Vichipedie furwiki https://fur.wikipedia.org/wiki/Pagjine_princip%C3%A2l MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Speciâl Discussion Utent Discussion utent Vichipedie Discussion Vichipedie Figure Discussion figure MediaWiki Discussion MediaWiki Model Discussion model Jutori Discussion jutori Categorie Discussion categorie TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento Vichipedie:Liste dai articui che dutis lis vichipedîs a varessin di vê 4 89 185456 185384 2026-08-09T14:13:11Z Santefoscje73 11500 /* Artiscj */ 185456 wikitext text/x-wiki Ca e je une '''liste di articui''' impuartants '''che varessin di jessi inte''' nestre '''[[Vichipedie furlane|Vichipedie]]'''. Se tu vuelis scrivi alc, tu puedis sielzi une vôs di cheste liste, magari tradusint un toc de [[Vichipedie taliane|Wikipedia par talian]] o di chê par [[Vichipedie inglese|inglês]] o inte lenghe che tu preferissis. == [[Biografiis]] == === Musiciscj === # [[Johann Sebastian Bach]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] # [[Richard Wagner]] # [[Arnold Schönberg]] # [[John Cage]] === Esploradôrs === # [[Roald Amundsen]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristoforo Colombo]] # [[James Cook]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Leif Ericsson]] # [[Vasco da Gama]] # [[Edmund Hilary]] # [[Fernão de Magalhães]] # [[Marco Polo]] # [[Zheng He]] === Inventôrs e sienziâts === # [[Archimedes]] # [[Carl Benz]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Marie Curie]] # [[Charles Darwin]] # [[Albert Einstein]] # [[Thomas Alva Edison]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Henry Ford]] # [[Sigmund Freud]] # [[Galileo Galilei]] # [[Johann Gutenberg]] # [[Edward Jenner]] # [[Johannes Kepler]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Carolus Linnaeus]] # [[Isaac Newton]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Fradis Wright]] # [[Richard Buckminster Fuller]] # [[Ole Christensen Roemer]] # [[Tycho Brahe]] # [[Hans Christian Oersted]] # [[Niels Bohr]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Ernest Rutherford]] === Matematics === # [[Leonhard Euler]] # [[Jean Baptiste Joseph Fourier]] # [[Karl Friedrich Gauss]] # [[Kurt Gödel]] # [[David Hilbert]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Gottfried Leibniz]] # [[Georg Friedrich Bernhard Riemann]] # [[Talêt]] === Scritôrs e pensadôrs === # [[Aristotel]] # [[Isaac Asimov]] # [[Augustin di Ipone]] # [[Matsuo Basho]] # [[Dante Alighieri]] # [[Rene Descartes]] # [[Fëdor Dostoevskij]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[Erodot]] # [[Ipocrat]] # [[Omêr]] # [[Immanuel Kant]] # [[Lao Tzu]] # [[Li Po]] # [[Martin Lutêr]] # [[Martin Luther King]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[George Orwell]] # [[Platon]] # [[Pitagore]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Bertrand Russell]] # [[William Shakespeare]] # [[Adam Smith]] # [[Socrate]] # [[Sun Tzu]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Tu Fu]] # [[Thomas Aquinas]] # [[Virgjli]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Zeami Motokiyo]] # [[Confuci]] # [[Sima Qian]] === Artiscj === # [[Michêlagnul]] # [[Paul Cezanne]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Katsushika Hokusai]] # [[Claude Monet]] # [[Pablo Picasso]] # [[Jackson Pollock]] # [[Nicolas Poussin]] # [[August Rodin]] # [[Rafael]] # [[Caravaggio]] # [[Andy Warhol]] === Politics dal passât === # [[Akbar il Grant]] # [[Lissandri il Grant]] # [[Yasser Arafat]] # [[Kemal Atatürk]] # [[Cesar Augustus]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Simón Bolívar]] # [[Carli il Grant]] # [[Winston Churchill]] # [[Cleopatre]] # [[Gai Juli Cesar]] # [[Franz Ferdinand]] # [[Mohandas Gandhi]] # [[Charles de Gaulle]] # [[Genghis Khan]] # [[Che Guevara]] # [[Hammurabi]] # [[Anibal]] # [[Hirohito]] # [[Adolf Hitler]] # [[Thomas Jefferson]] # [[Lenin]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Napoleon Bonaparte]] # [[Nelson Mandela]] # [[Mao Tse-tung]] # [[Benito Mussolini]] # [[Napoleon I]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Pieri il Grant]] # [[Pol Pot]] # [[Franklin Delano Roosevelt]] # [[Saladin]] # [[Shaka Zulu]] # [[Taur Sentât]] # [[Josef Stalin]] # [[Tamerlane]] # [[Lev Trockji]] # [[Harry Truman]] # [[Regjine Vitorie]] # [[George Washington]] # [[Vielm I]] # [[Qin Shihuang]] # [[Hastings Kamuzu Banda]] === Politics modernis === # [[Kofi Annan]] # [[Sandro Pertini]] # [[Aldo Moro]] # [[Tony Blair]] # [[George W. Bush]] # [[Fidel Castro]] # [[Jacques Chirac]] # [[Nelson Mandela]] # [[Enrico Berlinguer]] # [[Vladimir Putin]] # [[Gerhard Schröder]] # [[Regjine Bete II]] # [[Pape Zuan Pauli II]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Mahatir Bin Muhammad]] === Feminis === #[[Cleopatre]] #[[Hildegard von Bingen]] #[[Indira Gandhi]] #[[Sojourner Truth]] #[[Germaine Greer]] #[[Gro Harlem Brundtland]] #[[Semiramis]] #[[Nefertiti]] #[[Catarine la Grande]] #[[Regjine Bete I]] #[[Regjine Vitorie]] #[[Regjine Liliuokalani]] #[[Makeda, Regjine di Saba]] #[[Kaahumanu]] #[[Zuane dal Arc]] #[[Rachel Carson]] #[[Marie Curie]] #[[Amelia Earhart]] #[[Emma Goldman]] #[[Mary Harris]] #[[Frida Kahlo]] #[[Helen Keller]] #[[Rosa Luxemburg]] #[[Golda Meir]] #[[Florence Nightingale]] #[[Rosa Parks]] #[[Cixi]] (Tse Hsi, Tz'u-hsi) (La Vedue Imperadore de Cine, 1835 - 1908) #[[Eva Peron]] #[[Eleanor Roosevelt]] #[[Sappho]] #[[Harriet Tubman]] #[[Mary Wollstonecraft]] #[[Mary Dyer]] === [[Computer]]s e [[Internet]] === # [[Tim Berners-Lee]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Donald Knuth]] # [[Richard Stallman]] # [[Alan Turing]] # [[Linus Torvalds]] === Teroriscj === #[[Gavrilo Princip]] #[[Osama bin Laden]] == Nazions, leçs, politiche == # Une frase e une tabele par ducj i paîs in cheste liste (203 articui): [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries] # [[Constituzion]] # [[Declarazion dai dirits dal om]] # [[Dirit]] # [[Magna Carta]] # [[Levitic]] # [[Manifest dal partît comunist]] == Alimentârs == # [[Agricolture]] # [[Vuardi]] # [[Pan]] # [[Formadi]] # [[Cjocolate]] # [[Coton]] # [[Mîl]] # [[Pomis]] ## [[Miluç]] ## [[Banane]] ## [[Ue]] ## [[Limon]] ## [[Naranç]] # [[Blave]] # [[Vene]] # [[Cjartofule]] # [[Rîs]] # [[Sorc di scovul]] # [[Soie]] # [[Zucar]] # [[Tabac]] # [[Verdure]] # [[Forment]] === Bevandis === # [[Alcul]] ## [[Bire]] ## [[Vin]] # [[Cole]] # [[Cafè]] # [[Te]] # [[Aghe]] # [[Lat]] == Gjeografie == # [[Siencis de tiere]] === Continents === Almancul trê frasis par ogni continent # [[Afriche]] # [[Americhe dal Nord]] # [[Americhe dal Sud]] # [[Antartic]] # [[Asie]] # [[Europe]] # [[Oceanie]] === Altris regjons === # [[Americhe Latine|Americhe latine]] # [[Medi orient]] # [[Oceanie]] === [[Citât]]s principalis === # [[Aten]] # [[Bangkok]] # [[Pechin]] # [[Berlin]] # [[Bombay]] # [[Brussels]] # [[El Cairo]] # [[Hong Kong]] # [[Istanbul]] # [[Jakarta]] # [[Jerusalem]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Londre]] # [[Los Angeles]] # [[Manila]] # [[Madrid]] # [[La Meche]] # [[Citât dal Messic]] # [[Mosche]] # [[New York]] # [[Parîs]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Rome]] # [[Seoul]] # [[Shanghai]] # [[Singapôr]] # [[Sant Pieriburc]] # [[Sydney]] # [[Tokyo]] # [[Toronto]] # [[Viene]] # [[Varsavie]] # [[Washington]] === Monedis === # [[Dolar]] # [[Sterline britaniche]] # [[Euro]] # [[Yen]] # [[Renminbi]] # [[Rupie]] # [[Rubl]] === Vôs gjeografichis === # [[Capitâl]] # [[Citât]] # [[Continent]] # [[Desert]] # [[Ocean]] # [[Foreste pluviâl]] # [[Flum]] # [[Mâr]] # [[Vulcan]] === Lûcs gjeografic === # [[Alps]] # [[Rio des Amazonis]] # [[Andis]] # [[Ocean Artic]] # [[Ocean Atlantic]] # [[Balcans]] # [[Mâr Baltic]] # [[Mâr Neri]] # [[Californie]] # [[Grande Bariere Coraline]] # [[Grancj Lâcs]] # [[Grande Val dal Rift]] # [[Himalaya]] # [[Ocean Indian]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mâr Mediterani]] # [[Flum Mississippi]] # [[Everest]] # [[Salts di aghe dal Niagara]] # [[Nîl]] # [[Pôl Nord]] # [[Mâr dal Nord]] # [[Ocean Pacific]] # [[Cjanâl di Panama]] # [[Montagnis di Cret]] # [[Desert dal Sahara]] # [[Scozie]] # [[Pôl Sud]] # [[Ocean Antartic]] # [[Cjanâl di Suez]] # [[Lâc Tanganyika]] # [[Lâc Titicaca]] # [[Lâc Vitorie]] # [[Gales]] == Storie == Almancul 5 frasis su: # [[Dinosaur]] # [[Etât de Piere|Etât de piere]] # [[Etât dal Bronç|Etât dal bronç]] # [[Sumêrs]] # [[Antîc Egjit]] # [[Etât dal Fier|Etât dal fier]] # [[Antighe Grecie]] # [[Rome antighe]] # [[Bizantins]] # [[Etât di mieç]] # [[Vichincs]] # [[Crosadis]] # [[Grant scisme]] # [[Peste Nere]] # [[Rinassiment]] # [[Riforme Protestante]] # [[Scuvierte des Americhis]] # [[Maya|Mayas]] # [[Aztecs]] # [[Incas]] # [[Incuisizion|Le Sacre Incuisizion]] # [[Sacri Roman Imperi]] # [[Vuere civîl inglese]] # [[Imperi inglês]] # [[Sclavitût]] # [[Iluminisim|etât dai lums]] # [[Rivoluzion francese]] # [[Rivoluzion industriâl]] # [[Vuere civîl merecane]] # [[Vuere francese prussiane]] # [[Colonialisim in Afriche]] # [[Restaurazion Meiji]] # [[Prime vuere mondiâl]] # [[Rivoluzion russe]] # [[Vuere civîl russe]] # [[Union Sovietiche]] # [[Vuere di Spagne|Vuere civîl spagnole]] # [[Seconde vuere mondiâl]] # [[Shoah]] # [[Vuere frêde]] # [[Vuere di Coree]] # [[Invasion sovietiche dal Afghanistan]] # [[Concuiste dal Spazi]] # [[Vuere dal Vietnam]] # [[Apartheid]] # [[Prime vuere dal Golf]] # [[Dinastie Ming]] # [[Dinastie Qing]] # [[Archeologjie]] # [[Vuere]] == [[Politiche]] == # [[Anarchisim]] # [[Capitalisim]] # [[Comunisim]] # [[Democrazie]] # [[Ditature]] # [[Fassisim]] # [[Feminisim]] # [[Fondamentalisim]] # [[Globalizazion]] # [[Imperialisim]] # [[Liberalisim]] # [[Monarchie]] # [[Nazionalisim]] # [[Razisim]] # [[Republiche]] # [[Socialisim]] # [[Separazion dai podès]] ## [[Judiziari]] ## [[Legjislatîf]] ## [[Esecutîf]] # [[Partît politic]] == [[Om]] == # [[Abort]] # [[Control des nassitis]] # [[Pene di muart]] # [[Omosessualitât]] # [[Dirits dal om]] # [[Sessisim]] == Internazionâl == # [[ASEAN]] # [[Leghe arape]] # [[Diplomazie]] # [[Union Europeane]] # [[Libertât]] # [[FMI]] # [[NATO]] # [[Premi Nobel]] # [[Zûcs olimpics]] # [[OPEC]] # [[Crôs rosse]] # [[Nazions unidis]] ## [[Organizazion mondiâl de sanitât]] ## [[UNICEF]] ## [[UNESCO]] == Religjion == # [[Religjon]] # [[Baha'i]] ## [[Báb]] ## [[Bahá'u'lláh]] # [[Budisim]] ## [[Gautama Buddha]] # [[Cristianisim]] ## [[Jesu Crist]] ## [[Pape]] ## [[Glesie]] ## [[Protestantisim]] # [[Confucianisim]] ## [[Confucius]] # [[Diu]] # [[Induisim]] ## [[Brahma]] ## [[Vishnu]] ## [[Siva]] # [[Islam]] ## [[Ali]] ## [[Maomet]] ## [[Moschee]] ## [[Omar]] ## [[La Meche]] # [[Jainisim]] # [[Ebraisim]] ## [[Mosè]] ## [[Sinagoghe]] # [[Mitologjie]] ## [[Mitologjie greche]] # [[Sintoisim]] # [[Sikhisim]] ## [[Nanak]] # [[Spirt]] # [[Taoisim]] # [[Voodo]] # [[Zoroastrianisim]] ## [[Zoroastr]] Vôs no religjiosis: # [[Agnosticisim]] # [[Ateisim]] # [[Umanisim]] == [[Culture]] == # [[Art]] ## [[Architeture]] ## [[Piture]] ## [[Sculture]] # [[Astrologjie]] # [[Libri]] # [[Culture]] # [[Bal]] # [[Film]] ## [[Atôrs]] ### [[Charlie Chaplin]] ### [[I fradis Marx]] ### [[Humphrey Bogart]] ### [[Marilyn Monroe]] ## [[Regjiscj]] ### [[Woody Allen]] ### [[Ingmar Bergman]] ### [[Walt Disney]] ### [[Akira Kurosawa]] ### [[Alfred Hitchcock]] ### [[Stanley Kubrick]] # [[Zûc di azart]] # [[Zûc]] ## [[Scacs]] ## [[Go]] ## [[Mancala]] ## [[Dame]] ## [[Backgammon]] ## [[Zûcs di cjartis]] ## [[Dadui]] # [[Leterature]] ## [[Libris impuartants]] ### [[Biblie]] ### [[Don Quixote]] ### [[Gilgamesh]] ### [[Iliad]] ### [[Mahabharata]] ### [[Odissee]] ### [[Amlet]] ### [[Il principe (Macchiavelli)]] ### [[Coran]] ### [[La Republiche (Platon)]] ### [[Lis mil e une gnot]] ## [[Poesie]] ## [[Fantasience]] # [[Musiche]] ## [[CD]] ## [[Musiche classiche]] ## [[Musiche jazz|Jazz]] ## [[Opera]] ## [[Musiche pop]] ### [[Buddy Holly]] ### [[Elvis Presley]] ## [[Musiche rock|Rock]] ### [[Jimi Hendrix]] ### [[Beatles]] ### [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] ## [[Musiche folk]] # [[Struments musicai]] ## [[Batarie (strument musicâl)|Batarie]] ## [[Flaut]] ## [[Ghitare]] ## [[Piano]] ## [[Struments a cuarde]] ## [[Trombe]] ## [[Viulin]] ## [[Sivilot]] # [[Radio]] # [[Television]] # [[Teatri]] ## [[Teatri Noh]] # [[Turisim]] == Siencis == === Astronomie === # [[Astronomie]] # [[Asteroits]] # [[Big Bang]] # [[Buse nere]] # [[Comete]] # [[Tiere]] # [[Galassie]] # [[Jupiter (planet)|Jupiter]] # [[An lûs]] # [[Mart]] # [[Mercuri (planet)|Mercuri]] # [[Stradalbe]] # [[Lune]] # [[Netun (planet)|Netun]] # [[Planet]] # [[Pluton (planet)|Pluton]] # [[Saturni (planet)|Saturni]] # [[Sisteme solâr]] # [[Stele]] # [[Soreli]] # [[Uran (planet)|Uran]] # [[Bielestele]] === Biologjie === # [[Biologjie]] ==== Entitâts biologjichis ==== # [[DNA]] # [[Enzim]] # [[Proteine]] ==== Anatomie dai mamifars ==== # [[Sisteme digjestîf]] ## [[Intestin grant]] ## [[Intestin piçul]] ## [[Fiât]] # [[Sisteme respiratôr]] ## [[Polmons]] # [[Sisteme scheletric]] # [[Gnervadure]] ## [[Cerviel]] ## [[Sisteme sensoriâl]] ### [[Sisteme ulditîf]] #### [[Orele]] ### [[Sisteme visîf]] #### [[Voli]] ### [[Sisteme olfatîf]] ### [[Sisteme gustatîf]] # [[Sisteme endocrin]] # [[Sisteme circolatôr]] ## [[Sanc]] ## [[Cûr]] # [[Sisteme riprodutîf]] ## [[Bighe]] ## [[Vazine]] # [[Sisteme epidermic]] ## [[Piel]] # [[Pet]] ==== Procès biologjics ==== # [[Digjestion]] # [[Evoluzion]] # [[Fotosintesi]] # [[Gravidance]] # [[Riproduzion]] # [[Respirazion]] ==== Organisims ==== # [[Animâi]] ## [[Cordâts]] ### [[Anfibîs]] #### [[Crot]] ### [[Uciei]] #### [[Colomp]] #### [[Acuile]] ### [[Pes]] #### [[Scuâl]] ### [[Mamifars]] #### [[Gnotul]] #### [[Ors]] #### [[Camêl]] #### [[Gjat]] #### [[Vacje]] #### [[Cjan]] #### [[Delfin]] #### [[Elefant]] #### [[Cjaval]] #### [[Piore]] #### [[Leon]] #### [[Mamut]] #### [[Simie]] #### [[Purcit]] #### [[Balene]] ### [[Retil]] #### [[Sarpint]] ## [[Insets]] ### [[Furmie]] ### [[Âf]] ### [[Pavee]] ## [[Ragn]] # [[Archea]] # [[Batêr]] # [[Fonc]] # [[Plantis]] ## [[Flôr]] ## [[Palme (plante)|Palme]] ## [[Arbul]] # [[Protiste]] # [[Celule]] === Chimiche === # [[Chimiche]] # [[Element]] # [[Biochimiche]] # [[Chimiche organiche]] # [[Tabele periodiche]] # [[Alumini]] # [[Cjarbon]] # [[Ram]] # [[Aur]] # [[Açâr]] # [[Eli]] # [[Idrogjen]] # [[Liti]] # [[Neon]] # [[Azôt]] # [[Ossigjen]] # [[Arint]] # [[Zinc]] # [[Fier]] === Ecologjie === # [[Ecologjie]] # [[Specis]] ## [[Specis in pericul di estinzion]] === Geologjie === # [[Geologjie]] # [[Basalt]] # [[Silicât]] # [[Calcâr]] # [[Tiere]] === Midisine === # [[Midisine]] # [[AIDS]] # [[Alcolisim]] # [[Cancar]] # [[Cirosi]] # [[Colere]] # [[Diabete]] # [[Dissentarie]] # [[Mal di cûr]] # [[Ipertension]] # [[Influence]] # [[Tumôr dal polmon]] # [[Malarie]] # [[Denutrizion]] # [[Obesitât]] # [[Malatie sessuâls]] # [[Vuarvuele]] # [[Infart]] # [[Peste]] # [[Tisicance]] # [[Virus]] # [[Vuarbetât]] # [[Malatie mentâl]] # [[Sordetât]] === [[Metereologjie]] === # [[Nûl]] # [[El Niño]] # [[Riscjaldament globâl]] # [[La Niña]] # [[Tornado]] # [[Ciclon tropicâl]] # [[Ploie]] # [[Nêf]] # [[Fumate]] === Fisiche === # [[Fisiche]] # [[Atom]] ## [[Eletron]] ## [[Neutron]] ## [[Proton]] # [[Energjie]] ## [[Eletromagnetisim]] ## [[Radio]] ## [[Rais Ultraviolets]] ## [[Rais Gamma]] # [[Isotop]] # [[Molecule]] # [[Lûs]] ## [[Fuarce gravitazionâl]] ## [[Fuarce nucleâr debile]] ## [[Fuarce nucleâr fuarte]] # [[Acelerazion]] # [[Fuarce]] # [[Masse]] # [[Velocitât]] # [[Timp]] # [[Pês]] # [[Mecaniche quantistiche]] # [[Teorie de relativitât]] === [[Siencis umanis]] === # [[Antropologjie]] # [[Educazion]] ## [[Universitât]] # [[Umanitât]] # [[Psicologjie]] # [[Sociologjie]] === Risorsis === # [[Minerâl]] # [[Diamant]] # [[Sâl]] # [[Petroli]] # [[Gas]] # [[Carbon]] # [[energjie rinovabil]] === SI unitâts di misure === # [[Sisteme internazionâl di unitâts di misure]] # [[Metri]] # [[Litri]] # [[Chilogram]] # [[Volt]] # [[Secont]] # [[Newton]] # [[Ampere]] # [[Mole]] # [[Cjandele (unitât di misure|Cjandele]] === Calendaris e misure dal timp === # [[Calendari]] # [[Dì]] ## [[Calendari gregorian]] ### [[An bisest]] # [[Mês]] # [[Fûs orari]] # [[An]] # [[Zenâr]] # [[Fevrâr]] # [[Març]] # [[Avrîl]] # [[Mai]] # [[Jugn]] # [[Lui]] # [[Avost]] # [[Setembar]] # [[Otubar]] # [[Novembar]] # [[Dicembar]] == Lenghis == # [[Lenghe]] # [[Dialet]] # [[Gramatiche]] # [[Linguistiche]] # [[Pronuncie]] # [[Sintass]] # [[Peraule]] # [[Lenghe furlane]] # [[Arap]] # [[Bengalês]] # [[Lenghe inglese]] # [[Esperanto]] # [[Lenghe francese]] # [[Lenghe todescje]] # [[Lenghe greche]] # [[Lenghe ebraiche]] # [[Lenghe hindi]] # [[Lenghe gjaponese]] # [[Lenghe latine]] # [[Lenghe taliane]] # [[Lenghe mandarine]] # [[Lenghe russe]] # [[Lenghe sanscrite]] # [[Lenghe spagnule]] # [[Lenghe cinese]] # [[Lenghe arabe]] == Architeture == # [[Architeture]] # [[Angkor Wat]] # [[Arc]] # [[Dighe di Assuan]] # [[Puint]] # [[Domo]] # [[Tor di Eiffel]] # [[La grande muraie cinese]] # [[Piramid]] # [[Taj Mahal]] # [[Lis siet maraveis dal mont]] == Matematiche == # [[Matematiche]] # [[Algjebre]] # [[Assiom]] # [[Calcul]] ## [[Calcul integrâl]] ## [[Calcul diferenziâl]] # [[Gjeometrie]] ## [[Cercli]] ### [[Pi grêc]] ##[[Lidrîs cuadrade]] ##[[Triangul]] # [[Teorie dai grups]] # [[Logjiche matematiche]] # [[Dimostrazion matematiche]] ## [[Dimostrazion par deduzion]] ## [[Dimostrazion par induzion]] ## [[Dimostrazion par contradizion]] # [[Numar]] ## [[Numar complès]] ## [[Numar intîr]] ## [[Numar naturâl]] ## [[Numar prin]] ## [[Numar razionâl]] # [[Infinît]] # [[Teorie dai insiemis]] # [[Statistiche]] # [[Trigonometrie]] == Militars == # [[Esercit]] ## [[Artiliarie]] ## [[Cavalarie]] ## [[Fantarie]] # [[Marine Militâr]] # [[Aviazion]] == Sport == # [[Sport]] # [[Atletiche]] # [[Baseball]] # [[Bale tal zei]] # [[Cricket]] # [[Judo]] # [[Balon]] # [[Golf]] # [[Motociclisim]] # [[Hockey]] # [[Tennis]] # [[Olimpiads]] # [[Nadâ]] == Tecnologjie == === Computer === # [[Ordenadôr]] ## [[Processor]] ## [[RAM]] ## [[Schede mari]] ## [[Disc dûr]] ## [[Boot loader]] # [[Inteligjence artificiâl]] # [[Informatiche]] ## [[Algoritm]] # [[Sisteme operatîf]] ## [[Microsoft Windows]] ## [[Mac OS]] ## [[Linux]] ## [[Unix]] # [[Lengaç di programazion]] ## [[C (Lengaç di programazion)|C]] ## [[Java]] ## [[Pascal]] ## [[PHP]] # [[Software]] # [[Periferichis]] ## [[Surîs]] ## [[Tastiere]] ## [[Visôr]] === [[Tecnologjie]] === # [[Cugn]] # [[Motôr a sclop]] # [[Inzegnerie]] # [[Fûc]] # [[Plan inclinât]] # [[Leve (fisiche)]] # [[Metalurgjie]] # [[Stampe]] # [[Cighignole]] # [[Vît (mecaniche)|Vît]] # [[Motôr a vapôr]] # [[Coni]] # [[Ruede]] === Comunicazion === # [[Alfabet]] ## [[Alfabet cirilic]] ## [[Alfabet grêc]] ## [[Alfabet latin]] # [[Informazion]] # [[Internet]] ## [[Pueste eletroniche]] ## [[protocol internet]] ## [[TCP]] ## [[World Wide Web]] ### [[browser]] ## [[HTTP]] ## [[HTML]] ## [[Wiki]] # [[Gjornâl]] # [[Radio]] # [[Ferovie]] ([[Ferade]]) # [[Telegraf]] # [[Telefon]] ## [[Telefonin]] # [[Television]] # [[Scriture]] === Eletricitât === # [[Energjie rinovabile]] ## [[Energjie solâr]] ## [[Energjie idroeletriche]] ## [[Energjie eoliche]] ## [[Len]] # [[Energjie no rinovabile]] ## [[Carbon]] ## [[Gas]] ## [[Petroli]] ## [[Energjie nucleâr]] === Eletroniche === # [[Eletroniche]] ## [[Volt]] ## [[Curint eletriche]] ## [[Cjarie]] ## [[Frecuence]] ## [[Fase]] ## [[Resistence eletriche]] ## [[Reatance]] ## [[Vuadagn (eletroniche)]] # [[Transistôr]] # [[Diodi]] # [[Resistôr]] # [[Condensatôr]] # [[Bobine]] # [[Trasformatôr]] === Materiai === # [[Veri]] # [[Cjarte]] # [[Plastiche]] === Traspuarts === # [[Traspuârt]] # [[Avion]] # [[Machine]] # [[Biciclete]] # [[Barcje]] # [[Nâf]] # [[Tren]] === Armis === # [[Manarie]] # [[Esplosîf]] # [[Armis da fûc]] # [[Polvar di sclope]] # [[Metraie]] # [[Arts marziâls]] # [[Armis nucleârs]] # [[Spade]] # [[Cjararmât]] == Calamitâts naturâls == # [[Lavine]] # [[Taramot]] # [[Diluvion]] # [[Uragan]] # [[Disastri nucleâr]] # [[Tsunami]] == Filosofie == # [[Filosofie]] # [[Filosofie ocidentâl]] # [[Filosofie orientâl]] # [[Mût sientific]] # [[Cognossince]] # [[Veretât]] # [[Etiche]] # [[Logjiche]] # [[Politiche]] # [[Ontologjie]] == Economie == # [[Economie]] # [[Microsoft]] [[Categorie:Listis]] [[Categorie:Vichipedie]] njuaczqqisiy0brovrzndydj06zqkqr Tavagnà 0 2816 185460 183346 2026-08-09T14:57:47Z Santefoscje73 11500 185460 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (loc. ''Tavagnac'') al è un [[comun]] inte alta planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al à cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di rogis storichis. Inte parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che inte parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispund cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrand une presence umane za inte epoche romane e tardo-antiche. Intal Medioêf i borcs dal teritori a jeren leâs a diviersis familiis nobilis e istituzions eclesiastiche de Patrie dal Friûl (come i Signors di Cjastellerio e i Capitolis di Aquileia e Udin). Intal XX secul, e soredut inte seconde metât dal Novecento, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividintsi inte frazion di Felet (centri plui popolât) e intune grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Feletan)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Settecento) che e conserve un impurtant cicli di afrescs dal Rinascinte atribuit al pitor Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte secondevule metât dal Nûfcent conserve arredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero (Magnano)''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Cjavalì al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] o717zoz2ewglo0k553tf6rd0b4h1xtc 185461 185460 2026-08-09T15:00:31Z Santefoscje73 11500 /* Storie */ 185461 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (loc. ''Tavagnac'') al è un [[comun]] inte alta planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al à cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di rogis storichis. Inte parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che inte parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispuint cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrant une presence umane za in te epoche romane e tardo-antiche. In te Etât di Mieç i borcs dal teritori a jerin leâs a diviersis familiis nobiliârs e istituzions eclesiastichis de Patrie dal Friûl (come i Siôrs di Cjastelleri e i Capitolis di Aquilee e Udin). In tal XX secul, e soredut inte seconde metât dal Nûfcent, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividudis in te frazion di Felet (centri plui popolât) e in une grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Feletan)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Settecento) che e conserve un impurtant cicli di afrescs dal Rinascinte atribuit al pitor Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte secondevule metât dal Nûfcent conserve arredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero (Magnano)''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Cjavalì al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] 51oxkxzhgg6wzidrrzpsv6es6bnjei4 185462 185461 2026-08-09T15:02:04Z Santefoscje73 11500 /* Monumentis e lûcs di interes */ 185462 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (loc. ''Tavagnac'') al è un [[comun]] inte alta planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al à cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di rogis storichis. Inte parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che inte parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispuint cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrant une presence umane za in te epoche romane e tardo-antiche. In te Etât di Mieç i borcs dal teritori a jerin leâs a diviersis familiis nobiliârs e istituzions eclesiastichis de Patrie dal Friûl (come i Siôrs di Cjastelleri e i Capitolis di Aquilee e Udin). In tal XX secul, e soredut inte seconde metât dal Nûfcent, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividudis in te frazion di Felet (centri plui popolât) e in une grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Felet)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Sietcent) che e conserve un impurtant cicli di frescs atribuîs al pitôr Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte seconde metât dal Nûfcent conserve aredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Cjavalì al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] cqyzxuhqv680ha1vxj5pg7jmvs9r02n 185463 185462 2026-08-09T15:02:35Z Santefoscje73 11500 /* Lenghe e culture */ 185463 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (loc. ''Tavagnac'') al è un [[comun]] inte alta planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al à cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di rogis storichis. Inte parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che inte parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispuint cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrant une presence umane za in te epoche romane e tardo-antiche. In te Etât di Mieç i borcs dal teritori a jerin leâs a diviersis familiis nobiliârs e istituzions eclesiastichis de Patrie dal Friûl (come i Siôrs di Cjastelleri e i Capitolis di Aquilee e Udin). In tal XX secul, e soredut inte seconde metât dal Nûfcent, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividudis in te frazion di Felet (centri plui popolât) e in une grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Felet)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Sietcent) che e conserve un impurtant cicli di frescs atribuîs al pitôr Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte seconde metât dal Nûfcent conserve aredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Culugne al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] gpfq6c02de93codec0qaio24d76tkak 185464 185463 2026-08-09T15:03:43Z Santefoscje73 11500 185464 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (loc. ''Tavagnac'') al è un comun in te alte planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al à cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di roîs storichis. In te parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che in te parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispuint cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrant une presence umane za in te epoche romane e tardo-antiche. In te Etât di Mieç i borcs dal teritori a jerin leâs a diviersis familiis nobiliârs e istituzions eclesiastichis de Patrie dal Friûl (come i Siôrs di Cjastelleri e i Capitolis di Aquilee e Udin). In tal XX secul, e soredut inte seconde metât dal Nûfcent, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividudis in te frazion di Felet (centri plui popolât) e in une grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Felet)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Sietcent) che e conserve un impurtant cicli di frescs atribuîs al pitôr Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte seconde metât dal Nûfcent conserve aredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Culugne al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] kezk2r6y5l9pd1o8d57lqhw48sotydj 185465 185464 2026-08-09T15:04:36Z Santefoscje73 11500 /* Storie */ 185465 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (loc. ''Tavagnac'') al è un comun in te alte planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al à cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di roîs storichis. In te parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che in te parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispuint cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrant une presence umane za in te epoche romane e tardo-antiche. In te Etât di Mieç i borcs dal teritori a jerin leâs a diviersis familiis nobiliârs e istituzions eclesiastichis de Patrie dal Friûl (come i '''Siôrs di Cjastelleri''' e i '''Capitolis di Aquilee e Udin'''). In tal XX secul, e soredut in te seconde metât dal Nûfcent, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividudis in te frazion di Felet (centri plui popolât) e in une grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Felet)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Sietcent) che e conserve un impurtant cicli di frescs atribuîs al pitôr Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte seconde metât dal Nûfcent conserve aredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Culugne al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] 0w23tn2aclh33n5pdfizh2phcdtmuca 185466 185465 2026-08-09T15:05:34Z Santefoscje73 11500 185466 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Tavagnà |nontalian = Tavagnacco |steme = Figure:Tavagnacco-Stemma.jpg |provincie = Udin |part = Friûl di Mieç |altitudin = 137 |superficie = 15,37 |popolazion = 14.700 |densitât = 956 |frazions = [[Dedeà]] (Adegliacco), Branc (Branco), [[Cjavalì]] (Cavalicco), Culugne (Colugna), Felet (Feletto Umberto), Mulignûf (Molin Nuovo), Sante Foscje (Santa Fosca) |confinants = [[Martignà]], [[Pagnà]], [[Pasian di Prât]], [[Reane dal Roiâl]], [[Tresesin]], [[Udin]] |CAP = 33010 |prefìs = 0432 |patron = [[Sant Antoni Abât]] |sît = https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ |notis = &nbsp; }} '''Tavagnà''' (par talian. ''Tavagnacco'') al è un comun in te alte planure dal [[Friûl di Mieç]], che al fâs part de [[provincie di Udin]] e al conte cirche 14.700 abitants. Al è un dai Comuns plui popolâs e dinàmics de cjastellanie e de aree metropolitane udinese, cromaticamentri unît al cjaf-lûc di Udin par vie dal so fort disvolupament urbanistic e comerciâl. == Geografie == Il teritori dal comun al si cjate subit a nord di [[Udin]], estendintsi inte planure dulà che a fasin cjaf lis primis culinis prealpinis. Al è traversât di impurtantis arteriis di comunicazion (come la Statâl 13 "Pontebbana") e di roîs storichis. In te parte di ponent e meridionâl al à unît i sos centris abitâs cul cjaf-lûc di provincie, mientri che in te parte orientâl al conserve spazis rurâls e cjamps di coltivazion. == Storie == Il nom al rispuint cul probabilmentri al prediâl roman *Tabaniacus* (cjamp o proprietât di un teratenent clamât *Tabanius*), mostrant une presence umane za in te epoche romane e tardo-antiche. In te Etât di Mieç i borcs dal teritori a jerin leâs a diviersis familiis nobiliârs e istituzions eclesiastichis de Patrie dal Friûl (come i '''Siôrs di Cjastelleri''' e i '''Capitolis di Aquilee e Udin'''). In tal XX secul, e soredut in te seconde metât dal Nûfcent, Tavagnà al è passât di une economie prevalentementri agricole a une economie di servizis, dividudis in te frazion di Felet (centri plui popolât) e in une grande zone commercial e industriâl famôse in dut il Friûl. == Monumentis e lûcs di interes == * '''Glesie di Sant Antoni Abat (Felet)''': antiche glesie rurâl dal XIV secul (rimodernada intal Sietcent) che e conserve un impurtant cicli di frescs atribuîs al pitôr Gian Paolo Thanner. * '''Glesie parrochiâl di Sant Antoni di Padue (Tavagnà)''': glesie dal cjaf-lûc, edificade in tal XVIII secul. * '''Glesie di San Martin (Felet)''': centri religjôs de frazion plui grande dal comun, re-costruide inte seconde metât dal Nûfcent conserve aredis e oparis d'art des epochis precedentis. * '''Villa Di Prampero''': dimora storiche nobiliare dal Siètcent cun un grant parc e annessis agricui. * '''Villa Gabriel-Tessitori (Cjavalì)''': complès architetonic di impuartance storiche e artistiche. == Frazions e borcs == Il comun di Tavagnà al è caraterizât di diviarsis frazions storichis e borcs unîs cul cjaf-lûc amministratîf: * '''Felet''' (Feletto Umberto): la frazion plui grande e popolade, sede di diviersis servizis e ativitâts economichis. * '''Dedeà''' (Adegliacco): borc storic posizionât viers il flum Tor e il comun di Reane. * '''Branc''' (Branco): piçul centri rurâl carateristic. * '''Cjavalì''' (Cavalicco): posizionât su la strade viers Reane. * '''Culugne''' (Colugna): frazion a sud-ovest, parzialmentri integrade tal contest di Udin. * '''Mulignûf''' (Molin Nuovo): posizionât dongje dai canâls storics e di vielis mulins. * '''Sante Foscje''' (Santa Fosca). == Lenghe e culture == A Tavagnà la lenghe furlane e je tutelade e valorizade. Il comun di Tavagnà al è stât un dai prins a inmaneâ un '''Sportel pe lenghe furlane''', cul supuart de [[Leç 482/99]]. Une des primis iniziativis e je stade chê de traduzion integrâl dal sît istituzionâl, che al è disponibil ancje par furlan. Inte frazion di Culugne al à sede il celebre *Teatro Bon*, impurtant centri culturâl, musicâl e teatral di nivel regjonâl. == Voxis coreladis == * [[Udin]] * [[Reane dal Roiâl]] * [[Leç 482/99]] == Leams esternis == * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/ Sît uficiâl dal Comun di Tavagnà] * [https://www.comune.tavagnacco.ud.it/it/servizi-1/sportello-lingua-friulana-22441 Sportel pe lenghe furlane dal Comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Udin]] 10dy3ubsy66tnznwr4ljc6e8tr47jzn ASD GS Campagnola 0 14457 185467 183472 2026-08-09T21:54:30Z Frico7 13659 /* */ 185467 wikitext text/x-wiki La '''ASD''' '''GS Campagnola''' (in curt '''Campagnola''' o '''Campagnole''') e je une scuadre di [[balon]] [[Friûl|furlane]] che e participe ae Prime Categorie dal [[Campionât Cjargnel]]. E zuie lis sôs partidis in cjase tal cjamp comunâl “Tarcisio Goi” di Glemone. I siei colôr societaris a son il turchin (colôr principâl des maiutis) e il blanc e il so simbul al è il [[crot]]. Te sô storie e à vinçût par dôs voltis il campionât (2003 e 2007), par cuatri la Cope Cjargne (2005, 2008, 2024 e 2026), par trê la Supercope (2003, 2005 e 2007) e par une la Cope des Copis (2024). [[Categorie:Scuadris talianis di balon]] [[Categorie:Scuadris dal Campionât Cjargnel]] [[Categorie:Balon]] ex2fxtnjhunlf2uy91z84gq4lqs89at Mâr Mediterani 0 14746 185473 184463 2026-08-10T08:40:12Z Erardo Galbi 9774 185473 wikitext text/x-wiki {{Stub}} Il '''Mâr Mediterani''' al è un [[mâr]] interni dal [[Ocean Atlantic]] che bagne [[Europe]], [[Asie]] e [[Afriche]]. A bonât al è colegât al Atlantic a traviers dal [[Stret di Gjibraltar]]; a nord-est al è colegât al [[Mar Neri]] a traviers dal [[Stret dal Bosfur]] e a sud-est par mieç dal [[cjanâl di Suez]] realizât dal om al si coleghe al [[Mâr Ros]]. [[Categorie:Mârs]] mc70mh8s25evrtcp1c5ekm9k4rjt3ed Paul Cézanne 0 14944 185469 185431 2026-08-10T08:24:19Z Erardo Galbi 9774 Erardo Galbi al à spostât la pagjine [[Paul Cezanne]] a [[Paul Cézanne]] 185431 wikitext text/x-wiki [[Figure:Cézanne au chapeau melon, par Paul Cézanne, esquisse, York.jpg|250px|miniatura|destra|Paul Cézanne, Auto-ritrat (1883-1887); Ueli su tele, 44×36 cm, Ny Carlsberg Glyptotek, Copenaghen]] [[Figure:Cezanne autograph.svg|200px|miniatura|destra]] '''Paul Cézanne''' ([[Aix-en-Provence]], [[19 di Zenâr]] [[1839]] – Aix-en-Provence, [[22 di Otubar]] [[1906]]) al è stât un pitôr francês. Considerât une des figuris plui impurtantis de storie de piture, al è il principâl artiste-pont di passaç jenfri l'[[Impresionisim]] dal XIX secul e il [[Cubisim]] dal XX secul. Par cheste reson, artists come [[Pablo Picasso]] e [[Henri Matisse]] a lu tignivin come un vêr "pari di ducj nô". == Biografie == [[Figure:Le Père du peintre, lisant L'Événement, par Paul Cézanne.jpg|200px|miniatura|destra|Paul Cézanne: ritràt dal pariLouis-Auguste Cézanne che al lei il gjornâl " L'Évenément" (1866); vueli su tele, 198,5×119,3 cm, National Gallery of Art, Washington]] Nassût in te Provence di une famee benestante, al à studiât dirît par volontât dal pari, ma in tal [[1861]] al à sielzû di doprâ dut il so timp par la piture, lant a [[Parîs]]. In te capitâl francêse al à cognossût e frecuentât pitôrs come [[Camille Pissarro]], [[Claude Monet]] e [[Pierre-Auguste Renoir]], e il scritôr [[Émile Zola]], so grant amì di infanzie. Intant che i prins agns a son stâts caraterizâs di un stîl pitoric plui scûr e dramatîc, par vie de influence di Pissarro al si è distacât dai academis tradizionâls par studiâ la lûs e la nature diretament al viert (''en plein air''). In tai ultims agns de so vite, al si è ritirât inte so tiare natâl di Aix-en-Provence, lavorant isolât par cjapâ la struture e la gjeometrie scuindude de nature. Al è muart in tal 1906 par vie di une pulmonît cjapade mientri che al lavorave sot la ploe. == Il stil e il pensîr artistic == [[Figure:Achille Emperaire, par Paul Cézanne.jpg|200px|miniatura|destra|Paul Cézanne, Ritràt di Achille Emperaire (1868); vueli su tele, 197×120 cm, museu d'Orsay, Parîs]] A difarence dai impresionists, che a cirivin di fermâ l'istant e la lûs prime che al cambiave , Cézanne al cirive la '''struture permanente''' des robîs. La so filosofie e si resume in te so celebre citazion: ''"Tratâ la nature par mieç dal cilindri, de sfere e dal cono"''. Traviars la decomposizion gjeometriche des formis e il doprâ dal colôr par costruî il volum (la "modulazion cromatiche"), Cézanne al à viert la strade al [[Cubisim]] e a lis sôs avantgardis dal Nûfcent. === Temis principâls === [[Figure:Montagne Sainte-Victoire, par Paul Cézanne 109.jpg|200px|miniatura|destra|Paul Cézanne "Montagne Sainte-Victoire" (1904-1906); vueli su tele, 65×81 cm, Sammlung C. S. Tyson, Filadelfia, Stati Uniti]] * '''La Montagne Sainte-Victoire''': un dai sos sugjets plui famôs, rafigurât plui di 80 voltis cun diviersis tecnichis e ponts di viste gjeometrics. * '''Lis naturis muartis''': composizions studiadis cuntun rigor gjeometric straordenari (miluçs, carafîs, plats). == Opari principâls == * ''[[I zujadôrs di cjartis]]'' (''Les Joueurs de cartes'', 1890-1895) – serie di cinc dipints dedicâs al zûc des cjartis, considerade un dai capolavoris dal pitor. * ''[[La Montagne Sainte-Victoire]]'' (1882-1906) – serie monumentâl di tele dedicadis al paesaç provenzâl. * ''[[Lis bagnantis]]'' (''Les Grandes Baigneuses'', 1898–1905) – grande composizion figurative conservada al Museum of Art di Filadelfia. * ''[[Nature muarte cun narants e pomis]]'' (''Nature morte aux pommes et aux oranges'', 1899) – esempi straordenarîs de so ricercje tai volums e lis formis gjeometrichis. * ''[[Autoritrat]]'' (diviarsis versionis realizadis in te so vite). == Bibliografie == * Bernard, Émile, ''Souvenirs sur Paul Cézanne'', Michel, Paris, 1921. * Lionello Venturi, ''Cézanne: son art, son œuvre'', Paul Rosenberg éditeur, Paris, 1936. * John Rewald, ''Cézanne: sa vie, son œuvre, son amitié pour Zola'', Albin Michel, Paris, 1939. * Michel Hoog, ''Cézanne Topique'', Réunion des Musées Nationaux, Paris, 1988. == Voxis coreladis == * [[Impresionisim]] * [[Cubisim]] * [[Montagne Sainte-Victoire]] * [[Émile Zola]] == Leams esternis == * [https://www.cezanne-aix.com/ Sît uficiâl di Cézanne ad Aix-en-Provence] (par francês e inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1096.html Oparis di Paul Cézanne inte National Gallery of Art di Washington] (par inglês) * [https://www.gutenberg.org/ebooks/author/39316 Scrits e liber di/su Cézanne sul Proget Gutenberg] (par inglês) [[Categorie:Pitors francês]] [[Categorie:Impresionisim]] leqi6e4rok6syto2d4nvns8xe9ae5pb Andy Warhol 0 14947 185447 185446 2026-08-09T12:04:09Z Santefoscje73 11500 /* Leams esternis */ 185447 wikitext text/x-wiki [[Figure:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|250px|miniatura|destra|Andy Warhol tal 1980]] [[Figure:Andy Warhol signature.svg|200px|miniatura|destra|Firme di Andy Warhol]] '''Andy Warhol''', nom d'art di '''Andrew Warhola Jr.''' (Pittsburgh, [[6 di Avost]] [[1928]] – Eborac Nuve, [[22 di Fevrâr]] [[1987]]), al è stât un pitôr, scultôr, regjist, fotograf e produtôr cinematografic merecan. Al è considerât la figure plui impurtante e rapresentatîve de '''[[Pop Art]]''' (Art Popolâr) e une des personalitâts artistichis plui influents dal XX secul. La so opare e à esplorât la relazion jenfri l'espression artistiche, la culture di masse, la publicitât e il concet di divisim. == Biografie == [[Figure:Jimmy Carter with Andy Warhol during a reception for inaugural portfolio artists., 06-14-1977 - NARA - 175147.jpg|200px|miniatura|destra|Warhol cun Jimmy Carter, 39º president dai Stâts Unîts di Americhe]] Nassût a Pittsburgh di une familie di emigrants rusins (dal teritori de odierne Slovachie), al à studiât art commercial al ''Carnegie Institute of Technology''. In tal [[1949]] al si è trasferît a [[Eborac Nuve]] par lavorâ come ilustradôr publicitari pe rivistis come ''Vogue'' e ''Glamour'', cjatant daurman un grant sucès. [[Figure:Madre e Figlia (cropped).png|200px|miniatura|destra|Andy Warhol, Mari e Fie: Tina e Lisa Bilotti]] In tai agns Sessante al à tacât a produsî piture serigrafichis in serie, doprant imagjins iconichis de culture popolâr merecane, come lis scjatulis di mignestre [[Campbell's]] e i ritrats di personaçs famôs come [[Marilyn Monroe]], [[Elvis Presley]] e [[Mao Zedong]]. In tal [[1962]] al à fondât il so celebre studi-laboratori, le '''The Factory''', che al è deventât un pont di ritrovament par artistis, musicists, inteletuâi e figuris de controculture. Csoi al à ancje prodot e finanziât il prin album del clape rock [[The Velvet Underground]]. In tal [[1968]] al è scampât par miracul a un atentât perpetrât de femina feministe Valerie Solanas, che à sparât in tal so studi. Andy Warhol al è muart intal 1987 a Eborac Nuve par via di complicazions post-operatoriis seguitis a une operazion ae cistifellee. == La concezion de art == [[Figure:Campbells.jpg|200px|miniatura|destra|Lis famosis scjatulis di mignestre "Campbell's" une vore rapresentâts da Warhol]] Andy Warhol al à rivoluzionât il concèt di "opare d'art". Refudant la idee de piture uniche e gjenuine dal artiste isolât, al à introdòt la produzion industriâl e serial par mieç de '''serigrafie'''. Par Warhol, la repetizion de imagjine e sfumave la so unicitât e e mostrave la superficialitât de societât di consumism. Celebre e je la so affermazion sui mieçs di comunicazion di masce: > ''"In tal futûr, ducj a saran famôs par cuindîs minûts."'' == Opari principâls == [[Figure:Andy Warhol Milano 1974.jpg|200px|miniatura|destra|Andy Warhol a Milan tal 1974.]] * ''[[Campbell's Soup Cans]]'' (1962) – la celebre serie di 32 telis di mignestre in scjatule. * ''[[Marilyn Diptych]]'' (1962) – ritràt serigrafic multipli di Marilyn Monroe pignorât subiìt daspo' de so muart. * ''[[Brillo Boxes]]'' (1964) – sculturis in len che a riprodusin lis scjatulutis dal detersîf "Brillo". * ''[[Eighth Elvis]]'' (1963) – grande composizion su Elvis Presley. * ''[[The Velvet Underground & Nico]]'' (1967) – la famose cuvierte dal album cun le banane. == Bibliografie == * Andy Warhol, ''The Philosophy of Andy Warhol (From A to B & Back Again)'', Harcourt Brace Jovanovich, New York, 1975. * Victor Bockris, ''The Life and Death of Andy Warhol'', Bantam Books, New York, 1989. * Arthur C. Danto, ''Andy Warhol'', Yale University Press, New Haven, 2009. == Voxis coreladis == * [[Pop Art]] * [[The Factory]] * [[The Velvet Underground]] * [[Marilyn Monroe]] == Leams esternis == * [https://www.warhol.org/ Sît uficiâl dal Andy Warhol Museum di Pittsburgh] (par inglês) * [https://www.warholfoundation.org/ Sît de Andy Warhol Foundation pe Art Visual] (par inglês) * [https://www.moma.org/artists/6246 Colezion des oparis di Andy Warhol al MoMA di Eborac Nuve] (par inglês) [[Categorie:Pitors merecans]] [[Categorie:Pop Art]] [[Categorie:Fotografs merecans]] h98oxoyu77wkl9fbpewzsf11ztlg8gg 185448 185447 2026-08-09T12:06:31Z Santefoscje73 11500 185448 wikitext text/x-wiki [[Figure:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|250px|miniatura|destra|Andy Warhol tal 1980]] [[Figure:Andy Warhol signature.svg|200px|miniatura|destra|Firme di Andy Warhol]] '''Andy Warhol''', nom d'art di '''Andrew Warhola Jr.''' (Pittsburgh, [[6 di Avost]] [[1928]] – [[New York]], [[22 di Fevrâr]] [[1987]]), al è stât un pitôr, scultôr, regjist, fotograf e produtôr cinematografic merecan. Al è considerât la figure plui impurtante e rapresentatîve de '''[[Pop Art]]''' (Art Popolâr) e une des personalitâts artistichis plui influents dal XX secul. La so opare e à esplorât la relazion jenfri l'espression artistiche, la culture di masse, la publicitât e il concet di divisim. == Biografie == [[Figure:Jimmy Carter with Andy Warhol during a reception for inaugural portfolio artists., 06-14-1977 - NARA - 175147.jpg|200px|miniatura|destra|Warhol cun Jimmy Carter, 39º president dai Stâts Unîts di Americhe]] Nassût a Pittsburgh di une familie di emigrants rusins (dal teritori de odierne Slovachie), al à studiât art commercial al ''Carnegie Institute of Technology''. In tal [[1949]] al si è trasferît a [[New York]] par lavorâ come ilustradôr publicitari pe rivistis come ''Vogue'' e ''Glamour'', cjatant daurman un grant sucès. [[Figure:Madre e Figlia (cropped).png|200px|miniatura|destra|Andy Warhol, Mari e Fie: Tina e Lisa Bilotti]] In tai agns Sessante al à tacât a produsî piture serigrafichis in serie, doprant imagjins iconichis de culture popolâr merecane, come lis scjatulis di mignestre [[Campbell's]] e i ritrats di personaçs famôs come [[Marilyn Monroe]], [[Elvis Presley]] e [[Mao Zedong]]. In tal [[1962]] al à fondât il so celebre studi-laboratori, le '''The Factory''', che al è deventât un pont di ritrovament par artistis, musicists, inteletuâi e figuris de controculture. Csoi al à ancje prodot e finanziât il prin album del clape rock [[The Velvet Underground]]. In tal [[1968]] al è scampât par miracul a un atentât perpetrât de femina feministe Valerie Solanas, che à sparât in tal so studi. Andy Warhol al è muart intal 1987 a Eborac Nuve par via di complicazions post-operatoriis seguitis a une operazion ae cistifellee. == La concezion de art == [[Figure:Campbells.jpg|200px|miniatura|destra|Lis famosis scjatulis di mignestre "Campbell's" une vore rapresentâts da Warhol]] Andy Warhol al à rivoluzionât il concèt di "opare d'art". Refudant la idee de piture uniche e gjenuine dal artiste isolât, al à introdòt la produzion industriâl e serial par mieç de '''serigrafie'''. Par Warhol, la repetizion de imagjine e sfumave la so unicitât e e mostrave la superficialitât de societât di consumism. Celebre e je la so affermazion sui mieçs di comunicazion di masce: > ''"In tal futûr, ducj a saran famôs par cuindîs minûts."'' == Opari principâls == [[Figure:Andy Warhol Milano 1974.jpg|200px|miniatura|destra|Andy Warhol a Milan tal 1974.]] * ''[[Campbell's Soup Cans]]'' (1962) – la celebre serie di 32 telis di mignestre in scjatule. * ''[[Marilyn Diptych]]'' (1962) – ritràt serigrafic multipli di Marilyn Monroe pignorât subiìt daspo' de so muart. * ''[[Brillo Boxes]]'' (1964) – sculturis in len che a riprodusin lis scjatulutis dal detersîf "Brillo". * ''[[Eighth Elvis]]'' (1963) – grande composizion su Elvis Presley. * ''[[The Velvet Underground & Nico]]'' (1967) – la famose cuvierte dal album cun le banane. == Bibliografie == * Andy Warhol, ''The Philosophy of Andy Warhol (From A to B & Back Again)'', Harcourt Brace Jovanovich, New York, 1975. * Victor Bockris, ''The Life and Death of Andy Warhol'', Bantam Books, New York, 1989. * Arthur C. Danto, ''Andy Warhol'', Yale University Press, New Haven, 2009. == Voxis coreladis == * [[Pop Art]] * [[The Factory]] * [[The Velvet Underground]] * [[Marilyn Monroe]] == Leams esternis == * [https://www.warhol.org/ Sît uficiâl dal Andy Warhol Museum di Pittsburgh] (par inglês) * [https://www.warholfoundation.org/ Sît de Andy Warhol Foundation pe Art Visual] (par inglês) * [https://www.moma.org/artists/6246 Colezion des oparis di Andy Warhol al MoMA di Eborac Nuve] (par inglês) [[Categorie:Pitors merecans]] [[Categorie:Pop Art]] [[Categorie:Fotografs merecans]] ie7kwf0hnay9rueqa7hc8x7pdifa2we 185449 185448 2026-08-09T12:07:08Z Santefoscje73 11500 /* La concezion de art */ 185449 wikitext text/x-wiki [[Figure:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|250px|miniatura|destra|Andy Warhol tal 1980]] [[Figure:Andy Warhol signature.svg|200px|miniatura|destra|Firme di Andy Warhol]] '''Andy Warhol''', nom d'art di '''Andrew Warhola Jr.''' (Pittsburgh, [[6 di Avost]] [[1928]] – [[New York]], [[22 di Fevrâr]] [[1987]]), al è stât un pitôr, scultôr, regjist, fotograf e produtôr cinematografic merecan. Al è considerât la figure plui impurtante e rapresentatîve de '''[[Pop Art]]''' (Art Popolâr) e une des personalitâts artistichis plui influents dal XX secul. La so opare e à esplorât la relazion jenfri l'espression artistiche, la culture di masse, la publicitât e il concet di divisim. == Biografie == [[Figure:Jimmy Carter with Andy Warhol during a reception for inaugural portfolio artists., 06-14-1977 - NARA - 175147.jpg|200px|miniatura|destra|Warhol cun Jimmy Carter, 39º president dai Stâts Unîts di Americhe]] Nassût a Pittsburgh di une familie di emigrants rusins (dal teritori de odierne Slovachie), al à studiât art commercial al ''Carnegie Institute of Technology''. In tal [[1949]] al si è trasferît a [[New York]] par lavorâ come ilustradôr publicitari pe rivistis come ''Vogue'' e ''Glamour'', cjatant daurman un grant sucès. [[Figure:Madre e Figlia (cropped).png|200px|miniatura|destra|Andy Warhol, Mari e Fie: Tina e Lisa Bilotti]] In tai agns Sessante al à tacât a produsî piture serigrafichis in serie, doprant imagjins iconichis de culture popolâr merecane, come lis scjatulis di mignestre [[Campbell's]] e i ritrats di personaçs famôs come [[Marilyn Monroe]], [[Elvis Presley]] e [[Mao Zedong]]. In tal [[1962]] al à fondât il so celebre studi-laboratori, le '''The Factory''', che al è deventât un pont di ritrovament par artistis, musicists, inteletuâi e figuris de controculture. Csoi al à ancje prodot e finanziât il prin album del clape rock [[The Velvet Underground]]. In tal [[1968]] al è scampât par miracul a un atentât perpetrât de femina feministe Valerie Solanas, che à sparât in tal so studi. Andy Warhol al è muart intal 1987 a Eborac Nuve par via di complicazions post-operatoriis seguitis a une operazion ae cistifellee. == La concezion de art == [[Figure:Campbells.jpg|200px|miniatura|destra|Lis famosis scjatulis di mignestre "Campbell's" une vore rapresentâts da Warhol]] Andy Warhol al à rivoluzionât il concèt di "opare d'art". Refudant la idee de piture uniche e gjenuine dal artiste isolât, al à introdòt la produzion industriâl e serial par mieç de '''serigrafie'''. Par Warhol, la repetizion de imagjine e sfumave la so unicitât e e mostrave la superficialitât de societât di consumism. Celebre e je la so affermazion sui mieçs di comunicazion di masee: ''"In tal futûr, ducj a saran famôs par cuindîs minûts."'' == Opari principâls == [[Figure:Andy Warhol Milano 1974.jpg|200px|miniatura|destra|Andy Warhol a Milan tal 1974.]] * ''[[Campbell's Soup Cans]]'' (1962) – la celebre serie di 32 telis di mignestre in scjatule. * ''[[Marilyn Diptych]]'' (1962) – ritràt serigrafic multipli di Marilyn Monroe pignorât subiìt daspo' de so muart. * ''[[Brillo Boxes]]'' (1964) – sculturis in len che a riprodusin lis scjatulutis dal detersîf "Brillo". * ''[[Eighth Elvis]]'' (1963) – grande composizion su Elvis Presley. * ''[[The Velvet Underground & Nico]]'' (1967) – la famose cuvierte dal album cun le banane. == Bibliografie == * Andy Warhol, ''The Philosophy of Andy Warhol (From A to B & Back Again)'', Harcourt Brace Jovanovich, New York, 1975. * Victor Bockris, ''The Life and Death of Andy Warhol'', Bantam Books, New York, 1989. * Arthur C. Danto, ''Andy Warhol'', Yale University Press, New Haven, 2009. == Voxis coreladis == * [[Pop Art]] * [[The Factory]] * [[The Velvet Underground]] * [[Marilyn Monroe]] == Leams esternis == * [https://www.warhol.org/ Sît uficiâl dal Andy Warhol Museum di Pittsburgh] (par inglês) * [https://www.warholfoundation.org/ Sît de Andy Warhol Foundation pe Art Visual] (par inglês) * [https://www.moma.org/artists/6246 Colezion des oparis di Andy Warhol al MoMA di Eborac Nuve] (par inglês) [[Categorie:Pitors merecans]] [[Categorie:Pop Art]] [[Categorie:Fotografs merecans]] ir24rkyokjj0wbc7hve1guypisrto1p Jackson Pollock 0 14948 185450 2026-08-09T12:20:36Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: [[Figure:Jackson Pollock (cropped).jpg|250px|miniatura|destra|File:Jackson Pollock tal 1928]] [[Figure:Jackson Pollock Signature.svg|200px|miniatura|destra|Firme di Jackson Pollock]] '''Paul Jackson Pollock''' (Cody, [[28 di Zenâr]] [[1812]] – Springs, [[11 di Avost]] [[1956]]) al è stât un pitôr merecan. Al è considerât un dai principâi esponents dal '''[[Espresionisim astrat]]''' e une des figuris plui impurtantis de art moderne dal XX secul. Al è famôs in dut i... 185450 wikitext text/x-wiki [[Figure:Jackson Pollock (cropped).jpg|250px|miniatura|destra|File:Jackson Pollock tal 1928]] [[Figure:Jackson Pollock Signature.svg|200px|miniatura|destra|Firme di Jackson Pollock]] '''Paul Jackson Pollock''' (Cody, [[28 di Zenâr]] [[1812]] – Springs, [[11 di Avost]] [[1956]]) al è stât un pitôr merecan. Al è considerât un dai principâi esponents dal '''[[Espresionisim astrat]]''' e une des figuris plui impurtantis de art moderne dal XX secul. Al è famôs in dut il mont par vê mitût a pont la tecniche dal '''''action painting''''' e dal ''drip painting'' (sgolazadure dal colôr). == Biografie == [[Figure:Pollock-barn.jpg|200px|miniatura|destra|Il laboratori di Pollock a Springs , NY]] Nassût tal Wyoming, al a passât la so infanzie e Americhe nord-occidentâl. In tal [[1930]] al si è trasferît a [[New York]] par studiâ al ''Art Students League'' cul pitôr Thomas Hart Benton. In te so prime fase artistiche al è stât influençât dal [[surrealisim]], de piture murâl messicane (soredut di [[David Alfaro Siqueiros]]) e de art tradizionâl dai natîfs merecans. Intal [[1945]] al à sposât la pitore '''Lee Krasner''', une figure fondamentâle pe so cariere e par la sô vite, e al si è trasferît in te zone rurâl di Springs, in te isule di Long Island. Mientri di chest periodi di isolament al à disvolupât la so tecnica plui rivoluzionarie, fasent cressi il so sucès internazionâl grazî ancje al sostèn de collezioniste [[Peggy Guggenheim]]. La so vite e je stada caraterizade di une fuarte dipendence dal alcol e di crisi psicologjichis. Jackson Pollock al è muart intal 1956 in tun incident automobilistic a dome 44 agns. == Il stil: Drip Painting e Action Painting == [[Figure:Pollock-green.jpg|200px|miniatura|destra|Le tombe di Jackson Pollock in seconto plan, prime de sô , chê di Lee Krasner al Green River Cemetery]] A scomençâ dal [[1947]], Pollock al à abandonât la piture tradizionâl cul cjavalèt e il pinel. Al meteve lis grandis telis diretamencj par tiere e al moveve il so muart intôr di lôr, coland e sparzînt la piture a vueli cun bastons, spazulis o siringhis. Cheste tecniche, clamade '''drip painting''' (piture a gotis), e à dât vite ae '''action painting''' (piture d'azion): l'opare d'art no je dome il risultât finâl, ma il principâl al è il moviment fisic e il prin gjest dal artist in tal moment de creazion. Pe via dal so stil di piturâ un grum dinamîc, la riviste ''Time'' li à dât il sorenom di '''"Jack the Dripper"'''. == Oparis principâls == * ''[[Male and Female]]'' (1942) – opare de prime fase figurative e surrealiste. * ''[[Mural]]'' (1943) – grande tele commissionade di Peggy Guggenheim par il so apartament. * ''[[Full Fathom Five]]'' (1947) – une des primis oparis realizadis cul ''drip painting''. * ''[[Number 1A, 1948]]'' (1948) – conservade al Museum of Modern Art (MoMA) di New York. * ''[[Blue Poles]]'' o ''Number 11, 1952'' (1952) – considerade un dai sos capolavoris plui impurtants, conservade in te National Gallery of Australia. == Bibliografie == * Steven Naifeh, Gregory White Smith, ''Jackson Pollock: An American Saga'', Clarkson N. Potter, New York, 1989. * Pepe Karmel, ''Jackson Pollock: Interviews, Articles, and Reviews'', MoMA, New York, 1999. * Kirk Varnedoe, Pepe Karmel, ''Jackson Pollock'', The Museum of Modern Art, New York, 1998. == Voxis coreladis == * [[Espresionisim astrat]] * [[Peggy Guggenheim]] * [[Lee Krasner]] * [[Modern Art]] == Leams esternis == * [https://www.moma.org/artists/4675 Colezion des oparis di Jackson Pollock al MoMA di Eborac Nuve] (par inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1788.html Profil e oparis inte National Gallery of Art] (par inglês) * [https://www.pollockkrasnerhouse.org/ Sît de Pollock-Krasner House & Study Center] (par inglês) [[Categorie:Pitôrs merecans]] [[Categorie:Espresionisim astrat]] f7lcuktci1m9vcascvbv3lvuh9d3uor 185468 185450 2026-08-10T08:21:18Z Erardo Galbi 9774 185468 wikitext text/x-wiki [[Figure:Jackson Pollock (cropped).jpg|250px|miniatura|destra|Jackson Pollock tal 1928]] [[Figure:Jackson Pollock Signature.svg|200px|miniatura|destra|Firme di Jackson Pollock]] '''Paul Jackson Pollock''' (Cody, [[28 di Zenâr]] [[1812]] – Springs, [[11 di Avost]] [[1956]]) al è stât un pitôr merecan. Al è considerât un dai principâi esponents dal '''[[espressionisim astrat]]''' e une des figuris plui impurtantis de art moderne dal XX secul. Al è famôs in dut il mont par vê mitût a pont la tecniche dal '''''action painting''''' e dal ''drip painting'' (sgolazadure dal colôr). == Biografie == [[Figure:Pollock-barn.jpg|200px|miniatura|destra|Il laboratori di Pollock a Springs , NY]] Nassût tal Wyoming, al a passât la so infanzie e Americhe nord-occidentâl. In tal [[1930]] al si è trasferît a [[New York]] par studiâ al ''Art Students League'' cul pitôr Thomas Hart Benton. In te so prime fase artistiche al è stât influençât dal [[surrealisim]], de piture murâl messicane (soredut di [[David Alfaro Siqueiros]]) e de art tradizionâl dai natîfs merecans. Intal [[1945]] al à sposât la pitore '''Lee Krasner''', une figure fondamentâle pe so cariere e par la sô vite, e al si è trasferît in te zone rurâl di Springs, in te isule di Long Island. Mientri di chest periodi di isolament al à disvolupât la so tecnica plui rivoluzionarie, fasent cressi il so sucès internazionâl grazî ancje al sostèn de collezioniste [[Peggy Guggenheim]]. La so vite e je stada caraterizade di une fuarte dipendence dal alcol e di crisi psicologjichis. Jackson Pollock al è muart intal 1956 in tun incident automobilistic a dome 44 agns. == Il stil: Drip Painting e Action Painting == [[Figure:Pollock-green.jpg|200px|miniatura|destra|Le tombe di Jackson Pollock in seconto plan, prime de sô , chê di Lee Krasner al Green River Cemetery]] A scomençâ dal [[1947]], Pollock al à abandonât la piture tradizionâl cul cjavalèt e il pinel. Al meteve lis grandis telis diretamencj par tiere e al moveve il so muart intôr di lôr, coland e sparzînt la piture a vueli cun bastons, spazulis o siringhis. Cheste tecniche, clamade '''drip painting''' (piture a gotis), e à dât vite ae '''action painting''' (piture d'azion): l'opare d'art no je dome il risultât finâl, ma il principâl al è il moviment fisic e il prin gjest dal artist in tal moment de creazion. Pe via dal so stil di piturâ un grum dinamîc, la riviste ''Time'' li à dât il sorenom di '''"Jack the Dripper"'''. == Oparis principâls == * ''[[Male and Female]]'' (1942) – opare de prime fase figurative e surrealiste. * ''[[Mural]]'' (1943) – grande tele commissionade di Peggy Guggenheim par il so apartament. * ''[[Full Fathom Five]]'' (1947) – une des primis oparis realizadis cul ''drip painting''. * ''[[Number 1A, 1948]]'' (1948) – conservade al Museum of Modern Art (MoMA) di New York. * ''[[Blue Poles]]'' o ''Number 11, 1952'' (1952) – considerade un dai sos capolavoris plui impurtants, conservade in te National Gallery of Australia. == Bibliografie == * Steven Naifeh, Gregory White Smith, ''Jackson Pollock: An American Saga'', Clarkson N. Potter, New York, 1989. * Pepe Karmel, ''Jackson Pollock: Interviews, Articles, and Reviews'', MoMA, New York, 1999. * Kirk Varnedoe, Pepe Karmel, ''Jackson Pollock'', The Museum of Modern Art, New York, 1998. == Voxis coreladis == * [[Espressionisim astrat]] * [[Peggy Guggenheim]] * [[Lee Krasner]] * [[Modern Art]] == Leams esternis == * [https://www.moma.org/artists/4675 Colezion des oparis di Jackson Pollock al MoMA di Eborac Nuve] (par inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1788.html Profil e oparis inte National Gallery of Art] (par inglês) * [https://www.pollockkrasnerhouse.org/ Sît de Pollock-Krasner House & Study Center] (par inglês) [[Categorie:Pitôrs merecans]] [[Categorie:Espressionisim astrat]] j9tbh4vss9lzck4keik0jyg12qco9os August Rodin 0 14949 185451 2026-08-09T12:39:29Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: [[Figure:Auguste Rodin fotografato da Nadar nel 1891.jpg|250px|miniatura|destra|Auguste Rodin fotografato dal fotogràf Nadar tal1891.]] '''François-Auguste-René Rodin''' ([[Parîs]], [[12 di Novembar]] [[1840]] – Meudon, [[17 di Novembar]] [[1917]]) al è stât un scultôr francês. Considerât il pari de '''sculture moderne''', al è stât un dai plui grancj artistis dal XIX e dai primis agns dal XX secul. Ancje se la so formazion e jere leade a lis leçs de sculture a... 185451 wikitext text/x-wiki [[Figure:Auguste Rodin fotografato da Nadar nel 1891.jpg|250px|miniatura|destra|Auguste Rodin fotografato dal fotogràf Nadar tal1891.]] '''François-Auguste-René Rodin''' ([[Parîs]], [[12 di Novembar]] [[1840]] – Meudon, [[17 di Novembar]] [[1917]]) al è stât un scultôr francês. Considerât il pari de '''sculture moderne''', al è stât un dai plui grancj artistis dal XIX e dai primis agns dal XX secul. Ancje se la so formazion e jere leade a lis leçs de sculture academiche e al neoclassicisim, Rodin al à rot lis regulis tradizionâls introdusint une straordinarie energjie fisiche, une modelazion dinamiche e un fuart realisim emotîf in te sculture. == Biografie == [[Figure:Auguste Rodin signature.jpg|200px|miniatura|destra|Firme di Auguste Rodin tal "Pensadôr"]] Nassût a Parîs in une familie modeste, al è stât refudât par trê voltis ae ''École des Beaux-Arts''. Al à disvolupât il so talent lavorant par un grum di agns come decoradôr e artizan in tai cantîrs de capitâl francese e int e citât di [[Bruxelles]]. In tal [[1875]] al à fat un viaç fondamentâl in [[Italie]], dulà che al à vût un profunt impàt cjalant dal vîf lis oparis di [[Michêlagnul Buonarroti]] e [[Donatello]]. Chest viaç li à viert la strade par so rivoluzion artistiche. Tornât a Parîs, al à esponût la so prime opare famôse, ''L'eât dal bronç'' (1877), talmenti reâl che le critiche de epoche lu à acusât falsamentri di vê fat il cjalc diretament dal cuarp di un om vîf. [[Figure:Camille Claudel.jpg|200px|miniatura|destra|Camille Claudel]] In tai agns seguitîfs al à ricevût grandis commissionis publichis e al è deventât famôs in dut il mont, circondât di une clape di scuelârss e colaboratôrs di talent, come la scultore '''Camille Claudel''', cun cui al à vût ancje une intense e dramatiche relazion sentimentâl. Al è muart a Meudon in tal 1917. == Il stil e la poetiche == [[Figure:Auguste Rodin 1893 Nadar.jpg|200px|miniatura|destra|Auguste tal Rodin 1893 ]] Rodin al à svoltât la sculture moderne par vie di diviars elements di innovazion: * '''Realisim e anatomie vîf''': la so modelament no cirive la perfezion ideâl, ma la veritât fisiche, cun muscuis tensionâs, pleis de piel e moviments naturâls. * '''Il "non finito"''': influençât di Michelangelo, Rodin al lassave dispès partis dal bloc di marmul a stât grês, fasint vignî su la figure dome par part par creâ un contrast dramatîc. * '''Espressivitât psicologjiche''': lis sos oparis a trasmetin sensazions intensis come dolôr, passion, riflession e melanconie. == Opari principâls == [[Figure:Rodin The bronze age.jpg|200px|miniatura|destra|" L'etât dal bronç" (L'Âge d'airain) (1877)]] * ''[[Il Pensadôr]]'' (''Le Penseur'', 1880–1904) – une des sculturis plui famôsis de storie, nassude come part de monumentâl puarte monumentâl. * ''[[Il Bâs]]'' (''Le Baiser'', 1882) – celebre opare in marmul di Carrara che e rapresente Paolo e Francesca. * ''[[La Puarte dal Infier]]'' (''La Porte de l'Enfer'', 1880–1917) – monumentâl puarte in bronz ispirada ae ''Divine Commedie'' di [[Dante Alighieri]], mai finide completamentri. * ''[[I Borghês di Calais]]'' (''Les Bourgeois de Calais'', 1889) – monument public dramatic dedicate al sacrifici de citât di Calais in te [[Etât di Mieç]]. * ''[[Monument a Balzac]]'' (1898) – sculture rivoluzionarie e controverse dedicade al scritôr [[Honoré de Balzac]]. == Bibliografie == * Ruth Butler, ''Rodin: The Shape of Genius'', Yale University Press, New Haven, 1993. * Gilles Néret, ''Auguste Rodin - Sculptures and Drawings'', Taschen, Köln, 2004. * Catherine Lampert, ''Rodin'', Royal Academy of Arts, London, 2006. == Voxis coreladis == * [[Sculture moderne]] * [[Camille Claudel]] * [[Michêlagnul Buonarroti]] == Leams esternis == * [https://www.musee-rodin.fr/ Sît uficiâl dal Musée Rodin di Parîs] (par francês e inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1834.html Colezion e profil di Rodin inte National Gallery of Art] (par inglês) [[Categorie:Scultôrs francês]] [[Categorie:Art moderne]] dr2k781jppkb7uxi43093cbm2qike0u Katsushika Hokusai 0 14950 185452 2026-08-09T13:54:06Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: [[Figure:Hokusai portrait.jpg|250px|miniatura|destra|Auto-ritràt di di Hokusai, 1830 cirche]] '''Katsushika Hokusai''' (par gjaponês: 葛飾 北斎; Edo, [[31 di Otubar]] [[1760]] – Edo, [[10 di Mai]] [[1849]]) al è stât un pitor, incisôr e ilustradôr gjaponês. Al è considerât un dai plui grancj mestris de arte gjaponêse e il principâl esponent de scuele '''''ukiyo-e''''' ("imagjins dal mont flutuant"). La so opare e à vût une influence fondamentâl no dome in... 185452 wikitext text/x-wiki [[Figure:Hokusai portrait.jpg|250px|miniatura|destra|Auto-ritràt di di Hokusai, 1830 cirche]] '''Katsushika Hokusai''' (par gjaponês: 葛飾 北斎; Edo, [[31 di Otubar]] [[1760]] – Edo, [[10 di Mai]] [[1849]]) al è stât un pitor, incisôr e ilustradôr gjaponês. Al è considerât un dai plui grancj mestris de arte gjaponêse e il principâl esponent de scuele '''''ukiyo-e''''' ("imagjins dal mont flutuant"). La so opare e à vût une influence fondamentâl no dome inte culture dal [[Gjapon]], ma ancje in Europe, dulà che il so stîl al à segnât profondament l'[[Impresionisim]] e il [[Post-Impresionisim]] (in particolâr artists come [[Paul Cézanne]], [[Claude Monet]] e [[Vincent van Gogh]]). == Biografie == [[Figure:Kashiku Iwai Hanshiro - Shunro (Hokusai).jpg|200px|miniatura|destra|L'atôr Iwai Hanshirō , tal rûl di di Kashiku, une des prime oparis in assolût di Hokusai firmade cul non di Shunrō]] Nasstût a Edo (la odierne [[Tokyo]]) in tal periodi Edo, al à tacât a studiâ la intajament e la piture za di piçul. In tal [[1778]] al è jentrât inte scuele dal mestri Katsukawa Shunshō, imparant la tecniche de stampe xilografiche ''block-print''. Simpri insodìsfat e cirînt simpri inovazion, te so vite al à cambiât plui di trente sorenons e cjasadis artistichs. Al à esplorât diviersis tecnichis e sugjets: dai ritrats di atôrs di teatri e dame di cort, fin ai paesaçs naturâls e ae vite di ducj i dîs. In te so seconde etât, Hokusai al à disvilupât un sincê interès par le nature e par la gjeometrie scuindude de reâltât. Al è muart a Edo in tal 1849 a ben 88 agns, lavorant fin ai ultims dîs de so vite par cirî la perfezion artistiche. == Stil e ereditât == [[Figure:Springtime in Enoshima.jpg|200px|miniatura|destra|"Viarte a Enoshima" (1797) al propò i stès elements che componin le opare "Viodude di Shichirigama" dongje a Kamakura te provincie di Sagami di Shiba Kōkan, un dai maiôrs esponents de scuele Rinpa]] Hokusai al è famôs par la so straordinarie dinamicitât e la so capacitât di fondi la tradizion gjaponêse cun elemencj di perspetive ocidentâl. Daspo' de viarzidure dai puarts dal Gjapon in te seconde metât dal XIX secul, lis sos xilografiis a son rivadis in [[France]], dant vite al il fenomen dal '''gjaponisim'''. I pitors impresionisçs a àn cjotât in te so perspetive , in tal ûs dal colôr e in te sielte dai sogjets une font di grande inspirazion. == Opari principâls == [[Figure:Dream of the fishermans wife hokusai.jpg|200px|miniatura|destra|2IL sium de femine dal pescjadôr" une des plui famosis stampis in stîl "Shunga" di Hokusai]] * ''[[La grande onde di Kanagawa]]'' (''Kanagawa-oki nami ura'', c. 1831) – la so opare plui celebre in dut il mont, part de serie dai paesaçs dal mont Fuji. * ''[[36 vistas dal mont Fuji]]'' (''Fugaku Sanjūrokkei'', 1830–1832) – monumentâl serie di 46 stampis xilografichis (36 origjinâls e 10 zontadis) dedichadis al mont sacrât. * ''[[Hokusai Manga]]'' (1814–1878) – une racolte in 15 volumis di miliârs di sboz, disegns e studis anatomics, considerade une des primis anticips dal fumet modern (manga). * ''[[Il sium de femina dal pscjadôr]]'' (1814) – celebre xilografie di gjenar ''shunga'' (art erotica). == Bibliografie == * Matthi Forrer, ''Hokusai: Prints and Drawings'', Prestel Publishing, Munich, 1991. * Gian Carlo Calza, ''Hokusai'', Phaidon Press, London, 2003. * Henry D. Smith, ''Hokusai: One Hundred Views of Mt. Fuji'', George Braziller, New York, 1988. == Voxis coreladis == * [[Ukiyo-e]] * [[La grande onde di Kanagawa]] * [[Gjapon]] * [[Epoche Edo]] == Leams esternis == * [https://www.metmuseum.org/toah/hd/hoku/hd_hoku.htm Profil di Hokusai al Metropolitan Museum of Art di New York] (par inglês) * [https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG16805 Colezion des oparis di Hokusai al British Museum] (par inglês) [[Categorie:Pitôrs gjaponês]] [[Categorie:Incisôrs gjaponês]] [[Categorie:Culture gjaponêse]] 6ujknenwyxe940nwpwfgp0azw98pq4a 185453 185452 2026-08-09T13:54:31Z Santefoscje73 11500 185453 wikitext text/x-wiki [[Figure:Hokusai portrait.jpg|250px|miniatura|destra|Auto-ritràt di di Hokusai, 1830 cirche]] '''Katsushika Hokusai''' (par gjaponês: 葛飾 北斎; Edo, [[31 di Otubar]] [[1760]] – Edo, [[10 di Mai]] [[1849]]) al è stât un pitor, incisôr e ilustradôr gjaponês. Al è considerât un dai plui grancj mestris de arte gjaponêse e il principâl esponent de scuele '''''ukiyo-e''''' ("imagjins dal mont flutuant"). La so opare e à vût une influence fondamentâl no dome inte culture dal [[Gjapon]], ma ancje in Europe, dulà che il so stîl al à segnât profondament l'[[Impresionisim]] e il [[Post-Impresionisim]] (in particolâr artists come [[Paul Cezanne]], [[Claude Monet]] e [[Vincent van Gogh]]). == Biografie == [[Figure:Kashiku Iwai Hanshiro - Shunro (Hokusai).jpg|200px|miniatura|destra|L'atôr Iwai Hanshirō , tal rûl di di Kashiku, une des prime oparis in assolût di Hokusai firmade cul non di Shunrō]] Nasstût a Edo (la odierne [[Tokyo]]) in tal periodi Edo, al à tacât a studiâ la intajament e la piture za di piçul. In tal [[1778]] al è jentrât inte scuele dal mestri Katsukawa Shunshō, imparant la tecniche de stampe xilografiche ''block-print''. Simpri insodìsfat e cirînt simpri inovazion, te so vite al à cambiât plui di trente sorenons e cjasadis artistichs. Al à esplorât diviersis tecnichis e sugjets: dai ritrats di atôrs di teatri e dame di cort, fin ai paesaçs naturâls e ae vite di ducj i dîs. In te so seconde etât, Hokusai al à disvilupât un sincê interès par le nature e par la gjeometrie scuindude de reâltât. Al è muart a Edo in tal 1849 a ben 88 agns, lavorant fin ai ultims dîs de so vite par cirî la perfezion artistiche. == Stil e ereditât == [[Figure:Springtime in Enoshima.jpg|200px|miniatura|destra|"Viarte a Enoshima" (1797) al propò i stès elements che componin le opare "Viodude di Shichirigama" dongje a Kamakura te provincie di Sagami di Shiba Kōkan, un dai maiôrs esponents de scuele Rinpa]] Hokusai al è famôs par la so straordinarie dinamicitât e la so capacitât di fondi la tradizion gjaponêse cun elemencj di perspetive ocidentâl. Daspo' de viarzidure dai puarts dal Gjapon in te seconde metât dal XIX secul, lis sos xilografiis a son rivadis in [[France]], dant vite al il fenomen dal '''gjaponisim'''. I pitors impresionisçs a àn cjotât in te so perspetive , in tal ûs dal colôr e in te sielte dai sogjets une font di grande inspirazion. == Opari principâls == [[Figure:Dream of the fishermans wife hokusai.jpg|200px|miniatura|destra|2IL sium de femine dal pescjadôr" une des plui famosis stampis in stîl "Shunga" di Hokusai]] * ''[[La grande onde di Kanagawa]]'' (''Kanagawa-oki nami ura'', c. 1831) – la so opare plui celebre in dut il mont, part de serie dai paesaçs dal mont Fuji. * ''[[36 vistas dal mont Fuji]]'' (''Fugaku Sanjūrokkei'', 1830–1832) – monumentâl serie di 46 stampis xilografichis (36 origjinâls e 10 zontadis) dedichadis al mont sacrât. * ''[[Hokusai Manga]]'' (1814–1878) – une racolte in 15 volumis di miliârs di sboz, disegns e studis anatomics, considerade une des primis anticips dal fumet modern (manga). * ''[[Il sium de femina dal pscjadôr]]'' (1814) – celebre xilografie di gjenar ''shunga'' (art erotica). == Bibliografie == * Matthi Forrer, ''Hokusai: Prints and Drawings'', Prestel Publishing, Munich, 1991. * Gian Carlo Calza, ''Hokusai'', Phaidon Press, London, 2003. * Henry D. Smith, ''Hokusai: One Hundred Views of Mt. Fuji'', George Braziller, New York, 1988. == Voxis coreladis == * [[Ukiyo-e]] * [[La grande onde di Kanagawa]] * [[Gjapon]] * [[Epoche Edo]] == Leams esternis == * [https://www.metmuseum.org/toah/hd/hoku/hd_hoku.htm Profil di Hokusai al Metropolitan Museum of Art di New York] (par inglês) * [https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG16805 Colezion des oparis di Hokusai al British Museum] (par inglês) [[Categorie:Pitôrs gjaponês]] [[Categorie:Incisôrs gjaponês]] [[Categorie:Culture gjaponêse]] 8l4ao7nctuwjzxugoepzt8gu9uhvggt 185454 185453 2026-08-09T13:55:20Z Santefoscje73 11500 /* Opari principâls */ 185454 wikitext text/x-wiki [[Figure:Hokusai portrait.jpg|250px|miniatura|destra|Auto-ritràt di di Hokusai, 1830 cirche]] '''Katsushika Hokusai''' (par gjaponês: 葛飾 北斎; Edo, [[31 di Otubar]] [[1760]] – Edo, [[10 di Mai]] [[1849]]) al è stât un pitor, incisôr e ilustradôr gjaponês. Al è considerât un dai plui grancj mestris de arte gjaponêse e il principâl esponent de scuele '''''ukiyo-e''''' ("imagjins dal mont flutuant"). La so opare e à vût une influence fondamentâl no dome inte culture dal [[Gjapon]], ma ancje in Europe, dulà che il so stîl al à segnât profondament l'[[Impresionisim]] e il [[Post-Impresionisim]] (in particolâr artists come [[Paul Cezanne]], [[Claude Monet]] e [[Vincent van Gogh]]). == Biografie == [[Figure:Kashiku Iwai Hanshiro - Shunro (Hokusai).jpg|200px|miniatura|destra|L'atôr Iwai Hanshirō , tal rûl di di Kashiku, une des prime oparis in assolût di Hokusai firmade cul non di Shunrō]] Nasstût a Edo (la odierne [[Tokyo]]) in tal periodi Edo, al à tacât a studiâ la intajament e la piture za di piçul. In tal [[1778]] al è jentrât inte scuele dal mestri Katsukawa Shunshō, imparant la tecniche de stampe xilografiche ''block-print''. Simpri insodìsfat e cirînt simpri inovazion, te so vite al à cambiât plui di trente sorenons e cjasadis artistichs. Al à esplorât diviersis tecnichis e sugjets: dai ritrats di atôrs di teatri e dame di cort, fin ai paesaçs naturâls e ae vite di ducj i dîs. In te so seconde etât, Hokusai al à disvilupât un sincê interès par le nature e par la gjeometrie scuindude de reâltât. Al è muart a Edo in tal 1849 a ben 88 agns, lavorant fin ai ultims dîs de so vite par cirî la perfezion artistiche. == Stil e ereditât == [[Figure:Springtime in Enoshima.jpg|200px|miniatura|destra|"Viarte a Enoshima" (1797) al propò i stès elements che componin le opare "Viodude di Shichirigama" dongje a Kamakura te provincie di Sagami di Shiba Kōkan, un dai maiôrs esponents de scuele Rinpa]] Hokusai al è famôs par la so straordinarie dinamicitât e la so capacitât di fondi la tradizion gjaponêse cun elemencj di perspetive ocidentâl. Daspo' de viarzidure dai puarts dal Gjapon in te seconde metât dal XIX secul, lis sos xilografiis a son rivadis in [[France]], dant vite al il fenomen dal '''gjaponisim'''. I pitors impresionisçs a àn cjotât in te so perspetive , in tal ûs dal colôr e in te sielte dai sogjets une font di grande inspirazion. == Opari principâls == [[Figure:Dream of the fishermans wife hokusai.jpg|200px|miniatura|destra|2IL sium de femine dal pescjadôr" une des plui famosis stampis in stîl "Shunga" di Hokusai]] * ''[[La grande onde di Kanagawa]]'' (''Kanagawa-oki nami ura'', c. 1831) – la so opare plui celebre in dut il mont, part de serie dai paesaçs dal mont Fuji. * ''[[36 vistis dal mont Fuji]]'' (''Fugaku Sanjūrokkei'', 1830–1832) – monumentâl serie di 46 stampis xilografichis (36 origjinâls e 10 zontadis) dedichadis al mont sacrât. * ''[[Hokusai Manga]]'' (1814–1878) – une racolte in 15 volumis di miliârs di sboz, disegns e studis anatomics, considerade une des primis anticips dal fumet modern (manga). * ''[[Il sium de femine dal pescjadôr]]'' (1814) – celebre xilografie di gjenar ''shunga'' (art erotiche). == Bibliografie == * Matthi Forrer, ''Hokusai: Prints and Drawings'', Prestel Publishing, Munich, 1991. * Gian Carlo Calza, ''Hokusai'', Phaidon Press, London, 2003. * Henry D. Smith, ''Hokusai: One Hundred Views of Mt. Fuji'', George Braziller, New York, 1988. == Voxis coreladis == * [[Ukiyo-e]] * [[La grande onde di Kanagawa]] * [[Gjapon]] * [[Epoche Edo]] == Leams esternis == * [https://www.metmuseum.org/toah/hd/hoku/hd_hoku.htm Profil di Hokusai al Metropolitan Museum of Art di New York] (par inglês) * [https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG16805 Colezion des oparis di Hokusai al British Museum] (par inglês) [[Categorie:Pitôrs gjaponês]] [[Categorie:Incisôrs gjaponês]] [[Categorie:Culture gjaponêse]] q7pbe1t6ffwnqskh6jg5lchmvjdn1j2 Claude Monet 0 14951 185455 2026-08-09T14:11:44Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: [[Figure:Claude Monet 1899 Nadar crop.jpg|250px|miniatura|destra|Claude Monet tal 1899 fotografât da Nadar ]] [[Figure:Claude Monet Signature.svg|200px|miniatura|destra]] '''Claude Monet''', nom complet '''Oscar-Claude Monet''' ([[Parîs]], [[14 di Novembar]] [[1840]] – Giverny, [[5 di Dicembar]] [[1926]]), al è stât un pitôr francês. Al è considerât il fondadôr e il principâl esponent dal '''[[Impresionisim]]'''. De so celebre opare ''Impresion, soreli che al nâ... 185455 wikitext text/x-wiki [[Figure:Claude Monet 1899 Nadar crop.jpg|250px|miniatura|destra|Claude Monet tal 1899 fotografât da Nadar ]] [[Figure:Claude Monet Signature.svg|200px|miniatura|destra]] '''Claude Monet''', nom complet '''Oscar-Claude Monet''' ([[Parîs]], [[14 di Novembar]] [[1840]] – Giverny, [[5 di Dicembar]] [[1926]]), al è stât un pitôr francês. Al è considerât il fondadôr e il principâl esponent dal '''[[Impresionisim]]'''. De so celebre opare ''Impresion, soreli che al nâs'' (1872) al è nassût il nom stes dal moviment artistic, che al à rot par simpri con lis regulis de piture academiche tradizionâl. == Biografie == [[Figure:Claude Monet-Portrait de l'artiste-1917.jpg|200px|miniatura|destra|Claude Monet "Portrait de l'artiste" ( auto-ritràt) 1917]] Nasstût a Parîs, al è cressût ad [[Le Havre]], in te Normandie, dulà che al à tacât a disegnâ caricaturis za di piçul. In tal [[1858]] al incontre il pitôr Eugène Boudin, che li à insegnât a piturâ diretament al viert (''en plein air''). Tornât a Parîs in tal [[1859]], al à frecuentât l'"Académie Suisse" e al à cognossût altris zovins pitôrs come [[Pierre-Auguste Renoir]], [[Camille Pissarro]] e [[Frédéric Bazille]]. Intôr a le clape di piôors che al si cjatave al ''Café Guerbois'' e je nassude le idee di une piture gnove, fondade su la lûs e sui colôrs naturâls. In tal [[1874]] Monet e i sos amîs a àn organizât la prime mostre indipendente in tal studi dal fotograf Nadar, sfidant il Salon oficiâl. In tal [[1883]] al si è trasferît in cjase di '''Giverny''', campagne normande. Lavîe al à creât un meraviliôs zardin giaponês cun un piçul lât di ninfis, che al è deventât il sogjet principâl de so produzion artistiche fin a la muart, avignude int al 1926. == Il stil e la poetiche == [[Figure:Monet w911.jpg|200px|miniatura|destra|Autumn at Jeufosse (1884)]] Monet no rafigurave i ogjets par ce che a jerin in ta idee, ma par come che a aparivìn in te retine in te lûs in un determinât moment dal dî. * '''La piture ''en plein air''''': la necessitât di piturâ cul soreli e la lûs naturâl e à puertât Monet a doprâ peneladis rapidis e picjadis di colôr pûr. * '''Lis seriis''': par studiâ la variazion de lûs e de atmosfere cul cambiâ des oris e des stazions, al puiturave il stês sogjet plui e plui voltis (come la Catedrâl di Rouen, i cjamps di fèn e lis ninfis). == Oparis principâls == [[Figure:La Grenouillère MET DT833.jpg|200px|miniatura|destra|Claude Monet, La Grenouillère (1869); vueli su tele, 74,6×99,7 cm, New York, The Metropolitan Museum of Art]] * ''[[Impresion, soreli che al nâs]]'' (''Impression, soleil levant'', 1872) – il dipint famôs che al à dât il nom al Impresionisim. * ''[[I cjamps di papavars]]'' (''Les Coquelicots'', 1873) – celebre opare di paesaç d'estât. * ''[[La passeggiata]]'' o ''La femine cun le ombrene'' (''La Promenade'', 1875). * ''[[Serie de Cattedrale di Rouen]]'' (1892–1894) – serie di plui di trente telis dedicadis ae façade de catedrâl gotiche. * ''[[Lis Ninfis]]'' (''Les Nymphéas'', 1899–1926) – monumentâl serie di composizions coloradis conservadis in gran part al Musée de l'Orangerie di Parîs. == Bibliografie == * Daniel Wildenstein, ''Monet or The Triumph of Impressionism'', Taschen, Köln, 1999. * John Rewald, ''The History of Impressionism'', Museum of Modern Art, New York, 1973. * Paul Hayes Tucker, ''Monet in the 90s: The Series Paintings'', Yale University Press, 1990. == Voxis coreladis == * [[Impresionisim]] * [[Pierre-Auguste Renoir]] * [[Camille Pissarro]] * [[Giverny]] == Leams esternis == * [https://www.musee-orangerie.fr/ Sît uficiâl dal Musée de l'Orangerie di Parîs] (par francês e inglês) * [https://fondation-monet.com/ Sît de Fondazion Claude Monet a Giverny] (par francês e inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1729.html Colezion des oparis inte National Gallery of Art] (par inglês) [[Categorie:Pitors francês]] [[Categorie:Impresionisim]] ixkqapaqhiw1alnc9e76i2jkpmyddb6 Nicolas Poussin 0 14952 185457 2026-08-09T14:22:33Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: [[Figure:Nicolas Poussin 078.jpg|250px|miniatura|destra|Nicolas Poussin]] '''Nicolas Poussin''' (Les Andelys, [[15 di Jugn]] [[1594]] – Rome, [[19 di Novembar]] [[1665]]) al è stât un pitor francês. Al è considerât il principâl esponent e il fondadôr dal '''[[Classicisim]]''' in te piture francêse dal XVII secul. Ancje se nassût in France, al à passât scuasit dute la so vite artistiche a [[Rome]], diventant un dai pitors plui influents de so epoche par via de so... 185457 wikitext text/x-wiki [[Figure:Nicolas Poussin 078.jpg|250px|miniatura|destra|Nicolas Poussin]] '''Nicolas Poussin''' (Les Andelys, [[15 di Jugn]] [[1594]] – Rome, [[19 di Novembar]] [[1665]]) al è stât un pitor francês. Al è considerât il principâl esponent e il fondadôr dal '''[[Classicisim]]''' in te piture francêse dal XVII secul. Ancje se nassût in France, al à passât scuasit dute la so vite artistiche a [[Rome]], diventant un dai pitors plui influents de so epoche par via de so ricercje di armonie, rigôr e clarece formâl. == Biografie == [[Figure:Poussin RapeSabineLouvre.jpg|200px|miniatura|destra|Il "Rapiment des Sabinis"]] Nassût in te Normandie, al à studiât la piture a Rouen e daspo' a [[Parîs]]. In tal [[1624]] al è rivât a Rome, la citât che e à trasformât profondamentri il so stîl graziis al studi de sculture antiche romane e des oparis di [[Raffaello Sanzio]] e [[Tiziano]]. A Rome al è jentrât in te clape dal mecenât Cassiano dal Pozzo, che li à commissionât un grum di oparis storichis e mitologjichis. In tal [[1640]], par volontât dal re Luîs XIII e dal cardinâl Richelieu, al è tornât par un curt periodi a Parîs come "Prin pitôr dal re", ma l'ambient de cort no li plaseve e in tal 1642 al è rientrât par simpri a Rome. Al è muart inte citât eterne in tal 1665 e al è stât sepelî in te basiliche di San Laurinç in Lucina. == Il stil e la poetiche == A difarence dal stîl [[Baroc]] de so epoche, caraterizâ di dinamisim, efièts scenografics e teatralitât, Poussin al preferive une piture razionâl, misurade e filosofiche. * '''Il rigôr gjeometric e la composizion''': lis sos oparis a son costruitis cun grande cure par la perspetive e la balance gjeometriche des figuris. * '''I sogjets''': al à rafigurât soredut senis storichis, alegorichîs, mitologjichis e relijosis, cirint simpri un sens morâl e filosofic profun (poetiche de ''"piture d'istoria"''). * '''Il paesaç classic''': in te seconde part de so vite al à disvolupât il paesaç ideâl, dulà che la nature e je simpri regolade de razionalitât e dal ordin. == Oparis principâls == [[Figure:L'Inspiration du poète - circa 1629 - Nicolas Poussin - Louvre - RF 1774.jpg|200px|miniatura|destra|" L'Inspiration du poète" (L'ispirazion dal poete" - cirche 1629 - Nicolas Poussin - Louvre ]] * ''[[Et in Arcadia ego]]'' o ''I pastôrs di Arcadia'' (1637–1638) – la so opare allegorica plui celebre, conservada al Musée du Louvre di Parîs. * ''[[Il rapiment des Sabinis]]'' (''L'Enlèvement des Sabines'', 1634–1635) – composizion dinamica e monumentâl conservada al Metropolitan Museum of Art di Eborac Nuve. * ''[[I siet sacramencj]]'' (''Les Sept Sacrements'', 1637–1642) – famôse serie di dipints dedicâs ai sacramencj de Glesie. * ''[[Paesaç cun Orfeo e Euridice]]'' (1650–1653) – capolavoro dal paesaç ideâl e razionâl. == Bibliografie == * Anthony Blunt, ''Nicolas Poussin'', Princeton University Press, Princeton, 1967. * Jacques Thuillier, ''Nicolas Poussin'', Flammarion, Paris, 1994. * Denis Mahon, ''Poussin Studies'', Phaidon Press, London, 1962. == Voxis coreladis == * [[Classicisim]] * [[Baroc]] * [[Raffaello Sanzio]] == Leams esternis == * [https://www.louvre.fr/ Oparis di Nicolas Poussin al Musée du Louvre di Parîs] (par francês) * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437329 Profil e oparis al Metropolitan Museum of Art] (par inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1796.html Colezion di Poussin inte National Gallery of Art] (par inglês) [[Categorie:Pitors francês]] [[Categorie:Classicisim]] kt3gvkqxdcw1keqghrr612od2u08glo 185458 185457 2026-08-09T14:23:24Z Santefoscje73 11500 185458 wikitext text/x-wiki [[Figure:Nicolas Poussin 078.jpg|250px|miniatura|destra|Nicolas Poussin]] '''Nicolas Poussin''' (Les Andelys, [[15 di Jugn]] [[1594]] – [[Rome]] , [[19 di Novembar]] [[1665]]) al è stât un pitor francês. Al è considerât il principâl esponent e il fondadôr dal '''[[Classicisim]]''' in te piture francêse dal XVII secul. Ancje se nassût in France, al à passât scuasit dute la so vite artistiche a [[Rome]], diventant un dai pitors plui influents de so epoche par via de so ricercje di armonie, rigôr e clarece formâl. == Biografie == [[Figure:Poussin RapeSabineLouvre.jpg|200px|miniatura|destra|Il "Rapiment des Sabinis"]] Nassût in te Normandie, al à studiât la piture a Rouen e daspo' a [[Parîs]]. In tal [[1624]] al è rivât a Rome, la citât che e à trasformât profondamentri il so stîl graziis al studi de sculture antiche romane e des oparis di [[Raffaello Sanzio]] e [[Tiziano]]. A Rome al è jentrât in te clape dal mecenât Cassiano dal Pozzo, che li à commissionât un grum di oparis storichis e mitologjichis. In tal [[1640]], par volontât dal re Luîs XIII e dal cardinâl Richelieu, al è tornât par un curt periodi a Parîs come "Prin pitôr dal re", ma l'ambient de cort no li plaseve e in tal 1642 al è rientrât par simpri a Rome. Al è muart inte citât eterne in tal 1665 e al è stât sepelî in te basiliche di San Laurinç in Lucina. == Il stil e la poetiche == A difarence dal stîl [[Baroc]] de so epoche, caraterizâ di dinamisim, efièts scenografics e teatralitât, Poussin al preferive une piture razionâl, misurade e filosofiche. * '''Il rigôr gjeometric e la composizion''': lis sos oparis a son costruitis cun grande cure par la perspetive e la balance gjeometriche des figuris. * '''I sogjets''': al à rafigurât soredut senis storichis, alegorichîs, mitologjichis e relijosis, cirint simpri un sens morâl e filosofic profun (poetiche de ''"piture d'istoria"''). * '''Il paesaç classic''': in te seconde part de so vite al à disvolupât il paesaç ideâl, dulà che la nature e je simpri regolade de razionalitât e dal ordin. == Oparis principâls == [[Figure:L'Inspiration du poète - circa 1629 - Nicolas Poussin - Louvre - RF 1774.jpg|200px|miniatura|destra|" L'Inspiration du poète" (L'ispirazion dal poete" - cirche 1629 - Nicolas Poussin - Louvre ]] * ''[[Et in Arcadia ego]]'' o ''I pastôrs di Arcadia'' (1637–1638) – la so opare allegorica plui celebre, conservada al Musée du Louvre di Parîs. * ''[[Il rapiment des Sabinis]]'' (''L'Enlèvement des Sabines'', 1634–1635) – composizion dinamica e monumentâl conservada al Metropolitan Museum of Art di Eborac Nuve. * ''[[I siet sacramencj]]'' (''Les Sept Sacrements'', 1637–1642) – famôse serie di dipints dedicâs ai sacramencj de Glesie. * ''[[Paesaç cun Orfeo e Euridice]]'' (1650–1653) – capolavoro dal paesaç ideâl e razionâl. == Bibliografie == * Anthony Blunt, ''Nicolas Poussin'', Princeton University Press, Princeton, 1967. * Jacques Thuillier, ''Nicolas Poussin'', Flammarion, Paris, 1994. * Denis Mahon, ''Poussin Studies'', Phaidon Press, London, 1962. == Voxis coreladis == * [[Classicisim]] * [[Baroc]] * [[Raffaello Sanzio]] == Leams esternis == * [https://www.louvre.fr/ Oparis di Nicolas Poussin al Musée du Louvre di Parîs] (par francês) * [https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437329 Profil e oparis al Metropolitan Museum of Art] (par inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1796.html Colezion di Poussin inte National Gallery of Art] (par inglês) [[Categorie:Pitors francês]] [[Categorie:Classicisim]] kh81tvxm7a97avz8wlzmq89sj1h8jxo Pierre-Auguste Renoir 0 14953 185459 2026-08-09T14:48:37Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: [[Figure:Pierre Auguste Renoir, uncropped image (cropped).jpg|250px|miniatura|destra|Pierre Auguste Renoir tal 1875]] '''Pierre-Auguste Renoir''' (Limoges, [[25 di Fevrâr]] [[1841]] – Cagnes-sur-Mer, [[3 di Dicembar]] [[1919]]) al è stât un pitôr francês. Al è considerât un dai plui impurtants e famôs esponents dal '''[[Impresionisim]]'''. La so piture e distinte par la celebrazion de zornade, dal moviment, de lûs, de bielece feminîl e de contentece di vivi (la '... 185459 wikitext text/x-wiki [[Figure:Pierre Auguste Renoir, uncropped image (cropped).jpg|250px|miniatura|destra|Pierre Auguste Renoir tal 1875]] '''Pierre-Auguste Renoir''' (Limoges, [[25 di Fevrâr]] [[1841]] – Cagnes-sur-Mer, [[3 di Dicembar]] [[1919]]) al è stât un pitôr francês. Al è considerât un dai plui impurtants e famôs esponents dal '''[[Impresionisim]]'''. La so piture e distinte par la celebrazion de zornade, dal moviment, de lûs, de bielece feminîl e de contentece di vivi (la ''joie de vivre''). == Biografie == [[Figure:Frédéric Bazille - Renoir.jpg|200px|miniatura|destra|Pierre-Auguste Renoir -Ritràt di Frédéric Bazille.]] Nassût a Limoges in une famee di sartôrs, al à tacât a lavorâ za di zovin piturant ceramichis e porcelanîs a [[Parîs]]. In tal [[1862]] al è jentrât in te ''École des Beaux-Arts'' e tal studi di Charles Gleyre, dulà che al à cognossût [[Claude Monet]], [[Frédéric Bazille]] e [[Alfred Sisley]]. [[Figure:Pierre-Auguste Renoir 140.jpg|200px|miniatura|destra|Pierre-Auguste Renoir : Vâs grant di flôrs Pierre-Auguste Renoir, (1866); Vueli su tele, 104×80 cm, Fogg Museum, Harvard University. Une des tantis oparis dulâ si viôt le sô formazion di pitôr di ceramichis , soredut tal virtuosisim dai detaîs]] Cun Monet al à disvolupât la tecniche de piture diretament al viert (''en plein air''), studiant lis riflessions de lûs su la aghe e su lis figuris in tai lûcs di ritrovament e fiestis de borghesie parigjine. In tal [[1874]] al à partecipât ae prime storica mostre dai impresionisçs in tal studi dal fotograf Nadar, esponent oparis mestris come ''Il bâl al Moulin de la Galette''. A scomençe tal [[1881]], un viaç in [[Italie]] al à puartât Renoir a une crisi stilistiche: viodint lis oparis di [[Raffaello Sanzio]] e i frescs di Pompei, al si è distacât par un periodi de piture fluide impresioniste par cirî un stil plui costruît, definît e classic (periodi "ingresque" o "nouveau"). In tai ultims agns de so vite, caraterizâs da une fuarte artrite reumatoide, al si è ritirât in te cjase di Cagnes-sur-Mer, in te Cueste Turchine. Ancje se paralisât in tal cuarp, al à cuntinuât a piturâ leant il pinel a la man fin ae so muart int al 1919. == Il stil e la poetiche == [[Figure:Renoir, Pierre-Auguste - Dance at Le Moulin de la Galette, 1876.jpg|200px|miniatura|destra|File:Renoir, Pierre-Auguste - Il Bâl al " Le Moulin de la Galette," 1876.jpg]] A difarence di Monet, plui concentrât sui paesaçs e la lûs naturâl, Renoir al preferive la '''figure umane''', i ritràts e lis scenis di vite sociâl. * '''Le contentece di vivi''': lis sos oparis a son plenis di lûs, colôrs cjalts e atmosferis fiestosis e serenis. * '''Il colôr e la lûs''': lis sos peneladis a son morbidis, sensuâls e lizerîs, buinis di rindi la sensazion de piel e dal moviment dai vistîts. == Opari principâls == * ''[[Bal al Moulin de la Galette]]'' (''Bal du moulin de la Galette'', 1876) – celebre capolavoro conservât al Musée d'Orsay di Parîs. * ''[[La colazion dai cjanotîrs]]'' (''Le Déjeuner des canotiers'', 1880–1881) – grande composizion conservade inte Phillips Collection di Washington. * ''[[La loggia]]'' (''Le Loge'', 1874) – esposto inte prime mostre impresioniste dal 1874. * ''[[Lis bagnantis]]'' (''Les Grandes Baigneuses'', 1884–1887) – opare fondamentâl dal so periodi classic e redefinît. == Bibliografie == * Jean Renoir, ''Renoir, mon père'', Gallimard, Paris, 1962. * François Daulte, ''Auguste Renoir: Catalogue raisonné de l'œuvre peint'', Durand-Ruel, Lausanne, 1971. * Gilles Néret, ''Renoir: Painter of Happiness'', Taschen, Köln, 2001. == Voxis coreladis == * [[Impresionisim]] * [[Claude Monet]] * [[Alfred Sisley]] * [[Musée d'Orsay]] == Leams esternis == * [https://www.musee-orsay.fr/ Oparis di Pierre-Auguste Renoir al Musée d'Orsay di Parîs] (par francês e inglês) * [https://www.nga.gov/collection/artist-info.1822.html Colezion di Renoir inte National Gallery of Art] (par inglês) [[Categorie:Pitors francês]] [[Categorie:Impresionisim]] jxznnbnthrlaqg5xm4ikp2npxanxivc Paul Cezanne 0 14954 185470 2026-08-10T08:24:19Z Erardo Galbi 9774 Erardo Galbi al à spostât la pagjine [[Paul Cezanne]] a [[Paul Cézanne]] 185470 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Paul Cézanne]] tacrlye1zhjgbgcbyld2r7dciharnbq Mâr Neri 0 14955 185471 2026-08-10T08:38:46Z Erardo Galbi 9774 Gnove pagjine: [[Figure:The Danube Spills into the Black Sea.jpg|miniatura|279x279px|Mâr Neri]] Il '''Mâr Neri''' al è un mâr margjinâl che al si cjate jenfri [[Europe]] e [[Asie]], a Est dai [[Balcans]], a sud de [[planure europeane orientâl]], a Ovest dal [[Caucas]] e a Nord de [[Anatolie]]. Al confine cun la [[Bulgarie]], la [[Gjeorgjie]], la [[Romanie]], la [[Russie]], la [[Turchie]] e l'[[Ucraine]]. Il Mâr Neri al è furnît dai flums plui grancj, soredut la [[Danau]], il Dnie... 185471 wikitext text/x-wiki [[Figure:The Danube Spills into the Black Sea.jpg|miniatura|279x279px|Mâr Neri]] Il '''Mâr Neri''' al è un mâr margjinâl che al si cjate jenfri [[Europe]] e [[Asie]], a Est dai [[Balcans]], a sud de [[planure europeane orientâl]], a Ovest dal [[Caucas]] e a Nord de [[Anatolie]]. Al confine cun la [[Bulgarie]], la [[Gjeorgjie]], la [[Romanie]], la [[Russie]], la [[Turchie]] e l'[[Ucraine]]. Il Mâr Neri al è furnît dai flums plui grancj, soredut la [[Danau]], il [[Dnieper]] e il [[Dniester]]. Di consecuence, ancje se sîs paîs a àn une cueste sul mâr, la sô concje di drenaç e cjape dentri parts di 24 paîs in Europe. [[Categorie:Mâr Neri]] t43orl14cwp62e9q8czcljm7r0gfpa0 185472 185471 2026-08-10T08:39:25Z Erardo Galbi 9774 185472 wikitext text/x-wiki [[Figure:The Danube Spills into the Black Sea.jpg|miniatura|279x279px|Mâr Neri]] Il '''Mâr Neri''' al è un mâr margjinâl che al si cjate jenfri [[Europe]] e [[Asie]], a Est dai [[Balcans]], a sud de [[planure europeane orientâl]], a Ovest dal [[Caucas]] e a Nord de [[Anatolie]]. Al confine cun la [[Bulgarie]], la [[Gjeorgjie]], la [[Romanie]], la [[Russie]], la [[Turchie]] e l'[[Ucraine]]. Il Mâr Neri al è furnît dai flums plui grancj, soredut la [[Danau]], il [[Dnieper]] e il [[Dniester]]. Di consecuence, ancje se sîs paîs a àn une cueste sul mâr, la sô concje di drenaç e cjape dentri parts di 24 paîs in Europe. [[Categorie:Mâr Neri]] [[Categorie:Mârs]] 05gp85gakfqq3nuvq6wrhukdkpbzjcx 185474 185472 2026-08-10T08:41:33Z Erardo Galbi 9774 185474 wikitext text/x-wiki [[Figure:The Danube Spills into the Black Sea.jpg|miniatura|279x279px|Mâr Neri]] Il '''Mâr Neri''' al è un mâr margjinâl che al si cjate jenfri [[Europe]] e [[Asie]], a Est dai [[Balcans]], a sud de [[planure europeane orientâl]], a Ovest dal [[Caucas]] e a Nord de [[Anatolie]]. Al confine cun la [[Bulgarie]], la [[Gjeorgjie]], la [[Romanie]], la [[Russie]], la [[Turchie]] e l'[[Ucraine]]. Il Mâr Neri al è furnît dai flums plui grancj, soredut la [[Danau]], il [[Dnieper]] e il [[Dniester]]. Di consecuence, ancje se sîs paîs a àn une cueste sul mâr, la sô concje di drenaç e cjape dentri parts di 24 paîs in Europe. [[Categorie:Mâr Neri| ]] [[Categorie:Mârs|Neri]] 44q570w7ajwumac9cn2oq7i751g27of Liste dai flums de Europe 0 14956 185475 2026-08-10T08:45:27Z Erardo Galbi 9774 Gnove pagjine: == Rivers of Europe by length == [[File:Volga River. Oktyabrsk. Syzran Bridge P5171656 2200.jpg|thumb|right|250px|The [[Volga]], the longest river in Europe, in [[Oktyabrsk]], [[Russia]].]] [[File:Buda Castle Hill and the Chain Bridge, 2013 Budapest city 09.jpg|thumb|right|250px|The [[Danube]], Europe's second-longest river, in [[Budapest]], [[Hungary]].]] The longest rivers in Europe with their approximate lengths (incomplete list):<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas... 185475 wikitext text/x-wiki == Rivers of Europe by length == [[File:Volga River. Oktyabrsk. Syzran Bridge P5171656 2200.jpg|thumb|right|250px|The [[Volga]], the longest river in Europe, in [[Oktyabrsk]], [[Russia]].]] [[File:Buda Castle Hill and the Chain Bridge, 2013 Budapest city 09.jpg|thumb|right|250px|The [[Danube]], Europe's second-longest river, in [[Budapest]], [[Hungary]].]] The longest rivers in Europe with their approximate lengths (incomplete list):<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/webimage/countrys/euriv.htm |title=European Rivers |date=29 April 2021 |publisher=worldatlas.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rev.net/~aloe/river/ |title=River Systems of the World |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919123146/http://www.rev.net/~aloe/river/ |archive-date=2009-09-19 }}</ref> # [[Volga]] - {{convert|3690|km|mi|abbr=on}} # [[Danube]] - {{convert|2860|km|mi|abbr=on}} # [[Ural (river)|Ural]] - {{convert|2428|km|mi|abbr=on}} # [[Dnieper]] - {{convert|2290|km|mi|abbr=on}} # [[Don River (Russia)|Don]] - {{convert|1950|km|mi|abbr=on}} # [[Pechora River|Pechora]] - {{convert|1809|km|mi|abbr=on}} # [[Kama River|Kama]] - {{convert|1805|km|mi|abbr=on}} (the longest left tributary of the Volga and the largest one in discharge) # [[Oka River|Oka]] - {{convert|1500|km|mi|abbr=on}} (the longest right tributary of Volga) # [[Belaya (Aghidhel) River|Belaya]] - {{convert|1430|km|mi|abbr=on}} ([[tributary]] of Kama) # [[Dniester]] - {{convert|1352|km|mi|abbr=on}} # [[Rhine]] - {{convert|1236|km|mi|abbr=on}} # [[Desna River|Desna]] - {{convert|1130|km|mi|abbr=on}} (major left tributary of Dnieper) # [[Elbe]] - {{convert|1091|km|mi|abbr=on}} # [[Donets]] - {{convert |1053|km|mi|abbr=on}} (major right tributary of Don River) # [[Vistula]] - {{convert|1047|km|mi|abbr=on}} # [[Tagus]] - {{convert|1038|km|mi|abbr=on}} # [[Daugava River|Daugava]] - {{convert|1020|km|mi|abbr=on}} # [[Loire (river)|Loire]] - {{convert|1012|km|mi|abbr=on}} # [[Tisza]] - {{convert|966|km|mi|abbr=on}} ({{convert|1358|km|mi|abbr=on}} before 1880)<ref>danube.panda.org/wwf/web/search/details.jsp?pid=139</ref> (tributary of the Danube) # [[Ebro]] - {{convert|960|km|mi|abbr=on}} # [[Prut]] - {{convert|953|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Neman River|Neman]] - {{convert|937|km|mi|abbr=on}} # [[Sava]] - {{convert|933|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Meuse]] - {{convert|925|km|mi|abbr=on}} # [[Kuban River|Kuban]] - {{convert|906|km|mi|abbr=on}} # [[Douro]] - {{convert|897|km|mi|abbr=on}} # [[Mezen River|Mezen]] - {{convert|857|km|mi|0|abbr=on}}<ref name="GSE">{{cite book|title=Мезень (река) |url=http://bse.sci-lib.com/article075120.html |publisher=Great Soviet Encyclopedia |archive-url=https://web.archive.org/web/20120919015604/http://bse.sci-lib.com/article075120.html |archive-date=September 19, 2012 |url-status=dead }}</ref> # [[Oder (river)|Oder]] - {{convert|854|km|mi|abbr=on}} # [[Guadiana]] - {{convert|829|km|mi|abbr=on}} # [[Rhône]] - {{convert|815|km|mi|abbr=on}} # [[Southern Bug]] - 806 km (501 mi) # [[Kuma River (Russia)|Kuma]] - {{convert|802|km|mi|abbr=on}} # [[Warta]] - {{convert|795|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Oder) # [[Seine]] - {{convert|776|km|mi|abbr=on}} # [[Mureș River|Mureș]] - {{convert|761|km|mi|abbr=on}} # [[Northern Dvina]] - {{convert|744|km|mi|abbr=on}} # [[Vychegda River|Vychegda]] - {{convert|744|km|mi|abbr=on}} (major left tributary of Northern Dvina) # [[Drava]] - {{convert|710<ref name=jdrcar/>|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Po (river)|Po]] - {{convert|682|km|mi|abbr=on}} # [[Guadalquivir]] - {{convert|657|km|mi|abbr=on}} # [[Bolshoy Uzen River|Bolshoy Uzen]] - {{convert|650|km|mi|abbr=on}} # [[Siret (river)|Siret]] - {{convert|647|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Maly Uzen River|Maly Uzen]] - {{convert|638|km|mi|abbr=on}} (tributary of Bolshoy Uzen) # [[Terek River|Terek]] - {{convert|623|km|mi|abbr=on}} # [[Olt River|Olt]] - {{convert|615|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Vashka River|Vashka]] - {{convert|605|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Mezen) # [[Glomma]] - {{convert|604|km|mi|abbr=on}} (Norway's longest and most voluminous river) # [[Garonne]] - {{convert|602|km|mi|abbr=on}} # [[Usa River (Komi Republic)|Usa]] - {{convert|565|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Pechora) # [[Kemijoki]] - {{convert|550|km|mi|abbr=on}} # [[Great Morava]] - {{convert|550|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Moselle]] {{convert|546|km|mi|abbr=on}} (longest left [[tributary]] of Rhine) # [[Main (river)|Main]] {{convert|525|km|mi|abbr=on}} (longest right [[tributary]] of Rhine) # [[Torne (Finnish and Swedish river)|Torne]] - {{convert|522|km|mi|abbr=on}} # [[Dalälven]] - {{convert|520|km|mi|abbr=on}} # [[Inn (river)|Inn]] {{convert|518|km|mi|abbr=on}}(tributary of the Danube) # [[Maritsa]] - {{convert|515|km|mi|abbr=on}} # [[Marne (river)|Marne]] - {{convert|514|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Seine) # [[Neris]] - {{convert|510|km|mi|abbr=on}} # [[Júcar]] - {{convert|509|km|mi|abbr=on}} # [[Dordogne (river)|Dordogne]] - {{convert|483|km|mi|abbr=on}} # [[Saône]] - {{convert|480|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Rhône) # [[Ume River|Ume]] - {{convert|470|km|mi|abbr=on}} # [[Mur (river)|Mur]] - {{convert|464|km|mi|abbr=on}} (tributary of Drava) # [[Ångerman]] - {{convert|460|km|mi|abbr=on}} # [[Klarälven]] - {{convert|460|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Göta älv) # [[Lule River|Lule]] - {{convert|460|km|mi|abbr=on}} # [[Doubs (river)|Doubs]] - {{convert|453|km|mi|abbr=on}} # [[Gauja]] - {{convert|452|km|mi|abbr=on}} # [[Weser]] - {{convert|452|km|mi|abbr=on}} # [[Kalix River|Kalix]] - {{convert|450|km|mi|abbr=on}} # [[Vindel River]] - {{convert|445|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Ume River) # [[Ljusnan River (Värmland)|Ljusnan]] - {{convert|430|km|mi|abbr=on}} # [[Indalsälven]] - {{convert|430|km|mi|abbr=on}} # [[Vltava]] - {{convert|430|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Elbe) # [[Ponoy]] - {{convert|426|km|mi|abbr=on}} # [[Ialomiţa River|Ialomița]] - {{convert|417|km|mi|abbr=on}} # [[Onega River|Onega]]- {{convert|416|km|mi|abbr=on}} # [[Someș]] - {{convert|415|km|mi|abbr=on}} (tributary of Tisza) # [[Struma (river)|Struma]] - {{convert|415|km|mi|abbr=on}} # [[Adige]] - {{convert|410|km|mi|abbr=on}} # [[Skellefte River|Skellefte]] - {{convert|410|km|mi|abbr=on}} # [[Tiber]] - {{convert|406|km|mi|abbr=on}} # [[Vah]] - {{convert|406|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Pite River|Pite]] - {{convert|400|km|mi|abbr=on}} # [[Faxälven]] - {{convert|399|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Ångerman) # [[Vardar]] - {{convert|388|km|mi|abbr=on}} # [[River Shannon|Shannon]] - {{convert|386|km|mi|abbr=on}} # [[Charente (river)|Charente]] - {{convert|381|km|mi|abbr=on}} # [[Iskar (river)|Iskar]] - {{convert|368|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Tundzha]] - {{convert|365|km|mi|abbr=on}} (major tributary of [[Maritsa]]) # [[Ems (river)|Ems]] - {{convert|362|km|mi|abbr=on}} # [[Tana (Norway)|Tana]] - {{convert|361|km|mi|abbr=on}} # [[Scheldt]] - {{convert|360|km|mi|abbr=on}} # [[Timiș (river)|Timiș]] - {{convert|359|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Genil]] - {{convert|358|km|mi|abbr=on}} # [[River Severn|Severn]] - {{convert|354|km|mi|abbr=on}} # [[Morava (river)|Morava]] - {{convert|353|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Luga River|Luga]] - {{convert|353|km|mi|abbr=on}} # [[Argeș (river)|Argeș]] - {{convert|350|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Ljungan]] - {{convert|350|km|mi|abbr=on}} # [[Minho (river)|Minho]] - {{convert|350|km|mi|abbr=on}} # [[Venta (river)|Venta]] - {{convert|346|km|mi|abbr=on}} # [[River Thames|Thames]] - {{convert|346|km|mi|abbr=on}} # [[Drina]] - {{convert|346|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Sava, Danube) # [[Jiu (river)|Jiu]] - {{convert|339|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Drin (river)|Drin]] - {{convert|335|km|mi|abbr=on}} # [[Segura (river)|Segura]] - {{convert|325|km|mi|abbr=on}} # [[Osam]] - {{convert|314|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[River Trent|Trent]] - {{convert|297|km|mi|abbr=on}} # [[Haliakmon]] - {{convert|297|km|mi|abbr=on}} # [[Arda (Maritsa)|Arda]] - {{convert|290|km|mi|abbr=on}} (tributary of Maritsa) # [[Yantra (river)|Yantra]] - {{convert|285|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Bosna (river)|Bosna]] - {{convert|271|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Sava, Danube) # [[Kamchiya]] - {{convert|254|km|mi|abbr=on}} # [[River Wye|Wye]] - {{convert|250|km|mi|abbr=on}} # [[Nestos (river)|Mesta]] - {{convert|243|km|mi|abbr=on}} == Rivers of Europe by discharge == {{Bar chart | title = Largest primary rivers of Europe by discharge: | label_type = River | data_type = Average discharge (m<sup>3</sup>/s) at mouth | bar_width = 15 | width_units = em | data_max = 8,380 | label1 = 01 [[Volga River|Volga]] | data1 = 8,380 | label2 = 02 [[Danube]] | data2 = 6,452 | label3 = 03 [[Pechora River|Pechora]] | data3 = 4,800 | label4 = 04 [[Northern Dvina|N. Dvina]] | data4 = 3,400 | label5 = 05 [[Rhine River|Rhine]] | data5 = 2,900 | label6 = 06 [[Neva River|Neva]] | data6 = 2,770 | label7 = 07 [[Rhône]] | data7 = 1,900 | label8 = 08 [[Dnieper]] | data8 = 1,670 | label9 = 09 [[Po (river)|Po]] | data9 = 1,540 | label10 = 10 [[Vistula]] | data10 = 1,100 | label11 = 11 [[Don River (Russia)|Don]] | data11 = 985 | label12 = 12 [[Loire (river)|Loire]] | data12 = 940 | label13 = 13 [[Mezen River|Mezen]] | data13 = 886 | label14 = 14 [[Elbe]] | data14 = 861 | label15 = 15 [[Glomma]] | data15 = 720 | label16 = 16 [[Douro]] | data16 = 700 | label17 = 17 [[Neman]] | data17 = 690 | label18 = 18 [[Daugava River|Daugava]] | data18 = 678 | label19 = 19 [[Garonne River|Garonne]] | data19 = 676 | label20 = 20 [[Buna (Adriatic Sea)|Buna]] | data20 = 672 | label21 = 21 [[Göta älv|Göta]] | data21 = 585 | label22 = 22 [[Ebro River|Ebro]] | data22 = 577 | label23 = 23 [[Oder River|Odera]] | data23 = 574 | label24 = 24 [[Seine]] | data24 = 563 | label25 = 25 [[Kemijoki River|Kemi]] | data25 = 556 | label26 = 26 [[Lule älv|Lule]] | data26 = 520 | label27 = 27 [[Onega River|Onega]] | data27 = 505 | label28 = 28 [[Ångermanälven|Ångerman]] | data28 = 500 | label29 = 29 [[Tagus]] | data29 = 500 }} lmmwjqio955jabrss7cwxsxdablxl2m 185476 185475 2026-08-10T09:04:16Z Erardo Galbi 9774 185476 wikitext text/x-wiki == Rivers of Europe by length == [[File:Volga River. Oktyabrsk. Syzran Bridge P5171656 2200.jpg|thumb|right|250px|The [[Volga]], the longest river in Europe, in [[Oktyabrsk]], [[Russia]].]] [[File:Buda Castle Hill and the Chain Bridge, 2013 Budapest city 09.jpg|thumb|right|250px|The [[Danube]], Europe's second-longest river, in [[Budapest]], [[Hungary]].]] The longest rivers in Europe with their approximate lengths (incomplete list):<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/webimage/countrys/euriv.htm |title=European Rivers |date=29 April 2021 |publisher=worldatlas.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rev.net/~aloe/river/ |title=River Systems of the World |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919123146/http://www.rev.net/~aloe/river/ |archive-date=2009-09-19 }}</ref> # [[Volghe]] - {{formatnum:3690}} km # [[Danau]] - {{formatnum:2860|km|mi|abbr=on}} # [[Ural (flum)|Ural]] - {{formatnum:2428|km|mi|abbr=on}} # [[Dnieper]] - {{formatnum:2290|km|mi|abbr=on}} # [[Don (flum)|Don]] - {{formatnum:1950|km|mi|abbr=on}} # [[Peçore]] - {{formatnum:1809|km|mi|abbr=on}} # [[Kama (flum)|Kama]] - {{formatnum:1805|km|mi|abbr=on}} (the longest left tributary of the Volga and the largest one in discharge) # [[Oka River|Oka]] - {{formatnum:1500|km|mi|abbr=on}} (the longest right tributary of Volga) # [[Belaie]] - {{formatnum:1430|km|mi|abbr=on}} ([[tributary]] of Kama) # [[Dniester]] - {{formatnum:1352|km|mi|abbr=on}} # [[Ren]] - {{formatnum:1236|km|mi|abbr=on}} # [[Desnà]] - {{formatnum:1130|km|mi|abbr=on}} (major left tributary of Dnieper) # [[Elbe]] - {{formatnum:1091|km|mi|abbr=on}} # [[Donez]] - {{formatnum:1053|km|mi|abbr=on}} (major right tributary of Don River) # [[Vistule]] - {{formatnum:1047|km|mi|abbr=on}} # [[Tagus]] - {{formatnum:1038|km|mi|abbr=on}} # [[Daugava River|Daugava]] - {{formatnum:1020|km|mi|abbr=on}} # [[Loire (flum)|Loire]] - {{formatnum:1012|km|mi|abbr=on}} # [[Tisse (flum)|Tisse]] - {{formatnum:966|km|mi|abbr=on}} ({{formatnum:1358|km|mi|abbr=on}} before 1880)<ref>danube.panda.org/wwf/web/search/details.jsp?pid=139</ref> (tributary of the Danube) # [[Ebre]] - {{formatnum:960|km|mi|abbr=on}} # [[Prut]] - {{formatnum:953|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Neman]] - {{formatnum:937|km|mi|abbr=on}} # [[Save]] - {{formatnum:933|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Mose (flum)|Mose]] - {{formatnum:925|km|mi|abbr=on}} # [[Kuban]] - {{formatnum:906|km|mi|abbr=on}} # [[Duero]] - {{formatnum:897|km|mi|abbr=on}} # [[Mezen]] - {{formatnum:857|km|mi|0|abbr=on}}<ref name="GSE">{{cite book|title=Мезень (река) |url=http://bse.sci-lib.com/article075120.html |publisher=Great Soviet Encyclopedia |archive-url=https://web.archive.org/web/20120919015604/http://bse.sci-lib.com/article075120.html |archive-date=September 19, 2012 |url-status=dead }}</ref> # [[Oder]] - {{formatnum:854|km|mi|abbr=on}} # [[Guadiana]] - {{formatnum:829|km|mi|abbr=on}} # [[Rhône]] - {{formatnum:815|km|mi|abbr=on}} # [[Southern Bug]] - 806 km (501 mi) # [[Kuma River (Russia)|Kuma]] - {{formatnum:802|km|mi|abbr=on}} # [[Warta]] - {{formatnum:795|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Oder) # [[Seine]] - {{formatnum:776|km|mi|abbr=on}} # [[Mureș River|Mureș]] - {{formatnum:761|km|mi|abbr=on}} # [[Northern Dvina]] - {{formatnum:744|km|mi|abbr=on}} # [[Vychegda River|Vychegda]] - {{formatnum:744|km|mi|abbr=on}} (major left tributary of Northern Dvina) # [[Drava]] - {{formatnum:710<ref name=jdrcar/>|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Po (river)|Po]] - {{formatnum:682|km|mi|abbr=on}} # [[Guadalquivir]] - {{formatnum:657|km|mi|abbr=on}} # [[Bolshoy Uzen River|Bolshoy Uzen]] - {{formatnum:650|km|mi|abbr=on}} # [[Siret (river)|Siret]] - {{formatnum:647|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Maly Uzen River|Maly Uzen]] - {{formatnum:638|km|mi|abbr=on}} (tributary of Bolshoy Uzen) # [[Terek River|Terek]] - {{formatnum:623|km|mi|abbr=on}} # [[Olt River|Olt]] - {{formatnum:615|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Vashka River|Vashka]] - {{formatnum:605|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Mezen) # [[Glomma]] - {{formatnum:604|km|mi|abbr=on}} (Norway's longest and most voluminous river) # [[Garonne]] - {{formatnum:602|km|mi|abbr=on}} # [[Usa River (Komi Republic)|Usa]] - {{formatnum:565|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Pechora) # [[Kemijoki]] - {{formatnum:550|km|mi|abbr=on}} # [[Great Morava]] - {{formatnum:550|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Moselle]] {{formatnum:546|km|mi|abbr=on}} (longest left [[tributary]] of Rhine) # [[Main (river)|Main]] {{formatnum:525|km|mi|abbr=on}} (longest right [[tributary]] of Rhine) # [[Torne (Finnish and Swedish river)|Torne]] - {{formatnum:522|km|mi|abbr=on}} # [[Dalälven]] - {{formatnum:520|km|mi|abbr=on}} # [[Inn (river)|Inn]] {{formatnum:518|km|mi|abbr=on}}(tributary of the Danube) # [[Maritsa]] - {{formatnum:515|km|mi|abbr=on}} # [[Marne (river)|Marne]] - {{formatnum:514|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Seine) # [[Neris]] - {{formatnum:510|km|mi|abbr=on}} # [[Júcar]] - {{formatnum:509|km|mi|abbr=on}} # [[Dordogne (river)|Dordogne]] - {{formatnum:483|km|mi|abbr=on}} # [[Saône]] - {{formatnum:480|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Rhône) # [[Ume River|Ume]] - {{formatnum:470|km|mi|abbr=on}} # [[Mur (river)|Mur]] - {{formatnum:464|km|mi|abbr=on}} (tributary of Drava) # [[Ångerman]] - {{formatnum:460|km|mi|abbr=on}} # [[Klarälven]] - {{formatnum:460|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Göta älv) # [[Lule River|Lule]] - {{formatnum:460|km|mi|abbr=on}} # [[Doubs (river)|Doubs]] - {{formatnum:453|km|mi|abbr=on}} # [[Gauja]] - {{formatnum:452|km|mi|abbr=on}} # [[Weser]] - {{formatnum:452|km|mi|abbr=on}} # [[Kalix River|Kalix]] - {{formatnum:450|km|mi|abbr=on}} # [[Vindel River]] - {{formatnum:445|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Ume River) # [[Ljusnan River (Värmland)|Ljusnan]] - {{formatnum:430|km|mi|abbr=on}} # [[Indalsälven]] - {{formatnum:430|km|mi|abbr=on}} # [[Vltava]] - {{formatnum:430|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Elbe) # [[Ponoy]] - {{formatnum:426|km|mi|abbr=on}} # [[Ialomiţa River|Ialomița]] - {{formatnum:417|km|mi|abbr=on}} # [[Onega River|Onega]]- {{formatnum:416|km|mi|abbr=on}} # [[Someș]] - {{formatnum:415|km|mi|abbr=on}} (tributary of Tisza) # [[Struma (river)|Struma]] - {{formatnum:415|km|mi|abbr=on}} # [[Adige]] - {{formatnum:410|km|mi|abbr=on}} # [[Skellefte River|Skellefte]] - {{formatnum:410|km|mi|abbr=on}} # [[Tiber]] - {{formatnum:406|km|mi|abbr=on}} # [[Vah]] - {{formatnum:406|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Pite River|Pite]] - {{formatnum:400|km|mi|abbr=on}} # [[Faxälven]] - {{formatnum:399|km|mi|abbr=on}} (major tributary of the Ångerman) # [[Vardar]] - {{formatnum:388|km|mi|abbr=on}} # [[River Shannon|Shannon]] - {{formatnum:386|km|mi|abbr=on}} # [[Charente (river)|Charente]] - {{formatnum:381|km|mi|abbr=on}} # [[Iskar (river)|Iskar]] - {{formatnum:368|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Tundzha]] - {{formatnum:365|km|mi|abbr=on}} (major tributary of [[Maritsa]]) # [[Ems (river)|Ems]] - {{formatnum:362|km|mi|abbr=on}} # [[Tana (Norway)|Tana]] - {{formatnum:361|km|mi|abbr=on}} # [[Scheldt]] - {{formatnum:360|km|mi|abbr=on}} # [[Timiș (river)|Timiș]] - {{formatnum:359|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Genil]] - {{formatnum:358|km|mi|abbr=on}} # [[River Severn|Severn]] - {{formatnum:354|km|mi|abbr=on}} # [[Morava (river)|Morava]] - {{formatnum:353|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Luga River|Luga]] - {{formatnum:353|km|mi|abbr=on}} # [[Argeș (river)|Argeș]] - {{formatnum:350|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Ljungan]] - {{formatnum:350|km|mi|abbr=on}} # [[Minho (river)|Minho]] - {{formatnum:350|km|mi|abbr=on}} # [[Venta (river)|Venta]] - {{formatnum:346|km|mi|abbr=on}} # [[River Thames|Thames]] - {{formatnum:346|km|mi|abbr=on}} # [[Drina]] - {{formatnum:346|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Sava, Danube) # [[Jiu (river)|Jiu]] - {{formatnum:339|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Drin (river)|Drin]] - {{formatnum:335|km|mi|abbr=on}} # [[Segura (river)|Segura]] - {{formatnum:325|km|mi|abbr=on}} # [[Osam]] - {{formatnum:314|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[River Trent|Trent]] - {{formatnum:297|km|mi|abbr=on}} # [[Haliakmon]] - {{formatnum:297|km|mi|abbr=on}} # [[Arda (Maritsa)|Arda]] - {{formatnum:290|km|mi|abbr=on}} (tributary of Maritsa) # [[Yantra (river)|Yantra]] - {{formatnum:285|km|mi|abbr=on}} (tributary of the Danube) # [[Bosna (river)|Bosna]] - {{formatnum:271|km|mi|abbr=on}} (major tributary of Sava, Danube) # [[Kamchiya]] - {{formatnum:254|km|mi|abbr=on}} # [[River Wye|Wye]] - {{formatnum:250|km|mi|abbr=on}} # [[Nestos (river)|Mesta]] - {{formatnum:243|km|mi|abbr=on}} == Notis == g7idkkr6nwr097vgcg27i4ru3woouki