châtél de La Corberie]]''<ref group="T">Prononciê {{AFE|[θaː.ˌte d‿la.kɔʀ.bə.ˈʀi]}} (le ''{{lengoua|fr|château de La Corbière}}'' en [[francês]]).</ref> du méten du {{s|XII}}, fotu bâs en [[1320]] ; * l’égllése ''Sant-Môris''<ref group="T">Prononciê {{AFE|[e.ˌɡʎiz sã.mu.ˈʀi]}} (l’{{lengoua|fr|église ''Saint-Maurice''}} en [[francês]]).</ref> du {{s|XIX}}. === Hèraldica === [[Fichiér:Blason ville fr Challex (Ain).svg|figura|gôche|100px|Le ''bllâson de Chalês''.]] == Vér avouéc == {{Commons|Category:Challex|''Chalês''}} === Bibliografia === === Lims de defôr === * [https://www.challex.fr/ Le seto de la comuna de Chalês] == Notes et rèferences == === Notes === {{Rèferences|groupo=N}} === Noms d’endrêt === {{Rèferences|groupo=T}} === Vocabulèro === ==== — Enfocajon, somèro et rèferences ==== # « '''depués''' » {{AFE|[dɛ.ˈpwe]}} ''prèp'' est le mot gèssien por « '''dês''' » ''prèp''. # Varianta gèssiènna {{AFE|[vi]}} de « '''vêre''' » ''v''. # Varianta gèssiènna {{AFE|[də.ˈdjã]}} de « '''dedens ''' » ''prèp''. ==== — Tèxto ==== {{Rèferences|groupo=V}} === Rèferences === ==== — Principâles ==== # [[Prononciacion de l’arpetan|Prononciacion]] en [[arpetan]] [[gèssien]] du pouent « '''''25. [[Chèseri-Forens|Chèseri]]''''' » de l’[[Atlâs lengouistico et ètnografico du Jura et de les Ârpes de Bise|ALJA]] [[Transcripcion fonètica|retranscrita]] d’aprés la [[Alfabèt fonètico entèrnacionâl|nôrma AFE]]. # {{fr}} {{NomFrp|Jian Muçârd|Jean Mussard}}, ''La conspiration de Compesières'', Geneva, 1695, Sant-Jelien, La Salévienne, 1988, {{pp.}}38, 60 et 100 [→ '''''<span style="color:red;">Salay</span>'''''] ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65747534 liére en legne]). # {{fr}} ''Grande encyclopédie de l’Ain. Histoire des communes de l’Ain. Le Haut-Bugey - Le Valromey - Le pays de Gex'', Le Cotiô, Horvath, 1985, {{pp.}}448-451. ==== — Toponimiques ==== # {{fr}} {{NomFrp|Julo Vui|Jules Vuy}}, [https://books.google.de/books?id=R6BAAQAAMAAJ&pg=RA11-PA16&lpg=RA11-PA16&dq=Chalosium&source=bl&ots=ATpry05BNL&sig=ACfU3U1ZMLQW2UaRvM-TEKML7KZddZ7Umg&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwjavrvvkPuEAxW1gf0HHeqgD8wQ6AF6BAgxEAM#v=onepage&q=Chalosium&f=false ''Chézery, chartes du <small>XII</small><sup>e</sup> siècle''] [→ '''''<span style="color:red;">Chalosium</span>'''''], dediens ''Mémoires de l’Institut national genevois'', {{vol.|12}}, ans 1867-1868, Geneva, Chez Georg, 1869, 18 pâges. # {{fr}} {{NomFrp|Èdouârd Felipon|Édouard Philipon}}, ''Dictionnaire topographique du département de l’Ain comprenant les noms de lieu anciens et modernes'', Paris, Imprimerie nationale, 1911, {{p.}}84 ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k367437.image liére en legne]). # {{fr}} {{NomFrp|Èrnèst Nègro|Ernest Nègre}}, ''Toponymie générale de la France. Étymologie de 35.000 noms de lieux. Volume I<sup>er</sup>. Formations préceltiques, celtiques, romanes'', Geneva, Droz, 1990, {{p.}}134, {{n°}}2310. # {{fr}} [[Ana-Marie Vôrpâs]], {{NomFrp|Gllôdo Michiél|Claude Michel}}, ''Noms de lieux de l’Ain'', Paris, Bonneton, 1999, {{p.}}114. # {{de}}{{fr}}{{it}} [[Andres Kristol]], ''Lexikon der schweizerischen Gemeindenamen (LSG). Dictionnaire toponymique des communes suisses (DTS). Dizionario toponomastico dei comuni svizzeri (DTS)'', Frauenfeld, Huber, Losena, Payot, 2005, {{p.}}228. # {{fr}} Henry Suter, [http://henrysuter.ch/glossaires/topoC1.html#challex ''Chalais, Châlex, Chaley, Challex''], dediens ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus le seto ''henrysuter.ch'', 2000-2009 (viu le 17 de mârs 2024). ==== — Suplèmentères ==== <references /> {{Palèta Comenes du payis de Gês}} {{DEFAULTSORT:Chales}} [[Catègorie:Comena de l’En]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] [[Catègorie:Comena du payis de Gês]] [[Catègorie:Sôl d’atraccion de Geneva - Anemâsse (partia francêsa)]] my2eci7vwryiik4yv152jyqp6zec8j8 232323 232318 2026-10-12T01:20:08Z ChrisPtDe 22 corrèccion 232323 wikitext text/x-wiki {{Sot-titro/Variantes principâles|nv1=Chalouès}} {{Grafia - Gèssien en ORB lârge|Cél=1}}{{Confusion|Chalê}}{{Enfocajon Comena de France | color = EB1C24 | color titro = FFF | nom = Chalês | prononciacion = [θa.ˈle] | émâge = Challex vue depuis Avully.jpg | lègenda = Viua du ''bôrg'' de Chalês depués [[Vouelyi]]. | blâson = Blason ville fr Challex (Ain).svg | lègenda blâson = #Hèraldica | drapél = | lègenda drapél = #Hèraldica | talye drapél = 80 | nomVielyArpetan = | grafia nom1 = Nom [[Arpetan|arpetan historico]] | nomGrafia1 = '''Chalouès''' {{AFE|[θa.ˈlwe]}}<br /><br /> ---- | grafia nom2 = En [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]] | nomGrafia2 = '''Shal<u>é</u>''' | grafia nom3 = | nomGrafia3 = | racLatin = Chălŏsĭum<br /><br /> ---- | nomFrancês = Challex {{AFE|[ʃa.lɛks]}} | règ·ion culturâla = {{Arpetania}} | règ·ion historica = [[Payis de Gês]] | règ·ion = [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]] | dèpartament = [[En (dèpartament)|En]] | arrondissement = [[Arrondissement de Gês|Gês]] | canton = [[Canton de Touèri]] | circonscripcion lèg·islativa = [[Trêsiéma circonscripcion de l’En|3{{éma}} circonscripcion]] | insee = 01078 | cp = 01630 | sendeco = {{NomFrp|Alina Hofèr|Aline Hofer}} | mandat sendeco = [[Èlèccions municipâles de 2026 dens l’En|2026]]-2032 | entèrcom = [[Payis de Gês Agllô]] | longitude = 5.9758 | latitude = 46.1813 | hôt mini = 330 | hôt maxi = 516 | supèrficie = 8.67 | tipo = Comuna urbèna | sôl d’atraccion = [[Sôl d’atraccion de Geneva - Anemâsse (partia francêsa)|Geneva - Anemâsse (partia francêsa)]]<br><small>(comuna de la corona)</small> | populacion = {{Populacion de France/dèrriére_pop}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | an_pop = {{Populacion de France/dèrriér_an_Enfocajon}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | gentilyiço = Chalêsien, Chalêsiènna{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br>Shaléjin, Shaléj<u>in</u>na{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br> ---- Challaisien, Challaisienne{{retrèt|<small>'''en [[francês]]'''</small>}} | setoVouèbe = [https://www.challex.fr/ challex.fr] | geoloc-dèpartament = En/Ârvèrgne-Rôno-Ârpes | posicion = n }} '''Chalês'''<ref group="N">Ècrisont « '''Shal<u>é</u>''' » en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Diens le temps, il avêt nom '''Chalouès''' {{AFE|[θa.ˈlwe]}}.</ref> {{AFE|[θa.ˈle]}}<ref group="N">Le '''[r] roulâ''' at étâ remplaciê per le '''[ʀ] râcllo''' diens la prononciacion locâla de l’[[arpetan]].</ref> (''{{lengoua|fr|Challex}}'' {{AFE|[ʃa.lɛks]}} en [[francês]]) est na [[Comena (France)|comuna]]<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[kə.ˈmu.na]}} de « '''comena''' » ''f''.</ref> [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetanna]]<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[aʀ.pə.ˈtã.na]}} de « '''arpetana''' » ''a f''.</ref> du [[payis de Gês]], que sè trôve diens<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[djã]}} de « '''dens''' » ''prèp''.</ref> le [[Dèpartament francês|dèpartament]] de l’[[En (dèpartament)|En]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ɛ̃]}} (l’''{{lengoua|fr|Ain}}'' en [[francês]]).</ref> en [[Règion francêsa|règion]] [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]]. Los habitents du velâjo [[gentilyiço|ant nom]] ''los Chalêsiens'' {{AFE|[lo θa.le.ˈʒɛ̃]}} et ''les Chalêsiènnes'' {{AFE|[le θa.le.ˈʒɛ̃.nə]}}<ref group="N">Ècrisont « ''lô Shaléj<u>in</u>'' » et « ''lé Shaléj<u>in</u>në'' » en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].</ref>. == Geografia == Le bôrg de la comuna sè trôve a {{unitât|485|m}} de hiôt sus na penta en-dessus la riva drêta du [[Rôno]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ʀuːn]}} (le ''{{lengoua|fr|Rhône}}'' en [[francês]]).</ref> u levant de la Hiôta-Chênna<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ˌjoː.ta ˈθɛ̃.na]}} (la ''{{lengoua|fr|Haute-Chaîne}}'' en [[francês]]).</ref> du [[massis du Jura]] diens le payis de Gês, en fllanc de la [[Frontiére entre-mié la France et la Suisse|frontiére suissa]] contre le [[canton de Geneva]]. == Toponimia == Le nom de la comuna vint du [[Latin|bâs latin]] *<small>CHĂLŎSĬUM</small> — il est<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[j‿e]}} de « '''o est''' » ''loc v''.</ref> probâbllament<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pʀɔ.ba.bʎa.ˈmã]}} de « '''probâblament''' » ''adv''.</ref> un dèrivâ de la bâsa prèromanna<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pʀe.ʀɔ.ˈmã.na]}} de « '''prèromana''' » ''a f''.</ref> *''cal-'' (« montagne piérralyua<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pe.ʀa.ˈjwa]}} de « '''piérrosa''' » ou ben « '''piérralosa''' » ''a f''.</ref> ; dèrupa que sèrvét de canâl por les lavenches ; fllanc crox de na montagne, revena<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[ʀə.ˈvə.na]}} de « '''ravena''' » ''f''.</ref> ») avouéc le mémo sufixo coment diens le nom d’endrêt [[Canton du Valês|valêsan]] ''[[Bramouès|Bram'''ouès''']]''. {| align="center" bgcolor="#F8F8F8" | style="border: 1px solid #999; margin-left:20px margin-right: 1em" width="360" cellpadding="8" | Atèstacions historiques (sèlèccion) ---- <small> * ''Chalosium'' u {{s|XII}} ; * ''Chaloys'' en [[1298]] ; * ''Chaloes'' en [[1308]] ; * ''Chalois'' en [[1332]] ; * ''Chaloex'' per vers [[1344]] ; * ''Chalay'' en [[1397]] ; * ''Challex'' en [[1437]] ; * ''Challaix'' en [[1738]] ; * ''Chalais'' u {{s|XVIII}}. </small> |} Pendent le [[Moyen Âjo]], le nom arpetan d’origina {{copa|'''Chalouès''' {{AFE|[θa.ˈlwe]}}}} est passâ per na [[Monoftonga|monoftonguèson]] de {{AFE|[we]}} qu’at balyê la fôrma [[arpetan]]na d’ora. == Cultura locâla et patrimouèno == === Endrêts et monuments === * los réstos du ''[[châtél de La Corberie]]''<ref group="T">Prononciê {{AFE|[θaː.ˌte d‿la.kɔʀ.bə.ˈʀi]}} (le ''{{lengoua|fr|château de La Corbière}}'' en [[francês]]).</ref> du méten du {{s|XII}}, fotu bâs en [[1320]] ; * l’égllése ''Sant-Môris''<ref group="T">Prononciê {{AFE|[e.ˌɡʎiz sã.mu.ˈʀi]}} (l’{{lengoua|fr|église ''Saint-Maurice''}} en [[francês]]).</ref> du {{s|XIX}}. === Hèraldica === [[Fichiér:Blason ville fr Challex (Ain).svg|figura|gôche|100px|Le ''bllâson de Chalês''.]] == Vér avouéc == {{Commons|Category:Challex|''Chalês''}} === Bibliografia === === Lims de defôr === * [https://www.challex.fr/ Le seto de la comuna de Chalês] == Notes et rèferences == === Notes === {{Rèferences|groupo=N}} === Noms d’endrêt === {{Rèferences|groupo=T}} === Vocabulèro === ==== — Enfocajon, somèro et rèferences ==== # « '''depués''' » {{AFE|[dɛ.ˈpwe]}} ''prèp'' est le mot gèssien por « '''dês''' » ''prèp''. # Varianta gèssiènna {{AFE|[vi]}} de « '''vêre''' » ''v''. # Varianta gèssiènna {{AFE|[də.ˈdjã]}} de « '''dedens ''' » ''prèp''. ==== — Tèxto ==== {{Rèferences|groupo=V}} === Rèferences === ==== — Principâles ==== # [[Prononciacion de l’arpetan|Prononciacion]] en [[arpetan]] [[gèssien]] du pouent « '''''25. [[Chèseri-Forens|Chèseri]]''''' » de l’[[Atlâs lengouistico et ètnografico du Jura et de les Ârpes de Bise|ALJA]] [[Transcripcion fonètica|retranscrita]] d’aprés la [[Alfabèt fonètico entèrnacionâl|nôrma AFE]]. # {{fr}} {{NomFrp|Jian Muçârd|Jean Mussard}}, ''La conspiration de Compesières'', Geneva, 1695, Sant-Jelien, La Salévienne, 1988, {{pp.}}38, 60 et 100 [→ '''''<span style="color:red;">Salay</span>'''''] ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65747534 liére en legne]). # {{fr}} ''Grande encyclopédie de l’Ain. Histoire des communes de l’Ain. Le Haut-Bugey - Le Valromey - Le pays de Gex'', Le Cotiô, Horvath, 1985, {{pp.}}448-451. ==== — Toponimiques ==== # {{fr}} {{NomFrp|Julo Vui|Jules Vuy}}, [https://books.google.de/books?id=R6BAAQAAMAAJ&pg=RA11-PA16&lpg=RA11-PA16&dq=Chalosium&source=bl&ots=ATpry05BNL&sig=ACfU3U1ZMLQW2UaRvM-TEKML7KZddZ7Umg&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwjavrvvkPuEAxW1gf0HHeqgD8wQ6AF6BAgxEAM#v=onepage&q=Chalosium&f=false ''Chézery, chartes du <small>XII</small><sup>e</sup> siècle''] [→ '''''<span style="color:red;">Chalosium</span>'''''], dediens ''Mémoires de l’Institut national genevois'', {{vol.|12}}, ans 1867-1868, Geneva, Chez Georg, 1869, 18 pâges. # {{fr}} {{NomFrp|Èdouârd Felipon|Édouard Philipon}}, ''Dictionnaire topographique du département de l’Ain comprenant les noms de lieu anciens et modernes'', Paris, Imprimerie nationale, 1911, {{p.}}84 ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k367437.image liére en legne]). # {{fr}} {{NomFrp|Èrnèst Nègro|Ernest Nègre}}, ''Toponymie générale de la France. Étymologie de 35.000 noms de lieux. Volume I<sup>er</sup>. Formations préceltiques, celtiques, romanes'', Geneva, Droz, 1990, {{p.}}134, {{n°}}2310. # {{fr}} [[Ana-Marie Vôrpâs]], {{NomFrp|Gllôdo Michiél|Claude Michel}}, ''Noms de lieux de l’Ain'', Paris, Bonneton, 1999, {{p.}}114. # {{de}}{{fr}}{{it}} [[Andres Kristol]], ''Lexikon der schweizerischen Gemeindenamen (LSG). Dictionnaire toponymique des communes suisses (DTS). Dizionario toponomastico dei comuni svizzeri (DTS)'', Frauenfeld, Huber, Losena, Payot, 2005, {{p.}}228. # {{fr}} Henry Suter, [http://henrysuter.ch/glossaires/topoC1.html#challex ''Chalais, Châlex, Chaley, Challex''], dediens ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus le seto ''henrysuter.ch'', 2000-2009 (viu le 17 de mârs 2024). ==== — Suplèmentères ==== <references /> {{Palèta Comenes du payis de Gês}} {{DEFAULTSORT:Chales}} [[Catègorie:Comena de l’En]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] [[Catègorie:Comena du payis de Gês]] [[Catègorie:Sôl d’atraccion de Geneva - Anemâsse (partia francêsa)]] lc4poj6naup11f03d8frn1v83dds27a Les Lôyes 0 12785 232311 225048 2026-10-11T16:06:39Z ChrisPtDe 22 ChrisPtDe at dèplaciê la pâge [[Le Lèc (Payis de Gês)]] vers [[Les Lôyes]] : en arpetan pletout d’ense 222992 wikitext text/x-wiki {{Grafia RèfB}}{{Vêre homonimos|Le Lèc (homonimia){{!}}Le Lèc}} [[Fichiér:Lélex_(01)_-_Mairie.JPG|figura|300px|La mêson comena/ècoula du Lèc d’hivèrn.]] '''Le Lèc'''<ref name="SetoComena">{{fr}} D’aprés cela pâge - [https://web.archive.org/web/20191024183431/https://www.lelex.fr/LELEX.html « ''Accueil > Patrimoine > Historique > LELEX'' »], sus lo seto ''www.lelex.fr'' (viu lo 24 d’octobro 2019).</ref><ref name="GEEn">{{fr}} « ''Grande encyclopédie de l’Ain - Histoire des communes de l’Ain. Le Haut-Bugey - Le Valromey - Le pays de Gex'' », Le Cotél, Horvath, 1985, p. 426-427.</ref><ref name="Suter">{{fr}} D’aprés Henry Suter - [http://henrysuter.ch/glossaires/topoL1.html#lelex « '''''Lélex''''' »], ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus lo seto ''henrysuter.ch'', Henry Suter, 2000-2009 (viu lo 24 d’octobro 2019).</ref> {{AFE|[lə le]}} (''{{lengoua|fr|Lélex}}'' en [[francês]]) est na [[Comena (France)|comena]] [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetana]] du [[payis de Gèx]], que sè trôve dens lo [[Dèpartament francês|dèpartament]] de l’[[En (dèpartament)|En]] en [[Règ·ion francêsa|règ·ion]] [[Ôvèrgne-Rôno-Ârpes]]. Los habitents du velâjo [[gentilyiço|sont apelâs]] ''los Lelèrands'' {{AFE|[lo lə.le.ˈrɑ̃]}} et ''les Lelèrandes'' {{AFE|[le lə.le.ˈrɑ̃.de]}}<ref name="GEEn"/>. == Notes et rèferences == === Notes === {{Rèferences|groupo=Nota}} === Rèferences === <references /> {{Palèta Comenes du payis de Gèx}} {{DEFAULTSORT:Lec Payis de Gex}} [[Catègorie:Comena de l’En]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] bc8dknh20vhn6i9ort36nfog5s8lorz 232313 232311 2026-10-11T16:52:54Z ChrisPtDe 22 mês’a jorn (a continuar) 232313 wikitext text/x-wiki {{Grafia RèfB}}{{Vêre homonimos|Lôyes (homonimia){{!}}Lôyes}}{{Enfocajon Comena de France | color = EB1C24 | color titro = FFF | nom = Les Lôyes | prononciacion = [le.ˈlwe] | émâge = Lélex (01) - Mairie.JPG | lègenda = La ''mêson comena/ècoula'' de Les Lôyes d’hivèrn. | blâson = Blason ville fr Lelex 01.svg | lègenda blâson = #Hèraldica | drapél = <!-- u chouèx --> | lègenda drapél = #Hèraldica | talye drapél = 80 | nomVielyArpetan = | grafia nom1 = | nomGrafia1 = | grafia nom2 = | nomGrafia2 = | grafia nom3 = | nomGrafia3 = | racLatin = | nomFrancês = Lélex {{AFE|[le.lɛks]}} | règ·ion culturâla = {{Arpetania}} | règ·ion historica = [[Payis de Gês]] | règ·ion = [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]] | dèpartament = [[En (dèpartament)|En]] | arrondissement = [[Arrondissement de Gês|Gês]] | canton = [[Canton de Touèri]] | circonscripcion lèg·islativa = [[Trêsiéma circonscripcion de l’En|3{{éma}} circonscripcion]] | insee = 01210 | cp = 01410 | sendeco = {{NomFrp|Patric Levriér|Patrick Levrier}} | mandat sendeco = [[Èlèccions municipâles de 2026 dens l’En|2026]]-2032 | entèrcom = [[Payis de Gês Agllô]] | longitude = 5.9414 | latitude = 46.3056 | hôt mini = 720 | hôt maxi = 1720 | supèrficie = 17.7 | tipo = Comena campagnârda a mêsons ècartâyes | unitât urbèna = Defôr l’unitât urbèna | sôl d’atraccion = Defôr l’atraccion de les veles | populacion = {{Populacion de France/dèrriére_pop}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | an_pop = {{Populacion de France/dèrriér_an_Enfocajon}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | gentilyiço = Lôyerand, Lôyeranda{{retrèt|<small>'''en [[arpetan]]'''</small>}}<br> ---- Lélerand, Lélerande{{retrèt|<small>'''en [[francês]]'''</small>}} | setoVouèbe = [https://www.lelex.fr/ lelex.fr]] | geoloc-dèpartament = En/Ârvèrgne-Rôno-Ârpes | posicion = no }} '''Les Lôyes'''<ref name="SetoComena">{{fr}} D’aprés cela pâge - [https://web.archive.org/web/20191024183431/https://www.lelex.fr/LELEX.html « ''Accueil > Patrimoine > Historique > LELEX'' »], sus lo seto ''www.lelex.fr'' (viu lo 24 d’octobro 2019).</ref><ref name="GEEn">{{fr}} « ''Grande encyclopédie de l’Ain - Histoire des communes de l’Ain. Le Haut-Bugey - Le Valromey - Le pays de Gex'' », Le Cotél, Horvath, 1985, p. 426-427.</ref><ref name="Suter">{{fr}} D’aprés Henry Suter - [http://henrysuter.ch/glossaires/topoL1.html#lelex « '''''Lélex''''' »], ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus lo seto ''henrysuter.ch'', Henry Suter, 2000-2009 (viu lo 24 d’octobro 2019).</ref> {{AFE|[le.ˈlwe]}} (''{{lengoua|fr|Lélex}}'' {{AFE|[le.lɛks]}} en [[francês]]) est na [[Comena (France)|comena]] [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetana]] du [[payis de Gèx]], que sè trôve dens lo [[Dèpartament francês|dèpartament]] de l’[[En (dèpartament)|En]] en [[Règ·ion francêsa|règ·ion]] [[Ôvèrgne-Rôno-Ârpes]]. Los habitents du velâjo [[gentilyiço|sont apelâs]] ''los Lôyerand'' {{AFE|[lo lwe.ˈrã]}} et ''les Lôyerandes'' {{AFE|[le lwe.ˈrã.de]}}<ref name="GEEn"/>. == Notes et rèferences == === Notes === {{Rèferences|groupo=Nota}} === Rèferences === <references /> {{Palèta Comenes du payis de Gèx}} {{DEFAULTSORT:Loyes Les}} [[Catègorie:Comena de l’En]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] lo9qvh31aoi9av4c9ctjbw9rdbkk7su 232322 232313 2026-10-12T01:17:40Z ChrisPtDe 22 mês’a jorn (a continuar) 232322 wikitext text/x-wiki {{Grafia - Gèssien en ORB lârge|z-=1}}{{Vêre homonimos|Lôyes (homonimia){{!}}Lôyes}}{{Enfocajon Comena de France | color = EB1C24 | color titro = FFF | nom = Les Lôyes | prononciacion = [le.ˈlwe] | émâge = Lélex (01) - Mairie.JPG | lègenda = La ''mèrie-ècoula'' des Lôyes d’hivèrn. | blâson = Blason ville fr Lelex 01.svg | lègenda blâson = #Hèraldica | drapél = <!-- u chouèx --> | lègenda drapél = #Hèraldica | talye drapél = 80 | nomVielyArpetan = | grafia nom1 = En [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]] | nomGrafia1 = '''Lé Lw<u>é</u>''' | grafia nom2 = | nomGrafia2 = | racLatin = | nomFrancês = Lélex {{AFE|[le.lɛks]}} | règ·ion culturâla = {{Arpetania}} | règ·ion historica = [[Payis de Gês]] | règ·ion = [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]] | dèpartament = [[En (dèpartament)|En]] | arrondissement = [[Arrondissement de Gês|Gês]] | canton = [[Canton de Touèri]] | circonscripcion lèg·islativa = [[Trêsiéma circonscripcion de l’En|3{{éma}} circonscripcion]] | insee = 01210 | cp = 01410 | sendeco = {{NomFrp|Patric Levriér|Patrick Levrier}} | mandat sendeco = [[Èlèccions municipâles de 2026 dens l’En|2026]]-2032 | entèrcom = [[Payis de Gês Agllô]] | longitude = 5.9414 | latitude = 46.3056 | hôt mini = 720 | hôt maxi = 1720 | supèrficie = 17.7 | tipo = Comuna campagnârda a mêsons ècartâyes | unitât urbèna = Defôr l’unitât urbèna | sôl d’atraccion = Defôr l’atraccion des veles | populacion = {{Populacion de France/dèrriére_pop}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | an_pop = {{Populacion de France/dèrriér_an_Enfocajon}}<!-- Raponsa ôtomatica, pas changiér --> | gentilyiço = Lôyerand, Lôyeranda{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB lârge]]'''</small>}}<br>Lwér<u>an</u>, Lwér<u>an</u>da{{retrèt|<small>'''en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|CFLL]]'''</small>}}<br> ---- Lélerand, Lélerande{{retrèt|<small>'''en [[francês]]'''</small>}} | setoVouèbe = [https://www.lelex.fr/ lelex.fr]] | geoloc-dèpartament = En/Ârvèrgne-Rôno-Ârpes | posicion = no }} '''Les Lôyes'''<ref group="N">Ècrisont « '''Lé Lw<u>é</u>''' » en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].</ref> {{AFE|[le.ˈlwe]}}<ref group="N">Le '''[r] roulâ''' at étâ remplaciê per le '''[ʀ] râcllo''' dens la prononciacion locâla de l’[[arpetan]].</ref> (''{{lengoua|fr|Lélex}}'' {{AFE|[le.lɛks]}} en [[francês]]) est na [[Comena (France)|comuna]]<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[ˈkmu.na]}} de « '''comena''' » ''f''.</ref> [[France|francêsa]] et [[Arpetania|arpetanna]]<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[aʀ.pə.ˈtã.na]}} de « '''arpetana''' » ''a f''.</ref> de montagne du [[payis de Gês]], que sè trôve dens<ref group="V">Prononciê {{AFE|[dã]}} dens le patouès gèssien.</ref> le [[Dèpartament francês|dèpartament]] de l’[[En (dèpartament)|En]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ɛ̃]}} (l’''{{lengoua|fr|Ain}}'' en [[francês]]).</ref> en [[Règion francêsa|règion]] [[Ârvèrgne-Rôno-Ârpes]]. Los habitents du velâjo [[gentilyiço|ant nom]] ''los Lôyerand'' {{AFE|[lu lwe.ˈʀã]}} et ''les Lôyerandes'' {{AFE|[le lwe.ˈʀãd]}}<ref group="N">Ècrisont « ''lou Lwér<u>an</u>'' » et « ''lé Lwér<u>an</u>d'' » en [[Vouiquipèdia:Grafia de Confllens|grafia de Confllens]].<br />Dens le temps, la prononciacion tradicionâla ére {{AFE|[lu lwe.ˈrã]}} et {{AFE|[le lwe.ˈrãd]}}.</ref>{{,}}<ref group="V">« '''dens le temps''' » {{AFE|[dã lə ˈtã]}} ''loc adv'' est le parlament gèssien por « '''los ôtros côps''' » ''loc adv''.</ref>. == Geografia (a compllètar) == Le bôrg de la comuna sè trôve a {{unitât|900|m}} de hiôt sus na penta en-dessus la riva drêta du [[Rôno]]<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ʀuːn]}} (le ''{{lengoua|fr|Rhône}}'' en [[francês]]).</ref> u levant de la Hiôta-Chênna<ref group="T">Prononciê {{AFE|[ˌjɔː.ta ˈθɛ̃.na]}} (la ''{{lengoua|fr|Haute-Chaîne}}'' en [[francês]]).</ref> du [[massis du Jura]] diens le payis de Gês, en fllanc de la [[Frontiére entre-mié la France et la Suisse|frontiére suissa]] contre le [[canton de Geneva]]. == Toponimia == Le nom de la comuna vint probâbllament<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[pʀo.bɔ.bja.ˈmã]}} de « '''probâblament''' » ''adv''.</ref> du [[Gôlouès (lengoua)|gôlouès]] *''loku̯ā'' (« lèc »)<ref name="SetoComena">{{fr}} D’aprés cela pâge - [https://web.archive.org/web/20191024183431/https://www.lelex.fr/LELEX.html « ''Accueil > Patrimoine > Historique > LELEX'' »], sus lo seto ''www.lelex.fr'' (viu lo 12 d’octobro 2026).</ref>, qu’at balyê en [[arpetan]] le mot de payis femenin ''lôye'' (« [[rio]] »). Il est<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[j‿e]}} de « '''o est''' » ''loc v''.</ref> iqué<ref group="V">Varianta gèssiènna {{AFE|[ˈi.kɛ]}} de « '''ique''' » ''adv''.</ref> empleyê u plurâl avouéc l’articllo dèfeni. {| align="center" bgcolor="#F8F8F8" | style="border: 1px solid #999; margin-left:20px margin-right: 1em" width="360" cellpadding="8" | Atèstacions historiques (sèlèccion) ---- <small> * ''Les Loyes'' en [[1322]] ; * ''Leslay'' en [[1670]] ; * ''L’Ellex'' en [[1793]] ; * ''Lelex'' en [[1801]]. </small> |} == Cultura locâla et patrimouèno == === Endrêts et monuments === * l’égllése ''Sant-Mechiél''<ref group="T">Prononciê {{AFE|[e.ˌɡliz sã.ˈmθi]}} (l’{{lengoua|fr|église ''Saint-Michel''}} en [[francês]]).</ref> du {{s|XIX}}. === Hèraldica === [[Fichiér:Blason ville fr Lelex 01.svg|figura|gôche|100px|Le ''bllâson des Lôyes''.]] == Vér avouéc == {{Commons|Category:Lélex|''Les Lôyes''}} === Bibliografia === === Lims de defôr === * [https://www.lelex.fr/ Le seto de la comuna des Lôyes] == Notes et rèferences == === Notes === {{Rèferences|groupo=N}} === Noms d’endrêt === {{Rèferences|groupo=T}} === Vocabulèro === ==== — Enfocajon et somèro ==== # Varianta gèssiènna {{AFE|[vi]}} de « '''vêre''' » ''v''. # Varianta gèssiènna {{AFE|[ðe.ˈʃɛ̃.na]}} de « '''gèssièna''' » ''a f''. # Varianta gèssiènna {{AFE|[də.ˈɡã]}} de « '''dedens ''' » ''prèp''. ==== — Tèxto ==== {{Rèferences|groupo=V}} === Rèferences === ==== — Principâles ==== # [[Prononciacion de l’arpetan|Prononciacion]] en [[arpetan]] [[gèssien]] du pouent « '''''24. [[Touèri (Payis de Gês)|Touèri]]''''' » de l’[[Atlâs lengouistico et ètnografico du Jura et de les Ârpes de Bise|ALJA]] [[Transcripcion fonètica|retranscrita]] d’aprés la [[Alfabèt fonètico entèrnacionâl|nôrma AFE]]. # {{fr}} ''Grande encyclopédie de l’Ain. Histoire des communes de l’Ain. Le Haut-Bugey - Le Valromey - Le pays de Gex'', Le Cotiô, Horvath, 1985, {{pp.}}426-427. ==== — Toponimiques ==== # {{fr}} {{NomFrp|Èdouârd Felipon|Édouard Philipon}}, ''Dictionnaire topographique du département de l’Ain comprenant les noms de lieu anciens et modernes'', Paris, Imprimerie nationale, 1911, {{p.}}223 ([https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k367437.image liére en legne]). # {{fr}} [[Ana-Marie Vôrpâs]], {{NomFrp|Gllôdo Michiél|Claude Michel}}, ''Noms de lieux de l’Ain'', Paris, Bonneton, 1999, {{p.}}xxx. # {{fr}} Henry Suter, [http://henrysuter.ch/glossaires/topoL1.html#lelex ''Lélex''], deguens ''Noms de lieux de Suisse romande, Savoie et environs'', sus le seto ''henrysuter.ch'', 2000-2009 (viu le 17 d’octobro 2024). ==== — Suplèmentères ==== <references /> {{Palèta Comenes du payis de Gês}} {{DEFAULTSORT:Loyes Les}} [[Catègorie:Comena de l’En]] [[Catègorie:Velâjo arpetan]] [[Catègorie:Comena du payis de Gês]] pwc0xnjih147n1kvcyk6bfq5yli1dh4 Module:Balyês/Chalês/èvolucion populacion 828 21912 232320 225229 2026-10-12T01:01:32Z ChrisPtDe 22 mês’a jorn 232320 Scribunto text/plain return { -- données globales ["insee"] = "01078", ["division"] = "comena", ["nom"] = "Chalês", ["nom-dep"] = "En (dèpartament)", ["superficie"] = 8.67, -- sources associées ["sorsa1"] = "http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=7716 ", ["sorsa2"] = "https://www.insee.fr/fr/information/2383265", ["sorsa3"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=COM-01078", ["sorses"] = nil, ["recens-prem"] = 2005, [1793] = { ["pop"] = 614, ["ref"] = nil }, [1800] = { ["pop"] = 674, ["ref"] = nil }, [1806] = { ["pop"] = 587, ["ref"] = nil }, [1821] = { ["pop"] = 468, ["ref"] = nil }, [1831] = { ["pop"] = 535, ["ref"] = nil }, [1836] = { ["pop"] = 619, ["ref"] = nil }, [1841] = { ["pop"] = 640, ["ref"] = nil }, [1846] = { ["pop"] = 626, ["ref"] = nil }, [1851] = { ["pop"] = 630, ["ref"] = nil }, [1856] = { ["pop"] = 638, ["ref"] = nil }, [1861] = { ["pop"] = 603, ["ref"] = nil }, [1866] = { ["pop"] = 702, ["ref"] = nil }, [1872] = { ["pop"] = 614, ["ref"] = nil }, [1876] = { ["pop"] = 656, ["ref"] = nil }, [1881] = { ["pop"] = 682, ["ref"] = nil }, [1886] = { ["pop"] = 701, ["ref"] = nil }, [1891] = { ["pop"] = 607, ["ref"] = nil }, [1896] = { ["pop"] = 598, ["ref"] = nil }, [1901] = { ["pop"] = 636, ["ref"] = nil }, [1906] = { ["pop"] = 568, ["ref"] = nil }, [1911] = { ["pop"] = 534, ["ref"] = nil }, [1921] = { ["pop"] = 614, ["ref"] = nil }, [1926] = { ["pop"] = 655, ["ref"] = nil }, [1931] = { ["pop"] = 658, ["ref"] = nil }, [1936] = { ["pop"] = 570, ["ref"] = nil }, [1946] = { ["pop"] = 491, ["ref"] = nil }, [1954] = { ["pop"] = 473, ["ref"] = nil }, [1962] = { ["pop"] = 479, ["ref"] = nil }, [1968] = { ["pop"] = 545, ["ref"] = nil }, [1975] = { ["pop"] = 712, ["ref"] = nil }, [1982] = { ["pop"] = 817, ["ref"] = nil }, [1990] = { ["pop"] = 967, ["ref"] = nil }, [1999] = { ["pop"] = 1057, ["ref"] = nil }, [2005] = { ["pop"] = 1051, ["ref"] = nil }, [2006] = { ["pop"] = 1059, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129090?geo=COM-01078" }, [2007] = { ["pop"] = 1073, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129076?geo=COM-01078" }, [2008] = { ["pop"] = 1124, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129068?geo=COM-01078" }, [2009] = { ["pop"] = 1174, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129062?geo=COM-01078" }, [2010] = { ["pop"] = 1225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129059?geo=COM-01078" }, [2011] = { ["pop"] = 1268, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2123937?geo=COM-01078" }, [2012] = { ["pop"] = 1389, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2123878?geo=COM-01078" }, [2013] = { ["pop"] = 1385, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2021173?geo=COM-01078" }, [2014] = { ["pop"] = 1377, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2534314?geo=COM-01078" }, [2015] = { ["pop"] = 1370, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/3293086?geo=COM-01078" }, [2016] = { ["pop"] = 1450, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/3681328?geo=COM-01078" }, [2017] = { ["pop"] = 1481, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/4269674?geo=COM-01078" }, [2018] = { ["pop"] = 1518, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/5001880?geo=COM-01078" }, [2019] = { ["pop"] = 1557, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/6005800?geo=COM-01078" }, [2020] = { ["pop"] = 1597, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/6676182?geo=COM-01078" }, [2021] = { ["pop"] = 1619, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-01078" }, [2022] = { ["pop"] = 1628, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/8288323?geo=COM-01078" }, [2023] = { ["pop"] = 1632, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-01078" }, } 8di6aqz3yfop3nmtuxibwii6qke9ezm Éde:Néologismos : Histouère 12 23372 232315 231756 2026-10-11T20:13:44Z ChrisPtDe 22 /* Lista */ aponsa 232315 wikitext text/x-wiki {{Grafia RèfB pâge}} Vê-que na '''lista de néologismos sus l’histouère''' en [[Vouiquipèdia:Ortografia de rèference B|ORB]] : === Lègenda === * Los mots en <span style="color:darkorange;">'''orange'''</span> sont de corrèccions, prècisions, raponses, variantes ou ben agrantissements. * Los mots en <span style="color:green;">'''vèrd'''</span> sont de proposicions. * Los mots marcâs d’un’ètêlèta<span style="color:black;">'''*'''</span> sont de fôrmes en atendent que meritont pôt-étre na corrèccion que vindrat ples târd. === Abrèviacions === FR ([[Quenton de Fribôrg|Fribôrg]]), VD ([[Quenton de Vôd|Payis de Vôd]]), GE ([[Canton de Geneva|Geneva]]), NE ([[Canton de N’châtél|Nôchâtél]]), VS ([[Canton du Valês|Valês]]), AO ([[Vâl d’Aoûta]]), Ly ([[Liyon]]), SE ([[Sant-Etiève]]), VdG ([[Vâr-de-Giér]]). == Lista == {| class="wikitable sortable alternance" style="width:100%;" |- ! width="34%" | [[Arpetan]] !! width="51%" | [[Francês]] !! width="15%" | Sôrsa |- | <span style="color:green;">'''Alèman'''</span> ''m'', <span style="color:green;">'''Alèmana'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''alèmanico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''alèmanica'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:green;">'''Alèmania'''</span> ''f'' || <span style="color:green;">Alaman</span> ''m'', <span style="color:green;">Aléman</span> ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">alémanique</span> ''a env''<br>→ <span style="color:green;">Alémanie</span> ''f'', <span style="color:green;">var. '''Alèmanie'''</span> ''f'' || ''Dikchenéro 2013'' |- | '''Alobro<span style="color:darkorange;">jo</span>''' {{AFE|[-.ˈbrɔ.dzo, -.ðo, -.ʒo, -.ʒə, ...]}} ''m'', '''Alobroge''' {{AFE|[-.ˈbrɔ.dzə, -.ðə, -.ðɪ, -.ʒɪ, ...]}} ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Alobrogia'''</span> ''f''<br>→ '''Alobro<span style="color:darkorange;">jo</span>s''' {{AFE|[-.ˈbrɔ.dzo, -.ðo, -.ʒo, -.ʒə, ...]}} ''mpl'' || Allobroge ''m / f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Alobro<span style="color:darkorange;">ja</span>''' {{AFE|[-.ˈbrɔ.dza, -.ða, ...]}} ''f''<br><br><br>→ <span style="color:darkorange;">Allobrogie</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Alobrogie'''</span> ''f''<br>→ Allobroges ''mpl''<br><br> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003">{{fr}} {{NomFrp|Gzaviér Govèrt|Xavier Gouvert}}, ''Lexique onomasiologique des néologismes et des termes spécialisés du francoprovençal'', dedens ''Dictionnaire francoprovençal-français et français-francoprovençal'' per [[Domenico Stich]], Tonon, Le Carré, 2003, {{pp.}}421-464.</ref><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005">{{fr}} {{NomFrp|Alen Fâvro|Alain Favre}}, [[Domenico Stich]], ''Diccionèro de fata savoyârd-francês, francês-savoyârd'', Fouènant, Yoran Embanner, 2005.</ref><br>''Verèt 2023'' |- | '''Amèdê l’<span style="color:darkorange;">H</span>uétiémo''' ''loc nom m'' || Amédée VIII ''loc nom m'' <span style="color:darkorange;">(''de Savoie'')</span> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Anèccion''' ''f'' || Annexion ''f'' <span style="color:darkorange;">(''de la Savoie à la France en 1860'')</span> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Antiquitât''' ''f'' || Antiquité ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Antequitât'''</span> ''f'' ''(AO)'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''Entiquitât'''</span> ''f'' ''(Los Velârs)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''At<span style="color:darkorange;">ê</span>nien''' {{AFE|[-.te.ˈ-]}} ''m'', '''At<span style="color:darkorange;">ê</span>nièna''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''atênien'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''atênièna'''</span> ''a f''<br>→ '''Atênes''' || Athénien ''m'', Athénienne ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Atêniènna'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">athénien</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">athénienne</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''atêniènna'''</span> ''a f''<br>→ Athènes || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18''] |- | '''balyif''' ''m'' ''(bise du cârro, Romandia)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''balyâjo'''</span> ''m'' || bailli ''m'' ''(Drêt, Histouère)'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''sèchâl''' ''m'' ; <span style="color:darkorange;">'''bélo'''</span> ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">bailliage</span> ''m'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Barbâro''' ''m'', '''Barbâra''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''barbâro'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''barbâra'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Barbaria'''</span> ''f'' || Barbare ''m / f''<br>→ <span style="color:darkorange;">barbare</span> ''a env''<br>→ <span style="color:darkorange;">Barbarie</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Barbarie'''</span> ''f'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''(la) Bèla Època'''</span> ''loc nom f'' || <span style="color:darkorange;">(la) Belle Époque</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(la) Bèl’Època'''</span> ''loc nom f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003'' |- | <span style="color:darkorange;">'''bélo'''</span> {{AFE|[ˈbeː.lo]}} ''m'' || bailli ''m'', <span style="color:darkorange;">gouverneur</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">intendant</span> ''m'' ; <span style="color:darkorange;">baile</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">var. '''bâlyo'''</span> ''m'' || ''Verèt 2023'' |- | '''borgês''' ''m'' || franc-bourgeois ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''borgèsie''' ''f'' ''(Romandia)''<br><br>→ '''borgês''' ''m'', '''borgêsa''' ''f'' || combourgeoisie ''f'', citoyenneté communale ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">droit de cité</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''borjouèsie'''</span> ''f'' ''(Arbanês, Sassèl)''<br>→ <span style="color:darkorange;">citoyen</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">citoyenne</span> ''f'' <span style="color:darkorange;">(''de la commune'')</span>, <span style="color:darkorange;">var.</span> '''borjouès''' ''m'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Borguegnon''' ''m'', '''Borguegnona''' ''f''<br><br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''borguegnon'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''borguegnona'''</span> ''a f''<br><br><br>→ '''Borgogne''' ''f'' || Bourguignon ''m'', Bourguignonne ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Borguegnonna'''</span> ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Bregognon''' ''m'' ''(cârro prôcho de la Borgogne)'' ; '''Duchês''' ''m'' ''(Franche-Comtât)''<br>→ <span style="color:darkorange;">bourguignon</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">bourguignonne</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''borguegnonna'''</span> ''a f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''bregognon'''</span> ''a m'' ''(cârro prôcho de la Borgogne)'' ; <span style="color:darkorange;">'''duchês'''</span> ''a m'' ''(Franche-Comtât)''<br>→ Bourgogne ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''Bregogne'''</span> ''f'' ''(cârro prôcho de la Borgogne)'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Bregognon''' ''m'', '''Bregognona''' ''f'' ''(cârro prôcho de la Borgogne)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''bregognon'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''bregognona'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Bregogne'''</span> ''f'' || Bourguignon ''m'', Bourguignonne ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Bregognonna'''</span> ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">bourguignon</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">bourguignonne</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''bregognonna'''</span> ''a f''<br>→ Bourgogne ''f'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssan''' {{AFE|[bra.ˈ-, bre.ˈ-, brɛ.ˈ-, ...]}} ''m'', '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssana''' ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''brêssan'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''brêssana'''</span> ''a f''<br><br>→ '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssenc''' ''m'', '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssenche''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''brêssenc'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''brêssenche'''</span> ''a f''<br>→ '''Brêsse''' ''f'' || Bressan ''m'', Bressane ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ss<span style="color:darkorange;">â</span>na''' {{AFE|[bra.ˈsʲuː.nɔ, ...]}} ''f'' ''(Felyens)'', <span style="color:darkorange;">'''Brêssanna'''</span> ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssand''' ''m'' ''(Vâls, Bugê)'', '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssenc''' ''m'' ; '''Ventro-Jôno''' ''m'' ''(<small>pèj.</small>, Franche-Comtât, Bugê)''<br>→ <span style="color:darkorange;">bressan</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">bressane</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''brêssâna'''</span> ''a f'' ''(Felyens)'', <span style="color:darkorange;">'''brêssanna'''</span> ''a f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''brêssand'''</span> ''a m'' ''(Vâls, Bugê)'', <span style="color:darkorange;">'''brêssenc'''</span> ''a m''<br>→ Bressan ''m'', Bressane ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">bressan</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">bressane</span> ''a f''<br>→ Bresse ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Brêssa'''</span> {{AFE|[ˈbrɛ.sa, ...]}} ''f'' ''(Arbanês)'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssand''' {{AFE|[braj.ˈ-, ...]}} ''m'', '''Br<span style="color:darkorange;">ê</span>ssanda''' ''f'' ''(Vâls, Bugê)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''brêssand'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''brêssanda'''</span> ''a f''<br>→ '''Brêsse''' {{AFE|[ˈbraj.sɪ, ...]}} ''f'' || Bressan ''m'', Bressane ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">bressan</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">bressane</span> ''a f''<br>→ Bresse ''f'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Burgondo''' {{AFE|[bɔr.ˈ-, byr.ˈ-, ...]}} ''m'', '''Burgonda''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''burgondo'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''burgonda'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Burgondia'''</span> ''f''<br>→ '''Burgondos''' ''mpl'' || Burgonde ''m / f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">burgonde</span> ''a env''<br>→ <span style="color:darkorange;">Burgondie</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Burgondie'''</span> ''f''<br>→ Burgondes ''mpl'' (''peuple'') || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''carolingien''' ''a m'', '''carolingièna''' ''a f''<br>→ '''Carolingiens''' ''mpl'' || carolingien ''a m'', carolingienne ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''carolingiènna'''</span> ''a f''<br>→ Carolingiens ''mpl'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18''] |- | '''Cèlto''' ''m'', '''Cèlta''' ''f''<br>→ '''cèlto''' ''a m'', '''cèlta''' ''a f''<br>→ '''c<span style="color:darkorange;">è</span>ltico''' {{AFE|[sɛl.ˈ-, sel.ˈ-]}} ''a m'', '''c<span style="color:darkorange;">è</span>ltica''' ''a f'' || Celte ''m / f''<br>→ celte ''a env''<br>→ celtique ''a env'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Charlomagno''' ''m'' || Charlemagne ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Ch<span style="color:darkorange;">â</span>rlo<span style="color:darkorange;">-</span>Quint''' {{AFE|[ˈʃɑːr.-, ˈθɑːr.-, ˈʃɔːr.-, ...]}} ''m'' || Charles Quint ''loc nom m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''châtelâr''' ''m'' || forteresse ''f'', château-fort ''m'' ; <span style="color:darkorange;">châtelard</span> ''m'' <span style="color:darkorange;">(''groupe de maisons voisines d’un château ; ...'')</span>, <span style="color:darkorange;">var. '''châhtelâr, châthelâr'''</span> ''m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''châtél-fôrt''' ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''châtél-fôrt''' ''m'' || château-fort ''m'', <span style="color:darkorange;">var. '''châhtél-fôrt, châthél-fôrt'''</span> ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | <span style="color:darkorange;">'''clochiér'''</span> ''m'' ''(Morzena)'' || menhir ''m'', <span style="color:darkorange;">énorme pierre dressée</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">bloc erratique</span> ''loc nom m'' || ''Verèt 2023'' |- | '''Comena''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~-Afranchia'''</span> ''f''<br><br> || Commune ''f'' <span style="color:darkorange;">(''de Paris'')</span>, <span style="color:darkorange;">var. '''Comuna'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">Commune-Affranchie</span> ''f'' <span style="color:darkorange;">(''soulèvement de Lyon contre la Convention nationale en 1793'')</span>, <span style="color:darkorange;">var. '''Comuna-Afranchia'''</span> ''f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Comtês''' ''m'', '''Comtêsa''' ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''comtês'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''comtêsa'''</span> ''a f'' || Franc-Comtois ''m'', Franc-Comtoise ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Cuanês''' ''m'' (''autodésignation du XVII<sup><small>e</small></sup> s.'') ; '''Lop-des-Bouescs''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">franc-comtois</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">franc-comtoise</span> ''a f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''consul''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~s romens'''</span> ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''Napoléon, Premiér ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Consulat'''</span> ''m'' || consul ''m'', <span style="color:darkorange;">var. '''consulo'''</span> ''m'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) consuls romains</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) ~s romens'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">Napoléon, Premier consul</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">Consulat</span> ''m'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Verèt 2023'' |- | '''<span style="color:darkorange;">c</span>ossiôl''' {{AFE|[kɔ.ˈ-, ...]}} ''m'' ''(Sant-Etiève, Liyon, Grenoblo)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~s romens'''</span> ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Napoléon, Premiér ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:green;">'''Cossiolat'''</span> ''m'' || <span style="color:darkorange;">c</span>onsul ''m'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''<span style="color:darkorange;">c</span>ossôl''' ''m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''consul''' ''m''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">(les) consuls romains</span> ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">Napoléon, Premier consul</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">Consulat</span> ''m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''Consulat'''</span> ''m'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''cro<span style="color:darkorange;">ue</span>sâda''' {{AFE|[krwɛ.ˈ-, krwaˑi.ˈ-, krwe.ˈ-, ...]}} ''f''<br>→ '''crouesiê''' ''m'' || croisade ''f''<br><br>→ croisé ''m'' <span style="color:darkorange;">(''qui est allé en Palestine'')</span> || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Cuanês''' ''m'', '''Cuanêsa''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''cuanês'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''cuanêsa'''</span> ''a f'' || Franc-Comtois ''m'', Franc-Comtoise ''f'' (''autodésignation du XVII<sup><small>e</small></sup> s.'')<br>→ <span style="color:darkorange;">franc-comtois</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">franc-comtoise</span> ''a f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''damouesél''' ''m'' || damoiseau ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Dirèctouèr<span style="color:darkorange;">o</span>''' {{AFE|[-.ro, -.rə, ...]}} ''m'' || Directoire ''m'', <span style="color:darkorange;">var. '''Dirèctouèr'''</span> ''m'' ''(Arbanês, Èneci, Arvelâr)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''dolmèno'''</span> ''m'' ''(Arbanês, Regniér)'' || dolmen ''m'' || ''Verèt 2023'' |- | '''druid<span style="color:darkorange;">o</span>''' {{AFE|[-.do, -.də, ...]}} ''m'', '''druida''' ''f'' || druide ''m'', druidesse ''f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Duchês''' ''m'', '''Duchêsa''' ''f'' ''(Franche-Comtât)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''duchês'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''duchêsa'''</span> ''a f'' || Bourguignon ''m'', Bourguignonne ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">bourguignon</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">bourguignonne</span> ''a f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''ècuyér''' ''m'' || écuyer ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Ègipcien''' ''m'', '''Ègipcièna''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''ègipcien'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''ègipcièna'''</span> ''a f''<br>→ '''È<span style="color:darkorange;">gi</span>pt<span style="color:darkorange;">a</span>''' {{AFE|[e.ˈʒip.ta, -.ˈðip.-, ...]}} ''f'' || Égyptien ''m'', Égyptienne ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Ègipciènna'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">égyptien</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">égyptienne</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''ègipciènna'''</span> ''a f''<br>→ Égypte ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Ègipt'''</span> {{AFE|[e.ˈdzit]}} ''m'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Èmanuèl-Filibèrt''' ''m''<br>→ '''Téta de Fèr''' ''loc nom f'' || Emmanuel-Philibert ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">Tête de fer</span> ''loc nom f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''emperor''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Napoléon premiér ére ~ des Francês'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ '''emperatrice''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''emperiâl'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''emperiâla'''</span> ''a f''<br><br> || empereur ''m'', <span style="color:darkorange;">var. '''emperœr'''</span> ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">Napoléon I<sup><small>er</small></sup> était empereur des Français</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''Napoléon premiér ‘l ére emperœr des Francês'''</span> ''loc-frâsa'' ''(AO)''<br>→ impératrice ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''emperatriça'''</span> ''f'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">impérial</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">impériale</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''emperiâlo'''</span> ''a m'' ''(Arbanês, Ès, Arvelâr)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Vôterin 2019''<br>''Verèt 2023'' |- | '''empiro''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)ancian ~ romen'''</span> ''loc nom m''<br><br> || empire ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)ancien empire romain</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''(l’)ancien ~ romen'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)'' || ''Stich 2003''<br>''Vôterin 2019''<br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''Entiquitât'''</span> ''f'' ''(Los Velârs)'' || Antiquité ''f'' || ''Verèt 2023'' |- | '''època''' ''f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)~ des crouesâdes'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)~ des grantes envâsions'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)~ d’un môblo'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''a ceta ~ ‘l ére pas come ora'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''a noutra ~ on pôt pas ignoràr que...'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)architèctura de l’~ romèna'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''ceta égllése ‘l at de chapèles des èpoques difèrentes'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''fôt vivre avouéc son ~'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) grantes èpoques de l’Histouère'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) litèratura de l’~ classica, classeca'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''môblo d’~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) môdes d’una ~'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''noutra ~'''</span> ''loc nom f'' || <span style="color:darkorange;">époque</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">période historique</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">ère</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)époque des croisades</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)époque des grandes invasions</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)époque d’un meuble</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">il n’en était pas à cette époque comme aujourd’hui</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">à notre époque il n’est pas permis d’ignorer que...</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)architecture de l’époque romaine</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">cette église a des chapelles d’époques différentes</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">il faut vivre avec son époque</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) grandes époques de l’Histoire</span> ''loc nom fpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">(la) littérature de l’époque classique</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">meuble d’époque, authentiquement ancien</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) modes d’une époque</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">notre époque</span> ''loc nom f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003'' |- | '''(l’)Èscalâda''' ''f'' || <span style="color:darkorange;">(l’)</span>Escalade ''f'' <span style="color:darkorange;">(''de Genève en 1602'')</span> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''èscalâda''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''fâre n’~'''</span> ''loc v''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''tentar l’~'''</span> ''loc v'' || escalade ''f'' ''(Militèro)''<br>→ <span style="color:darkorange;">faire une escalade</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''fére una ~'''</span> ''loc v'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">tenter l’escalade</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''tentàr l’~'''</span> ''loc v'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Verèt 2023'' |- | '''Faraon''' ''m''<br>→ '''<span style="color:darkorange;">f</span>araon''' ''m'', '''<span style="color:darkorange;">f</span>araona''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~s d’Ègipta'''</span> ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''faraonèsco'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''faraonèsca'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''faraonico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''faraonica'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''faraonien'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''faraonièna'''</span> ''a f'' || Pharaon ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">ph</span>araon ''m'', <span style="color:darkorange;">ph</span>araone ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''faraonna'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) pharaons d’Égypte</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) ~s d’Ègipt'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">pharaonesque</span> ''a env''<br>→ <span style="color:darkorange;">pharaonique</span> ''a env''<br>→ <span style="color:darkorange;">pharaonien</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">pharaonienne</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''faraoniènna'''</span> ''a f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''fèodalitât''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''fèodal'''</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">'''fèodala'''</span> ''a f & f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''fèodalament'''</span> ''adv''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''fèodalismo'''</span> ''m'' || féodalité ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">féodal</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">féodale</span> ''a f & f'', <span style="color:darkorange;">var. '''fèodalo'''</span> ''a m & m'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">féodalement</span> ''adv'', <span style="color:darkorange;">var. '''fèodalamente'''</span> ''adv'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">féodalisme</span> ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''fièfo'''</span> ''m'' ''(Arbanês)'' || fief ''m'' <span style="color:darkorange;">(''domaine noble qu’un vassal tenait d’un seigneur'')</span> || ''Verèt 2023'' |- | '''Franco''' ''m'', '''Franca''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''franco'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''franca'''</span> ''a f'' || Franc ''m'', Franque ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Franc''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">franc</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">franque</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">var. '''franc'''</span> ''a m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Galês''' ''m'', '''Galêsa''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''galês'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''galêsa'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:green;">'''Gâlo'''</span> ''nom de fam m'', <span style="color:green;">'''Gâla'''</span> ''nom de fam f'' || Gaulois ''m'', Gauloise ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Gôlouès''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">gaulois</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">gauloise</span> ''a f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''gôlouès'''</span> ''a m''<br>→ <span style="color:green;">Galle</span> ''nom de fam env'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18''] |- | '''gentilyhomo''' ''m'' || gentilhomme ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Gèrman''' ''m'', '''Gèrmana''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''gèrman'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''gèrmana'''</span> ''a f''<br>→ '''Gèrmani<span style="color:darkorange;">a</span>''' {{AFE|[-.ˈnja, -.ˈni.a, ...]}} ''f'' || Germain ''m'', Germaine ''f'' <span style="color:darkorange;">(''peuple'')</span>, <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Gèrm<span style="color:darkorange;">e</span>n''' ''m'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">germain</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">germaine</span> ''a f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''gèrmen'''</span> ''a m'' ''(Arbanês)''<br>→ Germanie ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Gèrmanie''' ''f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''gèrmanico''' ''a m'', '''gèrmanica''' ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''envâsions gèrmaniques'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''lengoues gèrmaniques'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''los Burgondos, poplo ~'''</span> ''loc-frâsa''<br><br> || germanique ''a env''<br>→ <span style="color:darkorange;">invasions germaniques</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">langues germaniques</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">les Burgondes, peuple germanique</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''les Burgondos, pœplo ~'''</span> ''loc-frâsa'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Gèrm<span style="color:darkorange;">e</span>n''' {{AFE|[-.ˈmɛ̃, ...]}} ''m'', '''Gèrm<span style="color:darkorange;">è</span>na''' {{AFE|[-.ˈme.-, ...]}} ''f'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''gèrmen'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''gèrmèna'''</span> ''a f'' || Germain ''m'', Germaine ''f'' <span style="color:darkorange;">(''peuple'')</span>, <span style="color:darkorange;">var. '''Gèrmènna'''</span> ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">germain</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">germaine</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''gèrmènna'''</span> ''a f'' || ''Verèt 2023'' |- | '''Gôlouès''' ''m'', '''Gôlouèsa''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''gôlouès'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''gôlouèsa'''</span> ''a f''<br>→ '''Gôla''' ''f'' || Gaulois ''m'', Gauloise ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">gaulois</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">gauloise</span> ''a f''<br>→ Gaule ''f'', <span style="color:darkorange;">pays des Gaulois</span> ''loc nom m'' || [https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''Got'''</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">'''Gota'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''got'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''gota'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''gotico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''gotica'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''goteco'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''goteca'''</span> ''a f'' ''(AO)''<br>→ '''Gots''' ''mpl'' || <span style="color:darkorange;">Goth</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">Gothe</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">goth</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">gothe</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">gothique</span> ''a env'', <span style="color:darkorange;">var. '''goteco'''</span> ''a m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">gothique</span> ''a env''<br>→ Goths ''mpl'' (''peuple'') || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Grèco''' ''m'', '''Grèca''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''grèco'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''grèca'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)ârt ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) colonies grèques'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) rèpubliques grèques'''</span> ''loc nom fpl''<br><br>→ '''Grè<span style="color:darkorange;">ça</span>''' {{AFE|[ˈɡreː.sa, ...]}} ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''grèco-romen'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''grèco-romèna'''</span> ''a f''<br><br> || Grec ''m'', Grecque ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Grèc''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">grec</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">grecque</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''grèc'''</span> ''a m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)art grec</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) colonies grecques</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) républiques grecques</span> ''loc nom fpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) rèpubleques grèques'''</span> ''loc nom fpl'' ''(AO)''<br>→ Grèce ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Grèce''' {{AFE|[ɡreːs, ˈɡreː.sɪ, ...]}} ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">gréco-romain</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">gréco-romaine</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''grèco-romènna'''</span> ''a f'' ''(Arbanês)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Gris''' ''m'' ''(Brêsse, Franche-Comtât)'' || Français ''m'' <span style="color:darkorange;">(''soldat des XVI<sup><small>e</small></sup>-XVIII<sup><small>e</small></sup> s.'')</span> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''guèrra''' ''f''<br>→ '''~ de Cent<span style="color:darkorange;">-</span>Ans''' {{AFE|[... sɛ̃.ˈt‿ã, -.ˈt‿ɑ̃, ...]}} ''loc nom f''<br>→ '''~ d’Endèpendence''' ''loc nom f'' ''(Franche-Comtât)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) ~ de Quaranta'''</span> ''loc nom f'' ''(Arbanês)''<br><br>→ '''~ de Sèptanta''' ''loc nom f''<br><br>→ '''~ de Trenta<span style="color:darkorange;">-</span>Ans''' {{AFE|[... trɛ̃.ˈt‿ã, -.ˈt‿ɑ̃, ...]}} ''loc nom f''<br>→ '''~ du Sond<span style="color:darkorange;">è</span>rbond''' {{AFE|[... -.dɛr.ˈ-, ...]}} ''loc nom f'' ''(Romandia)''<br>→ '''~ mondiâla''' ''loc nom f''<br>→ '''guèrr<span style="color:darkorange;">es</span> de Religion''' {{AFE|[ˌɡɛːr, ˌɡɛː.rə ..., ...]}} ''loc nom fpl''<br>→ '''Granta Guèrra''' ''loc nom f''<br><br><br> || guerre ''f''<br>→ guerre de Cen<span style="color:darkorange;">t A</span>ns ''loc nom f''<br><br>→ guerre de Di<span style="color:darkorange;">x A</span>ns ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">Seconde Guerre mondiale</span> ''loc nom f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''(la) dèrriére ~'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">guerre franco-prussienne</span> ''loc nom f'', guerre de 1870 ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">guerre de Soixante-dix</span> ''loc nom f''<br>→ guerre de Trent<span style="color:darkorange;">e A</span>ns ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''~ de Trent’Ans'''</span> ''loc nom f''<br><br>→ guerre du Sonderbund ''loc nom f''<br><br>→ guerre mondiale ''loc nom f''<br>→ guerres de Religion ''loc nom fpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''guèrres de Religion, Relegion'''</span> ''loc nom f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">Première Guerre mondiale</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">Grande Guerre</span> ''loc nom f'' (''de 1914-1918''), <span style="color:darkorange;">var. '''Grant-Guèrra'''</span> ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''(la) ~ de Quatôrze'''</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">'''(l’)ôtra ~'''</span> ''loc nom f'' ''(Arbanês, Macôt)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Hèbrèo''' ''m'', '''Hèbrèa''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''hèbrèo'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''hèbrèa'''</span> ''a f''<br><br> || Hébreu ''m'', Hébreuse ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Hèbrô''' ''m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Jiu''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">hébreu</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">hébreue, hébreuse</span> ''a f'' ; <span style="color:darkorange;">hébraïque</span> ''a env'' ''(Arbanês)'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''hèbrô''' ''a m'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Hèbrô''' ''m'', '''Hèbrôsa''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) religion des ~s'''</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''la Bibla est lo lévro sacrâ des ~s'''</span> ''loc-frâsa'' || Hébreu ''m'', Hébreuse ''f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Hèbrœ''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(la) religion des Hébreux</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(la) religion, relegion des Hèbrœs'''</span> ''loc nom f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">la Bible est le livre sacré des Hébreux</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''la Bibla ‘l est lo lévro sacrâ des Hèbrœs'''</span> ''loc-frâsa'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''hèbrô''' ''a m'', '''hèbrôsa''' ''a f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(lo) poplo ~'''</span> ''loc nom m''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(‘n) ôtor ~'''</span> ''loc nom m''<br><br> || <span style="color:darkorange;">hébreu</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">hébreue, hébreuse</span> ''a f'' ; <span style="color:darkorange;">hébraïque</span> ''a env'' ''(Arbanês)'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''hèbrœ''' ''a m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(le) peuple hébreu</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''(lo) pœplo hèbrœ'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(un) auteur hébreu</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''(un) ôtœr hèbrœ'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Verèt 2023'' |- | '''Hèlvèt<span style="color:darkorange;">o</span>''' {{AFE|[-.to, -.tə, ...]}} ''m'', '''Hèlvèta''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Hèlvècia'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''hèlvètico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''hèlvètica'''</span> ''a f''<br>→ '''Hèlvèt<span style="color:darkorange;">o</span>s''' {{AFE|[-.to, -.tə, ...]}} ''mpl'' || Helvète ''m / f'', <span style="color:darkorange;">habitant, habitante de la Suisse</span> ''loc nom m / f''<br>→ <span style="color:darkorange;">Helvétie</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Hèlvècie'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">helvétique</span> ''a env''<br>→ Helvètes ''mpl'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''historien''' ''m'', '''historièna''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''historico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''historica'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''historeco'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''historeca'''</span> ''a f'' ''(AO)'' || historien ''m'', historienne ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''historiènna'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">historique</span> ''a env'', <span style="color:darkorange;">var. '''historeco'''</span> ''a m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">historique</span> ''a env'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Hombèrt de les Blanches<span style="color:darkorange;">-</span>Mans''' ''loc nom m'' || Humbert aux Blanches<span style="color:darkorange;">-</span>Mains ''loc nom m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Jiu''' ''m'', '''Jiua''' ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''jiu'''</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">'''jiua'''</span> ''a f & f''<br><br> || Juif ''m'', Juive ''f'', Hébreu ''m'', Hébreuse ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''Juif''' ''m'' ; <span style="color:darkorange;">'''Juèro'''</span> ''m'' ''(Alê)''<br>→ <span style="color:darkorange;">juif</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">juive</span> ''a f & f'', <span style="color:darkorange;">hébreu</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">hébreue, hébreuse</span> ''a f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''juif'''</span> ''a m & m'' ; <span style="color:darkorange;">'''juèro'''</span> ''a m & m'' ''(Alê)'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | <span style="color:darkorange;">'''Juèro'''</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">'''Juèra'''</span> ''f'' ''(Alê)''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''juèro'''</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">'''juèra'''</span> ''a f & f'' || Juif ''m'', Juive ''f'', Hébreu ''m'', Hébreuse ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">juif</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">juive</span> ''a f & f'', <span style="color:darkorange;">hébreu</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">hébreue, hébreuse</span> ''a f'' || ''Verèt 2023'' |- | '''Juif''' ''m'', '''Juiva''' ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''juif'''</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">'''juiva'''</span> ''a f & f''<br><br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(lo) poplo ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''quartiér ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''raça juiva'''</span> ''loc nom f'' || Juif ''m'', Juive ''f'', Hébreu ''m'', Hébreuse ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Juifo'''</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">'''Juifa, Juiva'''</span> ''f'' ''(Arbanês, La Bârma-de-Felyingi, Touno)''<br>→ <span style="color:darkorange;">juif</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">juive</span> ''a f & f'', <span style="color:darkorange;">hébreu</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">hébreue, hébreuse</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''juifo'''</span> ''a m & m'', <span style="color:darkorange;">'''juifa, juiva'''</span> ''a f & f'' ''(Arbanês, La Bârma-de-Felyingi, Touno)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(le) peuple juif</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''(lo) pœplo juif'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">quartier juif</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">race juive</span> ''loc nom f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Latin''' ''m'', '''Latina''' ''f''<br>→ '''latin''' ''a m'', '''latina''' ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) civilisacions latines'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) poplos latins'''</span> ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) veles latines'''</span> ''loc nom fpl'' || Latin ''m'', Latine ''f'', <span style="color:darkorange;">habitant du Latium</span> ''loc nom m''<br>→ latin ''a m'', latine ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) civilisations latines</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) peuples latins</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) pœplos latins'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) villes latines</span> ''loc nom fpl'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Lop-des-Bouescs''' ''m'' || Franc-Comtois ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Lotaringia''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Lotèro'''</span> ''m'' || Lotharingie ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">Lothaire</span> ''m'' <span style="color:darkorange;">(''empereur'')</span> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Louis lo Quator<span style="color:darkorange;">z</span>iémo''' ''loc nom m'' || Louis XIV ''loc nom m'' <span style="color:darkorange;">(''de France'')</span>, <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Louis lo Quatorgiémo''' ''loc nom m'' ; '''lo Quatorgiémo Louis''' ''loc nom m'' ''(<small>pèj.</small>, Franche-Comtât)'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | <span style="color:darkorange;">'''mènhiro'''</span> ''m'' ''(Arbanês)'' || menhir ''m'', <span style="color:darkorange;">énorme pierre dressée</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">bloc erratique</span> ''loc nom m'' || ''Verèt 2023'' |- | '''mèrovingien''' ''a m'', '''mèrovingièna''' ''a f''<br>→ '''Mèrovê''' ''m''<br>→ '''Mèrovingiens''' ''mpl'' || mérovingien ''a m'', mérovingienne ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''mèrovingiènna'''</span> ''a f''<br>→ Mérovée ''m''<br>→ Mérovingiens ''mpl'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18''] |- | '''mètrâl''' ''m'' || métral<span style="color:darkorange;">, mestral</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">mandier</span> ''m'' ''(Savouè, Geneva)'', <span style="color:darkorange;">mistral</span> ''m'' ''(Savouè, Dârfénât)'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Moyen<span style="color:darkorange;">-</span>Âjo''' {{AFE|[-.jɛ.ˈn‿ɑː.-, -.jɛ̃.ˈn‿ɑː.-, ...]}} ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)Antiquitât, lo ~ et los temps modèrnos'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(lo) bâs ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(lo) hiôt ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''lo gotico est ‘n ârt du ~'''</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''los humanistos partajont l’histouère en três pèriodes, l’Antiquitât ou los temps ancians, lo ~ et la Modèrnitât ou los temps modèrnos'''</span> ''loc-frâsa''<br><br> || Moyen Âge ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Meyen<span style="color:darkorange;">-</span>Âjo''' ''loc nom m''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)Antiquité, le Moyen Âge et les temps modernes</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(l’)Antequitât, lo ~ et les temps modèrnos'''</span> ''loc nom f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(le) bas Moyen Âge</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(le) haut Moyen Âge</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''(lo) hôt ~'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">le gothique est un art du Moyen Âge</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''lo goteco ‘l est un ârt du ~'''</span> ''loc-frâsa'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">les humanistes divisent l’histoire en trois périodes, l’Antiquité, le Moyen Âge et la Modernité</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''los humanistos partajont l’histouèra en três pèriodes, l’Antiquitât ou los temps anciens, le ~ et la Modèrnitât ou los temps modèrnos'''</span> ''loc-frâsa'' ''(Arbanês)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Ostrogot''' ''m'', '''Ostrogota''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''ostrogot'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''ostrogota'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) Ostrogots'''</span> ''mpl'' || Ostrogoth ''m'', Ostrogothe ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">ostrogoth</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">ostrogothe</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) Ostrogoths</span> ''mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) Ostrogots'''</span> ''mpl'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''pa<span style="color:darkorange;">c</span>an''' {{AFE|[-.ˈkã, -.ˈkɑ̃, ...]}} ''a m & m'', '''pacana''' ''a f & f''<br><br>→ '''pagan''' ''a m & m'', '''pagana''' ''a f & f''<br><br> || vilain ''a m & m'', vilaine ''a f & f'', paysan ''a m & m'', paysanne ''a f & f'' ; rustre ''a env & m / f'', <span style="color:darkorange;">var. '''pacanna'''</span> ''a f & f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''pagan''' ''a m & m'' ; '''vilen''' ''a m & m''<br>→ vilain ''a m & m'', vilaine ''a f & f'', paysan ''a m & m'', paysanne ''a f & f'' ; rustre ''a env & m / f'', <span style="color:darkorange;">var. '''paganna'''</span> ''a f & f'' || ''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''piérra de les fayes''' ''loc nom f'' || dolmen ''m'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''piérra des fayes''' ''loc nom f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''dolmèno'''</span> ''m'' ''(Arbanês, Regniér)'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''piérra fôla''' ''loc nom f'' || menhir ''m'', <span style="color:darkorange;">énorme pierre dressée</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">bloc erratique</span> ''loc nom m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''mènhiro'''</span> ''m'' ''(Arbanês)'', <span style="color:darkorange;">'''clochiér'''</span> ''m'' ''(Morzena)'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Prèhistouère''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''prèhistorico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''prèhistorica'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(de) bétyes prèhistoriques'''</span> ''loc nom fpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''sociètât ~'''</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) temps ~s'''</span> ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''prèhistoreco'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''prèhistoreca'''</span> ''a f'' ''(AO)'' || Préhistoire ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Prèhistouèra'''</span> ''f'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">préhistorique</span> ''a env'', <span style="color:darkorange;">var. '''prèhistoreco'''</span> ''a m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(des) animaux préhistoriques</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(de) bétyes prèhistoreques'''</span> ''loc nom fpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">société préhistorique</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''sociètât prèhistoreca'''</span> ''loc nom f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) temps préhistoriques</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) temps prèhistorecos'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">préhistorique</span> ''a env''<br><br> || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''pr<span style="color:darkorange;">u</span>d<span style="color:darkorange;">’</span>hom<span style="color:darkorange;">o</span>''' {{AFE|[pry.ˈdɔː.mo, prø.ˈ-, pru.ˈ-, ...]}} ''m''<br>→ <span style="color:green;">'''Prud’hom'''</span> ''nom de fam env''<br><br>→ <span style="color:green;">'''Prud’homo'''</span> ''nom de fam env''<br><br> || prud’homme ''m''<br><br>→ <span style="color:green;">Prud’hon, Prudhon, Prudon, Prudom, Proud’hon, Proudhon, Proudhom, Proudom</span> ''nom de fam env''<br>→ <span style="color:green;">Prud’homme, Prudhomme, Preud’homme, Preudhomme, Prod’homme, Prodhomme</span> ''nom de fam env'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''Ratachement'''</span> ''m'' || <span style="color:darkorange;">Rattachement</span> ''m'' <span style="color:darkorange;">(''de la Savoie à la France en 1792'')</span> || ''Verèt 2023'' |- | '''rebèlion''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ et rèvolucion'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) fllama de la ~'''</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''rèprimar la ~'''</span> ''loc v''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''sè rebèlar'''</span> ''v''<br><br> || <span style="color:darkorange;">rébellion</span> ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''rebifa'''</span> ''f'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">rébellion et révolution</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(le) flambeau de la rébellion</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''(la) flama de la ~'''</span> ''loc nom f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">réprimer la rébellion</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''rèprimàr la ~'''</span> ''loc v'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">se rebeller, se révolter, se rebiffer</span> ''v'', <span style="color:darkorange;">var. '''sè rebèlàr'''</span> ''v'' ''(AO)'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''sè rebifar''' ''v'' ''(Arbanês)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''rebêna''' ''f''<br>→ '''(la) Granta Rebêna''' ''loc nom f''<br><br>→ '''rebênâda''' ''f''<br>→ '''rebêniér''' ''m'', '''rebêniére''' ''f''<br>→ <span style="color:green;">'''sè rebênar'''</span> ''v'' || révolte ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''rèvolta''' ''f'' ; <span style="color:darkorange;">rébellion</span> ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''rebèlion''' ''f''<br>→ (la) Grande Révolte de Lyon (1529) ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">(la) Grande Rebeyne</span> ''loc nom f''<br>→ révolution ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''rèvolucion''' ''f''<br>→ mutin ''m'', mutine ''f'' ; rebelle ''m / f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''rebèlo''' ''m''<br>→ <span style="color:green;">se rebeller, se révolter, se rebiffer</span> ''v'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''sè rebèlar'''</span> ''v'' || [[viely arpetan]] *'''''rebeyna''''', dedens ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | <span style="color:darkorange;">'''rebifa'''</span> ''f'' ''(Arbanês)''<br>→ '''sè rebifar''' ''v'' || <span style="color:darkorange;">rébellion</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">se rebeller, se révolter, se rebiffer</span> ''v'', <span style="color:darkorange;">var. '''s’èrbifar'''</span> ''v'' || ''Verèt 2023'' |- | '''Rèfôrma''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ catolica'''</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''Contre-~'''</span> ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''la ~ at provocâ un schismo dens lo cristianismo'''</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''Lutèr et Carvin, los artisans de la ~'''</span> ''loc nom mpl'' || Réforme ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Rèfœrma'''</span> ''f'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">Réforme catholique</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Rèfœrma catolica'''</span> ''loc nom f'' ''(Arbanês)''<br>→ <span style="color:darkorange;">Contre-Réforme</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Contra-Rèfœrma'''</span> ''f'' ''(Arbanês)'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''~ catolica'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">la Réforme a provoqué un schisme dans le christianisme</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''la ~ ‘l at provocâ un schisma dens lo cristianismo'''</span> ''loc-frâsa'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">Luther et Calvin, les artisans de la Réforme</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''Lutèr et Calvin, les artisans de la ~'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Renèss<span style="color:darkorange;">e</span>nce''' {{AFE|[-.ˈsɛ̃s, -.ˈsɛ̃.-, ...]}} ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) ~'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''stilo ~'''</span> ''loc nom m''<br><br> || Renaissance ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Renèssança'''</span> {{AFE|[-.ˈsɑ̃.-, ...]}} ''f'' ''(Arbanês)'', <span style="color:darkorange;">'''Renèssença'''</span> {{AFE|[-.ˈsɛ̃.-, ...]}} ''f'' ''(Los Velârs)'', '''Renèssance''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(la) Renaissance</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(la) Renèssance'''</span> {{AFE|[-.ˈsã.-, ...]}} ''f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">style Renaissance</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''stilo Renèssance'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)'', <span style="color:darkorange;">'''estilo ~'''</span> ''loc nom m'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Rèsist<span style="color:darkorange;">e</span>nce''' {{AFE|[-.ˈtɛ̃s, -.ˈtɛ̃.-, -.ˈstɛ̃.-, ...]}} ''f''<br><br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) ~'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) combatents de la ~'''</span> ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''entrar dens la ~'''</span> ''loc v''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''medalye de la ~'''</span> ''loc nom f'' || Résistance ''f'' <span style="color:darkorange;">(''pendant la guerre'')</span>, <span style="color:darkorange;">var. '''Rèsistança'''</span> {{AFE|[-.ˈtɑ̃.-, ...]}} ''f'' ''(Arbanês, Blês, Entremont, Regniér)'', <span style="color:darkorange;">'''Rèsistença'''</span> {{AFE|[-.ˈtɛ̃.-, ...]}} ''f'' ''(Arbanês, Los Velârs)'', '''Rèsistance''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(la) Résistance</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) combattants de la Résistance</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) combatents de la ~'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">entrer dans la Résistance</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''entràr dens la ~'''</span> ''loc v'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">médaille de la Résistance</span> ''loc nom f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Fâvro / Stich 2005''<ref name="Fâvro2005"/><br>''Verèt 2023'' |- | <span style="color:darkorange;">'''rèsistent'''</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">'''rèsistenta'''</span> ''f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~s'''</span> ''mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~s môrts por la patria'''</span> ''loc nom mpl'' || <span style="color:darkorange;">résistant</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">résistante</span> ''f'' ; <span style="color:darkorange;">résistant à l’ennemi</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">maquisard</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">maquisarde</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''rèsistant'''</span> ''m'' ''(L’Agiéta, Entremont)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) antifascistes de la Résistance</span> ''mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) résistants morts pour la patrie</span> ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) ~s môrts por la patria'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Verèt 2023'' |- | '''rèvolta''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ organisâye'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ populèra'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''brâmo, cri, gèsto de ~'''</span> ''loc nom m''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''èsprit de ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''ètofar na ~'''</span> ''loc v''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''poplo en ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''poussar, encitar a la ~'''</span> ''loc v''<br><br> || révolte ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">révolte organisée</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">révolte populaire</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">cri, geste de révolte</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''crio, gèsto de ~'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">esprit de révolte</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">étouffer une révolte</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''ètofàr una ~'''</span> ''loc v'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">peuple en révolte</span> ''loc nom m'', <span style="color:darkorange;">var. '''pœplo en ~'''</span> ''loc nom m'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">pousser, inciter à la révolte</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''poussiér, encitàr a la ~'''</span> ''loc v'' ''(AO)'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''rèvolucion''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ dens la sociètât'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ et luta de cllâssa'''</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) ~ francêsa'''</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">'''(la) Rèvolucion'''</span> ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ libèrâla, sociâla, socialista'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) ~ russa'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~s politiques'''</span> ''loc nom fpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''payis en ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''se les chouses chanjont pas, vint fôr na ~'''</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''u temps de la ~'''</span> ''loc adv'' || révolution ''f'' ; <span style="color:darkorange;">grand désordre</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">révolution dans la société</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">révolution et lutte de classe</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''~ et luta de clâsse'''</span> ''loc nom f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(la) révolution française</span> ''loc nom f''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">révolution libérale, sociale, socialiste</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(la) révolution russe</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">révolutions politiques</span> ''loc nom fpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''~s poleteques'''</span> ''loc nom fpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">pays en révolution</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">si les choses ne changent pas, nous allons avoir la révolution</span> ''loc-frâsa'', <span style="color:darkorange;">var. '''se les bagues chanjont pas, vint fôra una ~'''</span> ''loc-frâsa'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">au temps de la révolution</span> ''loc adv'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Romen''' ''m'', '''Romèna''' ''f''<br><br>→ '''romen''' ''a m'', '''romèna''' ''a f'' || Romain ''m'', Romaine ''f'', <span style="color:darkorange;">habitant, habitante de Rome</span> ''loc nom m / f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Romènna'''</span> ''f''<br>→ romain ''a m'', romaine ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''romènna'''</span> ''a f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Sant-Empiro''' ''m''<br>→ '''~ romen gèrmanico''' ''loc nom m'' || Saint-Empire ''m'', <span style="color:darkorange;">var. '''Sent-Empiro'''</span> ''m''<br>→ Saint-Empire romain germanique ''loc nom m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''S<span style="color:darkorange;">chv</span>ède''' {{AFE|[ʃveːd, ˈʃveː.də]}} ''m'' ''(Brêsse, Franche-Comtât)'' || Suédois ''m'' (''soldat'') || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''sèchâl''' ''m'' ''(mié-jorn du cârro)'' || bailli ''m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''balyif''' ''m'' || [[viely arpetan]] *'''''seschal''''', dedens ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Sègusiavo''' ''m'', '''Sègusiava''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''sègusiavo'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''sègusiava'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Sègusiavia'''</span> ''f'' || Ségusiave ''m / f''<br>→ <span style="color:darkorange;">ségusiave</span> ''a env''<br>→ <span style="color:darkorange;">Ségusiavie</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Sègusiavie'''</span> ''f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''sè rèvoltar''' ''v''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ contre lo povêr'''</span> ''loc v''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ contre quârqu’un'''</span> ''loc v'' || se révolter ''v'', <span style="color:darkorange;">var. '''sè rèvoltàr'''</span> ''v'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">se révolter contre le pouvoir</span> ''loc v'', <span style="color:darkorange;">var. '''~ contre lo povouèr'''</span> ''loc v'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">se révolter contre quelqu’un</span> ''loc v'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003'' |- | '''sèrf''' ''a m & m'', '''sèrva''' ''a f & f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''~ de côrp'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''sèrvâjo'''</span> ''m'' || serf ''a m & m'', serve ''a f & f''<br>→ <span style="color:darkorange;">serf de corps</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">servage</span> ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''Sparciat<span style="color:darkorange;">o</span>''' {{AFE|[-.to, -.tə, ...]}} ''m'', '''Sparciata''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''sparciato'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''sparciata'''</span> ''a f''<br>→ '''Sparta''' || Spartiate ''m / f'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Esparciato''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">spartiate</span> ''a env'', <span style="color:darkorange;">var. '''esparciato'''</span> ''a m''<br>→ Sparte <span style="color:darkorange;">(''grecque ancienne'')</span> || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18'']<br>''Verèt 2023'' |- | '''Suèdouès''' ''m'', '''Suèdouèsa''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''suèdouès'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''suèdouèsa'''</span> ''a f''<br>→ '''Suèdouès''' ''m''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''Suèda'''</span> ''f'' || Suédois ''m'', Suédoise ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">suédois</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">suédoise</span> ''a f''<br>→ Suédois ''m'' (''soldat''), <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''S<span style="color:darkorange;">chv</span>ède''' {{AFE|[ʃveːd, ˈʃveː.də]}} ''m'' ''(Brêsse, Franche-Comtât)''<br>→ <span style="color:darkorange;">Suède</span> ''f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''tegnura''' ''f'' || fief ''m'', <span style="color:darkorange;">var.</span> '''tenura''' ''f'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''fièfo'''</span> ''m'' ''(Arbanês)'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''temps''' ''mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~ de les crouesâdes'''</span> ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~ de les grantes envâsions'''</span> ''loc nom mpl''<br>→ '''<span style="color:darkorange;">(los)</span> ~ <span style="color:darkorange;">d’ora</span>''' ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(lo) ~ d’un môblo'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los)</span> ~ modèrnos''' ''loc nom mpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) ~ primèros'''</span> ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''a cél ~-que o ére pas coment ora'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''a noutron ~ pôvont pas ignorar que...'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(l’)architèctura des ~ romens'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''cel’égllése at de chapèles de ~ difèrents'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''fôt vivre avouéc son ~'''</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(los) grants ~ de l’Histouère'''</span> ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(la) litèratura des ~ cllassicos'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''môblo de ~'''</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''(les) môdes d’un ~'''</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''noutron ~'''</span> ''loc nom m'' || <span style="color:darkorange;">époque</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">période historique</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">ère</span> ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''tiemps'''</span> ''mpl'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> '''època''' ''f'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)époque des croisades</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(los) ~ des crouesâdes'''</span> ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)époque des grandes invasions</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(los) ~ des grantes envâsions'''</span> ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)</span>époque contemporaine ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(los)</span> ~ actuâls<span style="color:darkorange;">, actuèls</span>''' ''loc nom mpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)époque d’un meuble</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les)</span> temps modernes ''loc nom mpl'', <span style="color:darkorange;">var. '''(les) ~ modèrnos'''</span> ''loc nom mpl'' ''(AO)''<br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)ère, époque primaire</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">il n’en était pas à cette époque comme aujourd’hui</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">à notre époque il n’est pas permis d’ignorer que...</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">(l’)architecture de l’époque romaine</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">cette église a des chapelles d’époques différentes</span> ''loc-frâsa''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">il faut vivre avec son époque</span> ''loc-frâsa''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) grandes époques de l’Histoire</span> ''loc nom fpl''<br><br>→ <span style="color:darkorange;">(la) littérature de l’époque classique</span> ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''(la) litèratura des ~ classicos'''</span> ''loc nom f''<br>→ <span style="color:darkorange;">meuble d’époque, authentiquement ancien</span> ''loc nom m''<br>→ <span style="color:darkorange;">(les) modes d’une époque</span> ''loc nom fpl''<br>→ <span style="color:darkorange;">notre époque</span> ''loc nom f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |- | '''tornament''' ''m'' || tournoi ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18''] |- | '''Tuche''' ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''tuche'''</span> ''a env'' || <span style="color:darkorange;">Alaman</span> ''m'', <span style="color:darkorange;">Aléman</span> ''m'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:green;">'''Alèman'''</span> ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">alémanique</span> ''a env'', <span style="color:red;"><u>'''étot :'''</u></span> <span style="color:darkorange;">'''alèmanico'''</span> ''a m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''vela franche''' ''loc nom f'' || ville libre ''loc nom f'', <span style="color:darkorange;">var. '''vila franche,</span> viala franche''' ''loc nom f'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Ventro-Jôno''' ''m'' ''(<small>pèj.</small>, Franche-Comtât, Bugê)'' || Bressan ''m'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/> |- | '''Vesigot''' ''m'', '''Vesigota''' ''f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''vesigot'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''vesigota'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''vesigotico'''</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">'''vesigotica'''</span> ''a f''<br>→ <span style="color:darkorange;">'''Vesigots'''</span> ''mpl'' || Wisigoth ''m'', Wisigothe ''f'', <span style="color:darkorange;">var. '''Visigot'''</span> ''m''<br>→ <span style="color:darkorange;">wisigoth</span> ''a m'', <span style="color:darkorange;">wisigothe</span> ''a f'', <span style="color:darkorange;">var. '''visigot'''</span> ''a m''<br>→ <span style="color:darkorange;">wisigothique</span> ''a env'', <span style="color:darkorange;">var. '''visigotico'''</span> ''a m''<br>→ Wisigoths ''mpl'' (''peuple''), <span style="color:darkorange;">var.</span> '''Visigots''' ''mpl'' || ''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>[https://www.arpitania.eu/aca/documents/Stich/ORB%204.9.18.docx ''ORB 4.9.18''] |- | '''vilen''' ''a m & m'', '''vilêna''' ''a f & f'' || vilain ''a m & m'', vilaine ''a f & f'', paysan ''a m & m'', paysanne ''a f & f'' || ''Chenâl / Vôterin 1997''<br>''Stich 2003''<br>''Govèrt 2003''<ref name="Govèrt2003"/><br>''Verèt 2023'' |} === Rèferences === <references /> seyak4lidr44b6xq8liga8sgqrak1xg Vouiquipèdia:Émâge du jorn/11 d’octobro 2026 4 23708 232314 232251 2026-10-11T19:24:00Z ChrisPtDe 22 corrèccion 232314 wikitext text/x-wiki {{Émâge du jorn|Gare de Paris-Saint-Lazare 001.jpg|l=3842|h=2663|La ''[[gâra de Paris-Sent-Lazaro]]''.}}<noinclude> [[Catègorie:Émâge du jorn|{{SUBPAGENAME}}]] </noinclude> rfsdnq501zbu4z1t19k38vwdugygxrq Module:Balyês/Les Lôyes/èvolucion populacion 828 23712 232321 2026-10-12T01:01:39Z ChrisPtDe 22 Pâge fêta avouéc « return { -- données globales ["insee"] = "01210", ["division"] = "comena", ["nom"] = "Les Lôyes", ["nom-dep"] = "En (dèpartament)", ["superficie"] = 17.63, -- sources associées ["sorsa1"] = "http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19145 ", ["sorsa2"] = "https://www.insee.fr/fr/information/2383265", ["sorsa3"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=COM-01210", ["sorses"] = nil, ["recens-prem"] = 2008,... » 232321 Scribunto text/plain return { -- données globales ["insee"] = "01210", ["division"] = "comena", ["nom"] = "Les Lôyes", ["nom-dep"] = "En (dèpartament)", ["superficie"] = 17.63, -- sources associées ["sorsa1"] = "http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=19145 ", ["sorsa2"] = "https://www.insee.fr/fr/information/2383265", ["sorsa3"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=COM-01210", ["sorses"] = nil, ["recens-prem"] = 2008, [1793] = { ["pop"] = 782, ["ref"] = nil }, [1800] = { ["pop"] = 794, ["ref"] = nil }, [1806] = { ["pop"] = 796, ["ref"] = nil }, [1821] = { ["pop"] = 512, ["ref"] = nil }, [1831] = { ["pop"] = 578, ["ref"] = nil }, [1836] = { ["pop"] = 563, ["ref"] = nil }, [1841] = { ["pop"] = 558, ["ref"] = nil }, [1846] = { ["pop"] = 529, ["ref"] = nil }, [1851] = { ["pop"] = 540, ["ref"] = nil }, [1856] = { ["pop"] = 530, ["ref"] = nil }, [1861] = { ["pop"] = 521, ["ref"] = nil }, [1866] = { ["pop"] = 546, ["ref"] = nil }, [1872] = { ["pop"] = 541, ["ref"] = nil }, [1876] = { ["pop"] = 520, ["ref"] = nil }, [1881] = { ["pop"] = 525, ["ref"] = nil }, [1886] = { ["pop"] = 518, ["ref"] = nil }, [1891] = { ["pop"] = 492, ["ref"] = nil }, [1896] = { ["pop"] = 485, ["ref"] = nil }, [1901] = { ["pop"] = 488, ["ref"] = nil }, [1906] = { ["pop"] = 484, ["ref"] = nil }, [1911] = { ["pop"] = 480, ["ref"] = nil }, [1921] = { ["pop"] = 382, ["ref"] = nil }, [1926] = { ["pop"] = 346, ["ref"] = nil }, [1931] = { ["pop"] = 280, ["ref"] = nil }, [1936] = { ["pop"] = 261, ["ref"] = nil }, [1946] = { ["pop"] = 189, ["ref"] = nil }, [1954] = { ["pop"] = 169, ["ref"] = nil }, [1962] = { ["pop"] = 156, ["ref"] = nil }, [1968] = { ["pop"] = 184, ["ref"] = nil }, [1975] = { ["pop"] = 183, ["ref"] = nil }, [1982] = { ["pop"] = 203, ["ref"] = nil }, [1990] = { ["pop"] = 232, ["ref"] = nil }, [1999] = { ["pop"] = 221, ["ref"] = nil }, [2006] = { ["pop"] = 225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129090?geo=COM-01210" }, [2007] = { ["pop"] = 225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129076?geo=COM-01210" }, [2008] = { ["pop"] = 225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129068?geo=COM-01210" }, [2009] = { ["pop"] = 225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129062?geo=COM-01210" }, [2010] = { ["pop"] = 225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2129059?geo=COM-01210" }, [2011] = { ["pop"] = 227, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2123937?geo=COM-01210" }, [2012] = { ["pop"] = 229, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2123878?geo=COM-01210" }, [2013] = { ["pop"] = 231, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2021173?geo=COM-01210" }, [2014] = { ["pop"] = 238, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/2534314?geo=COM-01210" }, [2015] = { ["pop"] = 227, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/3293086?geo=COM-01210" }, [2016] = { ["pop"] = 225, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/3681328?geo=COM-01210" }, [2017] = { ["pop"] = 227, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/4269674?geo=COM-01210" }, [2018] = { ["pop"] = 229, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/5001880?geo=COM-01210" }, [2019] = { ["pop"] = 228, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/6005800?geo=COM-01210" }, [2020] = { ["pop"] = 231, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/6676182?geo=COM-01210" }, [2021] = { ["pop"] = 230, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-01210" }, [2022] = { ["pop"] = 236, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/8288323?geo=COM-01210" }, [2023] = { ["pop"] = 241, ["ref"] = "https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-01210" }, } fo1k6vuh3ftbbpg2jsk36cnzgvq8vua