Vichipedie furwiki https://fur.wikipedia.org/wiki/Pagjine_princip%C3%A2l MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Speciâl Discussion Utent Discussion utent Vichipedie Discussion Vichipedie Figure Discussion figure MediaWiki Discussion MediaWiki Model Discussion model Jutori Discussion jutori Categorie Discussion categorie TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 4 89 188945 188667 2026-09-24T17:58:45Z Santefoscje73 11500 /* Culture */ 188945 wikitext text/x-wiki Ca e je une '''liste di articui''' impuartants '''che varessin di jessi inte''' nestre '''[[Vichipedie furlane|Vichipedie]]'''. Se tu vuelis scrivi alc, tu puedis sielzi une vôs di cheste liste, magari tradusint un toc de [[Vichipedie taliane|Wikipedia par talian]] o di chê par [[Vichipedie inglese|inglês]] o inte lenghe che tu preferissis. == [[Biografiis]] == === Musiciscj === # [[Johann Sebastian Bach]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] # [[Richard Wagner]] # [[Arnold Schönberg]] # [[John Cage]] === Esploradôrs === # [[Roald Amundsen]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristoforo Colombo]] # [[James Cook]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Leif Ericsson]] # [[Vasco da Gama]] # [[Edmund Hilary]] # [[Fernão de Magalhães]] # [[Marco Polo]] # [[Zheng He]] === Inventôrs e sienziâts === # [[Archimedes]] # [[Carl Benz]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Marie Curie]] # [[Charles Darwin]] # [[Albert Einstein]] # [[Thomas Alva Edison]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Henry Ford]] # [[Sigmund Freud]] # [[Galileo Galilei]] # [[Johann Gutenberg]] # [[Edward Jenner]] # [[Johannes Kepler]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Carolus Linnaeus]] # [[Isaac Newton]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Fradis Wright]] # [[Richard Buckminster Fuller]] # [[Ole Christensen Roemer]] # [[Tycho Brahe]] # [[Hans Christian Oersted]] # [[Niels Bohr]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Ernest Rutherford]] === Matematics === # [[Leonhard Euler]] # [[Jean Baptiste Joseph Fourier]] # [[Karl Friedrich Gauss]] # [[Kurt Gödel]] # [[David Hilbert]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Gottfried Leibniz]] # [[Georg Friedrich Bernhard Riemann]] # [[Talêt]] === Scritôrs e pensadôrs === # [[Aristotel]] # [[Isaac Asimov]] # [[Augustin di Ipone]] # [[Matsuo Basho]] # [[Dante Alighieri]] # [[Rene Descartes]] # [[Fëdor Dostoevskij]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[Erodot]] # [[Ipocrat]] # [[Omêr]] # [[Immanuel Kant]] # [[Lao Tzu]] # [[Li Po]] # [[Martin Lutêr]] # [[Martin Luther King]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[George Orwell]] # [[Platon]] # [[Pitagore]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Bertrand Russell]] # [[William Shakespeare]] # [[Adam Smith]] # [[Socrate]] # [[Sun Tzu]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Tu Fu]] # [[Thomas Aquinas]] # [[Virgjli]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Zeami Motokiyo]] # [[Confuci]] # [[Sima Qian]] === Artiscj === # [[Michêlagnul]] # [[Paul Cezanne]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Katsushika Hokusai]] # [[Claude Monet]] # [[Pablo Picasso]] # [[Jackson Pollock]] # [[Nicolas Poussin]] # [[August Rodin]] # [[Rafaello Sanzio]] # [[Caravaggio]] # [[Andy Warhol]] === Politics dal passât === # [[Akbar il Grant]] # [[Lissandri il Grant]] # [[Yasser Arafat]] # [[Mustafa Kemal Atatürk]] # [[August|Cesar Augustus]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Simón Bolívar]] # [[Carli il Grant]] # [[Winston Churchill]] # [[Cleopatre]] # [[Gai Juli Cesar]] # [[Franz Ferdinand d'Austrie-Este|Franz Ferdinand]] # [[Mohandas Gandhi]] # [[Charles de Gaulle]] # [[Genghis Khan]] # [[Che Guevara]] # [[Hammurabi]] # [[Anibal]] # [[Hirohito]] # [[Adolf Hitler]] # [[Thomas Jefferson]] # [[Lenin]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Napoleon Bonaparte]] # [[Nelson Mandela]] # [[Mao Zedong]] # [[Benito Mussolini]] # [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Pieri I di Russie|Pieri il Grant]] # [[Pol Pot]] # [[Franklin Delano Roosevelt]] # [[Saladin]] # [[Shaka Zulu]] # [[Taur Sentât]] # [[Josef Stalin]] # [[Tamerlan]] # [[Lev Trockji]] # [[Harry Truman]] # [[Vitorie dal Ream Unît|Regjine Vitorie]] # [[George Washington]] # [[Vielm I di Gjermanie|Vielm I]] # [[Qin Shihuang]] # [[Hastings Kamuzu Banda]] === Politics modernis === # [[Kofi Annan]] # [[Sandro Pertini]] # [[Aldo Moro]] # [[Tony Blair]] # [[George W. Bush]] # [[Fidel Castro]] # [[Jacques Chirac]] # [[Nelson Mandela]] # [[Enrico Berlinguer]] # [[Vladimir Putin]] # [[Gerhard Schröder]] # [[Regjine Bete II]] # [[Pape Zuan Pauli II]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Mahatir Bin Muhammad]] === Feminis === #[[Cleopatre]] #[[Hildegard von Bingen]] #[[Indira Gandhi]] #[[Sojourner Truth]] #[[Germaine Greer]] #[[Gro Harlem Brundtland]] #[[Semiramis]] #[[Nefertiti]] #[[Catarine II di Russie]] #[[Elisabete I di Ingletiere|Regjine Bete I]] #[[Vitorie dal Ream Unît|Regjine Vitorie]] #[[Liliʻuokalani des isulis Hawaii|Regjine Liliuokalani]] #[[Makeda, Regjine di Saba]] #[[Kaʻahumanu]] #[[Zuane dal Arc]] #[[Rachel Carson]] #[[Marie Curie]] #[[Amelia Earhart]] #[[Emma Goldman]] #[[Mary Harris Jones]] #[[Frida Kahlo]] #[[Helen Keller]] #[[Rosa Luxemburg]] #[[Golda Meir]] #[[Florence Nightingale]] #[[Rosa Parks]] #[[Cixi]] (Tse Hsi, Tz'u-hsi) (La Vedue Imperadore de Cine, 1835 - 1908) #[[Eva Peron]] #[[Eleanor Roosevelt]] #[[Sappho]] #[[Harriet Tubman]] #[[Mary Wollstonecraft]] #[[Mary Dyer]] === [[Computer]]s e [[Internet]] === # [[Tim Berners-Lee]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Donald Knuth]] # [[Richard Stallman]] # [[Alan Turing]] # [[Linus Torvalds]] === Teroriscj === #[[Gavrilo Princip]] #[[Osama bin Laden]] == Nazions, leçs, politiche == # Une frase e une tabele par ducj i paîs in cheste liste (203 articui): [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries] # [[Constituzion]] # [[Declarazion dai dirits dal om]] # [[Dirit]] # [[Magna Carta]] # [[Levitic]] # [[Manifest dal partît comunist]] == Alimentârs == # [[Agricolture]] # [[Vuardi]] # [[Pan]] # [[Formadi]] # [[Cjocolate]] # [[Coton (fibre)|Coton]] # [[Mîl]] # [[Pomis]] ## [[Miluçâr]] ## [[Banane]] ## [[Ue]] ## [[Limon]] ## [[Naranç]] # [[Blave]] # [[Vene (cereâl)|Vene]] # [[Cjartofule]] # [[Rîs]] # [[Sorc di scovul]] # [[Soie]] # [[Zucar]] # [[Tabac]] # [[Verdure]] # [[Forment]] === Bevandis === # [[Alcul]] ## [[Bire]] ## [[Vin]] # [[Cole]] # [[Cafè]] # [[Te]] # [[Aghe]] # [[Lat]] == Gjeografie == # [[Siencis de tiere]] === Continents === Almancul trê frasis par ogni continent # [[Afriche]] # [[Americhe dal Nord]] # [[Americhe dal Sud]] # [[Antartic]] # [[Asie]] # [[Europe]] # [[Oceanie]] === Altris regjons === # [[Americhe Latine|Americhe latine]] # [[Medi orient]] # [[Oceanie]] === [[Citât]]s principalis === # [[Aten]] # [[Bangkok]] # [[Pechin]] # [[Berlin]] # [[Bombay]] # [[Brussels]] # [[El Cairo]] # [[Hong Kong]] # [[Istanbul]] # [[Jakarta]] # [[Jerusalem]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Londre]] # [[Los Angeles]] # [[Manila]] # [[Madrid]] # [[La Meche]] # [[Citât dal Messic]] # [[Mosche]] # [[New York]] # [[Parîs]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Rome]] # [[Seoul]] # [[Shanghai]] # [[Singapôr]] # [[Sant Pieriburc]] # [[Sydney]] # [[Tokyo]] # [[Toronto]] # [[Viene]] # [[Varsavie]] # [[Washington]] === Monedis === # [[Dolar]] # [[Sterline britaniche]] # [[Euro]] # [[Yen]] # [[Renminbi]] # [[Rupie]] # [[Rubli]] === Vôs gjeografichis === # [[Capitâl]] # [[Citât]] # [[Continent]] # [[Desert]] # [[Ocean]] # [[Foreste pluviâl]] # [[Flum]] # [[Mâr]] # [[Vulcan]] === Lûcs gjeografic === # [[Alps]] # [[Rio des Amazonis]] # [[Andis]] # [[Mâr Glaciâl Artic]] # [[Ocean Atlantic]] # [[Balcans]] # [[Mâr Baltic]] # [[Mâr Neri]] # [[Californie]] # [[Grande Bariere Coraline]] # [[Grancj Lâts]] # [[Grande Val dal Rift]] # [[Himalaya]] # [[Ocean Indian]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mâr Mediterani]] # [[Flum Mississippi]] # [[Everest]] # [[Salts di aghe dal Niagara]] # [[Nîl]] # [[Pôl Nord]] # [[Mâr dal Nord]] # [[Ocean Pacific]] # [[Cjanâl di Panama]] # [[Montagnis di Cret]] # [[Desert dal Sahara]] # [[Scozie]] # [[Pôl Sud]] # [[Ocean Antartic]] # [[Cjanâl di Suez]] # [[Lâc Tanganyika]] # [[Lâc Titicaca]] # [[Lâc Vitorie]] # [[Gales]] == Storie == Almancul 5 frasis su: # [[Dinosaur]] # [[Etât de Piere|Etât de piere]] # [[Etât dal Bronç|Etât dal bronç]] # [[Sumêrs]] # [[Antîc Egjit]] # [[Etât dal Fier|Etât dal fier]] # [[Antighe Grecie]] # [[Rome antighe]] # [[Bizantins]] # [[Etât di mieç]] # [[Vichincs]] # [[Crosadis]] # [[Grant scisme]] # [[Peste Nere]] # [[Rinassiment]] # [[Riforme Protestante]] # [[Scuvierte des Americhis]] # [[Maya|Mayas]] # [[Aztecs]] # [[Incas]] # [[Incuisizion|Le Sacre Incuisizion]] # [[Sacri Roman Imperi]] # [[Vuere civîl inglese]] # [[Imperi inglês]] # [[Sclavitût]] # [[Iluminisim|Etât dai lums]] # [[Rivoluzion francese]] # [[Rivoluzion industriâl]] # [[Vuere civîl merecane]] # [[Vuere francese prussiane]] # [[Colonialisim in Afriche]] # [[Restaurazion Meiji]] # [[Prime vuere mondiâl]] # [[Rivoluzion russe]] # [[Vuere civîl russe]] # [[Union Sovietiche]] # [[Vuere di Spagne|Vuere civîl spagnole]] # [[Seconde vuere mondiâl]] # [[Shoah]] # [[Vuere frêde]] # [[Vuere di Coree]] # [[Invasion sovietiche dal Afghanistan]] # [[Concuiste dal Spazi]] # [[Vuere dal Vietnam]] # [[Apartheid]] # [[Prime vuere dal Golf]] # [[Dinastie Ming]] # [[Dinastie Qing]] # [[Archeologjie]] # [[Vuere]] == [[Politiche]] == # [[Anarchisim]] # [[Capitalisim]] # [[Comunisim]] # [[Democrazie]] # [[Ditature]] # [[Fassisim]] # [[Feminisim]] # [[Fondamentalisim]] # [[Globalizazion]] # [[Imperialisim]] # [[Liberalisim]] # [[Monarchie]] # [[Nazionalisim]] # [[Razisim]] # [[Republiche]] # [[Socialisim]] # [[Separazion dai podês]] ## [[Podê judiziari|Judiziari]] ## [[Podê legjislatîf|Legjislatîf]] ## [[Podê esecutîf|Esecutîf]] # [[Partît politic]] == [[Om]] == # [[Abort]] # [[Control des nassitis]] # [[Pene di muart]] # [[Omosessualitât]] # [[Dirits umans]] # [[Sessisim]] == Internazionâl == # [[ASEAN]] # [[Leghe arape]] # [[Diplomazie]] # [[Union Europeane]] # [[Libertât]] # [[FMI]] # [[NATO]] # [[Premi Nobel]] # [[Zûcs olimpics]] # [[OPEC]] # [[Crôs rosse]] # [[Nazions unidis]] ## [[Organizazion mondiâl de sanitât]] ## [[UNICEF]] ## [[UNESCO]] == Religjion == # [[Religjon]] # [[Baha'i]] ## [[Báb]] ## [[Bahá'u'lláh]] # [[Budisim]] ## [[Gautama Buddha]] # [[Cristianisim]] ## [[Jesu Crist]] ## [[Pape]] ## [[Glesie]] ## [[Protestantisim]] # [[Confucianisim]] ## [[Confuci]] # [[Diu]] # [[Induisim]] ## [[Brahma]] ## [[Vishnu]] ## [[Siva]] # [[Islam]] ## [[Ali ibn Abi Talib]] ## [[Maomet]] ## [[Moschee]] ## [[Omar ibn al-Khattab]] ## [[La Meche]] # [[Jainisim]] # [[Ebraisim]] ## [[Mosè]] ## [[Sinagoghe]] # [[Mitologjie]] ## [[Mitologjie greche]] # [[Sintoisim]] # [[Sikhisim]] ## [[Guru Nanak Dev]] # [[Spirt]] # [[Taoisim]] # [[Voodo]] # [[Zoroastrianisim]] ## [[Zaratustra]] Vôs no religjiosis: # [[Agnosticisim]] # [[Ateisim]] # [[Umanisim]] == [[Culture]] == # [[Art]] ## [[Architeture]] ## [[Piture]] ## [[Sculture]] # [[Astrologjie]] # [[Libri]] # [[Culture]] # [[Bal]] # [[Film]] ## [[Atôr (cine)|Atôrs]] ### [[Charlie Chaplin]] ### [[Fradis Marx]] ### [[Humphrey Bogart]] ### [[Marilyn Monroe]] ## [[Regjiste (Cine)|Regjiscj]] ### [[Woody Allen]] ### [[Ingmar Bergman]] ### [[Walt Disney]] ### [[Akira Kurosawa]] ### [[Alfred Hitchcock]] ### [[Stanley Kubrick]] # [[Zûc di azart]] # [[Zûc]] ## [[Zûc dai scacs]] ## [[Go(Zûc)|Go]] ## [[Mancala]] ## [[Dame]] ## [[Backgammon]] ## [[Zûcs di cjartis]] ## [[Dadui]] # [[Leterature]] ## [[Libris impuartants]] ### [[Biblie]] ### [[Don Quixote]] ### [[Gilgamesh]] ### [[Iliad]] ### [[Mahabharata]] ### [[Odissee]] ### [[Amlet]] ### [[Il principe (Macchiavelli)]] ### [[Coran]] ### [[La Republiche (Platon)]] ### [[Lis mil e une gnot]] ## [[Poesie]] ## [[Fantasience]] # [[Musiche]] ## [[CD]] ## [[Musiche classiche]] ## [[Musiche jazz|Jazz]] ## [[Opera]] ## [[Musiche pop]] ### [[Buddy Holly]] ### [[Elvis Presley]] ## [[Musiche rock|Rock]] ### [[Jimi Hendrix]] ### [[Beatles]] ### [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] ## [[Musiche folk]] # [[Struments musicai]] ## [[Batarie (strument musicâl)|Batarie]] ## [[Flaut]] ## [[Ghitare]] ## [[Piano]] ## [[Struments a cuarde]] ## [[Trombe]] ## [[Viulin]] ## [[Sivilot]] # [[Radio]] # [[Television]] # [[Teatri]] ## [[Teatri Noh]] # [[Turisim]] == Siencis == === Astronomie === # [[Astronomie]] # [[Asteroits]] # [[Big Bang]] # [[Buse nere]] # [[Comete]] # [[Tiere]] # [[Galassie]] # [[Jupiter (planet)|Jupiter]] # [[An lûs]] # [[Mart]] # [[Mercuri (planet)|Mercuri]] # [[Stradalbe]] # [[Lune]] # [[Netun (planet)|Netun]] # [[Planet]] # [[Pluton (planet)|Pluton]] # [[Saturni (planet)|Saturni]] # [[Sisteme solâr]] # [[Stele]] # [[Soreli]] # [[Uran (planet)|Uran]] # [[Bielestele]] === Biologjie === # [[Biologjie]] ==== Entitâts biologjichis ==== # [[DNA]] # [[Enzim]] # [[Proteine]] ==== Anatomie dai mamifars ==== # [[Sisteme digjestîf]] ## [[Intestin grant]] ## [[Intestin piçul]] ## [[Fiât]] # [[Sisteme respiratôr]] ## [[Polmons]] # [[Sisteme scheletric]] # [[Gnervadure]] ## [[Cerviel]] ## [[Sisteme sensoriâl]] ### [[Sisteme ulditîf]] #### [[Orele]] ### [[Sisteme visîf]] #### [[Voli]] ### [[Sisteme olfatîf]] ### [[Sisteme gustatîf]] # [[Sisteme endocrin]] # [[Sisteme circolatôr]] ## [[Sanc]] ## [[Cûr]] # [[Sisteme riprodutîf]] ## [[Bighe]] ## [[Vazine]] # [[Sisteme epidermic]] ## [[Piel]] # [[Pet]] ==== Procès biologjics ==== # [[Digjestion]] # [[Evoluzion]] # [[Fotosintesi]] # [[Gravidance]] # [[Riproduzion]] # [[Respirazion]] ==== Organisims ==== # [[Animâi]] ## [[Cordâts]] ### [[Anfibîs]] #### [[Crot]] ### [[Uciei]] #### [[Colomp]] #### [[Acuile]] ### [[Pes]] #### [[Scuâl]] ### [[Mamifars]] #### [[Gnotul]] #### [[Ors]] #### [[Camêl]] #### [[Gjat]] #### [[Vacje]] #### [[Cjan]] #### [[Delfin]] #### [[Elefant]] #### [[Cjaval]] #### [[Piore]] #### [[Leon]] #### [[Mamut]] #### [[Simie]] #### [[Purcit]] #### [[Balene]] ### [[Retil]] #### [[Sarpint]] ## [[Insets]] ### [[Furmie]] ### [[Âf]] ### [[Pavee]] ## [[Ragn]] # [[Archea]] # [[Batêr]] # [[Fonc]] # [[Plantis]] ## [[Flôr]] ## [[Palme (plante)|Palme]] ## [[Arbul]] # [[Protiste]] # [[Celule]] === Chimiche === # [[Chimiche]] # [[Element]] # [[Biochimiche]] # [[Chimiche organiche]] # [[Tabele periodiche]] # [[Alumini]] # [[Cjarbon]] # [[Ram]] # [[Aur]] # [[Açâr]] # [[Eli]] # [[Idrogjen]] # [[Liti]] # [[Neon]] # [[Azôt]] # [[Ossigjen]] # [[Arint]] # [[Zinc]] # [[Fier]] === Ecologjie === # [[Ecologjie]] # [[Specis]] ## [[Specis in pericul di estinzion]] === Geologjie === # [[Geologjie]] # [[Basalt]] # [[Silicât]] # [[Calcâr]] # [[Tiere]] === Midisine === # [[Midisine]] # [[AIDS]] # [[Alcolisim]] # [[Cancar]] # [[Cirosi]] # [[Colere]] # [[Diabete]] # [[Dissentarie]] # [[Mal di cûr]] # [[Ipertension]] # [[Influence]] # [[Tumôr dal polmon]] # [[Malarie]] # [[Denutrizion]] # [[Obesitât]] # [[Malatie sessuâls]] # [[Vuarvuele]] # [[Infart]] # [[Peste]] # [[Tisicance]] # [[Virus]] # [[Vuarbetât]] # [[Malatie mentâl]] # [[Sordetât]] === [[Metereologjie]] === # [[Nûl]] # [[El Niño]] # [[Riscjaldament globâl]] # [[La Niña]] # [[Tornado]] # [[Ciclon tropicâl]] # [[Ploie]] # [[Nêf]] # [[Fumate]] === Fisiche === # [[Fisiche]] # [[Atom]] ## [[Eletron]] ## [[Neutron]] ## [[Proton]] # [[Energjie]] ## [[Eletromagnetisim]] ## [[Radio]] ## [[Rais Ultraviolets]] ## [[Rais Gamma]] # [[Isotop]] # [[Molecule]] # [[Lûs]] ## [[Fuarce gravitazionâl]] ## [[Fuarce nucleâr debile]] ## [[Fuarce nucleâr fuarte]] # [[Acelerazion]] # [[Fuarce]] # [[Masse]] # [[Velocitât]] # [[Timp]] # [[Pês]] # [[Mecaniche quantistiche]] # [[Teorie de relativitât]] === [[Siencis umanis]] === # [[Antropologjie]] # [[Educazion]] ## [[Universitât]] # [[Umanitât]] # [[Psicologjie]] # [[Sociologjie]] === Risorsis === # [[Minerâl]] # [[Diamant]] # [[Sâl]] # [[Petroli]] # [[Gas]] # [[Carbon]] # [[energjie rinovabil]] === SI unitâts di misure === # [[Sisteme internazionâl di unitâts di misure]] # [[Metri]] # [[Litri]] # [[Chilogram]] # [[Volt]] # [[Secont]] # [[Newton]] # [[Ampere]] # [[Mole]] # [[Cjandele (unitât di misure|Cjandele]] === Calendaris e misure dal timp === # [[Calendari]] # [[Dì]] ## [[Calendari gregorian]] ### [[An bisest]] # [[Mês]] # [[Fûs orari]] # [[An]] # [[Zenâr]] # [[Fevrâr]] # [[Març]] # [[Avrîl]] # [[Mai]] # [[Jugn]] # [[Lui]] # [[Avost]] # [[Setembar]] # [[Otubar]] # [[Novembar]] # [[Dicembar]] == Lenghis == # [[Lenghe]] # [[Dialet]] # [[Gramatiche]] # [[Linguistiche]] # [[Pronuncie]] # [[Sintass]] # [[Peraule]] # [[Lenghe furlane]] # [[Arap]] # [[Bengalês]] # [[Lenghe inglese]] # [[Esperanto]] # [[Lenghe francese]] # [[Lenghe todescje]] # [[Lenghe greche]] # [[Lenghe ebraiche]] # [[Lenghe hindi]] # [[Lenghe gjaponese]] # [[Lenghe latine]] # [[Lenghe taliane]] # [[Lenghe mandarine]] # [[Lenghe russe]] # [[Lenghe sanscrite]] # [[Lenghe spagnule]] # [[Lenghe cinese]] # [[Lenghe arabe]] == Architeture == # [[Architeture]] # [[Angkor Wat]] # [[Arc]] # [[Dighe di Assuan]] # [[Puint]] # [[Domo]] # [[Tor di Eiffel]] # [[La grande muraie cinese]] # [[Piramid]] # [[Taj Mahal]] # [[Lis siet maraveis dal mont]] == Matematiche == # [[Matematiche]] # [[Algjebre]] # [[Assiom]] # [[Calcul]] ## [[Calcul integrâl]] ## [[Calcul diferenziâl]] # [[Gjeometrie]] ## [[Cercli]] ### [[Pi grêc]] ##[[Lidrîs cuadrade]] ##[[Triangul]] # [[Teorie dai grups]] # [[Logjiche matematiche]] # [[Dimostrazion matematiche]] ## [[Dimostrazion par deduzion]] ## [[Dimostrazion par induzion]] ## [[Dimostrazion par contradizion]] # [[Numar]] ## [[Numar complès]] ## [[Numar intîr]] ## [[Numar naturâl]] ## [[Numar prin]] ## [[Numar razionâl]] # [[Infinît]] # [[Teorie dai insiemis]] # [[Statistiche]] # [[Trigonometrie]] == Militars == # [[Esercit]] ## [[Artiliarie]] ## [[Cavalarie]] ## [[Fantarie]] # [[Marine Militâr]] # [[Aviazion]] == Sport == # [[Sport]] # [[Atletiche]] # [[Baseball]] # [[Bale tal zei]] # [[Cricket]] # [[Judo]] # [[Balon]] # [[Golf]] # [[Motociclisim]] # [[Hockey]] # [[Tennis]] # [[Olimpiads]] # [[Nadâ]] == Tecnologjie == === Computer === # [[Ordenadôr]] ## [[Processor]] ## [[RAM]] ## [[Schede mari]] ## [[Disc dûr]] ## [[Boot loader]] # [[Inteligjence artificiâl]] # [[Informatiche]] ## [[Algoritm]] # [[Sisteme operatîf]] ## [[Microsoft Windows]] ## [[Mac OS]] ## [[Linux]] ## [[Unix]] # [[Lengaç di programazion]] ## [[C (Lengaç di programazion)|C]] ## [[Java]] ## [[Pascal]] ## [[PHP]] # [[Software]] # [[Periferichis]] ## [[Surîs]] ## [[Tastiere]] ## [[Visôr]] === [[Tecnologjie]] === # [[Cugn]] # [[Motôr a sclop]] # [[Inzegnerie]] # [[Fûc]] # [[Plan inclinât]] # [[Leve (fisiche)]] # [[Metalurgjie]] # [[Stampe]] # [[Cighignole]] # [[Vît (mecaniche)|Vît]] # [[Motôr a vapôr]] # [[Coni]] # [[Ruede]] === Comunicazion === # [[Alfabet]] ## [[Alfabet cirilic]] ## [[Alfabet grêc]] ## [[Alfabet latin]] # [[Informazion]] # [[Internet]] ## [[Pueste eletroniche]] ## [[protocol internet]] ## [[TCP]] ## [[World Wide Web]] ### [[browser]] ## [[HTTP]] ## [[HTML]] ## [[Wiki]] # [[Gjornâl]] # [[Radio]] # [[Ferovie]] ([[Ferade]]) # [[Telegraf]] # [[Telefon]] ## [[Telefonin]] # [[Television]] # [[Scriture]] === Eletricitât === # [[Energjie rinovabile]] ## [[Energjie solâr]] ## [[Energjie idroeletriche]] ## [[Energjie eoliche]] ## [[Len]] # [[Energjie no rinovabile]] ## [[Carbon]] ## [[Gas]] ## [[Petroli]] ## [[Energjie nucleâr]] === Eletroniche === # [[Eletroniche]] ## [[Volt]] ## [[Curint eletriche]] ## [[Cjarie]] ## [[Frecuence]] ## [[Fase]] ## [[Resistence eletriche]] ## [[Reatance]] ## [[Vuadagn (eletroniche)]] # [[Transistôr]] # [[Diodi]] # [[Resistôr]] # [[Condensatôr]] # [[Bobine]] # [[Trasformatôr]] === Materiai === # [[Veri]] # [[Cjarte]] # [[Plastiche]] === Traspuarts === # [[Traspuârt]] # [[Avion]] # [[Machine]] # [[Biciclete]] # [[Barcje]] # [[Nâf]] # [[Tren]] === Armis === # [[Manarie]] # [[Esplosîf]] # [[Armis da fûc]] # [[Polvar di sclope]] # [[Metraie]] # [[Arts marziâls]] # [[Armis nucleârs]] # [[Spade]] # [[Cjararmât]] == Calamitâts naturâls == # [[Lavine]] # [[Taramot]] # [[Diluvion]] # [[Uragan]] # [[Disastri nucleâr]] # [[Tsunami]] == Filosofie == # [[Filosofie]] # [[Filosofie ocidentâl]] # [[Filosofie orientâl]] # [[Mût sientific]] # [[Cognossince]] # [[Veretât]] # [[Etiche]] # [[Logjiche]] # [[Politiche]] # [[Ontologjie]] == Economie == # [[Economie]] # [[Microsoft]] [[Categorie:Listis]] [[Categorie:Vichipedie]] eqmuj2lbagdv9s3n0uk33haufxnivku 188946 188945 2026-09-24T17:59:55Z Santefoscje73 11500 /* Culture */ 188946 wikitext text/x-wiki Ca e je une '''liste di articui''' impuartants '''che varessin di jessi inte''' nestre '''[[Vichipedie furlane|Vichipedie]]'''. Se tu vuelis scrivi alc, tu puedis sielzi une vôs di cheste liste, magari tradusint un toc de [[Vichipedie taliane|Wikipedia par talian]] o di chê par [[Vichipedie inglese|inglês]] o inte lenghe che tu preferissis. == [[Biografiis]] == === Musiciscj === # [[Johann Sebastian Bach]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] # [[Richard Wagner]] # [[Arnold Schönberg]] # [[John Cage]] === Esploradôrs === # [[Roald Amundsen]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristoforo Colombo]] # [[James Cook]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Leif Ericsson]] # [[Vasco da Gama]] # [[Edmund Hilary]] # [[Fernão de Magalhães]] # [[Marco Polo]] # [[Zheng He]] === Inventôrs e sienziâts === # [[Archimedes]] # [[Carl Benz]] # [[Nicolaus Copernicus]] # [[Marie Curie]] # [[Charles Darwin]] # [[Albert Einstein]] # [[Thomas Alva Edison]] # [[Enrico Fermi]] # [[Richard Feynman]] # [[Henry Ford]] # [[Sigmund Freud]] # [[Galileo Galilei]] # [[Johann Gutenberg]] # [[Edward Jenner]] # [[Johannes Kepler]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Carolus Linnaeus]] # [[Isaac Newton]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Fradis Wright]] # [[Richard Buckminster Fuller]] # [[Ole Christensen Roemer]] # [[Tycho Brahe]] # [[Hans Christian Oersted]] # [[Niels Bohr]] # [[Alexander Graham Bell]] # [[Ernest Rutherford]] === Matematics === # [[Leonhard Euler]] # [[Jean Baptiste Joseph Fourier]] # [[Karl Friedrich Gauss]] # [[Kurt Gödel]] # [[David Hilbert]] # [[Pierre-Simon Laplace]] # [[Gottfried Leibniz]] # [[Georg Friedrich Bernhard Riemann]] # [[Talêt]] === Scritôrs e pensadôrs === # [[Aristotel]] # [[Isaac Asimov]] # [[Augustin di Ipone]] # [[Matsuo Basho]] # [[Dante Alighieri]] # [[Rene Descartes]] # [[Fëdor Dostoevskij]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[Erodot]] # [[Ipocrat]] # [[Omêr]] # [[Immanuel Kant]] # [[Lao Tzu]] # [[Li Po]] # [[Martin Lutêr]] # [[Martin Luther King]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[Friedrich Nietzsche]] # [[George Orwell]] # [[Platon]] # [[Pitagore]] # [[Jean-Jacques Rousseau]] # [[Bertrand Russell]] # [[William Shakespeare]] # [[Adam Smith]] # [[Socrate]] # [[Sun Tzu]] # [[J. R. R. Tolkien]] # [[Tu Fu]] # [[Thomas Aquinas]] # [[Virgjli]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Zeami Motokiyo]] # [[Confuci]] # [[Sima Qian]] === Artiscj === # [[Michêlagnul]] # [[Paul Cezanne]] # [[Vincent van Gogh]] # [[Katsushika Hokusai]] # [[Claude Monet]] # [[Pablo Picasso]] # [[Jackson Pollock]] # [[Nicolas Poussin]] # [[August Rodin]] # [[Rafaello Sanzio]] # [[Caravaggio]] # [[Andy Warhol]] === Politics dal passât === # [[Akbar il Grant]] # [[Lissandri il Grant]] # [[Yasser Arafat]] # [[Mustafa Kemal Atatürk]] # [[August|Cesar Augustus]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Simón Bolívar]] # [[Carli il Grant]] # [[Winston Churchill]] # [[Cleopatre]] # [[Gai Juli Cesar]] # [[Franz Ferdinand d'Austrie-Este|Franz Ferdinand]] # [[Mohandas Gandhi]] # [[Charles de Gaulle]] # [[Genghis Khan]] # [[Che Guevara]] # [[Hammurabi]] # [[Anibal]] # [[Hirohito]] # [[Adolf Hitler]] # [[Thomas Jefferson]] # [[Lenin]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Napoleon Bonaparte]] # [[Nelson Mandela]] # [[Mao Zedong]] # [[Benito Mussolini]] # [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I]] # [[Kwame Nkrumah]] # [[Pieri I di Russie|Pieri il Grant]] # [[Pol Pot]] # [[Franklin Delano Roosevelt]] # [[Saladin]] # [[Shaka Zulu]] # [[Taur Sentât]] # [[Josef Stalin]] # [[Tamerlan]] # [[Lev Trockji]] # [[Harry Truman]] # [[Vitorie dal Ream Unît|Regjine Vitorie]] # [[George Washington]] # [[Vielm I di Gjermanie|Vielm I]] # [[Qin Shihuang]] # [[Hastings Kamuzu Banda]] === Politics modernis === # [[Kofi Annan]] # [[Sandro Pertini]] # [[Aldo Moro]] # [[Tony Blair]] # [[George W. Bush]] # [[Fidel Castro]] # [[Jacques Chirac]] # [[Nelson Mandela]] # [[Enrico Berlinguer]] # [[Vladimir Putin]] # [[Gerhard Schröder]] # [[Regjine Bete II]] # [[Pape Zuan Pauli II]] # [[Lee Kuan Yew]] # [[Mahatir Bin Muhammad]] === Feminis === #[[Cleopatre]] #[[Hildegard von Bingen]] #[[Indira Gandhi]] #[[Sojourner Truth]] #[[Germaine Greer]] #[[Gro Harlem Brundtland]] #[[Semiramis]] #[[Nefertiti]] #[[Catarine II di Russie]] #[[Elisabete I di Ingletiere|Regjine Bete I]] #[[Vitorie dal Ream Unît|Regjine Vitorie]] #[[Liliʻuokalani des isulis Hawaii|Regjine Liliuokalani]] #[[Makeda, Regjine di Saba]] #[[Kaʻahumanu]] #[[Zuane dal Arc]] #[[Rachel Carson]] #[[Marie Curie]] #[[Amelia Earhart]] #[[Emma Goldman]] #[[Mary Harris Jones]] #[[Frida Kahlo]] #[[Helen Keller]] #[[Rosa Luxemburg]] #[[Golda Meir]] #[[Florence Nightingale]] #[[Rosa Parks]] #[[Cixi]] (Tse Hsi, Tz'u-hsi) (La Vedue Imperadore de Cine, 1835 - 1908) #[[Eva Peron]] #[[Eleanor Roosevelt]] #[[Sappho]] #[[Harriet Tubman]] #[[Mary Wollstonecraft]] #[[Mary Dyer]] === [[Computer]]s e [[Internet]] === # [[Tim Berners-Lee]] # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Donald Knuth]] # [[Richard Stallman]] # [[Alan Turing]] # [[Linus Torvalds]] === Teroriscj === #[[Gavrilo Princip]] #[[Osama bin Laden]] == Nazions, leçs, politiche == # Une frase e une tabele par ducj i paîs in cheste liste (203 articui): [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries] # [[Constituzion]] # [[Declarazion dai dirits dal om]] # [[Dirit]] # [[Magna Carta]] # [[Levitic]] # [[Manifest dal partît comunist]] == Alimentârs == # [[Agricolture]] # [[Vuardi]] # [[Pan]] # [[Formadi]] # [[Cjocolate]] # [[Coton (fibre)|Coton]] # [[Mîl]] # [[Pomis]] ## [[Miluçâr]] ## [[Banane]] ## [[Ue]] ## [[Limon]] ## [[Naranç]] # [[Blave]] # [[Vene (cereâl)|Vene]] # [[Cjartofule]] # [[Rîs]] # [[Sorc di scovul]] # [[Soie]] # [[Zucar]] # [[Tabac]] # [[Verdure]] # [[Forment]] === Bevandis === # [[Alcul]] ## [[Bire]] ## [[Vin]] # [[Cole]] # [[Cafè]] # [[Te]] # [[Aghe]] # [[Lat]] == Gjeografie == # [[Siencis de tiere]] === Continents === Almancul trê frasis par ogni continent # [[Afriche]] # [[Americhe dal Nord]] # [[Americhe dal Sud]] # [[Antartic]] # [[Asie]] # [[Europe]] # [[Oceanie]] === Altris regjons === # [[Americhe Latine|Americhe latine]] # [[Medi orient]] # [[Oceanie]] === [[Citât]]s principalis === # [[Aten]] # [[Bangkok]] # [[Pechin]] # [[Berlin]] # [[Bombay]] # [[Brussels]] # [[El Cairo]] # [[Hong Kong]] # [[Istanbul]] # [[Jakarta]] # [[Jerusalem]] # [[Kuala Lumpur]] # [[Londre]] # [[Los Angeles]] # [[Manila]] # [[Madrid]] # [[La Meche]] # [[Citât dal Messic]] # [[Mosche]] # [[New York]] # [[Parîs]] # [[Rio de Janeiro]] # [[Rome]] # [[Seoul]] # [[Shanghai]] # [[Singapôr]] # [[Sant Pieriburc]] # [[Sydney]] # [[Tokyo]] # [[Toronto]] # [[Viene]] # [[Varsavie]] # [[Washington]] === Monedis === # [[Dolar]] # [[Sterline britaniche]] # [[Euro]] # [[Yen]] # [[Renminbi]] # [[Rupie]] # [[Rubli]] === Vôs gjeografichis === # [[Capitâl]] # [[Citât]] # [[Continent]] # [[Desert]] # [[Ocean]] # [[Foreste pluviâl]] # [[Flum]] # [[Mâr]] # [[Vulcan]] === Lûcs gjeografic === # [[Alps]] # [[Rio des Amazonis]] # [[Andis]] # [[Mâr Glaciâl Artic]] # [[Ocean Atlantic]] # [[Balcans]] # [[Mâr Baltic]] # [[Mâr Neri]] # [[Californie]] # [[Grande Bariere Coraline]] # [[Grancj Lâts]] # [[Grande Val dal Rift]] # [[Himalaya]] # [[Ocean Indian]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mâr Mediterani]] # [[Flum Mississippi]] # [[Everest]] # [[Salts di aghe dal Niagara]] # [[Nîl]] # [[Pôl Nord]] # [[Mâr dal Nord]] # [[Ocean Pacific]] # [[Cjanâl di Panama]] # [[Montagnis di Cret]] # [[Desert dal Sahara]] # [[Scozie]] # [[Pôl Sud]] # [[Ocean Antartic]] # [[Cjanâl di Suez]] # [[Lâc Tanganyika]] # [[Lâc Titicaca]] # [[Lâc Vitorie]] # [[Gales]] == Storie == Almancul 5 frasis su: # [[Dinosaur]] # [[Etât de Piere|Etât de piere]] # [[Etât dal Bronç|Etât dal bronç]] # [[Sumêrs]] # [[Antîc Egjit]] # [[Etât dal Fier|Etât dal fier]] # [[Antighe Grecie]] # [[Rome antighe]] # [[Bizantins]] # [[Etât di mieç]] # [[Vichincs]] # [[Crosadis]] # [[Grant scisme]] # [[Peste Nere]] # [[Rinassiment]] # [[Riforme Protestante]] # [[Scuvierte des Americhis]] # [[Maya|Mayas]] # [[Aztecs]] # [[Incas]] # [[Incuisizion|Le Sacre Incuisizion]] # [[Sacri Roman Imperi]] # [[Vuere civîl inglese]] # [[Imperi inglês]] # [[Sclavitût]] # [[Iluminisim|Etât dai lums]] # [[Rivoluzion francese]] # [[Rivoluzion industriâl]] # [[Vuere civîl merecane]] # [[Vuere francese prussiane]] # [[Colonialisim in Afriche]] # [[Restaurazion Meiji]] # [[Prime vuere mondiâl]] # [[Rivoluzion russe]] # [[Vuere civîl russe]] # [[Union Sovietiche]] # [[Vuere di Spagne|Vuere civîl spagnole]] # [[Seconde vuere mondiâl]] # [[Shoah]] # [[Vuere frêde]] # [[Vuere di Coree]] # [[Invasion sovietiche dal Afghanistan]] # [[Concuiste dal Spazi]] # [[Vuere dal Vietnam]] # [[Apartheid]] # [[Prime vuere dal Golf]] # [[Dinastie Ming]] # [[Dinastie Qing]] # [[Archeologjie]] # [[Vuere]] == [[Politiche]] == # [[Anarchisim]] # [[Capitalisim]] # [[Comunisim]] # [[Democrazie]] # [[Ditature]] # [[Fassisim]] # [[Feminisim]] # [[Fondamentalisim]] # [[Globalizazion]] # [[Imperialisim]] # [[Liberalisim]] # [[Monarchie]] # [[Nazionalisim]] # [[Razisim]] # [[Republiche]] # [[Socialisim]] # [[Separazion dai podês]] ## [[Podê judiziari|Judiziari]] ## [[Podê legjislatîf|Legjislatîf]] ## [[Podê esecutîf|Esecutîf]] # [[Partît politic]] == [[Om]] == # [[Abort]] # [[Control des nassitis]] # [[Pene di muart]] # [[Omosessualitât]] # [[Dirits umans]] # [[Sessisim]] == Internazionâl == # [[ASEAN]] # [[Leghe arape]] # [[Diplomazie]] # [[Union Europeane]] # [[Libertât]] # [[FMI]] # [[NATO]] # [[Premi Nobel]] # [[Zûcs olimpics]] # [[OPEC]] # [[Crôs rosse]] # [[Nazions unidis]] ## [[Organizazion mondiâl de sanitât]] ## [[UNICEF]] ## [[UNESCO]] == Religjion == # [[Religjon]] # [[Baha'i]] ## [[Báb]] ## [[Bahá'u'lláh]] # [[Budisim]] ## [[Gautama Buddha]] # [[Cristianisim]] ## [[Jesu Crist]] ## [[Pape]] ## [[Glesie]] ## [[Protestantisim]] # [[Confucianisim]] ## [[Confuci]] # [[Diu]] # [[Induisim]] ## [[Brahma]] ## [[Vishnu]] ## [[Siva]] # [[Islam]] ## [[Ali ibn Abi Talib]] ## [[Maomet]] ## [[Moschee]] ## [[Omar ibn al-Khattab]] ## [[La Meche]] # [[Jainisim]] # [[Ebraisim]] ## [[Mosè]] ## [[Sinagoghe]] # [[Mitologjie]] ## [[Mitologjie greche]] # [[Sintoisim]] # [[Sikhisim]] ## [[Guru Nanak Dev]] # [[Spirt]] # [[Taoisim]] # [[Voodo]] # [[Zoroastrianisim]] ## [[Zaratustra]] Vôs no religjiosis: # [[Agnosticisim]] # [[Ateisim]] # [[Umanisim]] == [[Culture]] == # [[Art]] ## [[Architeture]] ## [[Piture]] ## [[Sculture]] # [[Astrologjie]] # [[Libri]] # [[Culture]] # [[Bal]] # [[Film]] ## [[Atôr (cine)|Atôrs]] ### [[Charlie Chaplin]] ### [[Fradis Marx]] ### [[Humphrey Bogart]] ### [[Marilyn Monroe]] ## [[Regjiste (Cine)|Regjiscj]] ### [[Woody Allen]] ### [[Ingmar Bergman]] ### [[Walt Disney]] ### [[Akira Kurosawa]] ### [[Alfred Hitchcock]] ### [[Stanley Kubrick]] # [[Zûc di azart]] # [[Zûc]] ## [[Zûc dai scacs]] ## [[Go(Zûc)|Go]] ## [[Mancala]] ## [[Dame]] ## [[Backgammon]] ## [[Zûcs di cjartis]] ## [[Dadui]] # [[Leterature]] ## [[Libris impuartants]] ### [[Biblie]] ### [[Don Quixote]] ### [[Gilgamesh]] ### [[Iliad]] ### [[Mahabharata]] ### [[Odissee]] ### [[Amlet]] ### [[Il princip (Macchiavelli)]] ### [[Coran]] ### [[La Republiche (Platon)]] ### [[Lis mil e une gnot]] ## [[Poesie]] ## [[Fantasience]] # [[Musiche]] ## [[CD]] ## [[Musiche classiche]] ## [[Musiche jazz|Jazz]] ## [[Opera]] ## [[Musiche pop]] ### [[Buddy Holly]] ### [[Elvis Presley]] ## [[Musiche rock|Rock]] ### [[Jimi Hendrix]] ### [[Beatles]] ### [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] ## [[Musiche folk]] # [[Struments musicai]] ## [[Batarie (strument musicâl)|Batarie]] ## [[Flaut]] ## [[Ghitare]] ## [[Piano]] ## [[Struments a cuarde]] ## [[Trombe]] ## [[Viulin]] ## [[Sivilot]] # [[Radio]] # [[Television]] # [[Teatri]] ## [[Teatri Noh]] # [[Turisim]] == Siencis == === Astronomie === # [[Astronomie]] # [[Asteroits]] # [[Big Bang]] # [[Buse nere]] # [[Comete]] # [[Tiere]] # [[Galassie]] # [[Jupiter (planet)|Jupiter]] # [[An lûs]] # [[Mart]] # [[Mercuri (planet)|Mercuri]] # [[Stradalbe]] # [[Lune]] # [[Netun (planet)|Netun]] # [[Planet]] # [[Pluton (planet)|Pluton]] # [[Saturni (planet)|Saturni]] # [[Sisteme solâr]] # [[Stele]] # [[Soreli]] # [[Uran (planet)|Uran]] # [[Bielestele]] === Biologjie === # [[Biologjie]] ==== Entitâts biologjichis ==== # [[DNA]] # [[Enzim]] # [[Proteine]] ==== Anatomie dai mamifars ==== # [[Sisteme digjestîf]] ## [[Intestin grant]] ## [[Intestin piçul]] ## [[Fiât]] # [[Sisteme respiratôr]] ## [[Polmons]] # [[Sisteme scheletric]] # [[Gnervadure]] ## [[Cerviel]] ## [[Sisteme sensoriâl]] ### [[Sisteme ulditîf]] #### [[Orele]] ### [[Sisteme visîf]] #### [[Voli]] ### [[Sisteme olfatîf]] ### [[Sisteme gustatîf]] # [[Sisteme endocrin]] # [[Sisteme circolatôr]] ## [[Sanc]] ## [[Cûr]] # [[Sisteme riprodutîf]] ## [[Bighe]] ## [[Vazine]] # [[Sisteme epidermic]] ## [[Piel]] # [[Pet]] ==== Procès biologjics ==== # [[Digjestion]] # [[Evoluzion]] # [[Fotosintesi]] # [[Gravidance]] # [[Riproduzion]] # [[Respirazion]] ==== Organisims ==== # [[Animâi]] ## [[Cordâts]] ### [[Anfibîs]] #### [[Crot]] ### [[Uciei]] #### [[Colomp]] #### [[Acuile]] ### [[Pes]] #### [[Scuâl]] ### [[Mamifars]] #### [[Gnotul]] #### [[Ors]] #### [[Camêl]] #### [[Gjat]] #### [[Vacje]] #### [[Cjan]] #### [[Delfin]] #### [[Elefant]] #### [[Cjaval]] #### [[Piore]] #### [[Leon]] #### [[Mamut]] #### [[Simie]] #### [[Purcit]] #### [[Balene]] ### [[Retil]] #### [[Sarpint]] ## [[Insets]] ### [[Furmie]] ### [[Âf]] ### [[Pavee]] ## [[Ragn]] # [[Archea]] # [[Batêr]] # [[Fonc]] # [[Plantis]] ## [[Flôr]] ## [[Palme (plante)|Palme]] ## [[Arbul]] # [[Protiste]] # [[Celule]] === Chimiche === # [[Chimiche]] # [[Element]] # [[Biochimiche]] # [[Chimiche organiche]] # [[Tabele periodiche]] # [[Alumini]] # [[Cjarbon]] # [[Ram]] # [[Aur]] # [[Açâr]] # [[Eli]] # [[Idrogjen]] # [[Liti]] # [[Neon]] # [[Azôt]] # [[Ossigjen]] # [[Arint]] # [[Zinc]] # [[Fier]] === Ecologjie === # [[Ecologjie]] # [[Specis]] ## [[Specis in pericul di estinzion]] === Geologjie === # [[Geologjie]] # [[Basalt]] # [[Silicât]] # [[Calcâr]] # [[Tiere]] === Midisine === # [[Midisine]] # [[AIDS]] # [[Alcolisim]] # [[Cancar]] # [[Cirosi]] # [[Colere]] # [[Diabete]] # [[Dissentarie]] # [[Mal di cûr]] # [[Ipertension]] # [[Influence]] # [[Tumôr dal polmon]] # [[Malarie]] # [[Denutrizion]] # [[Obesitât]] # [[Malatie sessuâls]] # [[Vuarvuele]] # [[Infart]] # [[Peste]] # [[Tisicance]] # [[Virus]] # [[Vuarbetât]] # [[Malatie mentâl]] # [[Sordetât]] === [[Metereologjie]] === # [[Nûl]] # [[El Niño]] # [[Riscjaldament globâl]] # [[La Niña]] # [[Tornado]] # [[Ciclon tropicâl]] # [[Ploie]] # [[Nêf]] # [[Fumate]] === Fisiche === # [[Fisiche]] # [[Atom]] ## [[Eletron]] ## [[Neutron]] ## [[Proton]] # [[Energjie]] ## [[Eletromagnetisim]] ## [[Radio]] ## [[Rais Ultraviolets]] ## [[Rais Gamma]] # [[Isotop]] # [[Molecule]] # [[Lûs]] ## [[Fuarce gravitazionâl]] ## [[Fuarce nucleâr debile]] ## [[Fuarce nucleâr fuarte]] # [[Acelerazion]] # [[Fuarce]] # [[Masse]] # [[Velocitât]] # [[Timp]] # [[Pês]] # [[Mecaniche quantistiche]] # [[Teorie de relativitât]] === [[Siencis umanis]] === # [[Antropologjie]] # [[Educazion]] ## [[Universitât]] # [[Umanitât]] # [[Psicologjie]] # [[Sociologjie]] === Risorsis === # [[Minerâl]] # [[Diamant]] # [[Sâl]] # [[Petroli]] # [[Gas]] # [[Carbon]] # [[energjie rinovabil]] === SI unitâts di misure === # [[Sisteme internazionâl di unitâts di misure]] # [[Metri]] # [[Litri]] # [[Chilogram]] # [[Volt]] # [[Secont]] # [[Newton]] # [[Ampere]] # [[Mole]] # [[Cjandele (unitât di misure|Cjandele]] === Calendaris e misure dal timp === # [[Calendari]] # [[Dì]] ## [[Calendari gregorian]] ### [[An bisest]] # [[Mês]] # [[Fûs orari]] # [[An]] # [[Zenâr]] # [[Fevrâr]] # [[Març]] # [[Avrîl]] # [[Mai]] # [[Jugn]] # [[Lui]] # [[Avost]] # [[Setembar]] # [[Otubar]] # [[Novembar]] # [[Dicembar]] == Lenghis == # [[Lenghe]] # [[Dialet]] # [[Gramatiche]] # [[Linguistiche]] # [[Pronuncie]] # [[Sintass]] # [[Peraule]] # [[Lenghe furlane]] # [[Arap]] # [[Bengalês]] # [[Lenghe inglese]] # [[Esperanto]] # [[Lenghe francese]] # [[Lenghe todescje]] # [[Lenghe greche]] # [[Lenghe ebraiche]] # [[Lenghe hindi]] # [[Lenghe gjaponese]] # [[Lenghe latine]] # [[Lenghe taliane]] # [[Lenghe mandarine]] # [[Lenghe russe]] # [[Lenghe sanscrite]] # [[Lenghe spagnule]] # [[Lenghe cinese]] # [[Lenghe arabe]] == Architeture == # [[Architeture]] # [[Angkor Wat]] # [[Arc]] # [[Dighe di Assuan]] # [[Puint]] # [[Domo]] # [[Tor di Eiffel]] # [[La grande muraie cinese]] # [[Piramid]] # [[Taj Mahal]] # [[Lis siet maraveis dal mont]] == Matematiche == # [[Matematiche]] # [[Algjebre]] # [[Assiom]] # [[Calcul]] ## [[Calcul integrâl]] ## [[Calcul diferenziâl]] # [[Gjeometrie]] ## [[Cercli]] ### [[Pi grêc]] ##[[Lidrîs cuadrade]] ##[[Triangul]] # [[Teorie dai grups]] # [[Logjiche matematiche]] # [[Dimostrazion matematiche]] ## [[Dimostrazion par deduzion]] ## [[Dimostrazion par induzion]] ## [[Dimostrazion par contradizion]] # [[Numar]] ## [[Numar complès]] ## [[Numar intîr]] ## [[Numar naturâl]] ## [[Numar prin]] ## [[Numar razionâl]] # [[Infinît]] # [[Teorie dai insiemis]] # [[Statistiche]] # [[Trigonometrie]] == Militars == # [[Esercit]] ## [[Artiliarie]] ## [[Cavalarie]] ## [[Fantarie]] # [[Marine Militâr]] # [[Aviazion]] == Sport == # [[Sport]] # [[Atletiche]] # [[Baseball]] # [[Bale tal zei]] # [[Cricket]] # [[Judo]] # [[Balon]] # [[Golf]] # [[Motociclisim]] # [[Hockey]] # [[Tennis]] # [[Olimpiads]] # [[Nadâ]] == Tecnologjie == === Computer === # [[Ordenadôr]] ## [[Processor]] ## [[RAM]] ## [[Schede mari]] ## [[Disc dûr]] ## [[Boot loader]] # [[Inteligjence artificiâl]] # [[Informatiche]] ## [[Algoritm]] # [[Sisteme operatîf]] ## [[Microsoft Windows]] ## [[Mac OS]] ## [[Linux]] ## [[Unix]] # [[Lengaç di programazion]] ## [[C (Lengaç di programazion)|C]] ## [[Java]] ## [[Pascal]] ## [[PHP]] # [[Software]] # [[Periferichis]] ## [[Surîs]] ## [[Tastiere]] ## [[Visôr]] === [[Tecnologjie]] === # [[Cugn]] # [[Motôr a sclop]] # [[Inzegnerie]] # [[Fûc]] # [[Plan inclinât]] # [[Leve (fisiche)]] # [[Metalurgjie]] # [[Stampe]] # [[Cighignole]] # [[Vît (mecaniche)|Vît]] # [[Motôr a vapôr]] # [[Coni]] # [[Ruede]] === Comunicazion === # [[Alfabet]] ## [[Alfabet cirilic]] ## [[Alfabet grêc]] ## [[Alfabet latin]] # [[Informazion]] # [[Internet]] ## [[Pueste eletroniche]] ## [[protocol internet]] ## [[TCP]] ## [[World Wide Web]] ### [[browser]] ## [[HTTP]] ## [[HTML]] ## [[Wiki]] # [[Gjornâl]] # [[Radio]] # [[Ferovie]] ([[Ferade]]) # [[Telegraf]] # [[Telefon]] ## [[Telefonin]] # [[Television]] # [[Scriture]] === Eletricitât === # [[Energjie rinovabile]] ## [[Energjie solâr]] ## [[Energjie idroeletriche]] ## [[Energjie eoliche]] ## [[Len]] # [[Energjie no rinovabile]] ## [[Carbon]] ## [[Gas]] ## [[Petroli]] ## [[Energjie nucleâr]] === Eletroniche === # [[Eletroniche]] ## [[Volt]] ## [[Curint eletriche]] ## [[Cjarie]] ## [[Frecuence]] ## [[Fase]] ## [[Resistence eletriche]] ## [[Reatance]] ## [[Vuadagn (eletroniche)]] # [[Transistôr]] # [[Diodi]] # [[Resistôr]] # [[Condensatôr]] # [[Bobine]] # [[Trasformatôr]] === Materiai === # [[Veri]] # [[Cjarte]] # [[Plastiche]] === Traspuarts === # [[Traspuârt]] # [[Avion]] # [[Machine]] # [[Biciclete]] # [[Barcje]] # [[Nâf]] # [[Tren]] === Armis === # [[Manarie]] # [[Esplosîf]] # [[Armis da fûc]] # [[Polvar di sclope]] # [[Metraie]] # [[Arts marziâls]] # [[Armis nucleârs]] # [[Spade]] # [[Cjararmât]] == Calamitâts naturâls == # [[Lavine]] # [[Taramot]] # [[Diluvion]] # [[Uragan]] # [[Disastri nucleâr]] # [[Tsunami]] == Filosofie == # [[Filosofie]] # [[Filosofie ocidentâl]] # [[Filosofie orientâl]] # [[Mût sientific]] # [[Cognossince]] # [[Veretât]] # [[Etiche]] # [[Logjiche]] # [[Politiche]] # [[Ontologjie]] == Economie == # [[Economie]] # [[Microsoft]] [[Categorie:Listis]] [[Categorie:Vichipedie]] jzjr20u0oz0oc3pzppji8swhmn8bppk 0 1693 188971 180334 2026-09-24T19:34:11Z Frico7 13659 /* Cariere come zuiadôr */ 188971 wikitext text/x-wiki [[Figure:Enzo bearzot 01.jpg|thumb|250px|Enzo Bearzot]] '''Enzo Bearzot''' ([[Vuanis]], [[26 di Setembar]] [[1927]] - [[Milan]], [[21 di Dicembar]] [[2010]]) al è stât un zuiadôr di balon e daspò alenadôr, e al è cognossût massime par vê puartât la nazionâl taliane di balon a vinci il campionât mondiâl tal [[1982]]. == Cariere come zuiadôr == Al scomençà a zuiâ inte scuadre dal paîs come median-difensôr, par passâ tal [[1946]] inte [[Pro Gurize]], in serie B; daspò al à zuiât in serie A cun Inter, Catanie e Turin; il miôr risultât de cariere al fo une convocazion in [[Nazionâl masculine di balon de Italie|nazionâl]]. == Cariere come alenadôr == Finide la cariere di zuiadôr tal [[1964]], al imparà il mistîr come assistent di Rocco e di Fabbri tal Turin; daspò al jentrà tai cuadris federâi come alenadôr des zovanîls (in chê volte Under 23); daspò al fo promovût a assistent di Valcareggi e in seguit a vice dal so sucessôr, Fulvio Bernardini. Dopo dai mondiâi in [[Gjermanie]] dal [[1974]], al fo nomenât comissari tecnic insieme cun Bernardini, un rapuart durât fin tal 1977 cun tal mieç un faliment intes cualificazion al Europeo dal [[1976]]. Il so lavôr al scomençave a viodisi sei tai mondiâi dal 1978, sei tal Europeo zuiât in [[Italie]] tal [[1980]], finûts ducj e doi al cuart puest. Ma il meracul, che nissun si spietave, al veve di rivâ tai mondiâi in [[Spagne]] dal [[1982]]: passant parsore di dutis lis critichis dai gjornaliscj, che no viodevin ben lis sieltis dal ct e no pierdevin ocasion di dâi cuintri, la nazionâl rivà a vinci il titul fasint gjoldi dute la nazion. Dopo di chest sucès la nazionâl no rivarà a cualificâsi tal [[1984]] e Bearzot al molà dut, ancje parcè che il mont dal balon al stave gambiant e nol jere plui chel che i plaseve viodi. == Cariere == === Come alenadôr === ==== Nazionâl ==== * 1969-1974 Italie (selezion semi professionistiche) * 1969-1975 Italie (under 23) * 1970 Italie (assistent di Ferruccio Valcareggi dilunc la Cope dal Mont) * 1974 Italie (assistent di Ferruccio Valcareggi dilunc la Cope dal Mont) * 1975-1977 Italie (responsabil tecnic cun Fulvio Bernardini) * 1977-1986 Italie(comissari tecnic) ==== Palmarés internazionâl ==== * 1982 Campion dal Mont (finâl Italie - Gjermanie = 3 - 1) ==== Club ==== * 1964-1967 Turin (categoriis inferiôrs) * 1967-1968 Turin (alenadôr dai portîrs de prime scuadre) * 1968-1969 Pro Prato AC ==== Palmarés tai clubs: ==== * Nissun risultât === Come zuiadôr === ==== Palmarés internazionâl ==== * 1 presince in nazionâl ([[27 di Novembar]] dal [[1955]], Ongjarie-Italie 2-0) ==== Club ==== * 1946-1948 Pro Gurize (Serie B) * 1948-1951 Inter * 1951-1954 Catanie * 1954-1956 Turin * 1956-1957 Inter * 1957-1964 Turin ==== Palmarés tai clubs: ==== * Nissun risultât [[Categorie:Sportîfs furlans|Bearzot, Enzo]] rn1dngg50n4qptnoppqrpudcqj7jbvr 0 2345 189000 185260 2026-09-25T10:31:10Z Santefoscje73 11500 189000 wikitext text/x-wiki {{Stât |noninglês=Spain |non=Spagne |emblem = [[Figure:Flag of Spain.svg|100px]] |emblem = [[Figure:Escudo_de_España.svg|100px]] |dit=Plus altra |nonufiziâl=Reino de España |lenghe=[[Lenghe spagnule|spagnûl]] |capitâl=[[Madrid]] |capitâlabitants=3.092.759 |capitâlabitantsan=2003 |guviêr=[[Monarchie constituzionâl]] |president=[[Felipe VI]] |ministri=[[Pedro Sánchez]] |indipendence=1716 |jentradeONU=[[14 di Dicembar]] [[1955]] |superficietotâl= 504.645 |superficieordin=53 |superficieaghe%=1,04 |popolaziontotâl=44.108.530 |popolazionan=2005 |popolazionordin=28 |popolaziondensitât=87,2 |continent=[[Europe]] |orari=[[UTC]] +1 |monede=[[Euro]] |energie=0,59 |tld=.es |telefon=+34 |mapedalstât=[[Figure:EU location ESP|250px]] |plache=E |imni=[[Marcha Real]] |fieste=[[12 di Otubar]] |notis=&nbsp; }} La '''Spagne''' e je un stât de [[Europe]] ocidentâl che al fâs part de [[Union Europeane]] dal [[1ⁿ di Zenâr|1ⁿ di Zenâr]] dal [[1986]]. E confine a Ovest col [[Portugal]] e a Nord cun le [[France]]. E je une [[monarchie]] parlamentâr, e il cjâf di stât al è il re [[Juan Carlos I di Spagne|Felipe VI]]. == Gjeografie == La Spagne e ocupe cirche l'84 par cent de [[penisule iberiche]], e si slargje dai [[Pireneis]] a Est fin tal [[Ocean Atlantic]] a Ovest. E je bagnade ancje dal [[Mar di Cantabrie]] (Nord) e dal [[Mar Mediterani]] e dal [[Mar des Balearis]] a (Sud-Est). Te ponte plui a Sud de penisule si cjate il [[Stret di Gjibiltere]], che separe Spagne e [[Maroc]], e che tal pont plui stret al è un braç di mâr di dome 13 chilometris. Lis isulis plui impuartantis a son lis [[Balearis]], tal Mâr Mediterani, e lis [[Canariis]], tal Atlantic a cirche 100 km de cueste de [[Afriche]]. == Regjons == La Spagne e je dividude in 17 regjons autonomis, dividudis a lôr volte in 50 provinciis; in plui, a esistin dôs citâts autonomis, [[Ceuta]] e [[Melilla]]. == Storie == La storie moderne de Spagne e scomençà tal [[1492]], cuant che la fin de [[Reconcuiste]] e consintì di zontâ scuasit dutis lis regjons che vuê a fasin part dal paîs, cu la ecezion de Navarre, unide al paîs dome tal [[1512]]. == Viôt ancje == <br><gallery class="center" caption="Spagne - España"> A Black and White Photo of the the Gran Vía in Madrid Spain.jpeg|Gran Vía, [[Madrid]] Toledo-16-romanische Kirche-1983-gje.jpg|Toledo Cordoba-08-Dom-Portal Seite-1983-gje.jpg|Cordoba Avila-26-Haeuser an Mauer-1983-gje.jpg|Avila Granada-144-Alhambra-Loewenhof-Saeulengang aussen NO-1983-gje.jpg|Granada Poblet-04-Reial Monestir-Barock-Fassade-1983-gje.jpg|Poblet Segovia-144-San Martín-1983-gje.jpg|Segovia Gibraltar-02-Felsen-1983-gje.jpg|Gibraltar Sierra Nevada-18-Pico del Veleta-Gipfel-Auto-1983-gje.jpg|Sierra Nevada </gallery> == Leams == {{Commons|Spain}} {{Union Europeane}} [[Categorie:Spagne]] [[Categorie:Stâts dal mont]] [[Categorie:Stâts in Europe]] [[Categorie:Stâts in Afriche]] dqo2vn76mf229xyrkbg0uhy80akugwj 189001 189000 2026-09-25T10:32:53Z Santefoscje73 11500 189001 wikitext text/x-wiki {{Stât |noninglês=Spain |non=Spagne |emblem = [[File:Flag of Spain.svg|100px]] |emblem = [[Figure:Escudo_de_España.svg|100px]] |dit=Plus altra |nonufiziâl=Reino de España |lenghe=[[Lenghe spagnule|spagnûl]] |capitâl=[[Madrid]] |capitâlabitants=3.092.759 |capitâlabitantsan=2003 |guviêr=[[Monarchie constituzionâl]] |president=[[Felipe VI]] |ministri=[[Pedro Sánchez]] |indipendence=1716 |jentradeONU=[[14 di Dicembar]] [[1955]] |superficietotâl= 504.645 |superficieordin=53 |superficieaghe%=1,04 |popolaziontotâl=44.108.530 |popolazionan=2005 |popolazionordin=28 |popolaziondensitât=87,2 |continent=[[Europe]] |orari=[[UTC]] +1 |monede=[[Euro]] |energie=0,59 |tld=.es |telefon=+34 |mapedalstât=[[File:EU-Spain.svg|250px]] |plache=E |imni=[[Marcha Real]] |fieste=[[12 di Otubar]] |notis=&nbsp; }} La '''Spagne''' e je un stât de [[Europe]] ocidentâl che al fâs part de [[Union Europeane]] dal [[1ⁿ di Zenâr|1ⁿ di Zenâr]] dal [[1986]]. E confine a Ovest col [[Portugal]] e a Nord cun le [[France]]. E je une [[monarchie]] parlamentâr, e il cjâf di stât al è il re [[Juan Carlos I di Spagne|Felipe VI]]. == Gjeografie == La Spagne e ocupe cirche l'84 par cent de [[penisule iberiche]], e si slargje dai [[Pireneis]] a Est fin tal [[Ocean Atlantic]] a Ovest. E je bagnade ancje dal [[Mar di Cantabrie]] (Nord) e dal [[Mar Mediterani]] e dal [[Mar des Balearis]] a (Sud-Est). Te ponte plui a Sud de penisule si cjate il [[Stret di Gjibiltere]], che separe Spagne e [[Maroc]], e che tal pont plui stret al è un braç di mâr di dome 13 chilometris. Lis isulis plui impuartantis a son lis [[Balearis]], tal Mâr Mediterani, e lis [[Canariis]], tal Atlantic a cirche 100 km de cueste de [[Afriche]]. == Regjons == La Spagne e je dividude in 17 regjons autonomis, dividudis a lôr volte in 50 provinciis; in plui, a esistin dôs citâts autonomis, [[Ceuta]] e [[Melilla]]. == Storie == La storie moderne de Spagne e scomençà tal [[1492]], cuant che la fin de [[Reconcuiste]] e consintì di zontâ scuasit dutis lis regjons che vuê a fasin part dal paîs, cu la ecezion de Navarre, unide al paîs dome tal [[1512]]. == Viôt ancje == <br><gallery class="center" caption="Spagne - España"> A Black and White Photo of the the Gran Vía in Madrid Spain.jpeg|Gran Vía, [[Madrid]] Toledo-16-romanische Kirche-1983-gje.jpg|Toledo Cordoba-08-Dom-Portal Seite-1983-gje.jpg|Cordoba Avila-26-Haeuser an Mauer-1983-gje.jpg|Avila Granada-144-Alhambra-Loewenhof-Saeulengang aussen NO-1983-gje.jpg|Granada Poblet-04-Reial Monestir-Barock-Fassade-1983-gje.jpg|Poblet Segovia-144-San Martín-1983-gje.jpg|Segovia Gibraltar-02-Felsen-1983-gje.jpg|Gibraltar Sierra Nevada-18-Pico del Veleta-Gipfel-Auto-1983-gje.jpg|Sierra Nevada </gallery> == Leams == {{Commons|Spain}} {{Union Europeane}} [[Categorie:Spagne]] [[Categorie:Stâts dal mont]] [[Categorie:Stâts in Europe]] [[Categorie:Stâts in Afriche]] l6axab3zucmba3guttvh7zv92iq4268 189002 189001 2026-09-25T10:33:15Z Santefoscje73 11500 189002 wikitext text/x-wiki {{Stât |noninglês=Spain |non=Spagne |bandiere = [[File:Flag of Spain.svg|100px]] |emblem = [[Figure:Escudo_de_España.svg|100px]] |dit=Plus altra |nonufiziâl=Reino de España |lenghe=[[Lenghe spagnule|spagnûl]] |capitâl=[[Madrid]] |capitâlabitants=3.092.759 |capitâlabitantsan=2003 |guviêr=[[Monarchie constituzionâl]] |president=[[Felipe VI]] |ministri=[[Pedro Sánchez]] |indipendence=1716 |jentradeONU=[[14 di Dicembar]] [[1955]] |superficietotâl= 504.645 |superficieordin=53 |superficieaghe%=1,04 |popolaziontotâl=44.108.530 |popolazionan=2005 |popolazionordin=28 |popolaziondensitât=87,2 |continent=[[Europe]] |orari=[[UTC]] +1 |monede=[[Euro]] |energie=0,59 |tld=.es |telefon=+34 |mapedalstât=[[File:EU-Spain.svg|250px]] |plache=E |imni=[[Marcha Real]] |fieste=[[12 di Otubar]] |notis=&nbsp; }} La '''Spagne''' e je un stât de [[Europe]] ocidentâl che al fâs part de [[Union Europeane]] dal [[1ⁿ di Zenâr|1ⁿ di Zenâr]] dal [[1986]]. E confine a Ovest col [[Portugal]] e a Nord cun le [[France]]. E je une [[monarchie]] parlamentâr, e il cjâf di stât al è il re [[Juan Carlos I di Spagne|Felipe VI]]. == Gjeografie == La Spagne e ocupe cirche l'84 par cent de [[penisule iberiche]], e si slargje dai [[Pireneis]] a Est fin tal [[Ocean Atlantic]] a Ovest. E je bagnade ancje dal [[Mar di Cantabrie]] (Nord) e dal [[Mar Mediterani]] e dal [[Mar des Balearis]] a (Sud-Est). Te ponte plui a Sud de penisule si cjate il [[Stret di Gjibiltere]], che separe Spagne e [[Maroc]], e che tal pont plui stret al è un braç di mâr di dome 13 chilometris. Lis isulis plui impuartantis a son lis [[Balearis]], tal Mâr Mediterani, e lis [[Canariis]], tal Atlantic a cirche 100 km de cueste de [[Afriche]]. == Regjons == La Spagne e je dividude in 17 regjons autonomis, dividudis a lôr volte in 50 provinciis; in plui, a esistin dôs citâts autonomis, [[Ceuta]] e [[Melilla]]. == Storie == La storie moderne de Spagne e scomençà tal [[1492]], cuant che la fin de [[Reconcuiste]] e consintì di zontâ scuasit dutis lis regjons che vuê a fasin part dal paîs, cu la ecezion de Navarre, unide al paîs dome tal [[1512]]. == Viôt ancje == <br><gallery class="center" caption="Spagne - España"> A Black and White Photo of the the Gran Vía in Madrid Spain.jpeg|Gran Vía, [[Madrid]] Toledo-16-romanische Kirche-1983-gje.jpg|Toledo Cordoba-08-Dom-Portal Seite-1983-gje.jpg|Cordoba Avila-26-Haeuser an Mauer-1983-gje.jpg|Avila Granada-144-Alhambra-Loewenhof-Saeulengang aussen NO-1983-gje.jpg|Granada Poblet-04-Reial Monestir-Barock-Fassade-1983-gje.jpg|Poblet Segovia-144-San Martín-1983-gje.jpg|Segovia Gibraltar-02-Felsen-1983-gje.jpg|Gibraltar Sierra Nevada-18-Pico del Veleta-Gipfel-Auto-1983-gje.jpg|Sierra Nevada </gallery> == Leams == {{Commons|Spain}} {{Union Europeane}} [[Categorie:Spagne]] [[Categorie:Stâts dal mont]] [[Categorie:Stâts in Europe]] [[Categorie:Stâts in Afriche]] qqvumip7x79mvpuqaj6m58ytt8vwipj 189003 189002 2026-09-25T10:34:27Z Santefoscje73 11500 /* Gjeografie */ 189003 wikitext text/x-wiki {{Stât |noninglês=Spain |non=Spagne |bandiere = [[File:Flag of Spain.svg|100px]] |emblem = [[Figure:Escudo_de_España.svg|100px]] |dit=Plus altra |nonufiziâl=Reino de España |lenghe=[[Lenghe spagnule|spagnûl]] |capitâl=[[Madrid]] |capitâlabitants=3.092.759 |capitâlabitantsan=2003 |guviêr=[[Monarchie constituzionâl]] |president=[[Felipe VI]] |ministri=[[Pedro Sánchez]] |indipendence=1716 |jentradeONU=[[14 di Dicembar]] [[1955]] |superficietotâl= 504.645 |superficieordin=53 |superficieaghe%=1,04 |popolaziontotâl=44.108.530 |popolazionan=2005 |popolazionordin=28 |popolaziondensitât=87,2 |continent=[[Europe]] |orari=[[UTC]] +1 |monede=[[Euro]] |energie=0,59 |tld=.es |telefon=+34 |mapedalstât=[[File:EU-Spain.svg|250px]] |plache=E |imni=[[Marcha Real]] |fieste=[[12 di Otubar]] |notis=&nbsp; }} La '''Spagne''' e je un stât de [[Europe]] ocidentâl che al fâs part de [[Union Europeane]] dal [[1ⁿ di Zenâr|1ⁿ di Zenâr]] dal [[1986]]. E confine a Ovest col [[Portugal]] e a Nord cun le [[France]]. E je une [[monarchie]] parlamentâr, e il cjâf di stât al è il re [[Juan Carlos I di Spagne|Felipe VI]]. == Gjeografie == La Spagne e ocupe cirche l'84 par cent de [[penisule iberiche]], e si slargje dai [[Pireneis]] a Est fin tal [[Ocean Atlantic]] a Ovest. E je bagnade ancje dal [[Mâr di Cantabrie]] (Nord) e dal [[Mâr Mediterani]] e dal [[Mâr des Balearis]] a (Sud-Est). Te ponte plui a Sud de penisule si cjate il [[Stret di Gjibiltere]], che separe Spagne e [[Maroc]], e che tal pont plui stret al è un braç di mâr di dome 13 chilometris. Lis isulis plui impuartantis a son lis [[Balearis]], tal [[Mâr Mediterani]], e lis [[Canariis]], tal Atlantic a cirche 100 km de cueste de [[Afriche]]. == Regjons == La Spagne e je dividude in 17 regjons autonomis, dividudis a lôr volte in 50 provinciis; in plui, a esistin dôs citâts autonomis, [[Ceuta]] e [[Melilla]]. == Storie == La storie moderne de Spagne e scomençà tal [[1492]], cuant che la fin de [[Reconcuiste]] e consintì di zontâ scuasit dutis lis regjons che vuê a fasin part dal paîs, cu la ecezion de Navarre, unide al paîs dome tal [[1512]]. == Viôt ancje == <br><gallery class="center" caption="Spagne - España"> A Black and White Photo of the the Gran Vía in Madrid Spain.jpeg|Gran Vía, [[Madrid]] Toledo-16-romanische Kirche-1983-gje.jpg|Toledo Cordoba-08-Dom-Portal Seite-1983-gje.jpg|Cordoba Avila-26-Haeuser an Mauer-1983-gje.jpg|Avila Granada-144-Alhambra-Loewenhof-Saeulengang aussen NO-1983-gje.jpg|Granada Poblet-04-Reial Monestir-Barock-Fassade-1983-gje.jpg|Poblet Segovia-144-San Martín-1983-gje.jpg|Segovia Gibraltar-02-Felsen-1983-gje.jpg|Gibraltar Sierra Nevada-18-Pico del Veleta-Gipfel-Auto-1983-gje.jpg|Sierra Nevada </gallery> == Leams == {{Commons|Spain}} {{Union Europeane}} [[Categorie:Spagne]] [[Categorie:Stâts dal mont]] [[Categorie:Stâts in Europe]] [[Categorie:Stâts in Afriche]] m6mzmjdfpxs5i8qbp26t4praqrtxtjt 0 2600 188974 178520 2026-09-24T19:51:50Z Frico7 13659 Frico7 al à spostât la pagjine [[Doberdob]] a [[Doberdò]] 178519 wikitext text/x-wiki {{Model:Comun furlan |non = Doberdob |nontalian = Doberdò del Lago |steme = Figure:Doberdò_del_Lago-Stemma.png |provincie = Gurize |altitudin = 92 |superficie = 26 |popolazion = 1.410 |densitât = 54 |frazions = Devetachis (Devetaki), [[Gjamian]] (Jamlje), Marcottini (Poljane), Visintini (Vižintini), Palichisce (Palkišče), Micoli (Mikoli), Bonetti (Boneti), Berne (Brni), Ferletti (Ferletiči), Sablicis (Sabliči), Lisaris (Hišarji), Lât di Dobardò (Doberdob) |confinants = [[Komen]] (SLO), [[Duin-Nabresine]] (TS), [[Foian Redipulie]], [[Miren-Kostanjevica]] (SLO), [[Monfalcon]], [[Roncjis di Monfalcon]], [[Segrât]], [[Savogne dal Lusinç]] |CAP = 34070 |prefìs = 0481 |patron = San Martìn |sît = http://www.comune.doberdo.go.it/ |notis = &nbsp; |part=Cjars|nonsloven=Doberdob}} '''Doberdob''' (ancje ''Dobardò'' o ''Doberdò'' par furlan, ''Doberdob'' par [[Lenghe slovene|sloven]], ''Doberdò del Lago'' par [[Lenghe taliane|talian]]) al è un comun ufizialmentri bilengâl (sloven-talian) di 1.410 abitants e al fâs part de [[provincie di Gurize]]. == Gjeografie == Il paîs al è cognossût par il so [[Lât di Doberdob|lât]], un dai pôcs esemplis di lât che al à sicu afluents flums che a nassin da viertiduris soteraniis. == Culture == Tal comun a son ufiziâls sei la [[lenghe taliane]] sei la [[Lenghe slovene|slovene]]. Talis scuelis dal comun a si insegne dome par [[Lenghe slovene|sloven]]. La scuadre di balon locâl, ''Mladost'' (significât: zoventût), e je in tierce categorie. == Viôt ancje == == Leams == * [http://www.comune.doberdo.go.it/ Sît ufiziâl dal comun] [[Categorie:Comuns de provincie di Gurize]] [[Categorie:Doberdob]] poehyvbodcm34vv504c8rhvxtucov5p 0 2968 188933 173148 2026-09-24T13:25:48Z Santefoscje73 11500 /* Basse Etât di Mieç */ 188933 wikitext text/x-wiki == Etâts Gjieologjichis == === Milions di agns prime di Crist === [[4.600.000.000]] - [[3.800.000.000]] - [[2.500.000.000]] - [[560.000.000]] - [[510.000.000]] - [[438.000.000]] - [[408.000.000]] - [[360.000.000]] - [[286.000.000]] - [[248.000.000]] - [[213.000.000]] - [[144.000.000]] - [[65.000.000]] === Miârs di agns prime di Crist === [[1.000.000]] - [[500.000]] - [[100.000]] - [[10.000]] --------- ([[Calendari]] de etât [[cristiane]]); == [[Prin di Crist]] == === 2000 p.d.C. - 1000 p.d.C.=== [[2000 p.d.C.]] [[1999 p.d.C.]] [[1998 p.d.C.]] [[1997 p.d.C.]] [[1996 p.d.C.]] [[1995 p.d.C.]] [[1994 p.d.C.]] [[1993 p.d.C.]] [[1992 p.d.C.]] [[1991 p.d.C.]] [[1990 p.d.C.]] [[1989 p.d.C.]] [[1988 p.d.C.]] [[1987 p.d.C.]] [[1986 p.d.C.]] [[1985 p.d.C.]] [[1984 p.d.C.]] [[1983 p.d.C.]] [[1982 p.d.C.]] [[1981 p.d.C.]] [[1980 p.d.C.]] [[1979 p.d.C.]] [[1978 p.d.C.]] [[1977 p.d.C.]] [[1976 p.d.C.]] [[1975 p.d.C.]] [[1974 p.d.C.]] [[1973 p.d.C.]] [[1972 p.d.C.]] [[1971 p.d.C.]] [[1970 p.d.C.]] [[1969 p.d.C.]] [[1968 p.d.C.]] [[1967 p.d.C.]] [[1966 p.d.C.]] [[1965 p.d.C.]] [[1964 p.d.C.]] [[1963 p.d.C.]] [[1962 p.d.C.]] [[1961 p.d.C.]] [[1960 p.d.C.]] [[1959 p.d.C.]] [[1958 p.d.C.]] [[1957 p.d.C.]] [[1956 p.d.C.]] [[1955 p.d.C.]] [[1954 p.d.C.]] [[1953 p.d.C.]] [[1952 p.d.C.]] [[1951 p.d.C.]] [[1950 p.d.C.]] [[1949 p.d.C.]] [[1948 p.d.C.]] [[1947 p.d.C.]] [[1946 p.d.C.]] [[1945 p.d.C.]] [[1944 p.d.C.]] [[1943 p.d.C.]] [[1942 p.d.C.]] [[1941 p.d.C.]] [[1940 p.d.C.]] [[1939 p.d.C.]] [[1938 p.d.C.]] [[1937 p.d.C.]] [[1936 p.d.C.]] [[1935 p.d.C.]] [[1934 p.d.C.]] [[1933 p.d.C.]] [[1932 p.d.C.]] [[1931 p.d.C.]] [[1930 p.d.C.]] [[1929 p.d.C.]] [[1928 p.d.C.]] [[1927 p.d.C.]] [[1926 p.d.C.]] [[1925 p.d.C.]] [[1924 p.d.C.]] [[1923 p.d.C.]] [[1922 p.d.C.]] [[1921 p.d.C.]] [[1920 p.d.C.]] [[1919 p.d.C.]] [[1918 p.d.C.]] [[1917 p.d.C.]] [[1916 p.d.C.]] [[1915 p.d.C.]] [[1914 p.d.C.]] [[1913 p.d.C.]] [[1912 p.d.C.]] [[1911 p.d.C.]] [[1910 p.d.C.]] [[1909 p.d.C.]] [[1908 p.d.C.]] [[1907 p.d.C.]] [[1906 p.d.C.]] [[1905 p.d.C.]] [[1904 p.d.C.]] [[1903 p.d.C.]] [[1902 p.d.C.]] [[1901 p.d.C.]] [[1900 p.d.C.]] [[1899 p.d.C.]] [[1898 p.d.C.]] [[1897 p.d.C.]] [[1896 p.d.C.]] [[1895 p.d.C.]] [[1894 p.d.C.]] [[1893 p.d.C.]] [[1892 p.d.C.]] [[1891 p.d.C.]] [[1890 p.d.C.]] [[1889 p.d.C.]] [[1888 p.d.C.]] [[1887 p.d.C.]] [[1886 p.d.C.]] [[1885 p.d.C.]] [[1884 p.d.C.]] [[1883 p.d.C.]] [[1882 p.d.C.]] [[1881 p.d.C.]] [[1880 p.d.C.]] [[1879 p.d.C.]] [[1878 p.d.C.]] [[1877 p.d.C.]] [[1876 p.d.C.]] [[1875 p.d.C.]] [[1874 p.d.C.]] [[1873 p.d.C.]] [[1872 p.d.C.]] [[1871 p.d.C.]] [[1870 p.d.C.]] [[1869 p.d.C.]] [[1868 p.d.C.]] [[1867 p.d.C.]] [[1866 p.d.C.]] [[1865 p.d.C.]] [[1864 p.d.C.]] [[1863 p.d.C.]] [[1862 p.d.C.]] [[1861 p.d.C.]] [[1860 p.d.C.]] [[1859 p.d.C.]] [[1858 p.d.C.]] [[1857 p.d.C.]] [[1856 p.d.C.]] [[1855 p.d.C.]] [[1854 p.d.C.]] [[1853 p.d.C.]] [[1852 p.d.C.]] [[1851 p.d.C.]] [[1850 p.d.C.]] [[1849 p.d.C.]] [[1848 p.d.C.]] [[1847 p.d.C.]] [[1846 p.d.C.]] [[1845 p.d.C.]] [[1844 p.d.C.]] [[1843 p.d.C.]] [[1842 p.d.C.]] [[1841 p.d.C.]] [[1840 p.d.C.]] [[1839 p.d.C.]] [[1838 p.d.C.]] [[1837 p.d.C.]] [[1836 p.d.C.]] [[1835 p.d.C.]] [[1834 p.d.C.]] [[1833 p.d.C.]] [[1832 p.d.C.]] [[1831 p.d.C.]] [[1830 p.d.C.]] [[1829 p.d.C.]] [[1828 p.d.C.]] [[1827 p.d.C.]] [[1826 p.d.C.]] [[1825 p.d.C.]] [[1824 p.d.C.]] [[1823 p.d.C.]] [[1822 p.d.C.]] [[1821 p.d.C.]] [[1820 p.d.C.]] [[1819 p.d.C.]] [[1818 p.d.C.]] [[1817 p.d.C.]] [[1816 p.d.C.]] [[1815 p.d.C.]] [[1814 p.d.C.]] [[1813 p.d.C.]] [[1812 p.d.C.]] [[1811 p.d.C.]] [[1810 p.d.C.]] [[1809 p.d.C.]] [[1808 p.d.C.]] [[1807 p.d.C.]] [[1806 p.d.C.]] [[1805 p.d.C.]] [[1804 p.d.C.]] [[1803 p.d.C.]] [[1802 p.d.C.]] [[1801 p.d.C.]] [[1800 p.d.C.]] [[1799 p.d.C.]] [[1798 p.d.C.]] [[1797 p.d.C.]] [[1796 p.d.C.]] [[1795 p.d.C.]] [[1794 p.d.C.]] [[1793 p.d.C.]] [[1792 p.d.C.]] [[1791 p.d.C.]] [[1790 p.d.C.]] [[1789 p.d.C.]] [[1788 p.d.C.]] [[1787 p.d.C.]] [[1786 p.d.C.]] [[1785 p.d.C.]] [[1784 p.d.C.]] [[1783 p.d.C.]] [[1782 p.d.C.]] [[1781 p.d.C.]] [[1780 p.d.C.]] [[1779 p.d.C.]] [[1778 p.d.C.]] [[1777 p.d.C.]] [[1776 p.d.C.]] [[1775 p.d.C.]] [[1774 p.d.C.]] [[1773 p.d.C.]] [[1772 p.d.C.]] [[1771 p.d.C.]] [[1770 p.d.C.]] [[1769 p.d.C.]] [[1768 p.d.C.]] [[1767 p.d.C.]] [[1766 p.d.C.]] [[1765 p.d.C.]] [[1764 p.d.C.]] [[1763 p.d.C.]] [[1762 p.d.C.]] [[1761 p.d.C.]] [[1760 p.d.C.]] [[1759 p.d.C.]] [[1758 p.d.C.]] [[1757 p.d.C.]] [[1756 p.d.C.]] [[1755 p.d.C.]] [[1754 p.d.C.]] [[1753 p.d.C.]] [[1752 p.d.C.]] [[1751 p.d.C.]] [[1750 p.d.C.]] [[1749 p.d.C.]] [[1748 p.d.C.]] [[1747 p.d.C.]] [[1746 p.d.C.]] [[1745 p.d.C.]] [[1744 p.d.C.]] [[1743 p.d.C.]] [[1742 p.d.C.]] [[1741 p.d.C.]] [[1740 p.d.C.]] [[1739 p.d.C.]] [[1738 p.d.C.]] [[1737 p.d.C.]] [[1736 p.d.C.]] [[1735 p.d.C.]] [[1734 p.d.C.]] [[1733 p.d.C.]] [[1732 p.d.C.]] [[1731 p.d.C.]] [[1730 p.d.C.]] [[1729 p.d.C.]] [[1728 p.d.C.]] [[1727 p.d.C.]] [[1726 p.d.C.]] [[1725 p.d.C.]] [[1724 p.d.C.]] [[1723 p.d.C.]] [[1722 p.d.C.]] [[1721 p.d.C.]] [[1720 p.d.C.]] [[1719 p.d.C.]] [[1718 p.d.C.]] [[1717 p.d.C.]] [[1716 p.d.C.]] [[1715 p.d.C.]] [[1714 p.d.C.]] [[1713 p.d.C.]] [[1712 p.d.C.]] [[1711 p.d.C.]] [[1710 p.d.C.]] [[1709 p.d.C.]] [[1708 p.d.C.]] [[1707 p.d.C.]] [[1706 p.d.C.]] [[1705 p.d.C.]] [[1704 p.d.C.]] [[1703 p.d.C.]] [[1702 p.d.C.]] [[1701 p.d.C.]] [[1700 p.d.C.]] [[1699 p.d.C.]] [[1698 p.d.C.]] [[1697 p.d.C.]] [[1696 p.d.C.]] [[1695 p.d.C.]] [[1694 p.d.C.]] [[1693 p.d.C.]] [[1692 p.d.C.]] [[1691 p.d.C.]] [[1690 p.d.C.]] [[1689 p.d.C.]] [[1688 p.d.C.]] [[1687 p.d.C.]] [[1686 p.d.C.]] [[1685 p.d.C.]] [[1684 p.d.C.]] [[1683 p.d.C.]] [[1682 p.d.C.]] [[1681 p.d.C.]] [[1680 p.d.C.]] [[1679 p.d.C.]] [[1678 p.d.C.]] [[1677 p.d.C.]] [[1676 p.d.C.]] [[1675 p.d.C.]] [[1674 p.d.C.]] [[1673 p.d.C.]] [[1672 p.d.C.]] [[1671 p.d.C.]] [[1670 p.d.C.]] [[1669 p.d.C.]] [[1668 p.d.C.]] [[1667 p.d.C.]] [[1666 p.d.C.]] [[1665 p.d.C.]] [[1664 p.d.C.]] [[1663 p.d.C.]] [[1662 p.d.C.]] [[1661 p.d.C.]] [[1660 p.d.C.]] [[1659 p.d.C.]] [[1658 p.d.C.]] [[1657 p.d.C.]] [[1656 p.d.C.]] [[1655 p.d.C.]] [[1654 p.d.C.]] [[1653 p.d.C.]] [[1652 p.d.C.]] [[1651 p.d.C.]] [[1650 p.d.C.]] [[1649 p.d.C.]] [[1648 p.d.C.]] [[1647 p.d.C.]] [[1646 p.d.C.]] [[1645 p.d.C.]] [[1644 p.d.C.]] [[1643 p.d.C.]] [[1642 p.d.C.]] [[1641 p.d.C.]] [[1640 p.d.C.]] [[1639 p.d.C.]] [[1638 p.d.C.]] [[1637 p.d.C.]] [[1636 p.d.C.]] [[1635 p.d.C.]] [[1634 p.d.C.]] [[1633 p.d.C.]] [[1632 p.d.C.]] [[1631 p.d.C.]] [[1630 p.d.C.]] [[1629 p.d.C.]] [[1628 p.d.C.]] [[1627 p.d.C.]] [[1626 p.d.C.]] [[1625 p.d.C.]] [[1624 p.d.C.]] [[1623 p.d.C.]] [[1622 p.d.C.]] [[1621 p.d.C.]] [[1620 p.d.C.]] [[1619 p.d.C.]] [[1618 p.d.C.]] [[1617 p.d.C.]] [[1616 p.d.C.]] [[1615 p.d.C.]] [[1614 p.d.C.]] [[1613 p.d.C.]] [[1612 p.d.C.]] [[1611 p.d.C.]] [[1610 p.d.C.]] [[1609 p.d.C.]] [[1608 p.d.C.]] [[1607 p.d.C.]] [[1606 p.d.C.]] [[1605 p.d.C.]] [[1604 p.d.C.]] [[1603 p.d.C.]] [[1602 p.d.C.]] [[1601 p.d.C.]] [[1600 p.d.C.]] [[1599 p.d.C.]] [[1598 p.d.C.]] [[1597 p.d.C.]] [[1596 p.d.C.]] [[1595 p.d.C.]] [[1594 p.d.C.]] [[1593 p.d.C.]] [[1592 p.d.C.]] [[1591 p.d.C.]] [[1590 p.d.C.]] [[1589 p.d.C.]] [[1588 p.d.C.]] [[1587 p.d.C.]] [[1586 p.d.C.]] [[1585 p.d.C.]] [[1584 p.d.C.]] [[1583 p.d.C.]] [[1582 p.d.C.]] [[1581 p.d.C.]] [[1580 p.d.C.]] [[1579 p.d.C.]] [[1578 p.d.C.]] [[1577 p.d.C.]] [[1576 p.d.C.]] [[1575 p.d.C.]] [[1574 p.d.C.]] [[1573 p.d.C.]] [[1572 p.d.C.]] [[1571 p.d.C.]] [[1570 p.d.C.]] [[1569 p.d.C.]] [[1568 p.d.C.]] [[1567 p.d.C.]] [[1566 p.d.C.]] [[1565 p.d.C.]] [[1564 p.d.C.]] [[1563 p.d.C.]] [[1562 p.d.C.]] [[1561 p.d.C.]] [[1560 p.d.C.]] [[1559 p.d.C.]] [[1558 p.d.C.]] [[1557 p.d.C.]] [[1556 p.d.C.]] [[1555 p.d.C.]] [[1554 p.d.C.]] [[1553 p.d.C.]] [[1552 p.d.C.]] [[1551 p.d.C.]] [[1550 p.d.C.]] [[1549 p.d.C.]] [[1548 p.d.C.]] [[1547 p.d.C.]] [[1546 p.d.C.]] [[1545 p.d.C.]] [[1544 p.d.C.]] [[1543 p.d.C.]] [[1542 p.d.C.]] [[1541 p.d.C.]] [[1540 p.d.C.]] [[1539 p.d.C.]] [[1538 p.d.C.]] [[1537 p.d.C.]] [[1536 p.d.C.]] [[1535 p.d.C.]] [[1534 p.d.C.]] [[1533 p.d.C.]] [[1532 p.d.C.]] [[1531 p.d.C.]] [[1530 p.d.C.]] [[1529 p.d.C.]] [[1528 p.d.C.]] [[1527 p.d.C.]] [[1526 p.d.C.]] [[1525 p.d.C.]] [[1524 p.d.C.]] [[1523 p.d.C.]] [[1522 p.d.C.]] [[1521 p.d.C.]] [[1520 p.d.C.]] [[1519 p.d.C.]] [[1518 p.d.C.]] [[1517 p.d.C.]] [[1516 p.d.C.]] [[1515 p.d.C.]] [[1514 p.d.C.]] [[1513 p.d.C.]] [[1512 p.d.C.]] [[1511 p.d.C.]] [[1510 p.d.C.]] [[1509 p.d.C.]] [[1508 p.d.C.]] [[1507 p.d.C.]] [[1506 p.d.C.]] [[1505 p.d.C.]] [[1504 p.d.C.]] [[1503 p.d.C.]] [[1502 p.d.C.]] [[1501 p.d.C.]] [[1500 p.d.C.]] [[1499 p.d.C.]] [[1498 p.d.C.]] [[1497 p.d.C.]] [[1496 p.d.C.]] [[1495 p.d.C.]] [[1494 p.d.C.]] [[1493 p.d.C.]] [[1492 p.d.C.]] [[1491 p.d.C.]] [[1490 p.d.C.]] [[1489 p.d.C.]] [[1488 p.d.C.]] [[1487 p.d.C.]] [[1486 p.d.C.]] [[1485 p.d.C.]] [[1484 p.d.C.]] [[1483 p.d.C.]] [[1482 p.d.C.]] [[1481 p.d.C.]] [[1480 p.d.C.]] [[1479 p.d.C.]] [[1478 p.d.C.]] [[1477 p.d.C.]] [[1476 p.d.C.]] [[1475 p.d.C.]] [[1474 p.d.C.]] [[1473 p.d.C.]] [[1472 p.d.C.]] [[1471 p.d.C.]] [[1470 p.d.C.]] [[1469 p.d.C.]] [[1468 p.d.C.]] [[1467 p.d.C.]] [[1466 p.d.C.]] [[1465 p.d.C.]] [[1464 p.d.C.]] [[1463 p.d.C.]] [[1462 p.d.C.]] [[1461 p.d.C.]] [[1460 p.d.C.]] [[1459 p.d.C.]] [[1458 p.d.C.]] [[1457 p.d.C.]] [[1456 p.d.C.]] [[1455 p.d.C.]] [[1454 p.d.C.]] [[1453 p.d.C.]] [[1452 p.d.C.]] [[1451 p.d.C.]] [[1450 p.d.C.]] [[1449 p.d.C.]] [[1448 p.d.C.]] [[1447 p.d.C.]] [[1446 p.d.C.]] [[1445 p.d.C.]] [[1444 p.d.C.]] [[1443 p.d.C.]] [[1442 p.d.C.]] [[1441 p.d.C.]] [[1440 p.d.C.]] [[1439 p.d.C.]] [[1438 p.d.C.]] [[1437 p.d.C.]] [[1436 p.d.C.]] [[1435 p.d.C.]] [[1434 p.d.C.]] [[1433 p.d.C.]] [[1432 p.d.C.]] [[1431 p.d.C.]] [[1430 p.d.C.]] [[1429 p.d.C.]] [[1428 p.d.C.]] [[1427 p.d.C.]] [[1426 p.d.C.]] [[1425 p.d.C.]] [[1424 p.d.C.]] [[1423 p.d.C.]] [[1422 p.d.C.]] [[1421 p.d.C.]] [[1420 p.d.C.]] [[1419 p.d.C.]] [[1418 p.d.C.]] [[1417 p.d.C.]] [[1416 p.d.C.]] [[1415 p.d.C.]] [[1414 p.d.C.]] [[1413 p.d.C.]] [[1412 p.d.C.]] [[1411 p.d.C.]] [[1410 p.d.C.]] [[1409 p.d.C.]] [[1408 p.d.C.]] [[1407 p.d.C.]] [[1406 p.d.C.]] [[1405 p.d.C.]] [[1404 p.d.C.]] [[1403 p.d.C.]] [[1402 p.d.C.]] [[1401 p.d.C.]] [[1400 p.d.C.]] [[1399 p.d.C.]] [[1398 p.d.C.]] [[1397 p.d.C.]] [[1396 p.d.C.]] [[1395 p.d.C.]] [[1394 p.d.C.]] [[1393 p.d.C.]] [[1392 p.d.C.]] [[1391 p.d.C.]] [[1390 p.d.C.]] [[1389 p.d.C.]] [[1388 p.d.C.]] [[1387 p.d.C.]] [[1386 p.d.C.]] [[1385 p.d.C.]] [[1384 p.d.C.]] [[1383 p.d.C.]] [[1382 p.d.C.]] [[1381 p.d.C.]] [[1380 p.d.C.]] [[1379 p.d.C.]] [[1378 p.d.C.]] [[1377 p.d.C.]] [[1376 p.d.C.]] [[1375 p.d.C.]] [[1374 p.d.C.]] [[1373 p.d.C.]] [[1372 p.d.C.]] [[1371 p.d.C.]] [[1370 p.d.C.]] [[1369 p.d.C.]] [[1368 p.d.C.]] [[1367 p.d.C.]] [[1366 p.d.C.]] [[1365 p.d.C.]] [[1364 p.d.C.]] [[1363 p.d.C.]] [[1362 p.d.C.]] [[1361 p.d.C.]] [[1360 p.d.C.]] [[1359 p.d.C.]] [[1358 p.d.C.]] [[1357 p.d.C.]] [[1356 p.d.C.]] [[1355 p.d.C.]] [[1354 p.d.C.]] [[1353 p.d.C.]] [[1352 p.d.C.]] [[1351 p.d.C.]] [[1350 p.d.C.]] [[1349 p.d.C.]] [[1348 p.d.C.]] [[1347 p.d.C.]] [[1346 p.d.C.]] [[1345 p.d.C.]] [[1344 p.d.C.]] [[1343 p.d.C.]] [[1342 p.d.C.]] [[1341 p.d.C.]] [[1340 p.d.C.]] [[1339 p.d.C.]] [[1338 p.d.C.]] [[1337 p.d.C.]] [[1336 p.d.C.]] [[1335 p.d.C.]] [[1334 p.d.C.]] [[1333 p.d.C.]] [[1332 p.d.C.]] [[1331 p.d.C.]] [[1330 p.d.C.]] [[1329 p.d.C.]] [[1328 p.d.C.]] [[1327 p.d.C.]] [[1326 p.d.C.]] [[1325 p.d.C.]] [[1324 p.d.C.]] [[1323 p.d.C.]] [[1322 p.d.C.]] [[1321 p.d.C.]] [[1320 p.d.C.]] [[1319 p.d.C.]] [[1318 p.d.C.]] [[1317 p.d.C.]] [[1316 p.d.C.]] [[1315 p.d.C.]] [[1314 p.d.C.]] [[1313 p.d.C.]] [[1312 p.d.C.]] [[1311 p.d.C.]] [[1310 p.d.C.]] [[1309 p.d.C.]] [[1308 p.d.C.]] [[1307 p.d.C.]] [[1306 p.d.C.]] [[1305 p.d.C.]] [[1304 p.d.C.]] [[1303 p.d.C.]] [[1302 p.d.C.]] [[1301 p.d.C.]] [[1300 p.d.C.]] [[1299 p.d.C.]] [[1298 p.d.C.]] [[1297 p.d.C.]] [[1296 p.d.C.]] [[1295 p.d.C.]] [[1294 p.d.C.]] [[1293 p.d.C.]] [[1292 p.d.C.]] [[1291 p.d.C.]] [[1290 p.d.C.]] [[1289 p.d.C.]] [[1288 p.d.C.]] [[1287 p.d.C.]] [[1286 p.d.C.]] [[1285 p.d.C.]] [[1284 p.d.C.]] [[1283 p.d.C.]] [[1282 p.d.C.]] [[1281 p.d.C.]] [[1280 p.d.C.]] [[1279 p.d.C.]] [[1278 p.d.C.]] [[1277 p.d.C.]] [[1276 p.d.C.]] [[1275 p.d.C.]] [[1274 p.d.C.]] [[1273 p.d.C.]] [[1272 p.d.C.]] [[1271 p.d.C.]] [[1270 p.d.C.]] [[1269 p.d.C.]] [[1268 p.d.C.]] [[1267 p.d.C.]] [[1266 p.d.C.]] [[1265 p.d.C.]] [[1264 p.d.C.]] [[1263 p.d.C.]] [[1262 p.d.C.]] [[1261 p.d.C.]] [[1260 p.d.C.]] [[1259 p.d.C.]] [[1258 p.d.C.]] [[1257 p.d.C.]] [[1256 p.d.C.]] [[1255 p.d.C.]] [[1254 p.d.C.]] [[1253 p.d.C.]] [[1252 p.d.C.]] [[1251 p.d.C.]] [[1250 p.d.C.]] [[1249 p.d.C.]] [[1248 p.d.C.]] [[1247 p.d.C.]] [[1246 p.d.C.]] [[1245 p.d.C.]] [[1244 p.d.C.]] [[1243 p.d.C.]] [[1242 p.d.C.]] [[1241 p.d.C.]] [[1240 p.d.C.]] [[1439 p.d.C.]] [[1238 p.d.C.]] [[1237 p.d.C.]] [[1236 p.d.C.]] [[1235 p.d.C.]] [[1234 p.d.C.]] [[1233 p.d.C.]] [[1232 p.d.C.]] [[1231 p.d.C.]] [[1230 p.d.C.]] [[1229 p.d.C.]] [[1228 p.d.C.]] [[1227 p.d.C.]] [[1226 p.d.C.]] [[1225 p.d.C.]] [[1224 p.d.C.]] [[1223 p.d.C.]] [[1222 p.d.C.]] [[1221 p.d.C.]] [[1220 p.d.C.]] [[1219 p.d.C.]] [[1218 p.d.C.]] [[1217 p.d.C.]] [[1216 p.d.C.]] [[1215 p.d.C.]] [[1214 p.d.C.]] [[1213 p.d.C.]] [[1212 p.d.C.]] [[1211 p.d.C.]] [[1210 p.d.C.]] [[1209 p.d.C.]] [[1208 p.d.C.]] [[1207 p.d.C.]] [[1206 p.d.C.]] [[1205 p.d.C.]] [[1204 p.d.C.]] [[1203 p.d.C.]] [[1202 p.d.C.]] [[1201 p.d.C.]] [[1200 p.d.C.]] [[1199 p.d.C.]] [[1198 p.d.C.]] [[1197 p.d.C.]] [[1196 p.d.C.]] [[1195 p.d.C.]] [[1194 p.d.C.]] [[1193 p.d.C.]] [[1192 p.d.C.]] [[1191 p.d.C.]] [[1190 p.d.C.]] [[1189 p.d.C.]] [[1188 p.d.C.]] [[1187 p.d.C.]] [[1186 p.d.C.]] [[1185 p.d.C.]] [[1184 p.d.C.]] [[1183 p.d.C.]] [[1182 p.d.C.]] [[1181 p.d.C.]] [[1180 p.d.C.]] [[1179 p.d.C.]] [[1178 p.d.C.]] [[1177 p.d.C.]] [[1176 p.d.C.]] [[1175 p.d.C.]] [[1174 p.d.C.]] [[1173 p.d.C.]] [[1172 p.d.C.]] [[1171 p.d.C.]] [[1170 p.d.C.]] [[1169 p.d.C.]] [[1168 p.d.C.]] [[1167 p.d.C.]] [[1166 p.d.C.]] [[1165 p.d.C.]] [[1164 p.d.C.]] [[1163 p.d.C.]] [[1162 p.d.C.]] [[1161 p.d.C.]] [[1160 p.d.C.]] [[1159 p.d.C.]] [[1158 p.d.C.]] [[1157 p.d.C.]] [[1156 p.d.C.]] [[1155 p.d.C.]] [[1154 p.d.C.]] [[1153 p.d.C.]] [[1152 p.d.C.]] [[1151 p.d.C.]] [[1150 p.d.C.]] [[1149 p.d.C.]] [[1148 p.d.C.]] [[1147 p.d.C.]] [[1146 p.d.C.]] [[1145 p.d.C.]] [[1144 p.d.C.]] [[1143 p.d.C.]] [[1142 p.d.C.]] [[1141 p.d.C.]] [[1140 p.d.C.]] [[1139 p.d.C.]] [[1138 p.d.C.]] [[1137 p.d.C.]] [[1136 p.d.C.]] [[1135 p.d.C.]] [[1134 p.d.C.]] [[1133 p.d.C.]] [[1132 p.d.C.]] [[1131 p.d.C.]] [[1130 p.d.C.]] [[1129 p.d.C.]] [[1128 p.d.C.]] [[1127 p.d.C.]] [[1126 p.d.C.]] [[1125 p.d.C.]] [[1124 p.d.C.]] [[1123 p.d.C.]] [[1122 p.d.C.]] [[1121 p.d.C.]] [[1120 p.d.C.]] [[1119 p.d.C.]] [[1118 p.d.C.]] [[1117 p.d.C.]] [[1116 p.d.C.]] [[1115 p.d.C.]] [[1114 p.d.C.]] [[1113 p.d.C.]] [[1112 p.d.C.]] [[1111 p.d.C.]] [[1110 p.d.C.]] [[1109 p.d.C.]] [[1108 p.d.C.]] [[1107 p.d.C.]] [[1106 p.d.C.]] [[1105 p.d.C.]] [[1104 p.d.C.]] [[1103 p.d.C.]] [[1102 p.d.C.]] [[1101 p.d.C.]] [[1100 p.d.C.]] [[1099 p.d.C.]] [[1098 p.d.C.]] [[1097 p.d.C.]] [[1096 p.d.C.]] [[1095 p.d.C.]] [[1094 p.d.C.]] [[1093 p.d.C.]] [[1092 p.d.C.]] [[1191 p.d.C.]] [[1090 p.d.C.]] [[1089 p.d.C.]] [[1088 p.d.C.]] [[1087 p.d.C.]] [[1086 p.d.C.]] [[1085 p.d.C.]] [[1084 p.d.C.]] [[1083 p.d.C.]] [[1082 p.d.C.]] [[1081 p.d.C.]] [[1080 p.d.C.]] [[1079 p.d.C.]] [[1078 p.d.C.]] [[1077 p.d.C.]] [[1076 p.d.C.]] [[1075 p.d.C.]] [[1074 p.d.C.]] [[1073 p.d.C.]] [[1072 p.d.C.]] [[1071 p.d.C.]] [[1070 p.d.C.]] [[1069 p.d.C.]] [[1068 p.d.C.]] [[1067 p.d.C.]] [[1066 p.d.C.]] [[1065 p.d.C.]] [[1064 p.d.C.]] [[1063 p.d.C.]] [[1062 p.d.C.]] [[1061 p.d.C.]] [[1060 p.d.C.]] [[1059 p.d.C.]] [[1058 p.d.C.]] [[1057 p.d.C.]] [[1056 p.d.C.]] [[1055 p.d.C.]] [[1054 p.d.C.]] [[1053 p.d.C.]] [[1052 p.d.C.]] [[1051 p.d.C.]] [[1050 p.d.C.]] [[1049 p.d.C.]] [[1048 p.d.C.]] [[1047 p.d.C.]] [[1046 p.d.C.]] [[1045 p.d.C.]] [[1044 p.d.C.]] [[1043 p.d.C.]] [[1042 p.d.C.]] [[1041 p.d.C.]] [[1040 p.d.C.]] [[1039 p.d.C.]] [[1038 p.d.C.]] [[1037 p.d.C.]] [[1036 p.d.C.]] [[1035 p.d.C.]] [[1034 p.d.C.]] [[1033 p.d.C.]] [[1032 p.d.C.]] [[1031 p.d.C.]] [[1030 p.d.C.]] [[1029 p.d.C.]] [[1028 p.d.C.]] [[1027 p.d.C.]] [[1026 p.d.C.]] [[1025 p.d.C.]] [[1024 p.d.C.]] [[1023 p.d.C.]] [[1022 p.d.C.]] [[1021 p.d.C.]] [[1020 p.d.C.]] [[1019 p.d.C.]] [[1018 p.d.C.]] [[1017 p.d.C.]] [[1016 p.d.C.]] [[1015 p.d.C.]] [[1014 p.d.C.]] [[1013 p.d.C.]] [[1012 p.d.C.]] [[1011 p.d.C.]] [[1010 p.d.C.]] [[1009 p.d.C.]] [[1008 p.d.C.]] [[1007 p.d.C.]] [[1006 p.d.C.]] [[1005 p.d.C.]] [[1004 p.d.C.]] [[1003 p.d.C.]] [[1002 p.d.C.]] [[1001 p.d.C.]] [[1000 p.d.C.]] === 999 p.d.C. - 500 p.d.C.=== [[999 p.d.C.]] [[998 p.d.C.]] [[997 p.d.C.]] [[996 p.d.C.]] [[995 p.d.C.]] [[994 p.d.C.]] [[993 p.d.C.]] [[992 p.d.C.]] [[991 p.d.C.]] [[990 p.d.C.]] [[989 p.d.C.]] [[988 p.d.C.]] [[987 p.d.C.]] [[986 p.d.C.]] [[985 p.d.C.]] [[984 p.d.C.]] [[983 p.d.C.]] [[982 p.d.C.]] [[981 p.d.C.]] [[980 p.d.C.]] [[979 p.d.C.]] [[978 p.d.C.]] [[977 p.d.C.]] [[976 p.d.C.]] [[975 p.d.C.]] [[974 p.d.C.]] [[973 p.d.C.]] [[972 p.d.C.]] [[971 p.d.C.]] [[970 p.d.C.]] [[969 p.d.C.]] [[968 p.d.C.]] [[967 p.d.C.]] [[966 p.d.C.]] [[965 p.d.C.]] [[964 p.d.C.]] [[963 p.d.C.]] [[962 p.d.C.]] [[961 p.d.C.]] [[960 p.d.C.]] [[959 p.d.C.]] [[958 p.d.C.]] [[957 p.d.C.]] [[956 p.d.C.]] [[955 p.d.C.]] [[954 p.d.C.]] [[953 p.d.C.]] [[952 p.d.C.]] [[951 p.d.C.]] [[950 p.d.C.]] [[949 p.d.C.]] [[948 p.d.C.]] [[947 p.d.C.]] [[946 p.d.C.]] [[945 p.d.C.]] [[944 p.d.C.]] [[943 p.d.C.]] [[942 p.d.C.]] [[941 p.d.C.]] [[940 p.d.C.]] [[939 p.d.C.]] [[938 p.d.C.]] [[937 p.d.C.]] [[936 p.d.C.]] [[935 p.d.C.]] [[934 p.d.C.]] [[933 p.d.C.]] [[932 p.d.C.]] [[931 p.d.C.]] [[930 p.d.C.]] [[929 p.d.C.]] [[928 p.d.C.]] [[927 p.d.C.]] [[926 p.d.C.]] [[925 p.d.C.]] [[924 p.d.C.]] [[923 p.d.C.]] [[922 p.d.C.]] [[921 p.d.C.]] [[920 p.d.C.]] [[919 p.d.C.]] [[918 p.d.C.]] [[917 p.d.C.]] [[916 p.d.C.]] [[915 p.d.C.]] [[914 p.d.C.]] [[913 p.d.C.]] [[912 p.d.C.]] [[911 p.d.C.]] [[910 p.d.C.]] [[909 p.d.C.]] [[908 p.d.C.]] [[907 p.d.C.]] [[906 p.d.C.]] [[905 p.d.C.]] [[904 p.d.C.]] [[903 p.d.C.]] [[902 p.d.C.]] [[901 p.d.C.]] [[900 p.d.C.]] [[899 p.d.C.]] [[898 p.d.C.]] [[897 p.d.C.]] [[896 p.d.C.]] [[895 p.d.C.]] [[894 p.d.C.]] [[893 p.d.C.]] [[892 p.d.C.]] [[891 p.d.C.]] [[890 p.d.C.]] [[889 p.d.C.]] [[888 p.d.C.]] [[887 p.d.C.]] [[886 p.d.C.]] [[885 p.d.C.]] [[884 p.d.C.]] [[883 p.d.C.]] [[882 p.d.C.]] [[881 p.d.C.]] [[880 p.d.C.]] [[879 p.d.C.]] [[878 p.d.C.]] [[877 p.d.C.]] [[876 p.d.C.]] [[875 p.d.C.]] [[874 p.d.C.]] [[873 p.d.C.]] [[872 p.d.C.]] [[871 p.d.C.]] [[870 p.d.C.]] [[869 p.d.C.]] [[868 p.d.C.]] [[867 p.d.C.]] [[866 p.d.C.]] [[865 p.d.C.]] [[864 p.d.C.]] [[863 p.d.C.]] [[862 p.d.C.]] [[861 p.d.C.]] [[860 p.d.C.]] [[859 p.d.C.]] [[858 p.d.C.]] [[857 p.d.C.]] [[856 p.d.C.]] [[855 p.d.C.]] [[854 p.d.C.]] [[853 p.d.C.]] [[852 p.d.C.]] [[851 p.d.C.]] [[850 p.d.C.]] [[849 p.d.C.]] [[848 p.d.C.]] [[847 p.d.C.]] [[846 p.d.C.]] [[845 p.d.C.]] [[844 p.d.C.]] [[843 p.d.C.]] [[842 p.d.C.]] [[841 p.d.C.]] [[840 p.d.C.]] [[839 p.d.C.]] [[838 p.d.C.]] [[837 p.d.C.]] [[836 p.d.C.]] [[835 p.d.C.]] [[834 p.d.C.]] [[833 p.d.C.]] [[832 p.d.C.]] [[831 p.d.C.]] [[830 p.d.C.]] [[829 p.d.C.]] [[828 p.d.C.]] [[827 p.d.C.]] [[826 p.d.C.]] [[825 p.d.C.]] [[824 p.d.C.]] [[823 p.d.C.]] [[822 p.d.C.]] [[821 p.d.C.]] [[820 p.d.C.]] [[819 p.d.C.]] [[818 p.d.C.]] [[817 p.d.C.]] [[816 p.d.C.]] [[815 p.d.C.]] [[814 p.d.C.]] [[813 p.d.C.]] [[812 p.d.C.]] [[811 p.d.C.]] [[810 p.d.C.]] [[809 p.d.C.]] [[808 p.d.C.]] [[807 p.d.C.]] [[806 p.d.C.]] [[805 p.d.C.]] [[804 p.d.C.]] [[803 p.d.C.]] [[802 p.d.C.]] [[801 p.d.C.]] [[800 p.d.C.]] [[799 p.d.C.]] [[798 p.d.C.]] [[797 p.d.C.]] [[796 p.d.C.]] [[795 p.d.C.]] [[794 p.d.C.]] [[793 p.d.C.]] [[792 p.d.C.]] [[791 p.d.C.]] [[790 p.d.C.]] [[789 p.d.C.]] [[788 p.d.C.]] [[787 p.d.C.]] [[786 p.d.C.]] [[785 p.d.C.]] [[784 p.d.C.]] [[783 p.d.C.]] [[782 p.d.C.]] [[781 p.d.C.]] [[780 p.d.C.]] [[779 p.d.C.]] [[778 p.d.C.]] [[777 p.d.C.]] [[776 p.d.C.]] [[775 p.d.C.]] [[774 p.d.C.]] [[773 p.d.C.]] [[772 p.d.C.]] [[771 p.d.C.]] [[770 p.d.C.]] [[769 p.d.C.]] [[768 p.d.C.]] [[767 p.d.C.]] [[766 p.d.C.]] [[765 p.d.C.]] [[764 p.d.C.]] [[763 p.d.C.]] [[762 p.d.C.]] [[761 p.d.C.]] [[760 p.d.C.]] [[759 p.d.C.]] [[758 p.d.C.]] [[757 p.d.C.]] [[756 p.d.C.]] [[755 p.d.C.]] [[754 p.d.C.]] [[753 p.d.C.]] [[752 p.d.C.]] [[751 p.d.C.]] [[750 p.d.C.]] [[749 p.d.C.]] [[748 p.d.C.]] [[747 p.d.C.]] [[746 p.d.C.]] [[745 p.d.C.]] [[744 p.d.C.]] [[743 p.d.C.]] [[742 p.d.C.]] [[741 p.d.C.]] [[740 p.d.C.]] [[739 p.d.C.]] [[738 p.d.C.]] [[737 p.d.C.]] [[736 p.d.C.]] [[735 p.d.C.]] [[734 p.d.C.]] [[733 p.d.C.]] [[732 p.d.C.]] [[731 p.d.C.]] [[730 p.d.C.]] [[729 p.d.C.]] [[728 p.d.C.]] [[727 p.d.C.]] [[726 p.d.C.]] [[725 p.d.C.]] [[724 p.d.C.]] [[723 p.d.C.]] [[722 p.d.C.]] [[721 p.d.C.]] [[720 p.d.C.]] [[719 p.d.C.]] [[718 p.d.C.]] [[717 p.d.C.]] [[716 p.d.C.]] [[715 p.d.C.]] [[714 p.d.C.]] [[713 p.d.C.]] [[712 p.d.C.]] [[711 p.d.C.]] [[710 p.d.C.]] [[709 p.d.C.]] [[708 p.d.C.]] [[707 p.d.C.]] [[706 p.d.C.]] [[705 p.d.C.]] [[704 p.d.C.]] [[703 p.d.C.]] [[702 p.d.C.]] [[701 p.d.C.]] [[700 p.d.C.]] [[699 p.d.C.]] [[698 p.d.C.]] [[697 p.d.C.]] [[696 p.d.C.]] [[695 p.d.C.]] [[694 p.d.C.]] [[693 p.d.C.]] [[692 p.d.C.]] [[691 p.d.C.]] [[690 p.d.C.]] [[689 p.d.C.]] [[688 p.d.C.]] [[687 p.d.C.]] [[686 p.d.C.]] [[685 p.d.C.]] [[684 p.d.C.]] [[683 p.d.C.]] [[682 p.d.C.]] [[681 p.d.C.]] [[680 p.d.C.]] [[679 p.d.C.]] [[678 p.d.C.]] [[677 p.d.C.]] [[676 p.d.C.]] [[675 p.d.C.]] [[674 p.d.C.]] [[673 p.d.C.]] [[672 p.d.C.]] [[671 p.d.C.]] [[670 p.d.C.]] [[669 p.d.C.]] [[668 p.d.C.]] [[667 p.d.C.]] [[666 p.d.C.]] [[665 p.d.C.]] [[664 p.d.C.]] [[663 p.d.C.]] [[662 p.d.C.]] [[661 p.d.C.]] [[660 p.d.C.]] [[659 p.d.C.]] [[658 p.d.C.]] [[657 p.d.C.]] [[656 p.d.C.]] [[655 p.d.C.]] [[654 p.d.C.]] [[653 p.d.C.]] [[652 p.d.C.]] [[651 p.d.C.]] [[650 p.d.C.]] [[649 p.d.C.]] [[648 p.d.C.]] [[647 p.d.C.]] [[646 p.d.C.]] [[645 p.d.C.]] [[644 p.d.C.]] [[643 p.d.C.]] [[642 p.d.C.]] [[641 p.d.C.]] [[640 p.d.C.]] [[639 p.d.C.]] [[638 p.d.C.]] [[637 p.d.C.]] [[636 p.d.C.]] [[635 p.d.C.]] [[634 p.d.C.]] [[633 p.d.C.]] [[632 p.d.C.]] [[631 p.d.C.]] [[630 p.d.C.]] [[629 p.d.C.]] [[628 p.d.C.]] [[627 p.d.C.]] [[626 p.d.C.]] [[625 p.d.C.]] [[624 p.d.C.]] [[623 p.d.C.]] [[622 p.d.C.]] [[621 p.d.C.]] [[620 p.d.C.]] [[619 p.d.C.]] [[618 p.d.C.]] [[617 p.d.C.]] [[616 p.d.C.]] [[615 p.d.C.]] [[614 p.d.C.]] [[613 p.d.C.]] [[612 p.d.C.]] [[611 p.d.C.]] [[610 p.d.C.]] [[609 p.d.C.]] [[608 p.d.C.]] [[607 p.d.C.]] [[606 p.d.C.]] [[605 p.d.C.]] [[604 p.d.C.]] [[603 p.d.C.]] [[602 p.d.C.]] [[601 p.d.C.]] [[600 p.d.C.]] [[599 p.d.C.]] [[598 p.d.C.]] [[597 p.d.C.]] [[596 p.d.C.]] [[595 p.d.C.]] [[594 p.d.C.]] [[593 p.d.C.]] [[592 p.d.C.]] [[591 p.d.C.]] [[590 p.d.C.]] [[589 p.d.C.]] [[588 p.d.C.]] [[587 p.d.C.]] [[586 p.d.C.]] [[585 p.d.C.]] [[584 p.d.C.]] [[583 p.d.C.]] [[582 p.d.C.]] [[581 p.d.C.]] [[580 p.d.C.]] [[579 p.d.C.]] [[578 p.d.C.]] [[577 p.d.C.]] [[576 p.d.C.]] [[575 p.d.C.]] [[574 p.d.C.]] [[573 p.d.C.]] [[572 p.d.C.]] [[571 p.d.C.]] [[570 p.d.C.]] [[569 p.d.C.]] [[568 p.d.C.]] [[567 p.d.C.]] [[566 p.d.C.]] [[565 p.d.C.]] [[564 p.d.C.]] [[563 p.d.C.]] [[562 p.d.C.]] [[561 p.d.C.]] [[560 p.d.C.]] [[559 p.d.C.]] [[558 p.d.C.]] [[557 p.d.C.]] [[556 p.d.C.]] [[555 p.d.C.]] [[554 p.d.C.]] [[553 p.d.C.]] [[552 p.d.C.]] [[551 p.d.C.]] [[550 p.d.C.]] [[549 p.d.C.]] [[548 p.d.C.]] [[547 p.d.C.]] [[546 p.d.C.]] [[545 p.d.C.]] [[544 p.d.C.]] [[543 p.d.C.]] [[542 p.d.C.]] [[541 p.d.C.]] [[540 p.d.C.]] [[539 p.d.C.]] [[538 p.d.C.]] [[537 p.d.C.]] [[536 p.d.C.]] [[535 p.d.C.]] [[534 p.d.C.]] [[533 p.d.C.]] [[532 p.d.C.]] [[531 p.d.C.]] [[530 p.d.C.]] [[529 p.d.C.]] [[528 p.d.C.]] [[527 p.d.C.]] [[526 p.d.C.]] [[525 p.d.C.]] [[524 p.d.C.]] [[523 p.d.C.]] [[522 p.d.C.]] [[521 p.d.C.]] [[520 p.d.C.]] [[519 p.d.C.]] [[518 p.d.C.]] [[517 p.d.C.]] [[516 p.d.C.]] [[515 p.d.C.]] [[514 p.d.C.]] [[513 p.d.C.]] [[512 p.d.C.]] [[511 p.d.C.]] [[510 p.d.C.]] [[509 p.d.C.]] [[508 p.d.C.]] [[507 p.d.C.]] [[506 p.d.C.]] [[505 p.d.C.]] [[504 p.d.C.]] [[503 p.d.C.]] [[502 p.d.C.]] [[501 p.d.C.]] [[500 p.d.C.]] === 499 p.d.C. 1 p.d.C. === [[499 p.d.C.]] [[498 p.d.C.]] [[497 p.d.C.]] [[496 p.d.C.]] [[495 p.d.C.]] [[494 p.d.C.]] [[493 p.d.C.]] [[492 p.d.C.]] [[491 p.d.C.]] [[490 p.d.C.]] [[489 p.d.C.]] [[488 p.d.C.]] [[487 p.d.C.]] [[486 p.d.C.]] [[485 p.d.C.]] [[484 p.d.C.]] [[483 p.d.C.]] [[482 p.d.C.]] [[481 p.d.C.]] [[480 p.d.C.]] [[479 p.d.C.]] [[478 p.d.C.]] [[477 p.d.C.]] [[476 p.d.C.]] [[475 p.d.C.]] [[474 p.d.C.]] [[473 p.d.C.]] [[472 p.d.C.]] [[471 p.d.C.]] [[470 p.d.C.]] [[469 p.d.C.]] [[468 p.d.C.]] [[467 p.d.C.]] [[466 p.d.C.]] [[465 p.d.C.]] [[464 p.d.C.]] [[463 p.d.C.]] [[462 p.d.C.]] [[461 p.d.C.]] [[460 p.d.C.]] [[459 p.d.C.]] [[458 p.d.C.]] [[457 p.d.C.]] [[456 p.d.C.]] [[455 p.d.C.]] [[454 p.d.C.]] [[453 p.d.C.]] [[452 p.d.C.]] [[451 p.d.C.]] [[450 p.d.C.]] [[449 p.d.C.]] [[448 p.d.C.]] [[447 p.d.C.]] [[446 p.d.C.]] [[445 p.d.C.]] [[444 p.d.C.]] [[443 p.d.C.]] [[442 p.d.C.]] [[441 p.d.C.]] [[440 p.d.C.]] [[439 p.d.C.]] [[438 p.d.C.]] [[437 p.d.C.]] [[436 p.d.C.]] [[435 p.d.C.]] [[434 p.d.C.]] [[433 p.d.C.]] [[432 p.d.C.]] [[431 p.d.C.]] [[430 p.d.C.]] [[429 p.d.C.]] [[428 p.d.C.]] [[427 p.d.C.]] [[426 p.d.C.]] [[425 p.d.C.]] [[424 p.d.C.]] [[423 p.d.C.]] [[422 p.d.C.]] [[421 p.d.C.]] [[420 p.d.C.]] [[419 p.d.C.]] [[418 p.d.C.]] [[417 p.d.C.]] [[416 p.d.C.]] [[415 p.d.C.]] [[414 p.d.C.]] [[413 p.d.C.]] [[412 p.d.C.]] [[411 p.d.C.]] [[410 p.d.C.]] [[409 p.d.C.]] [[408 p.d.C.]] [[407 p.d.C.]] [[406 p.d.C.]] [[405 p.d.C.]] [[404 p.d.C.]] [[403 p.d.C.]] [[402 p.d.C.]] [[401 p.d.C.]] [[400 p.d.C.]] [[399 p.d.C.]] [[398 p.d.C.]] [[397 p.d.C.]] [[396 p.d.C.]] [[395 p.d.C.]] [[394 p.d.C.]] [[393 p.d.C.]] [[392 p.d.C.]] [[391 p.d.C.]] [[390 p.d.C.]] [[389 p.d.C.]] [[388 p.d.C.]] [[387 p.d.C.]] [[386 p.d.C.]] [[385 p.d.C.]] [[384 p.d.C.]] [[383 p.d.C.]] [[382 p.d.C.]] [[381 p.d.C.]] [[380 p.d.C.]] [[379 p.d.C.]] [[378 p.d.C.]] [[377 p.d.C.]] [[376 p.d.C.]] [[375 p.d.C.]] [[374 p.d.C.]] [[373 p.d.C.]] [[372 p.d.C.]] [[371 p.d.C.]] [[370 p.d.C.]] [[369 p.d.C.]] [[368 p.d.C.]] [[367 p.d.C.]] [[366 p.d.C.]] [[365 p.d.C.]] [[364 p.d.C.]] [[363 p.d.C.]] [[362 p.d.C.]] [[361 p.d.C.]] [[360 p.d.C.]] [[359 p.d.C.]] [[358 p.d.C.]] [[357 p.d.C.]] [[356 p.d.C.]] [[355 p.d.C.]] [[354 p.d.C.]] [[353 p.d.C.]] [[352 p.d.C.]] [[351 p.d.C.]] [[350 p.d.C.]] [[349 p.d.C.]] [[348 p.d.C.]] [[347 p.d.C.]] [[346 p.d.C.]] [[345 p.d.C.]] [[544 p.d.C.]] [[343 p.d.C.]] [[342 p.d.C.]] [[341 p.d.C.]] [[340 p.d.C.]] [[339 p.d.C.]] [[338 p.d.C.]] [[337 p.d.C.]] [[336 p.d.C.]] [[335 p.d.C.]] [[334 p.d.C.]] [[333 p.d.C.]] [[332 p.d.C.]] [[331 p.d.C.]] [[330 p.d.C.]] [[329 p.d.C.]] [[328 p.d.C.]] [[327 p.d.C.]] [[326 p.d.C.]] [[325 p.d.C.]] [[324 p.d.C.]] [[323 p.d.C.]] [[322 p.d.C.]] [[321 p.d.C.]] [[320 p.d.C.]] [[319 p.d.C.]] [[318 p.d.C.]] [[317 p.d.C.]] [[316 p.d.C.]] [[315 p.d.C.]] [[314 p.d.C.]] [[313 p.d.C.]] [[312 p.d.C.]] [[311 p.d.C.]] [[310 p.d.C.]] [[309 p.d.C.]] [[308 p.d.C.]] [[307 p.d.C.]] [[306 p.d.C.]] [[305 p.d.C.]] [[304 p.d.C.]] [[303 p.d.C.]] [[302 p.d.C.]] [[301 p.d.C.]] [[300 p.d.C.]] [[299 p.d.C.]] [[298 p.d.C.]] [[297 p.d.C.]] [[296 p.d.C.]] [[295 p.d.C.]] [[294 p.d.C.]] [[293 p.d.C.]] [[292 p.d.C.]] [[291 p.d.C.]] [[290 p.d.C.]] [[289 p.d.C.]] [[288 p.d.C.]] [[287 p.d.C.]] [[286 p.d.C.]] [[285 p.d.C.]] [[284 p.d.C.]] [[283 p.d.C.]] [[282 p.d.C.]] [[281 p.d.C.]] [[280 p.d.C.]] [[279 p.d.C.]] [[278 p.d.C.]] [[277 p.d.C.]] [[276 p.d.C.]] [[275 p.d.C.]] [[274 p.d.C.]] [[273 p.d.C.]] [[272 p.d.C.]] [[271 p.d.C.]] [[270 p.d.C.]] [[269 p.d.C.]] [[268 p.d.C.]] [[267 p.d.C.]] [[266 p.d.C.]] [[265 p.d.C.]] [[264 p.d.C.]] [[263 p.d.C.]] [[262 p.d.C.]] [[261 p.d.C.]] [[260 p.d.C.]] [[259 p.d.C.]] [[258 p.d.C.]] [[257 p.d.C.]] [[256 p.d.C.]] [[255 p.d.C.]] [[254 p.d.C.]] [[253 p.d.C.]] [[252 p.d.C.]] [[251 p.d.C.]] [[250 p.d.C.]] [[249 p.d.C.]] [[248 p.d.C.]] [[247 p.d.C.]] [[246 p.d.C.]] [[245 p.d.C.]] [[244 p.d.C.]] [[243 p.d.C.]] [[242 p.d.C.]] [[241 p.d.C.]] [[240 p.d.C.]] [[439 p.d.C.]] [[238 p.d.C.]] [[237 p.d.C.]] [[236 p.d.C.]] [[235 p.d.C.]] [[234 p.d.C.]] [[233 p.d.C.]] [[232 p.d.C.]] [[231 p.d.C.]] [[230 p.d.C.]] [[229 p.d.C.]] [[228 p.d.C.]] [[227 p.d.C.]] [[226 p.d.C.]] [[225 p.d.C.]] [[224 p.d.C.]] [[223 p.d.C.]] [[222 p.d.C.]] [[221 p.d.C.]] [[220 p.d.C.]] [[219 p.d.C.]] [[218 p.d.C.]] [[217 p.d.C.]] [[216 p.d.C.]] [[215 p.d.C.]] [[214 p.d.C.]] [[213 p.d.C.]] [[212 p.d.C.]] [[211 p.d.C.]] [[210 p.d.C.]] [[209 p.d.C.]] [[208 p.d.C.]] [[207 p.d.C.]] [[206 p.d.C.]] [[205 p.d.C.]] [[204 p.d.C.]] [[203 p.d.C.]] [[202 p.d.C.]] [[201 p.d.C.]] [[200 p.d.C.]] [[199 p.d.C.]] [[198 p.d.C.]] [[197 p.d.C.]] [[196 p.d.C.]] [[195 p.d.C.]] [[194 p.d.C.]] [[193 p.d.C.]] [[192 p.d.C.]] [[191 p.d.C.]] [[190 p.d.C.]] [[189 p.d.C.]] [[188 p.d.C.]] [[187 p.d.C.]] [[186 p.d.C.]] [[185 p.d.C.]] [[184 p.d.C.]] [[183 p.d.C.]] [[182 p.d.C.]] [[181 p.d.C.]] [[180 p.d.C.]] [[179 p.d.C.]] [[178 p.d.C.]] [[177 p.d.C.]] [[176 p.d.C.]] [[175 p.d.C.]] [[174 p.d.C.]] [[173 p.d.C.]] [[172 p.d.C.]] [[171 p.d.C.]] [[170 p.d.C.]] [[169 p.d.C.]] [[168 p.d.C.]] [[167 p.d.C.]] [[166 p.d.C.]] [[165 p.d.C.]] [[164 p.d.C.]] [[163 p.d.C.]] [[162 p.d.C.]] [[161 p.d.C.]] [[160 p.d.C.]] [[159 p.d.C.]] [[158 p.d.C.]] [[157 p.d.C.]] [[156 p.d.C.]] [[155 p.d.C.]] [[154 p.d.C.]] [[153 p.d.C.]] [[152 p.d.C.]] [[151 p.d.C.]] [[150 p.d.C.]] [[149 p.d.C.]] [[148 p.d.C.]] [[147 p.d.C.]] [[146 p.d.C.]] [[145 p.d.C.]] [[144 p.d.C.]] [[143 p.d.C.]] [[142 p.d.C.]] [[141 p.d.C.]] [[140 p.d.C.]] [[139 p.d.C.]] [[138 p.d.C.]] [[137 p.d.C.]] [[136 p.d.C.]] [[135 p.d.C.]] [[134 p.d.C.]] [[133 p.d.C.]] [[132 p.d.C.]] [[131 p.d.C.]] [[130 p.d.C.]] [[129 p.d.C.]] [[128 p.d.C.]] [[127 p.d.C.]] [[126 p.d.C.]] [[125 p.d.C.]] [[124 p.d.C.]] [[123 p.d.C.]] [[122 p.d.C.]] [[121 p.d.C.]] [[120 p.d.C.]] [[119 p.d.C.]] [[118 p.d.C.]] [[117 p.d.C.]] [[116 p.d.C.]] [[115 p.d.C.]] [[114 p.d.C.]] [[113 p.d.C.]] [[112 p.d.C.]] [[111 p.d.C.]] [[110 p.d.C.]] [[109 p.d.C.]] [[108 p.d.C.]] [[107 p.d.C.]] [[106 p.d.C.]] [[105 p.d.C.]] [[104 p.d.C.]] [[103 p.d.C.]] [[102 p.d.C.]] [[101 p.d.C.]] [[100 p.d.C.]] [[99 p.d.C.]] [[98 p.d.C.]] [[97 p.d.C.]] [[96 p.d.C.]] [[95 p.d.C.]] [[94 p.d.C.]] [[93 p.d.C.]] [[92 p.d.C.]] [[91 p.d.C.]] [[90 p.d.C.]] [[89 p.d.C.]] [[88 p.d.C.]] [[87 p.d.C.]] [[86 p.d.C.]] [[85 p.d.C.]] [[284 p.d.C.]] [[83 p.d.C.]] [[82 p.d.C.]] [[81 p.d.C.]] [[80 p.d.C.]] [[79 p.d.C.]] [[78 p.d.C.]] [[77 p.d.C.]] [[76 p.d.C.]] [[75 p.d.C.]] [[74 p.d.C.]] [[73 p.d.C.]] [[72 p.d.C.]] [[71 p.d.C.]] [[70 p.d.C.]] [[69 p.d.C.]] [[68 p.d.C.]] [[67 p.d.C.]] [[66 p.d.C.]] [[65 p.d.C.]] [[64 p.d.C.]] [[63 p.d.C.]] [[62 p.d.C.]] [[61 p.d.C.]] [[60 p.d.C.]] [[59 p.d.C.]] [[58 p.d.C.]] [[57 p.d.C.]] [[56 p.d.C.]] [[55 p.d.C.]] [[54 p.d.C.]] [[53 p.d.C.]] [[52 p.d.C.]] [[51 p.d.C.]] [[50 p.d.C.]] [[49 p.d.C.]] [[48 p.d.C.]] [[47 p.d.C.]] [[46 p.d.C.]] [[45 p.d.C.]] [[44 p.d.C.]] [[43 p.d.C.]] [[42 p.d.C.]] [[41 p.d.C.]] [[40 p.d.C.]] [[39 p.d.C.]] [[38 p.d.C.]] [[37 p.d.C.]] [[36 p.d.C.]] [[35 p.d.C.]] [[34 p.d.C.]] [[33 p.d.C.]] [[32 p.d.C.]] [[31 p.d.C.]] [[30 p.d.C.]] [[29 p.d.C.]] [[28 p.d.C.]] [[27 p.d.C.]] [[26 p.d.C.]] [[25 p.d.C.]] [[24 p.d.C.]] [[23 p.d.C.]] [[22 p.d.C.]] [[21 p.d.C.]] [[20 p.d.C.]] [[19 p.d.C.]] [[18 p.d.C.]] [[17 p.d.C.]] [[16 p.d.C.]] [[15 p.d.C.]] [[14 p.d.C.]] [[13 p.d.C.]] [[12 p.d.C.]] [[11 p.d.C.]] [[10 p.d.C.]] [[9 p.d.C.]] [[8 p.d.C.]] [[7 p.d.C.]] [[6 p.d.C.]] [[5 p.d.C.]] [[4 p.d.C.]] [[3 p.d.C.]] [[2 p.d.C.]] [[1 p.d.C.]] == [[Daspò di Crist]] == === [[Secul I]] === [[1]] [[2]] [[3]] [[4]] [[5]] [[6]] [[7]] [[8]] [[9]] [[10]] [[11]] [[12]] [[13]] [[14]] [[15]] [[16]] [[17]] [[18]] [[19]] [[20]] [[21]] [[22]] [[23]] [[24]] [[25]] [[26]] [[27]] [[28]] [[29]] [[30]] [[31]] [[32]] [[33]] [[34]] [[35]] [[36]] [[37]] [[38]] [[39]] [[40]] [[41]] [[42]] [[43]] [[44]] [[45]] [[46]] [[47]] [[48]] [[49]] [[50]] [[51]] [[52]] [[53]] [[54]] [[55]] [[56]] [[57]] [[58]] [[59]] [[60]] [[61]] [[62]] [[63]] [[64]] [[65]] [[66]] [[67]] [[68]] [[69]] [[70]] [[71]] [[72]] [[73]] [[74]] [[75]] [[76]] [[77]] [[78]] [[79]] [[80]] [[81]] [[82]] [[83]] [[84]] [[85]] [[86]] [[87]] [[88]] [[89]] [[90]] [[91]] [[92]] [[93]] [[94]] [[95]] [[96]] [[97]] [[98]] [[99]] [[100]] === [[Secul II]] === [[101]] [[102]] [[103]] [[104]] [[105]] [[106]] [[107]] [[108]] [[109]] [[110]] [[111]] [[112]] [[113]] [[114]] [[115]] [[116]] [[117]] [[118]] [[119]] [[120]] [[121]] [[122]] [[123]] [[124]] [[125]] [[126]] [[127]] [[128]] [[129]] [[130]] [[131]] [[132]] [[133]] [[134]] [[135]] [[136]] [[137]] [[138]] [[139]] [[140]] [[141]] [[142]] [[143]] [[144]] [[145]] [[146]] [[147]] [[148]] [[149]] [[150]] [[151]] [[152]] [[153]] [[154]] [[155]] [[156]] [[157]] [[158]] [[159]] [[160]] [[161]] [[162]] [[163]] [[164]] [[165]] [[166]] [[167]] [[168]] [[169]] [[170]] [[171]] [[172]] [[173]] [[174]] [[175]] [[176]] [[177]] [[178]] [[179]] [[180]] [[181]] [[182]] [[183]] [[184]] [[185]] [[186]] [[187]] [[188]] [[189]] [[190]] [[191]] [[192]] [[193]] [[194]] [[195]] [[196]] [[197]] [[198]] [[199]] [[200]] === [[Secul III]] === [[201]] [[202]] [[203]] [[204]] [[205]] [[206]] [[207]] [[208]] [[209]] [[210]] [[211]] [[212]] [[213]] [[214]] [[215]] [[216]] [[217]] [[218]] [[219]] [[220]] [[221]] [[222]] [[223]] [[224]] [[225]] [[226]] [[227]] [[228]] [[229]] [[230]] [[231]] [[232]] [[233]] [[234]] [[235]] [[236]] [[237]] [[238]] [[239]] [[240]] [[241]] [[242]] [[243]] [[244]] [[245]] [[246]] [[247]] [[248]] [[249]] [[250]] [[251]] [[252]] [[253]] [[254]] [[255]] [[256]] [[257]] [[258]] [[259]] [[260]] [[261]] [[262]] [[263]] [[264]] [[265]] [[266]] [[267]] [[268]] [[269]] [[270]] [[271]] [[272]] [[273]] [[274]] [[275]] [[276]] [[277]] [[278]] [[279]] [[280]] [[281]] [[282]] [[283]] [[284]] [[285]] [[286]] [[287]] [[288]] [[289]] [[290]] [[291]] [[292]] [[293]] [[294]] [[295]] [[296]] [[297]] [[298]] [[299]] [[300]] === [[Secul IV]] === [[301]] [[302]] [[303]] [[304]] [[305]] [[306]] [[307]] [[308]] [[309]] [[310]] [[311]] [[312]] [[313]] [[314]] [[315]] [[316]] [[317]] [[318]] [[319]] [[320]] [[321]] [[322]] [[323]] [[324]] [[325]] [[326]] [[327]] [[328]] [[329]] [[330]] [[331]] [[332]] [[333]] [[334]] [[335]] [[336]] [[337]] [[338]] [[339]] [[340]] [[341]] [[342]] [[343]] [[344]] [[345]] [[346]] [[347]] [[348]] [[349]] [[350]] [[351]] [[352]] [[353]] [[354]] [[355]] [[356]] [[357]] [[358]] [[359]] [[360]] [[361]] [[362]] [[363]] [[364]] [[365]] [[366]] [[367]] [[368]] [[369]] [[370]] [[371]] [[372]] [[373]] [[374]] [[375]] [[376]] [[377]] [[378]] [[379]] [[380]] [[381]] [[382]] [[383]] [[384]] [[385]] [[386]] [[387]] [[388]] [[389]] [[390]] [[391]] [[392]] [[393]] [[394]] [[395]] [[396]] [[397]] [[398]] [[399]] [[400]] === [[Secul V]] === [[401]] [[402]] [[403]] [[404]] [[405]] [[406]] [[407]] [[408]] [[409]] [[410]] [[411]] [[412]] [[413]] [[414]] [[415]] [[416]] [[417]] [[418]] [[419]] [[420]] [[421]] [[422]] [[423]] [[424]] [[425]] [[426]] [[427]] [[428]] [[429]] [[430]] [[431]] [[432]] [[433]] [[434]] [[435]] [[436]] [[437]] [[438]] [[439]] [[440]] [[441]] [[442]] [[443]] [[444]] [[445]] [[446]] [[447]] [[448]] [[449]] [[450]] [[451]] [[452]] [[453]] [[454]] [[455]] [[456]] [[457]] [[458]] [[459]] [[460]] [[461]] [[462]] [[463]] [[464]] [[465]] [[466]] [[467]] [[468]] [[469]] [[470]] [[471]] [[472]] [[473]] [[474]] [[475]] [[476]] === Etât di Mieç (477–1492) === ==== Alte Etât di Mieç ==== [[477]] [[478]] [[479]] [[480]] [[481]] [[482]] [[483]] [[484]] [[485]] [[486]] [[487]] [[488]] [[489]] [[490]] [[491]] [[492]] [[493]] [[494]] [[495]] [[496]] [[497]] [[498]] [[499]] [[500]] ===== [[Secul VI]] ===== [[501]] [[502]] [[503]] [[504]] [[505]] [[506]] [[507]] [[508]] [[509]] [[510]] [[511]] [[512]] [[513]] [[514]] [[515]] [[516]] [[517]] [[518]] [[519]] [[520]] [[521]] [[522]] [[523]] [[524]] [[525]] [[526]] [[527]] [[528]] [[529]] [[530]] [[531]] [[532]] [[533]] [[534]] [[535]] [[536]] [[537]] [[538]] [[539]] [[540]] [[541]] [[542]] [[543]] [[544]] [[545]] [[546]] [[547]] [[548]] [[549]] [[550]] [[551]] [[552]] [[553]] [[554]] [[555]] [[556]] [[557]] [[558]] [[559]] [[560]] [[561]] [[562]] [[563]] [[564]] [[565]] [[566]] [[567]] [[568]] [[569]] [[570]] [[571]] [[572]] [[573]] [[574]] [[575]] [[576]] [[577]] [[578]] [[579]] [[580]] [[581]] [[582]] [[583]] [[584]] [[585]] [[586]] [[587]] [[588]] [[589]] [[590]] [[591]] [[592]] [[593]] [[594]] [[595]] [[596]] [[597]] [[598]] [[599]] [[600]] ===== [[Secul VII]] ===== [[601]] [[602]] [[603]] [[604]] [[605]] [[606]] [[607]] [[608]] [[609]] [[610]] [[611]] [[612]] [[613]] [[614]] [[615]] [[616]] [[617]] [[618]] [[619]] [[620]] [[621]] [[622]] [[623]] [[624]] [[625]] [[626]] [[627]] [[628]] [[629]] [[630]] [[631]] [[632]] [[633]] [[634]] [[635]] [[636]] [[637]] [[638]] [[639]] [[640]] [[641]] [[642]] [[643]] [[644]] [[645]] [[646]] [[647]] [[648]] [[649]] [[650]] [[651]] [[652]] [[653]] [[654]] [[655]] [[656]] [[657]] [[658]] [[659]] [[660]] [[661]] [[662]] [[663]] [[664]] [[665]] [[666]] [[667]] [[668]] [[669]] [[670]] [[671]] [[672]] [[673]] [[674]] [[675]] [[676]] [[677]] [[678]] [[679]] [[680]] [[681]] [[682]] [[683]] [[684]] [[685]] [[686]] [[687]] [[688]] [[689]] [[690]] [[691]] [[692]] [[693]] [[694]] [[695]] [[696]] [[697]] [[698]] [[699]] [[700]] ===== [[Secul VIII]] ===== [[701]] [[702]] [[703]] [[704]] [[705]] [[706]] [[707]] [[708]] [[709]] [[710]] [[711]] [[712]] [[713]] [[714]] [[715]] [[716]] [[717]] [[718]] [[719]] [[720]] [[721]] [[722]] [[723]] [[724]] [[725]] [[726]] [[727]] [[728]] [[729]] [[730]] [[731]] [[732]] [[733]] [[734]] [[735]] [[736]] [[737]] [[738]] [[739]] [[740]] [[741]] [[742]] [[743]] [[744]] [[745]] [[746]] [[747]] [[748]] [[749]] [[750]] [[751]] [[752]] [[753]] [[754]] [[755]] [[756]] [[757]] [[758]] [[759]] [[760]] [[761]] [[762]] [[763]] [[764]] [[765]] [[766]] [[767]] [[768]] [[769]] [[770]] [[771]] [[772]] [[773]] [[774]] [[775]] [[776]] [[777]] [[778]] [[779]] [[780]] [[781]] [[782]] [[783]] [[784]] [[785]] [[786]] [[787]] [[788]] [[789]] [[790]] [[791]] [[792]] [[793]] [[794]] [[795]] [[796]] [[797]] [[798]] [[799]] [[800]] ===== [[Secul IX]] ===== [[801]] [[802]] [[803]] [[804]] [[805]] [[806]] [[807]] [[808]] [[809]] [[810]] [[811]] [[812]] [[813]] [[814]] [[815]] [[816]] [[817]] [[818]] [[819]] [[820]] [[821]] [[822]] [[823]] [[824]] [[825]] [[826]] [[827]] [[828]] [[829]] [[830]] [[831]] [[832]] [[833]] [[834]] [[835]] [[836]] [[837]] [[838]] [[839]] [[840]] [[841]] [[842]] [[843]] [[844]] [[845]] [[846]] [[847]] [[848]] [[849]] [[850]] [[851]] [[852]] [[853]] [[854]] [[855]] [[856]] [[857]] [[858]] [[859]] [[860]] [[861]] [[862]] [[863]] [[864]] [[865]] [[866]] [[867]] [[868]] [[869]] [[870]] [[871]] [[872]] [[873]] [[874]] [[875]] [[876]] [[877]] [[878]] [[879]] [[880]] [[881]] [[882]] [[883]] [[884]] [[885]] [[886]] [[887]] [[888]] [[889]] [[890]] [[891]] [[892]] [[893]] [[894]] [[895]] [[896]] [[897]] [[898]] [[899]] [[900]] ===== [[Secul X]] ===== [[901]] [[902]] [[903]] [[904]] [[905]] [[906]] [[907]] [[908]] [[909]] [[910]] [[911]] [[912]] [[913]] [[914]] [[915]] [[916]] [[917]] [[918]] [[919]] [[920]] [[921]] [[922]] [[923]] [[924]] [[925]] [[926]] [[927]] [[928]] [[929]] [[930]] [[931]] [[932]] [[933]] [[934]] [[935]] [[936]] [[937]] [[938]] [[939]] [[940]] [[941]] [[942]] [[943]] [[944]] [[945]] [[946]] [[947]] [[948]] [[949]] [[950]] [[951]] [[952]] [[953]] [[954]] [[955]] [[956]] [[957]] [[958]] [[959]] [[960]] [[961]] [[962]] [[963]] [[964]] [[965]] [[966]] [[967]] [[968]] [[969]] [[970]] [[971]] [[972]] [[973]] [[974]] [[975]] [[976]] [[977]] [[978]] [[979]] [[980]] [[981]] [[982]] [[983]] [[984]] [[985]] [[986]] [[987]] [[988]] [[989]] [[990]] [[991]] [[992]] [[993]] [[994]] [[995]] [[996]] [[997]] [[998]] [[999]] [[1000]] ==== [[Basse Etât di Mieç]] ==== ===== [[Secul XI]] ===== [[1001]] [[1002]] [[1003]] [[1004]] [[1005]] [[1006]] [[1007]] [[1008]] [[1009]] [[1010]] [[1011]] [[1012]] [[1013]] [[1014]] [[1015]] [[1016]] [[1017]] [[1018]] [[1019]] [[1020]] [[1021]] [[1022]] [[1023]] [[1024]] [[1025]] [[1026]] [[1027]] [[1028]] [[1029]] [[1030]] [[1031]] [[1032]] [[1033]] [[1034]] [[1035]] [[1036]] [[1037]] [[1038]] [[1039]] [[1040]] [[1041]] [[1042]] [[1043]] [[1044]] [[1045]] [[1046]] [[1047]] [[1048]] [[1049]] [[1050]] [[1051]] [[1052]] [[1053]] [[1054]] [[1055]] [[1056]] [[1057]] [[1058]] [[1059]] [[1060]] [[1061]] [[1062]] [[1063]] [[1064]] [[1065]] [[1066]] [[1067]] [[1068]] [[1069]] [[1070]] [[1071]] [[1072]] [[1073]] [[1074]] [[1075]] [[1076]] [[1077]] [[1078]] [[1079]] [[1080]] [[1081]] [[1082]] [[1083]] [[1084]] [[1085]] [[1086]] [[1087]] [[1088]] [[1089]] [[1090]] [[1091]] [[1092]] [[1093]] [[1094]] [[1095]] [[1096]] [[1097]] [[1098]] [[1099]] [[1100]] ===== [[Secul XII]] ===== [[1101]] [[1102]] [[1103]] [[1104]] [[1105]] [[1106]] [[1107]] [[1108]] [[1109]] [[1110]] [[1111]] [[1112]] [[1113]] [[1114]] [[1115]] [[1116]] [[1117]] [[1118]] [[1119]] [[1120]] [[1121]] [[1122]] [[1123]] [[1124]] [[1125]] [[1126]] [[1127]] [[1128]] [[1129]] [[1130]] [[1131]] [[1132]] [[1133]] [[1134]] [[1135]] [[1136]] [[1137]] [[1138]] [[1139]] [[1140]] [[1141]] [[1142]] [[1143]] [[1144]] [[1145]] [[1146]] [[1147]] [[1148]] [[1149]] [[1150]] [[1151]] [[1152]] [[1153]] [[1154]] [[1155]] [[1156]] [[1157]] [[1158]] [[1159]] [[1160]] [[1161]] [[1162]] [[1163]] [[1164]] [[1165]] [[1166]] [[1167]] [[1168]] [[1169]] [[1170]] [[1171]] [[1172]] [[1173]] [[1174]] [[1175]] [[1176]] [[1177]] [[1178]] [[1179]] [[1180]] [[1181]] [[1182]] [[1183]] [[1184]] [[1185]] [[1186]] [[1187]] [[1188]] [[1189]] [[1190]] [[1191]] [[1192]] [[1193]] [[1194]] [[1195]] [[1196]] [[1197]] [[1198]] [[1199]] [[1200]] ===== [[Secul XIII]] ===== [[1201]] [[1202]] [[1203]] [[1204]] [[1205]] [[1206]] [[1207]] [[1208]] [[1209]] [[1210]] [[1211]] [[1212]] [[1213]] [[1214]] [[1215]] [[1216]] [[1217]] [[1218]] [[1219]] [[1220]] [[1221]] [[1222]] [[1223]] [[1224]] [[1225]] [[1226]] [[1227]] [[1228]] [[1229]] [[1230]] [[1231]] [[1232]] [[1233]] [[1234]] [[1235]] [[1236]] [[1237]] [[1238]] [[1239]] [[1240]] [[1241]] [[1242]] [[1243]] [[1244]] [[1245]] [[1246]] [[1247]] [[1248]] [[1249]] [[1250]] [[1251]] [[1252]] [[1253]] [[1254]] [[1255]] [[1256]] [[1257]] [[1258]] [[1259]] [[1260]] [[1261]] [[1262]] [[1263]] [[1264]] [[1265]] [[1266]] [[1267]] [[1268]] [[1269]] [[1270]] [[1271]] [[1272]] [[1273]] [[1274]] [[1275]] [[1276]] [[1277]] [[1278]] [[1279]] [[1280]] [[1281]] [[1282]] [[1283]] [[1284]] [[1285]] [[1286]] [[1287]] [[1288]] [[1289]] [[1290]] [[1291]] [[1292]] [[1293]] [[1294]] [[1295]] [[1296]] [[1297]] [[1298]] [[1299]] [[1300]] ===== [[Secul XIV]] ===== [[1301]] [[1302]] [[1303]] [[1304]] [[1305]] [[1306]] [[1307]] [[1308]] [[1309]] [[1310]] [[1311]] [[1312]] [[1313]] [[1314]] [[1315]] [[1316]] [[1317]] [[1318]] [[1319]] [[1320]] [[1321]] [[1322]] [[1323]] [[1324]] [[1325]] [[1326]] [[1327]] [[1328]] [[1329]] [[1330]] [[1331]] [[1332]] [[1333]] [[1334]] [[1335]] [[1336]] [[1337]] [[1338]] [[1339]] [[1340]] [[1341]] [[1342]] [[1343]] [[1344]] [[1345]] [[1346]] [[1347]] [[1348]] [[1349]] [[1350]] [[1351]] [[1352]] [[1353]] [[1354]] [[1355]] [[1356]] [[1357]] [[1358]] [[1359]] [[1360]] [[1361]] [[1362]] [[1363]] [[1364]] [[1365]] [[1366]] [[1367]] [[1368]] [[1369]] [[1370]] [[1371]] [[1372]] [[1373]] [[1374]] [[1375]] [[1376]] [[1377]] [[1378]] [[1379]] [[1380]] [[1381]] [[1382]] [[1383]] [[1384]] [[1385]] [[1386]] [[1387]] [[1388]] [[1389]] [[1390]] [[1391]] [[1392]] [[1393]] [[1394]] [[1395]] [[1396]] [[1397]] [[1398]] [[1399]] [[1400]] ===== [[Secul XV]] ===== [[1401]] [[1402]] [[1403]] [[1404]] [[1405]] [[1406]] [[1407]] [[1408]] [[1409]] [[1410]] [[1411]] [[1412]] [[1413]] [[1414]] [[1415]] [[1416]] [[1417]] [[1418]] [[1419]] [[1420]] [[1421]] [[1422]] [[1423]] [[1424]] [[1425]] [[1426]] [[1427]] [[1428]] [[1429]] [[1430]] [[1431]] [[1432]] [[1433]] [[1434]] [[1435]] [[1436]] [[1437]] [[1438]] [[1439]] [[1440]] [[1441]] [[1442]] [[1443]] [[1444]] [[1445]] [[1446]] [[1447]] [[1448]] [[1449]] [[1450]] [[1451]] [[1452]] [[1453]] [[1454]] [[1455]] [[1456]] [[1457]] [[1458]] [[1459]] [[1460]] [[1461]] [[1462]] [[1463]] [[1464]] [[1465]] [[1466]] [[1467]] [[1468]] [[1469]] [[1470]] [[1471]] [[1472]] [[1473]] [[1474]] [[1475]] [[1476]] [[1477]] [[1478]] [[1479]] [[1480]] [[1481]] [[1482]] [[1483]] [[1484]] [[1485]] [[1486]] [[1487]] [[1488]] [[1489]] [[1490]] [[1491]] [[1492]] === Etât moderne === [[1493]] [[1494]] [[1495]] [[1496]] [[1497]] [[1498]] [[1499]] [[1500]] ==== [[Secul XVI]] ==== [[1501]] [[1502]] [[1503]] [[1504]] [[1505]] [[1506]] [[1507]] [[1508]] [[1509]] [[1510]] [[1511]] [[1512]] [[1513]] [[1514]] [[1515]] [[1516]] [[1517]] [[1518]] [[1519]] [[1520]] [[1521]] [[1522]] [[1523]] [[1524]] [[1525]] [[1526]] [[1527]] [[1528]] [[1529]] [[1530]] [[1531]] [[1532]] [[1533]] [[1534]] [[1535]] [[1536]] [[1537]] [[1538]] [[1539]] [[1540]] [[1541]] [[1542]] [[1543]] [[1544]] [[1545]] [[1546]] [[1547]] [[1548]] [[1549]] [[1550]] [[1551]] [[1552]] [[1553]] [[1554]] [[1555]] [[1556]] [[1557]] [[1558]] [[1559]] [[1560]] [[1561]] [[1562]] [[1563]] [[1564]] [[1565]] [[1566]] [[1567]] [[1568]] [[1569]] [[1570]] [[1571]] [[1572]] [[1573]] [[1574]] [[1575]] [[1576]] [[1577]] [[1578]] [[1579]] [[1580]] [[1581]] [[1582]] [[1583]] [[1584]] [[1585]] [[1586]] [[1587]] [[1588]] [[1589]] [[1590]] [[1591]] [[1592]] [[1593]] [[1594]] [[1595]] [[1596]] [[1597]] [[1598]] [[1599]] [[1600]] ==== [[Secul XVII]] ==== [[1601]] [[1602]] [[1603]] [[1604]] [[1605]] [[1606]] [[1607]] [[1608]] [[1609]] [[1610]] [[1611]] [[1612]] [[1613]] [[1614]] [[1615]] [[1616]] [[1617]] [[1618]] [[1619]] [[1620]] [[1621]] [[1622]] [[1623]] [[1624]] [[1625]] [[1626]] [[1627]] [[1628]] [[1629]] [[1630]] [[1631]] [[1632]] [[1633]] [[1634]] [[1635]] [[1636]] [[1637]] [[1638]] [[1639]] [[1640]] [[1641]] [[1642]] [[1643]] [[1644]] [[1645]] [[1646]] [[1647]] [[1648]] [[1649]] [[1650]] [[1651]] [[1652]] [[1653]] [[1654]] [[1655]] [[1656]] [[1657]] [[1658]] [[1659]] [[1660]] [[1661]] [[1662]] [[1663]] [[1664]] [[1665]] [[1666]] [[1667]] [[1668]] [[1669]] [[1670]] [[1671]] [[1672]] [[1673]] [[1674]] [[1675]] [[1676]] [[1677]] [[1678]] [[1679]] [[1680]] [[1681]] [[1682]] [[1683]] [[1684]] [[1685]] [[1686]] [[1687]] [[1688]] [[1689]] [[1690]] [[1691]] [[1692]] [[1693]] [[1694]] [[1695]] [[1696]] [[1697]] [[1698]] [[1699]] [[1700]] ==== [[Secul XVIII]] ==== [[1701]] [[1702]] [[1703]] [[1704]] [[1705]] [[1706]] [[1707]] [[1708]] [[1709]] [[1710]] [[1711]] [[1712]] [[1713]] [[1714]] [[1715]] [[1716]] [[1717]] [[1718]] [[1719]] [[1720]] [[1721]] [[1722]] [[1723]] [[1724]] [[1725]] [[1726]] [[1727]] [[1728]] [[1729]] [[1730]] [[1731]] [[1732]] [[1733]] [[1734]] [[1735]] [[1736]] [[1737]] [[1738]] [[1739]] [[1740]] [[1741]] [[1742]] [[1743]] [[1744]] [[1745]] [[1746]] [[1747]] [[1748]] [[1749]] [[1750]] [[1751]] [[1752]] [[1753]] [[1754]] [[1755]] [[1756]] [[1757]] [[1758]] [[1759]] [[1760]] [[1761]] [[1762]] [[1763]] [[1764]] [[1765]] [[1766]] [[1767]] [[1768]] [[1769]] [[1770]] [[1771]] [[1772]] [[1773]] [[1774]] [[1775]] [[1776]] [[1777]] [[1778]] [[1779]] [[1780]] [[1781]] [[1782]] [[1783]] [[1784]] [[1785]] [[1786]] [[1787]] [[1788]] === Etât contemporanie === [[1789]] [[1790]] [[1791]] [[1792]] [[1793]] [[1794]] [[1795]] [[1796]] [[1797]] [[1798]] [[1799]] [[1800]] ==== [[Secul XIX]] ==== [[1801]] [[1802]] [[1803]] [[1804]] [[1805]] [[1806]] [[1807]] [[1808]] [[1809]] [[1810]] [[1811]] [[1812]] [[1813]] [[1814]] [[1815]] [[1816]] [[1817]] [[1818]] [[1819]] [[1820]] [[1821]] [[1822]] [[1823]] [[1824]] [[1825]] [[1826]] [[1827]] [[1828]] [[1829]] [[1830]] [[1831]] [[1832]] [[1833]] [[1834]] [[1835]] [[1836]] [[1837]] [[1838]] [[1839]] [[1840]] [[1841]] [[1842]] [[1843]] [[1844]] [[1845]] [[1846]] [[1847]] [[1848]] [[1849]] [[1850]] [[1851]] [[1852]] [[1853]] [[1854]] [[1855]] [[1856]] [[1857]] [[1858]] [[1859]] [[1860]] [[1861]] [[1862]] [[1863]] [[1864]] [[1865]] [[1866]] [[1867]] [[1868]] [[1869]] [[1870]] [[1871]] [[1872]] [[1873]] [[1874]] [[1875]] [[1876]] [[1877]] [[1878]] [[1879]] [[1880]] [[1881]] [[1882]] [[1883]] [[1884]] [[1885]] [[1886]] [[1887]] [[1888]] [[1889]] [[1890]] [[1891]] [[1892]] [[1893]] [[1894]] [[1895]] [[1896]] [[1897]] [[1898]] [[1899]] [[1900]] ==== [[Secul XX]] ==== [[1901]] [[1902]] [[1903]] [[1904]] [[1905]] [[1906]] [[1907]] [[1908]] [[1909]] [[1910]] [[1911]] [[1912]] [[1913]] [[1914]] [[1915]] [[1916]] [[1917]] [[1918]] [[1919]] [[1920]] [[1921]] [[1922]] [[1923]] [[1924]] [[1925]] [[1926]] [[1927]] [[1928]] [[1929]] [[1930]] [[1931]] [[1932]] [[1933]] [[1934]] [[1935]] [[1936]] [[1937]] [[1938]] [[1939]] [[1940]] [[1941]] [[1942]] [[1943]] [[1944]] [[1945]] [[1946]] [[1947]] [[1948]] [[1949]] [[1950]] [[1951]] [[1952]] [[1953]] [[1954]] [[1955]] [[1956]] [[1957]] [[1958]] [[1959]] [[1960]] [[1961]] [[1962]] [[1963]] [[1964]] [[1965]] [[1966]] [[1967]] [[1968]] [[1969]] [[1970]] [[1971]] [[1972]] [[1973]] [[1974]] [[1975]] [[1976]] [[1977]] [[1978]] [[1979]] [[1980]] [[1981]] [[1982]] [[1983]] [[1984]] [[1985]] [[1986]] [[1987]] [[1988]] [[1989]] [[1990]] [[1991]] [[1992]] [[1993]] [[1994]] [[1995]] [[1996]] [[1997]] [[1998]] [[1999]] [[2000]] ==== [[Secul XXI]] ==== [[2001]] [[2002]] [[2003]] [[2004]] [[2005]] [[2006]] [[2007]] [[2008]] [[2009]] [[2010]] [[2011]] [[2012]] [[2013]] [[2014]] [[2015]] [[2016]] [[2017]] [[2018]] [[2019]] [[2020]] [[2021]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] == Futûr == === Secul XXI === [[2025]] [[2026]] [[2027]] [[2028]] [[2029]] [[2030]] [[2031]] [[2032]] [[2033]] [[2034]] [[2035]] [[2036]] [[2037]] [[2038]] [[2039]] [[2040]] [[2041]] [[2042]] [[2043]] [[2044]] [[2045]] [[2046]] [[2047]] [[2048]] [[2049]] [[2050]] [[2051]] [[2052]] [[2053]] [[2054]] [[2055]] [[2056]] [[2057]] [[2058]] [[2059]] [[2060]] [[2061]] [[2062]] [[2063]] [[2064]] [[2065]] [[2066]] [[2067]] [[2068]] [[2069]] [[2070]] [[2071]] [[2072]] [[2073]] [[2074]] [[2075]] [[2076]] [[2077]] [[2078]] [[2079]] [[2080]] [[2081]] [[2082]] [[2083]] [[2084]] [[2085]] [[2086]] [[2087]] [[2088]] [[2089]] [[2090]] [[2091]] [[2092]] [[2093]] [[2094]] [[2095]] [[2096]] [[2097]] [[2098]] [[2099]] [[2100]] === Secul XXII === [[2101]] [[2102]] [[2103]] [[2104]] [[2105]] [[2106]] [[2107]] [[2108]] [[2109]] [[2110]] [[2111]] [[2112]] [[2113]] [[2114]] [[2115]] [[2116]] [[2117]] [[2118]] [[2119]] [[2120]] [[2121]] [[2122]] [[2123]] [[2124]] [[2125]] [[2126]] [[2127]] [[2128]] [[2129]] [[2130]] [[2131]] [[2132]] [[2133]] [[2134]] [[2135]] [[2136]] [[2137]] [[2138]] [[2139]] [[2140]] [[2141]] [[2142]] [[2143]] [[2144]] [[2145]] [[2146]] [[2147]] [[2148]] [[2149]] [[2150]] [[2151]] [[2152]] [[2153]] [[2154]] [[2155]] [[2156]] [[2157]] [[2158]] [[2159]] [[2160]] [[2161]] [[2162]] [[2163]] [[2164]] [[2165]] [[2166]] [[2167]] [[2168]] [[2169]] [[2170]] [[2171]] [[2172]] [[2173]] [[2174]] [[2175]] [[2176]] [[2177]] [[2178]] [[2179]] [[2180]] [[2181]] [[2182]] [[2183]] [[2184]] [[2185]] [[2186]] [[2187]] [[2188]] [[2189]] [[2190]] [[2191]] [[2192]] [[2193]] [[2194]] [[2195]] [[2196]] [[2197]] [[2198]] [[2199]] [[2200]] === Secul XXIII === [[2201]] [[2202]] [[2203]] [[2204]] [[2205]] [[2206]] [[2207]] [[2208]] [[2209]] [[2210]] [[2211]] [[2212]] [[2213]] [[2214]] [[2215]] [[2216]] [[2217]] [[2218]] [[2219]] [[2220]] == Vôs leadis== *[[Model par an]] *[[Storie secul par secul]] [[Categorie:Storie]] 9o9fy4d6c24tyj92q1nmz880lwv27cq 188934 188933 2026-09-24T13:27:53Z Santefoscje73 11500 /* Basse Etât di Mieç */ 188934 wikitext text/x-wiki == Etâts Gjieologjichis == === Milions di agns prime di Crist === [[4.600.000.000]] - [[3.800.000.000]] - [[2.500.000.000]] - [[560.000.000]] - [[510.000.000]] - [[438.000.000]] - [[408.000.000]] - [[360.000.000]] - [[286.000.000]] - [[248.000.000]] - [[213.000.000]] - [[144.000.000]] - [[65.000.000]] === Miârs di agns prime di Crist === [[1.000.000]] - [[500.000]] - [[100.000]] - [[10.000]] --------- ([[Calendari]] de etât [[cristiane]]); == [[Prin di Crist]] == === 2000 p.d.C. - 1000 p.d.C.=== [[2000 p.d.C.]] [[1999 p.d.C.]] [[1998 p.d.C.]] [[1997 p.d.C.]] [[1996 p.d.C.]] [[1995 p.d.C.]] [[1994 p.d.C.]] [[1993 p.d.C.]] [[1992 p.d.C.]] [[1991 p.d.C.]] [[1990 p.d.C.]] [[1989 p.d.C.]] [[1988 p.d.C.]] [[1987 p.d.C.]] [[1986 p.d.C.]] [[1985 p.d.C.]] [[1984 p.d.C.]] [[1983 p.d.C.]] [[1982 p.d.C.]] [[1981 p.d.C.]] [[1980 p.d.C.]] [[1979 p.d.C.]] [[1978 p.d.C.]] [[1977 p.d.C.]] [[1976 p.d.C.]] [[1975 p.d.C.]] [[1974 p.d.C.]] [[1973 p.d.C.]] [[1972 p.d.C.]] [[1971 p.d.C.]] [[1970 p.d.C.]] [[1969 p.d.C.]] [[1968 p.d.C.]] [[1967 p.d.C.]] [[1966 p.d.C.]] [[1965 p.d.C.]] [[1964 p.d.C.]] [[1963 p.d.C.]] [[1962 p.d.C.]] [[1961 p.d.C.]] [[1960 p.d.C.]] [[1959 p.d.C.]] [[1958 p.d.C.]] [[1957 p.d.C.]] [[1956 p.d.C.]] [[1955 p.d.C.]] [[1954 p.d.C.]] [[1953 p.d.C.]] [[1952 p.d.C.]] [[1951 p.d.C.]] [[1950 p.d.C.]] [[1949 p.d.C.]] [[1948 p.d.C.]] [[1947 p.d.C.]] [[1946 p.d.C.]] [[1945 p.d.C.]] [[1944 p.d.C.]] [[1943 p.d.C.]] [[1942 p.d.C.]] [[1941 p.d.C.]] [[1940 p.d.C.]] [[1939 p.d.C.]] [[1938 p.d.C.]] [[1937 p.d.C.]] [[1936 p.d.C.]] [[1935 p.d.C.]] [[1934 p.d.C.]] [[1933 p.d.C.]] [[1932 p.d.C.]] [[1931 p.d.C.]] [[1930 p.d.C.]] [[1929 p.d.C.]] [[1928 p.d.C.]] [[1927 p.d.C.]] [[1926 p.d.C.]] [[1925 p.d.C.]] [[1924 p.d.C.]] [[1923 p.d.C.]] [[1922 p.d.C.]] [[1921 p.d.C.]] [[1920 p.d.C.]] [[1919 p.d.C.]] [[1918 p.d.C.]] [[1917 p.d.C.]] [[1916 p.d.C.]] [[1915 p.d.C.]] [[1914 p.d.C.]] [[1913 p.d.C.]] [[1912 p.d.C.]] [[1911 p.d.C.]] [[1910 p.d.C.]] [[1909 p.d.C.]] [[1908 p.d.C.]] [[1907 p.d.C.]] [[1906 p.d.C.]] [[1905 p.d.C.]] [[1904 p.d.C.]] [[1903 p.d.C.]] [[1902 p.d.C.]] [[1901 p.d.C.]] [[1900 p.d.C.]] [[1899 p.d.C.]] [[1898 p.d.C.]] [[1897 p.d.C.]] [[1896 p.d.C.]] [[1895 p.d.C.]] [[1894 p.d.C.]] [[1893 p.d.C.]] [[1892 p.d.C.]] [[1891 p.d.C.]] [[1890 p.d.C.]] [[1889 p.d.C.]] [[1888 p.d.C.]] [[1887 p.d.C.]] [[1886 p.d.C.]] [[1885 p.d.C.]] [[1884 p.d.C.]] [[1883 p.d.C.]] [[1882 p.d.C.]] [[1881 p.d.C.]] [[1880 p.d.C.]] [[1879 p.d.C.]] [[1878 p.d.C.]] [[1877 p.d.C.]] [[1876 p.d.C.]] [[1875 p.d.C.]] [[1874 p.d.C.]] [[1873 p.d.C.]] [[1872 p.d.C.]] [[1871 p.d.C.]] [[1870 p.d.C.]] [[1869 p.d.C.]] [[1868 p.d.C.]] [[1867 p.d.C.]] [[1866 p.d.C.]] [[1865 p.d.C.]] [[1864 p.d.C.]] [[1863 p.d.C.]] [[1862 p.d.C.]] [[1861 p.d.C.]] [[1860 p.d.C.]] [[1859 p.d.C.]] [[1858 p.d.C.]] [[1857 p.d.C.]] [[1856 p.d.C.]] [[1855 p.d.C.]] [[1854 p.d.C.]] [[1853 p.d.C.]] [[1852 p.d.C.]] [[1851 p.d.C.]] [[1850 p.d.C.]] [[1849 p.d.C.]] [[1848 p.d.C.]] [[1847 p.d.C.]] [[1846 p.d.C.]] [[1845 p.d.C.]] [[1844 p.d.C.]] [[1843 p.d.C.]] [[1842 p.d.C.]] [[1841 p.d.C.]] [[1840 p.d.C.]] [[1839 p.d.C.]] [[1838 p.d.C.]] [[1837 p.d.C.]] [[1836 p.d.C.]] [[1835 p.d.C.]] [[1834 p.d.C.]] [[1833 p.d.C.]] [[1832 p.d.C.]] [[1831 p.d.C.]] [[1830 p.d.C.]] [[1829 p.d.C.]] [[1828 p.d.C.]] [[1827 p.d.C.]] [[1826 p.d.C.]] [[1825 p.d.C.]] [[1824 p.d.C.]] [[1823 p.d.C.]] [[1822 p.d.C.]] [[1821 p.d.C.]] [[1820 p.d.C.]] [[1819 p.d.C.]] [[1818 p.d.C.]] [[1817 p.d.C.]] [[1816 p.d.C.]] [[1815 p.d.C.]] [[1814 p.d.C.]] [[1813 p.d.C.]] [[1812 p.d.C.]] [[1811 p.d.C.]] [[1810 p.d.C.]] [[1809 p.d.C.]] [[1808 p.d.C.]] [[1807 p.d.C.]] [[1806 p.d.C.]] [[1805 p.d.C.]] [[1804 p.d.C.]] [[1803 p.d.C.]] [[1802 p.d.C.]] [[1801 p.d.C.]] [[1800 p.d.C.]] [[1799 p.d.C.]] [[1798 p.d.C.]] [[1797 p.d.C.]] [[1796 p.d.C.]] [[1795 p.d.C.]] [[1794 p.d.C.]] [[1793 p.d.C.]] [[1792 p.d.C.]] [[1791 p.d.C.]] [[1790 p.d.C.]] [[1789 p.d.C.]] [[1788 p.d.C.]] [[1787 p.d.C.]] [[1786 p.d.C.]] [[1785 p.d.C.]] [[1784 p.d.C.]] [[1783 p.d.C.]] [[1782 p.d.C.]] [[1781 p.d.C.]] [[1780 p.d.C.]] [[1779 p.d.C.]] [[1778 p.d.C.]] [[1777 p.d.C.]] [[1776 p.d.C.]] [[1775 p.d.C.]] [[1774 p.d.C.]] [[1773 p.d.C.]] [[1772 p.d.C.]] [[1771 p.d.C.]] [[1770 p.d.C.]] [[1769 p.d.C.]] [[1768 p.d.C.]] [[1767 p.d.C.]] [[1766 p.d.C.]] [[1765 p.d.C.]] [[1764 p.d.C.]] [[1763 p.d.C.]] [[1762 p.d.C.]] [[1761 p.d.C.]] [[1760 p.d.C.]] [[1759 p.d.C.]] [[1758 p.d.C.]] [[1757 p.d.C.]] [[1756 p.d.C.]] [[1755 p.d.C.]] [[1754 p.d.C.]] [[1753 p.d.C.]] [[1752 p.d.C.]] [[1751 p.d.C.]] [[1750 p.d.C.]] [[1749 p.d.C.]] [[1748 p.d.C.]] [[1747 p.d.C.]] [[1746 p.d.C.]] [[1745 p.d.C.]] [[1744 p.d.C.]] [[1743 p.d.C.]] [[1742 p.d.C.]] [[1741 p.d.C.]] [[1740 p.d.C.]] [[1739 p.d.C.]] [[1738 p.d.C.]] [[1737 p.d.C.]] [[1736 p.d.C.]] [[1735 p.d.C.]] [[1734 p.d.C.]] [[1733 p.d.C.]] [[1732 p.d.C.]] [[1731 p.d.C.]] [[1730 p.d.C.]] [[1729 p.d.C.]] [[1728 p.d.C.]] [[1727 p.d.C.]] [[1726 p.d.C.]] [[1725 p.d.C.]] [[1724 p.d.C.]] [[1723 p.d.C.]] [[1722 p.d.C.]] [[1721 p.d.C.]] [[1720 p.d.C.]] [[1719 p.d.C.]] [[1718 p.d.C.]] [[1717 p.d.C.]] [[1716 p.d.C.]] [[1715 p.d.C.]] [[1714 p.d.C.]] [[1713 p.d.C.]] [[1712 p.d.C.]] [[1711 p.d.C.]] [[1710 p.d.C.]] [[1709 p.d.C.]] [[1708 p.d.C.]] [[1707 p.d.C.]] [[1706 p.d.C.]] [[1705 p.d.C.]] [[1704 p.d.C.]] [[1703 p.d.C.]] [[1702 p.d.C.]] [[1701 p.d.C.]] [[1700 p.d.C.]] [[1699 p.d.C.]] [[1698 p.d.C.]] [[1697 p.d.C.]] [[1696 p.d.C.]] [[1695 p.d.C.]] [[1694 p.d.C.]] [[1693 p.d.C.]] [[1692 p.d.C.]] [[1691 p.d.C.]] [[1690 p.d.C.]] [[1689 p.d.C.]] [[1688 p.d.C.]] [[1687 p.d.C.]] [[1686 p.d.C.]] [[1685 p.d.C.]] [[1684 p.d.C.]] [[1683 p.d.C.]] [[1682 p.d.C.]] [[1681 p.d.C.]] [[1680 p.d.C.]] [[1679 p.d.C.]] [[1678 p.d.C.]] [[1677 p.d.C.]] [[1676 p.d.C.]] [[1675 p.d.C.]] [[1674 p.d.C.]] [[1673 p.d.C.]] [[1672 p.d.C.]] [[1671 p.d.C.]] [[1670 p.d.C.]] [[1669 p.d.C.]] [[1668 p.d.C.]] [[1667 p.d.C.]] [[1666 p.d.C.]] [[1665 p.d.C.]] [[1664 p.d.C.]] [[1663 p.d.C.]] [[1662 p.d.C.]] [[1661 p.d.C.]] [[1660 p.d.C.]] [[1659 p.d.C.]] [[1658 p.d.C.]] [[1657 p.d.C.]] [[1656 p.d.C.]] [[1655 p.d.C.]] [[1654 p.d.C.]] [[1653 p.d.C.]] [[1652 p.d.C.]] [[1651 p.d.C.]] [[1650 p.d.C.]] [[1649 p.d.C.]] [[1648 p.d.C.]] [[1647 p.d.C.]] [[1646 p.d.C.]] [[1645 p.d.C.]] [[1644 p.d.C.]] [[1643 p.d.C.]] [[1642 p.d.C.]] [[1641 p.d.C.]] [[1640 p.d.C.]] [[1639 p.d.C.]] [[1638 p.d.C.]] [[1637 p.d.C.]] [[1636 p.d.C.]] [[1635 p.d.C.]] [[1634 p.d.C.]] [[1633 p.d.C.]] [[1632 p.d.C.]] [[1631 p.d.C.]] [[1630 p.d.C.]] [[1629 p.d.C.]] [[1628 p.d.C.]] [[1627 p.d.C.]] [[1626 p.d.C.]] [[1625 p.d.C.]] [[1624 p.d.C.]] [[1623 p.d.C.]] [[1622 p.d.C.]] [[1621 p.d.C.]] [[1620 p.d.C.]] [[1619 p.d.C.]] [[1618 p.d.C.]] [[1617 p.d.C.]] [[1616 p.d.C.]] [[1615 p.d.C.]] [[1614 p.d.C.]] [[1613 p.d.C.]] [[1612 p.d.C.]] [[1611 p.d.C.]] [[1610 p.d.C.]] [[1609 p.d.C.]] [[1608 p.d.C.]] [[1607 p.d.C.]] [[1606 p.d.C.]] [[1605 p.d.C.]] [[1604 p.d.C.]] [[1603 p.d.C.]] [[1602 p.d.C.]] [[1601 p.d.C.]] [[1600 p.d.C.]] [[1599 p.d.C.]] [[1598 p.d.C.]] [[1597 p.d.C.]] [[1596 p.d.C.]] [[1595 p.d.C.]] [[1594 p.d.C.]] [[1593 p.d.C.]] [[1592 p.d.C.]] [[1591 p.d.C.]] [[1590 p.d.C.]] [[1589 p.d.C.]] [[1588 p.d.C.]] [[1587 p.d.C.]] [[1586 p.d.C.]] [[1585 p.d.C.]] [[1584 p.d.C.]] [[1583 p.d.C.]] [[1582 p.d.C.]] [[1581 p.d.C.]] [[1580 p.d.C.]] [[1579 p.d.C.]] [[1578 p.d.C.]] [[1577 p.d.C.]] [[1576 p.d.C.]] [[1575 p.d.C.]] [[1574 p.d.C.]] [[1573 p.d.C.]] [[1572 p.d.C.]] [[1571 p.d.C.]] [[1570 p.d.C.]] [[1569 p.d.C.]] [[1568 p.d.C.]] [[1567 p.d.C.]] [[1566 p.d.C.]] [[1565 p.d.C.]] [[1564 p.d.C.]] [[1563 p.d.C.]] [[1562 p.d.C.]] [[1561 p.d.C.]] [[1560 p.d.C.]] [[1559 p.d.C.]] [[1558 p.d.C.]] [[1557 p.d.C.]] [[1556 p.d.C.]] [[1555 p.d.C.]] [[1554 p.d.C.]] [[1553 p.d.C.]] [[1552 p.d.C.]] [[1551 p.d.C.]] [[1550 p.d.C.]] [[1549 p.d.C.]] [[1548 p.d.C.]] [[1547 p.d.C.]] [[1546 p.d.C.]] [[1545 p.d.C.]] [[1544 p.d.C.]] [[1543 p.d.C.]] [[1542 p.d.C.]] [[1541 p.d.C.]] [[1540 p.d.C.]] [[1539 p.d.C.]] [[1538 p.d.C.]] [[1537 p.d.C.]] [[1536 p.d.C.]] [[1535 p.d.C.]] [[1534 p.d.C.]] [[1533 p.d.C.]] [[1532 p.d.C.]] [[1531 p.d.C.]] [[1530 p.d.C.]] [[1529 p.d.C.]] [[1528 p.d.C.]] [[1527 p.d.C.]] [[1526 p.d.C.]] [[1525 p.d.C.]] [[1524 p.d.C.]] [[1523 p.d.C.]] [[1522 p.d.C.]] [[1521 p.d.C.]] [[1520 p.d.C.]] [[1519 p.d.C.]] [[1518 p.d.C.]] [[1517 p.d.C.]] [[1516 p.d.C.]] [[1515 p.d.C.]] [[1514 p.d.C.]] [[1513 p.d.C.]] [[1512 p.d.C.]] [[1511 p.d.C.]] [[1510 p.d.C.]] [[1509 p.d.C.]] [[1508 p.d.C.]] [[1507 p.d.C.]] [[1506 p.d.C.]] [[1505 p.d.C.]] [[1504 p.d.C.]] [[1503 p.d.C.]] [[1502 p.d.C.]] [[1501 p.d.C.]] [[1500 p.d.C.]] [[1499 p.d.C.]] [[1498 p.d.C.]] [[1497 p.d.C.]] [[1496 p.d.C.]] [[1495 p.d.C.]] [[1494 p.d.C.]] [[1493 p.d.C.]] [[1492 p.d.C.]] [[1491 p.d.C.]] [[1490 p.d.C.]] [[1489 p.d.C.]] [[1488 p.d.C.]] [[1487 p.d.C.]] [[1486 p.d.C.]] [[1485 p.d.C.]] [[1484 p.d.C.]] [[1483 p.d.C.]] [[1482 p.d.C.]] [[1481 p.d.C.]] [[1480 p.d.C.]] [[1479 p.d.C.]] [[1478 p.d.C.]] [[1477 p.d.C.]] [[1476 p.d.C.]] [[1475 p.d.C.]] [[1474 p.d.C.]] [[1473 p.d.C.]] [[1472 p.d.C.]] [[1471 p.d.C.]] [[1470 p.d.C.]] [[1469 p.d.C.]] [[1468 p.d.C.]] [[1467 p.d.C.]] [[1466 p.d.C.]] [[1465 p.d.C.]] [[1464 p.d.C.]] [[1463 p.d.C.]] [[1462 p.d.C.]] [[1461 p.d.C.]] [[1460 p.d.C.]] [[1459 p.d.C.]] [[1458 p.d.C.]] [[1457 p.d.C.]] [[1456 p.d.C.]] [[1455 p.d.C.]] [[1454 p.d.C.]] [[1453 p.d.C.]] [[1452 p.d.C.]] [[1451 p.d.C.]] [[1450 p.d.C.]] [[1449 p.d.C.]] [[1448 p.d.C.]] [[1447 p.d.C.]] [[1446 p.d.C.]] [[1445 p.d.C.]] [[1444 p.d.C.]] [[1443 p.d.C.]] [[1442 p.d.C.]] [[1441 p.d.C.]] [[1440 p.d.C.]] [[1439 p.d.C.]] [[1438 p.d.C.]] [[1437 p.d.C.]] [[1436 p.d.C.]] [[1435 p.d.C.]] [[1434 p.d.C.]] [[1433 p.d.C.]] [[1432 p.d.C.]] [[1431 p.d.C.]] [[1430 p.d.C.]] [[1429 p.d.C.]] [[1428 p.d.C.]] [[1427 p.d.C.]] [[1426 p.d.C.]] [[1425 p.d.C.]] [[1424 p.d.C.]] [[1423 p.d.C.]] [[1422 p.d.C.]] [[1421 p.d.C.]] [[1420 p.d.C.]] [[1419 p.d.C.]] [[1418 p.d.C.]] [[1417 p.d.C.]] [[1416 p.d.C.]] [[1415 p.d.C.]] [[1414 p.d.C.]] [[1413 p.d.C.]] [[1412 p.d.C.]] [[1411 p.d.C.]] [[1410 p.d.C.]] [[1409 p.d.C.]] [[1408 p.d.C.]] [[1407 p.d.C.]] [[1406 p.d.C.]] [[1405 p.d.C.]] [[1404 p.d.C.]] [[1403 p.d.C.]] [[1402 p.d.C.]] [[1401 p.d.C.]] [[1400 p.d.C.]] [[1399 p.d.C.]] [[1398 p.d.C.]] [[1397 p.d.C.]] [[1396 p.d.C.]] [[1395 p.d.C.]] [[1394 p.d.C.]] [[1393 p.d.C.]] [[1392 p.d.C.]] [[1391 p.d.C.]] [[1390 p.d.C.]] [[1389 p.d.C.]] [[1388 p.d.C.]] [[1387 p.d.C.]] [[1386 p.d.C.]] [[1385 p.d.C.]] [[1384 p.d.C.]] [[1383 p.d.C.]] [[1382 p.d.C.]] [[1381 p.d.C.]] [[1380 p.d.C.]] [[1379 p.d.C.]] [[1378 p.d.C.]] [[1377 p.d.C.]] [[1376 p.d.C.]] [[1375 p.d.C.]] [[1374 p.d.C.]] [[1373 p.d.C.]] [[1372 p.d.C.]] [[1371 p.d.C.]] [[1370 p.d.C.]] [[1369 p.d.C.]] [[1368 p.d.C.]] [[1367 p.d.C.]] [[1366 p.d.C.]] [[1365 p.d.C.]] [[1364 p.d.C.]] [[1363 p.d.C.]] [[1362 p.d.C.]] [[1361 p.d.C.]] [[1360 p.d.C.]] [[1359 p.d.C.]] [[1358 p.d.C.]] [[1357 p.d.C.]] [[1356 p.d.C.]] [[1355 p.d.C.]] [[1354 p.d.C.]] [[1353 p.d.C.]] [[1352 p.d.C.]] [[1351 p.d.C.]] [[1350 p.d.C.]] [[1349 p.d.C.]] [[1348 p.d.C.]] [[1347 p.d.C.]] [[1346 p.d.C.]] [[1345 p.d.C.]] [[1344 p.d.C.]] [[1343 p.d.C.]] [[1342 p.d.C.]] [[1341 p.d.C.]] [[1340 p.d.C.]] [[1339 p.d.C.]] [[1338 p.d.C.]] [[1337 p.d.C.]] [[1336 p.d.C.]] [[1335 p.d.C.]] [[1334 p.d.C.]] [[1333 p.d.C.]] [[1332 p.d.C.]] [[1331 p.d.C.]] [[1330 p.d.C.]] [[1329 p.d.C.]] [[1328 p.d.C.]] [[1327 p.d.C.]] [[1326 p.d.C.]] [[1325 p.d.C.]] [[1324 p.d.C.]] [[1323 p.d.C.]] [[1322 p.d.C.]] [[1321 p.d.C.]] [[1320 p.d.C.]] [[1319 p.d.C.]] [[1318 p.d.C.]] [[1317 p.d.C.]] [[1316 p.d.C.]] [[1315 p.d.C.]] [[1314 p.d.C.]] [[1313 p.d.C.]] [[1312 p.d.C.]] [[1311 p.d.C.]] [[1310 p.d.C.]] [[1309 p.d.C.]] [[1308 p.d.C.]] [[1307 p.d.C.]] [[1306 p.d.C.]] [[1305 p.d.C.]] [[1304 p.d.C.]] [[1303 p.d.C.]] [[1302 p.d.C.]] [[1301 p.d.C.]] [[1300 p.d.C.]] [[1299 p.d.C.]] [[1298 p.d.C.]] [[1297 p.d.C.]] [[1296 p.d.C.]] [[1295 p.d.C.]] [[1294 p.d.C.]] [[1293 p.d.C.]] [[1292 p.d.C.]] [[1291 p.d.C.]] [[1290 p.d.C.]] [[1289 p.d.C.]] [[1288 p.d.C.]] [[1287 p.d.C.]] [[1286 p.d.C.]] [[1285 p.d.C.]] [[1284 p.d.C.]] [[1283 p.d.C.]] [[1282 p.d.C.]] [[1281 p.d.C.]] [[1280 p.d.C.]] [[1279 p.d.C.]] [[1278 p.d.C.]] [[1277 p.d.C.]] [[1276 p.d.C.]] [[1275 p.d.C.]] [[1274 p.d.C.]] [[1273 p.d.C.]] [[1272 p.d.C.]] [[1271 p.d.C.]] [[1270 p.d.C.]] [[1269 p.d.C.]] [[1268 p.d.C.]] [[1267 p.d.C.]] [[1266 p.d.C.]] [[1265 p.d.C.]] [[1264 p.d.C.]] [[1263 p.d.C.]] [[1262 p.d.C.]] [[1261 p.d.C.]] [[1260 p.d.C.]] [[1259 p.d.C.]] [[1258 p.d.C.]] [[1257 p.d.C.]] [[1256 p.d.C.]] [[1255 p.d.C.]] [[1254 p.d.C.]] [[1253 p.d.C.]] [[1252 p.d.C.]] [[1251 p.d.C.]] [[1250 p.d.C.]] [[1249 p.d.C.]] [[1248 p.d.C.]] [[1247 p.d.C.]] [[1246 p.d.C.]] [[1245 p.d.C.]] [[1244 p.d.C.]] [[1243 p.d.C.]] [[1242 p.d.C.]] [[1241 p.d.C.]] [[1240 p.d.C.]] [[1439 p.d.C.]] [[1238 p.d.C.]] [[1237 p.d.C.]] [[1236 p.d.C.]] [[1235 p.d.C.]] [[1234 p.d.C.]] [[1233 p.d.C.]] [[1232 p.d.C.]] [[1231 p.d.C.]] [[1230 p.d.C.]] [[1229 p.d.C.]] [[1228 p.d.C.]] [[1227 p.d.C.]] [[1226 p.d.C.]] [[1225 p.d.C.]] [[1224 p.d.C.]] [[1223 p.d.C.]] [[1222 p.d.C.]] [[1221 p.d.C.]] [[1220 p.d.C.]] [[1219 p.d.C.]] [[1218 p.d.C.]] [[1217 p.d.C.]] [[1216 p.d.C.]] [[1215 p.d.C.]] [[1214 p.d.C.]] [[1213 p.d.C.]] [[1212 p.d.C.]] [[1211 p.d.C.]] [[1210 p.d.C.]] [[1209 p.d.C.]] [[1208 p.d.C.]] [[1207 p.d.C.]] [[1206 p.d.C.]] [[1205 p.d.C.]] [[1204 p.d.C.]] [[1203 p.d.C.]] [[1202 p.d.C.]] [[1201 p.d.C.]] [[1200 p.d.C.]] [[1199 p.d.C.]] [[1198 p.d.C.]] [[1197 p.d.C.]] [[1196 p.d.C.]] [[1195 p.d.C.]] [[1194 p.d.C.]] [[1193 p.d.C.]] [[1192 p.d.C.]] [[1191 p.d.C.]] [[1190 p.d.C.]] [[1189 p.d.C.]] [[1188 p.d.C.]] [[1187 p.d.C.]] [[1186 p.d.C.]] [[1185 p.d.C.]] [[1184 p.d.C.]] [[1183 p.d.C.]] [[1182 p.d.C.]] [[1181 p.d.C.]] [[1180 p.d.C.]] [[1179 p.d.C.]] [[1178 p.d.C.]] [[1177 p.d.C.]] [[1176 p.d.C.]] [[1175 p.d.C.]] [[1174 p.d.C.]] [[1173 p.d.C.]] [[1172 p.d.C.]] [[1171 p.d.C.]] [[1170 p.d.C.]] [[1169 p.d.C.]] [[1168 p.d.C.]] [[1167 p.d.C.]] [[1166 p.d.C.]] [[1165 p.d.C.]] [[1164 p.d.C.]] [[1163 p.d.C.]] [[1162 p.d.C.]] [[1161 p.d.C.]] [[1160 p.d.C.]] [[1159 p.d.C.]] [[1158 p.d.C.]] [[1157 p.d.C.]] [[1156 p.d.C.]] [[1155 p.d.C.]] [[1154 p.d.C.]] [[1153 p.d.C.]] [[1152 p.d.C.]] [[1151 p.d.C.]] [[1150 p.d.C.]] [[1149 p.d.C.]] [[1148 p.d.C.]] [[1147 p.d.C.]] [[1146 p.d.C.]] [[1145 p.d.C.]] [[1144 p.d.C.]] [[1143 p.d.C.]] [[1142 p.d.C.]] [[1141 p.d.C.]] [[1140 p.d.C.]] [[1139 p.d.C.]] [[1138 p.d.C.]] [[1137 p.d.C.]] [[1136 p.d.C.]] [[1135 p.d.C.]] [[1134 p.d.C.]] [[1133 p.d.C.]] [[1132 p.d.C.]] [[1131 p.d.C.]] [[1130 p.d.C.]] [[1129 p.d.C.]] [[1128 p.d.C.]] [[1127 p.d.C.]] [[1126 p.d.C.]] [[1125 p.d.C.]] [[1124 p.d.C.]] [[1123 p.d.C.]] [[1122 p.d.C.]] [[1121 p.d.C.]] [[1120 p.d.C.]] [[1119 p.d.C.]] [[1118 p.d.C.]] [[1117 p.d.C.]] [[1116 p.d.C.]] [[1115 p.d.C.]] [[1114 p.d.C.]] [[1113 p.d.C.]] [[1112 p.d.C.]] [[1111 p.d.C.]] [[1110 p.d.C.]] [[1109 p.d.C.]] [[1108 p.d.C.]] [[1107 p.d.C.]] [[1106 p.d.C.]] [[1105 p.d.C.]] [[1104 p.d.C.]] [[1103 p.d.C.]] [[1102 p.d.C.]] [[1101 p.d.C.]] [[1100 p.d.C.]] [[1099 p.d.C.]] [[1098 p.d.C.]] [[1097 p.d.C.]] [[1096 p.d.C.]] [[1095 p.d.C.]] [[1094 p.d.C.]] [[1093 p.d.C.]] [[1092 p.d.C.]] [[1191 p.d.C.]] [[1090 p.d.C.]] [[1089 p.d.C.]] [[1088 p.d.C.]] [[1087 p.d.C.]] [[1086 p.d.C.]] [[1085 p.d.C.]] [[1084 p.d.C.]] [[1083 p.d.C.]] [[1082 p.d.C.]] [[1081 p.d.C.]] [[1080 p.d.C.]] [[1079 p.d.C.]] [[1078 p.d.C.]] [[1077 p.d.C.]] [[1076 p.d.C.]] [[1075 p.d.C.]] [[1074 p.d.C.]] [[1073 p.d.C.]] [[1072 p.d.C.]] [[1071 p.d.C.]] [[1070 p.d.C.]] [[1069 p.d.C.]] [[1068 p.d.C.]] [[1067 p.d.C.]] [[1066 p.d.C.]] [[1065 p.d.C.]] [[1064 p.d.C.]] [[1063 p.d.C.]] [[1062 p.d.C.]] [[1061 p.d.C.]] [[1060 p.d.C.]] [[1059 p.d.C.]] [[1058 p.d.C.]] [[1057 p.d.C.]] [[1056 p.d.C.]] [[1055 p.d.C.]] [[1054 p.d.C.]] [[1053 p.d.C.]] [[1052 p.d.C.]] [[1051 p.d.C.]] [[1050 p.d.C.]] [[1049 p.d.C.]] [[1048 p.d.C.]] [[1047 p.d.C.]] [[1046 p.d.C.]] [[1045 p.d.C.]] [[1044 p.d.C.]] [[1043 p.d.C.]] [[1042 p.d.C.]] [[1041 p.d.C.]] [[1040 p.d.C.]] [[1039 p.d.C.]] [[1038 p.d.C.]] [[1037 p.d.C.]] [[1036 p.d.C.]] [[1035 p.d.C.]] [[1034 p.d.C.]] [[1033 p.d.C.]] [[1032 p.d.C.]] [[1031 p.d.C.]] [[1030 p.d.C.]] [[1029 p.d.C.]] [[1028 p.d.C.]] [[1027 p.d.C.]] [[1026 p.d.C.]] [[1025 p.d.C.]] [[1024 p.d.C.]] [[1023 p.d.C.]] [[1022 p.d.C.]] [[1021 p.d.C.]] [[1020 p.d.C.]] [[1019 p.d.C.]] [[1018 p.d.C.]] [[1017 p.d.C.]] [[1016 p.d.C.]] [[1015 p.d.C.]] [[1014 p.d.C.]] [[1013 p.d.C.]] [[1012 p.d.C.]] [[1011 p.d.C.]] [[1010 p.d.C.]] [[1009 p.d.C.]] [[1008 p.d.C.]] [[1007 p.d.C.]] [[1006 p.d.C.]] [[1005 p.d.C.]] [[1004 p.d.C.]] [[1003 p.d.C.]] [[1002 p.d.C.]] [[1001 p.d.C.]] [[1000 p.d.C.]] === 999 p.d.C. - 500 p.d.C.=== [[999 p.d.C.]] [[998 p.d.C.]] [[997 p.d.C.]] [[996 p.d.C.]] [[995 p.d.C.]] [[994 p.d.C.]] [[993 p.d.C.]] [[992 p.d.C.]] [[991 p.d.C.]] [[990 p.d.C.]] [[989 p.d.C.]] [[988 p.d.C.]] [[987 p.d.C.]] [[986 p.d.C.]] [[985 p.d.C.]] [[984 p.d.C.]] [[983 p.d.C.]] [[982 p.d.C.]] [[981 p.d.C.]] [[980 p.d.C.]] [[979 p.d.C.]] [[978 p.d.C.]] [[977 p.d.C.]] [[976 p.d.C.]] [[975 p.d.C.]] [[974 p.d.C.]] [[973 p.d.C.]] [[972 p.d.C.]] [[971 p.d.C.]] [[970 p.d.C.]] [[969 p.d.C.]] [[968 p.d.C.]] [[967 p.d.C.]] [[966 p.d.C.]] [[965 p.d.C.]] [[964 p.d.C.]] [[963 p.d.C.]] [[962 p.d.C.]] [[961 p.d.C.]] [[960 p.d.C.]] [[959 p.d.C.]] [[958 p.d.C.]] [[957 p.d.C.]] [[956 p.d.C.]] [[955 p.d.C.]] [[954 p.d.C.]] [[953 p.d.C.]] [[952 p.d.C.]] [[951 p.d.C.]] [[950 p.d.C.]] [[949 p.d.C.]] [[948 p.d.C.]] [[947 p.d.C.]] [[946 p.d.C.]] [[945 p.d.C.]] [[944 p.d.C.]] [[943 p.d.C.]] [[942 p.d.C.]] [[941 p.d.C.]] [[940 p.d.C.]] [[939 p.d.C.]] [[938 p.d.C.]] [[937 p.d.C.]] [[936 p.d.C.]] [[935 p.d.C.]] [[934 p.d.C.]] [[933 p.d.C.]] [[932 p.d.C.]] [[931 p.d.C.]] [[930 p.d.C.]] [[929 p.d.C.]] [[928 p.d.C.]] [[927 p.d.C.]] [[926 p.d.C.]] [[925 p.d.C.]] [[924 p.d.C.]] [[923 p.d.C.]] [[922 p.d.C.]] [[921 p.d.C.]] [[920 p.d.C.]] [[919 p.d.C.]] [[918 p.d.C.]] [[917 p.d.C.]] [[916 p.d.C.]] [[915 p.d.C.]] [[914 p.d.C.]] [[913 p.d.C.]] [[912 p.d.C.]] [[911 p.d.C.]] [[910 p.d.C.]] [[909 p.d.C.]] [[908 p.d.C.]] [[907 p.d.C.]] [[906 p.d.C.]] [[905 p.d.C.]] [[904 p.d.C.]] [[903 p.d.C.]] [[902 p.d.C.]] [[901 p.d.C.]] [[900 p.d.C.]] [[899 p.d.C.]] [[898 p.d.C.]] [[897 p.d.C.]] [[896 p.d.C.]] [[895 p.d.C.]] [[894 p.d.C.]] [[893 p.d.C.]] [[892 p.d.C.]] [[891 p.d.C.]] [[890 p.d.C.]] [[889 p.d.C.]] [[888 p.d.C.]] [[887 p.d.C.]] [[886 p.d.C.]] [[885 p.d.C.]] [[884 p.d.C.]] [[883 p.d.C.]] [[882 p.d.C.]] [[881 p.d.C.]] [[880 p.d.C.]] [[879 p.d.C.]] [[878 p.d.C.]] [[877 p.d.C.]] [[876 p.d.C.]] [[875 p.d.C.]] [[874 p.d.C.]] [[873 p.d.C.]] [[872 p.d.C.]] [[871 p.d.C.]] [[870 p.d.C.]] [[869 p.d.C.]] [[868 p.d.C.]] [[867 p.d.C.]] [[866 p.d.C.]] [[865 p.d.C.]] [[864 p.d.C.]] [[863 p.d.C.]] [[862 p.d.C.]] [[861 p.d.C.]] [[860 p.d.C.]] [[859 p.d.C.]] [[858 p.d.C.]] [[857 p.d.C.]] [[856 p.d.C.]] [[855 p.d.C.]] [[854 p.d.C.]] [[853 p.d.C.]] [[852 p.d.C.]] [[851 p.d.C.]] [[850 p.d.C.]] [[849 p.d.C.]] [[848 p.d.C.]] [[847 p.d.C.]] [[846 p.d.C.]] [[845 p.d.C.]] [[844 p.d.C.]] [[843 p.d.C.]] [[842 p.d.C.]] [[841 p.d.C.]] [[840 p.d.C.]] [[839 p.d.C.]] [[838 p.d.C.]] [[837 p.d.C.]] [[836 p.d.C.]] [[835 p.d.C.]] [[834 p.d.C.]] [[833 p.d.C.]] [[832 p.d.C.]] [[831 p.d.C.]] [[830 p.d.C.]] [[829 p.d.C.]] [[828 p.d.C.]] [[827 p.d.C.]] [[826 p.d.C.]] [[825 p.d.C.]] [[824 p.d.C.]] [[823 p.d.C.]] [[822 p.d.C.]] [[821 p.d.C.]] [[820 p.d.C.]] [[819 p.d.C.]] [[818 p.d.C.]] [[817 p.d.C.]] [[816 p.d.C.]] [[815 p.d.C.]] [[814 p.d.C.]] [[813 p.d.C.]] [[812 p.d.C.]] [[811 p.d.C.]] [[810 p.d.C.]] [[809 p.d.C.]] [[808 p.d.C.]] [[807 p.d.C.]] [[806 p.d.C.]] [[805 p.d.C.]] [[804 p.d.C.]] [[803 p.d.C.]] [[802 p.d.C.]] [[801 p.d.C.]] [[800 p.d.C.]] [[799 p.d.C.]] [[798 p.d.C.]] [[797 p.d.C.]] [[796 p.d.C.]] [[795 p.d.C.]] [[794 p.d.C.]] [[793 p.d.C.]] [[792 p.d.C.]] [[791 p.d.C.]] [[790 p.d.C.]] [[789 p.d.C.]] [[788 p.d.C.]] [[787 p.d.C.]] [[786 p.d.C.]] [[785 p.d.C.]] [[784 p.d.C.]] [[783 p.d.C.]] [[782 p.d.C.]] [[781 p.d.C.]] [[780 p.d.C.]] [[779 p.d.C.]] [[778 p.d.C.]] [[777 p.d.C.]] [[776 p.d.C.]] [[775 p.d.C.]] [[774 p.d.C.]] [[773 p.d.C.]] [[772 p.d.C.]] [[771 p.d.C.]] [[770 p.d.C.]] [[769 p.d.C.]] [[768 p.d.C.]] [[767 p.d.C.]] [[766 p.d.C.]] [[765 p.d.C.]] [[764 p.d.C.]] [[763 p.d.C.]] [[762 p.d.C.]] [[761 p.d.C.]] [[760 p.d.C.]] [[759 p.d.C.]] [[758 p.d.C.]] [[757 p.d.C.]] [[756 p.d.C.]] [[755 p.d.C.]] [[754 p.d.C.]] [[753 p.d.C.]] [[752 p.d.C.]] [[751 p.d.C.]] [[750 p.d.C.]] [[749 p.d.C.]] [[748 p.d.C.]] [[747 p.d.C.]] [[746 p.d.C.]] [[745 p.d.C.]] [[744 p.d.C.]] [[743 p.d.C.]] [[742 p.d.C.]] [[741 p.d.C.]] [[740 p.d.C.]] [[739 p.d.C.]] [[738 p.d.C.]] [[737 p.d.C.]] [[736 p.d.C.]] [[735 p.d.C.]] [[734 p.d.C.]] [[733 p.d.C.]] [[732 p.d.C.]] [[731 p.d.C.]] [[730 p.d.C.]] [[729 p.d.C.]] [[728 p.d.C.]] [[727 p.d.C.]] [[726 p.d.C.]] [[725 p.d.C.]] [[724 p.d.C.]] [[723 p.d.C.]] [[722 p.d.C.]] [[721 p.d.C.]] [[720 p.d.C.]] [[719 p.d.C.]] [[718 p.d.C.]] [[717 p.d.C.]] [[716 p.d.C.]] [[715 p.d.C.]] [[714 p.d.C.]] [[713 p.d.C.]] [[712 p.d.C.]] [[711 p.d.C.]] [[710 p.d.C.]] [[709 p.d.C.]] [[708 p.d.C.]] [[707 p.d.C.]] [[706 p.d.C.]] [[705 p.d.C.]] [[704 p.d.C.]] [[703 p.d.C.]] [[702 p.d.C.]] [[701 p.d.C.]] [[700 p.d.C.]] [[699 p.d.C.]] [[698 p.d.C.]] [[697 p.d.C.]] [[696 p.d.C.]] [[695 p.d.C.]] [[694 p.d.C.]] [[693 p.d.C.]] [[692 p.d.C.]] [[691 p.d.C.]] [[690 p.d.C.]] [[689 p.d.C.]] [[688 p.d.C.]] [[687 p.d.C.]] [[686 p.d.C.]] [[685 p.d.C.]] [[684 p.d.C.]] [[683 p.d.C.]] [[682 p.d.C.]] [[681 p.d.C.]] [[680 p.d.C.]] [[679 p.d.C.]] [[678 p.d.C.]] [[677 p.d.C.]] [[676 p.d.C.]] [[675 p.d.C.]] [[674 p.d.C.]] [[673 p.d.C.]] [[672 p.d.C.]] [[671 p.d.C.]] [[670 p.d.C.]] [[669 p.d.C.]] [[668 p.d.C.]] [[667 p.d.C.]] [[666 p.d.C.]] [[665 p.d.C.]] [[664 p.d.C.]] [[663 p.d.C.]] [[662 p.d.C.]] [[661 p.d.C.]] [[660 p.d.C.]] [[659 p.d.C.]] [[658 p.d.C.]] [[657 p.d.C.]] [[656 p.d.C.]] [[655 p.d.C.]] [[654 p.d.C.]] [[653 p.d.C.]] [[652 p.d.C.]] [[651 p.d.C.]] [[650 p.d.C.]] [[649 p.d.C.]] [[648 p.d.C.]] [[647 p.d.C.]] [[646 p.d.C.]] [[645 p.d.C.]] [[644 p.d.C.]] [[643 p.d.C.]] [[642 p.d.C.]] [[641 p.d.C.]] [[640 p.d.C.]] [[639 p.d.C.]] [[638 p.d.C.]] [[637 p.d.C.]] [[636 p.d.C.]] [[635 p.d.C.]] [[634 p.d.C.]] [[633 p.d.C.]] [[632 p.d.C.]] [[631 p.d.C.]] [[630 p.d.C.]] [[629 p.d.C.]] [[628 p.d.C.]] [[627 p.d.C.]] [[626 p.d.C.]] [[625 p.d.C.]] [[624 p.d.C.]] [[623 p.d.C.]] [[622 p.d.C.]] [[621 p.d.C.]] [[620 p.d.C.]] [[619 p.d.C.]] [[618 p.d.C.]] [[617 p.d.C.]] [[616 p.d.C.]] [[615 p.d.C.]] [[614 p.d.C.]] [[613 p.d.C.]] [[612 p.d.C.]] [[611 p.d.C.]] [[610 p.d.C.]] [[609 p.d.C.]] [[608 p.d.C.]] [[607 p.d.C.]] [[606 p.d.C.]] [[605 p.d.C.]] [[604 p.d.C.]] [[603 p.d.C.]] [[602 p.d.C.]] [[601 p.d.C.]] [[600 p.d.C.]] [[599 p.d.C.]] [[598 p.d.C.]] [[597 p.d.C.]] [[596 p.d.C.]] [[595 p.d.C.]] [[594 p.d.C.]] [[593 p.d.C.]] [[592 p.d.C.]] [[591 p.d.C.]] [[590 p.d.C.]] [[589 p.d.C.]] [[588 p.d.C.]] [[587 p.d.C.]] [[586 p.d.C.]] [[585 p.d.C.]] [[584 p.d.C.]] [[583 p.d.C.]] [[582 p.d.C.]] [[581 p.d.C.]] [[580 p.d.C.]] [[579 p.d.C.]] [[578 p.d.C.]] [[577 p.d.C.]] [[576 p.d.C.]] [[575 p.d.C.]] [[574 p.d.C.]] [[573 p.d.C.]] [[572 p.d.C.]] [[571 p.d.C.]] [[570 p.d.C.]] [[569 p.d.C.]] [[568 p.d.C.]] [[567 p.d.C.]] [[566 p.d.C.]] [[565 p.d.C.]] [[564 p.d.C.]] [[563 p.d.C.]] [[562 p.d.C.]] [[561 p.d.C.]] [[560 p.d.C.]] [[559 p.d.C.]] [[558 p.d.C.]] [[557 p.d.C.]] [[556 p.d.C.]] [[555 p.d.C.]] [[554 p.d.C.]] [[553 p.d.C.]] [[552 p.d.C.]] [[551 p.d.C.]] [[550 p.d.C.]] [[549 p.d.C.]] [[548 p.d.C.]] [[547 p.d.C.]] [[546 p.d.C.]] [[545 p.d.C.]] [[544 p.d.C.]] [[543 p.d.C.]] [[542 p.d.C.]] [[541 p.d.C.]] [[540 p.d.C.]] [[539 p.d.C.]] [[538 p.d.C.]] [[537 p.d.C.]] [[536 p.d.C.]] [[535 p.d.C.]] [[534 p.d.C.]] [[533 p.d.C.]] [[532 p.d.C.]] [[531 p.d.C.]] [[530 p.d.C.]] [[529 p.d.C.]] [[528 p.d.C.]] [[527 p.d.C.]] [[526 p.d.C.]] [[525 p.d.C.]] [[524 p.d.C.]] [[523 p.d.C.]] [[522 p.d.C.]] [[521 p.d.C.]] [[520 p.d.C.]] [[519 p.d.C.]] [[518 p.d.C.]] [[517 p.d.C.]] [[516 p.d.C.]] [[515 p.d.C.]] [[514 p.d.C.]] [[513 p.d.C.]] [[512 p.d.C.]] [[511 p.d.C.]] [[510 p.d.C.]] [[509 p.d.C.]] [[508 p.d.C.]] [[507 p.d.C.]] [[506 p.d.C.]] [[505 p.d.C.]] [[504 p.d.C.]] [[503 p.d.C.]] [[502 p.d.C.]] [[501 p.d.C.]] [[500 p.d.C.]] === 499 p.d.C. 1 p.d.C. === [[499 p.d.C.]] [[498 p.d.C.]] [[497 p.d.C.]] [[496 p.d.C.]] [[495 p.d.C.]] [[494 p.d.C.]] [[493 p.d.C.]] [[492 p.d.C.]] [[491 p.d.C.]] [[490 p.d.C.]] [[489 p.d.C.]] [[488 p.d.C.]] [[487 p.d.C.]] [[486 p.d.C.]] [[485 p.d.C.]] [[484 p.d.C.]] [[483 p.d.C.]] [[482 p.d.C.]] [[481 p.d.C.]] [[480 p.d.C.]] [[479 p.d.C.]] [[478 p.d.C.]] [[477 p.d.C.]] [[476 p.d.C.]] [[475 p.d.C.]] [[474 p.d.C.]] [[473 p.d.C.]] [[472 p.d.C.]] [[471 p.d.C.]] [[470 p.d.C.]] [[469 p.d.C.]] [[468 p.d.C.]] [[467 p.d.C.]] [[466 p.d.C.]] [[465 p.d.C.]] [[464 p.d.C.]] [[463 p.d.C.]] [[462 p.d.C.]] [[461 p.d.C.]] [[460 p.d.C.]] [[459 p.d.C.]] [[458 p.d.C.]] [[457 p.d.C.]] [[456 p.d.C.]] [[455 p.d.C.]] [[454 p.d.C.]] [[453 p.d.C.]] [[452 p.d.C.]] [[451 p.d.C.]] [[450 p.d.C.]] [[449 p.d.C.]] [[448 p.d.C.]] [[447 p.d.C.]] [[446 p.d.C.]] [[445 p.d.C.]] [[444 p.d.C.]] [[443 p.d.C.]] [[442 p.d.C.]] [[441 p.d.C.]] [[440 p.d.C.]] [[439 p.d.C.]] [[438 p.d.C.]] [[437 p.d.C.]] [[436 p.d.C.]] [[435 p.d.C.]] [[434 p.d.C.]] [[433 p.d.C.]] [[432 p.d.C.]] [[431 p.d.C.]] [[430 p.d.C.]] [[429 p.d.C.]] [[428 p.d.C.]] [[427 p.d.C.]] [[426 p.d.C.]] [[425 p.d.C.]] [[424 p.d.C.]] [[423 p.d.C.]] [[422 p.d.C.]] [[421 p.d.C.]] [[420 p.d.C.]] [[419 p.d.C.]] [[418 p.d.C.]] [[417 p.d.C.]] [[416 p.d.C.]] [[415 p.d.C.]] [[414 p.d.C.]] [[413 p.d.C.]] [[412 p.d.C.]] [[411 p.d.C.]] [[410 p.d.C.]] [[409 p.d.C.]] [[408 p.d.C.]] [[407 p.d.C.]] [[406 p.d.C.]] [[405 p.d.C.]] [[404 p.d.C.]] [[403 p.d.C.]] [[402 p.d.C.]] [[401 p.d.C.]] [[400 p.d.C.]] [[399 p.d.C.]] [[398 p.d.C.]] [[397 p.d.C.]] [[396 p.d.C.]] [[395 p.d.C.]] [[394 p.d.C.]] [[393 p.d.C.]] [[392 p.d.C.]] [[391 p.d.C.]] [[390 p.d.C.]] [[389 p.d.C.]] [[388 p.d.C.]] [[387 p.d.C.]] [[386 p.d.C.]] [[385 p.d.C.]] [[384 p.d.C.]] [[383 p.d.C.]] [[382 p.d.C.]] [[381 p.d.C.]] [[380 p.d.C.]] [[379 p.d.C.]] [[378 p.d.C.]] [[377 p.d.C.]] [[376 p.d.C.]] [[375 p.d.C.]] [[374 p.d.C.]] [[373 p.d.C.]] [[372 p.d.C.]] [[371 p.d.C.]] [[370 p.d.C.]] [[369 p.d.C.]] [[368 p.d.C.]] [[367 p.d.C.]] [[366 p.d.C.]] [[365 p.d.C.]] [[364 p.d.C.]] [[363 p.d.C.]] [[362 p.d.C.]] [[361 p.d.C.]] [[360 p.d.C.]] [[359 p.d.C.]] [[358 p.d.C.]] [[357 p.d.C.]] [[356 p.d.C.]] [[355 p.d.C.]] [[354 p.d.C.]] [[353 p.d.C.]] [[352 p.d.C.]] [[351 p.d.C.]] [[350 p.d.C.]] [[349 p.d.C.]] [[348 p.d.C.]] [[347 p.d.C.]] [[346 p.d.C.]] [[345 p.d.C.]] [[544 p.d.C.]] [[343 p.d.C.]] [[342 p.d.C.]] [[341 p.d.C.]] [[340 p.d.C.]] [[339 p.d.C.]] [[338 p.d.C.]] [[337 p.d.C.]] [[336 p.d.C.]] [[335 p.d.C.]] [[334 p.d.C.]] [[333 p.d.C.]] [[332 p.d.C.]] [[331 p.d.C.]] [[330 p.d.C.]] [[329 p.d.C.]] [[328 p.d.C.]] [[327 p.d.C.]] [[326 p.d.C.]] [[325 p.d.C.]] [[324 p.d.C.]] [[323 p.d.C.]] [[322 p.d.C.]] [[321 p.d.C.]] [[320 p.d.C.]] [[319 p.d.C.]] [[318 p.d.C.]] [[317 p.d.C.]] [[316 p.d.C.]] [[315 p.d.C.]] [[314 p.d.C.]] [[313 p.d.C.]] [[312 p.d.C.]] [[311 p.d.C.]] [[310 p.d.C.]] [[309 p.d.C.]] [[308 p.d.C.]] [[307 p.d.C.]] [[306 p.d.C.]] [[305 p.d.C.]] [[304 p.d.C.]] [[303 p.d.C.]] [[302 p.d.C.]] [[301 p.d.C.]] [[300 p.d.C.]] [[299 p.d.C.]] [[298 p.d.C.]] [[297 p.d.C.]] [[296 p.d.C.]] [[295 p.d.C.]] [[294 p.d.C.]] [[293 p.d.C.]] [[292 p.d.C.]] [[291 p.d.C.]] [[290 p.d.C.]] [[289 p.d.C.]] [[288 p.d.C.]] [[287 p.d.C.]] [[286 p.d.C.]] [[285 p.d.C.]] [[284 p.d.C.]] [[283 p.d.C.]] [[282 p.d.C.]] [[281 p.d.C.]] [[280 p.d.C.]] [[279 p.d.C.]] [[278 p.d.C.]] [[277 p.d.C.]] [[276 p.d.C.]] [[275 p.d.C.]] [[274 p.d.C.]] [[273 p.d.C.]] [[272 p.d.C.]] [[271 p.d.C.]] [[270 p.d.C.]] [[269 p.d.C.]] [[268 p.d.C.]] [[267 p.d.C.]] [[266 p.d.C.]] [[265 p.d.C.]] [[264 p.d.C.]] [[263 p.d.C.]] [[262 p.d.C.]] [[261 p.d.C.]] [[260 p.d.C.]] [[259 p.d.C.]] [[258 p.d.C.]] [[257 p.d.C.]] [[256 p.d.C.]] [[255 p.d.C.]] [[254 p.d.C.]] [[253 p.d.C.]] [[252 p.d.C.]] [[251 p.d.C.]] [[250 p.d.C.]] [[249 p.d.C.]] [[248 p.d.C.]] [[247 p.d.C.]] [[246 p.d.C.]] [[245 p.d.C.]] [[244 p.d.C.]] [[243 p.d.C.]] [[242 p.d.C.]] [[241 p.d.C.]] [[240 p.d.C.]] [[439 p.d.C.]] [[238 p.d.C.]] [[237 p.d.C.]] [[236 p.d.C.]] [[235 p.d.C.]] [[234 p.d.C.]] [[233 p.d.C.]] [[232 p.d.C.]] [[231 p.d.C.]] [[230 p.d.C.]] [[229 p.d.C.]] [[228 p.d.C.]] [[227 p.d.C.]] [[226 p.d.C.]] [[225 p.d.C.]] [[224 p.d.C.]] [[223 p.d.C.]] [[222 p.d.C.]] [[221 p.d.C.]] [[220 p.d.C.]] [[219 p.d.C.]] [[218 p.d.C.]] [[217 p.d.C.]] [[216 p.d.C.]] [[215 p.d.C.]] [[214 p.d.C.]] [[213 p.d.C.]] [[212 p.d.C.]] [[211 p.d.C.]] [[210 p.d.C.]] [[209 p.d.C.]] [[208 p.d.C.]] [[207 p.d.C.]] [[206 p.d.C.]] [[205 p.d.C.]] [[204 p.d.C.]] [[203 p.d.C.]] [[202 p.d.C.]] [[201 p.d.C.]] [[200 p.d.C.]] [[199 p.d.C.]] [[198 p.d.C.]] [[197 p.d.C.]] [[196 p.d.C.]] [[195 p.d.C.]] [[194 p.d.C.]] [[193 p.d.C.]] [[192 p.d.C.]] [[191 p.d.C.]] [[190 p.d.C.]] [[189 p.d.C.]] [[188 p.d.C.]] [[187 p.d.C.]] [[186 p.d.C.]] [[185 p.d.C.]] [[184 p.d.C.]] [[183 p.d.C.]] [[182 p.d.C.]] [[181 p.d.C.]] [[180 p.d.C.]] [[179 p.d.C.]] [[178 p.d.C.]] [[177 p.d.C.]] [[176 p.d.C.]] [[175 p.d.C.]] [[174 p.d.C.]] [[173 p.d.C.]] [[172 p.d.C.]] [[171 p.d.C.]] [[170 p.d.C.]] [[169 p.d.C.]] [[168 p.d.C.]] [[167 p.d.C.]] [[166 p.d.C.]] [[165 p.d.C.]] [[164 p.d.C.]] [[163 p.d.C.]] [[162 p.d.C.]] [[161 p.d.C.]] [[160 p.d.C.]] [[159 p.d.C.]] [[158 p.d.C.]] [[157 p.d.C.]] [[156 p.d.C.]] [[155 p.d.C.]] [[154 p.d.C.]] [[153 p.d.C.]] [[152 p.d.C.]] [[151 p.d.C.]] [[150 p.d.C.]] [[149 p.d.C.]] [[148 p.d.C.]] [[147 p.d.C.]] [[146 p.d.C.]] [[145 p.d.C.]] [[144 p.d.C.]] [[143 p.d.C.]] [[142 p.d.C.]] [[141 p.d.C.]] [[140 p.d.C.]] [[139 p.d.C.]] [[138 p.d.C.]] [[137 p.d.C.]] [[136 p.d.C.]] [[135 p.d.C.]] [[134 p.d.C.]] [[133 p.d.C.]] [[132 p.d.C.]] [[131 p.d.C.]] [[130 p.d.C.]] [[129 p.d.C.]] [[128 p.d.C.]] [[127 p.d.C.]] [[126 p.d.C.]] [[125 p.d.C.]] [[124 p.d.C.]] [[123 p.d.C.]] [[122 p.d.C.]] [[121 p.d.C.]] [[120 p.d.C.]] [[119 p.d.C.]] [[118 p.d.C.]] [[117 p.d.C.]] [[116 p.d.C.]] [[115 p.d.C.]] [[114 p.d.C.]] [[113 p.d.C.]] [[112 p.d.C.]] [[111 p.d.C.]] [[110 p.d.C.]] [[109 p.d.C.]] [[108 p.d.C.]] [[107 p.d.C.]] [[106 p.d.C.]] [[105 p.d.C.]] [[104 p.d.C.]] [[103 p.d.C.]] [[102 p.d.C.]] [[101 p.d.C.]] [[100 p.d.C.]] [[99 p.d.C.]] [[98 p.d.C.]] [[97 p.d.C.]] [[96 p.d.C.]] [[95 p.d.C.]] [[94 p.d.C.]] [[93 p.d.C.]] [[92 p.d.C.]] [[91 p.d.C.]] [[90 p.d.C.]] [[89 p.d.C.]] [[88 p.d.C.]] [[87 p.d.C.]] [[86 p.d.C.]] [[85 p.d.C.]] [[284 p.d.C.]] [[83 p.d.C.]] [[82 p.d.C.]] [[81 p.d.C.]] [[80 p.d.C.]] [[79 p.d.C.]] [[78 p.d.C.]] [[77 p.d.C.]] [[76 p.d.C.]] [[75 p.d.C.]] [[74 p.d.C.]] [[73 p.d.C.]] [[72 p.d.C.]] [[71 p.d.C.]] [[70 p.d.C.]] [[69 p.d.C.]] [[68 p.d.C.]] [[67 p.d.C.]] [[66 p.d.C.]] [[65 p.d.C.]] [[64 p.d.C.]] [[63 p.d.C.]] [[62 p.d.C.]] [[61 p.d.C.]] [[60 p.d.C.]] [[59 p.d.C.]] [[58 p.d.C.]] [[57 p.d.C.]] [[56 p.d.C.]] [[55 p.d.C.]] [[54 p.d.C.]] [[53 p.d.C.]] [[52 p.d.C.]] [[51 p.d.C.]] [[50 p.d.C.]] [[49 p.d.C.]] [[48 p.d.C.]] [[47 p.d.C.]] [[46 p.d.C.]] [[45 p.d.C.]] [[44 p.d.C.]] [[43 p.d.C.]] [[42 p.d.C.]] [[41 p.d.C.]] [[40 p.d.C.]] [[39 p.d.C.]] [[38 p.d.C.]] [[37 p.d.C.]] [[36 p.d.C.]] [[35 p.d.C.]] [[34 p.d.C.]] [[33 p.d.C.]] [[32 p.d.C.]] [[31 p.d.C.]] [[30 p.d.C.]] [[29 p.d.C.]] [[28 p.d.C.]] [[27 p.d.C.]] [[26 p.d.C.]] [[25 p.d.C.]] [[24 p.d.C.]] [[23 p.d.C.]] [[22 p.d.C.]] [[21 p.d.C.]] [[20 p.d.C.]] [[19 p.d.C.]] [[18 p.d.C.]] [[17 p.d.C.]] [[16 p.d.C.]] [[15 p.d.C.]] [[14 p.d.C.]] [[13 p.d.C.]] [[12 p.d.C.]] [[11 p.d.C.]] [[10 p.d.C.]] [[9 p.d.C.]] [[8 p.d.C.]] [[7 p.d.C.]] [[6 p.d.C.]] [[5 p.d.C.]] [[4 p.d.C.]] [[3 p.d.C.]] [[2 p.d.C.]] [[1 p.d.C.]] == [[Daspò di Crist]] == === [[Secul I]] === [[1]] [[2]] [[3]] [[4]] [[5]] [[6]] [[7]] [[8]] [[9]] [[10]] [[11]] [[12]] [[13]] [[14]] [[15]] [[16]] [[17]] [[18]] [[19]] [[20]] [[21]] [[22]] [[23]] [[24]] [[25]] [[26]] [[27]] [[28]] [[29]] [[30]] [[31]] [[32]] [[33]] [[34]] [[35]] [[36]] [[37]] [[38]] [[39]] [[40]] [[41]] [[42]] [[43]] [[44]] [[45]] [[46]] [[47]] [[48]] [[49]] [[50]] [[51]] [[52]] [[53]] [[54]] [[55]] [[56]] [[57]] [[58]] [[59]] [[60]] [[61]] [[62]] [[63]] [[64]] [[65]] [[66]] [[67]] [[68]] [[69]] [[70]] [[71]] [[72]] [[73]] [[74]] [[75]] [[76]] [[77]] [[78]] [[79]] [[80]] [[81]] [[82]] [[83]] [[84]] [[85]] [[86]] [[87]] [[88]] [[89]] [[90]] [[91]] [[92]] [[93]] [[94]] [[95]] [[96]] [[97]] [[98]] [[99]] [[100]] === [[Secul II]] === [[101]] [[102]] [[103]] [[104]] [[105]] [[106]] [[107]] [[108]] [[109]] [[110]] [[111]] [[112]] [[113]] [[114]] [[115]] [[116]] [[117]] [[118]] [[119]] [[120]] [[121]] [[122]] [[123]] [[124]] [[125]] [[126]] [[127]] [[128]] [[129]] [[130]] [[131]] [[132]] [[133]] [[134]] [[135]] [[136]] [[137]] [[138]] [[139]] [[140]] [[141]] [[142]] [[143]] [[144]] [[145]] [[146]] [[147]] [[148]] [[149]] [[150]] [[151]] [[152]] [[153]] [[154]] [[155]] [[156]] [[157]] [[158]] [[159]] [[160]] [[161]] [[162]] [[163]] [[164]] [[165]] [[166]] [[167]] [[168]] [[169]] [[170]] [[171]] [[172]] [[173]] [[174]] [[175]] [[176]] [[177]] [[178]] [[179]] [[180]] [[181]] [[182]] [[183]] [[184]] [[185]] [[186]] [[187]] [[188]] [[189]] [[190]] [[191]] [[192]] [[193]] [[194]] [[195]] [[196]] [[197]] [[198]] [[199]] [[200]] === [[Secul III]] === [[201]] [[202]] [[203]] [[204]] [[205]] [[206]] [[207]] [[208]] [[209]] [[210]] [[211]] [[212]] [[213]] [[214]] [[215]] [[216]] [[217]] [[218]] [[219]] [[220]] [[221]] [[222]] [[223]] [[224]] [[225]] [[226]] [[227]] [[228]] [[229]] [[230]] [[231]] [[232]] [[233]] [[234]] [[235]] [[236]] [[237]] [[238]] [[239]] [[240]] [[241]] [[242]] [[243]] [[244]] [[245]] [[246]] [[247]] [[248]] [[249]] [[250]] [[251]] [[252]] [[253]] [[254]] [[255]] [[256]] [[257]] [[258]] [[259]] [[260]] [[261]] [[262]] [[263]] [[264]] [[265]] [[266]] [[267]] [[268]] [[269]] [[270]] [[271]] [[272]] [[273]] [[274]] [[275]] [[276]] [[277]] [[278]] [[279]] [[280]] [[281]] [[282]] [[283]] [[284]] [[285]] [[286]] [[287]] [[288]] [[289]] [[290]] [[291]] [[292]] [[293]] [[294]] [[295]] [[296]] [[297]] [[298]] [[299]] [[300]] === [[Secul IV]] === [[301]] [[302]] [[303]] [[304]] [[305]] [[306]] [[307]] [[308]] [[309]] [[310]] [[311]] [[312]] [[313]] [[314]] [[315]] [[316]] [[317]] [[318]] [[319]] [[320]] [[321]] [[322]] [[323]] [[324]] [[325]] [[326]] [[327]] [[328]] [[329]] [[330]] [[331]] [[332]] [[333]] [[334]] [[335]] [[336]] [[337]] [[338]] [[339]] [[340]] [[341]] [[342]] [[343]] [[344]] [[345]] [[346]] [[347]] [[348]] [[349]] [[350]] [[351]] [[352]] [[353]] [[354]] [[355]] [[356]] [[357]] [[358]] [[359]] [[360]] [[361]] [[362]] [[363]] [[364]] [[365]] [[366]] [[367]] [[368]] [[369]] [[370]] [[371]] [[372]] [[373]] [[374]] [[375]] [[376]] [[377]] [[378]] [[379]] [[380]] [[381]] [[382]] [[383]] [[384]] [[385]] [[386]] [[387]] [[388]] [[389]] [[390]] [[391]] [[392]] [[393]] [[394]] [[395]] [[396]] [[397]] [[398]] [[399]] [[400]] === [[Secul V]] === [[401]] [[402]] [[403]] [[404]] [[405]] [[406]] [[407]] [[408]] [[409]] [[410]] [[411]] [[412]] [[413]] [[414]] [[415]] [[416]] [[417]] [[418]] [[419]] [[420]] [[421]] [[422]] [[423]] [[424]] [[425]] [[426]] [[427]] [[428]] [[429]] [[430]] [[431]] [[432]] [[433]] [[434]] [[435]] [[436]] [[437]] [[438]] [[439]] [[440]] [[441]] [[442]] [[443]] [[444]] [[445]] [[446]] [[447]] [[448]] [[449]] [[450]] [[451]] [[452]] [[453]] [[454]] [[455]] [[456]] [[457]] [[458]] [[459]] [[460]] [[461]] [[462]] [[463]] [[464]] [[465]] [[466]] [[467]] [[468]] [[469]] [[470]] [[471]] [[472]] [[473]] [[474]] [[475]] [[476]] === Etât di Mieç (477–1492) === ==== Alte Etât di Mieç ==== [[477]] [[478]] [[479]] [[480]] [[481]] [[482]] [[483]] [[484]] [[485]] [[486]] [[487]] [[488]] [[489]] [[490]] [[491]] [[492]] [[493]] [[494]] [[495]] [[496]] [[497]] [[498]] [[499]] [[500]] ===== [[Secul VI]] ===== [[501]] [[502]] [[503]] [[504]] [[505]] [[506]] [[507]] [[508]] [[509]] [[510]] [[511]] [[512]] [[513]] [[514]] [[515]] [[516]] [[517]] [[518]] [[519]] [[520]] [[521]] [[522]] [[523]] [[524]] [[525]] [[526]] [[527]] [[528]] [[529]] [[530]] [[531]] [[532]] [[533]] [[534]] [[535]] [[536]] [[537]] [[538]] [[539]] [[540]] [[541]] [[542]] [[543]] [[544]] [[545]] [[546]] [[547]] [[548]] [[549]] [[550]] [[551]] [[552]] [[553]] [[554]] [[555]] [[556]] [[557]] [[558]] [[559]] [[560]] [[561]] [[562]] [[563]] [[564]] [[565]] [[566]] [[567]] [[568]] [[569]] [[570]] [[571]] [[572]] [[573]] [[574]] [[575]] [[576]] [[577]] [[578]] [[579]] [[580]] [[581]] [[582]] [[583]] [[584]] [[585]] [[586]] [[587]] [[588]] [[589]] [[590]] [[591]] [[592]] [[593]] [[594]] [[595]] [[596]] [[597]] [[598]] [[599]] [[600]] ===== [[Secul VII]] ===== [[601]] [[602]] [[603]] [[604]] [[605]] [[606]] [[607]] [[608]] [[609]] [[610]] [[611]] [[612]] [[613]] [[614]] [[615]] [[616]] [[617]] [[618]] [[619]] [[620]] [[621]] [[622]] [[623]] [[624]] [[625]] [[626]] [[627]] [[628]] [[629]] [[630]] [[631]] [[632]] [[633]] [[634]] [[635]] [[636]] [[637]] [[638]] [[639]] [[640]] [[641]] [[642]] [[643]] [[644]] [[645]] [[646]] [[647]] [[648]] [[649]] [[650]] [[651]] [[652]] [[653]] [[654]] [[655]] [[656]] [[657]] [[658]] [[659]] [[660]] [[661]] [[662]] [[663]] [[664]] [[665]] [[666]] [[667]] [[668]] [[669]] [[670]] [[671]] [[672]] [[673]] [[674]] [[675]] [[676]] [[677]] [[678]] [[679]] [[680]] [[681]] [[682]] [[683]] [[684]] [[685]] [[686]] [[687]] [[688]] [[689]] [[690]] [[691]] [[692]] [[693]] [[694]] [[695]] [[696]] [[697]] [[698]] [[699]] [[700]] ===== [[Secul VIII]] ===== [[701]] [[702]] [[703]] [[704]] [[705]] [[706]] [[707]] [[708]] [[709]] [[710]] [[711]] [[712]] [[713]] [[714]] [[715]] [[716]] [[717]] [[718]] [[719]] [[720]] [[721]] [[722]] [[723]] [[724]] [[725]] [[726]] [[727]] [[728]] [[729]] [[730]] [[731]] [[732]] [[733]] [[734]] [[735]] [[736]] [[737]] [[738]] [[739]] [[740]] [[741]] [[742]] [[743]] [[744]] [[745]] [[746]] [[747]] [[748]] [[749]] [[750]] [[751]] [[752]] [[753]] [[754]] [[755]] [[756]] [[757]] [[758]] [[759]] [[760]] [[761]] [[762]] [[763]] [[764]] [[765]] [[766]] [[767]] [[768]] [[769]] [[770]] [[771]] [[772]] [[773]] [[774]] [[775]] [[776]] [[777]] [[778]] [[779]] [[780]] [[781]] [[782]] [[783]] [[784]] [[785]] [[786]] [[787]] [[788]] [[789]] [[790]] [[791]] [[792]] [[793]] [[794]] [[795]] [[796]] [[797]] [[798]] [[799]] [[800]] ===== [[Secul IX]] ===== [[801]] [[802]] [[803]] [[804]] [[805]] [[806]] [[807]] [[808]] [[809]] [[810]] [[811]] [[812]] [[813]] [[814]] [[815]] [[816]] [[817]] [[818]] [[819]] [[820]] [[821]] [[822]] [[823]] [[824]] [[825]] [[826]] [[827]] [[828]] [[829]] [[830]] [[831]] [[832]] [[833]] [[834]] [[835]] [[836]] [[837]] [[838]] [[839]] [[840]] [[841]] [[842]] [[843]] [[844]] [[845]] [[846]] [[847]] [[848]] [[849]] [[850]] [[851]] [[852]] [[853]] [[854]] [[855]] [[856]] [[857]] [[858]] [[859]] [[860]] [[861]] [[862]] [[863]] [[864]] [[865]] [[866]] [[867]] [[868]] [[869]] [[870]] [[871]] [[872]] [[873]] [[874]] [[875]] [[876]] [[877]] [[878]] [[879]] [[880]] [[881]] [[882]] [[883]] [[884]] [[885]] [[886]] [[887]] [[888]] [[889]] [[890]] [[891]] [[892]] [[893]] [[894]] [[895]] [[896]] [[897]] [[898]] [[899]] [[900]] ===== [[Secul X]] ===== [[901]] [[902]] [[903]] [[904]] [[905]] [[906]] [[907]] [[908]] [[909]] [[910]] [[911]] [[912]] [[913]] [[914]] [[915]] [[916]] [[917]] [[918]] [[919]] [[920]] [[921]] [[922]] [[923]] [[924]] [[925]] [[926]] [[927]] [[928]] [[929]] [[930]] [[931]] [[932]] [[933]] [[934]] [[935]] [[936]] [[937]] [[938]] [[939]] [[940]] [[941]] [[942]] [[943]] [[944]] [[945]] [[946]] [[947]] [[948]] [[949]] [[950]] [[951]] [[952]] [[953]] [[954]] [[955]] [[956]] [[957]] [[958]] [[959]] [[960]] [[961]] [[962]] [[963]] [[964]] [[965]] [[966]] [[967]] [[968]] [[969]] [[970]] [[971]] [[972]] [[973]] [[974]] [[975]] [[976]] [[977]] [[978]] [[979]] [[980]] [[981]] [[982]] [[983]] [[984]] [[985]] [[986]] [[987]] [[988]] [[989]] [[990]] [[991]] [[992]] [[993]] [[994]] [[995]] [[996]] [[997]] [[998]] [[999]] [[1000]] ==== Basse Etât di Mieç ==== ''Viôt ancje [[Basse etât di mieç]]'' ===== [[Secul XI]] ===== [[1001]] [[1002]] [[1003]] [[1004]] [[1005]] [[1006]] [[1007]] [[1008]] [[1009]] [[1010]] [[1011]] [[1012]] [[1013]] [[1014]] [[1015]] [[1016]] [[1017]] [[1018]] [[1019]] [[1020]] [[1021]] [[1022]] [[1023]] [[1024]] [[1025]] [[1026]] [[1027]] [[1028]] [[1029]] [[1030]] [[1031]] [[1032]] [[1033]] [[1034]] [[1035]] [[1036]] [[1037]] [[1038]] [[1039]] [[1040]] [[1041]] [[1042]] [[1043]] [[1044]] [[1045]] [[1046]] [[1047]] [[1048]] [[1049]] [[1050]] [[1051]] [[1052]] [[1053]] [[1054]] [[1055]] [[1056]] [[1057]] [[1058]] [[1059]] [[1060]] [[1061]] [[1062]] [[1063]] [[1064]] [[1065]] [[1066]] [[1067]] [[1068]] [[1069]] [[1070]] [[1071]] [[1072]] [[1073]] [[1074]] [[1075]] [[1076]] [[1077]] [[1078]] [[1079]] [[1080]] [[1081]] [[1082]] [[1083]] [[1084]] [[1085]] [[1086]] [[1087]] [[1088]] [[1089]] [[1090]] [[1091]] [[1092]] [[1093]] [[1094]] [[1095]] [[1096]] [[1097]] [[1098]] [[1099]] [[1100]] ===== [[Secul XII]] ===== [[1101]] [[1102]] [[1103]] [[1104]] [[1105]] [[1106]] [[1107]] [[1108]] [[1109]] [[1110]] [[1111]] [[1112]] [[1113]] [[1114]] [[1115]] [[1116]] [[1117]] [[1118]] [[1119]] [[1120]] [[1121]] [[1122]] [[1123]] [[1124]] [[1125]] [[1126]] [[1127]] [[1128]] [[1129]] [[1130]] [[1131]] [[1132]] [[1133]] [[1134]] [[1135]] [[1136]] [[1137]] [[1138]] [[1139]] [[1140]] [[1141]] [[1142]] [[1143]] [[1144]] [[1145]] [[1146]] [[1147]] [[1148]] [[1149]] [[1150]] [[1151]] [[1152]] [[1153]] [[1154]] [[1155]] [[1156]] [[1157]] [[1158]] [[1159]] [[1160]] [[1161]] [[1162]] [[1163]] [[1164]] [[1165]] [[1166]] [[1167]] [[1168]] [[1169]] [[1170]] [[1171]] [[1172]] [[1173]] [[1174]] [[1175]] [[1176]] [[1177]] [[1178]] [[1179]] [[1180]] [[1181]] [[1182]] [[1183]] [[1184]] [[1185]] [[1186]] [[1187]] [[1188]] [[1189]] [[1190]] [[1191]] [[1192]] [[1193]] [[1194]] [[1195]] [[1196]] [[1197]] [[1198]] [[1199]] [[1200]] ===== [[Secul XIII]] ===== [[1201]] [[1202]] [[1203]] [[1204]] [[1205]] [[1206]] [[1207]] [[1208]] [[1209]] [[1210]] [[1211]] [[1212]] [[1213]] [[1214]] [[1215]] [[1216]] [[1217]] [[1218]] [[1219]] [[1220]] [[1221]] [[1222]] [[1223]] [[1224]] [[1225]] [[1226]] [[1227]] [[1228]] [[1229]] [[1230]] [[1231]] [[1232]] [[1233]] [[1234]] [[1235]] [[1236]] [[1237]] [[1238]] [[1239]] [[1240]] [[1241]] [[1242]] [[1243]] [[1244]] [[1245]] [[1246]] [[1247]] [[1248]] [[1249]] [[1250]] [[1251]] [[1252]] [[1253]] [[1254]] [[1255]] [[1256]] [[1257]] [[1258]] [[1259]] [[1260]] [[1261]] [[1262]] [[1263]] [[1264]] [[1265]] [[1266]] [[1267]] [[1268]] [[1269]] [[1270]] [[1271]] [[1272]] [[1273]] [[1274]] [[1275]] [[1276]] [[1277]] [[1278]] [[1279]] [[1280]] [[1281]] [[1282]] [[1283]] [[1284]] [[1285]] [[1286]] [[1287]] [[1288]] [[1289]] [[1290]] [[1291]] [[1292]] [[1293]] [[1294]] [[1295]] [[1296]] [[1297]] [[1298]] [[1299]] [[1300]] ===== [[Secul XIV]] ===== [[1301]] [[1302]] [[1303]] [[1304]] [[1305]] [[1306]] [[1307]] [[1308]] [[1309]] [[1310]] [[1311]] [[1312]] [[1313]] [[1314]] [[1315]] [[1316]] [[1317]] [[1318]] [[1319]] [[1320]] [[1321]] [[1322]] [[1323]] [[1324]] [[1325]] [[1326]] [[1327]] [[1328]] [[1329]] [[1330]] [[1331]] [[1332]] [[1333]] [[1334]] [[1335]] [[1336]] [[1337]] [[1338]] [[1339]] [[1340]] [[1341]] [[1342]] [[1343]] [[1344]] [[1345]] [[1346]] [[1347]] [[1348]] [[1349]] [[1350]] [[1351]] [[1352]] [[1353]] [[1354]] [[1355]] [[1356]] [[1357]] [[1358]] [[1359]] [[1360]] [[1361]] [[1362]] [[1363]] [[1364]] [[1365]] [[1366]] [[1367]] [[1368]] [[1369]] [[1370]] [[1371]] [[1372]] [[1373]] [[1374]] [[1375]] [[1376]] [[1377]] [[1378]] [[1379]] [[1380]] [[1381]] [[1382]] [[1383]] [[1384]] [[1385]] [[1386]] [[1387]] [[1388]] [[1389]] [[1390]] [[1391]] [[1392]] [[1393]] [[1394]] [[1395]] [[1396]] [[1397]] [[1398]] [[1399]] [[1400]] ===== [[Secul XV]] ===== [[1401]] [[1402]] [[1403]] [[1404]] [[1405]] [[1406]] [[1407]] [[1408]] [[1409]] [[1410]] [[1411]] [[1412]] [[1413]] [[1414]] [[1415]] [[1416]] [[1417]] [[1418]] [[1419]] [[1420]] [[1421]] [[1422]] [[1423]] [[1424]] [[1425]] [[1426]] [[1427]] [[1428]] [[1429]] [[1430]] [[1431]] [[1432]] [[1433]] [[1434]] [[1435]] [[1436]] [[1437]] [[1438]] [[1439]] [[1440]] [[1441]] [[1442]] [[1443]] [[1444]] [[1445]] [[1446]] [[1447]] [[1448]] [[1449]] [[1450]] [[1451]] [[1452]] [[1453]] [[1454]] [[1455]] [[1456]] [[1457]] [[1458]] [[1459]] [[1460]] [[1461]] [[1462]] [[1463]] [[1464]] [[1465]] [[1466]] [[1467]] [[1468]] [[1469]] [[1470]] [[1471]] [[1472]] [[1473]] [[1474]] [[1475]] [[1476]] [[1477]] [[1478]] [[1479]] [[1480]] [[1481]] [[1482]] [[1483]] [[1484]] [[1485]] [[1486]] [[1487]] [[1488]] [[1489]] [[1490]] [[1491]] [[1492]] === Etât moderne === [[1493]] [[1494]] [[1495]] [[1496]] [[1497]] [[1498]] [[1499]] [[1500]] ==== [[Secul XVI]] ==== [[1501]] [[1502]] [[1503]] [[1504]] [[1505]] [[1506]] [[1507]] [[1508]] [[1509]] [[1510]] [[1511]] [[1512]] [[1513]] [[1514]] [[1515]] [[1516]] [[1517]] [[1518]] [[1519]] [[1520]] [[1521]] [[1522]] [[1523]] [[1524]] [[1525]] [[1526]] [[1527]] [[1528]] [[1529]] [[1530]] [[1531]] [[1532]] [[1533]] [[1534]] [[1535]] [[1536]] [[1537]] [[1538]] [[1539]] [[1540]] [[1541]] [[1542]] [[1543]] [[1544]] [[1545]] [[1546]] [[1547]] [[1548]] [[1549]] [[1550]] [[1551]] [[1552]] [[1553]] [[1554]] [[1555]] [[1556]] [[1557]] [[1558]] [[1559]] [[1560]] [[1561]] [[1562]] [[1563]] [[1564]] [[1565]] [[1566]] [[1567]] [[1568]] [[1569]] [[1570]] [[1571]] [[1572]] [[1573]] [[1574]] [[1575]] [[1576]] [[1577]] [[1578]] [[1579]] [[1580]] [[1581]] [[1582]] [[1583]] [[1584]] [[1585]] [[1586]] [[1587]] [[1588]] [[1589]] [[1590]] [[1591]] [[1592]] [[1593]] [[1594]] [[1595]] [[1596]] [[1597]] [[1598]] [[1599]] [[1600]] ==== [[Secul XVII]] ==== [[1601]] [[1602]] [[1603]] [[1604]] [[1605]] [[1606]] [[1607]] [[1608]] [[1609]] [[1610]] [[1611]] [[1612]] [[1613]] [[1614]] [[1615]] [[1616]] [[1617]] [[1618]] [[1619]] [[1620]] [[1621]] [[1622]] [[1623]] [[1624]] [[1625]] [[1626]] [[1627]] [[1628]] [[1629]] [[1630]] [[1631]] [[1632]] [[1633]] [[1634]] [[1635]] [[1636]] [[1637]] [[1638]] [[1639]] [[1640]] [[1641]] [[1642]] [[1643]] [[1644]] [[1645]] [[1646]] [[1647]] [[1648]] [[1649]] [[1650]] [[1651]] [[1652]] [[1653]] [[1654]] [[1655]] [[1656]] [[1657]] [[1658]] [[1659]] [[1660]] [[1661]] [[1662]] [[1663]] [[1664]] [[1665]] [[1666]] [[1667]] [[1668]] [[1669]] [[1670]] [[1671]] [[1672]] [[1673]] [[1674]] [[1675]] [[1676]] [[1677]] [[1678]] [[1679]] [[1680]] [[1681]] [[1682]] [[1683]] [[1684]] [[1685]] [[1686]] [[1687]] [[1688]] [[1689]] [[1690]] [[1691]] [[1692]] [[1693]] [[1694]] [[1695]] [[1696]] [[1697]] [[1698]] [[1699]] [[1700]] ==== [[Secul XVIII]] ==== [[1701]] [[1702]] [[1703]] [[1704]] [[1705]] [[1706]] [[1707]] [[1708]] [[1709]] [[1710]] [[1711]] [[1712]] [[1713]] [[1714]] [[1715]] [[1716]] [[1717]] [[1718]] [[1719]] [[1720]] [[1721]] [[1722]] [[1723]] [[1724]] [[1725]] [[1726]] [[1727]] [[1728]] [[1729]] [[1730]] [[1731]] [[1732]] [[1733]] [[1734]] [[1735]] [[1736]] [[1737]] [[1738]] [[1739]] [[1740]] [[1741]] [[1742]] [[1743]] [[1744]] [[1745]] [[1746]] [[1747]] [[1748]] [[1749]] [[1750]] [[1751]] [[1752]] [[1753]] [[1754]] [[1755]] [[1756]] [[1757]] [[1758]] [[1759]] [[1760]] [[1761]] [[1762]] [[1763]] [[1764]] [[1765]] [[1766]] [[1767]] [[1768]] [[1769]] [[1770]] [[1771]] [[1772]] [[1773]] [[1774]] [[1775]] [[1776]] [[1777]] [[1778]] [[1779]] [[1780]] [[1781]] [[1782]] [[1783]] [[1784]] [[1785]] [[1786]] [[1787]] [[1788]] === Etât contemporanie === [[1789]] [[1790]] [[1791]] [[1792]] [[1793]] [[1794]] [[1795]] [[1796]] [[1797]] [[1798]] [[1799]] [[1800]] ==== [[Secul XIX]] ==== [[1801]] [[1802]] [[1803]] [[1804]] [[1805]] [[1806]] [[1807]] [[1808]] [[1809]] [[1810]] [[1811]] [[1812]] [[1813]] [[1814]] [[1815]] [[1816]] [[1817]] [[1818]] [[1819]] [[1820]] [[1821]] [[1822]] [[1823]] [[1824]] [[1825]] [[1826]] [[1827]] [[1828]] [[1829]] [[1830]] [[1831]] [[1832]] [[1833]] [[1834]] [[1835]] [[1836]] [[1837]] [[1838]] [[1839]] [[1840]] [[1841]] [[1842]] [[1843]] [[1844]] [[1845]] [[1846]] [[1847]] [[1848]] [[1849]] [[1850]] [[1851]] [[1852]] [[1853]] [[1854]] [[1855]] [[1856]] [[1857]] [[1858]] [[1859]] [[1860]] [[1861]] [[1862]] [[1863]] [[1864]] [[1865]] [[1866]] [[1867]] [[1868]] [[1869]] [[1870]] [[1871]] [[1872]] [[1873]] [[1874]] [[1875]] [[1876]] [[1877]] [[1878]] [[1879]] [[1880]] [[1881]] [[1882]] [[1883]] [[1884]] [[1885]] [[1886]] [[1887]] [[1888]] [[1889]] [[1890]] [[1891]] [[1892]] [[1893]] [[1894]] [[1895]] [[1896]] [[1897]] [[1898]] [[1899]] [[1900]] ==== [[Secul XX]] ==== [[1901]] [[1902]] [[1903]] [[1904]] [[1905]] [[1906]] [[1907]] [[1908]] [[1909]] [[1910]] [[1911]] [[1912]] [[1913]] [[1914]] [[1915]] [[1916]] [[1917]] [[1918]] [[1919]] [[1920]] [[1921]] [[1922]] [[1923]] [[1924]] [[1925]] [[1926]] [[1927]] [[1928]] [[1929]] [[1930]] [[1931]] [[1932]] [[1933]] [[1934]] [[1935]] [[1936]] [[1937]] [[1938]] [[1939]] [[1940]] [[1941]] [[1942]] [[1943]] [[1944]] [[1945]] [[1946]] [[1947]] [[1948]] [[1949]] [[1950]] [[1951]] [[1952]] [[1953]] [[1954]] [[1955]] [[1956]] [[1957]] [[1958]] [[1959]] [[1960]] [[1961]] [[1962]] [[1963]] [[1964]] [[1965]] [[1966]] [[1967]] [[1968]] [[1969]] [[1970]] [[1971]] [[1972]] [[1973]] [[1974]] [[1975]] [[1976]] [[1977]] [[1978]] [[1979]] [[1980]] [[1981]] [[1982]] [[1983]] [[1984]] [[1985]] [[1986]] [[1987]] [[1988]] [[1989]] [[1990]] [[1991]] [[1992]] [[1993]] [[1994]] [[1995]] [[1996]] [[1997]] [[1998]] [[1999]] [[2000]] ==== [[Secul XXI]] ==== [[2001]] [[2002]] [[2003]] [[2004]] [[2005]] [[2006]] [[2007]] [[2008]] [[2009]] [[2010]] [[2011]] [[2012]] [[2013]] [[2014]] [[2015]] [[2016]] [[2017]] [[2018]] [[2019]] [[2020]] [[2021]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] == Futûr == === Secul XXI === [[2025]] [[2026]] [[2027]] [[2028]] [[2029]] [[2030]] [[2031]] [[2032]] [[2033]] [[2034]] [[2035]] [[2036]] [[2037]] [[2038]] [[2039]] [[2040]] [[2041]] [[2042]] [[2043]] [[2044]] [[2045]] [[2046]] [[2047]] [[2048]] [[2049]] [[2050]] [[2051]] [[2052]] [[2053]] [[2054]] [[2055]] [[2056]] [[2057]] [[2058]] [[2059]] [[2060]] [[2061]] [[2062]] [[2063]] [[2064]] [[2065]] [[2066]] [[2067]] [[2068]] [[2069]] [[2070]] [[2071]] [[2072]] [[2073]] [[2074]] [[2075]] [[2076]] [[2077]] [[2078]] [[2079]] [[2080]] [[2081]] [[2082]] [[2083]] [[2084]] [[2085]] [[2086]] [[2087]] [[2088]] [[2089]] [[2090]] [[2091]] [[2092]] [[2093]] [[2094]] [[2095]] [[2096]] [[2097]] [[2098]] [[2099]] [[2100]] === Secul XXII === [[2101]] [[2102]] [[2103]] [[2104]] [[2105]] [[2106]] [[2107]] [[2108]] [[2109]] [[2110]] [[2111]] [[2112]] [[2113]] [[2114]] [[2115]] [[2116]] [[2117]] [[2118]] [[2119]] [[2120]] [[2121]] [[2122]] [[2123]] [[2124]] [[2125]] [[2126]] [[2127]] [[2128]] [[2129]] [[2130]] [[2131]] [[2132]] [[2133]] [[2134]] [[2135]] [[2136]] [[2137]] [[2138]] [[2139]] [[2140]] [[2141]] [[2142]] [[2143]] [[2144]] [[2145]] [[2146]] [[2147]] [[2148]] [[2149]] [[2150]] [[2151]] [[2152]] [[2153]] [[2154]] [[2155]] [[2156]] [[2157]] [[2158]] [[2159]] [[2160]] [[2161]] [[2162]] [[2163]] [[2164]] [[2165]] [[2166]] [[2167]] [[2168]] [[2169]] [[2170]] [[2171]] [[2172]] [[2173]] [[2174]] [[2175]] [[2176]] [[2177]] [[2178]] [[2179]] [[2180]] [[2181]] [[2182]] [[2183]] [[2184]] [[2185]] [[2186]] [[2187]] [[2188]] [[2189]] [[2190]] [[2191]] [[2192]] [[2193]] [[2194]] [[2195]] [[2196]] [[2197]] [[2198]] [[2199]] [[2200]] === Secul XXIII === [[2201]] [[2202]] [[2203]] [[2204]] [[2205]] [[2206]] [[2207]] [[2208]] [[2209]] [[2210]] [[2211]] [[2212]] [[2213]] [[2214]] [[2215]] [[2216]] [[2217]] [[2218]] [[2219]] [[2220]] == Vôs leadis== *[[Model par an]] *[[Storie secul par secul]] [[Categorie:Storie]] mopm3qajkndi1jyvhqo1xdyyo9stfif 188935 188934 2026-09-24T13:29:12Z Santefoscje73 11500 /* Alte Etât di Mieç */ 188935 wikitext text/x-wiki == Etâts Gjieologjichis == === Milions di agns prime di Crist === [[4.600.000.000]] - [[3.800.000.000]] - [[2.500.000.000]] - [[560.000.000]] - [[510.000.000]] - [[438.000.000]] - [[408.000.000]] - [[360.000.000]] - [[286.000.000]] - [[248.000.000]] - [[213.000.000]] - [[144.000.000]] - [[65.000.000]] === Miârs di agns prime di Crist === [[1.000.000]] - [[500.000]] - [[100.000]] - [[10.000]] --------- ([[Calendari]] de etât [[cristiane]]); == [[Prin di Crist]] == === 2000 p.d.C. - 1000 p.d.C.=== [[2000 p.d.C.]] [[1999 p.d.C.]] [[1998 p.d.C.]] [[1997 p.d.C.]] [[1996 p.d.C.]] [[1995 p.d.C.]] [[1994 p.d.C.]] [[1993 p.d.C.]] [[1992 p.d.C.]] [[1991 p.d.C.]] [[1990 p.d.C.]] [[1989 p.d.C.]] [[1988 p.d.C.]] [[1987 p.d.C.]] [[1986 p.d.C.]] [[1985 p.d.C.]] [[1984 p.d.C.]] [[1983 p.d.C.]] [[1982 p.d.C.]] [[1981 p.d.C.]] [[1980 p.d.C.]] [[1979 p.d.C.]] [[1978 p.d.C.]] [[1977 p.d.C.]] [[1976 p.d.C.]] [[1975 p.d.C.]] [[1974 p.d.C.]] [[1973 p.d.C.]] [[1972 p.d.C.]] [[1971 p.d.C.]] [[1970 p.d.C.]] [[1969 p.d.C.]] [[1968 p.d.C.]] [[1967 p.d.C.]] [[1966 p.d.C.]] [[1965 p.d.C.]] [[1964 p.d.C.]] [[1963 p.d.C.]] [[1962 p.d.C.]] [[1961 p.d.C.]] [[1960 p.d.C.]] [[1959 p.d.C.]] [[1958 p.d.C.]] [[1957 p.d.C.]] [[1956 p.d.C.]] [[1955 p.d.C.]] [[1954 p.d.C.]] [[1953 p.d.C.]] [[1952 p.d.C.]] [[1951 p.d.C.]] [[1950 p.d.C.]] [[1949 p.d.C.]] [[1948 p.d.C.]] [[1947 p.d.C.]] [[1946 p.d.C.]] [[1945 p.d.C.]] [[1944 p.d.C.]] [[1943 p.d.C.]] [[1942 p.d.C.]] [[1941 p.d.C.]] [[1940 p.d.C.]] [[1939 p.d.C.]] [[1938 p.d.C.]] [[1937 p.d.C.]] [[1936 p.d.C.]] [[1935 p.d.C.]] [[1934 p.d.C.]] [[1933 p.d.C.]] [[1932 p.d.C.]] [[1931 p.d.C.]] [[1930 p.d.C.]] [[1929 p.d.C.]] [[1928 p.d.C.]] [[1927 p.d.C.]] [[1926 p.d.C.]] [[1925 p.d.C.]] [[1924 p.d.C.]] [[1923 p.d.C.]] [[1922 p.d.C.]] [[1921 p.d.C.]] [[1920 p.d.C.]] [[1919 p.d.C.]] [[1918 p.d.C.]] [[1917 p.d.C.]] [[1916 p.d.C.]] [[1915 p.d.C.]] [[1914 p.d.C.]] [[1913 p.d.C.]] [[1912 p.d.C.]] [[1911 p.d.C.]] [[1910 p.d.C.]] [[1909 p.d.C.]] [[1908 p.d.C.]] [[1907 p.d.C.]] [[1906 p.d.C.]] [[1905 p.d.C.]] [[1904 p.d.C.]] [[1903 p.d.C.]] [[1902 p.d.C.]] [[1901 p.d.C.]] [[1900 p.d.C.]] [[1899 p.d.C.]] [[1898 p.d.C.]] [[1897 p.d.C.]] [[1896 p.d.C.]] [[1895 p.d.C.]] [[1894 p.d.C.]] [[1893 p.d.C.]] [[1892 p.d.C.]] [[1891 p.d.C.]] [[1890 p.d.C.]] [[1889 p.d.C.]] [[1888 p.d.C.]] [[1887 p.d.C.]] [[1886 p.d.C.]] [[1885 p.d.C.]] [[1884 p.d.C.]] [[1883 p.d.C.]] [[1882 p.d.C.]] [[1881 p.d.C.]] [[1880 p.d.C.]] [[1879 p.d.C.]] [[1878 p.d.C.]] [[1877 p.d.C.]] [[1876 p.d.C.]] [[1875 p.d.C.]] [[1874 p.d.C.]] [[1873 p.d.C.]] [[1872 p.d.C.]] [[1871 p.d.C.]] [[1870 p.d.C.]] [[1869 p.d.C.]] [[1868 p.d.C.]] [[1867 p.d.C.]] [[1866 p.d.C.]] [[1865 p.d.C.]] [[1864 p.d.C.]] [[1863 p.d.C.]] [[1862 p.d.C.]] [[1861 p.d.C.]] [[1860 p.d.C.]] [[1859 p.d.C.]] [[1858 p.d.C.]] [[1857 p.d.C.]] [[1856 p.d.C.]] [[1855 p.d.C.]] [[1854 p.d.C.]] [[1853 p.d.C.]] [[1852 p.d.C.]] [[1851 p.d.C.]] [[1850 p.d.C.]] [[1849 p.d.C.]] [[1848 p.d.C.]] [[1847 p.d.C.]] [[1846 p.d.C.]] [[1845 p.d.C.]] [[1844 p.d.C.]] [[1843 p.d.C.]] [[1842 p.d.C.]] [[1841 p.d.C.]] [[1840 p.d.C.]] [[1839 p.d.C.]] [[1838 p.d.C.]] [[1837 p.d.C.]] [[1836 p.d.C.]] [[1835 p.d.C.]] [[1834 p.d.C.]] [[1833 p.d.C.]] [[1832 p.d.C.]] [[1831 p.d.C.]] [[1830 p.d.C.]] [[1829 p.d.C.]] [[1828 p.d.C.]] [[1827 p.d.C.]] [[1826 p.d.C.]] [[1825 p.d.C.]] [[1824 p.d.C.]] [[1823 p.d.C.]] [[1822 p.d.C.]] [[1821 p.d.C.]] [[1820 p.d.C.]] [[1819 p.d.C.]] [[1818 p.d.C.]] [[1817 p.d.C.]] [[1816 p.d.C.]] [[1815 p.d.C.]] [[1814 p.d.C.]] [[1813 p.d.C.]] [[1812 p.d.C.]] [[1811 p.d.C.]] [[1810 p.d.C.]] [[1809 p.d.C.]] [[1808 p.d.C.]] [[1807 p.d.C.]] [[1806 p.d.C.]] [[1805 p.d.C.]] [[1804 p.d.C.]] [[1803 p.d.C.]] [[1802 p.d.C.]] [[1801 p.d.C.]] [[1800 p.d.C.]] [[1799 p.d.C.]] [[1798 p.d.C.]] [[1797 p.d.C.]] [[1796 p.d.C.]] [[1795 p.d.C.]] [[1794 p.d.C.]] [[1793 p.d.C.]] [[1792 p.d.C.]] [[1791 p.d.C.]] [[1790 p.d.C.]] [[1789 p.d.C.]] [[1788 p.d.C.]] [[1787 p.d.C.]] [[1786 p.d.C.]] [[1785 p.d.C.]] [[1784 p.d.C.]] [[1783 p.d.C.]] [[1782 p.d.C.]] [[1781 p.d.C.]] [[1780 p.d.C.]] [[1779 p.d.C.]] [[1778 p.d.C.]] [[1777 p.d.C.]] [[1776 p.d.C.]] [[1775 p.d.C.]] [[1774 p.d.C.]] [[1773 p.d.C.]] [[1772 p.d.C.]] [[1771 p.d.C.]] [[1770 p.d.C.]] [[1769 p.d.C.]] [[1768 p.d.C.]] [[1767 p.d.C.]] [[1766 p.d.C.]] [[1765 p.d.C.]] [[1764 p.d.C.]] [[1763 p.d.C.]] [[1762 p.d.C.]] [[1761 p.d.C.]] [[1760 p.d.C.]] [[1759 p.d.C.]] [[1758 p.d.C.]] [[1757 p.d.C.]] [[1756 p.d.C.]] [[1755 p.d.C.]] [[1754 p.d.C.]] [[1753 p.d.C.]] [[1752 p.d.C.]] [[1751 p.d.C.]] [[1750 p.d.C.]] [[1749 p.d.C.]] [[1748 p.d.C.]] [[1747 p.d.C.]] [[1746 p.d.C.]] [[1745 p.d.C.]] [[1744 p.d.C.]] [[1743 p.d.C.]] [[1742 p.d.C.]] [[1741 p.d.C.]] [[1740 p.d.C.]] [[1739 p.d.C.]] [[1738 p.d.C.]] [[1737 p.d.C.]] [[1736 p.d.C.]] [[1735 p.d.C.]] [[1734 p.d.C.]] [[1733 p.d.C.]] [[1732 p.d.C.]] [[1731 p.d.C.]] [[1730 p.d.C.]] [[1729 p.d.C.]] [[1728 p.d.C.]] [[1727 p.d.C.]] [[1726 p.d.C.]] [[1725 p.d.C.]] [[1724 p.d.C.]] [[1723 p.d.C.]] [[1722 p.d.C.]] [[1721 p.d.C.]] [[1720 p.d.C.]] [[1719 p.d.C.]] [[1718 p.d.C.]] [[1717 p.d.C.]] [[1716 p.d.C.]] [[1715 p.d.C.]] [[1714 p.d.C.]] [[1713 p.d.C.]] [[1712 p.d.C.]] [[1711 p.d.C.]] [[1710 p.d.C.]] [[1709 p.d.C.]] [[1708 p.d.C.]] [[1707 p.d.C.]] [[1706 p.d.C.]] [[1705 p.d.C.]] [[1704 p.d.C.]] [[1703 p.d.C.]] [[1702 p.d.C.]] [[1701 p.d.C.]] [[1700 p.d.C.]] [[1699 p.d.C.]] [[1698 p.d.C.]] [[1697 p.d.C.]] [[1696 p.d.C.]] [[1695 p.d.C.]] [[1694 p.d.C.]] [[1693 p.d.C.]] [[1692 p.d.C.]] [[1691 p.d.C.]] [[1690 p.d.C.]] [[1689 p.d.C.]] [[1688 p.d.C.]] [[1687 p.d.C.]] [[1686 p.d.C.]] [[1685 p.d.C.]] [[1684 p.d.C.]] [[1683 p.d.C.]] [[1682 p.d.C.]] [[1681 p.d.C.]] [[1680 p.d.C.]] [[1679 p.d.C.]] [[1678 p.d.C.]] [[1677 p.d.C.]] [[1676 p.d.C.]] [[1675 p.d.C.]] [[1674 p.d.C.]] [[1673 p.d.C.]] [[1672 p.d.C.]] [[1671 p.d.C.]] [[1670 p.d.C.]] [[1669 p.d.C.]] [[1668 p.d.C.]] [[1667 p.d.C.]] [[1666 p.d.C.]] [[1665 p.d.C.]] [[1664 p.d.C.]] [[1663 p.d.C.]] [[1662 p.d.C.]] [[1661 p.d.C.]] [[1660 p.d.C.]] [[1659 p.d.C.]] [[1658 p.d.C.]] [[1657 p.d.C.]] [[1656 p.d.C.]] [[1655 p.d.C.]] [[1654 p.d.C.]] [[1653 p.d.C.]] [[1652 p.d.C.]] [[1651 p.d.C.]] [[1650 p.d.C.]] [[1649 p.d.C.]] [[1648 p.d.C.]] [[1647 p.d.C.]] [[1646 p.d.C.]] [[1645 p.d.C.]] [[1644 p.d.C.]] [[1643 p.d.C.]] [[1642 p.d.C.]] [[1641 p.d.C.]] [[1640 p.d.C.]] [[1639 p.d.C.]] [[1638 p.d.C.]] [[1637 p.d.C.]] [[1636 p.d.C.]] [[1635 p.d.C.]] [[1634 p.d.C.]] [[1633 p.d.C.]] [[1632 p.d.C.]] [[1631 p.d.C.]] [[1630 p.d.C.]] [[1629 p.d.C.]] [[1628 p.d.C.]] [[1627 p.d.C.]] [[1626 p.d.C.]] [[1625 p.d.C.]] [[1624 p.d.C.]] [[1623 p.d.C.]] [[1622 p.d.C.]] [[1621 p.d.C.]] [[1620 p.d.C.]] [[1619 p.d.C.]] [[1618 p.d.C.]] [[1617 p.d.C.]] [[1616 p.d.C.]] [[1615 p.d.C.]] [[1614 p.d.C.]] [[1613 p.d.C.]] [[1612 p.d.C.]] [[1611 p.d.C.]] [[1610 p.d.C.]] [[1609 p.d.C.]] [[1608 p.d.C.]] [[1607 p.d.C.]] [[1606 p.d.C.]] [[1605 p.d.C.]] [[1604 p.d.C.]] [[1603 p.d.C.]] [[1602 p.d.C.]] [[1601 p.d.C.]] [[1600 p.d.C.]] [[1599 p.d.C.]] [[1598 p.d.C.]] [[1597 p.d.C.]] [[1596 p.d.C.]] [[1595 p.d.C.]] [[1594 p.d.C.]] [[1593 p.d.C.]] [[1592 p.d.C.]] [[1591 p.d.C.]] [[1590 p.d.C.]] [[1589 p.d.C.]] [[1588 p.d.C.]] [[1587 p.d.C.]] [[1586 p.d.C.]] [[1585 p.d.C.]] [[1584 p.d.C.]] [[1583 p.d.C.]] [[1582 p.d.C.]] [[1581 p.d.C.]] [[1580 p.d.C.]] [[1579 p.d.C.]] [[1578 p.d.C.]] [[1577 p.d.C.]] [[1576 p.d.C.]] [[1575 p.d.C.]] [[1574 p.d.C.]] [[1573 p.d.C.]] [[1572 p.d.C.]] [[1571 p.d.C.]] [[1570 p.d.C.]] [[1569 p.d.C.]] [[1568 p.d.C.]] [[1567 p.d.C.]] [[1566 p.d.C.]] [[1565 p.d.C.]] [[1564 p.d.C.]] [[1563 p.d.C.]] [[1562 p.d.C.]] [[1561 p.d.C.]] [[1560 p.d.C.]] [[1559 p.d.C.]] [[1558 p.d.C.]] [[1557 p.d.C.]] [[1556 p.d.C.]] [[1555 p.d.C.]] [[1554 p.d.C.]] [[1553 p.d.C.]] [[1552 p.d.C.]] [[1551 p.d.C.]] [[1550 p.d.C.]] [[1549 p.d.C.]] [[1548 p.d.C.]] [[1547 p.d.C.]] [[1546 p.d.C.]] [[1545 p.d.C.]] [[1544 p.d.C.]] [[1543 p.d.C.]] [[1542 p.d.C.]] [[1541 p.d.C.]] [[1540 p.d.C.]] [[1539 p.d.C.]] [[1538 p.d.C.]] [[1537 p.d.C.]] [[1536 p.d.C.]] [[1535 p.d.C.]] [[1534 p.d.C.]] [[1533 p.d.C.]] [[1532 p.d.C.]] [[1531 p.d.C.]] [[1530 p.d.C.]] [[1529 p.d.C.]] [[1528 p.d.C.]] [[1527 p.d.C.]] [[1526 p.d.C.]] [[1525 p.d.C.]] [[1524 p.d.C.]] [[1523 p.d.C.]] [[1522 p.d.C.]] [[1521 p.d.C.]] [[1520 p.d.C.]] [[1519 p.d.C.]] [[1518 p.d.C.]] [[1517 p.d.C.]] [[1516 p.d.C.]] [[1515 p.d.C.]] [[1514 p.d.C.]] [[1513 p.d.C.]] [[1512 p.d.C.]] [[1511 p.d.C.]] [[1510 p.d.C.]] [[1509 p.d.C.]] [[1508 p.d.C.]] [[1507 p.d.C.]] [[1506 p.d.C.]] [[1505 p.d.C.]] [[1504 p.d.C.]] [[1503 p.d.C.]] [[1502 p.d.C.]] [[1501 p.d.C.]] [[1500 p.d.C.]] [[1499 p.d.C.]] [[1498 p.d.C.]] [[1497 p.d.C.]] [[1496 p.d.C.]] [[1495 p.d.C.]] [[1494 p.d.C.]] [[1493 p.d.C.]] [[1492 p.d.C.]] [[1491 p.d.C.]] [[1490 p.d.C.]] [[1489 p.d.C.]] [[1488 p.d.C.]] [[1487 p.d.C.]] [[1486 p.d.C.]] [[1485 p.d.C.]] [[1484 p.d.C.]] [[1483 p.d.C.]] [[1482 p.d.C.]] [[1481 p.d.C.]] [[1480 p.d.C.]] [[1479 p.d.C.]] [[1478 p.d.C.]] [[1477 p.d.C.]] [[1476 p.d.C.]] [[1475 p.d.C.]] [[1474 p.d.C.]] [[1473 p.d.C.]] [[1472 p.d.C.]] [[1471 p.d.C.]] [[1470 p.d.C.]] [[1469 p.d.C.]] [[1468 p.d.C.]] [[1467 p.d.C.]] [[1466 p.d.C.]] [[1465 p.d.C.]] [[1464 p.d.C.]] [[1463 p.d.C.]] [[1462 p.d.C.]] [[1461 p.d.C.]] [[1460 p.d.C.]] [[1459 p.d.C.]] [[1458 p.d.C.]] [[1457 p.d.C.]] [[1456 p.d.C.]] [[1455 p.d.C.]] [[1454 p.d.C.]] [[1453 p.d.C.]] [[1452 p.d.C.]] [[1451 p.d.C.]] [[1450 p.d.C.]] [[1449 p.d.C.]] [[1448 p.d.C.]] [[1447 p.d.C.]] [[1446 p.d.C.]] [[1445 p.d.C.]] [[1444 p.d.C.]] [[1443 p.d.C.]] [[1442 p.d.C.]] [[1441 p.d.C.]] [[1440 p.d.C.]] [[1439 p.d.C.]] [[1438 p.d.C.]] [[1437 p.d.C.]] [[1436 p.d.C.]] [[1435 p.d.C.]] [[1434 p.d.C.]] [[1433 p.d.C.]] [[1432 p.d.C.]] [[1431 p.d.C.]] [[1430 p.d.C.]] [[1429 p.d.C.]] [[1428 p.d.C.]] [[1427 p.d.C.]] [[1426 p.d.C.]] [[1425 p.d.C.]] [[1424 p.d.C.]] [[1423 p.d.C.]] [[1422 p.d.C.]] [[1421 p.d.C.]] [[1420 p.d.C.]] [[1419 p.d.C.]] [[1418 p.d.C.]] [[1417 p.d.C.]] [[1416 p.d.C.]] [[1415 p.d.C.]] [[1414 p.d.C.]] [[1413 p.d.C.]] [[1412 p.d.C.]] [[1411 p.d.C.]] [[1410 p.d.C.]] [[1409 p.d.C.]] [[1408 p.d.C.]] [[1407 p.d.C.]] [[1406 p.d.C.]] [[1405 p.d.C.]] [[1404 p.d.C.]] [[1403 p.d.C.]] [[1402 p.d.C.]] [[1401 p.d.C.]] [[1400 p.d.C.]] [[1399 p.d.C.]] [[1398 p.d.C.]] [[1397 p.d.C.]] [[1396 p.d.C.]] [[1395 p.d.C.]] [[1394 p.d.C.]] [[1393 p.d.C.]] [[1392 p.d.C.]] [[1391 p.d.C.]] [[1390 p.d.C.]] [[1389 p.d.C.]] [[1388 p.d.C.]] [[1387 p.d.C.]] [[1386 p.d.C.]] [[1385 p.d.C.]] [[1384 p.d.C.]] [[1383 p.d.C.]] [[1382 p.d.C.]] [[1381 p.d.C.]] [[1380 p.d.C.]] [[1379 p.d.C.]] [[1378 p.d.C.]] [[1377 p.d.C.]] [[1376 p.d.C.]] [[1375 p.d.C.]] [[1374 p.d.C.]] [[1373 p.d.C.]] [[1372 p.d.C.]] [[1371 p.d.C.]] [[1370 p.d.C.]] [[1369 p.d.C.]] [[1368 p.d.C.]] [[1367 p.d.C.]] [[1366 p.d.C.]] [[1365 p.d.C.]] [[1364 p.d.C.]] [[1363 p.d.C.]] [[1362 p.d.C.]] [[1361 p.d.C.]] [[1360 p.d.C.]] [[1359 p.d.C.]] [[1358 p.d.C.]] [[1357 p.d.C.]] [[1356 p.d.C.]] [[1355 p.d.C.]] [[1354 p.d.C.]] [[1353 p.d.C.]] [[1352 p.d.C.]] [[1351 p.d.C.]] [[1350 p.d.C.]] [[1349 p.d.C.]] [[1348 p.d.C.]] [[1347 p.d.C.]] [[1346 p.d.C.]] [[1345 p.d.C.]] [[1344 p.d.C.]] [[1343 p.d.C.]] [[1342 p.d.C.]] [[1341 p.d.C.]] [[1340 p.d.C.]] [[1339 p.d.C.]] [[1338 p.d.C.]] [[1337 p.d.C.]] [[1336 p.d.C.]] [[1335 p.d.C.]] [[1334 p.d.C.]] [[1333 p.d.C.]] [[1332 p.d.C.]] [[1331 p.d.C.]] [[1330 p.d.C.]] [[1329 p.d.C.]] [[1328 p.d.C.]] [[1327 p.d.C.]] [[1326 p.d.C.]] [[1325 p.d.C.]] [[1324 p.d.C.]] [[1323 p.d.C.]] [[1322 p.d.C.]] [[1321 p.d.C.]] [[1320 p.d.C.]] [[1319 p.d.C.]] [[1318 p.d.C.]] [[1317 p.d.C.]] [[1316 p.d.C.]] [[1315 p.d.C.]] [[1314 p.d.C.]] [[1313 p.d.C.]] [[1312 p.d.C.]] [[1311 p.d.C.]] [[1310 p.d.C.]] [[1309 p.d.C.]] [[1308 p.d.C.]] [[1307 p.d.C.]] [[1306 p.d.C.]] [[1305 p.d.C.]] [[1304 p.d.C.]] [[1303 p.d.C.]] [[1302 p.d.C.]] [[1301 p.d.C.]] [[1300 p.d.C.]] [[1299 p.d.C.]] [[1298 p.d.C.]] [[1297 p.d.C.]] [[1296 p.d.C.]] [[1295 p.d.C.]] [[1294 p.d.C.]] [[1293 p.d.C.]] [[1292 p.d.C.]] [[1291 p.d.C.]] [[1290 p.d.C.]] [[1289 p.d.C.]] [[1288 p.d.C.]] [[1287 p.d.C.]] [[1286 p.d.C.]] [[1285 p.d.C.]] [[1284 p.d.C.]] [[1283 p.d.C.]] [[1282 p.d.C.]] [[1281 p.d.C.]] [[1280 p.d.C.]] [[1279 p.d.C.]] [[1278 p.d.C.]] [[1277 p.d.C.]] [[1276 p.d.C.]] [[1275 p.d.C.]] [[1274 p.d.C.]] [[1273 p.d.C.]] [[1272 p.d.C.]] [[1271 p.d.C.]] [[1270 p.d.C.]] [[1269 p.d.C.]] [[1268 p.d.C.]] [[1267 p.d.C.]] [[1266 p.d.C.]] [[1265 p.d.C.]] [[1264 p.d.C.]] [[1263 p.d.C.]] [[1262 p.d.C.]] [[1261 p.d.C.]] [[1260 p.d.C.]] [[1259 p.d.C.]] [[1258 p.d.C.]] [[1257 p.d.C.]] [[1256 p.d.C.]] [[1255 p.d.C.]] [[1254 p.d.C.]] [[1253 p.d.C.]] [[1252 p.d.C.]] [[1251 p.d.C.]] [[1250 p.d.C.]] [[1249 p.d.C.]] [[1248 p.d.C.]] [[1247 p.d.C.]] [[1246 p.d.C.]] [[1245 p.d.C.]] [[1244 p.d.C.]] [[1243 p.d.C.]] [[1242 p.d.C.]] [[1241 p.d.C.]] [[1240 p.d.C.]] [[1439 p.d.C.]] [[1238 p.d.C.]] [[1237 p.d.C.]] [[1236 p.d.C.]] [[1235 p.d.C.]] [[1234 p.d.C.]] [[1233 p.d.C.]] [[1232 p.d.C.]] [[1231 p.d.C.]] [[1230 p.d.C.]] [[1229 p.d.C.]] [[1228 p.d.C.]] [[1227 p.d.C.]] [[1226 p.d.C.]] [[1225 p.d.C.]] [[1224 p.d.C.]] [[1223 p.d.C.]] [[1222 p.d.C.]] [[1221 p.d.C.]] [[1220 p.d.C.]] [[1219 p.d.C.]] [[1218 p.d.C.]] [[1217 p.d.C.]] [[1216 p.d.C.]] [[1215 p.d.C.]] [[1214 p.d.C.]] [[1213 p.d.C.]] [[1212 p.d.C.]] [[1211 p.d.C.]] [[1210 p.d.C.]] [[1209 p.d.C.]] [[1208 p.d.C.]] [[1207 p.d.C.]] [[1206 p.d.C.]] [[1205 p.d.C.]] [[1204 p.d.C.]] [[1203 p.d.C.]] [[1202 p.d.C.]] [[1201 p.d.C.]] [[1200 p.d.C.]] [[1199 p.d.C.]] [[1198 p.d.C.]] [[1197 p.d.C.]] [[1196 p.d.C.]] [[1195 p.d.C.]] [[1194 p.d.C.]] [[1193 p.d.C.]] [[1192 p.d.C.]] [[1191 p.d.C.]] [[1190 p.d.C.]] [[1189 p.d.C.]] [[1188 p.d.C.]] [[1187 p.d.C.]] [[1186 p.d.C.]] [[1185 p.d.C.]] [[1184 p.d.C.]] [[1183 p.d.C.]] [[1182 p.d.C.]] [[1181 p.d.C.]] [[1180 p.d.C.]] [[1179 p.d.C.]] [[1178 p.d.C.]] [[1177 p.d.C.]] [[1176 p.d.C.]] [[1175 p.d.C.]] [[1174 p.d.C.]] [[1173 p.d.C.]] [[1172 p.d.C.]] [[1171 p.d.C.]] [[1170 p.d.C.]] [[1169 p.d.C.]] [[1168 p.d.C.]] [[1167 p.d.C.]] [[1166 p.d.C.]] [[1165 p.d.C.]] [[1164 p.d.C.]] [[1163 p.d.C.]] [[1162 p.d.C.]] [[1161 p.d.C.]] [[1160 p.d.C.]] [[1159 p.d.C.]] [[1158 p.d.C.]] [[1157 p.d.C.]] [[1156 p.d.C.]] [[1155 p.d.C.]] [[1154 p.d.C.]] [[1153 p.d.C.]] [[1152 p.d.C.]] [[1151 p.d.C.]] [[1150 p.d.C.]] [[1149 p.d.C.]] [[1148 p.d.C.]] [[1147 p.d.C.]] [[1146 p.d.C.]] [[1145 p.d.C.]] [[1144 p.d.C.]] [[1143 p.d.C.]] [[1142 p.d.C.]] [[1141 p.d.C.]] [[1140 p.d.C.]] [[1139 p.d.C.]] [[1138 p.d.C.]] [[1137 p.d.C.]] [[1136 p.d.C.]] [[1135 p.d.C.]] [[1134 p.d.C.]] [[1133 p.d.C.]] [[1132 p.d.C.]] [[1131 p.d.C.]] [[1130 p.d.C.]] [[1129 p.d.C.]] [[1128 p.d.C.]] [[1127 p.d.C.]] [[1126 p.d.C.]] [[1125 p.d.C.]] [[1124 p.d.C.]] [[1123 p.d.C.]] [[1122 p.d.C.]] [[1121 p.d.C.]] [[1120 p.d.C.]] [[1119 p.d.C.]] [[1118 p.d.C.]] [[1117 p.d.C.]] [[1116 p.d.C.]] [[1115 p.d.C.]] [[1114 p.d.C.]] [[1113 p.d.C.]] [[1112 p.d.C.]] [[1111 p.d.C.]] [[1110 p.d.C.]] [[1109 p.d.C.]] [[1108 p.d.C.]] [[1107 p.d.C.]] [[1106 p.d.C.]] [[1105 p.d.C.]] [[1104 p.d.C.]] [[1103 p.d.C.]] [[1102 p.d.C.]] [[1101 p.d.C.]] [[1100 p.d.C.]] [[1099 p.d.C.]] [[1098 p.d.C.]] [[1097 p.d.C.]] [[1096 p.d.C.]] [[1095 p.d.C.]] [[1094 p.d.C.]] [[1093 p.d.C.]] [[1092 p.d.C.]] [[1191 p.d.C.]] [[1090 p.d.C.]] [[1089 p.d.C.]] [[1088 p.d.C.]] [[1087 p.d.C.]] [[1086 p.d.C.]] [[1085 p.d.C.]] [[1084 p.d.C.]] [[1083 p.d.C.]] [[1082 p.d.C.]] [[1081 p.d.C.]] [[1080 p.d.C.]] [[1079 p.d.C.]] [[1078 p.d.C.]] [[1077 p.d.C.]] [[1076 p.d.C.]] [[1075 p.d.C.]] [[1074 p.d.C.]] [[1073 p.d.C.]] [[1072 p.d.C.]] [[1071 p.d.C.]] [[1070 p.d.C.]] [[1069 p.d.C.]] [[1068 p.d.C.]] [[1067 p.d.C.]] [[1066 p.d.C.]] [[1065 p.d.C.]] [[1064 p.d.C.]] [[1063 p.d.C.]] [[1062 p.d.C.]] [[1061 p.d.C.]] [[1060 p.d.C.]] [[1059 p.d.C.]] [[1058 p.d.C.]] [[1057 p.d.C.]] [[1056 p.d.C.]] [[1055 p.d.C.]] [[1054 p.d.C.]] [[1053 p.d.C.]] [[1052 p.d.C.]] [[1051 p.d.C.]] [[1050 p.d.C.]] [[1049 p.d.C.]] [[1048 p.d.C.]] [[1047 p.d.C.]] [[1046 p.d.C.]] [[1045 p.d.C.]] [[1044 p.d.C.]] [[1043 p.d.C.]] [[1042 p.d.C.]] [[1041 p.d.C.]] [[1040 p.d.C.]] [[1039 p.d.C.]] [[1038 p.d.C.]] [[1037 p.d.C.]] [[1036 p.d.C.]] [[1035 p.d.C.]] [[1034 p.d.C.]] [[1033 p.d.C.]] [[1032 p.d.C.]] [[1031 p.d.C.]] [[1030 p.d.C.]] [[1029 p.d.C.]] [[1028 p.d.C.]] [[1027 p.d.C.]] [[1026 p.d.C.]] [[1025 p.d.C.]] [[1024 p.d.C.]] [[1023 p.d.C.]] [[1022 p.d.C.]] [[1021 p.d.C.]] [[1020 p.d.C.]] [[1019 p.d.C.]] [[1018 p.d.C.]] [[1017 p.d.C.]] [[1016 p.d.C.]] [[1015 p.d.C.]] [[1014 p.d.C.]] [[1013 p.d.C.]] [[1012 p.d.C.]] [[1011 p.d.C.]] [[1010 p.d.C.]] [[1009 p.d.C.]] [[1008 p.d.C.]] [[1007 p.d.C.]] [[1006 p.d.C.]] [[1005 p.d.C.]] [[1004 p.d.C.]] [[1003 p.d.C.]] [[1002 p.d.C.]] [[1001 p.d.C.]] [[1000 p.d.C.]] === 999 p.d.C. - 500 p.d.C.=== [[999 p.d.C.]] [[998 p.d.C.]] [[997 p.d.C.]] [[996 p.d.C.]] [[995 p.d.C.]] [[994 p.d.C.]] [[993 p.d.C.]] [[992 p.d.C.]] [[991 p.d.C.]] [[990 p.d.C.]] [[989 p.d.C.]] [[988 p.d.C.]] [[987 p.d.C.]] [[986 p.d.C.]] [[985 p.d.C.]] [[984 p.d.C.]] [[983 p.d.C.]] [[982 p.d.C.]] [[981 p.d.C.]] [[980 p.d.C.]] [[979 p.d.C.]] [[978 p.d.C.]] [[977 p.d.C.]] [[976 p.d.C.]] [[975 p.d.C.]] [[974 p.d.C.]] [[973 p.d.C.]] [[972 p.d.C.]] [[971 p.d.C.]] [[970 p.d.C.]] [[969 p.d.C.]] [[968 p.d.C.]] [[967 p.d.C.]] [[966 p.d.C.]] [[965 p.d.C.]] [[964 p.d.C.]] [[963 p.d.C.]] [[962 p.d.C.]] [[961 p.d.C.]] [[960 p.d.C.]] [[959 p.d.C.]] [[958 p.d.C.]] [[957 p.d.C.]] [[956 p.d.C.]] [[955 p.d.C.]] [[954 p.d.C.]] [[953 p.d.C.]] [[952 p.d.C.]] [[951 p.d.C.]] [[950 p.d.C.]] [[949 p.d.C.]] [[948 p.d.C.]] [[947 p.d.C.]] [[946 p.d.C.]] [[945 p.d.C.]] [[944 p.d.C.]] [[943 p.d.C.]] [[942 p.d.C.]] [[941 p.d.C.]] [[940 p.d.C.]] [[939 p.d.C.]] [[938 p.d.C.]] [[937 p.d.C.]] [[936 p.d.C.]] [[935 p.d.C.]] [[934 p.d.C.]] [[933 p.d.C.]] [[932 p.d.C.]] [[931 p.d.C.]] [[930 p.d.C.]] [[929 p.d.C.]] [[928 p.d.C.]] [[927 p.d.C.]] [[926 p.d.C.]] [[925 p.d.C.]] [[924 p.d.C.]] [[923 p.d.C.]] [[922 p.d.C.]] [[921 p.d.C.]] [[920 p.d.C.]] [[919 p.d.C.]] [[918 p.d.C.]] [[917 p.d.C.]] [[916 p.d.C.]] [[915 p.d.C.]] [[914 p.d.C.]] [[913 p.d.C.]] [[912 p.d.C.]] [[911 p.d.C.]] [[910 p.d.C.]] [[909 p.d.C.]] [[908 p.d.C.]] [[907 p.d.C.]] [[906 p.d.C.]] [[905 p.d.C.]] [[904 p.d.C.]] [[903 p.d.C.]] [[902 p.d.C.]] [[901 p.d.C.]] [[900 p.d.C.]] [[899 p.d.C.]] [[898 p.d.C.]] [[897 p.d.C.]] [[896 p.d.C.]] [[895 p.d.C.]] [[894 p.d.C.]] [[893 p.d.C.]] [[892 p.d.C.]] [[891 p.d.C.]] [[890 p.d.C.]] [[889 p.d.C.]] [[888 p.d.C.]] [[887 p.d.C.]] [[886 p.d.C.]] [[885 p.d.C.]] [[884 p.d.C.]] [[883 p.d.C.]] [[882 p.d.C.]] [[881 p.d.C.]] [[880 p.d.C.]] [[879 p.d.C.]] [[878 p.d.C.]] [[877 p.d.C.]] [[876 p.d.C.]] [[875 p.d.C.]] [[874 p.d.C.]] [[873 p.d.C.]] [[872 p.d.C.]] [[871 p.d.C.]] [[870 p.d.C.]] [[869 p.d.C.]] [[868 p.d.C.]] [[867 p.d.C.]] [[866 p.d.C.]] [[865 p.d.C.]] [[864 p.d.C.]] [[863 p.d.C.]] [[862 p.d.C.]] [[861 p.d.C.]] [[860 p.d.C.]] [[859 p.d.C.]] [[858 p.d.C.]] [[857 p.d.C.]] [[856 p.d.C.]] [[855 p.d.C.]] [[854 p.d.C.]] [[853 p.d.C.]] [[852 p.d.C.]] [[851 p.d.C.]] [[850 p.d.C.]] [[849 p.d.C.]] [[848 p.d.C.]] [[847 p.d.C.]] [[846 p.d.C.]] [[845 p.d.C.]] [[844 p.d.C.]] [[843 p.d.C.]] [[842 p.d.C.]] [[841 p.d.C.]] [[840 p.d.C.]] [[839 p.d.C.]] [[838 p.d.C.]] [[837 p.d.C.]] [[836 p.d.C.]] [[835 p.d.C.]] [[834 p.d.C.]] [[833 p.d.C.]] [[832 p.d.C.]] [[831 p.d.C.]] [[830 p.d.C.]] [[829 p.d.C.]] [[828 p.d.C.]] [[827 p.d.C.]] [[826 p.d.C.]] [[825 p.d.C.]] [[824 p.d.C.]] [[823 p.d.C.]] [[822 p.d.C.]] [[821 p.d.C.]] [[820 p.d.C.]] [[819 p.d.C.]] [[818 p.d.C.]] [[817 p.d.C.]] [[816 p.d.C.]] [[815 p.d.C.]] [[814 p.d.C.]] [[813 p.d.C.]] [[812 p.d.C.]] [[811 p.d.C.]] [[810 p.d.C.]] [[809 p.d.C.]] [[808 p.d.C.]] [[807 p.d.C.]] [[806 p.d.C.]] [[805 p.d.C.]] [[804 p.d.C.]] [[803 p.d.C.]] [[802 p.d.C.]] [[801 p.d.C.]] [[800 p.d.C.]] [[799 p.d.C.]] [[798 p.d.C.]] [[797 p.d.C.]] [[796 p.d.C.]] [[795 p.d.C.]] [[794 p.d.C.]] [[793 p.d.C.]] [[792 p.d.C.]] [[791 p.d.C.]] [[790 p.d.C.]] [[789 p.d.C.]] [[788 p.d.C.]] [[787 p.d.C.]] [[786 p.d.C.]] [[785 p.d.C.]] [[784 p.d.C.]] [[783 p.d.C.]] [[782 p.d.C.]] [[781 p.d.C.]] [[780 p.d.C.]] [[779 p.d.C.]] [[778 p.d.C.]] [[777 p.d.C.]] [[776 p.d.C.]] [[775 p.d.C.]] [[774 p.d.C.]] [[773 p.d.C.]] [[772 p.d.C.]] [[771 p.d.C.]] [[770 p.d.C.]] [[769 p.d.C.]] [[768 p.d.C.]] [[767 p.d.C.]] [[766 p.d.C.]] [[765 p.d.C.]] [[764 p.d.C.]] [[763 p.d.C.]] [[762 p.d.C.]] [[761 p.d.C.]] [[760 p.d.C.]] [[759 p.d.C.]] [[758 p.d.C.]] [[757 p.d.C.]] [[756 p.d.C.]] [[755 p.d.C.]] [[754 p.d.C.]] [[753 p.d.C.]] [[752 p.d.C.]] [[751 p.d.C.]] [[750 p.d.C.]] [[749 p.d.C.]] [[748 p.d.C.]] [[747 p.d.C.]] [[746 p.d.C.]] [[745 p.d.C.]] [[744 p.d.C.]] [[743 p.d.C.]] [[742 p.d.C.]] [[741 p.d.C.]] [[740 p.d.C.]] [[739 p.d.C.]] [[738 p.d.C.]] [[737 p.d.C.]] [[736 p.d.C.]] [[735 p.d.C.]] [[734 p.d.C.]] [[733 p.d.C.]] [[732 p.d.C.]] [[731 p.d.C.]] [[730 p.d.C.]] [[729 p.d.C.]] [[728 p.d.C.]] [[727 p.d.C.]] [[726 p.d.C.]] [[725 p.d.C.]] [[724 p.d.C.]] [[723 p.d.C.]] [[722 p.d.C.]] [[721 p.d.C.]] [[720 p.d.C.]] [[719 p.d.C.]] [[718 p.d.C.]] [[717 p.d.C.]] [[716 p.d.C.]] [[715 p.d.C.]] [[714 p.d.C.]] [[713 p.d.C.]] [[712 p.d.C.]] [[711 p.d.C.]] [[710 p.d.C.]] [[709 p.d.C.]] [[708 p.d.C.]] [[707 p.d.C.]] [[706 p.d.C.]] [[705 p.d.C.]] [[704 p.d.C.]] [[703 p.d.C.]] [[702 p.d.C.]] [[701 p.d.C.]] [[700 p.d.C.]] [[699 p.d.C.]] [[698 p.d.C.]] [[697 p.d.C.]] [[696 p.d.C.]] [[695 p.d.C.]] [[694 p.d.C.]] [[693 p.d.C.]] [[692 p.d.C.]] [[691 p.d.C.]] [[690 p.d.C.]] [[689 p.d.C.]] [[688 p.d.C.]] [[687 p.d.C.]] [[686 p.d.C.]] [[685 p.d.C.]] [[684 p.d.C.]] [[683 p.d.C.]] [[682 p.d.C.]] [[681 p.d.C.]] [[680 p.d.C.]] [[679 p.d.C.]] [[678 p.d.C.]] [[677 p.d.C.]] [[676 p.d.C.]] [[675 p.d.C.]] [[674 p.d.C.]] [[673 p.d.C.]] [[672 p.d.C.]] [[671 p.d.C.]] [[670 p.d.C.]] [[669 p.d.C.]] [[668 p.d.C.]] [[667 p.d.C.]] [[666 p.d.C.]] [[665 p.d.C.]] [[664 p.d.C.]] [[663 p.d.C.]] [[662 p.d.C.]] [[661 p.d.C.]] [[660 p.d.C.]] [[659 p.d.C.]] [[658 p.d.C.]] [[657 p.d.C.]] [[656 p.d.C.]] [[655 p.d.C.]] [[654 p.d.C.]] [[653 p.d.C.]] [[652 p.d.C.]] [[651 p.d.C.]] [[650 p.d.C.]] [[649 p.d.C.]] [[648 p.d.C.]] [[647 p.d.C.]] [[646 p.d.C.]] [[645 p.d.C.]] [[644 p.d.C.]] [[643 p.d.C.]] [[642 p.d.C.]] [[641 p.d.C.]] [[640 p.d.C.]] [[639 p.d.C.]] [[638 p.d.C.]] [[637 p.d.C.]] [[636 p.d.C.]] [[635 p.d.C.]] [[634 p.d.C.]] [[633 p.d.C.]] [[632 p.d.C.]] [[631 p.d.C.]] [[630 p.d.C.]] [[629 p.d.C.]] [[628 p.d.C.]] [[627 p.d.C.]] [[626 p.d.C.]] [[625 p.d.C.]] [[624 p.d.C.]] [[623 p.d.C.]] [[622 p.d.C.]] [[621 p.d.C.]] [[620 p.d.C.]] [[619 p.d.C.]] [[618 p.d.C.]] [[617 p.d.C.]] [[616 p.d.C.]] [[615 p.d.C.]] [[614 p.d.C.]] [[613 p.d.C.]] [[612 p.d.C.]] [[611 p.d.C.]] [[610 p.d.C.]] [[609 p.d.C.]] [[608 p.d.C.]] [[607 p.d.C.]] [[606 p.d.C.]] [[605 p.d.C.]] [[604 p.d.C.]] [[603 p.d.C.]] [[602 p.d.C.]] [[601 p.d.C.]] [[600 p.d.C.]] [[599 p.d.C.]] [[598 p.d.C.]] [[597 p.d.C.]] [[596 p.d.C.]] [[595 p.d.C.]] [[594 p.d.C.]] [[593 p.d.C.]] [[592 p.d.C.]] [[591 p.d.C.]] [[590 p.d.C.]] [[589 p.d.C.]] [[588 p.d.C.]] [[587 p.d.C.]] [[586 p.d.C.]] [[585 p.d.C.]] [[584 p.d.C.]] [[583 p.d.C.]] [[582 p.d.C.]] [[581 p.d.C.]] [[580 p.d.C.]] [[579 p.d.C.]] [[578 p.d.C.]] [[577 p.d.C.]] [[576 p.d.C.]] [[575 p.d.C.]] [[574 p.d.C.]] [[573 p.d.C.]] [[572 p.d.C.]] [[571 p.d.C.]] [[570 p.d.C.]] [[569 p.d.C.]] [[568 p.d.C.]] [[567 p.d.C.]] [[566 p.d.C.]] [[565 p.d.C.]] [[564 p.d.C.]] [[563 p.d.C.]] [[562 p.d.C.]] [[561 p.d.C.]] [[560 p.d.C.]] [[559 p.d.C.]] [[558 p.d.C.]] [[557 p.d.C.]] [[556 p.d.C.]] [[555 p.d.C.]] [[554 p.d.C.]] [[553 p.d.C.]] [[552 p.d.C.]] [[551 p.d.C.]] [[550 p.d.C.]] [[549 p.d.C.]] [[548 p.d.C.]] [[547 p.d.C.]] [[546 p.d.C.]] [[545 p.d.C.]] [[544 p.d.C.]] [[543 p.d.C.]] [[542 p.d.C.]] [[541 p.d.C.]] [[540 p.d.C.]] [[539 p.d.C.]] [[538 p.d.C.]] [[537 p.d.C.]] [[536 p.d.C.]] [[535 p.d.C.]] [[534 p.d.C.]] [[533 p.d.C.]] [[532 p.d.C.]] [[531 p.d.C.]] [[530 p.d.C.]] [[529 p.d.C.]] [[528 p.d.C.]] [[527 p.d.C.]] [[526 p.d.C.]] [[525 p.d.C.]] [[524 p.d.C.]] [[523 p.d.C.]] [[522 p.d.C.]] [[521 p.d.C.]] [[520 p.d.C.]] [[519 p.d.C.]] [[518 p.d.C.]] [[517 p.d.C.]] [[516 p.d.C.]] [[515 p.d.C.]] [[514 p.d.C.]] [[513 p.d.C.]] [[512 p.d.C.]] [[511 p.d.C.]] [[510 p.d.C.]] [[509 p.d.C.]] [[508 p.d.C.]] [[507 p.d.C.]] [[506 p.d.C.]] [[505 p.d.C.]] [[504 p.d.C.]] [[503 p.d.C.]] [[502 p.d.C.]] [[501 p.d.C.]] [[500 p.d.C.]] === 499 p.d.C. 1 p.d.C. === [[499 p.d.C.]] [[498 p.d.C.]] [[497 p.d.C.]] [[496 p.d.C.]] [[495 p.d.C.]] [[494 p.d.C.]] [[493 p.d.C.]] [[492 p.d.C.]] [[491 p.d.C.]] [[490 p.d.C.]] [[489 p.d.C.]] [[488 p.d.C.]] [[487 p.d.C.]] [[486 p.d.C.]] [[485 p.d.C.]] [[484 p.d.C.]] [[483 p.d.C.]] [[482 p.d.C.]] [[481 p.d.C.]] [[480 p.d.C.]] [[479 p.d.C.]] [[478 p.d.C.]] [[477 p.d.C.]] [[476 p.d.C.]] [[475 p.d.C.]] [[474 p.d.C.]] [[473 p.d.C.]] [[472 p.d.C.]] [[471 p.d.C.]] [[470 p.d.C.]] [[469 p.d.C.]] [[468 p.d.C.]] [[467 p.d.C.]] [[466 p.d.C.]] [[465 p.d.C.]] [[464 p.d.C.]] [[463 p.d.C.]] [[462 p.d.C.]] [[461 p.d.C.]] [[460 p.d.C.]] [[459 p.d.C.]] [[458 p.d.C.]] [[457 p.d.C.]] [[456 p.d.C.]] [[455 p.d.C.]] [[454 p.d.C.]] [[453 p.d.C.]] [[452 p.d.C.]] [[451 p.d.C.]] [[450 p.d.C.]] [[449 p.d.C.]] [[448 p.d.C.]] [[447 p.d.C.]] [[446 p.d.C.]] [[445 p.d.C.]] [[444 p.d.C.]] [[443 p.d.C.]] [[442 p.d.C.]] [[441 p.d.C.]] [[440 p.d.C.]] [[439 p.d.C.]] [[438 p.d.C.]] [[437 p.d.C.]] [[436 p.d.C.]] [[435 p.d.C.]] [[434 p.d.C.]] [[433 p.d.C.]] [[432 p.d.C.]] [[431 p.d.C.]] [[430 p.d.C.]] [[429 p.d.C.]] [[428 p.d.C.]] [[427 p.d.C.]] [[426 p.d.C.]] [[425 p.d.C.]] [[424 p.d.C.]] [[423 p.d.C.]] [[422 p.d.C.]] [[421 p.d.C.]] [[420 p.d.C.]] [[419 p.d.C.]] [[418 p.d.C.]] [[417 p.d.C.]] [[416 p.d.C.]] [[415 p.d.C.]] [[414 p.d.C.]] [[413 p.d.C.]] [[412 p.d.C.]] [[411 p.d.C.]] [[410 p.d.C.]] [[409 p.d.C.]] [[408 p.d.C.]] [[407 p.d.C.]] [[406 p.d.C.]] [[405 p.d.C.]] [[404 p.d.C.]] [[403 p.d.C.]] [[402 p.d.C.]] [[401 p.d.C.]] [[400 p.d.C.]] [[399 p.d.C.]] [[398 p.d.C.]] [[397 p.d.C.]] [[396 p.d.C.]] [[395 p.d.C.]] [[394 p.d.C.]] [[393 p.d.C.]] [[392 p.d.C.]] [[391 p.d.C.]] [[390 p.d.C.]] [[389 p.d.C.]] [[388 p.d.C.]] [[387 p.d.C.]] [[386 p.d.C.]] [[385 p.d.C.]] [[384 p.d.C.]] [[383 p.d.C.]] [[382 p.d.C.]] [[381 p.d.C.]] [[380 p.d.C.]] [[379 p.d.C.]] [[378 p.d.C.]] [[377 p.d.C.]] [[376 p.d.C.]] [[375 p.d.C.]] [[374 p.d.C.]] [[373 p.d.C.]] [[372 p.d.C.]] [[371 p.d.C.]] [[370 p.d.C.]] [[369 p.d.C.]] [[368 p.d.C.]] [[367 p.d.C.]] [[366 p.d.C.]] [[365 p.d.C.]] [[364 p.d.C.]] [[363 p.d.C.]] [[362 p.d.C.]] [[361 p.d.C.]] [[360 p.d.C.]] [[359 p.d.C.]] [[358 p.d.C.]] [[357 p.d.C.]] [[356 p.d.C.]] [[355 p.d.C.]] [[354 p.d.C.]] [[353 p.d.C.]] [[352 p.d.C.]] [[351 p.d.C.]] [[350 p.d.C.]] [[349 p.d.C.]] [[348 p.d.C.]] [[347 p.d.C.]] [[346 p.d.C.]] [[345 p.d.C.]] [[544 p.d.C.]] [[343 p.d.C.]] [[342 p.d.C.]] [[341 p.d.C.]] [[340 p.d.C.]] [[339 p.d.C.]] [[338 p.d.C.]] [[337 p.d.C.]] [[336 p.d.C.]] [[335 p.d.C.]] [[334 p.d.C.]] [[333 p.d.C.]] [[332 p.d.C.]] [[331 p.d.C.]] [[330 p.d.C.]] [[329 p.d.C.]] [[328 p.d.C.]] [[327 p.d.C.]] [[326 p.d.C.]] [[325 p.d.C.]] [[324 p.d.C.]] [[323 p.d.C.]] [[322 p.d.C.]] [[321 p.d.C.]] [[320 p.d.C.]] [[319 p.d.C.]] [[318 p.d.C.]] [[317 p.d.C.]] [[316 p.d.C.]] [[315 p.d.C.]] [[314 p.d.C.]] [[313 p.d.C.]] [[312 p.d.C.]] [[311 p.d.C.]] [[310 p.d.C.]] [[309 p.d.C.]] [[308 p.d.C.]] [[307 p.d.C.]] [[306 p.d.C.]] [[305 p.d.C.]] [[304 p.d.C.]] [[303 p.d.C.]] [[302 p.d.C.]] [[301 p.d.C.]] [[300 p.d.C.]] [[299 p.d.C.]] [[298 p.d.C.]] [[297 p.d.C.]] [[296 p.d.C.]] [[295 p.d.C.]] [[294 p.d.C.]] [[293 p.d.C.]] [[292 p.d.C.]] [[291 p.d.C.]] [[290 p.d.C.]] [[289 p.d.C.]] [[288 p.d.C.]] [[287 p.d.C.]] [[286 p.d.C.]] [[285 p.d.C.]] [[284 p.d.C.]] [[283 p.d.C.]] [[282 p.d.C.]] [[281 p.d.C.]] [[280 p.d.C.]] [[279 p.d.C.]] [[278 p.d.C.]] [[277 p.d.C.]] [[276 p.d.C.]] [[275 p.d.C.]] [[274 p.d.C.]] [[273 p.d.C.]] [[272 p.d.C.]] [[271 p.d.C.]] [[270 p.d.C.]] [[269 p.d.C.]] [[268 p.d.C.]] [[267 p.d.C.]] [[266 p.d.C.]] [[265 p.d.C.]] [[264 p.d.C.]] [[263 p.d.C.]] [[262 p.d.C.]] [[261 p.d.C.]] [[260 p.d.C.]] [[259 p.d.C.]] [[258 p.d.C.]] [[257 p.d.C.]] [[256 p.d.C.]] [[255 p.d.C.]] [[254 p.d.C.]] [[253 p.d.C.]] [[252 p.d.C.]] [[251 p.d.C.]] [[250 p.d.C.]] [[249 p.d.C.]] [[248 p.d.C.]] [[247 p.d.C.]] [[246 p.d.C.]] [[245 p.d.C.]] [[244 p.d.C.]] [[243 p.d.C.]] [[242 p.d.C.]] [[241 p.d.C.]] [[240 p.d.C.]] [[439 p.d.C.]] [[238 p.d.C.]] [[237 p.d.C.]] [[236 p.d.C.]] [[235 p.d.C.]] [[234 p.d.C.]] [[233 p.d.C.]] [[232 p.d.C.]] [[231 p.d.C.]] [[230 p.d.C.]] [[229 p.d.C.]] [[228 p.d.C.]] [[227 p.d.C.]] [[226 p.d.C.]] [[225 p.d.C.]] [[224 p.d.C.]] [[223 p.d.C.]] [[222 p.d.C.]] [[221 p.d.C.]] [[220 p.d.C.]] [[219 p.d.C.]] [[218 p.d.C.]] [[217 p.d.C.]] [[216 p.d.C.]] [[215 p.d.C.]] [[214 p.d.C.]] [[213 p.d.C.]] [[212 p.d.C.]] [[211 p.d.C.]] [[210 p.d.C.]] [[209 p.d.C.]] [[208 p.d.C.]] [[207 p.d.C.]] [[206 p.d.C.]] [[205 p.d.C.]] [[204 p.d.C.]] [[203 p.d.C.]] [[202 p.d.C.]] [[201 p.d.C.]] [[200 p.d.C.]] [[199 p.d.C.]] [[198 p.d.C.]] [[197 p.d.C.]] [[196 p.d.C.]] [[195 p.d.C.]] [[194 p.d.C.]] [[193 p.d.C.]] [[192 p.d.C.]] [[191 p.d.C.]] [[190 p.d.C.]] [[189 p.d.C.]] [[188 p.d.C.]] [[187 p.d.C.]] [[186 p.d.C.]] [[185 p.d.C.]] [[184 p.d.C.]] [[183 p.d.C.]] [[182 p.d.C.]] [[181 p.d.C.]] [[180 p.d.C.]] [[179 p.d.C.]] [[178 p.d.C.]] [[177 p.d.C.]] [[176 p.d.C.]] [[175 p.d.C.]] [[174 p.d.C.]] [[173 p.d.C.]] [[172 p.d.C.]] [[171 p.d.C.]] [[170 p.d.C.]] [[169 p.d.C.]] [[168 p.d.C.]] [[167 p.d.C.]] [[166 p.d.C.]] [[165 p.d.C.]] [[164 p.d.C.]] [[163 p.d.C.]] [[162 p.d.C.]] [[161 p.d.C.]] [[160 p.d.C.]] [[159 p.d.C.]] [[158 p.d.C.]] [[157 p.d.C.]] [[156 p.d.C.]] [[155 p.d.C.]] [[154 p.d.C.]] [[153 p.d.C.]] [[152 p.d.C.]] [[151 p.d.C.]] [[150 p.d.C.]] [[149 p.d.C.]] [[148 p.d.C.]] [[147 p.d.C.]] [[146 p.d.C.]] [[145 p.d.C.]] [[144 p.d.C.]] [[143 p.d.C.]] [[142 p.d.C.]] [[141 p.d.C.]] [[140 p.d.C.]] [[139 p.d.C.]] [[138 p.d.C.]] [[137 p.d.C.]] [[136 p.d.C.]] [[135 p.d.C.]] [[134 p.d.C.]] [[133 p.d.C.]] [[132 p.d.C.]] [[131 p.d.C.]] [[130 p.d.C.]] [[129 p.d.C.]] [[128 p.d.C.]] [[127 p.d.C.]] [[126 p.d.C.]] [[125 p.d.C.]] [[124 p.d.C.]] [[123 p.d.C.]] [[122 p.d.C.]] [[121 p.d.C.]] [[120 p.d.C.]] [[119 p.d.C.]] [[118 p.d.C.]] [[117 p.d.C.]] [[116 p.d.C.]] [[115 p.d.C.]] [[114 p.d.C.]] [[113 p.d.C.]] [[112 p.d.C.]] [[111 p.d.C.]] [[110 p.d.C.]] [[109 p.d.C.]] [[108 p.d.C.]] [[107 p.d.C.]] [[106 p.d.C.]] [[105 p.d.C.]] [[104 p.d.C.]] [[103 p.d.C.]] [[102 p.d.C.]] [[101 p.d.C.]] [[100 p.d.C.]] [[99 p.d.C.]] [[98 p.d.C.]] [[97 p.d.C.]] [[96 p.d.C.]] [[95 p.d.C.]] [[94 p.d.C.]] [[93 p.d.C.]] [[92 p.d.C.]] [[91 p.d.C.]] [[90 p.d.C.]] [[89 p.d.C.]] [[88 p.d.C.]] [[87 p.d.C.]] [[86 p.d.C.]] [[85 p.d.C.]] [[284 p.d.C.]] [[83 p.d.C.]] [[82 p.d.C.]] [[81 p.d.C.]] [[80 p.d.C.]] [[79 p.d.C.]] [[78 p.d.C.]] [[77 p.d.C.]] [[76 p.d.C.]] [[75 p.d.C.]] [[74 p.d.C.]] [[73 p.d.C.]] [[72 p.d.C.]] [[71 p.d.C.]] [[70 p.d.C.]] [[69 p.d.C.]] [[68 p.d.C.]] [[67 p.d.C.]] [[66 p.d.C.]] [[65 p.d.C.]] [[64 p.d.C.]] [[63 p.d.C.]] [[62 p.d.C.]] [[61 p.d.C.]] [[60 p.d.C.]] [[59 p.d.C.]] [[58 p.d.C.]] [[57 p.d.C.]] [[56 p.d.C.]] [[55 p.d.C.]] [[54 p.d.C.]] [[53 p.d.C.]] [[52 p.d.C.]] [[51 p.d.C.]] [[50 p.d.C.]] [[49 p.d.C.]] [[48 p.d.C.]] [[47 p.d.C.]] [[46 p.d.C.]] [[45 p.d.C.]] [[44 p.d.C.]] [[43 p.d.C.]] [[42 p.d.C.]] [[41 p.d.C.]] [[40 p.d.C.]] [[39 p.d.C.]] [[38 p.d.C.]] [[37 p.d.C.]] [[36 p.d.C.]] [[35 p.d.C.]] [[34 p.d.C.]] [[33 p.d.C.]] [[32 p.d.C.]] [[31 p.d.C.]] [[30 p.d.C.]] [[29 p.d.C.]] [[28 p.d.C.]] [[27 p.d.C.]] [[26 p.d.C.]] [[25 p.d.C.]] [[24 p.d.C.]] [[23 p.d.C.]] [[22 p.d.C.]] [[21 p.d.C.]] [[20 p.d.C.]] [[19 p.d.C.]] [[18 p.d.C.]] [[17 p.d.C.]] [[16 p.d.C.]] [[15 p.d.C.]] [[14 p.d.C.]] [[13 p.d.C.]] [[12 p.d.C.]] [[11 p.d.C.]] [[10 p.d.C.]] [[9 p.d.C.]] [[8 p.d.C.]] [[7 p.d.C.]] [[6 p.d.C.]] [[5 p.d.C.]] [[4 p.d.C.]] [[3 p.d.C.]] [[2 p.d.C.]] [[1 p.d.C.]] == [[Daspò di Crist]] == === [[Secul I]] === [[1]] [[2]] [[3]] [[4]] [[5]] [[6]] [[7]] [[8]] [[9]] [[10]] [[11]] [[12]] [[13]] [[14]] [[15]] [[16]] [[17]] [[18]] [[19]] [[20]] [[21]] [[22]] [[23]] [[24]] [[25]] [[26]] [[27]] [[28]] [[29]] [[30]] [[31]] [[32]] [[33]] [[34]] [[35]] [[36]] [[37]] [[38]] [[39]] [[40]] [[41]] [[42]] [[43]] [[44]] [[45]] [[46]] [[47]] [[48]] [[49]] [[50]] [[51]] [[52]] [[53]] [[54]] [[55]] [[56]] [[57]] [[58]] [[59]] [[60]] [[61]] [[62]] [[63]] [[64]] [[65]] [[66]] [[67]] [[68]] [[69]] [[70]] [[71]] [[72]] [[73]] [[74]] [[75]] [[76]] [[77]] [[78]] [[79]] [[80]] [[81]] [[82]] [[83]] [[84]] [[85]] [[86]] [[87]] [[88]] [[89]] [[90]] [[91]] [[92]] [[93]] [[94]] [[95]] [[96]] [[97]] [[98]] [[99]] [[100]] === [[Secul II]] === [[101]] [[102]] [[103]] [[104]] [[105]] [[106]] [[107]] [[108]] [[109]] [[110]] [[111]] [[112]] [[113]] [[114]] [[115]] [[116]] [[117]] [[118]] [[119]] [[120]] [[121]] [[122]] [[123]] [[124]] [[125]] [[126]] [[127]] [[128]] [[129]] [[130]] [[131]] [[132]] [[133]] [[134]] [[135]] [[136]] [[137]] [[138]] [[139]] [[140]] [[141]] [[142]] [[143]] [[144]] [[145]] [[146]] [[147]] [[148]] [[149]] [[150]] [[151]] [[152]] [[153]] [[154]] [[155]] [[156]] [[157]] [[158]] [[159]] [[160]] [[161]] [[162]] [[163]] [[164]] [[165]] [[166]] [[167]] [[168]] [[169]] [[170]] [[171]] [[172]] [[173]] [[174]] [[175]] [[176]] [[177]] [[178]] [[179]] [[180]] [[181]] [[182]] [[183]] [[184]] [[185]] [[186]] [[187]] [[188]] [[189]] [[190]] [[191]] [[192]] [[193]] [[194]] [[195]] [[196]] [[197]] [[198]] [[199]] [[200]] === [[Secul III]] === [[201]] [[202]] [[203]] [[204]] [[205]] [[206]] [[207]] [[208]] [[209]] [[210]] [[211]] [[212]] [[213]] [[214]] [[215]] [[216]] [[217]] [[218]] [[219]] [[220]] [[221]] [[222]] [[223]] [[224]] [[225]] [[226]] [[227]] [[228]] [[229]] [[230]] [[231]] [[232]] [[233]] [[234]] [[235]] [[236]] [[237]] [[238]] [[239]] [[240]] [[241]] [[242]] [[243]] [[244]] [[245]] [[246]] [[247]] [[248]] [[249]] [[250]] [[251]] [[252]] [[253]] [[254]] [[255]] [[256]] [[257]] [[258]] [[259]] [[260]] [[261]] [[262]] [[263]] [[264]] [[265]] [[266]] [[267]] [[268]] [[269]] [[270]] [[271]] [[272]] [[273]] [[274]] [[275]] [[276]] [[277]] [[278]] [[279]] [[280]] [[281]] [[282]] [[283]] [[284]] [[285]] [[286]] [[287]] [[288]] [[289]] [[290]] [[291]] [[292]] [[293]] [[294]] [[295]] [[296]] [[297]] [[298]] [[299]] [[300]] === [[Secul IV]] === [[301]] [[302]] [[303]] [[304]] [[305]] [[306]] [[307]] [[308]] [[309]] [[310]] [[311]] [[312]] [[313]] [[314]] [[315]] [[316]] [[317]] [[318]] [[319]] [[320]] [[321]] [[322]] [[323]] [[324]] [[325]] [[326]] [[327]] [[328]] [[329]] [[330]] [[331]] [[332]] [[333]] [[334]] [[335]] [[336]] [[337]] [[338]] [[339]] [[340]] [[341]] [[342]] [[343]] [[344]] [[345]] [[346]] [[347]] [[348]] [[349]] [[350]] [[351]] [[352]] [[353]] [[354]] [[355]] [[356]] [[357]] [[358]] [[359]] [[360]] [[361]] [[362]] [[363]] [[364]] [[365]] [[366]] [[367]] [[368]] [[369]] [[370]] [[371]] [[372]] [[373]] [[374]] [[375]] [[376]] [[377]] [[378]] [[379]] [[380]] [[381]] [[382]] [[383]] [[384]] [[385]] [[386]] [[387]] [[388]] [[389]] [[390]] [[391]] [[392]] [[393]] [[394]] [[395]] [[396]] [[397]] [[398]] [[399]] [[400]] === [[Secul V]] === [[401]] [[402]] [[403]] [[404]] [[405]] [[406]] [[407]] [[408]] [[409]] [[410]] [[411]] [[412]] [[413]] [[414]] [[415]] [[416]] [[417]] [[418]] [[419]] [[420]] [[421]] [[422]] [[423]] [[424]] [[425]] [[426]] [[427]] [[428]] [[429]] [[430]] [[431]] [[432]] [[433]] [[434]] [[435]] [[436]] [[437]] [[438]] [[439]] [[440]] [[441]] [[442]] [[443]] [[444]] [[445]] [[446]] [[447]] [[448]] [[449]] [[450]] [[451]] [[452]] [[453]] [[454]] [[455]] [[456]] [[457]] [[458]] [[459]] [[460]] [[461]] [[462]] [[463]] [[464]] [[465]] [[466]] [[467]] [[468]] [[469]] [[470]] [[471]] [[472]] [[473]] [[474]] [[475]] [[476]] === Etât di Mieç (477–1492) === ==== Alte Etât di Mieç ==== ''Viôt ancje [[Alte etât di mieç]]'' [[477]] [[478]] [[479]] [[480]] [[481]] [[482]] [[483]] [[484]] [[485]] [[486]] [[487]] [[488]] [[489]] [[490]] [[491]] [[492]] [[493]] [[494]] [[495]] [[496]] [[497]] [[498]] [[499]] [[500]] ===== [[Secul VI]] ===== [[501]] [[502]] [[503]] [[504]] [[505]] [[506]] [[507]] [[508]] [[509]] [[510]] [[511]] [[512]] [[513]] [[514]] [[515]] [[516]] [[517]] [[518]] [[519]] [[520]] [[521]] [[522]] [[523]] [[524]] [[525]] [[526]] [[527]] [[528]] [[529]] [[530]] [[531]] [[532]] [[533]] [[534]] [[535]] [[536]] [[537]] [[538]] [[539]] [[540]] [[541]] [[542]] [[543]] [[544]] [[545]] [[546]] [[547]] [[548]] [[549]] [[550]] [[551]] [[552]] [[553]] [[554]] [[555]] [[556]] [[557]] [[558]] [[559]] [[560]] [[561]] [[562]] [[563]] [[564]] [[565]] [[566]] [[567]] [[568]] [[569]] [[570]] [[571]] [[572]] [[573]] [[574]] [[575]] [[576]] [[577]] [[578]] [[579]] [[580]] [[581]] [[582]] [[583]] [[584]] [[585]] [[586]] [[587]] [[588]] [[589]] [[590]] [[591]] [[592]] [[593]] [[594]] [[595]] [[596]] [[597]] [[598]] [[599]] [[600]] ===== [[Secul VII]] ===== [[601]] [[602]] [[603]] [[604]] [[605]] [[606]] [[607]] [[608]] [[609]] [[610]] [[611]] [[612]] [[613]] [[614]] [[615]] [[616]] [[617]] [[618]] [[619]] [[620]] [[621]] [[622]] [[623]] [[624]] [[625]] [[626]] [[627]] [[628]] [[629]] [[630]] [[631]] [[632]] [[633]] [[634]] [[635]] [[636]] [[637]] [[638]] [[639]] [[640]] [[641]] [[642]] [[643]] [[644]] [[645]] [[646]] [[647]] [[648]] [[649]] [[650]] [[651]] [[652]] [[653]] [[654]] [[655]] [[656]] [[657]] [[658]] [[659]] [[660]] [[661]] [[662]] [[663]] [[664]] [[665]] [[666]] [[667]] [[668]] [[669]] [[670]] [[671]] [[672]] [[673]] [[674]] [[675]] [[676]] [[677]] [[678]] [[679]] [[680]] [[681]] [[682]] [[683]] [[684]] [[685]] [[686]] [[687]] [[688]] [[689]] [[690]] [[691]] [[692]] [[693]] [[694]] [[695]] [[696]] [[697]] [[698]] [[699]] [[700]] ===== [[Secul VIII]] ===== [[701]] [[702]] [[703]] [[704]] [[705]] [[706]] [[707]] [[708]] [[709]] [[710]] [[711]] [[712]] [[713]] [[714]] [[715]] [[716]] [[717]] [[718]] [[719]] [[720]] [[721]] [[722]] [[723]] [[724]] [[725]] [[726]] [[727]] [[728]] [[729]] [[730]] [[731]] [[732]] [[733]] [[734]] [[735]] [[736]] [[737]] [[738]] [[739]] [[740]] [[741]] [[742]] [[743]] [[744]] [[745]] [[746]] [[747]] [[748]] [[749]] [[750]] [[751]] [[752]] [[753]] [[754]] [[755]] [[756]] [[757]] [[758]] [[759]] [[760]] [[761]] [[762]] [[763]] [[764]] [[765]] [[766]] [[767]] [[768]] [[769]] [[770]] [[771]] [[772]] [[773]] [[774]] [[775]] [[776]] [[777]] [[778]] [[779]] [[780]] [[781]] [[782]] [[783]] [[784]] [[785]] [[786]] [[787]] [[788]] [[789]] [[790]] [[791]] [[792]] [[793]] [[794]] [[795]] [[796]] [[797]] [[798]] [[799]] [[800]] ===== [[Secul IX]] ===== [[801]] [[802]] [[803]] [[804]] [[805]] [[806]] [[807]] [[808]] [[809]] [[810]] [[811]] [[812]] [[813]] [[814]] [[815]] [[816]] [[817]] [[818]] [[819]] [[820]] [[821]] [[822]] [[823]] [[824]] [[825]] [[826]] [[827]] [[828]] [[829]] [[830]] [[831]] [[832]] [[833]] [[834]] [[835]] [[836]] [[837]] [[838]] [[839]] [[840]] [[841]] [[842]] [[843]] [[844]] [[845]] [[846]] [[847]] [[848]] [[849]] [[850]] [[851]] [[852]] [[853]] [[854]] [[855]] [[856]] [[857]] [[858]] [[859]] [[860]] [[861]] [[862]] [[863]] [[864]] [[865]] [[866]] [[867]] [[868]] [[869]] [[870]] [[871]] [[872]] [[873]] [[874]] [[875]] [[876]] [[877]] [[878]] [[879]] [[880]] [[881]] [[882]] [[883]] [[884]] [[885]] [[886]] [[887]] [[888]] [[889]] [[890]] [[891]] [[892]] [[893]] [[894]] [[895]] [[896]] [[897]] [[898]] [[899]] [[900]] ===== [[Secul X]] ===== [[901]] [[902]] [[903]] [[904]] [[905]] [[906]] [[907]] [[908]] [[909]] [[910]] [[911]] [[912]] [[913]] [[914]] [[915]] [[916]] [[917]] [[918]] [[919]] [[920]] [[921]] [[922]] [[923]] [[924]] [[925]] [[926]] [[927]] [[928]] [[929]] [[930]] [[931]] [[932]] [[933]] [[934]] [[935]] [[936]] [[937]] [[938]] [[939]] [[940]] [[941]] [[942]] [[943]] [[944]] [[945]] [[946]] [[947]] [[948]] [[949]] [[950]] [[951]] [[952]] [[953]] [[954]] [[955]] [[956]] [[957]] [[958]] [[959]] [[960]] [[961]] [[962]] [[963]] [[964]] [[965]] [[966]] [[967]] [[968]] [[969]] [[970]] [[971]] [[972]] [[973]] [[974]] [[975]] [[976]] [[977]] [[978]] [[979]] [[980]] [[981]] [[982]] [[983]] [[984]] [[985]] [[986]] [[987]] [[988]] [[989]] [[990]] [[991]] [[992]] [[993]] [[994]] [[995]] [[996]] [[997]] [[998]] [[999]] [[1000]] ==== Basse Etât di Mieç ==== ''Viôt ancje [[Basse etât di mieç]]'' ===== [[Secul XI]] ===== [[1001]] [[1002]] [[1003]] [[1004]] [[1005]] [[1006]] [[1007]] [[1008]] [[1009]] [[1010]] [[1011]] [[1012]] [[1013]] [[1014]] [[1015]] [[1016]] [[1017]] [[1018]] [[1019]] [[1020]] [[1021]] [[1022]] [[1023]] [[1024]] [[1025]] [[1026]] [[1027]] [[1028]] [[1029]] [[1030]] [[1031]] [[1032]] [[1033]] [[1034]] [[1035]] [[1036]] [[1037]] [[1038]] [[1039]] [[1040]] [[1041]] [[1042]] [[1043]] [[1044]] [[1045]] [[1046]] [[1047]] [[1048]] [[1049]] [[1050]] [[1051]] [[1052]] [[1053]] [[1054]] [[1055]] [[1056]] [[1057]] [[1058]] [[1059]] [[1060]] [[1061]] [[1062]] [[1063]] [[1064]] [[1065]] [[1066]] [[1067]] [[1068]] [[1069]] [[1070]] [[1071]] [[1072]] [[1073]] [[1074]] [[1075]] [[1076]] [[1077]] [[1078]] [[1079]] [[1080]] [[1081]] [[1082]] [[1083]] [[1084]] [[1085]] [[1086]] [[1087]] [[1088]] [[1089]] [[1090]] [[1091]] [[1092]] [[1093]] [[1094]] [[1095]] [[1096]] [[1097]] [[1098]] [[1099]] [[1100]] ===== [[Secul XII]] ===== [[1101]] [[1102]] [[1103]] [[1104]] [[1105]] [[1106]] [[1107]] [[1108]] [[1109]] [[1110]] [[1111]] [[1112]] [[1113]] [[1114]] [[1115]] [[1116]] [[1117]] [[1118]] [[1119]] [[1120]] [[1121]] [[1122]] [[1123]] [[1124]] [[1125]] [[1126]] [[1127]] [[1128]] [[1129]] [[1130]] [[1131]] [[1132]] [[1133]] [[1134]] [[1135]] [[1136]] [[1137]] [[1138]] [[1139]] [[1140]] [[1141]] [[1142]] [[1143]] [[1144]] [[1145]] [[1146]] [[1147]] [[1148]] [[1149]] [[1150]] [[1151]] [[1152]] [[1153]] [[1154]] [[1155]] [[1156]] [[1157]] [[1158]] [[1159]] [[1160]] [[1161]] [[1162]] [[1163]] [[1164]] [[1165]] [[1166]] [[1167]] [[1168]] [[1169]] [[1170]] [[1171]] [[1172]] [[1173]] [[1174]] [[1175]] [[1176]] [[1177]] [[1178]] [[1179]] [[1180]] [[1181]] [[1182]] [[1183]] [[1184]] [[1185]] [[1186]] [[1187]] [[1188]] [[1189]] [[1190]] [[1191]] [[1192]] [[1193]] [[1194]] [[1195]] [[1196]] [[1197]] [[1198]] [[1199]] [[1200]] ===== [[Secul XIII]] ===== [[1201]] [[1202]] [[1203]] [[1204]] [[1205]] [[1206]] [[1207]] [[1208]] [[1209]] [[1210]] [[1211]] [[1212]] [[1213]] [[1214]] [[1215]] [[1216]] [[1217]] [[1218]] [[1219]] [[1220]] [[1221]] [[1222]] [[1223]] [[1224]] [[1225]] [[1226]] [[1227]] [[1228]] [[1229]] [[1230]] [[1231]] [[1232]] [[1233]] [[1234]] [[1235]] [[1236]] [[1237]] [[1238]] [[1239]] [[1240]] [[1241]] [[1242]] [[1243]] [[1244]] [[1245]] [[1246]] [[1247]] [[1248]] [[1249]] [[1250]] [[1251]] [[1252]] [[1253]] [[1254]] [[1255]] [[1256]] [[1257]] [[1258]] [[1259]] [[1260]] [[1261]] [[1262]] [[1263]] [[1264]] [[1265]] [[1266]] [[1267]] [[1268]] [[1269]] [[1270]] [[1271]] [[1272]] [[1273]] [[1274]] [[1275]] [[1276]] [[1277]] [[1278]] [[1279]] [[1280]] [[1281]] [[1282]] [[1283]] [[1284]] [[1285]] [[1286]] [[1287]] [[1288]] [[1289]] [[1290]] [[1291]] [[1292]] [[1293]] [[1294]] [[1295]] [[1296]] [[1297]] [[1298]] [[1299]] [[1300]] ===== [[Secul XIV]] ===== [[1301]] [[1302]] [[1303]] [[1304]] [[1305]] [[1306]] [[1307]] [[1308]] [[1309]] [[1310]] [[1311]] [[1312]] [[1313]] [[1314]] [[1315]] [[1316]] [[1317]] [[1318]] [[1319]] [[1320]] [[1321]] [[1322]] [[1323]] [[1324]] [[1325]] [[1326]] [[1327]] [[1328]] [[1329]] [[1330]] [[1331]] [[1332]] [[1333]] [[1334]] [[1335]] [[1336]] [[1337]] [[1338]] [[1339]] [[1340]] [[1341]] [[1342]] [[1343]] [[1344]] [[1345]] [[1346]] [[1347]] [[1348]] [[1349]] [[1350]] [[1351]] [[1352]] [[1353]] [[1354]] [[1355]] [[1356]] [[1357]] [[1358]] [[1359]] [[1360]] [[1361]] [[1362]] [[1363]] [[1364]] [[1365]] [[1366]] [[1367]] [[1368]] [[1369]] [[1370]] [[1371]] [[1372]] [[1373]] [[1374]] [[1375]] [[1376]] [[1377]] [[1378]] [[1379]] [[1380]] [[1381]] [[1382]] [[1383]] [[1384]] [[1385]] [[1386]] [[1387]] [[1388]] [[1389]] [[1390]] [[1391]] [[1392]] [[1393]] [[1394]] [[1395]] [[1396]] [[1397]] [[1398]] [[1399]] [[1400]] ===== [[Secul XV]] ===== [[1401]] [[1402]] [[1403]] [[1404]] [[1405]] [[1406]] [[1407]] [[1408]] [[1409]] [[1410]] [[1411]] [[1412]] [[1413]] [[1414]] [[1415]] [[1416]] [[1417]] [[1418]] [[1419]] [[1420]] [[1421]] [[1422]] [[1423]] [[1424]] [[1425]] [[1426]] [[1427]] [[1428]] [[1429]] [[1430]] [[1431]] [[1432]] [[1433]] [[1434]] [[1435]] [[1436]] [[1437]] [[1438]] [[1439]] [[1440]] [[1441]] [[1442]] [[1443]] [[1444]] [[1445]] [[1446]] [[1447]] [[1448]] [[1449]] [[1450]] [[1451]] [[1452]] [[1453]] [[1454]] [[1455]] [[1456]] [[1457]] [[1458]] [[1459]] [[1460]] [[1461]] [[1462]] [[1463]] [[1464]] [[1465]] [[1466]] [[1467]] [[1468]] [[1469]] [[1470]] [[1471]] [[1472]] [[1473]] [[1474]] [[1475]] [[1476]] [[1477]] [[1478]] [[1479]] [[1480]] [[1481]] [[1482]] [[1483]] [[1484]] [[1485]] [[1486]] [[1487]] [[1488]] [[1489]] [[1490]] [[1491]] [[1492]] === Etât moderne === [[1493]] [[1494]] [[1495]] [[1496]] [[1497]] [[1498]] [[1499]] [[1500]] ==== [[Secul XVI]] ==== [[1501]] [[1502]] [[1503]] [[1504]] [[1505]] [[1506]] [[1507]] [[1508]] [[1509]] [[1510]] [[1511]] [[1512]] [[1513]] [[1514]] [[1515]] [[1516]] [[1517]] [[1518]] [[1519]] [[1520]] [[1521]] [[1522]] [[1523]] [[1524]] [[1525]] [[1526]] [[1527]] [[1528]] [[1529]] [[1530]] [[1531]] [[1532]] [[1533]] [[1534]] [[1535]] [[1536]] [[1537]] [[1538]] [[1539]] [[1540]] [[1541]] [[1542]] [[1543]] [[1544]] [[1545]] [[1546]] [[1547]] [[1548]] [[1549]] [[1550]] [[1551]] [[1552]] [[1553]] [[1554]] [[1555]] [[1556]] [[1557]] [[1558]] [[1559]] [[1560]] [[1561]] [[1562]] [[1563]] [[1564]] [[1565]] [[1566]] [[1567]] [[1568]] [[1569]] [[1570]] [[1571]] [[1572]] [[1573]] [[1574]] [[1575]] [[1576]] [[1577]] [[1578]] [[1579]] [[1580]] [[1581]] [[1582]] [[1583]] [[1584]] [[1585]] [[1586]] [[1587]] [[1588]] [[1589]] [[1590]] [[1591]] [[1592]] [[1593]] [[1594]] [[1595]] [[1596]] [[1597]] [[1598]] [[1599]] [[1600]] ==== [[Secul XVII]] ==== [[1601]] [[1602]] [[1603]] [[1604]] [[1605]] [[1606]] [[1607]] [[1608]] [[1609]] [[1610]] [[1611]] [[1612]] [[1613]] [[1614]] [[1615]] [[1616]] [[1617]] [[1618]] [[1619]] [[1620]] [[1621]] [[1622]] [[1623]] [[1624]] [[1625]] [[1626]] [[1627]] [[1628]] [[1629]] [[1630]] [[1631]] [[1632]] [[1633]] [[1634]] [[1635]] [[1636]] [[1637]] [[1638]] [[1639]] [[1640]] [[1641]] [[1642]] [[1643]] [[1644]] [[1645]] [[1646]] [[1647]] [[1648]] [[1649]] [[1650]] [[1651]] [[1652]] [[1653]] [[1654]] [[1655]] [[1656]] [[1657]] [[1658]] [[1659]] [[1660]] [[1661]] [[1662]] [[1663]] [[1664]] [[1665]] [[1666]] [[1667]] [[1668]] [[1669]] [[1670]] [[1671]] [[1672]] [[1673]] [[1674]] [[1675]] [[1676]] [[1677]] [[1678]] [[1679]] [[1680]] [[1681]] [[1682]] [[1683]] [[1684]] [[1685]] [[1686]] [[1687]] [[1688]] [[1689]] [[1690]] [[1691]] [[1692]] [[1693]] [[1694]] [[1695]] [[1696]] [[1697]] [[1698]] [[1699]] [[1700]] ==== [[Secul XVIII]] ==== [[1701]] [[1702]] [[1703]] [[1704]] [[1705]] [[1706]] [[1707]] [[1708]] [[1709]] [[1710]] [[1711]] [[1712]] [[1713]] [[1714]] [[1715]] [[1716]] [[1717]] [[1718]] [[1719]] [[1720]] [[1721]] [[1722]] [[1723]] [[1724]] [[1725]] [[1726]] [[1727]] [[1728]] [[1729]] [[1730]] [[1731]] [[1732]] [[1733]] [[1734]] [[1735]] [[1736]] [[1737]] [[1738]] [[1739]] [[1740]] [[1741]] [[1742]] [[1743]] [[1744]] [[1745]] [[1746]] [[1747]] [[1748]] [[1749]] [[1750]] [[1751]] [[1752]] [[1753]] [[1754]] [[1755]] [[1756]] [[1757]] [[1758]] [[1759]] [[1760]] [[1761]] [[1762]] [[1763]] [[1764]] [[1765]] [[1766]] [[1767]] [[1768]] [[1769]] [[1770]] [[1771]] [[1772]] [[1773]] [[1774]] [[1775]] [[1776]] [[1777]] [[1778]] [[1779]] [[1780]] [[1781]] [[1782]] [[1783]] [[1784]] [[1785]] [[1786]] [[1787]] [[1788]] === Etât contemporanie === [[1789]] [[1790]] [[1791]] [[1792]] [[1793]] [[1794]] [[1795]] [[1796]] [[1797]] [[1798]] [[1799]] [[1800]] ==== [[Secul XIX]] ==== [[1801]] [[1802]] [[1803]] [[1804]] [[1805]] [[1806]] [[1807]] [[1808]] [[1809]] [[1810]] [[1811]] [[1812]] [[1813]] [[1814]] [[1815]] [[1816]] [[1817]] [[1818]] [[1819]] [[1820]] [[1821]] [[1822]] [[1823]] [[1824]] [[1825]] [[1826]] [[1827]] [[1828]] [[1829]] [[1830]] [[1831]] [[1832]] [[1833]] [[1834]] [[1835]] [[1836]] [[1837]] [[1838]] [[1839]] [[1840]] [[1841]] [[1842]] [[1843]] [[1844]] [[1845]] [[1846]] [[1847]] [[1848]] [[1849]] [[1850]] [[1851]] [[1852]] [[1853]] [[1854]] [[1855]] [[1856]] [[1857]] [[1858]] [[1859]] [[1860]] [[1861]] [[1862]] [[1863]] [[1864]] [[1865]] [[1866]] [[1867]] [[1868]] [[1869]] [[1870]] [[1871]] [[1872]] [[1873]] [[1874]] [[1875]] [[1876]] [[1877]] [[1878]] [[1879]] [[1880]] [[1881]] [[1882]] [[1883]] [[1884]] [[1885]] [[1886]] [[1887]] [[1888]] [[1889]] [[1890]] [[1891]] [[1892]] [[1893]] [[1894]] [[1895]] [[1896]] [[1897]] [[1898]] [[1899]] [[1900]] ==== [[Secul XX]] ==== [[1901]] [[1902]] [[1903]] [[1904]] [[1905]] [[1906]] [[1907]] [[1908]] [[1909]] [[1910]] [[1911]] [[1912]] [[1913]] [[1914]] [[1915]] [[1916]] [[1917]] [[1918]] [[1919]] [[1920]] [[1921]] [[1922]] [[1923]] [[1924]] [[1925]] [[1926]] [[1927]] [[1928]] [[1929]] [[1930]] [[1931]] [[1932]] [[1933]] [[1934]] [[1935]] [[1936]] [[1937]] [[1938]] [[1939]] [[1940]] [[1941]] [[1942]] [[1943]] [[1944]] [[1945]] [[1946]] [[1947]] [[1948]] [[1949]] [[1950]] [[1951]] [[1952]] [[1953]] [[1954]] [[1955]] [[1956]] [[1957]] [[1958]] [[1959]] [[1960]] [[1961]] [[1962]] [[1963]] [[1964]] [[1965]] [[1966]] [[1967]] [[1968]] [[1969]] [[1970]] [[1971]] [[1972]] [[1973]] [[1974]] [[1975]] [[1976]] [[1977]] [[1978]] [[1979]] [[1980]] [[1981]] [[1982]] [[1983]] [[1984]] [[1985]] [[1986]] [[1987]] [[1988]] [[1989]] [[1990]] [[1991]] [[1992]] [[1993]] [[1994]] [[1995]] [[1996]] [[1997]] [[1998]] [[1999]] [[2000]] ==== [[Secul XXI]] ==== [[2001]] [[2002]] [[2003]] [[2004]] [[2005]] [[2006]] [[2007]] [[2008]] [[2009]] [[2010]] [[2011]] [[2012]] [[2013]] [[2014]] [[2015]] [[2016]] [[2017]] [[2018]] [[2019]] [[2020]] [[2021]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] == Futûr == === Secul XXI === [[2025]] [[2026]] [[2027]] [[2028]] [[2029]] [[2030]] [[2031]] [[2032]] [[2033]] [[2034]] [[2035]] [[2036]] [[2037]] [[2038]] [[2039]] [[2040]] [[2041]] [[2042]] [[2043]] [[2044]] [[2045]] [[2046]] [[2047]] [[2048]] [[2049]] [[2050]] [[2051]] [[2052]] [[2053]] [[2054]] [[2055]] [[2056]] [[2057]] [[2058]] [[2059]] [[2060]] [[2061]] [[2062]] [[2063]] [[2064]] [[2065]] [[2066]] [[2067]] [[2068]] [[2069]] [[2070]] [[2071]] [[2072]] [[2073]] [[2074]] [[2075]] [[2076]] [[2077]] [[2078]] [[2079]] [[2080]] [[2081]] [[2082]] [[2083]] [[2084]] [[2085]] [[2086]] [[2087]] [[2088]] [[2089]] [[2090]] [[2091]] [[2092]] [[2093]] [[2094]] [[2095]] [[2096]] [[2097]] [[2098]] [[2099]] [[2100]] === Secul XXII === [[2101]] [[2102]] [[2103]] [[2104]] [[2105]] [[2106]] [[2107]] [[2108]] [[2109]] [[2110]] [[2111]] [[2112]] [[2113]] [[2114]] [[2115]] [[2116]] [[2117]] [[2118]] [[2119]] [[2120]] [[2121]] [[2122]] [[2123]] [[2124]] [[2125]] [[2126]] [[2127]] [[2128]] [[2129]] [[2130]] [[2131]] [[2132]] [[2133]] [[2134]] [[2135]] [[2136]] [[2137]] [[2138]] [[2139]] [[2140]] [[2141]] [[2142]] [[2143]] [[2144]] [[2145]] [[2146]] [[2147]] [[2148]] [[2149]] [[2150]] [[2151]] [[2152]] [[2153]] [[2154]] [[2155]] [[2156]] [[2157]] [[2158]] [[2159]] [[2160]] [[2161]] [[2162]] [[2163]] [[2164]] [[2165]] [[2166]] [[2167]] [[2168]] [[2169]] [[2170]] [[2171]] [[2172]] [[2173]] [[2174]] [[2175]] [[2176]] [[2177]] [[2178]] [[2179]] [[2180]] [[2181]] [[2182]] [[2183]] [[2184]] [[2185]] [[2186]] [[2187]] [[2188]] [[2189]] [[2190]] [[2191]] [[2192]] [[2193]] [[2194]] [[2195]] [[2196]] [[2197]] [[2198]] [[2199]] [[2200]] === Secul XXIII === [[2201]] [[2202]] [[2203]] [[2204]] [[2205]] [[2206]] [[2207]] [[2208]] [[2209]] [[2210]] [[2211]] [[2212]] [[2213]] [[2214]] [[2215]] [[2216]] [[2217]] [[2218]] [[2219]] [[2220]] == Vôs leadis== *[[Model par an]] *[[Storie secul par secul]] [[Categorie:Storie]] gmqtdzdepfkppbtdpcmsd7iseoncdi0 0 3092 188954 188152 2026-09-24T19:14:50Z Frico7 13659 /* */ 188954 wikitext text/x-wiki [[File:World cup countries best results.png|frameless|right|upright=2]] La '''Cope dal mont di balon''' (tal lengaç comun ancje il '''Mondiâl''' o i '''Mondiâi di balon''') e je la competizion uficiâl plui impuartant dal [[balon]], dulà che zuin cuintri lis scuadris nazionâls miôrs che a fasin part de ''Federation International de Football Association'' ([[FIFA]]), il cuarp di regolazion plui grant di ducj i [[sport]]s. Chest campionât al cole ogni 4 agns de prime competizion intal [[1930]] (fûr che tai agns [[1942]] e [[1946]], cuant che e fo sospindude par vie de [[Seconde vuere mondiâl]]). Purpûr, si pues considerâlu un event continui, parcè che tai trê agns prime de fase finâl si zuin lis partidis di cualificazion, dividudis par continent. Ae fase finâl de competizion a partecipin 48 scuadris nazionâls (in precedence mancul) che a si scuintrin intun periodi di cirche cuatri setemanis intun paîs che al organize dut (o in plui dongje, come intal [[2002]] o il [[2026]]), sielzût in precedence. Intes 23 fasis finâls fin cumò, dome vot nazions a àn vinçût il titul. Chê plui vitoriose di simpri e je il [[Brasîl]] (5 voltis) cun daûr la [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] e la [[Gjermanie]] (4 voltis), e la [[Argjentine]] (3 voltis). Lu an vinçut ancje l’[[Uruguay]], la [[France]] e la [[Spagne]] par 2 voltis e la [[Ingletiere]] par une volte. ==Liste des edizions == <table border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" width="1000px"> <tr><td>'''Edizion'''</td><td>'''Paîs organizadôr'''</td><td>'''Campion'''</td><td>'''Bandiere'''</td> <td>'''Risultât de finâl'''</td> <td>'''Seconde'''</td><td>'''Tierce'''</td><td>'''Cuarte'''</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1930|''1930'']]</td><td>[[Uruguay]] [[Image:Flag_of_Uruguay.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Uruguay]]'''</td><td>[[Image:Flag_of_Uruguay.svg|50px]] </td><td> 4-2 </td><td>[[Argjentine]]</td><td>[[Stâts Unîts di Americhe]]</td><td>[[Jugoslavie]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1934|''1934'']]</td><td>[[Italie]] [[image:Flag of Italy (1861-1946).svg |25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[image:Flag of Italy (1861-1946).svg|50px]] </td><td> 2-1 (ddts) </td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>[[Gjermanie]]</td><td>[[Austrie]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1938|''1938'']]</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[image:Flag of Italy (1861-1946).svg|50px]] </td><td> 4-2 </td><td>[[Ongjarie]]</td><td>[[Brasîl]]</td><td>[[Svezie]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1950|''1950'']]</td><td>[[Brasîl]] [[image: Flag of Brazil (1889–1960).svg |25px]] <small></td><td>'''[[Uruguay]]'''</td><td>[[Image:Flag_of_Uruguay.svg|50px]] </td><td> 2-1 (ultime partide dal ziron finâl) </td><td>[[Brasîl]]</td><td>[[Svezie]]</td><td>[[Spagne]]</td></tr> <tr><td>''[[Cope dal mont di balon 1954|1954]]''</td><td>[[Svuizare]] [[image:Flag_of_Switzerland.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]'''</td><td>[[Figure:Flag of West Germany (1949–1990).png|50x50px]]</td><td> 3-2 </td><td>[[Ongjarie]]</td><td>[[Austrie]]</td><td>[[Uruguay]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1958|''1958'']]</td><td>[[Svezie]] [[image:Flag_of_Sweden.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Brasîl]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Brazil (1889–1960).svg|50x50px]]</td><td> 5-2 </td><td>[[Svezie]]</td><td>[[France]]</td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1962|''1962'']]</td><td>[[Cile]] [[image:Flag_of_Chile.svg|border|25px]] <small></td><td>'''[[Brasîl]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Brazil (1960–1968).svg|50x50px]]</td><td> 3-1 </td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>[[Cile]]</td><td>[[Jugoslavie]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1966|''1966'']]</td><td>[[Ingletiere]] [[Image:Flag_of_England.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Ingletiere]]'''</td><td>[[Image:Flag_of_England.svg|50px]]</td><td> 4-2 (ddts) </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[Portugal]]</td><td>[[URSS]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1970|''1970'']]</td><td>[[Messic]] [[image:Flag of Mexico.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Brasîl]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Brazil (1968–1992).svg|50x50px]]</td><td> 4-1 </td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[Uruguay]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1974|''1974'']]</td><td>[[Gjermanie ocidentâl]] [[Figure:Flag of West Germany (1949–1990).png|25x25px]] <small></td><td>'''[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]'''</td><td>[[Figure:Flag of West Germany (1949–1990).png|50x50px]]</td><td> 2-1 </td><td>[[Olande]]</td><td>[[Polonie]]</td><td>[[Brasîl]]</td></tr> <tr><td>[[Cope dal mont di balon 1978|''1978'']]</td><td>[[Argjentine]] [[Image:Flag_of_Argentina.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Argjentine]]'''</td><td>[[Image:Flag_of_Argentina.svg|50px]]</td><td> 3-1 (ddts) </td><td>[[Olande]]</td><td>[[Brasîl]]</td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td></tr> <tr><td>[[1982]]</td><td>[[Spagne]] [[Image:Flag_of_Spain.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Italy (1946–2003).svg|50x50px]] </td><td> 3-1 </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[Polonie]]</td><td>[[France]]</td></tr> <tr><td>[[1986]]</td><td>[[Messic]] [[image:Flag of Mexico.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Argjentine]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Argentina.svg|50px]]</td><td> 3-2 </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[France]]</td><td>[[Belgjo]]</td></tr> <tr><td>[[1990]]</td><td>[[Italie]] [[Figure:Flag of Italy (1946–2003).svg|25x25px]] <small></td><td>'''[[Gjermanie|Gjermanie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]]</td><td> 1-0 </td><td>[[Argjentine]]</td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td><td>[[Ingletiere]]</td></tr> <tr><td>[[1994]]</td><td>[[Stâts Unîts]] [[image:Flag_of_United_States.svg|border|25px]] <small></td><td>'''[[Brasîl]]''' </td><td>[[image:Flag_of_Brazil.svg|50px]]</td><td> 0-0 (ddts) 3-2 (ddtr) </td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td><td>[[Svezie]]</td><td>[[Bulgarie]]</td></tr> <tr><td>[[1998]]</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg |25px]] <small></td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 3-0 </td><td>[[Brasîl]]</td><td>[[Cravuazie]]</td><td>[[Olande]]</td></tr> <tr><td>[[2002]]</td><td>[[Coree dal Sud]] [[image:Flag of South Korea.svg |25px]][[Gjapon]] [[image:Flag of Japan.svg |25px]] </td><td>'''[[Brasîl]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Brazil.svg|50px]]</td><td> 2-0 </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie]]</td><td>[[Turchie]]</td><td>[[Coree dal Sud]]</td></tr> <tr><td>[[2006]]</td><td>[[Gjermanie]] [[image:Flag_of_Germany.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 5-3 (ddtr) </td><td>[[France]]</td><td>[[Gjermanie]]</td><td>[[Portugal]]</td></tr> <tr><td>[[2010]]</td><td>[[Sudafriche]] [[image:Flag_of_South_Africa.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]] </td><td> 1-0 (ddts) </td><td>[[Olande]]</td><td>[[Gjermanie]]</td><td>[[Uruguay]]</td></tr> <tr><td>[[2014]]</td><td>[[Brasîl]] [[image:Flag_of_Brazil.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Gjermanie|Gjermanie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]]</td><td> 1-0 (ddts) </td><td>[[Argjentine]]</td><td>[[Olande]]</td><td>[[Brasîl]]</td></tr> <tr><td>[[2018]]</td><td>[[Russie]] [[image:Flag_of_Russia.svg|25px]] <small></td> <td> '''[[France]] ''' </td><td> [[image:Flag_of_France.svg|50px]] </td><td> 4-2 </td><td> [[Cravuazie]] </td><td> [[Belgjiche]] </td><td>[[Ingletiere]] </td></tr> <tr><td>[[2022]]</td><td>[[Catâr]] [[image:Flag_of_Qatar.svg|25px]] <small></td> <td> ''' [[Argjentine]] ''' </td><td> [[image:Flag_of_Argentina.svg|50px]] </td><td> 3-3 (ddts) 4-2 (ddtr) </td><td> [[France]] </td><td>[[Cravuazie]]</td><td> [[Maroc]]</td></tr> <tr><td>[[2026]]</td><td>[[Stâts Unîts di Americhe]] [[image:Flag_of_United_States.svg |25px]] [[Canada]] [[image:Flag_of_Canada (Pantone).svg|25px]] [[Messic]] [[image:Flag_of_Mexico.svg |25px]] <small></td><td>'''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td>1-0 (ddts)</td><td>[[Argjentine]]</td><td>[[Ingletiere]]<td>[[France]]</td></tr> <tr><td>[[2030]]</td><td>[[Spagne]] [[image:Flag_of_Spain.svg|25px]] [[Portugal]] [[image:Flag_of_Portugal.svg |25px]] [[Maroc]] [[image:Flag_of_Morocco.svg |25px]] [[Argjentine]] [[image:Flag_of_Argentina.svg |25px]] [[Paraguay]] [[image:Flag_of_Paraguay.svg |25px]] [[Uruguay]] [[image:Flag_of_Uruguay.svg |25px]] <small></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td><td></td></tr> <tr><td>[[2034]]</td><td>[[Arabie Saudite]] [[image:Flag_of_Saudi_Arabia.svg|25px]] <small></td><td></td><td></td><td></td><td></td><td><td></td></tr> </table> [[Categorie:Balon]] sbyazdbatqfdf68imp1kqqabzti92ib 0 3924 188973 188306 2026-09-24T19:37:23Z Frico7 13659 /* */ 188973 wikitext text/x-wiki [[Figure:Dinozoff.jpg|right|thumb|300px|Dino Zoff]] '''Dino Zoff''' ('''Din Zôf''' par furlan; [[Marian]], ai [[28 di Fevrâr]] [[1942]]) al è un ex zuiadôr e alenadôr di [[balon]]. Portîr, al à scomençât a zuiâ di balon professionistic cun la maie de [[Udinês]] (prime partide in Serie A: ai [[24 di Setembar]] [[1961]], Fiorentina-Udinês 5-2), par zuiâ po cul [[Mantova 1911|Mantova]] fin tal [[1967]], àn in cui al passe al [[Napoli]] e al met pe prime volte la maie da la [[Nazionâl masculine di balon de Italie|nazionâl taliane]]. Tal [[1972]] lu compre la [[Juventus Football Club|Juventus]], e Dino a zuiarà cun chê scuadre fin al [[1983]], an che al finìs la sô cariere di zuiadôr, par tacâ chê di alenadôr. Dal [[1998]] al [[2000]] al à ancje alenât la nazionâl taliane di balon. [[Categorie:Sportîfs furlans|Zoff, Dino]] o2o5o4i8hmzvyoi12537m3y301y88vn 0 5004 188967 181637 2026-09-24T19:27:35Z Frico7 13659 /* Curiositâts */ 188967 wikitext text/x-wiki '''Ezio Pascutti''' ([[Mortean]], [[1 di Jugn]] [[1937]]-[[Bologne]], [[4 di Zenâr]] [[2017]]) al fo un zuiadôr di balon dal [[Bologne FC 1909]]. [[Figure:Pascutti.jpg|right|thumb|300px| Pascutti cun la mae dal F.C Bologne]] Fi di un marangon, al scomence a zuiâ di balon di frut, prime in te place dal paîs, daspò cun la scuadre dal [[Puçui]]. Al rive in te [[Serie A (balon)|Serie A]] a 17 agns, cun la maie dal Bologne FC, puartât dal famôs alenadôr [[Gipo Viani]]. Al restarà lì fin tal 1968, zuiant 296 partidis inte Serie A cun 130 gols. Ezio, di bande di çampe, al reste di sigûr un dai zuiadôrs talians plui fuarts tal sô rûl. La sô vitorie plui impuartante e reste chê dal scudet dal 1964 cul Bologne FC, vinçût cuintri l'[[Internazionâl FC]] di [[Helenio Herrera]]. Cun la [[scuadre nazionâl taliane di balon]] al zuie 17 partidis, segnant 8 gols. Al partecipe dôs voltis al [[Cope dal mont di balon|campionât mondiâl di balon]], in tal 1962 e in tal 1966. ==Curiositâts== * Ezio Pascutti al ven ancjemò ricuardât cun afiet de bande dal public dal Bologne FC. Ancjemò al dì di vuê un gol di cjâf une vore biel al ven clamât ''gol alla Pascutti''. * Ai [[9 di Novembar]] dal [[1958]] al zuie par le prime volte cun la scuadre nazionâl di balon taliane cuintri la [[France]] (risultât: 2-2) * Ai [[13 di Otubar]] dal [[1963]], al sucêt il fat che plui lu a fât cognossi: zuiant une partide cun la scuadre nazionâl di balon taliane cuintri chê de [[Union Sovietiche]], al mole un pugn al zuiadôr Dubinsky, che lu veve tacât masse fuart. Al ven parât fûr,e la scuadre taliane e piert, jessint dal [[Campionât european di balon masculin|campionât european di balon]]. Par un ciert periodi di timp, Pascutti al vignarà sivilât tai cjamps di balon. * Pascutti al è stât par tancj agns il zuiadôrs di balon a vê segnât in plui partidis consecutivis in Serie A (10). Al fo superât dome dal argjentin [[Gabriel Batistuta]] tal [[1994]]. [[Categorie:Sportîfs furlans|Pascutti, Ezio]] kgrha3m2bls4plx8igmtu8ovfawuk50 188968 188967 2026-09-24T19:30:06Z Frico7 13659 /* */ 188968 wikitext text/x-wiki '''Ezio Pascutti''' ([[Cjasielis]], [[1 di Jugn]] [[1937]]-[[Bologne]], [[4 di Zenâr]] [[2017]]) al fo un zuiadôr di balon dal [[Bologne FC 1909]]. [[Figure:Pascutti.jpg|right|thumb|300px| Pascutti cun la mae dal F.C Bologne]] Fi di un marangon, al scomence a zuiâ di balon di frut, prime in te place dal paîs, daspò cun la scuadre dal [[Puçui]]. Al rive in te [[Campionât Talian di Balon di Serie A|Serie A]] a 17 agns, cun la maie dal Bologne FC, puartât dal famôs alenadôr [[Gipo Viani]]. Al restarà lì fin tal 1968, zuiant 296 partidis inte Serie A cun 130 gols. Ezio, di bande di çampe, al reste di sigûr un dai zuiadôrs talians plui fuarts tal sô rûl. La sô vitorie plui impuartante e reste chê dal scudet dal 1964 cul Bologne FC, vinçût cuintri l'[[Football Club Internazionale Milano|Internazionâl FC]] di [[Helenio Herrera]]. Cun la [[Nazionâl masculine di balon de Italie|scuadre nazionâl taliane di balon]] al zuie 17 partidis, segnant 8 gols. Al partecipe dôs voltis al [[Cope dal mont di balon|campionât mondiâl di balon]], in tal 1962 e in tal 1966. ==Curiositâts== * Ezio Pascutti al ven ancjemò ricuardât cun afiet de bande dal public dal Bologne FC. Ancjemò al dì di vuê un gol di cjâf une vore biel al ven clamât ''gol alla Pascutti''. * Ai [[9 di Novembar]] dal [[1958]] al zuie par le prime volte cun la scuadre nazionâl di balon taliane cuintri la [[France]] (risultât: 2-2) * Ai [[13 di Otubar]] dal [[1963]], al sucêt il fat che plui lu a fât cognossi: zuiant une partide cun la scuadre nazionâl di balon taliane cuintri chê de [[Union Sovietiche]], al mole un pugn al zuiadôr Dubinsky, che lu veve tacât masse fuart. Al ven parât fûr,e la scuadre taliane e piert, jessint dal [[Campionât european di balon masculin|campionât european di balon]]. Par un ciert periodi di timp, Pascutti al vignarà sivilât tai cjamps di balon. * Pascutti al è stât par tancj agns il zuiadôrs di balon a vê segnât in plui partidis consecutivis in Serie A (10). Al fo superât dome dal argjentin [[Gabriel Batistuta]] tal [[1994]]. [[Categorie:Sportîfs furlans|Pascutti, Ezio]] h66rhkvl6upw9vt7mtszv43rrzot64d 0 7442 188943 181840 2026-09-24T17:43:53Z Santefoscje73 11500 188943 wikitext text/x-wiki {{Stât |non=Brasîl |noninglês=Brazil |bandiere=[[Figure:Flag of Brazil.svg|100px]] |emblem=[[Figure:Coat of arms of Brazil.svg|100px]] |mapedalstât=BRA orthographic.svg |nonufiziâl=República Federativa do Brasil |lenghe=[[Lenghe portughese|portughês]] |capitâl=[[Brasilia]] |capitâlabitants= |capitâlabitantsan= |guviêr=[[Republiche federâl]] |president=[[Jair Bolsonaro]] |ministri=&nbsp; |indipendence=[[7 di Setembar]] [[1822]] |jentradeONU= |superficietotâl=8 514 876,599 |superficieordin=5 |superficieaghe%=0,65 |popolaziontotâl=215.319.500 |popolazionan=2022 |popolazionordin=7 |popolaziondensitât=25 |continent=[[Americhe dal Sud]] |orari=[[UTC]] -3 |monede=''Real'' |energie= |tld=.br |telefon=+55 |plache= |imni= |fieste= [[7 di Setembar]] |notis=&nbsp; }} Il '''Brasîl''' (non uficiâl ''República Federativa do Brasil'') al è il stât plui grant de [[Americhe dal Sud]] e il cuint plui grant dal mont. Al à une popolazion di 186 milions di abitants. La sô capitâl e je [[Brasilia]]. Al è il sôl paîs de Americhe Latine dulà che si fevele [[Lenghe portughese|il portughês]]. In Brasîl si cjate la plui grande foreste dal mont, ven a stâi la [[foreste amazoniche]]. Al confine a soreli a mont cu la [[Argjentine]], cul [[Paraguay]], cu la [[Bolivie]] e cul [[Perù]], a nord cu la [[Colombie]], cul [[Venezuela]], cu la [[Guyane]], cul [[Suriname]] e cu la [[Guyane Francese]]. [[Categorie:Stâts dal mont]] r460r0dsuknhqllwhz576pi3h1vx5m2 188944 188943 2026-09-24T17:45:29Z Santefoscje73 11500 188944 wikitext text/x-wiki {{Stât |non=Brasîl |noninglês=Brazil |bandiere=[[Figure:Flag of Brazil.svg|100px]] |emblem=[[Figure:Coat of arms of Brazil.svg|100px]] |nonufiziâl=República Federativa do Brasil |lenghe=[[Lenghe portughese|portughês]] |capitâl=[[Brasilia]] |capitâlabitants= |capitâlabitantsan= |guviêr=[[Republiche federâl]] |president=[[Jair Bolsonaro]] |ministri=&nbsp; |indipendence=[[7 di Setembar]] [[1822]] |jentradeONU= |superficietotâl=8 514 876,599 |superficieordin=5 |superficieaghe%=0,65 |popolaziontotâl=215.319.500 |popolazionan=2022 |popolazionordin=7 |popolaziondensitât=25 |continent=[[Americhe dal Sud]] |orari=[[UTC]] -3 |monede=''Real'' |energie= |tld=.br |telefon=+55 |mapedalstât=[[Figure:BRA orthographic.svg|250px]] |plache= |imni= |fieste= [[7 di Setembar]] |notis=&nbsp; }} Il '''Brasîl''' (non uficiâl ''República Federativa do Brasil'') al è il stât plui grant de [[Americhe dal Sud]] e il cuint plui grant dal mont. Al à une popolazion di 186 milions di abitants. La sô capitâl e je [[Brasilia]]. Al è il sôl paîs de Americhe Latine dulà che si fevele [[Lenghe portughese|il portughês]]. In Brasîl si cjate la plui grande foreste dal mont, ven a stâi la [[foreste amazoniche]]. Al confine a soreli a mont cu la [[Argjentine]], cul [[Paraguay]], cu la [[Bolivie]] e cul [[Perù]], a nord cu la [[Colombie]], cul [[Venezuela]], cu la [[Guyane]], cul [[Suriname]] e cu la [[Guyane Francese]]. [[Categorie:Stâts dal mont]] qd8ofq5y7mowp65s9allmct7onm9uc8 0 9051 188970 179253 2026-09-24T19:33:23Z Frico7 13659 /* Cariere */ 188970 wikitext text/x-wiki '''Antonio Di Natale''', cognussût ancje cul sorenon di Totò, ([[Napoli]], [[13 Otubar]] [[1977]]) al è un ex zuiadôr di balon che al à leât la sô cariere ae [[Udinese Calcio]]. == Cariere == === Club === Al a scomençât a zuiâ al Empoli dulà al è rimast (cun doi prestits ae Iperzola e al Viareggio tal mieç) fin al [[2004]], an che al è rivât ae Udinês. Al à segnât 209 goi in [[Serie A]] e al è il otâf marcatôr di simpri te categorie. [[Figure:Dinatale v Arsenal.jpg|miniatura|Di Natale cuintri l'[[Arsenal FC]]]] === Nazionâl === Al a zuiât 42 partidis e segnât 11 gol cu la [[Nazionâl masculine di balon de Italie|maie taliane]], rivant al secont puest in tal [[Campionât European di balon 2012]]. b3n1xwc524gbs5vazsx0xijnxx42tcg 0 11617 188953 172075 2026-09-24T19:11:29Z Frico7 13659 /* */ 188953 wikitext text/x-wiki La '''Federazione Italiana Giuoco Calcio''' (par [[furlan]] ''Federazion Taliane Zûc dal Balon''), par solit clamade cun l’acronimo '''FIGC''' o ancje cul non di '''Federcalcio''', e je l’associazion che regolamente e promôf il [[balon]], il [[balon a 5]] e il [[balon di splaze]] in [[Italie]]. E à la egjide su lis nazionâls di balon dal Paîs (chê [[Nazionâl masculine di balon de Italie|masculine]], chê feminine, chês zovanîls e chês di balon a 5 masculin e feminine e di balon di spiaze masculin e feminin) Nassude tal [[1898]] a [[Turin]] e à la sede a [[Rome]] e il centri tecnic a [[Covercian]] ([[Provincie di Florence|FI]]). Dal [[1905]] e je part de [[FIFA]] e dal [[1954]] de [[UEFA]]. Al dì di vuê il president al è [[Gabriele Gravina]]. [[Categorie: Balon]] 3iawxw1od6vfrzj0ai8wqq4jwydzoa6 0 11639 188978 172252 2026-09-24T19:56:42Z Frico7 13659 /* */ 188978 wikitext text/x-wiki Il '''stadi Giuseppe Meazza''', ancje clamât ''San Sîr'' (''San Siro'' par [[Lenghe taliane|talian]]), al è un implant sportîf multifunzional talian che si cjate a [[Milan]] tal cuartîr di [[San Siro (Milan)|San Siro]], che al dave il non (ancjemò doprât) al stadi fin al [[1980]]. In chel an al è stât intitulât ae memorie di [[Giuseppe Meazza]] ([[1910]]-[[1979]]), zuiadôr di [[balon]] milanês che al è stât [[Cope dal mont di balon|campion dal mont]] cu la [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] tal [[1934]] e tal [[1938]]. Screât tal [[1926]] sicu teren di proprietât dal [[Associazione Calcio Milan|AC Milan]], tal [[1935]] al fo cjapât dal comun di Milan che lu slargjà jenfri il [[1937]] e il [[1939|1939.]] Daspò de [[Seconde vuere mondiâl|vuere]], tai agns cincante e forin stâts zontâts une gradinade (il “''Secondo Anello''”) che lu à puartât a cuasit 100.000 puescj a sentâ e l’implant des lûs. Tra il [[1987]] e il [[1990]] al fo ristruturât e ancjemò ampliât cuntune gnove gradinade, il “''Terzo Anello''”. Al dì di vuê al è di pôc superiôr ai 75000 puescj a sentâ. 0m266c3snbtcjsaggiu9hbzc7l146i5 0 12933 188980 188236 2026-09-25T02:13:24Z Stephan1000000 15449 179 188980 wikitext text/x-wiki {| style="width: 30em; font-size: 90%; border: 1px solid #aaaaaa; background-color: #f9f9f9; color: #FF660; margin-bottom: 0.5em; margin-left: 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; text-align:left;" ! style="text-align: center; background-color:#FF6600;" colspan="2" |<span style="font-size: larger;">{{PAGENAME}}</span> |- ! | [[Figure:Futurama 1999 logo.svg|200px|logo]] |- ! '''lenghe origjinâl''' | [[Anglês]] |- ! paîs | [[Stâts Unîts di Americhe]] |- ! Autôrs | [[Matt Groening]] |- ! Regjie | [[Matt Groening]] |- ! Musichis | [[Tyng]] |- !Prime TV |[[28 di Març]] [[1999]]-vuê |- !Stagjons |11 |- ! Episodis |179 [[Figure:10von10.png|30px]] |- !Gjenar | Comedie, satire, fantasience |- |} '''Futurama''' e jè une serie televisive [[Stâts Unîts di Americhe|merecane]] fate di [[Matt Groening]], creadôr dai [[I Simpsons|Simpson]], tal [[1999]]. [[Categorie:Television]] [[Categorie:Seriis televisivis]] [[Categorie:Seriis televisivis merecanis]] id8kh0z7qm77rgta7fibtfofgius0pf 0 14292 188976 182321 2026-09-24T19:55:13Z Frico7 13659 /* */ 188976 wikitext text/x-wiki {{No furlan}} '''Markel Fernández Soto''' (nascût il 6 di fevrâr 2003 a <nowiki>[[Sopela]]</nowiki>, <nowiki>[[Vizcaya]]</nowiki>, <nowiki>[[Spagne]]</nowiki>) al è un atlet spagnôl specializât tal corsi di vite, sopratût te distanze dai 400 metri. Dès chel chel jere zovîn, al à praticât diferent sport, prime di centrâsi tal atletisme. Al à zughât a <nowiki>[[balon a pè]]</nowiki> a la scuele Ander Deuna Ikastola (Sopela), al à cjalât in biciclete a <nowiki>[[Ugeraga Sopela]]</nowiki>, al à praticât la pelota basca — sopratût la variante esku-pilota — a <nowiki>[[Kurene Sopela]]</nowiki> e al à fat nuçon a Sopela. In 2025, al à ciapât une medalie di platin tal stafete 4 × 400 m ai <nowiki>[[Campionâts Europeans di Atletisme a Palazze]]</nowiki>. Al si allene a <nowiki>[[Bilbao]]</nowiki> tal zornî di Zorroza cun sô allenadôr Iago Hermida Benítez e al cor par il club <nowiki>[[Alcampo Scorpio 71]]</nowiki> di <nowiki>[[Saragossa]]</nowiki> dai 2023.  1v552ytcwxvi3dr4iit9tqhc487btg1 188977 188976 2026-09-24T19:55:44Z Frico7 13659 /* */ 188977 wikitext text/x-wiki {{No standard}} '''Markel Fernández Soto''' (nascût il 6 di fevrâr 2003 a <nowiki>[[Sopela]]</nowiki>, <nowiki>[[Vizcaya]]</nowiki>, <nowiki>[[Spagne]]</nowiki>) al è un atlet spagnôl specializât tal corsi di vite, sopratût te distanze dai 400 metri. Dès chel chel jere zovîn, al à praticât diferent sport, prime di centrâsi tal atletisme. Al à zughât a <nowiki>[[balon a pè]]</nowiki> a la scuele Ander Deuna Ikastola (Sopela), al à cjalât in biciclete a <nowiki>[[Ugeraga Sopela]]</nowiki>, al à praticât la pelota basca — sopratût la variante esku-pilota — a <nowiki>[[Kurene Sopela]]</nowiki> e al à fat nuçon a Sopela. In 2025, al à ciapât une medalie di platin tal stafete 4 × 400 m ai <nowiki>[[Campionâts Europeans di Atletisme a Palazze]]</nowiki>. Al si allene a <nowiki>[[Bilbao]]</nowiki> tal zornî di Zorroza cun sô allenadôr Iago Hermida Benítez e al cor par il club <nowiki>[[Alcampo Scorpio 71]]</nowiki> di <nowiki>[[Saragossa]]</nowiki> dai 2023.  alb1dsmqvv3fhjtaxwunbmmm09xhoof 188979 188977 2026-09-24T19:58:02Z Frico7 13659 /* */ 188979 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Markel Fernández]] lhx7mfa91cz1nwz3nvwytr8aqk65ats 0 14347 188918 182629 2026-09-24T12:25:07Z Santefoscje73 11500 /* Storie */ 188918 wikitext text/x-wiki {{Di_comedâ}} La '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insieme des ativitâts di coltivazion de [[vid]] e di produzion dal [[vin]] te [[regjon autonome]] dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cu la [[Austrie]] a nord, cu la [[Slovenie]] a est, cu il [[Vignesie|Vignet]] a ovest e cu il [[Mar Adriatic]] a misdì. Tal 2024 la regjon e contave 30.297 [[etar]] di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 [[etolitri]].<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al ùsine 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis arceologjichis atestin la presince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de la Etât dal Bronç di mieç, ca. 1500 a.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: la colonie e devente un centri di produzion e di comèrci dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e di [[Asie Minôr]] in amforis e al rivave esportât in barilis di len tes atualys [[Austrie]] e [[Ungjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vecjo]] al à lassât testimonianzes scritis su la cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Durant le [[Etât di Mieç]], la viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal 1307 al segnale le vendite di teris vitâts di [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in chê epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Durant il 1800, in period di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], a son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont Theodor de La Tour lis à introdusudis a [[Villa Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une sèrie di malatiis des plantis: il [[oidio]] tal 1850, la [[peronospora]] tal 1881 e la [[filossere]] tal 1888, che e à distruit ca. dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fassis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> La zone di montagne, formade des [[Alps Carnichis]] e Juliis, e à condizions climatiches durussidis che a renderin la viticulture dificile. La zone coline, che e va a long dal arc prealpin dal confin cul Vignet fint al confin cu la Slovenie, e albe les zonys plui cognossudis: il [[Collio|Collio Gorizian]] e i [[Colli Orientali dal Friûl]]. La planure, di origjin aluviâl, e je dividude in une zone settentrionâl plui sasosse — lis [[Friuli Grave|Gravis dal Friûl]] — e une zone costiere meridionâl cun terenys sabiôs e argilôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian cjarstic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonys di denominazion a son: Friûl Gravis, [[Colli Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influît des [[Alps]] e dal [[Mar Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonys coline, la varjazion termiches tra il dì e la gnot e je marcade, e e favorìs la sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Lunc la coste, viers Triest e il Cjars, il microclime al è submediteranic, cuntun'esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin seont la zone gjeopmorfologjiche. Tes cjasteis dal Collio e dai Colli Orientâi dal Friûl e dominine la ''[[ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che e assigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terenys a son aluviâi, cui sas e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di uve blancie.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure costiere meridionâl a domininin i terenys sabiôs-argilôs, plui adeâts a lis varietâts di uve nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars al presente une [[terra rossa]] calcaree, sute, cun pôc strat vegetâl, induà che dome varietâts fueartis come la [[Vitovsche]] e il [[Terrano (uve)|Terrano]] a risin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vid.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autochtons, la regjon e coltive ancje varietâts internazionâls introdudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade Tocai Friulano; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 dopo une controversie juridiche cu la [[Ungjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribole Zale|Ribolla Gialle]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosco dal Peduncolo Rosso]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignolo]] * [[Tazzelenghe]] * [[Terrano (uve)|Terrano]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs|Pinot Grigio]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Nero]] Il Pinot Grigio e la Glere insieme a rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon e prodûs vins blancs ferms, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passits.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui prodûts a son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grigio]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 la produzion totâl e à tuchât 2.022.148 etolitros (+18,2% rispiet al 2023) suntune superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministero delle politiche agricole alimentari e forestali|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resys massimis par etar, il titul alcolometric minim e i metots di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cu la sottozone Cialle. * '''[[Ramandolo]]''' — vin blanc passit di [[Verduzzo Friulano]], prodût tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosazzo]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cu il [[Vignesie|Vignet]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] eapbll3i8azef43gge66vse889gcxhp 188919 188918 2026-09-24T12:27:20Z Santefoscje73 11500 /* Clime */ 188919 wikitext text/x-wiki {{Di_comedâ}} La '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insieme des ativitâts di coltivazion de [[vid]] e di produzion dal [[vin]] te [[regjon autonome]] dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cu la [[Austrie]] a nord, cu la [[Slovenie]] a est, cu il [[Vignesie|Vignet]] a ovest e cu il [[Mar Adriatic]] a misdì. Tal 2024 la regjon e contave 30.297 [[etar]] di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 [[etolitri]].<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al ùsine 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis arceologjichis atestin la presince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de la Etât dal Bronç di mieç, ca. 1500 a.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: la colonie e devente un centri di produzion e di comèrci dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e di [[Asie Minôr]] in amforis e al rivave esportât in barilis di len tes atualys [[Austrie]] e [[Ungjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vecjo]] al à lassât testimonianzes scritis su la cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Durant le [[Etât di Mieç]], la viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal 1307 al segnale le vendite di teris vitâts di [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in chê epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Durant il 1800, in period di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], a son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont Theodor de La Tour lis à introdusudis a [[Villa Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une sèrie di malatiis des plantis: il [[oidio]] tal 1850, la [[peronospora]] tal 1881 e la [[filossere]] tal 1888, che e à distruit ca. dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fassis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> La zone di montagne, formade des [[Alps Carnichis]] e Juliis, e à condizions climatiches durussidis che a renderin la viticulture dificile. La zone coline, che e va a long dal arc prealpin dal confin cul Vignet fint al confin cu la Slovenie, e albe les zonys plui cognossudis: il [[Collio|Collio Gorizian]] e i [[Colli Orientali dal Friûl]]. La planure, di origjin aluviâl, e je dividude in une zone settentrionâl plui sasosse — lis [[Friuli Grave|Gravis dal Friûl]] — e une zone costiere meridionâl cun terenys sabiôs e argilôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian cjarstic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonys di denominazion a son: Friûl Gravis, [[Colli Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin seont la zone gjeopmorfologjiche. Tes cjasteis dal Collio e dai Colli Orientâi dal Friûl e dominine la ''[[ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che e assigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terenys a son aluviâi, cui sas e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di uve blancie.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure costiere meridionâl a domininin i terenys sabiôs-argilôs, plui adeâts a lis varietâts di uve nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars al presente une [[terra rossa]] calcaree, sute, cun pôc strat vegetâl, induà che dome varietâts fueartis come la [[Vitovsche]] e il [[Terrano (uve)|Terrano]] a risin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vid.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autochtons, la regjon e coltive ancje varietâts internazionâls introdudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade Tocai Friulano; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 dopo une controversie juridiche cu la [[Ungjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribole Zale|Ribolla Gialle]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosco dal Peduncolo Rosso]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignolo]] * [[Tazzelenghe]] * [[Terrano (uve)|Terrano]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs|Pinot Grigio]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Nero]] Il Pinot Grigio e la Glere insieme a rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon e prodûs vins blancs ferms, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passits.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui prodûts a son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grigio]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 la produzion totâl e à tuchât 2.022.148 etolitros (+18,2% rispiet al 2023) suntune superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministero delle politiche agricole alimentari e forestali|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resys massimis par etar, il titul alcolometric minim e i metots di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cu la sottozone Cialle. * '''[[Ramandolo]]''' — vin blanc passit di [[Verduzzo Friulano]], prodût tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosazzo]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cu il [[Vignesie|Vignet]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] s28a9eygbz6qzom224v45v0hj25vqo9 188920 188919 2026-09-24T12:27:54Z Santefoscje73 11500 /* Varietâts autochtons blanchiis */ 188920 wikitext text/x-wiki {{Di_comedâ}} La '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insieme des ativitâts di coltivazion de [[vid]] e di produzion dal [[vin]] te [[regjon autonome]] dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cu la [[Austrie]] a nord, cu la [[Slovenie]] a est, cu il [[Vignesie|Vignet]] a ovest e cu il [[Mar Adriatic]] a misdì. Tal 2024 la regjon e contave 30.297 [[etar]] di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 [[etolitri]].<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al ùsine 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis arceologjichis atestin la presince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de la Etât dal Bronç di mieç, ca. 1500 a.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: la colonie e devente un centri di produzion e di comèrci dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e di [[Asie Minôr]] in amforis e al rivave esportât in barilis di len tes atualys [[Austrie]] e [[Ungjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vecjo]] al à lassât testimonianzes scritis su la cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Durant le [[Etât di Mieç]], la viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal 1307 al segnale le vendite di teris vitâts di [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in chê epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Durant il 1800, in period di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], a son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont Theodor de La Tour lis à introdusudis a [[Villa Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une sèrie di malatiis des plantis: il [[oidio]] tal 1850, la [[peronospora]] tal 1881 e la [[filossere]] tal 1888, che e à distruit ca. dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fassis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> La zone di montagne, formade des [[Alps Carnichis]] e Juliis, e à condizions climatiches durussidis che a renderin la viticulture dificile. La zone coline, che e va a long dal arc prealpin dal confin cul Vignet fint al confin cu la Slovenie, e albe les zonys plui cognossudis: il [[Collio|Collio Gorizian]] e i [[Colli Orientali dal Friûl]]. La planure, di origjin aluviâl, e je dividude in une zone settentrionâl plui sasosse — lis [[Friuli Grave|Gravis dal Friûl]] — e une zone costiere meridionâl cun terenys sabiôs e argilôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian cjarstic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonys di denominazion a son: Friûl Gravis, [[Colli Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin seont la zone gjeopmorfologjiche. Tes cjasteis dal Collio e dai Colli Orientâi dal Friûl e dominine la ''[[ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che e assigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terenys a son aluviâi, cui sas e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di uve blancie.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure costiere meridionâl a domininin i terenys sabiôs-argilôs, plui adeâts a lis varietâts di uve nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars al presente une [[terra rossa]] calcaree, sute, cun pôc strat vegetâl, induà che dome varietâts fueartis come la [[Vitovsche]] e il [[Terrano (uve)|Terrano]] a risin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vid.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autochtons, la regjon e coltive ancje varietâts internazionâls introdudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade Tocai Friulano; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 dopo une controversie juridiche cu la [[Ungjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosco dal Peduncolo Rosso]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignolo]] * [[Tazzelenghe]] * [[Terrano (uve)|Terrano]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs|Pinot Grigio]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Nero]] Il Pinot Grigio e la Glere insieme a rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon e prodûs vins blancs ferms, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passits.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui prodûts a son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grigio]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 la produzion totâl e à tuchât 2.022.148 etolitros (+18,2% rispiet al 2023) suntune superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministero delle politiche agricole alimentari e forestali|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resys massimis par etar, il titul alcolometric minim e i metots di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cu la sottozone Cialle. * '''[[Ramandolo]]''' — vin blanc passit di [[Verduzzo Friulano]], prodût tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosazzo]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cu il [[Vignesie|Vignet]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] peawrvuzlse7m6r2nbeus58obebahld 188921 188920 2026-09-24T12:49:38Z Santefoscje73 11500 188921 wikitext text/x-wiki {{Di_comedâ}} Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al ùsine 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le presince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il vieli]] al à lassât testimoniancis scritis ze cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Durant le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à introdusudis a [[Villa Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une sèrie di malatiis des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] nuaw4ssl6arwy4zaci371vztkhqzfgf 188922 188921 2026-09-24T12:52:26Z Santefoscje73 11500 188922 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al ùsine 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il vieli]] al à lassât testimoniancis scritis ze cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à introdusudis a [[Villa Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une sèrie di malatiis des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] dk75m0gwpvqbepz3i52f1jsswxrc6so 188923 188922 2026-09-24T12:53:09Z Santefoscje73 11500 188923 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il vieli]] al à lassât testimoniancis scritis ze cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à introdusudis a [[Villa Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une sèrie di malatiis des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] lnrnaj00jet54yx4wlyu6u9zd3jyqm1 188924 188923 2026-09-24T12:54:37Z Santefoscje73 11500 /* Storie */ 188924 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] 19694q05ot7rql9d34zjmtwkxxj6ini 188925 188924 2026-09-24T13:03:34Z Santefoscje73 11500 /* Storie */ 188925 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, la percentage plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] 8fvqa1bb78x8xx5jc9hhxaslglqs0ss 188926 188925 2026-09-24T13:05:31Z Santefoscje73 11500 188926 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] 1jjqfhtjg0b60er8f6xg76rbm6etg5b 188927 188926 2026-09-24T13:06:18Z Santefoscje73 11500 188927 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura|Vignâl di Prosèc in Friûl]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] 8ofysv6254i5bhaavl0x3t64zly5dhm 188928 188927 2026-09-24T13:10:03Z Santefoscje73 11500 /* Arees vitivinicolis */ 188928 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura|Vignâl di Prosèc in Friûl]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == [[Figure:Cab Franc grape.JPG|250px|miniatura|destra|Ue di Cabernet Franc , cetant cultivât in Friûl]] Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terenys a variin daûr de zone gjeomorfologjiche. Tes cjistiei dal Collio e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl dal flysch di Cormòns: une alternance di strats di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e altri minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, cui claps e cjantis di origjin glaciâl, adeâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adats a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il Cjars presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] kb6za8os2eihs30ctjpwyf97wfqvys2 188929 188928 2026-09-24T13:14:13Z Santefoscje73 11500 /* Suêl */ 188929 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura|Vignâl di Prosèc in Friûl]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == [[Figure:Cab Franc grape.JPG|250px|miniatura|destra|Ue di Cabernet Franc , cetant cultivât in Friûl]] Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == Suêl == I terèns a varîn daûr de zone gjeomorfologjiche. Tal "Collio" e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl tipic de zone di Cormòns e dal "Collio": une alternance di strâts di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e âltris minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di confin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, di origjine glaciâl, adâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adâts a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il [[Cjars]] presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] kbcg4pyqwnvpelqol9a0vby5awzegdc 188930 188929 2026-09-24T13:18:25Z Santefoscje73 11500 /* Suêl */ 188930 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura|Vignâl di Prosèc in Friûl]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == [[Figure:Cab Franc grape.JPG|250px|miniatura|destra|Ue di Cabernet Franc , cetant cultivât in Friûl]] Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == I terèn di cultivazions dal Friûl == I terèns a varîn daûr de zone gjeomorfologjiche. Tal "Collio" e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl tipic de zone di Cormòns e dal "Collio": une alternance di strâts di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e âltris minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di cunfin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, di origjine glaciâl, adâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adâts a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il [[Cjars]] presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autochtons blanchiis === * [[Friulano]] — in precedence chiamade "Tocai Friulano"; il gnûf nom al è stât adotât tal 2007 daspo0 une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] 17voinhrifjfqt9wcr4gkfd7a54vl19 188931 188930 2026-09-24T13:20:12Z Santefoscje73 11500 /* Varietâts autochtons blanchiis */ 188931 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura|Vignâl di Prosèc in Friûl]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , 1500 p.d.C.<ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal 181 a.C.: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in amforis e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis te cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de le [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instaibilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == [[Figure:Cab Franc grape.JPG|250px|miniatura|destra|Ue di Cabernet Franc , cetant cultivât in Friûl]] Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == I terèn di cultivazions dal Friûl == I terèns a varîn daûr de zone gjeomorfologjiche. Tal "Collio" e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl tipic de zone di Cormòns e dal "Collio": une alternance di strâts di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e âltris minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di cunfin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, di origjine glaciâl, adâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adâts a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il [[Cjars]] presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autoctonîs blancjs === * [[Friulano]] — in precedence clamât "Tocai Friulano" (''Tocai furlan''); il gnûf nom al è stât adotât tal [[2007]] daspo' une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] 7htzma6vbtwvlruwx5uwavcl6pd45x9 188932 188931 2026-09-24T13:23:55Z Santefoscje73 11500 /* Storie */ 188932 wikitext text/x-wiki [[Figure:ProseccoSanVito.jpg|250px|miniatura|Vignâl di Prosèc in Friûl]] Le '''viticulture tal [[Friûl-Vignesie Julie]]''' e je l'insiemit des ativitâts di coltivazion de [[Ue|ue]] e di produzion dal [[Vin|vin]] te regjon autonome dal [[Friûl-Vignesie Julie]], te zone plui nord-orientâl de [[Italie]], in confin cun le [[Austrie]] a nord, cun le [[Slovenie]] a est, cun il [[Venit]] a ovest e cun il [[Mâr Adriatic]] a sud. Tal 2024 la regjon contave 30.297 etars di vignâl, cuntune produzion di 2.022.148 etolitrîs.<ref name="CensisConf2025">{{Cita web |url=https://www.corrieredelleconomia.it/2025/04/07/fvg-la-regione-italiana-con-la-maggiore-incidenza-di-superficie-coltivata-a-uva-da-vino/ |titul=FVG, la regione italiana con la maggiore incidenza di superficie coltivata a uva da vino |sitweb=Corriere dell'Economia |date=7 di Avrîl 2025 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il 10,4% de superficie agricole regjonâl e je dedicade a la viticulture, le percentuâl plui alte di dute l'Italie.<ref name="CensisConf2025" /> Il sisteme des denominazions al è 4 [[Denominazione di Origine Controllata e Garantita|DOCG]], 12 [[Denominazione di Origine Controllata|DOC]] e 3 [[Indicazione geografica tipica|IGT]].<ref name="Quattrocalici_den">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/denominazioni/ |titul=Le denominazioni di origine del Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> == Storie == Evidencis archeologjichis atestin le prisince di ''[[Vitis vinifera]] sylvestris'' tal teritori furlan za de [[Etât dal Bronç]] di mieç , [[1500 p.d.C]] <ref name="UniudPeterlunger">{{Cita web |autôr=Peterlunger, Enrico |url=https://valoridentitari.uniud.it/enologia-e-viticoltura-in-friuli/ |titul=Enologia e viticoltura in Friuli |sitweb=Valori identitari e imprenditorialità – Università di Udin |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> La viticulture organizade e à scomençât cu la fondazion di [[Aquilee]] dai Romans tal [[181 p.d.C]]: le colonie devente un centri di produzion e di cumierç dal vin, che al rivave de [[Grecie]] e de [[Asie Minôr]] in anforîs e rivave espuartât in barîls di len tes atuâls regjions de [[Austrie]] e [[Ongjarie]].<ref name="UniudPeterlunger" /> [[Plini il Vieli]] al à lassât testimoniancis scritis de cualitât dai vins de regjon.<ref name="Quattrocalici_reg">{{Cita web |url=https://www.quattrocalici.it/regione/friuli-venezia-giulia/ |titul=Il vino nel Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Quattrocalici |date=2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal timp de [[Etât di Mieç]], le viticulture e à continuât, ancje in periodîs di instabilitât leâts a le nature des tieris di cunfin. Un document dal [[1307]] al segnale le vendite di teris cultivadis a [[Ribuele Zale]], dite ''urnas rabioli''.<ref name="TeresaRaiz">{{Cita web |url=https://www.teresaraiz.it/it/territorio |titul=Il territorio |sitweb=Teresa Raiz – Aziende Vinicule |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Ancje il [[Terrano (uve)|Terrano]], il [[Pignûl]] e il [[Picolit]] son documentâts in cheste epoche.<ref name="TeresaRaiz" /> Tal 1800, tal periodi di dominazion [[Austrie-Ongjarie|asburgjiche]], son rivadis lis varietâts internazionâls: tal 1868 il cont [[Theodor de La Tour]] lis à intrododotîs a [[Vile Russiz]].<ref name="OriginalItalia">{{Cita web |url=https://www.originalitalia.it/magazine/il-friuli-venezia-giulia-vini-in-evoluzione/ |titul=Il Friuli Venezia Giulia: vini in evoluzione |sitweb=OriginalItalia |date=23 di Zenâr 2023 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Il secul al à viodût ancje une schirie di malatîs des plantis: il [[oidio]] tal 1850, le [[Peronospore]] tal 1881 e le [[Filossere|filossere]] tal 1888, che à sdrumât dut il vignâl regjonâl.<ref name="TeresaRaiz" /> == Arees vitivinicolis == [[Figure:Cab Franc grape.JPG|250px|miniatura|destra|Ue di Cabernet Franc , cetant cultivât in Friûl]] Il teritori al è dividût in trê fasis principâls orientadis nord-sût.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Le zone di montagne, formade des [[Alps Cjargnelis]] e Juliis, e à condizions climatiches cetant duris che rindirin le viticulture dificil. La zone culinàr, che va dilunc dal arc prealpin dal cunfin cul Venit fin al confin cun le Slovenie, e albe les zonis plui cognossudis: il [[Collio di Gurize]] e i [[Cuei Orientâls dal Friûl]]. Le planure, di origjin aluviâl, je dividude in une zone setentrionâl — lis [[Gravis dal Friûl]] — e une zone de cueste meridionâl cun terèns sabiôs e argjlôs.<ref name="Quattrocalici_reg" /> A est, il [[Cjars (Italie)|Cjars]], un altopian carsic a nord di [[Triest]], al presente condizions arudis su roc calcaree, induà che la viticulture e je possibil dome sui ''pastins'', terenys specialmentri lavorâts.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Lis principâls zonis di denominazion son: Friûl Grave, [[Cuei Orientâi dal Friûl]], [[Friûl Aquilee]], [[Collio]], [[Cjars DOC|Cjars]] e [[Prosecco DOC|Prosecco]].<ref name="UniudPeterlunger" /> == Clime == Il clime de regjon al è in gjenerâl tenperât-fresc e plovôs, influenzât des [[Alps]] e dal [[Mâr Adriatic]].<ref name="UniudPeterlunger" /> Tes zonis culinaria, le variazion termiche jenfri il dì e le gnot je marcade, e favorìs le sintesi di aromis e tanins tes uvs.<ref name="UniudPeterlunger" /> Dilunc le cueste, viers [[Triest]] e il [[Cjars]], il microclime al è submediterani, cuntune esposizion ocasionâl a lis bufonadis de [[bore (aiar)|bore]].<ref name="ImpetoDivino">{{Cita web |url=https://www.impetodivino.it/vini/regioni/friuli-venezia-giulia |titul=Friuli-Venezia Giulia: la storia e le origini del vino |sitweb=Impeto di Vino |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Te planure, lis temperaturis a son plui uniformis e la produzion e je plui grande par cuantitât.<ref name="UniudPeterlunger" /> == I terèn di cultivazions dal Friûl == I terèns a varîn daûr de zone gjeomorfologjiche. Tal "Collio" e dai Cuei Orientâi dal Friûl dominine le ''[[Ponca]]'', il nom locâl tipic de zone di Cormòns e dal "Collio": une alternance di strâts di marne e arenarie di origjin eoceniche, ricje di carbonât di calci e âltris minerâi, che sigure un bon drenâç.<ref name="Venica">{{Cita web |url=https://venica.it/collio/ |titul=Collio |sitweb=Venica & Venica |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref><ref name="MarcaSara">{{Cita web |autôr=Sara, Marco |url=https://marcosara.com/vini-di-ponca/ |titul=Vini di Ponca |sitweb=MarcaSara |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Cheste formazion gjeoloiche e je dividude cu lis cjasteîs slovenichis di cunfin (Brda, Val Vipave, Istrie slovene).<ref name="MarcaSara" /> Te planure des Gravis, i terèns son aluviâi, di origjine glaciâl, adâts soredut a lis varietâts di ue blancje.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Te planure de cueste meridionâl domininin i terèns sabiôs-argjlôs, plui adâts a lis varietâts di ue nere.<ref name="Quattrocalici_reg" /> Il [[Cjars]] presente une tiare rosse calcaree, sute, cun pôc strât vegetâl, indulà dome varietâts fuartis come le [[Vitovsche]] e il [[Teran (uve)|Teran]] riivin a adatâsi.<ref name="ImpetoDivino" /> == Varietâts == Te regjon a son coltivadis 66 varietâts di vin.<ref name="WinePambianco">{{Cita web |url=https://wine.pambianconews.com/2024/10/il-friuli-venezia-giulia-del-vino/234393/ |titul=Il Friuli-Venezia Giulia del vino |sitweb=Wine Pambianco |date=Novembar 2024 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Dongje des varietâts autoctonis, le regjon cultive ancje varietâts internazionâls introdusudis soredut tal secul XIX.<ref name="Vicino">{{Cita web |url=https://vicino.it/enciclopedia/friuli-venezia-giulia/ |titul=Friuli-Venezia Giulia |sitweb=Vicino.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> === Varietâts autoctonîs blancjs === * [[Friulano]] — in precedence clamât "Tocai Friulano" (''Tocai furlan''); il gnûf nom al è stât adotât tal [[2007]] daspo' une controversie juridiche cun le [[Ongjarie]] sul non.<ref name="Cibo360">{{Cita web |url=https://www.cibo360.it/wellness_gourmet/produttori/friuliveneziagiulia/vino_vini_doc_tipici_friulani.htm |titul=Vini DOC, DOCG e IGT del Friuli Venezia Giulia |sitweb=Cibo360 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> * [[Verduç Furlan|Verduzzo Friulano]] * [[Ribuele Zale]] * [[Picolit]] * [[Malvasie Istrianie|Malvasia Istriana]] * [[Vitovsche|Vitovska]] === Varietâts autochtons neriis === * [[Refosco dal Preduncul Ros|Refosc dal Peduncul Ros]] * [[Schioppetino|Schioppettino]] * [[Pignûl|Pignûl]] * [[Tazzelenghe]] * [[Teran (uve)|Teran]] === Varietâts internazionâls === * [[Pinot Grîs]] * [[Glera]] (bâs dal [[Prosecco]]) * [[Chardonnay]] * [[Sauvignon Blanc]] * [[Merlot]] * [[Cabernet Franc]] * [[Cabernet Sauvignon]] * [[Pinot Neri|Pinot Neri]] Il Pinot Grigio e la Glere insiemit rapresentin il 50% de produzion regjonâl totâl.<ref name="WinePambianco" /> == Produzion == === Vins === La regjon prodûs vins blancs fers, vins blancs spumants, vins neris di pront consum, vins neris di invecjament e vins passîts.<ref name="UniudPeterlunger" /> I plui comercializâts son il [[Prosecco]], il [[Pinot Grîs]] e il [[Merlot]].<ref name="PianetaPSR">{{Cita web |url=https://www.pianetapsr.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2699 |titul=Il mercato del vino: i principali risultati di un'indagine in Friuli Venezia Giulia |sitweb=Pianeta PSR |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Tal 2024 le produzion totâl à tocjât i 2.022.148 etolitrîs (+18,2% rispièt al 2023) in une superficie di 30.297 etars, il 4,6% dal totâl nazionâl.<ref name="CensisConf2025" /> === Denominazions e normativis === Lis denominazions di origjin a son regjoladis di disciplinârs di produzion aprovâts dal [[Ministeri delle politichid agriculis alimentârs e forestâls|MIPAAF]] talian, che a stabilissin lis varietâts autorizadis, lis resîs massimis par etar, il titul alcolometric minim e lis metodologjis di vinificazion.<ref name="Disciplinare">{{Cita web |url=https://www.disciplinare.it/vini-friuli-venezia-giulia.html |titul=Vini Friuli Venezia Giulia |sitweb=Disciplinare.it |date=2020 |acès=2026-05-25 |lenghe=it }}</ref> Lis cuatri DOCG a son:<ref name="Quattrocalici_den" /> * '''Colli Orientali del Friuli Picolit''' — vin blanc passit di [[Picolit]], te provincie di [[Udin]], cun le sotzone Zâle. * '''[[Ramandul]]''' — vin blanc passit di [[Verduç Furlan]], prodòt tal comun di [[Nimis]]. * '''[[Rosaçis]]''' — vin blanc sec soredut di Friulano, te provincie di Udin. * '''[[Lison]]''' — denominazion interregjonâl cun il [[Venit]], dedicade al [[Friulano]]. Lis dodis DOC a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Carso DOC|Cjars o Carso-Kras]] * [[Collio|Collio Gorizian o Collio]] * [[Delle Venezie DOC|Delle Venezie]] * [[Friuli Venezia Giulia DOC|Friûl o Friûl-Vignesie Julie]] * [[Friuli Annia DOC|Friûl Anie]] * [[Friuli Aquileia DOC|Friûl Aquilee]] * [[Friuli Colli Orientali DOC|Friûl Colli Orientali]] * [[Friuli Grave DOC|Friûl Gravis]] * [[Friuli Isonzo DOC|Friûl Isonç o Isonç dal Friûl]] * [[Friuli Latisana DOC|Friûl Latisane]] * [[Lison Pramaggiore DOC|Lison Pramaggiore]] * [[Prosecco DOC]] Lis trê IGT a son:<ref name="Disciplinare" /> * [[Alto Livenza IGT|Alt Livence]] (interregjonâl cul Vignet) * [[Trevenezie]] (interregjonâl) * [[Venezia Giulia IGT|Vignesie Julie]] == Notis == {{reflist}} [[Categorie:Viticulture in Italie]] [[Categorie:Friûl-Vignesie Julie]] [[Categorie:Vin furlan]] b56zo9wdswqc5y3wphhfyuf2uy4bte9 0 14729 188964 184430 2026-09-24T19:23:20Z Frico7 13659 /* Liste di aur */ 188964 wikitext text/x-wiki Il '''campionât european di balon masculin UEFA''' (in curt '''Europeu di balon'''; par [[Lenghe inglese|inglês]] ''UEFA European Championship''), e je la massime competizion par rapresentativis nazionâi di balon afiliadis ae [[UEFA]]. Nassût tal 1960 di une idee dal dirigjent sportîf francês Henri Delaunay, al è metut sù de federazion e si davuelç ogni cuatri agns. == Liste di aur == <small><small><small><table border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" width="1000px"> <tr><td>'''Edizion'''</td><td>'''Paîs organizadôr'''</td><td>'''Campion'''</td><td>'''Bandiere'''</td> <td>'''Risultât de finâl'''</td> <td>'''Seconde'''</td><td>'''Tierce'''</td><td>'''Cuarte'''</td></tr> <tr><td>1960</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[Union Sovietiche]]'''</td><td>[[Figure:Flag of the Soviet Union.svg|50x50px]] </td><td> 2-1 (ddts) </td><td>Jugoslavie</td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>France</td></tr> <tr><td>1964</td><td>[[Spagne]] [[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|25x25px]]<small></td><td> '''[[Spagne]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|50x50px]] </td><td> 2-1 </td><td>Union Sovietiche</td><td>[[Ongjarie]]</td><td>Danimarche</td></tr> <tr><td>1968</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie |Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 2-0 (ripetizion) </td><td>Jugoslavie</td><td>[[Ingletiere]]</td><td>Union Sovietiche</td></tr> <tr><td>1972</td><td>[[Belgjiche]] [[Figure:Flag of Belgium.svg|25x25px]]</td><td>[[Gjermanie|'''Gjermanie ocidentâl''']]</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]] </td><td> 3-0 </td><td>[[Union Sovietiche]]</td><td>[[Belgjiche]]</td><td>[[Ongjarie]]</td></tr> <tr><td>1976</td><td>[[Jugoslavie]] [[Figure:Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg|25x25px]] </td><td>'''[[Cecoslovachie]]''' </td><td>[[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|50x50px]]</td><td> 2-2 (ddts) 5-3 (ddtr) </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[Paîs Bas]]</td><td>[[Jugoslavie]]</td></tr> <tr><td>1980</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] <small></td><td>[[Gjermanie|'''Gjermanie ocidentâl''']]</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]]</td><td> 2-1 </td><td>Belgjiche</td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td></tr> <tr><td>1984</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 2-0 </td><td>Spagne</td><td>Portugal e Danimarcje</td><td>/</td></tr> <tr><td>1988</td><td>[[Gjermanie ocidentâl]] [[image:Flag_of_Germany.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Paîs Bas]]'''</td><td>[[Figure:Flag of the Netherlands.svg|50x50px]]</td><td> 2-0 </td><td>Union Sovietiche</td><td>Gjermanie Ocidentâl e Italie</td><td>/</td></tr> <tr><td>1992</td><td>Svezie [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]]</td><td><small>'''[[Danimarcje]]''' </td><td>[[Figure:Flag of Denmark.svg|50x50px]]</td><td> 2-0 </td><td>[[Gjermanie]]</td><td>Paîs Bas e Svezie</td><td>/</td></tr> <tr><td>1996</td><td>[[Ingletiere]]<small> [[Figure:Flag of England.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Gjermanie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]] </td><td> 2-1 (golden goal) </td><td>[[Cechie]] </td><td>Ingletiere e France</td><td>/</td></tr> <tr><td>2000</td><td>[[Belgjiche]] <small>[[Figure:Flag of Belgium.svg|25x25px]] [[Paîs Bas]] [[Figure:Flag of the Netherlands.svg|25x25px]] </td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 2-1 (golden goal) </td><td>Italie</td><td>Portugal e Paîs Bas</td><td>/</td></tr> <tr><td>2004</td><td>[[Portugal]] [[Figure:Flag of Portugal (official).svg|25x25px]] </td><td>'''[[Grecie]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Greece.svg|50x50px]]</td><td> 1-0 </td><td>Portugal</td><td>Cechie e Paîs Bas</td><td>/</td></tr> <tr><td>2008</td><td>[[Austrie]] [[Figure:Flag of Austria.svg|25x25px]] [[Svuizare]] [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Spagne]]''' </td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 1-0 </td><td>Gjermanie</td><td>Russie e Turchie </td><td>/</td></tr> <tr><td>2012</td><td>[[Polonie]] [[Figure:Flag of Poland.svg|25x25px]] [[Ucraine]] [[Figure:Flag of Ukraine.svg|25x25px]] </td><td> '''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 4-0 </td><td>Italie</td><td>Portugal e Gjermanie</td><td>/</td></tr> <tr><td>2016</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[Portugal]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Portugal (official).svg|50x50px]] </td><td> 1-0 (ddts) </td><td>[[France]]</td><td>Gales e Gjermanie</td><td>/</td></tr> <tr><td>2020 <ref>Davuelzude tal 2021 par vie de pandemie Covid-19</ref></td><td>[[Europe]] [[Figure:Flag of Europe.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 3-2 (ddtr) </td><td>[[Ingletiere]]</td><td>Danimarcje e Spagne</td><td>/</td></tr> <tr><td>2024</td><td>[[Gjermanie]] <small>[[image:Flag_of_Germany.svg|25px]] </td><td>'''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 2-1 </td><td>[[Ingletiere]]</td><td>France e Paîs Bas </td><td>/</td></tr> <tr><td>2028</td><td>[[Irlande]] [[Figure:Flag of Ireland.svg|25x25px]]<small>[[Ream Unît]] <small>[[Figure:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|25x25px]] </td> <td> </td><td> </td><td> </td><td> </td><td> </td><td></td></tr> <tr><td>2032</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] [[Turchie]] [[Figure:Flag of Turkey.svg|25x25px]] </td><td></td><td></td><td></td><td></td><td><td></td></tr> </table> [[Categorie:Balon]] kjia1mf4dcjfksr0vadgrwrwjfxl8uq 188965 188964 2026-09-24T19:23:47Z Frico7 13659 /* Liste di aur */ 188965 wikitext text/x-wiki Il '''campionât european di balon masculin UEFA''' (in curt '''Europeu di balon'''; par [[Lenghe inglese|inglês]] ''UEFA European Championship''), e je la massime competizion par rapresentativis nazionâi di balon afiliadis ae [[UEFA]]. Nassût tal 1960 di une idee dal dirigjent sportîf francês Henri Delaunay, al è metut sù de federazion e si davuelç ogni cuatri agns. == Liste di aur == <table border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" width="1000px"> <tr><td>'''Edizion'''</td><td>'''Paîs organizadôr'''</td><td>'''Campion'''</td><td>'''Bandiere'''</td> <td>'''Risultât de finâl'''</td> <td>'''Seconde'''</td><td>'''Tierce'''</td><td>'''Cuarte'''</td></tr> <tr><td>1960</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[Union Sovietiche]]'''</td><td>[[Figure:Flag of the Soviet Union.svg|50x50px]] </td><td> 2-1 (ddts) </td><td>Jugoslavie</td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>France</td></tr> <tr><td>1964</td><td>[[Spagne]] [[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|25x25px]]<small></td><td> '''[[Spagne]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|50x50px]] </td><td> 2-1 </td><td>Union Sovietiche</td><td>[[Ongjarie]]</td><td>Danimarche</td></tr> <tr><td>1968</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie |Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 2-0 (ripetizion) </td><td>Jugoslavie</td><td>[[Ingletiere]]</td><td>Union Sovietiche</td></tr> <tr><td>1972</td><td>[[Belgjiche]] [[Figure:Flag of Belgium.svg|25x25px]]</td><td>[[Gjermanie|'''Gjermanie ocidentâl''']]</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]] </td><td> 3-0 </td><td>[[Union Sovietiche]]</td><td>[[Belgjiche]]</td><td>[[Ongjarie]]</td></tr> <tr><td>1976</td><td>[[Jugoslavie]] [[Figure:Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg|25x25px]] </td><td>'''[[Cecoslovachie]]''' </td><td>[[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|50x50px]]</td><td> 2-2 (ddts) 5-3 (ddtr) </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[Paîs Bas]]</td><td>[[Jugoslavie]]</td></tr> <tr><td>1980</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] <small></td><td>[[Gjermanie|'''Gjermanie ocidentâl''']]</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]]</td><td> 2-1 </td><td>Belgjiche</td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td></tr> <tr><td>1984</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 2-0 </td><td>Spagne</td><td>Portugal e Danimarcje</td><td>/</td></tr> <tr><td>1988</td><td>[[Gjermanie ocidentâl]] [[image:Flag_of_Germany.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Paîs Bas]]'''</td><td>[[Figure:Flag of the Netherlands.svg|50x50px]]</td><td> 2-0 </td><td>Union Sovietiche</td><td>Gjermanie Ocidentâl e Italie</td><td>/</td></tr> <tr><td>1992</td><td>Svezie [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]]</td><td><small>'''[[Danimarcje]]''' </td><td>[[Figure:Flag of Denmark.svg|50x50px]]</td><td> 2-0 </td><td>[[Gjermanie]]</td><td>Paîs Bas e Svezie</td><td>/</td></tr> <tr><td>1996</td><td>[[Ingletiere]]<small> [[Figure:Flag of England.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Gjermanie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]] </td><td> 2-1 (golden goal) </td><td>[[Cechie]] </td><td>Ingletiere e France</td><td>/</td></tr> <tr><td>2000</td><td>[[Belgjiche]] <small>[[Figure:Flag of Belgium.svg|25x25px]] [[Paîs Bas]] [[Figure:Flag of the Netherlands.svg|25x25px]] </td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 2-1 (golden goal) </td><td>Italie</td><td>Portugal e Paîs Bas</td><td>/</td></tr> <tr><td>2004</td><td>[[Portugal]] [[Figure:Flag of Portugal (official).svg|25x25px]] </td><td>'''[[Grecie]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Greece.svg|50x50px]]</td><td> 1-0 </td><td>Portugal</td><td>Cechie e Paîs Bas</td><td>/</td></tr> <tr><td>2008</td><td>[[Austrie]] [[Figure:Flag of Austria.svg|25x25px]] [[Svuizare]] [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Spagne]]''' </td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 1-0 </td><td>Gjermanie</td><td>Russie e Turchie </td><td>/</td></tr> <tr><td>2012</td><td>[[Polonie]] [[Figure:Flag of Poland.svg|25x25px]] [[Ucraine]] [[Figure:Flag of Ukraine.svg|25x25px]] </td><td> '''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 4-0 </td><td>Italie</td><td>Portugal e Gjermanie</td><td>/</td></tr> <tr><td>2016</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[Portugal]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Portugal (official).svg|50x50px]] </td><td> 1-0 (ddts) </td><td>[[France]]</td><td>Gales e Gjermanie</td><td>/</td></tr> <tr><td>2020 <ref>Davuelzude tal 2021 par vie de pandemie Covid-19</ref></td><td>[[Europe]] [[Figure:Flag of Europe.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 3-2 (ddtr) </td><td>[[Ingletiere]]</td><td>Danimarcje e Spagne</td><td>/</td></tr> <tr><td>2024</td><td>[[Gjermanie]] <small>[[image:Flag_of_Germany.svg|25px]] </td><td>'''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 2-1 </td><td>[[Ingletiere]]</td><td>France e Paîs Bas </td><td>/</td></tr> <tr><td>2028</td><td>[[Irlande]] [[Figure:Flag of Ireland.svg|25x25px]]<small>[[Ream Unît]] <small>[[Figure:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|25x25px]] </td> <td> </td><td> </td><td> </td><td> </td><td> </td><td></td></tr> <tr><td>2032</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] [[Turchie]] [[Figure:Flag of Turkey.svg|25x25px]] </td><td></td><td></td><td></td><td></td><td><td></td></tr> </table> [[Categorie:Balon]] d4lr5r2hdb0zd73x2eoelittwfasw7l 188966 188965 2026-09-24T19:24:16Z Frico7 13659 /* Liste di aur */ 188966 wikitext text/x-wiki Il '''campionât european di balon masculin UEFA''' (in curt '''Europeu di balon'''; par [[Lenghe inglese|inglês]] ''UEFA European Championship''), e je la massime competizion par rapresentativis nazionâi di balon afiliadis ae [[UEFA]]. Nassût tal 1960 di une idee dal dirigjent sportîf francês Henri Delaunay, al è metut sù de federazion e si davuelç ogni cuatri agns. == Liste di aur == <small><table border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" width="1000px"> <tr><td>'''Edizion'''</td><td>'''Paîs organizadôr'''</td><td>'''Campion'''</td><td>'''Bandiere'''</td> <td>'''Risultât de finâl'''</td> <td>'''Seconde'''</td><td>'''Tierce'''</td><td>'''Cuarte'''</td></tr> <tr><td>1960</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[Union Sovietiche]]'''</td><td>[[Figure:Flag of the Soviet Union.svg|50x50px]] </td><td> 2-1 (ddts) </td><td>Jugoslavie</td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>France</td></tr> <tr><td>1964</td><td>[[Spagne]] [[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|25x25px]]<small></td><td> '''[[Spagne]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|50x50px]] </td><td> 2-1 </td><td>Union Sovietiche</td><td>[[Ongjarie]]</td><td>Danimarche</td></tr> <tr><td>1968</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie |Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 2-0 (ripetizion) </td><td>Jugoslavie</td><td>[[Ingletiere]]</td><td>Union Sovietiche</td></tr> <tr><td>1972</td><td>[[Belgjiche]] [[Figure:Flag of Belgium.svg|25x25px]]</td><td>[[Gjermanie|'''Gjermanie ocidentâl''']]</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]] </td><td> 3-0 </td><td>[[Union Sovietiche]]</td><td>[[Belgjiche]]</td><td>[[Ongjarie]]</td></tr> <tr><td>1976</td><td>[[Jugoslavie]] [[Figure:Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg|25x25px]] </td><td>'''[[Cecoslovachie]]''' </td><td>[[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|50x50px]]</td><td> 2-2 (ddts) 5-3 (ddtr) </td><td>[[Gjermanie|Gjermanie ocidentâl]]</td><td>[[Paîs Bas]]</td><td>[[Jugoslavie]]</td></tr> <tr><td>1980</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] <small></td><td>[[Gjermanie|'''Gjermanie ocidentâl''']]</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]]</td><td> 2-1 </td><td>Belgjiche</td><td>[[Cecoslovachie]]</td><td>[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]</td></tr> <tr><td>1984</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 2-0 </td><td>Spagne</td><td>Portugal e Danimarcje</td><td>/</td></tr> <tr><td>1988</td><td>[[Gjermanie ocidentâl]] [[image:Flag_of_Germany.svg|25px]] <small></td><td>'''[[Paîs Bas]]'''</td><td>[[Figure:Flag of the Netherlands.svg|50x50px]]</td><td> 2-0 </td><td>Union Sovietiche</td><td>Gjermanie Ocidentâl e Italie</td><td>/</td></tr> <tr><td>1992</td><td>Svezie [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]]</td><td><small>'''[[Danimarcje]]''' </td><td>[[Figure:Flag of Denmark.svg|50x50px]]</td><td> 2-0 </td><td>[[Gjermanie]]</td><td>Paîs Bas e Svezie</td><td>/</td></tr> <tr><td>1996</td><td>[[Ingletiere]]<small> [[Figure:Flag of England.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Gjermanie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Germany.svg|50px]] </td><td> 2-1 (golden goal) </td><td>[[Cechie]] </td><td>Ingletiere e France</td><td>/</td></tr> <tr><td>2000</td><td>[[Belgjiche]] <small>[[Figure:Flag of Belgium.svg|25x25px]] [[Paîs Bas]] [[Figure:Flag of the Netherlands.svg|25x25px]] </td><td>'''[[France]]'''</td><td>[[image:Flag_of_France.svg|50px]]</td><td> 2-1 (golden goal) </td><td>Italie</td><td>Portugal e Paîs Bas</td><td>/</td></tr> <tr><td>2004</td><td>[[Portugal]] [[Figure:Flag of Portugal (official).svg|25x25px]] </td><td>'''[[Grecie]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Greece.svg|50x50px]]</td><td> 1-0 </td><td>Portugal</td><td>Cechie e Paîs Bas</td><td>/</td></tr> <tr><td>2008</td><td>[[Austrie]] [[Figure:Flag of Austria.svg|25x25px]] [[Svuizare]] [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Spagne]]''' </td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 1-0 </td><td>Gjermanie</td><td>Russie e Turchie </td><td>/</td></tr> <tr><td>2012</td><td>[[Polonie]] [[Figure:Flag of Poland.svg|25x25px]] [[Ucraine]] [[Figure:Flag of Ukraine.svg|25x25px]] </td><td> '''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 4-0 </td><td>Italie</td><td>Portugal e Gjermanie</td><td>/</td></tr> <tr><td>2016</td><td>[[France]] [[image:Flag_of_France.svg|25px]]</td><td>'''[[Portugal]]'''</td><td>[[Figure:Flag of Portugal (official).svg|50x50px]] </td><td> 1-0 (ddts) </td><td>[[France]]</td><td>Gales e Gjermanie</td><td>/</td></tr> <tr><td>2020 <ref>Davuelzude tal 2021 par vie de pandemie Covid-19</ref></td><td>[[Europe]] [[Figure:Flag of Europe.svg|25x25px]] </td><td>'''[[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Italy.svg|50px]] </td><td> 1-1 (ddts) 3-2 (ddtr) </td><td>[[Ingletiere]]</td><td>Danimarcje e Spagne</td><td>/</td></tr> <tr><td>2024</td><td>[[Gjermanie]] <small>[[image:Flag_of_Germany.svg|25px]] </td><td>'''[[Spagne]]'''</td><td>[[image:Flag_of_Spain.svg|50px]]</td><td> 2-1 </td><td>[[Ingletiere]]</td><td>France e Paîs Bas </td><td>/</td></tr> <tr><td>2028</td><td>[[Irlande]] [[Figure:Flag of Ireland.svg|25x25px]]<small>[[Ream Unît]] <small>[[Figure:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|25x25px]] </td> <td> </td><td> </td><td> </td><td> </td><td> </td><td></td></tr> <tr><td>2032</td><td>[[Italie]] [[image:Flag_of_Italy.svg|25px]] [[Turchie]] [[Figure:Flag of Turkey.svg|25x25px]] </td><td></td><td></td><td></td><td></td><td><td></td></tr> </table> [[Categorie:Balon]] t01nioga1zcbs8km4cnwox4gwcljd11 0 14766 188955 184923 2026-09-24T19:16:07Z Frico7 13659 /* */ 188955 wikitext text/x-wiki La '''Cope Jules Rimet 1934''' e je stade la seconde edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Italie]] jenfri il 27 di Mai e il 10 di Jugn dal [[1934]][[1930|,]] e e à viodût campions i [[Nazionâl masculine di balon de Italie|parons di cjase]] in finâl cuintri la [[Cecoslovachie]]. A an partecipât sedis scuadris che si son fronteadis intun tabelon a eliminazion direte. == Stadis == L’Italie è fo sielzude sicu sede di bande de [[FIFA]] par vie de promozion sportive e de pression operadis di [[Benito Mussolini]]. Par zuiâ lis partidis a forin sielzudis diviers citâts dal Paîs cui lôr stadis: * Stadio Littoriale, [[Bologne]] * Stadio Giovanni Berta, [[Florence]] * Stadio di Via del Piano, [[Gjenue]] * Stadio San Siro, [[Milan]] * Stadio Partenopeo “G. Ascarelli”, [[Napuli]] * Stadio Nazionale del PNF, [[Rome]] * Stadio Municipale Benito Mussolini, [[Turin]] * Stadio Littorio, [[Triest]] == Scuadris == Daspò di une fase di cualificazion (prime de storie de competizion), a si son cjapadis il puest te competizion 16 scuadris nazionâi * [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]] [[Svezie]] * [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] [[Svuizare]] * [[Figure:Flag of Germany (1933–1935).svg|25x25px]] [[Gjermanie]] * [[Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|link=Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of Spain (1931–1939).svg|25x25px]] [[Spagne]] * [[Figure:Flag of Italy (1861–1946).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag of Egypt (1922-1958).svg|25x25px]] [[Egjit]] * [[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|25x25px]] [[Cecoslovachie]] * [[Figure:Flag_of_the_United_States_(1912-1959).svg|link=Figure:Flag_of_the_United_States_(1912-1959).svg|25x25px]] [[Stâts Unîts di Americhe|Stâts Unîts]] * [[Figure:Flag_of_Belgium_(civil).svg|link=Figure:Flag_of_Belgium_(civil).svg|25x25px]] [[Belgjo|Belgjiche]] * [[Figure:Flag of the Netherlands.svg|25x25px]] [[Paîs Bas]] * [[Figure:Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg|25x25px]] [[Ongjarie]] * [[Figure:Flag of Austria (1230–1934, 1945–2000).svg|25x25px]] [[Austrie]] * [[Figure:Flag_of_France.svg|link=Figure:Flag_of_France.svg|25x25px]] [[France]] * [[Figure:Flag_of_Romania_(1867–1948).svg|link=Figure:Flag_of_Romania_(1867–1948).svg|25x25px]] [[Romanie]] * [[Figure:Flag_of_Argentina.svg|link=Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] [[Argjentine]] == Risultâts == === Otâfs di finâl === '''Italie'''-Stâts Unîts 7-1 '''Spagne'''-Brasîl 3-1 '''Ongjarie'''-Egjit 4-2 '''Austrie'''-France 3-2 (ddts) '''Cecoslovachie'''-Romanie 2-1 '''Svuizare'''-Paîs Bas 3-2 '''Svezie'''-Argjentine 3-2 '''Gjermanie'''-Belgjiche 5-2 === Cuarts di finâl === '''Italie'''-Spagne 1-1 (ripetizion 1-0) Ongjarie-'''Austrie''' 1-2 '''Cecoslovachie'''-Svuizare 3-2 Svezie-'''Gjermanie''' 1-2 === Semifinâls === '''Italie'''-Austrie 1-0 '''Cecoslovachie'''-Gjermanie 3-1 === Partide pal tierç puest === Austrie-Gjermanie 2-3 === Finâl === '''Italie'''-Cecoslovachie 2-1 (ddts) <small>Goi: 71’ Puč (CZS), 81’ Orsi (ITA), 95’ Schiavio (ITA)</small> == Statistichis == === Clasifiche Marcadôrs (2+ goi) === '''5 goi''' * [[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|25x25px]] '''Oldřich Nejedlý''' '''4 goi''' * [[Figure:Flag of Germany (1933–1935).svg|25x25px]] Edmund Conen * [[Figure:Flag of Italy (1861–1946).svg|25x25px]] Angelo Schiavio '''3 goi''' * [[Figure:Flag of Italy (1861–1946).svg|25x25px]] Raimundo Orsi * [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] Leopold Kielholz '''2 goi''' * [[Figure:Flag_of_Belgium_(civil).svg|link=Figure:Flag_of_Belgium_(civil).svg|25x25px]] Bernard Voorhoof * [[Figure:Flag of Egypt (1922-1958).svg|25x25px]] Abdulrahman Fawzi * [[Figure:Flag of Austria (1230–1934, 1945–2000).svg|25x25px]] Johann Horvath * [[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|25x25px]] Antonín Puč * [[Figure:Flag of Germany (1933–1935).svg|25x25px]] Karl Hohmann * [[Figure:Flag of Germany (1933–1935).svg|25x25px]] Ernst Lehner * [[Figure:Flag of Italy (1861–1946).svg|25x25px]] Giovanni Ferrari * [[Figure:Flag of Italy (1861–1946).svg|25x25px]] Giuseppe Meazza * [[Figure:Flag of Spain (1931–1939).svg|25x25px]] Isidro Lángara * [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]] Sven Jonasson * [[Figure:Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg|25x25px]] Géza Toldi === Scuadre campione === {| class="wikitable" ! colspan="2" |[[Figure:Flag of Italy (1861–1946).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] |- !Zuiadôr !Scuadre tal 1934 |- ! colspan="2" |Puartîrs |- |[[Giuseppe Cavanna]] |[[Società Sportiva Calcio Napoli|Napoli]] |- |[[Gianpiero Combi]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Guido Masetti]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- ! colspan="2" |Difensôrs |- |[[Luigi Allemandi]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Umberto Caligaris]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Eraldo Monzeglio]] |[[Bologna Football Club 1909|Bologna]] |- |[[Virginio Rosetta]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- ! colspan="2" |Centricjampiscj |- |[[Luigi Bertolini]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Armando Castellazzi]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Giovanni Ferrari]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Attilio Ferraris]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- |[[Luis Monti]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Mario Pizziolo]] |[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |- |[[Mario Varglien]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- ! colspan="2" |Atacants |- |[[Pietro Arcari|Pietro Sante Arcari]] |[[Associazione Calcio Milan|Milan]] |- |[[Felice Borel|Felice Borel II]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Atilio Demaría]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Enrique Guaita]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- |[[Anfilogino Guarisi]] |[[Società Sportiva Lazio|Lazio]] |- |[[Giuseppe Meazza]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Raimundo Orsi]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Angelo Schiavio]] |[[Bologna Football Club 1909|Bologna]] |- ! colspan="2" |Comissari tecnic: [[Vittorio Pozzo]] |} [[Categorie: Copis dal mont di balon masculin]] [[Categorie: Balon]] e7hclo45vho4nn5mbqmlxojxcgjsyft 0 14769 188956 184924 2026-09-24T19:17:06Z Frico7 13659 /* */ 188956 wikitext text/x-wiki La '''Cope''' '''dal mont Jules Rimet 1938''' e je stade la tierce edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[France]] jenfri il 4 e il 19 di Jugn dal [[1938]][[1930|,]] e e à viodût campions i campions in cariche de [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] in finâl cuintri la [[Ongjarie]]. A vevin di partecipâ sedis scuadris inmaneadis intun tabelon a eliminazion direte. La nazionâl austriache no à podût però partecipà par vie de ''[[Anschluss]]''. == Stadis == Lis partidis de competizion a si son zuiadis in dîs stadis di nûf citâts dal Paîs: {| class="wikitable" !Citât !Stadi |- |[[Antibes]] |Stade du Fort Carrée |- |[[Bordeaux]] |Parc de Lescure |- |[[Le Havre]] |Stade de la Cavée Verte |- |[[Lille]] |Stade Victor Boucquey |- |[[Marseille]] |Stade Vélodrome |- |[[Parîs]] |Parc des Princes |- |[[Parîs]] |Stade Olympique de Colombes |- |[[Reims]] |Stade Vélodrome Municipale |- |[[Strasbourg]] |Stade de la Meinau |- |[[Toulouse]] |Stade Chapou |} Il stadi di Gerland a [[Lione]] nol fo doprât par che al veve di ospitâ dome la partide dai otâfs di finâl jenfri Austrie e Svezie, cancelade daspò dal ritîr dai austriacs de competizion. == Scuadris == A an partecipât chestis cuindis scuadris des sedis cualificadis par vie dal ritîr forçât de Austrie: * [[Figure:Flag_of_Sweden.svg|25x25px]] [[Svezie]] * [[Figure:Flag_of_Switzerland.svg|25x25px]] [[Svuizare]] * [[Figure:Flag of Germany (1935–1945).svg|25x25px]] [[Gjermanie]] * [[Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of Poland (1928–1980).svg|25x25px]] [[Polonie]] * [[Figure:Flag_of_Italy_(1861–1946).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag of Norway (1905–2021).svg|25x25px]] [[Norvegje]] * [[Figure:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|25x25px]] [[Cecoslovachie]] * [[Figure:Flag of Cuba.svg|25x25px]] [[Cube]] * [[Figure:Flag_of_Belgium_(civil).svg|25x25px]] [[Belgjo|Belgjiche]] * [[Figure:Flag_of_the_Netherlands.svg|25x25px]] [[Paîs Bas]] * [[Figure:Flag_of_Hungary_(1915-1918,_1919-1946).svg|25x25px]] [[Ongjarie]] * [[Figure:Flag_of_France.svg|25x25px]] [[France]] * [[Figure:Flag_of_Romania_(1867–1948).svg|25x25px]] [[Romanie]] * [[Figure:Flag of the Dutch East India Company.svg|25x25px]] [[Indonesie|Indiis Orientâi Olandês]] * [[Figure:State flag of Austria (1934–1938).svg|25x25px]] [[Austrie]] (ritirade) == Risultâts == === Otâfs di finâl === '''France'''-Belgjiche 3-1 '''Italie'''-Norvegje 2-1 (ddts) '''Brasîl'''-Polonie 6-5 (ddts) '''Cecoslovachie'''-Paîs Bas 3-0 (ddts) Gjermanie-'''Svuizare''' 1-1 (ripetizion 2-4) '''Ongjarie'''-Indiis Orientâi Olandês 6-0 Svezie-Austrie ''No disputade'' '''Cube'''-Romanie 3-3 (ripetizion 2-1) === Cuarts di finâl === France-'''Italie''' 1-3 '''Brasîl'''-Cecoslovachie 1-1 (ripetizion 2-1) Svuizare-'''Ongjarie''' 0-2 '''Svezie'''-Cube 8-0 === Semifinâls === '''Italie'''-Brasîl 2-1 '''Ongjarie'''-Svezie 5-1 === Partide pal tierç puest === '''Brasîl'''-Svezie 4-2 === Finâl === '''Italie'''-Ongjarie 4-2 <small>Goi: 6’ Colaussi (ITA), 8’ Titkos (HUN), 16’ Piola (ITA), 35’ Colaussi (ITA), 70’ Sárosi (HUN), 82’ Piola (ITA)</small> == Statistichis == === '''Miôr Marcadôr''' === [[Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|25x25px]] Leônidas (7 goi) === Scuadre Campione === {| class="wikitable" ! colspan="2" |[[Figure:Flag_of_Italy_(1861–1946).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] |- !Zuiadôr !Scuadre tal 1938 |- ! colspan="2" |Puartîrs |- |[[Carlo Ceresoli]] |[[Bologna Football Club 1909|Bologna]] |- |[[Aldo Olivieri]] |[[Lucchese 1905 Società Sportiva Dilettantistica|Lucchese]] |- |[[Guido Masetti]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- ! colspan="2" |Difensôrs |- |[[Alfredo Foni]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- |[[Ugo Locatelli]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Eraldo Monzeglio]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- |[[Pietro Rava]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |- ! colspan="2" |Centricjampiscj |- |[[Michele Andreolo]] |[[Bologna Football Club 1909|Bologna]] |- |[[Aldo Donati (calciatore)|Aldo Donati]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- |[[Giovanni Ferrari]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Mario Genta]] |[[Genoa Cricket and Football Club|Genoa]] |- |[[Renato Olmi]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Mario Perazzolo]] |[[Genoa Cricket and Football Club|Genoa]] |- |[[Pietro Serantoni]] |[[Associazione Sportiva Roma|Roma]] |- ! colspan="2" |Atacants |- |[[Sergio Bertoni]] |[[Associazione Calcio Pisa 1909|Pisa]] |- |[[Amedeo Biavati]] |[[Bologna Football Club 1909|Bologna]] |- |[[Bruno Chizzo]] |[[Unione Sportiva Triestina Calcio 1918|Triestina]] |- |[[Gino Colaussi|Luigi Colaussi]] |[[Unione Sportiva Triestina Calcio 1918|Triestina]] |- |[[Giuseppe Meazza]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Pietro Ferraris]] |[[Football Club Internazionale Milano|Ambrosiana-Inter]] |- |[[Piero Pasinati]] |[[Unione Sportiva Triestina Calcio 1918|Triestina]] |- |[[Silvio Piola]] |[[Società Sportiva Lazio|Lazio]] |- ! colspan="2" |Comissari tecnic: [[Vittorio Pozzo]] |} a2wsiexbalgkv7ddoqiabj0ma5k5s5c 0 14794 188957 184905 2026-09-24T19:17:40Z Frico7 13659 /* Scuadris */ 188957 wikitext text/x-wiki La '''Cope Jules Rimet 1950''' e je stade la cuarte edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Brasîl]] jenfri il 14 di Jugn e il 16 di Lui dal [[1950]][[1930|,]] e e je stade vinçude de nazionâl dal [[Uruguay]]. E je la prime cope dal mont daspò de pause forçade di dodis agns pe [[seconde vuere mondiâl]]. A an partecipât tredis scuadris che si son fronteadis in dôs fasis a zirons. == Stadis == Sîs stadis in antantis citâts dal Brasîl a an ospitât la manifestazion: {| class="wikitable" !Citât !Stadi !Partidis Zuiadis |- |[[Belo Horizonte]] |Estadio Independencia |3 |- |[[Curitiba]] |Estadio Durival de Brito |2 |- |[[Pôrto Alegre]] |Estadio dos Eucaliptos |2 |- |[[Recife]] |Estadio Ilha do Retiro |1 |- |[[Rio de Janeiro]] |[[Estadio Maracana]] |8 |- |[[São Paulo]] |Estadio Pacaembu |6 |} == Scuadris == Aes cualificazions a an partecipât 23 scuadris. Di chestis, 17 a an otignût il puest te competizion ma dome 13 a si son presentadis. La [[Scozie]], prime ritirade, e si ere cualificade di seconde tal [[British Home Championship]] ma e a rinunziât par che no e jere rivade prime tal stes. Al puest dai scozês, a veve cjapât la possibilitât di partecipâ la [[France]] ma la Federazion francês e à ritirât la sô nazionâl il 5 Jugn par proteste cuintri la [[Confederazion brasiliane di balon|Confederazion brasiliane]] che veve stabilît un calendari che al veve, daspò de partide dal 25 di Jugn cuintri l'Uruguay a [[Porto Alegre]], il secont incuintri cun la Bolivie il 29 Jugn a [[Recife]], a cirche 3500km di distance. Ancje [[Turchie]] e [[Indie]] a an rinunziât ae competizion. La prime par motîfs economics, la seconde par vie dal regolament che no i permeteve di zuiâ a pîts crots. Duncje lis scuadris che a an zuiât ae cope a son stadis chestis tredis: * [[Figure:Flag_of_Uruguay.svg|link=Figure:Flag_of_Uruguay.svg|25x25px]] [[Uruguay]] * [[Figure:Flag of Italy (1946–2003).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag_of_Bolivia.svg|link=Figure:Flag_of_Bolivia.svg|25x25px]] [[Bolivie]] * [[Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|link=Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag_of_Chile.svg|link=Figure:Flag_of_Chile.svg|25x25px]] [[Cile]] * [[Figure:Flag of Paraguay (1842–1954).svg|25x25px]] [[Paraguay]] * [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] [[Svuizare]] * [[Figure:Flag of Mexico (1934-1968).svg|25x25px]] [[Messic]] * [[Figure:Flag_of_the_United_States_(1912-1959).svg|link=Figure:Flag_of_the_United_States_(1912-1959).svg|25x25px]] [[Stâts Unîts di Americhe|Stâts Unîts]] * [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]] [[Svezie]] * [[Figure:Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg|25x25px]] [[Jugoslavie]] * [[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|25x25px]] [[Spagne]] * [[Figure:Flag of England.svg|25x25px]] [[Ingletiere]] == Risultâts == === Grup 1 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |Zuiadis ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Brasîl |'''5''' |3 |2 |1 |0 |8 |2 | +6 |- |2. | align="left" |Jugoslavie |'''4''' |3 |2 |0 |1 |7 |3 | +4 |- |3. | align="left" |Svuizare |'''3''' |3 |1 |1 |1 |4 |6 |−2 |- |4. | align="left" |Messic |'''0''' |3 |0 |0 |3 |2 |10 |−8 |} === Grup 2 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |Zuiadis ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Spagne |'''6''' |3 |3 |0 |0 |6 |1 | +5 |- |2. | align="left" |Ingletiere |'''2''' |3 |1 |0 |2 |2 |2 |0 |- |3. | align="left" |Cile |'''2''' |3 |1 |0 |2 |5 |6 |−1 |- |4. | align="left" |Stâts Unîts |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |8 |−4 |} === Grup 3 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |Zuiadis ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Svezie |'''3''' |2 |1 |1 |0 |5 |4 | +1 |- |2. | align="left" |Italie |'''2''' |2 |1 |0 |1 |4 |3 | +1 |- |3. | align="left" |Paraguay |'''1''' |2 |0 |1 |1 |2 |4 |−2 |- bgcolor="#dfdfdf" |– | align="left" |Indie | colspan="8" |''ritirade'' |} === Grup 4 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |Zuiadis ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Uruguay |'''2''' |1 |1 |0 |0 |8 |0 | +8 |- |2. | align="left" |Bolivie |'''0''' |1 |0 |0 |1 |0 |8 |−8 |- bgcolor="#dfdfdf" |– | align="left" |France | colspan="8" |''ritirade'' |} === Grup Finâl === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |Zuiadis ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Uruguay |'''5''' |3 |2 |1 |0 |7 |5 | +2 |- |2. | align="left" |Brasîl |'''4''' |3 |2 |0 |1 |14 |4 | +10 |- |3. | align="left" |Svezie |'''2''' |3 |1 |0 |2 |6 |11 |−5 |- |4. | align="left" |Spagne |'''1''' |3 |0 |1 |2 |4 |11 |−7 |} '''Brasîl'''-Svezie 7-1 Uruguay-Spagne 2-2 '''Brasîl'''-Spagne 6-1 '''Uruguay'''-Svezie 3-2 '''Svezie'''-Spagne 3-1 [[Maracanazo|'''Uruguay'''-Brasîl]] 2-1 <small>Goi: 47’ Friaça (BRA), 66’ Schiaffino (URU), 79’ Ghiggia (URU)</small> == Statistichis == === Miôr marcadôr === [[Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|25x25px]] Ademir (9 goi) === Scuadre Campione === Puartîrs: : Máspoli, Paz Difensôrs: : Gambetta, J. González, M. González,Martínez, Tejera, Vilches Centricjampiscj: : Ortuño, Pini, Rodríguez Andrade, Varela Atancants: : Britos, Burgueño, Ghiggia, Míguez, Morán, Pérez, Rijo, Romero, Schiaffino, Vidal Comissari Tecnic: : López Fontana [[Categorie: Copis dal mont di balon]] [[Categorie: Balon]] 4dt6qtv3nhpw0zu0qrd113s0xu44oxv 0 14840 188958 185196 2026-09-24T19:18:09Z Frico7 13659 /* Scuadris */ 188958 wikitext text/x-wiki La '''Cope''' '''dal mont Jules Rimet 1954''', ancje cognossude come '''Svuizare 1954''', e je stade la cuinte edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Svuizare]] jenfri il 16 di Jugn e il 4 di Lui dal 1954[[1930|,]] e e je stade vinçude de nazionâl de [[Gjermanie Ocidentâl]] in finâl cuintri chê [[Ongjarie|ongjarese]]. A an partecipât sedis scuadris che si son fronteadis prime intune fase a zirons e daspò intun tabelon a eliminazion direte. I zirons a son di cuatri scuadris, dôs di chestis di prime fasse e dôs di seconde. Lis scuadris de stesse fasse no si frontein. E je la prime cope dal mont passade par [[television]]. == Stadis == Lis 26 partidis dal torneu a si son zuiadis in sîs citâts de Svuizare, dutis cuntun stadi. {| class="wikitable" !Citât !Stadi !Partidis Zuiadis |- |[[Basilee]] |St.-Jakob-Stadion |6 |- |[[Berne]] |Wankdorf-Stadion |5 |- |[[Zenevre]] |Stades-les-Charmilles |4 |- |[[Lausanne]] |La Pontaise |5 |- |[[Lugan]] |Stadio Comunale di Cornaredo |1 |- |[[Zurì]] |Hardturm-Stadion |5 |} == Scuadris == Ae cualificazion a vevin partecipât 34 nazionâi. Di chestis, 16 a an otignût il puest te competizion: * [[Figure:Flag_of_Switzerland.svg|25x25px]] [[Svuizare]] * [[Figure:Flag of Hungary (1949-1956).svg|25x25px]] [[Ongjarie]] * [[Figure:Flag_of_Italy_(1946–2003).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag of Belgium (civil).svg|25x25px]] [[Belgjo|Belgjiche]] * [[Figure:Flag_of_Brazil_(1889–1960).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|25x25px]] [[Cecoslovachie]] * [[Figure:Flag of France.svg|25x25px]] [[France]] * [[Figure:Flag_of_Uruguay.svg|25x25px]] [[Uruguay]] * [[Figure:Flag_of_Mexico_(1934-1968).svg|25x25px]] [[Messic]] * [[Figure:Flag of Austria.svg|25x25px]] [[Austrie]] * [[Figure:Flag of South Korea (1949–1984).svg|25x25px]] [[Coree dal Sud]] * [[Figure:Flag_of_Yugoslavia_(1946-1992).svg|25x25px]] [[Jugoslavie]] * [[Figure:Flag of Turkey.svg|25x25px]] [[Turchie]] * [[Figure:Flag_of_England.svg|25x25px]] [[Ingletiere]] * [[Figure:Flag of West Germany (1949–1990).png|25x25px]] [[Gjermanie Ocidentâl]] * [[Figure:Flag of Scotland.svg|25x25px]] [[Scozie]] == Risultâts == === Grup 1 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Brasîl |'''3''' |2 |1 |1 |0 |6 |1 | +5 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Jugoslavie |'''3''' |2 |1 |1 |0 |2 |1 | +1 |- |3. | align="left" |France |'''2''' |2 |1 |0 |1 |3 |3 | +0 |- |4. | align="left" |Messic |'''0''' |2 |0 |0 |2 |2 |8 | -6 |} === Grup 2 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Ongjarie |'''4''' |2 |2 |0 |0 |17 |3 | +14 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Gjermanie Ocidentâl |'''2'''<ref>Passin indenant i Todescj in gracie ae vitorie di une dispate: Gjermanie Ocidentâl-Turchie 7-2</ref> |2 |1 |0 |1 |7 |9 | -2 |- |3. | align="left" |Turchie |'''2''' |2 |1 |0 |1 |8 |4 | +4 |- |4. | align="left" |Coree dal Sud |'''0''' |2 |0 |0 |2 |0 |16 | -16 |} === Grup 3 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Uruguay |'''4''' |2 |2 |0 |0 |9 |0 | +9 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Austrie |'''4''' |2 |2 |0 |0 |6 |0 | +6 |- |3. | align="left" |Cecoslovachie |'''0''' |2 |0 |0 |2 |0 |7 | -7 |- |4. | align="left" |Scozie |'''0''' |2 |0 |0 |2 |0 |8 | -8 |} === Grup 4 === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Ingletiere |'''3''' |2 |1 |1 |0 |6 |4 | +2 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Svuizare |'''2'''<ref>A passin indenant i Svuizars in gracie se vitorie di une dispate: Svuizare-Italie 4-1</ref> |2 |1 |0 |1 |2 |3 | -1 |- |3. | align="left" |Italie |'''2''' |2 |1 |0 |1 |5 |3 | +2 |- |4. | align="left" |Belgjiche |'''1''' |2 |0 |1 |1 |5 |8 | -3 |} === Cuarts di finâl === Jugoslavie-'''Gjermanie Ocidentâl''' 0-2 '''Austrie'''-Svuizare 7-5 Brasîl-'''Ongjarie''' 2-4 '''Uruguay'''-Ingletiere 4-2 === Semifinâls === '''Gjermanie Ocidentâl'''-Austrie 6-1 '''Ongjarie'''-Uruguay 4-2 (ddts) === Partide pal tierç puest === '''Austrie'''-Uruguay 3-1 === Finâl === [[Miracul di Berne|'''Gjermanie Ocidentâl'''-Ongjarie]] 3-2 <small>Goi: 6’ Puskás (HUN), 8’ Czibor (HUN), 10’ Morlock (BRD), 18’ Rahn (BRD), 84’ Rahn (BRD)</small> == Statistichis == === Miôr marcadôr === [[Figure:Flag of Hungary (1949-1956).svg|25x25px]] Sándor Kocsis (11 goi) === Scuadre Campione === [[Figure:Flag of West Germany (1949–1990).png|25x25px]] '''Gjermanie Ocidentâl''' <small>1</small> Turek '''·''' <small>2</small> Laband '''·''' <small>3</small> Kohlmeyer '''·''' <small>4</small> Bauer '''·''' <small>5</small> Erhardt '''·''' <small>6</small> Eckel '''·''' <small>7</small> Posipal '''·''' <small>8</small> Mai '''·'''<small>9</small> Mebus '''·''' <small>10</small> Liebrich '''·''' <small>11</small> Metzner '''·''' <small>12</small> Rahn '''·'''<small>13</small> Morlock '''·''' <small>14</small> Klodt '''·''' <small>15</small> O. Walter '''·'''<small>16</small> F. Walter '''·''' <small>17</small> Herrmann '''·''' <small>18</small> Biesinger '''·'''<small>19</small> Pfaff '''·''' <small>20</small> Schäfer '''·''' <small>21</small> Kubsch '''·'''<small>22</small> Kwiatkowski '''·''' <small>CT:</small>Herberger == Notis == 2jdlns9yfymkegqo6g0x5bqm0pzg84e 0 14991 188959 185637 2026-09-24T19:18:34Z Frico7 13659 /* Scuadris */ 188959 wikitext text/x-wiki La '''Cope''' '''dal mont Jules Rimet 1962''', ancje cognossude come '''Cile 1962''', e je stade la setime edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Cile]] jenfri i 30 di Mai e i 17 di Jugn dal [[1962]][[1930|,]] e e je stade vinçude de nazionâl campione in cariche dal [[Brasîl]] in finâl cuintri chê [[Cecoslovachie|cecoslovache]]. A an partecipât sedis scuadris che si son fronteadis prime intune fase a zirons di cuatri scuadris e daspò intun tabelon a eliminazion direte. == Stadis == I stadis che a an ospitât i incuintris de cope a son stâts cuatri in antantis citâts dal Cile. {| class="wikitable" !Citât !Stadi |- |[[Arica]] |Estadio Carlos-Dittborn |- |[[Rancagua]] |Estadio Braden Cooper Co. |- |[[Santiago dal Cile|Santiago]] |Estadio Nacional |- |[[Viña del Mar]] |Estadio Sausalito |} == Scuadris == * [[Figure:Flag of Chile.svg|25x25px]] [[Cile]] * [[Figure:Flag of Brazil (1960–1968).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of Colombia.svg|25x25px]] [[Colombie]] * [[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] [[Argjentine]] * [[Figure:Flag of Spain (1945–1977).svg|25x25px]] [[Spagne]] * [[Figure:Flag_of_the_Czech_Republic.svg|25x25px]] [[Cecoslovachie]] * [[Figure:Flag of Uruguay.svg|25x25px]] [[Uruguay]] * [[Figure:Flag_of_Hungary.svg|25x25px]] [[Ongjarie]] * [[Figure:Flag_of_Mexico_(1934-1968).svg|25x25px]] [[Messic]] * [[Figure:Flag of Italy (1946–2003).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|25x25px]] [[Union Sovietiche]] * [[Figure:Flag_of_Yugoslavia_(1946-1992).svg|25x25px]] [[Jugoslavie]] * [[Figure:Flag of Switzerland.svg|25x25px]] [[Svuizare]] * [[Figure:Flag_of_England.svg|25x25px]] [[Ingletiere]] * [[Figure:Flag_of_West_Germany_(1949–1990).png|25x25px]] [[Gjermanie Ocidentâl]] * [[Figure:Flag of Bulgaria (1948–1967).svg|25x25px]] [[Bulgarie]] == Risultâts == === Fase a zirons === ==== Grup 1 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Union Sovietiche |'''5''' |3 |2 |1 |0 |8 |5 | +3 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Jugoslavie |'''4''' |3 |2 |0 |1 |8 |3 | +5 |- |3. | align="left" |Uruguay |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |6 | -2 |- |4. | align="left" |Colombie |'''1''' |3 |0 |1 |2 |5 |11 | -6 |} ==== Grup 2 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Gjermanie Ocidentâl |'''5''' |3 |2 |1 |0 |4 |1 | +3 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Cile |'''4''' |3 |2 |0 |1 |5 |3 | +2 |- |3. | align="left" |Italie |'''3''' |3 |1 |1 |1 |3 |2 | +1 |- |4. | align="left" |Svuizare |'''0''' |3 |0 |0 |3 |2 |8 | -6 |} ==== Grup 3 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Brasîl |'''5''' |3 |2 |1 |0 |4 |1 | +3 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Cecoslovachie |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |3 | -1 |- |3. | align="left" |Messic |'''2''' |3 |1 |0 |2 |3 |4 | -1 |- |4. | align="left" |Spagne |'''2''' |3 |1 |0 |2 |2 |3 | -1 |} ==== Grup 4 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Ongjarie |'''5''' |3 |2 |1 |0 |8 |2 | +6 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Ingletiere |'''3''' |3 |1 |1 |1 |4 |3 | +1 |- |3. | align="left" |Argjentine |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |3 | -1 |- |4. | align="left" |Bulgarie |'''1''' |3 |0 |1 |2 |1 |7 | -6 |} === Cuarts di finâl === '''Cile'''-Union Sovietiche 2-1 '''Brasîl'''-Ingletiere 3-1 '''Cecoslovachie'''-Ongjarie 1-0 '''Jugoslavie'''-Gjermanie Ocidentâl 1-0 === Semifinâls === Cile-'''Brasîl''' 2-4 '''Cecoslovachie'''-Jugoslavie 3-1 === Partide pal tierç puest === '''Cile'''-Jugoslavie 1-0 === Finâl === '''Brasîl'''-Cecoslovachie 3-1 <small>Goi: 14’ Masopust (CZS), 17’ Amarildo (BRA), 69’ Zito (BRA), 78’ Vavá (BRA)</small> == Statistichis == === Miôrs marcadôrs === ==== 4 goi ==== * [[Figure:Flag of Brazil (1960–1968).svg|25x25px]] Garrincha * [[Figure:Flag of Brazil (1960–1968).svg|25x25px]] Vavá * [[Figure:Flag of Chile.svg|25x25px]] Leonel Sanchez * [[Figure:Flag_of_Yugoslavia_(1946-1992).svg|25x25px]] Dražan Jerkovic * [[Figure:Flag_of_Hungary.svg|25x25px]] Flórián Albert * [[Figure:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|25x25px]] Valentin Ivanov === Miôr zovin === [[Figure:Flag_of_Hungary.svg|25x25px]] Flórián Albert 8xcr994x5hsr1itz0sb0tavz71469gs 0 15056 188960 186147 2026-09-24T19:18:57Z Frico7 13659 /* Scuadris */ 188960 wikitext text/x-wiki La '''Cope''' '''dal mont Jules Rimet 1966''', ancje cognossude come '''Ingletiere 1966''', e je stade la otave edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Ingletiere]] jenfri i 11 e i 30 di Lui dal [[1966]] e e je stade vinçude de [[Ingletiere|nazionâl]] [[Ingletiere|di cjase]] in finâl cuintri chê [[Gjermanie|todescje]]. A an partecipât sedis scuadris che si son fronteadis prime intune fase a zirons di cuatri scuadris e daspò intun tabelon a eliminazion direte. == Stadis == {| class="wikitable" !Citât !Stadi |- |[[Birmingham]] |Villa Park |- |[[Liverpool]] |Goodison Park |- |[[Londre]] |Wembley |- |London |White City |- |[[Manchester]] |Old Trafford |- |[[Middlesbrough]] |Ayresome Park |- |[[Sheffield]] |Hillsborough |- |[[Sunderland]] |Roker Park |} == Scuadris == * [[Figure:Flag_of_England.svg|25x25px]] [[Ingletiere]] * [[Figure:Flag_of_Brazil_(1960–1968).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of North Korea (1948–1992).svg|25x25px]] [[Coree dal Nord]] * [[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] [[Argjentine]] * [[Figure:Flag_of_Spain_(1945–1977).svg|25x25px]] [[Spagne]] * [[Figure:Flag of Portugal.svg|25x25px]] [[Portugal]] * [[Figure:Flag_of_Uruguay.svg|25x25px]] [[Uruguay]] * [[Figure:Flag_of_Hungary.svg|25x25px]] [[Ongjarie]] * [[Figure:Flag_of_Mexico_(1934-1968).svg|25x25px]] [[Messic]] * [[Figure:Flag_of_Italy_(1946–2003).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|25x25px]] [[Union Sovietiche]] * [[Figure:Flag of France (1958–1976).svg|25x25px]] [[France]] * [[Figure:Flag_of_Switzerland.svg|25x25px]] [[Svuizare]] * [[Figure:Flag_of_Chile.svg|25x25px]] [[Cile]] * [[Figure:Flag_of_West_Germany_(1949–1990).png|25x25px]] [[Gjermanie Ocidentâl]] * [[Figure:Flag_of_Bulgaria_(1948–1967).svg|25x25px]] [[Bulgarie]] == Risultâts == === Fase a zirons === ==== Grup 1 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Nazionale ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |Ingletiere |'''5''' |3 |2 |1 |0 |4 |0 | +4 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |Uruguay |'''4''' |3 |1 |2 |0 |2 |1 | +1 |- |3. | style="text-align:left;" |Messic |'''2''' |3 |0 |2 |1 |1 |3 | -2 |- |4. | style="text-align:left;" |France |'''1''' |3 |0 |1 |2 |2 |5 | -3 |} ==== Grup 2 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Nazionale ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |Gjermanie Ocidentâl |'''5''' |3 |2 |1 |0 |7 |1 | +6 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |Argjentine |'''5''' |3 |2 |1 |0 |4 |1 | +3 |- |3. | style="text-align:left;" |Spagne |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |5 | -1 |- |4. | style="text-align:left;" |Svuizare |'''0''' |3 |0 |0 |3 |1 |9 | -8 |} ==== Grup 3 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Nazionale ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |Portugal |'''6''' |3 |3 |0 |0 |9 |2 | +7 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |Ongjarie |'''4''' |3 |2 |0 |1 |7 |5 | +2 |- |3. | style="text-align:left;" |Brasîl |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |6 | -2 |- |4. | style="text-align:left;" |Bulgarie |'''0''' |3 |0 |0 |3 |1 |8 | -7 |} ==== Grup 4 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7,5%" | ! width="30%" |Nazionale ! width="10%" |Ponts ! width="7,5%" |PZ ! width="7,5%" |V ! width="7,5%" |P ! width="7,5%" |S ! width="7,5%" |GF ! width="7,5%" |GS ! width="7,5%" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |Union Sovietiche |'''6''' |3 |3 |0 |0 |6 |1 | +5 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |Coree dal Nord |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |4 | -2 |- |3. | style="text-align:left;" |Italie |'''2''' |3 |1 |0 |2 |2 |2 |0 |- |4. | style="text-align:left;" |Cile |'''1''' |3 |0 |1 |2 |2 |5 | -3 |} === Cuarts di finâl === '''Ingletiere'''-Argjentine 1-0 '''Portugal'''-Coree dal Nord 5-3 '''Gjermanie Ocidentâl'''-Uruguay 4-0 '''Union Sovietiche'''-Ongjarie 2-1 === Semifinâls === '''Ingletiere'''-Portugal 2-1 '''Gjermanie Ocidentâl'''-Union Sovietiche 2-1 === Partide pal tierç puest === '''Portugal'''-Union Sovietiche 2-1 === Finâl === '''Ingletiere'''-Gjermanie Ocidentâl 4-2 (ddts) <small>Goi: 12’ Haller (BRD), 18’ Hurst (ENG), 78’ Peters (ENG), 90’ Weber (BRD), 101’ Hurst (ENG), 120’ Hurst (ENG)</small> == Statistichis == === Miôr marcadôr === [[Figure:Flag of Portugal.svg|25x25px]] [[Eusébio]] (9 goi) === Miôr zovin === [[Figure:Flag_of_West_Germany_(1949–1990).png|25x25px]] [[Franz Beckenbauer]] 04xpgudwl3zh80z51odz74a6hnq216v 0 15104 188961 186553 2026-09-24T19:19:20Z Frico7 13659 /* Scuadris */ 188961 wikitext text/x-wiki La '''Cope''' '''dal mont Jules Rimet 1970''', ancje cognossude come '''Messic 1970''', e je stade la novesime edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Messic]] jenfri i 31 di Mai e i 21 di Jugn dal [[1970]] e e je stade vinçude dai campions in cariche, il [[Brasîl]], finâl cuintri la [[Italie|nazionâl taliane]]. A an partecipât sedis scuadris che si son fronteadis prime intune fase a zirons di cuatri scuadris e daspò intun tabelon a eliminazion direte. E je stade la prime edizion de cope a jessi passade a colôrs par [[television]] e in gracie ae difusion satelitâr in cincante Paîs sal è podût viodi l’event. Cheste edizion e à vût ancje la introduzion dai cartelins (che però no forin doprâts) e des sostituzions pai zuiadôrs di moviment. == Stadis == {| class="wikitable sortable" !Citât !Stadi !Partidis |- |[[Guadalajara]] |Jalisco |8 |- |[[León (Mehhiko)|León]] |Guanajuato |7 |- |[[Citât dal Messic]] |Azteca |10 |- |[[Puebla]] |Cuauhtemoc |3 |- |[[Toluca]] |Luis Dosal |4 |} == Scuadris == * [[Figure:Flag_of_England.svg|25x25px]] [[Ingletiere]] * [[Figure:Flag of Brazil (1968–1992).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of Belgium (civil).svg|25x25px]] [[Belgjo|Belgjiche]] * [[Figure:Flag of Peru.svg|25x25px]] [[Perù]] * [[Figure:Flag of El Salvador.svg|25x25px]] [[El Salvador]] * [[Figure:Flag of Sweden.svg|25x25px]] [[Svezie]] * [[Figure:Flag_of_Uruguay.svg|25x25px]] [[Uruguay]] * [[Figure:Flag of Morocco.svg|25x25px]] [[Maroc]] * [[Figure:Flag of Mexico.svg|25x25px]] [[Messic]] * [[Figure:Flag_of_Italy_(1946–2003).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|25x25px]] [[Union Sovietiche]] * [[Figure:Flag of Romania (1965–1989).svg|25x25px]] [[Romanie]] * [[Figure:Flag of the Czech Republic.svg|25x25px]] [[Cecoslovachie]] * [[Figure:Flag of Israel.svg|25x25px]] [[Israêl]] * [[Figure:Flag_of_West_Germany_(1949–1990).png|25x25px]] [[Gjermanie Ocidentâl]] * [[Figure:Flag of Bulgaria (1967–1971).svg|25x25px]] [[Bulgarie]] == Risultâts == === Fase a zirons === ==== Grup 1 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Union Sovietiche |'''5''' |3 |2 |1 |0 |6 |1 | +5 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Messic |'''5''' |3 |2 |1 |0 |5 |0 | +5 |- |3. | align="left" |Belgjiche |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |5 | -1 |- |4. | align="left" |El Salvador |'''0''' |3 |0 |0 |3 |0 |9 | -9 |} ==== Grup 2 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Italie |'''4''' |3 |1 |2 |0 |1 |0 | +1 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Uruguay |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |1 | +1 |- |3. | align="left" |Svezie |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |2 |0 |- |4. | align="left" |Israêl |'''2''' |3 |0 |2 |1 |1 |3 | -2 |} ==== Grup 3 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Brasîl |'''6''' |3 |3 |0 |0 |8 |3 | +5 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Ingletiere |'''4''' |3 |2 |0 |1 |2 |1 | +1 |- |3. | align="left" |Romanie |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |5 | -1 |- |4. | align="left" |Cecoslovachie |'''0''' |3 |0 |0 |3 |2 |7 | -5 |} ==== Grup 4 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Squadra ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- bgcolor="#ccffcc" |1. | align="left" |Gjermanie Ocidentâl |'''6''' |3 |3 |0 |0 |10 |4 | +6 |- bgcolor="#ccffcc" |2. | align="left" |Perù |'''4''' |3 |2 |0 |1 |7 |5 | +2 |- |3. | align="left" |Bulgarie |'''1''' |3 |0 |1 |2 |5 |9 | -4 |- |4. | align="left" |Maroc |'''1''' |3 |0 |1 |2 |2 |6 | -4 |} === Cuarts di finâl === Union Sovietiche-'''Uruguay''' 0-1 (ddts) '''Brasîl'''-Perù 4-2 '''Italie'''-Messic 4-1 '''Gjermanie Ocidentâl'''-Ingletiere 3-2 (ddts) === Semifinâls === Uruguay-'''Brasîl''' 1-3 [[Partide dal secul|'''Italie'''-Gjermanie Ocidentâl 4-3 (ddts)]] === Partide pal tierç puest === Uruguay-'''Gjermanie Ocidentâl''' 0-1 === Finâl === '''Brasîl'''-Italie 4-1 <small>Goi: 18’ Pelé (BRA), 37’ Boninsegna (ITA), 66’ Gérson (BRA), 71’ Jairzinho (BRA), 86’ Carlos Alberto (BRA)</small> == Statistichis == === Miôr marcadôr === [[Figure:Flag_of_West_Germany_(1949–1990).png|25x25px]] Gerd Müller, 10 goi (1 rigôr) === Miôr zovin === [[Figure:Flag of Peru.svg|25x25px]] Teofilo Cubillas === Premi FIFA Fair Play === [[Figure:Flag of Peru.svg|25x25px]] Perù === Scuadre campione === [[Figure:Flag of Brazil (1968–1992).svg|25x25px]] Brasîl (3^e volte) Puartîrs: Félix, Ado, Leão Difensôrs: Carlos Alberto (capitan), Brito, Piazza, Everaldo, Fontana, Baldocchi, Joel, Marco Antônio Centricjampiscj: Clodoaldo, Gérson, Rivelino, Piazza, Paulo Cézar Atacants: Pelé, Jairzinho, Tostão, Edu, Dario, Zé Maria CT: Mário Zagallo lpn3c82hhj1ifwcctftwp5qd8eevq98 0 15379 188962 188154 2026-09-24T19:19:36Z Frico7 13659 /* Scuadris */ 188962 wikitext text/x-wiki La '''Cope''' '''dal mont''' '''FIFA 1978''', ancje cognossude come '''Argjentine 1978''', e je stade la diesime prime edizion de [[Cope dal mont di balon|cope dal mont di balon masculin]]. E je stade metude sù in [[Argjentine]] jenfri il [[1ⁿ di Jugn|1ⁿ]] e i [[25 di Jugn]] dal [[1978]] e e je stade vinçude dai parons di cjase [[Argjentine|argjentins]] in finâl cuintri i [[Paîs Bas]]. A an partecipât sedis scuadris che si son fronteadis prime intune fase a zirons di cuatri scuadris e daspò intune seconde fase a zirons che cjapavin dentri i prins e i seconts de prime. I vincidôrs di chescj doi grups a si son fronteâts te finâl, i seconts te partide pal tierç puest. == Stadis == {| class="wikitable" !Citât !Stadi !Puescj !Partidis |- |[[Buenos Aires]] |Estadio Monumental |76 000 |9 |- |Buenos Aires |Estadio José Amalfitani |49 540 |3 |- |[[Córdoba (Argjentine)|Córdoba]] |Estadio Córdoba |46 083 |8 |- |[[Mar del Plata]] |Estadio José Maria Minella |35 354 |6 |- |[[Ciudad de Mendoza]] |Estadio Ciudad de Mendoza |32 268 |6 |- |[[Rosario (Argjentine)|Rosario]] |Estadio Gigante de Arroyito |41 654 |6 |} == Scuadris == * [[Figure:Flag_of_West_Germany_(1949–1990).png|25x25px]] [[Gjermanie Ocidentâl]] * [[Figure:Flag_of_Brazil_(1968–1992).svg|25x25px]] [[Brasîl]] * [[Figure:Flag of Austria.svg|25x25px]] [[Austrie]] * [[Figure:Flag_of_Poland_(1928–1980).svg|25x25px]] [[Polonie]] * [[Figure:Flag_of_Scotland.svg|25x25px]] [[Scozie]] * [[Figure:Flag_of_Sweden.svg|25x25px]] [[Svezie]] * [[Figure:Flag of France (1974–2020).svg|25x25px]] [[France]] * [[Figure:Flag of Hungary.svg|25x25px]] [[Ongjarie]] * [[Figure:Flag of Spain (1977–1981).svg|25x25px]] [[Spagne]] * [[Figure:Flag_of_Italy_(1946–2003).svg|25x25px]] [[Nazionâl masculine di balon de Italie|Italie]] * [[Figure:Flag of Peru.svg|25x25px]] [[Perù]] * [[Figure:State flag of Iran (1964–1980).svg|25x25px]] [[Iran]] * [[Figure:Flag_of_the_Netherlands.svg|25x25px]] [[Paîs Bas]] * [[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] [[Argjentine]] * [[Figure:Flag of Tunisia (1959–1999).svg|25x25px]] [[Tunisie]] * [[Figure:Flag of Mexico.svg|25x25px]] [[Messic]] == Risultâts == === Prime fase a zirons === ==== Grup 1 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |'''Italie''' |'''6''' |3 |3 |0 |0 |6 |2 | +4 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |'''Argjentine''' |'''4''' |3 |2 |0 |1 |4 |3 | +1 |- |3. | style="text-align:left;" |France |'''2''' |3 |1 |0 |2 |5 |5 |0 |- |4. | style="text-align:left;" |Ongjarie |'''0''' |3 |0 |0 |3 |3 |8 | -5 |} ==== Grup 2 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |'''Polonie''' |'''5''' |3 |2 |1 |0 |4 |1 | +3 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |'''Gjermanie Ocidentâl''' |'''4''' |3 |1 |2 |0 |6 |0 | +6 |- |3. | style="text-align:left;" |Tunisie |'''3''' |3 |1 |1 |1 |3 |2 | +1 |- |4. | style="text-align:left;" |Messic |'''0''' |3 |0 |0 |3 |2 |12 | -10 |} ==== Grup 3 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |'''Austrie''' |'''4''' |3 |2 |0 |1 |3 |2 | +1 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |'''Brasîl''' |'''4''' |3 |1 |2 |0 |2 |1 | +1 |- |3. | style="text-align:left;" |Spagne |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |2 |0 |- |4. | style="text-align:left;" |Svezie |'''1''' |3 |0 |1 |2 |1 |3 | -2 |} ==== Grup 4 ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |'''Perù''' |'''5''' |3 |2 |1 |0 |7 |2 | +5 |- style="background:#ccffcc;" |2. | style="text-align:left;" |'''Paîs Bas''' |'''3''' |3 |1 |1 |1 |5 |3 | +2 |- |3. | style="text-align:left;" |Scozie |'''3''' |3 |1 |1 |1 |5 |6 | -1 |- |4. | style="text-align:left;" |Iran |'''1''' |3 |0 |1 |2 |2 |8 | -6 |} === Seconde fase a zirons === ==== Grup A ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |'''Paîs Bas''' |'''5''' |3 |2 |1 |0 |9 |4 | +5 |- style="background:#ffffcc;" |2. | style="text-align:left;" |Italie |'''3''' |3 |1 |1 |1 |2 |2 |0 |- |3. | style="text-align:left;" |Gjermanie Ocidentâl |'''2''' |3 |0 |2 |1 |4 |5 | -1 |- |4. | style="text-align:left;" |Austrie |'''2''' |3 |1 |0 |2 |4 |8 | -4 |} ==== Grup B ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" ! width="7" | ! width="30%" |Scuadre ! width="10%" |Ponts ! width="7" |PZ ! width="7" |V ! width="7" |P ! width="7" |S ! width="7" |GF ! width="7" |GS ! width="7" |DG |- style="background:#ccffcc;" |1. | style="text-align:left;" |'''Argjentine''' |'''5''' |3 |2 |1 |0 |8 |0 | +8 |- style="background:#ffffcc;" |2. | style="text-align:left;" |Brasîl |'''5''' |3 |2 |1 |0 |6 |1 | +5 |- |3. | style="text-align:left;" |Polonie |'''2''' |3 |1 |0 |2 |2 |5 | -3 |- |4. | style="text-align:left;" |Perù |'''0''' |3 |0 |0 |3 |0 |10 | -10 |} === Partide pal tierç puest === '''Brasîl'''-Italie 2-1 <small>Goi: 38’ Causio (ITA), 64’ Nelinho (BRA), 72’ Dirceu (BRA)</small> === Finâl === '''Argjentine'''-Paîs Bas 3-1 <small>d.d.t.s</small> <small>Goi: 38’ Kempes (ARG), 82’ Nanninga (NLD), 105’ Kempes (ARG), 115’ Bertoni (ARG)</small> == Statistichis == === Miôr marcadôr === [[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] Mario Kempes, 6 goi === Premis === {| class="wikitable" !Balon di aur !Balon di arint !Balon di bronç |- | style="text-align:center;" |'''[[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] [[Mario Kempes]]''' | style="text-align:center;" |[[Figure:Flag_of_Italy_(1946–2003).svg|25x25px]] [[Paolo Rossi]] | style="text-align:center;" |[[Figure:Flag_of_Brazil_(1968–1992).svg|25x25px]] [[Dirceu]] |- ! colspan="3" |'''Scjarpe di aur''' |- | colspan="3" style="text-align:center;" |'''[[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]] [[Mario Kempes]] (6)''' |- ! colspan="3" |'''Miôr zovin''' |- | colspan="3" style="text-align:center;" |'''[[Figure:Flag_of_Italy_(1946–2003).svg|25x25px]] [[Antonio Cabrini]]''' |- ! colspan="3" |'''Premi FIFA Fair Play''' |- | colspan="3" style="text-align:center;" |'''[[Figure:Flag_of_Argentina.svg|25x25px]]''' '''[[Argjentine]]''' |} phap72353v475bzgezih5h5b24sxjrp 0 15402 188963 188239 2026-09-24T19:21:31Z Frico7 13659 /* Liste */ 188963 wikitext text/x-wiki La liste che e ven daûr e cjape dentri i '''[[Stadi|stadis]] di [[balon]] plui grancj in [[Italie]]''', ordenâts secont la lôr capacitât aprovade di no mancul di 10.000 puescj. Cuasi ducj i grancj stadis di balon talians a son di proprietât publiche, duncje lis scuadris che a zuin culì in mût regolâr a son locataris (intant che altris a ju gjestissin), par prionte cirche la metât des struturis e je stade costruide prin dal [[1949]]. L’ultin rinovament architetonic gjenerâl dai grancj stadis al fo fat in ocasion de [[Cope dal mont di balon 1990|Cope dal mont de FIFA dal 1990]] (zuiade in [[Italie]]), cuant che lis struturis cjapadis dentri dal event a verin une riorganizazion gjenerâl. A forin inovâts profondamentri il [[Stadio Olimpico (Rome)|Stadio Olimpico]] a [[Rome]], il [[Stadi Giuseppe Meazza|Giuseppe Meazza]] a [[Milan]], il San Paolo (cumò clamât [[Stadi Diego Armando Maradona (Napuli)|stadi Diego Armando Maradona]]) a [[Napuli]] e il [[Stadi Artemio Franchi (Florence)|stadi Artemio Franchi]] a [[Florence]]. Par prionte a forin ancje costruît ''ex novo'' il [[Stadi San Nicola|San Nicola]] a [[Bari (citât)|Bari]] e il [[Stadi Delle Alpi|Delle Alpi]] a [[Turin]] (cumò butât jù). La metodologjie di conservazion dal costruît cun ristruturazion periodiche, che e rint [[Italie|la Italie]] divierse dal rest de [[Europe]] (dulà che lis struturis obsoletis a vegnin rimplaçadis cun gnovis), e je detade dal fat che cirche il 70% dai stadis talians a son sogjets a restrizions architetonichis, che a impedissin la lôr demolizion. Il [[stadi Renato Dall'Ara]] di [[Bologne]] al è il prin stadi di balon talian costruît tal timp dal [[Fassisim|regjim fassist]], in particolâr al fo costruît tal [[1926]] e screât cul non di ''Littoriale''. Invezit, il prin stadi di proprietât privade al fo il ''stadi Giglio'' di [[Reggio Emilia]], cumò clamât [[Mapei Stadium]]. Al fo costruît tal [[1995]] par cont de [[Reggiana]] che e fo il paron in mût indiret, midiant de societât afiliade ''Mirabello 2000 SpA'' Tal [[2005]], dopo dal faliment de Reggiana, la proprietât dal implant e passà ae Cort dal Faliment di Reggio Emilia, che tal [[2013]] la vendè ae imprese di costruzion ''[[Mapei SpA]]'', proprietarie dal [[Unione Sportiva Sassuolo Calcio|Sassuolo Calcio]]. I prins cinc stadis talians in ordin di capacitât a son il [[Stadi Giuseppe Meazza|Giuseppe Meazza]] di [[Milan]] (sorenomenât ''La Scala dal Calcio'' e doprât dal [[Football Club Internazionale Milano|Inter]] e dal [[Associazione Calcio Milan|Milan]]), l’[[Stadi Olimpico (Rome)|Olimpico]] a [[Rome]] (di proprietât de compagnie ''Sport e Salute SpA'' e dulà che a zuiin la [[Associazione Sportiva Roma|Roma]] e la [[Società Sportiva Lazio|Lazio]]), il [[Stadi san Nicola|San Nicola]] a [[Bari (citât)|Bari]], il [[Stadi Diego Armando Maradona|Diego Armando Maradona]] a [[Napuli]] e l’[[Stadi Artemio Franchi (Florence)|Artemio Franchi]] a [[Florence]] (ducj di proprietât dai [[Comun (istituzion taliane)|comuns]] e doprâts des corispetivis scuadris de citât, ven a stâi [[Società sportiva calcio Bari|Bari]], [[Società Sportiva Calcio Napoli|Napoli]] e [[ACF Fiorentina|Fiorentina]]). Tal sest puest in tiermins di capacitât al è il [[Juventus Stadium]] di [[Turin]], che al è il stadi privât plui grant de Italie e il prin in Italie a jessi di proprietât direte di un club di balon, di fat al aparten ae [[Juventus Football Club|Juventus]] cuntune formule cun dirits di superficie di 99 agns; al è cumò ancje la uniche struture taliane costruide su la fonde dal “model inglês”, chest al vûl dî che dongje di cheste a son altris struturis, di proprietât de societât torinese, ven a stâi il museu dal club, un centri medic, un megastore, un centri comerciâl e il J-Village (un comples di struturis sportivis e civîls multifunzion). Il stadi dal [[Udinese Calcio|Udinês]], clamât Bluenergy Stadium o, tai events no leâts ae scuadre [[Stadi Friûl]], al è la prime struture ''green'' in Italie (cuarte tal mont) e al è l’unic in Italie a vê struturis ricreativis, comerciâls e sportivis integradis basadis sui stadis americans. Ancje i stadis dal [[Frosinone calcio|Frosinone]] ([[Stadi Benito Stirpe|Benito Stirpe]]), de [[Unione Sportiva Cremonese|Cremonese]] ([[Stadi Giovanni Zini|Giovanni Zini]]), de [[Unione Calcio AlbinoLeffe|AlbinoLeffe]] ([[AlbinoLeffe Stadium]]) e dal [[Società Sportiva Arezzo|Arezzo]] ([[Stadi Città di Arezzo]]) a son di proprietât dai lôr corispetîfs club. Il [[Mapei Stadium-Città del Tricolore]] a Reggio Emilia, al è il prin stadi di proprietât privade in Italie tal periodi daspò de vuere, costruît suntune tiere privade e comprât di Mapei SpA. Ancje l’[[Stadi Atleti Azzurri d’Italia|Atleti Azzurri d’Italia]] di [[Berghem]] al è di proprietât indirete de [[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta]], midiant di une filiâl creade in mût specific dal club par gjestî la rinovazion de struture stesse, ven a stâi ''il Stadio Atalanta Srl'' . La stesse robe e vâl pal [[Stadi Giuseppe Meazza|Giuseppe Meazza]] a [[Milan]], che e aparten a une compagnie di proprietât condividude dal [[Football Club Internazionale Milano|Inter]] e dal [[Associazione Calcio Milan|Milan]], ven a stâi ''il Stadio San Siro SpA'' . Lis scuadris nazionâi [[Nazionâl masculine di balon de Italie|masculine]] e [[Nazionâl feminine di balon de Italie|feminine]], come ancje lis scuadris nazionâi dai zovins, no àn un stadi nazionâl fis. A zuin di fats lis lôr partidis in rotazion in diviers stadis talians sielzûts pe ocasion. La [[UEFA]] e classifiche i stadis in categoriis, su la fonde des lôr carataristichis. A son cuatri stadis talians di categorie 4 (che al è il plui alt nivel tecnic): il [[Stadi Olimpico (Rome)|Stadi Olimpico]] a [[Rome]], il [[Stadi Giuseppe Meazza|Meazza]] a [[Milan]] e il [[Juventus Stadium]] e l’ [[Stadi Olimpico-Grande Torino|Olimpico-Grande Torino]] a [[Turin]] == Liste == {| class="wikitable sortable" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin:auto; width:100%; text-align:center; background:#f9f9f9; font-size:85%;" !# !Foto !Stadi !Capacitât !Citât !Scuadre/Scuadris !Scree |- |1. |[[Figure:San_Siro_237.jpg|160x160px]] |[[Stadi Giuseppe Meazza]] (San Siro) |75.923 |[[Milan]] |[[Associazione Calcio Milan|AC Milan]] [[Football Club Internazionale Milano|FC Internazionale]] |1926 |- |2. |[[Figure:Stadio_Olimpico_2008.JPG|160x160px]] |[[Stadi Olimpico (Rome)]] |70.634 |[[Roma|Rome]] |[[Associazione Sportiva Roma|AS Roma]] [[Società Sportiva Lazio|SS Lazio]] |1953 |- |3. |[[Figure:Stadiosannicola2023.jpg|160x160px]] |[[Stadi San Nicola]] |58.270 |[[Bari (ciudad)|Bari]] |[[Società sportiva calcio Bari|SSC Bari]] |1990 |- |4. |[[Figure:Stadio_San_Paolo_Serie_A.jpg|160x160px]] |[[Stadi Diego Armando Maradona (Napuli)|Stadi Diego Armando Maradona]] |54.726 |[[Napuli]] |[[Società Sportiva Calcio Napoli|SSC Napoli]] |1959 |- |5. |[[Figure:Firenze, stadio artemio franchi, campo da gioco, 10,0.jpg|160x160px]] |[[Stadi Artemio Franchi (Florence)|Stadi Artemio Franchi]] |43.147 |[[Florence]] |[[ACF Fiorentina]] |1931 |- |6. |[[Figure:Juventus_v_Real_Madrid,_Champions_League,_Stadium,_Turin,_2013.jpg|160x160px]] |[[Juventus Stadium]] |41.689 |[[Turin]] |[[Juventus Football Club|Juventus]] |2011 |- |7. |[[Figure:Stadio_Bentegodi_Verona.jpeg|160x160px]] |[[Stadi Marcantonio Bentegodi]] |39.211 |[[Verone]] |[[Chievo Verona]] [[Hellas Verona]] |1963 |- |8. |[[Figure:Un_gremito_San_Filippo.jpg|160x160px]] |[[Stadi San Filippo|Stadi San Filippo-Franco Scoglio]] |38,722 |[[Messine]] |[[Football Club Messina Peloro|ACR Messina]] |2004 |- |9. |[[Figure:Stadio_Dall'Ara_01-02-2020.jpg|160x160px]] |[[Stadi Renato Dall'Ara]] |36,462 |[[Bolonia|Bologne]] |[[Bologna Football Club 1909|Bologna FC]] |1927 |- |10. |[[Figure:Stadio_R_Barbera.JPG|160x160px]] |[[Stadi Renzo Barbera]] |36.365 |[[Palermo]] |[[Palermo Football Club|Palermo FC]] |1932 |- |11. |[[Figure:Genoa_Lecce_2011.jpg|160x160px]] |[[Stadi Luigi Ferraris]] |34.901 |[[Gjenue]] |[[Genoa Cricket and Football Club|Genoa CFC]] [[Unione Calcio Sampdoria|UC Sampdoria]] |1911 |- |12. |[[Figure:Stadio Euganeo Tribuna Est 2.jpg|160x160px]] |[[Stadi Euganeo]] |32,420 (18.236 omologâts) |[[Padue]] |[[Calcio Padova]] |1994 |- |13. |[[Figure:The_Via_Del_Mare_stadium_in_Lecce_during_a_Serie_A_match_between_Lecce_and_SPAL_Ferrara_in_February_2020.jpg|160x160px]] |[[Stadi Via del Mare]] |31.559 |[[Lecce]] |[[Unione Sportiva Lecce|US Lecce]] |1966 |- |14. |[[Figure:ARECHI MARZO 2019 - 01.jpg|160x160px]] |[[Stadi Arechi]] |29.739 |[[Salerno]] |[[Salernitana Calcio]] |1990 |- |15. |[[Figure:Rocco Panoramica.jpg|160x160px]] |[[Stadi Nereo Rocco]] |28.565 |[[Trieste|Triest]] |[[Unione Sportiva Triestina Calcio|US Triestina Calcio]] |1992 |- |16. |[[Figure:Stadio Olimpico Torino 2017 cropped.jpg|160x160px]] |[[Stadi Olimpico Grande Torino]] |28.177 |[[Turín|Turin]] |[[Torino Football Club|Torino FC]] |1933 |- |17. |[[Figure:Stadio Oreste Granillo Panoramic.jpg|160x160px]] |[[Stadi Oreste Granillo]] |26.343 |[[Reggio Calabria]] |[[Reggina Calcio]] |1932 |- |18. |[[Figure:DaciArena.jpg|160x160px]] |[[Stadi Friûl]] |25.144 |[[Udine]] |[[Udinese Calcio]] |1976 |- |19. |[[Figure:2007 Six Nations ITA v WAL.jpg|160x160px]] |[[Stadio Flaminio]] |24.973 |[[Roma|Rome]] |''No doprât'' |1957 |- |20. |[[Figure:Stadio Renato Curi Perugia Curva Nord.JPG|160x160px]] |[[Stadi Renato Curi]] |23.625 |[[Perugia|Perugje]] |[[Perugia Calcio]] |1975 |- |21. |[[Figure:The_outside_of_the_Gewiss_Stadium_in_2020.jpg|160x160px]] |[[Stadio Atleti Azzurri d'Italia]] |23.439 |[[Berghem]] |[[Atalanta Bergamasca Calcio|Atalanta BC]] |1928 |- |22. |[[Figure:Ennio Tardini.JPG|160x160px]] |[[Stadi Ennio Tardini]] |22.352 |[[Parme]] |[[Parma Football Club|Parma FC]] |1923 |- |23. |[[Figure:AmichevoleReggiana-Bologna.jpg|160x160px]] |[[Mapei Stadium - Città del Tricolore]] |21,584 |[[Reggio Emilie|Reggio Emilia]] |[[AC Reggiana 1919]] [[Sassuolo Calcio]] |1995 |- |24. |[[Figure:Stadio Alberto Braglia.jpg|160x160px]] |[[Stadio Alberto Braglia]] |21.151 |[[Modene]] |[[Modena FC]] |1936 |- |25. |[[Figure:Stadio_San_Vito-Marulla_-_Cosenza.jpg|160x160px]] |[[Stadio San Vito-Gigi Marulla]] |20.987 |[[Cosenza]] | [[Cosenza Calcio]] |1964 |- |26. |[[Figure:Pescara_-_Stadio_Adriatico_01.JPG|160x160px]] |[[Stadi Adriatico-Giovanni Cornacchia]] |20,476 |[[Pescjare]] |[[Delfino Pescara 1936]] |1955 |- |27. |[[Figure:Stadio_Erasmo_Iacovone.jpg|160x160px]] |[[Stadi Erasmo Iacovone]] |20.369 |[[Tarento|Taranto]] |[[Taranto Sport|Taranto]] |1965 |- |28. |[[Figure:Orogel_Stadium.jpg|160x160px]] |[[Stadio Dino Manuzzi]] |20.194 |[[Cesene]] |[[AC Cesena]] |1957 |- |29. | |[[Stadio Angelo Massimino]] |20.016 |[[Catanie]] |[[Calcio Catania]] |1937 |- |30. |[[Figure:Empoli_-_maratona_dello_Stadio_Castellani.jpg|160x160px]] |[[Stadio Carlo Castellani]] |19.847 |[[Empoli]] |[[Empoli FC]] |1923 |- |31. | |[[Stadi Mario Rigamonti]] |19.550 |[[Bresse di Milan|Brescia]] |[[Brescia Calcio]] |1928 |- |32. |[[Figure:Stadio_Armando_Picchi_2.jpg|160x160px]] |[[Stadio Armando Picchi]] |19,238 |[[Livorno]] |[[AS Livorno Calcio]] |1933 |- |33. |[[Figure:Silvio_piola_novara.jpg|160x160px]] |[[Stadi Silvio Piola (Novara)|Stadi Silvio Piola]] |17,875 |[[Novare]] |[[Novara Calcio]] |1976 |- |34. |[[Figure:Stadio_Brianteo_2024.jpg|160x160px]] |[[Stadio Brianteo]] |17.102 |[[Monze]] |[[Associazione Calcio Monza|AC Monza]] |1988 |- |35. |[[Figure:Stadio Ezio Scida.jpg|160x160px]] |[[Stadi Ezio Scida]] |16.640 |[[Croton]] |[[Football Club Crotone|FC Crotone]] |1946 |- |36. |[[Figure:Stadio_Is_Arenas.jpg|160x160px]] |[[Stadio Is Arenas]] |16.500 |[[Quartu Sant'Elena]] |''No doprât'' |2010 |- |37. |[[Figure:Unipol Domus interior from mainstand.jpg|160x160px]] |[[Unipol Domus]] |16,365 |[[Cagliari]] |[[Cagliari Calcio]] |2017 |- |38. |[[Figure:Benito_stirpe_Tribuna_Est_4_Frosinone_-_Carpi.jpg|160x160px]] |[[Stadio Benito Stirpe]] |16.227 |[[Frosinon]] |[[Frosinone Calcio]] |2017 |- |39. |[[Figure:Stadio_Paolo_Mazza_-_Tribuna_Sud.jpg|160x160px]] |[[Stadio Paolo Mazza]] |16.134 |[[Ferare]] |[[SPAL Ferrara]] |1928 |- |40. |[[Figure:Panorama_Stadio_Zini_Cremona_9_feb_2025_01.jpg|160x160px]] |[[Stadio Giovanni Zini]] |16.003 |[[Cremone]] |[[Unione Sportiva Cremonese|US Cremonese]] |1919 |- |41. | |[[Stadio Artemio Franchi (Siena)|Stadio Artemio Franchi]] |15.373 |[[Siene]] |[[AC Siena]] |1923 |- |42. |[[Figure:Stadio Dirceu Eboli Tribuna e Curva Nord.jpg|160x160px]] |[[Stadio José Guimarães Dirceu]] |15.000 |[[Eboli]] |[[ASD Ebolitana Calcio 1925|ASD Ebolitana]] |2001 |- |43. |[[Figure:Settore_ospiti_Liberati.jpg|160x160px]] |[[Stadio Libero Liberati]] |14.995 |[[Terni]] |[[Ternana Calcio]] |1969 |- |44. |[[Figure:Stadionceravolo.jpg|160x160px]] |[[Stadio Nicola Ceravolo]] |14,650 |[[Catanzaro]] |[[US Catanzaro]] |1919 |- |45. |[[Figure:Stadio_Pino_Zaccheria_(2).jpg|160x160px]] |[[Stadio Pino Zaccheria]] |14.530 |[[Foggia]] |[[US Foggia]] |1925 |- |46. | |[[Stadi Aci e Galatea]] |14.500 |[[Acireale]] |[[ASD Acireale]] |1993 |- |47. | |[[Stadi Ciro Vigorito]] |14.461 |[[Benevento|Benevent]] |[[Benevento Calcio]] |1979 |- |48. | |[[Stadio del Conero]] |14.295 |[[Ancona|Ancone]] |[[AC Ancona]] |1992 |- |49. |[[Figure:Del_dica.jpeg|160x160px]] |[[Stadio Cino e Lillo Del Duca]] |14.000 |[[Ascoli Piceno]] |[[Ascoli Calcio]] |1962 |- |50. |[[Figure:Piacenza-Calcio-nuovo-stadio.jpg|160x160px]] |[[Stadio Leonardo Garilli]] |13.858 |[[Piacenza]] |[[Piacenza Calcio]] |1969 |- |51. |[[Figure:Stadio_Riviera_delle_Palme_veduta_aerea.jpg|160x160px]] |[[Stadio Riviera delle Palme]] |13.786 |[[San Benedetto del Tronto]] |[[SS Sambenedettese Calcio]] |1985 |- |52. |[[Figure:Stadio_Sinigaglia_Como_16-07-2025.jpg|160x160px]] |[[Stadio Giuseppe Sinigaglia]] |13,602 |[[Como]] |[[Como 1907]] |1927 |- |53. |[[Figure:Stadium,_Pistoia,_Tuscany.jpg|160x160px]] |[[Stadio Marcello Melani]] |13,195 (omologâts 3000) |[[Pistoie|Pistoia]] |[[AC Pistoiese]] |1966 |- |54. |[[Figure:Stadio_Romeo_Menti_2022_panorama.jpg|160x160px]] |[[Stadi Romeo Menti (Vicence)|Stadio Romeo Menti]] |13,173 |[[Vicence]] |[[Lanerossi Vicenza|Vicenza Calcio]] |1934 |- |55. |[[Figure:Stadio Città di Arezzo.jpg|160x160px]] |[[Stadio Città di Arezzo]] |13,128 |[[Arezzo]] |[[AC Arezzo]] |1961 |- |56. | |[[Stadio Antonino Lombardo Angotta]] |13.000 |[[Marsale]] |[[SSD Marsala 1912]] |1956 |- |57. | |[[Stadi Romeo Menti (Castellammare di Stabia)|Stadi Romeo Menti]] |12.800 (omologâts 7.642) |[[Castellammare di Stabia]] |[[SS Juve Stabia]] |1984 |- |58. |[[Figure:Arena Garibaldi – Stadio Romeo Anconetani A.C. Pisa.jpg|160x160px]] |[[Stadi Arena Garibaldi - Romeo Anconetani]] |12.508 |[[Pise]] |[[Pisa Calcio]] |1919 |- |59. |[[Figure:Stadio_Alberto_Picco_La_Spezia.jpg|150x150px]] |[[Stadio Alberto Picco]] |12.244 |[[La Spezie]] |[[Spezia Calcio]] |1919 |- |60. |[[Figure:Stadio_Pierluigi_Penzo.jpg|160x160px]] |[[Stadio Pierluigi Penzo]] |12.048 |[[Vignesie]] |[[F.B.C. Unione Venezia]] |1913 |- |61. | |Stadi Esseneto |12.000 |[[Agrigento]] |[[Akragas]] |1930 |- |62. |[[Figure:PanoramicaStadioPinto.jpg|160x160px]] |[[Stadio Alberto Pinto]] |12,000 |[[Cjaserte|Caserta]] |[[Casertana]] |1936 |- |63. | |Stadi Marco Tomaselli |11.950 |[[Caltanissetta]] |[[Nissa FC]] [[Atletico Caltanissetta]] |1992 |- |64. |[[Figure:Curva Sud Avellino-Nocerina 25 marzo 2013.jpg|160x160px]] |[[Stadio Partenio-Lombardi|Stadi Partenio-Lombardi]] |11.688 |[[Avelin]] |[[Unione Sportiva Avellino 1912|US Avellino]] |1973 |- |65. | |Stadi Gianpiero Vitali |11.400 |[[Masse (citât)|Massa]] |[[Massese]] |1960 |- |66. |[[Figure:Stadio Danilo Martelli Mantova 2025 distinti.jpg|160x160px]] |[[Stadio Danilo Martelli]] |14,844 |[[Mantue]] |[[Mantova 1911 SSD]] |1949 |- |67. | |Stadi Dino Liotta |11.000 |[[Licate]] |[[Licata Calcio]] | |- |68. |[[Figure:2012-04-27_Milano_Arena_Civica_curva_e_ingressi_lato_nord.jpg|160x160px]] |[[Arena Civica Gianni Brera]] |10,000 |[[Milan]] |[[Alcione Milano]] |1807 |- |- |} [[Categorie:Balon]] j7o2e757ils3qfpalgspt6nvc1f7ewh 0 15420 188972 188373 2026-09-24T19:36:34Z Frico7 13659 /* */ 188972 wikitext text/x-wiki {{Model:Schede |Nom=Zico |Figure=Zico 2012 2.jpg |Didascalie=Zico tal 2012 |Sottitul=Zuiadôr di balon e alenadôr brasilian |Nazionalitât= Brasiliane |DateNassite=3 di Març dal 1953 |LucNassite= Rio de Janeiro (Brasîl) |DateMuart= |LucMuart= |Origjin= |Ativitât=Zuiadôr di balon, alenadôr, dirigjent sportîf |Gjenar= |Periodi=1971-1994 (zuiadôr) |Membris= |Oparis= |Note=Cognossût ancje come "O Galinho" e "il Pelé blanc"; al è stât une bandiere dal Udinês }} [[Figure:Zico panini argentina78.jpg|250px|miniatura|destra|Zico cun le maie dal Brasîl ai [[Cope dal mont di balon 1978|Mondiâi di Argjentine dal 1978]]]] '''Arthur Antunes Coimbra''', cognossût universalmentri come '''Zico''' ([[Rio de Janeiro]], [[3 di Març]] dal [[1953]]), al è dirigjent sportîf e ex zuiadôr di [[balon]] e alenadôr brasilian, technical advisor dai [[Kashima Antlers]]. Considerât un dai plui grancj campions de storie dal balon mondiâl, al è stât une figure liendarie par il [[Flamengo]], par la [[Nazionâl masculine di balon dal Brasîl|Nazionâl brasiliane]] e par la citât di [[Udin]], dulà che al à zuiât cun le maie dal [[Udinês]] scrivint une pagjine impuartante de societât furlane e vint un afièt imèns par dut il [[Friûl]]. Virtuôs dal balon e centricjampist dotât di une vision di zûc ecezionâl, di une tecniche superiôr e di une precision letâl tes punizions (al è un dai plui grancj marcadôrs di simpri sui tîrs di punizion), Zico al è stât il simbul dal balon spetacolâr dai agns '70 e '80, cjapant i sorenons di ''O Galinho'' ("il Gjalut") e ''il Pelé blanc'' (in riferiment ae liende dal balon [[Pelé]]). == Cariere di zuiadôr == === Scuadris di club === [[Figure:Coppa Italia 1983-84 - Triestina vs Udinese - Zico e Franco De Falco.jpg|250px|miniatura|destra|Zico cun le mae dal Udîn in une partide di Coppa Italia 1983-1984]] Le cariere di Zico e je leade par simpri ai colôrs ros e neri dal Flamengo e a lis dôs stagjons storichîs tal Friûl cun la maie dal Udin: * '''I agns di aur al Flamengo''': Cressût tal setôr dai zovins dal Flamengo, al è deventât un dai elements di ponte e il cjapitani de scuadre di Rio de Janeiro. Cun il Flamengo al à vinçût cuatri tìtui nazionâls brasilians, une Cope Libertadores e le Cope Intercontinentâl dal 1981, deventant il plui grant marcjadôr de storie dal club cun plui di 500 gols. * '''Le rivade e le epopee al Udinês (1983-1985)''': In te istât dal 1983, il president dal Udinês [[Lamberto Mazza]] al à comprât Zico par une cifre record, scjatenant un entusiasim popolâr cence precedents te citât di Udin e in dut il Friûl. In te sô prime stagjon in Serie A (1983-1984), Zico al à segnât 19 gols in dome 24 partidîs, rivand secont marcjadôr dal cjampionât par dome un gol daûr di Michel Platini (che al veve zuiât plui partidis). * '''L'impàt cuturâl e afetîf in Friûl''': Oltri a le sô classe sul cjamp di zûc, Zico al è deventât un pont di riferiment e un ambassiadôr par il Friûl tal mont. Le sô umiltât, le professionalitât e il sô sintiment di apartinince àn creât un leam indelebîle cul popul furlan, leam che al dure ancjemò vuê. === Nazionâl === [[Figure:Arthur Antunes Coimbra negli studi di Telefriuli intervistato da Marco Caineri e Franco Terenzani.jpg|250px|miniatura|destra|Zico intervistât tai studîs di Telefriuli tal 1984]] Zico al è stât le stele e il leader de Nazionâl brasiliane (le ''Seleção'') par plui di un deceni, formant insieme cun zuiadôrs come Sócrates, Falcão e Cerezo un daizuiadôrs plui fuarts e spetacolârs de storie: * '''I Campionâts Mondiâls''': Al à partecipât a trê edizions dai Campionâts Mondiâi di Balon: tal 1978 in Argjentine, tal 1982 in Spagne (dulà che il Brasîl al è stât eliminât de Italie di Paolo Rossi te famose partide di Sarriá) e tal 1986 in Messic. * '''Il bilanç in zâl-vert''': Cun la mae dal Brasîl, Zico al à disputât 71 partidis uficiâls segnant 48 gols, risultant un dai marcjadôrs plui prolifics de storie de Seleção. == Cariere di alenadôr e dirigjent == Daspò ve siarât le carriere di zuiadôr tal Gjapon cul Kashima Antlers tal 1994, Zico al àscomençât une ricje carriere come alenadôr e dirigjent sportîf: * '''Alenadôr tal mont''': Al à vuidât la Nazionâl dal Gjapon (vinçint le Cope d'Asie tal 2004), il Fenerbahçe in Turchie (puartant le scuadre turche ai cuarts di finâl di Champions League), il CSKA Mosca in Russie, l'Olympiacos in Grecie e il F C Goa in Indie. * '''Ministri dal Sport''': Intal 1991 al è stât nomitât Ministri dal Sport tal guvier brasilian, promovint una riforme stuturâl e morâl de leçs sul balon e sul sport tal sô Paîs. == Bibliografie == * Zico, ''Zico. Inno al calcio'', Udine, Designgraf, 1984. * R. Meroi, ''Il miracolo Zico'', Udine, Edizioni Campanotto, 1983. * D. Fontanelle, ''Zico e la sua Udinese'', Milano, La Gazzetta dello Sport, 2012. == Viôt ancje == * [[Udinês]] * [[Udin]] * [[Brasîl]] == Leams esternis == * [https://www.fifa.com/ FIFA Classic Player - Zico] * [https://www.udinese.it Udinese Calcio - Sît Uficiâl] [[Categorie:Personis]] [[Categorie:Sport]] [[Categorie:Friûl]] ndsnqkair1peppgz3t33ks67pt61p9q 0 15508 188990 188823 2026-09-25T10:23:41Z Santefoscje73 11500 /* Acjadiments */ 188990 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[699]] < '''700''' < [[701]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Europe]] === * Il ream dai [[Langobards]] al è guviernât dal re Cunipert, che al mûr chest an; li sucêt il fî Liutpert sòt dal guvier di Ansprand. * Rotari, duche di Berghim, al si ribele cuintri Liutpert e Ansprand, fassint colà il ream in une gnove vuere di succession. * Il [[Ducât dal Friûl]], cun cjaf-lûc a [[Cividât]], al continue a jessi un dai ducâts langobarts plui fortificâts e strategjics par la difese dai cunfins orientâls cuintri lis incursions dai [[Sclâfs]] e dai [[Avârs]]. === In te '''[[Storie di Rome]]'''=== * [[Pape Sergio I]] al continue il sô pontificat, consolidant le autoritât de Glesie di Rome cuintri lis pressions de [[Imperi Bizantin]]. == Nassûts == * [[Gaidulf]], nobîl langobart (date probabil). * [[Ja'far al-Sadiq]], sest Imam sciite e studiôs di [[Teologjie|teologjie]] (m. 765). == Muarts == * [[Cunipert]], re dai [[Langobarts]]. * [[Disibod]], muini e vescul irlandês (n. 619). * [[Agilulf]], vescul di Metz. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] m86wo4qn77yx2finy9a9tdhmul826n4 0 15514 188991 188829 2026-09-25T10:25:05Z Santefoscje73 11500 /* Acjadiments */ 188991 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[705]] < '''706''' < [[707]] == Acjadiments == === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al continue le sô opare di ricostruzion e di pacificazion dal [[Ducât dal Friûl]] daspò de tragjedie de Bataie dal Rabil dal [[705]]. * Pemmone al acol al so cjistiel a [[Cividât]] i fruts dai nobîls furlans muarts te bataie, cressintju insiemit ai sos fîs (Ratchis, Rachis e Aistolf) par ricreâ une gnove classe dirigjente leâl e fuarte. * Daspò une gnove incursion dai [[Sclâfs]], Pemmone al organize le difese e al rive a une tregue favorevole che fâs cessâ lis ostilitâts e ripristinâ le pâs sul confin orientâl. === In Italie e te [[Europe]] === * Aripert II, re dai [[Langobarts]], al ten dûr il control sul Ream di Pavie, mantignint buinis relazions cun il [[Pape Zuan VII]]. *Tal Imperi Bizantin, l'imperadôr [[Gjustinian II]] al vinç une spedizion cuintri i Bulgars, rinfuarzant lis posizions imperiâls tai Balcans. === Te Asia e te [[Storie dal Islam]] === * Il calif omayyade Al-Walid I ordene le costruzion de [[Grande Moschee di Damasco]] (Moschee dai Omayyads), un dai plui grandis monumentis de architeture islamiche. == Nassûts == * [[Han Gan]], famôs pitôr cinês de dinastie Tang, cognossût par i sos cuadrîs di cjavâi (m. 783). * [[Fujiwara no Asakari]], nobîl e politic gjaponês (m. 764). == Muarts == * [[Shenxiu]], muini buddhist cinês, mestri e fondatôr de scuele Zen dal Nord (n. 606). * [[Gisulf I di Benevent]], duche langobart dal Ducât di Benevent (date probabil). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 2bw8l0hqf41owqi5u1cssyitiajvoyz 0 15515 188992 188842 2026-09-25T10:25:38Z Santefoscje73 11500 /* Acjadiments */ 188992 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[706]] < '''707''' < [[708]] == Acjadiments == === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al rinfuarce la autoritât dal [[Ducât dal Friûl]] e al manten la pâs cun i [[Sclâfs]] tal cunfin orientâl. A [[Cividât]] continue le formazion de gnove gjenerazion di nobîls e cavalîrs langobarts. === In te Italie e te [[Europe]] === * Ai [[18 di Otubar]] al mûr [[Pape Zuan VII]] a [[Rome]]. Le Sede Apostoliche reste vacante par diviers mês par vie dai ritarts te conferme imperiâl de elezion dal puest. * [[Aripert II]], re dai [[Langobarts]], a fâs une donazion uficiâl de region des Alps Cotianis a le Glesie di Rome, confirmants lis buinis relazions cun il Papât. === In te [[Storie dal Islam]] e tal Imperi Bizantin === * L'esercit arap-omayyade, vuidât di [[Maslama ibn Abd al-Malik]], al concuiste le citât bizantine di Tyana te Anatolie daspò di un lunc assedi. == Nassûts == * [[Abū Hanīfa]], teolic e gjurisconsult arap, fondadôr de scuele hanafite di gjurisprudence islamiche (m. 767). * [[Theodoalt]], nobîl franc, fradi di Grimualt II e nevôt di Pipin di Herstal (m. 715). == Muarts == * [[18 di Otubar]] - [[Pape Zuan VII]], pape de Glesie catolica. * [[Li Su节]] (Li Sujie), princip de dinastie Tang te Cine (gjustiziât). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] g9v0yx3j5k7qh7z0mgepn9h6drtrt82 0 15516 188993 188832 2026-09-25T10:25:58Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dal Friûl */ 188993 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[707]] < '''708''' < [[709]] == Acjadiments == === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al continue il sô guvier stabîl dal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], garantint le difese dai cunfins orientâls e le convivence cui popols cunfinants. === In Italie e te [[Europe]] === * Ai [[15 di Zenâr]], [[Pape Sisini]] al ven elezût Pape de Glesie catoliche par sucêdi [[Pape Zuan VII]], ma al mûr daspò vincj dîs vie de podagre, ai [[4 di Fevrâr]]. * Ai 25 di Març, [[Pape Costantin]] al devente Pape, restant sul Scran di San Pieri fin al 715. * L'imperadôr bizantin [[Gjustinian II]] al invie une spedizion punitive cuintri le citât di Ravene, rinfuarzant lis tensions cul Papât e cun le popolazion taliane. * Bataie di Anchialo: l'esercit bizantin di [[Gjustinian II]] al ven batût dai Bulgars dal clan Tervel te Tracie. === In Asie === * Tal [[Gjapon]], le imperadore Genmei trasferìs la capitâl a Nara (Heijō-kyō), fassint tacâ il [[Periodi Nara]]. * A vignin fondudis e creadis lis primis monedis di bronç gjaponesis (Wadōkaichin). == Nassûts == * [[Theudoald]], nobîl franc, (m. 715). == Muarts == * 4 di Fevrâr - [[Pape Sisini]], pape de Glesie catoliche (n. 650). * 5 di Zugn - [[Jepac]], patriarcje de Glesie armena. * [[Drogo di Champagne]], duche franc di Champagne (n. 670). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 7eawj2q38b6w6m0uizs3pj46ahq3ra3 0 15517 188994 188836 2026-09-25T10:26:15Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dal Friûl */ 188994 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[708]] < '''709''' < [[710]] == Acjadiments == === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al ten dûr il control tal [[Ducât dal Friûl]], consolidant lis viis di comunicazion e lis fortificazions viers il cjasâl orientâl par fermâ i pericui des incursions sclavis des agns passâts. === In te Italie e te [[Europe]] === * L'imperadôr bizantin [[Gjustinian II]] al mande une flote sòt il comant dal strateghe Teodoro par cjastiâ le citât di [[Ravene]], acusade di rebellion. Le citât ven sachegjade e l'arcivescul Felis al ven cjapât, orbât e deportât a Costantinopoli. * [[Ceolrêt di Mercia]] al devente re dal ream anglosasson di Mercia daspò de abdicazion dal re Cenred, che al va in pelegrinaç a [[Rome]]. * [[Coenred di Northumbria]] al abdiche e al va a [[Rome]] cun Offa di Essex, lassant il tron a Osred I. === Te Asie === * L'esercit dal Califât Omayyade, comandât di [[Qutayba ibn Muslim]] , al continue le concuiste de Transoziane te Asie Centrâl, cjapant il control de citât di [[Bukhara]]. == Nassûts == * [[Kōken]], imperadore dal [[Gjapon]] (m. 770). * [[Mazu Daoyi]], mestri Zen cinês de [[Dinastie Tang]] (m. 788). == Muarts == * [[24 di Avost]] - [[Aldhelmo di Sherborne]], vescul, poete e scritôr anglosasson (n. 639). * [[Wilfrid di York]], vescul anglosasson e sant (n. 634). * [[Gotfrido di Alemanie]], duche dai Alemans. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] l9ia9boe349xtn77n2izqpu01wpl5fs 0 15518 188995 188843 2026-09-25T10:26:32Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dal Friûl */ 188995 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[709]] < '''710''' < [[711]] == Acjadiments == === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al continue a guviernâ cun gjustizie e fermece a [[Cividât]], garantint le sigurece dal [[Ducât dal Friûl]] e rinfuarzant lis difesis des valadis viers i cunfins orientâls. === In Italie e te [[Europe]] === *[[Pape Costantin]] al fâs un viaç storic a Costantinopoli par convocazion dal imperadôr bizantin Gjustinian II, par risolvi lis controversiis teologjichis leadis al Concili. Al è l'ultim Pape a visitâ le capitâl bizantina prime dal secul XX. * In te penisule iberiche, al mûr il re visigot Witiza. [[Roderì]] (Rodrigo) al ven elezût re dai Visigots, fasint nassi une vuere di succession cun i partisans dai fîs di Witiza. * Tariq ibn Ziyad, gjenerâl omayyade, al mande lis primis esplorazion tal strêt di Gjbiltere te Iberie dal sud. === In Asie === * Tal [[Gjapon]], le capitâl imperiâl ven trasferide di Fujiwara-kyō a Heijō-kyō (la moderne Nara), segnant l'inizi uficiâl dal [[Periodi Nara]]. == Nassûts == * [[Fulrât di Saint-Denis]], abât franc e cunsilîr di [[Pipin il Curt]] e [[Carli Magn|Carli il Grant]] (m. 784). * [[Lull di Magonze]], arcivescul di Magonze e sant (m. 786). == Muarts == * [[Witiza]], re dai Visigots (n. 687). * [[Kakinomoto no Hitomaro]], famôs poete gjaponês dal periodi Asuka (n. 660). * [[Al-Hajjaj ibn Yusuf]], governadôr omayyade de Iraq (date probabil). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie: secul VIII]] 0nckjklofz2wbjifjm4eobdkf0n5ob8 0 15519 188996 188840 2026-09-25T10:26:54Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dal Friûl */ 188996 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[710]] < '''711''' < [[712]] == Acjadiments == === In [[Spagne]] e te tal Islam ([[Storie dal Islam]]) === * Invasion musulmane de penisule iberiche: une armade arap-berbere comandade dal gjenerâl omayyade [[Tariq ibn Ziyad]] e travierse il strêt di Gjbiltere ocupe il Ream dai Visigots. * Ai 19-[[26 di Lui]] à lûc le decisive '''[[Bataie dal Guadalete]]''': l'esercit musulman al scufizi di nèt l'armade visigote e il re [[Roderì]] al mûr te bataie. Cheste disfate e segne le colade dal Ream dai Visigots e l'inizi de dominazion islamiche te Iberie (al-Andalus). === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al ten salde le direzion dal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fassint rinfuarçâ lis difesis di cunfin e educant le gnove gjenerazion di nobîls e cavalîrs furlans te sô cort. === In Italie e tal Imperi Bizantin === * A Costantinopoli, une rivolte militâr-navâl concuiste il podê e fâs gjustiziâ l'imperadôr [[Gjustinian II]] e so fî Tiberi. Filipic Bardane al devente il gnûf imperadôr bizantin. *[[Pape Costantin]] al torne a Rome daspò dal sô bon viaç diplomatic a Costantinopoli. == Nassûts == * [[Malik ibn Anas]], teolic e gjurisconsult arap, fondadôr de scuele malikite di gjurisprudence islamiche (m. 795). * [[Su Zanting]], politic e storiograf cinês de dinastie Tang. == Muarts == * [[26 di Lui]] - [[Roderì]], ultim re dai Visigots te Spagne (stramortît te [[Bataie dal Guadalete]]). * [[11 di Dicembar]] - [[Gjustinian II]], imperadôr bizantin (n. 669). * [[Tiberi]], fî e co-imperadôr di Gjustinian II (n. 705). * [[Childebert III]], re franc de dinastie merovingje (n. 678). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie: secul III]] r40w1b72o91wmbahf4f0mkv4h5s4xfu 0 15520 188997 188847 2026-09-25T10:27:14Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dal Friûl */ 188997 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[711]] < '''712''' < [[713]] == Acjadiments == === In Italie ([[Storie dai Langobarts]]) === * Rivade di [[Liutprant]]: daspò de muart dal re Aripert II (neât tal flum Ticin mientre che) e dal curt ream di Ansprant, so fî Liutprant al devente re dai [[Langobarts]]. Al guviernarà par plui di trentedoi ans, puartant il Ream Langobart al so plui alt pont di potence e di floriditât. * Liutprand al fâs emanâ gnovis leçs (completant il ''Edictum Rothari'' o [[Edît di Rotari]]) e al promôf une politiche di pacificazion interne e di rinfuarçament de autoritât reâl sui ducâts autonoms. === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al ricognôs daurman le autoritât dal gnûf re [[Liutprant]], garantint le lealtât dal [[Ducât dal Friûl]] e le stabilitât des frontieris orientâls di [[Cividât]] cuintri lis incursion esteris. === In [[Spagne]] e te [[Storie dal Islam]] === * Il governadôr omayyade Musa ibn Nusayr sbarcje te penisule iberiche cun une gnove armade par judâ Tariq ibn Ziyad, cjapant lis citâts di Siviglie, Merida e Toledo e consolidant le dominazion islamiche su al-Andalus. === Tal Imperi Bizantin: **L'imperadôr Filippico Bardane al favorìs il monotelisim, provocant une fuarte tension teologjiche e politiche cun Pape Costantin e le Glesie di Rome. == Nassûts == * [[Xuanzong di Tang]], famôs imperadôr cinês de dinastie Tang (m. 762). * [[Du Fu]] (cognossût ancje come '''Tu Fu''') , un dai plui grandis poetis de storie de leterature cinêse (m. 770). == Muarts == * [[Aripert II]], re dai Langobarts. * [[Ansprand]], duche di Pavie e re dai Langobarts. * [[Godepert]], nobîl e funzionari langobart. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] d2ude7hf6xu3m6g70s1rwmm5g9w2amj 188998 188997 2026-09-25T10:27:46Z Santefoscje73 11500 /* In Spagne e te Storie dal Islam */ 188998 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[711]] < '''712''' < [[713]] == Acjadiments == === In Italie ([[Storie dai Langobarts]]) === * Rivade di [[Liutprant]]: daspò de muart dal re Aripert II (neât tal flum Ticin mientre che) e dal curt ream di Ansprant, so fî Liutprant al devente re dai [[Langobarts]]. Al guviernarà par plui di trentedoi ans, puartant il Ream Langobart al so plui alt pont di potence e di floriditât. * Liutprand al fâs emanâ gnovis leçs (completant il ''Edictum Rothari'' o [[Edît di Rotari]]) e al promôf une politiche di pacificazion interne e di rinfuarçament de autoritât reâl sui ducâts autonoms. === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al ricognôs daurman le autoritât dal gnûf re [[Liutprant]], garantint le lealtât dal [[Ducât dal Friûl]] e le stabilitât des frontieris orientâls di [[Cividât]] cuintri lis incursion esteris. === In [[Spagne]] e te [[Storie dal Islam]] === * Il governadôr omayyade Musa ibn Nusayr sbarcje te penisule iberiche cun une gnove armade par judâ Tariq ibn Ziyad, cjapant lis citâts di Siviglie, Merida e Toledo e consolidant le dominazion islamiche su al-Andalus. === Tal Imperi Bizantin === *L'imperadôr Filipic Bardane al favorìs il monotelisim, provocant une fuarte tension teologjiche e politiche cun Pape Costantin e le Glesie di Rome. == Nassûts == * [[Xuanzong di Tang]], famôs imperadôr cinês de dinastie Tang (m. 762). * [[Du Fu]] (cognossût ancje come '''Tu Fu''') , un dai plui grandis poetis de storie de leterature cinêse (m. 770). == Muarts == * [[Aripert II]], re dai Langobarts. * [[Ansprand]], duche di Pavie e re dai Langobarts. * [[Godepert]], nobîl e funzionari langobart. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 8b9aacqmxryn3r725872lgmhcte9g7r 0 15521 188999 188849 2026-09-25T10:28:04Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dal Friûl */ 188999 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[712]] < '''713''' < [[714]] == Acjadiments == === In Italie ([[Storie dai Langobarts]]) === * Il re dai [[Langobarts]] Liutprand al fâs racueli lis gnovis leçs in une integrazion dal famôs ''Edictum Rothari'', segnant l'inizi di un grant progjet di riforme juridiche e amministrative dal ream. * Liutprand al rinfuarce lis relazions cun le Glesie di Rome e al sigure le frontiere nord dal ream, mantignint l'ordin interni e le pâs cun i duchis autonoms. === In te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemon dal Friûl]] al continue le sô opare di consolidament e pacificazion dal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint cressi le gnove gjenerazion di cavalîrs langobarts e tignint al sigûr i cunfins orientâi. === Te [[Spagne]] e te [[Storie dal Islam]] === * Ai [[5 di Avrîl]] al ven firmât il [[Tratât di Theodemir]] (Tudmir): il nobîl visigot [[Theodemir]] al acorde le rindude pacifiche de sô region (Murcia) ai musulmans comandâts di [[Abd al-Aziz ibn Musa]], mantignint le libertât de religjion e le autonomie amministrative in cambi di un tribût. === Tal Imperi Bizantin === * Ai 3 di Zugn une rivolte militâr e pare vie l'imperadôr Filippico Bardane. [[Anastasi II]] al devente il gnûf imperadôr bizantin e al torne a reclamâ le ortodossie cristiane, anulant i decrêts monotelitîs di Filippico. == Nassûts == * [[Stiefin il Gnûf]], muini bizantin e martar (m. 764). * [[Zhang Ji]], poet cinês de dinastie Tang (m. 779). == Muarts == * [[Filippico Bardane]], imperadôr bizantin. * [[Yiqing]], muini buddhist cinês e storic di viaçs. * [[Urse]], abât e sant anglosasson. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] scc4vcvqt9pzhjhl4yxv74iwkojfgx1 0 15528 188947 188877 2026-09-24T18:41:48Z Frico7 13659 Frico7 al à spostât la pagjine [[Pemmone dal Friûl]] a [[Pemon dal Friûl]] 188877 wikitext text/x-wiki {{Schede |Nom = Pemmone |Figure = Cividale, museo cristiano, altare del duca rachis 03.JPG |Didascalie = L'altâr di Ratchis a Cividât, comissionât par so fî Ratchis par onorâ le memorie di Pemmone. |Sottitul = Duche dal Friûl. |Nazionalitât = Langobarde |DateNassite = secul VII. |LucNassite = Belun |DateMuart =c. 739 |LucMuart = Cividât |Ativitât = Duche dal Friûl |Oparis = Guvier dal Ducât dal Friûl |Note = Daûr le "Historia Langobardarum" di Pauli Diacun , Pemmone al rinfuarce i cunfins tal cunfin orientâl dal Friûl e garantîs le pâs. }} '''Pemmone''' (muart atôr dal [[739]]) al è stât un duche langobart, duche dal Friûl atôr al [[705]]/[[710]] fin al [[739]]. == Biografie == Origjinâri di [[Belun]] e fî di un nobîl di nom Bilon, Pemmone al rive te planure furlane par vie di discuardis politichis e al fo nomenât duche dal [[Ducât dal Friûl]] dal re langobart [[Aripert II]], sucedint al duche Corvolo. Pauli Diacun, tal sô ''Historia Langobardorum'', al descrîf Pemmone come un omp di grande inteligence, sagjece e utilitât par le patrie. Pemmone al spose une femine di origjin plui modeste di nom '''Ratperghe''' (''Ratperga''), che le amà no tant par le sô bielece ma par lis sôs virtûs, le umiltât e le pudicizie. Da cheste union nassin trê fîs strenuis: '''Ratchis''' (futûr duche e re dai Longobards), '''Ratchait''' e '''Aistulf''' (futûr duche e re dai Langobarts). == Il guvier dal Ducât dal Friûl == Pemmone al scomence il guvier dal ducât in un periodi dificîl, segnât da lis incursion devastantis dai Sclâfs di orient. Daspò de tragjiche disfate dal duche Ferdulf, Pemmone al acete e al crès te so cort ducj i fîs dai cavalîrs langobarts muarts te bataie, par cressiju come se a fossin fîs sôs. Apene che chescj zovins forin cressûts, Pemmone al organizà un armade e al marçe cuintri i Sclâfs, par scufiziju tal teritori di Lauriana (Laurana). Daspò di cheste vitorie, il duche al stabilîs une pâs durabile che garantìs le stabilitât e le sigurece dai cunfins orientâls di [[Cividât]] par plui di trentedoi ans. == Il scuintri cun il Patriarcje e le colade == Atôr al 739, une fuarte contese jenfri il duche Pemmone e il Patriarcje di Aquilee, [[Calist di Aquilee]]. Calist al veve sielzût di trasferî le sede patriarcâl da Cormons a Cividât, parant vie il vescul di Zuma ([Iulium Carnicum]]) Amato. Pemmone, par difendî la decision dal vescul e l'autonomie dal ducât, al fâs caturâ il Patriarcje Calist par sieralu tal cjistjel di Duino. Cheste azion provoche le rabie dal re dai Langobarts [[Liutprand]], che al intervèn personâlmentri tal Friûl. Pemmone al fo obleât a rinunziâ al ducât e al tentà le scjampade tal teritori sclâf, ma al fo perdonât par mieç de intercesion di so fî Ratchis, che il re Liutprand al veve nominât come gnûf duche dal Friûl. Pemmone al mûr pôc timp daspò. In so memorie, so fî Ratchis al fâs sculpî il famôs '''Altâr di Ratchis''', vuê conservât tal Museu Cristian dal Domo di Cividât, dulà che Pemmone al ven espressament ricuardât te iscrizion epigrafiche. == Bibliografje == * Pauli Diacun, ''Historia Langobardorum'' (Storie dai Longobards), VI, 25-26; VI, 51. * Marco Stoffella, ''PEMMONE, duca del Friuli'', tal Dizionario biografico degli Italiani, vol. 82, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2015. * Gian Carlo Menis, ''Storia del Friuli'', Udine, 2002. == Cjale ancje == * [[Ducât dal Friûl]] * [[Ratchis]] * [[Aistulf]] * [[Cividât]] [[Categorie:Duchis dal Friûl]] [[Categorie:Langobarts]] [[Categorie:Storie dal Friûl]] 2qo1nwnwzynnchzzc961pq0n9d66m8y 188949 188947 2026-09-24T18:42:56Z Frico7 13659 /* */ 188949 wikitext text/x-wiki {{Schede |Nom = Pemon |Figure = Cividale, museo cristiano, altare del duca rachis 03.JPG |Didascalie = L'altâr di Ratchis a Cividât, comissionât par so fî Ratchis par onorâ le memorie di Pemon. |Sottitul = Duche dal Friûl. |Nazionalitât = Langobarde |DateNassite = secul VII. |LucNassite = Belun |DateMuart =c. 739 |LucMuart = Cividât |Ativitât = Duche dal Friûl |Oparis = Guvier dal Ducât dal Friûl |Note = Daûr le "Historia Langobardarum" di Pauli Diacun , Pemmone al rinfuarce i cunfins tal cunfin orientâl dal Friûl e garantîs le pâs. }} '''Pemon''' (ancje clamât '''Pemmone''' o '''Pemmo''')(muart atôr dal [[739]]) al è stât un duche langobart, duche dal Friûl atôr al [[705]]/[[710]] fin al [[739]]. == Biografie == Origjinâri di [[Belun]] e fî di un nobîl di nom Bilon, Pemmone al rive te planure furlane par vie di discuardis politichis e al fo nomenât duche dal [[Ducât dal Friûl]] dal re langobart [[Aripert II]], sucedint al duche Corvolo. Pauli Diacun, tal sô ''Historia Langobardorum'', al descrîf Pemmone come un omp di grande inteligence, sagjece e utilitât par le patrie. Pemmone al spose une femine di origjin plui modeste di nom '''Ratperghe''' (''Ratperga''), che le amà no tant par le sô bielece ma par lis sôs virtûs, le umiltât e le pudicizie. Da cheste union nassin trê fîs strenuis: '''Ratchis''' (futûr duche e re dai Longobards), '''Ratchait''' e '''Aistulf''' (futûr duche e re dai Langobarts). == Il guvier dal Ducât dal Friûl == Pemmone al scomence il guvier dal ducât in un periodi dificîl, segnât da lis incursion devastantis dai Sclâfs di orient. Daspò de tragjiche disfate dal duche Ferdulf, Pemmone al acete e al crès te so cort ducj i fîs dai cavalîrs langobarts muarts te bataie, par cressiju come se a fossin fîs sôs. Apene che chescj zovins forin cressûts, Pemmone al organizà un armade e al marçe cuintri i Sclâfs, par scufiziju tal teritori di Lauriana (Laurana). Daspò di cheste vitorie, il duche al stabilîs une pâs durabile che garantìs le stabilitât e le sigurece dai cunfins orientâls di [[Cividât]] par plui di trentedoi ans. == Il scuintri cun il Patriarcje e le colade == Atôr al 739, une fuarte contese jenfri il duche Pemmone e il Patriarcje di Aquilee, [[Calist di Aquilee]]. Calist al veve sielzût di trasferî le sede patriarcâl da Cormons a Cividât, parant vie il vescul di Zuma ([Iulium Carnicum]]) Amato. Pemmone, par difendî la decision dal vescul e l'autonomie dal ducât, al fâs caturâ il Patriarcje Calist par sieralu tal cjistjel di Duino. Cheste azion provoche le rabie dal re dai Langobarts [[Liutprand]], che al intervèn personâlmentri tal Friûl. Pemmone al fo obleât a rinunziâ al ducât e al tentà le scjampade tal teritori sclâf, ma al fo perdonât par mieç de intercesion di so fî Ratchis, che il re Liutprand al veve nominât come gnûf duche dal Friûl. Pemmone al mûr pôc timp daspò. In so memorie, so fî Ratchis al fâs sculpî il famôs '''Altâr di Ratchis''', vuê conservât tal Museu Cristian dal Domo di Cividât, dulà che Pemmone al ven espressament ricuardât te iscrizion epigrafiche. == Bibliografje == * Pauli Diacun, ''Historia Langobardorum'' (Storie dai Longobards), VI, 25-26; VI, 51. * Marco Stoffella, ''PEMMONE, duca del Friuli'', tal Dizionario biografico degli Italiani, vol. 82, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2015. * Gian Carlo Menis, ''Storia del Friuli'', Udine, 2002. == Cjale ancje == * [[Ducât dal Friûl]] * [[Ratchis]] * [[Aistulf]] * [[Cividât]] [[Categorie:Duchis dal Friûl]] [[Categorie:Langobarts]] [[Categorie:Storie dal Friûl]] 4t87234746r6ar3dbs3fd6f1qqjt053 188950 188949 2026-09-24T18:44:18Z Frico7 13659 188950 wikitext text/x-wiki {{Schede |Nom = Pemon |Figure = Cividale, museo cristiano, altare del duca rachis 03.JPG |Didascalie = L'altâr di Ratchis a Cividât, comissionât par so fî Ratchis par onorâ le memorie di Pemon. |Sottitul = Duche dal Friûl. |Nazionalitât = Langobarde |DateNassite = secul VII. |LucNassite = Belun |DateMuart =c. 739 |LucMuart = Cividât |Ativitât = Duche dal Friûl |Oparis = Guvier dal Ducât dal Friûl |Note = Daûr le "Historia Langobardarum" di Pauli Diacun , Pemmone al rinfuarce i cunfins tal cunfin orientâl dal Friûl e garantîs le pâs. }} '''Pemon''' (ancje clamât cul non talian '''Pemmone''' o cul non latin '''Pemmo''')(muart atôr dal [[739]]) al è stât un duche [[Langobarts|langobart]], duche dal Friûl atôr al [[705]]/[[710]] fin al [[739]]. == Biografie == Origjinâri di [[Belun]] e fî di un nobîl di nom Bilon, Pemmone al rive te planure furlane par vie di discuardis politichis e al fo nomenât duche dal [[Ducât dal Friûl]] dal re langobart [[Aripert II]], sucedint al duche Corvolo. Pauli Diacun, tal sô ''Historia Langobardorum'', al descrîf Pemmone come un omp di grande inteligence, sagjece e utilitât par le patrie. Pemmone al spose une femine di origjin plui modeste di nom '''Ratperghe''' (''Ratperga''), che le amà no tant par le sô bielece ma par lis sôs virtûs, le umiltât e le pudicizie. Da cheste union nassin trê fîs strenuis: '''Ratchis''' (futûr duche e re dai Longobards), '''Ratchait''' e '''Aistulf''' (futûr duche e re dai Langobarts). == Il guvier dal Ducât dal Friûl == Pemmone al scomence il guvier dal ducât in un periodi dificîl, segnât da lis incursion devastantis dai Sclâfs di orient. Daspò de tragjiche disfate dal duche Ferdulf, Pemmone al acete e al crès te so cort ducj i fîs dai cavalîrs langobarts muarts te bataie, par cressiju come se a fossin fîs sôs. Apene che chescj zovins forin cressûts, Pemmone al organizà un armade e al marçe cuintri i Sclâfs, par scufiziju tal teritori di Lauriana (Laurana). Daspò di cheste vitorie, il duche al stabilîs une pâs durabile che garantìs le stabilitât e le sigurece dai cunfins orientâls di [[Cividât]] par plui di trentedoi ans. == Il scuintri cun il Patriarcje e le colade == Atôr al 739, une fuarte contese jenfri il duche Pemmone e il Patriarcje di Aquilee, [[Calist di Aquilee]]. Calist al veve sielzût di trasferî le sede patriarcâl da Cormons a Cividât, parant vie il vescul di Zuma ([Iulium Carnicum]]) Amato. Pemmone, par difendî la decision dal vescul e l'autonomie dal ducât, al fâs caturâ il Patriarcje Calist par sieralu tal cjistjel di Duino. Cheste azion provoche le rabie dal re dai Langobarts [[Liutprand]], che al intervèn personâlmentri tal Friûl. Pemmone al fo obleât a rinunziâ al ducât e al tentà le scjampade tal teritori sclâf, ma al fo perdonât par mieç de intercesion di so fî Ratchis, che il re Liutprand al veve nominât come gnûf duche dal Friûl. Pemmone al mûr pôc timp daspò. In so memorie, so fî Ratchis al fâs sculpî il famôs '''Altâr di Ratchis''', vuê conservât tal Museu Cristian dal Domo di Cividât, dulà che Pemmone al ven espressament ricuardât te iscrizion epigrafiche. == Bibliografje == * Pauli Diacun, ''Historia Langobardorum'' (Storie dai Longobards), VI, 25-26; VI, 51. * Marco Stoffella, ''PEMMONE, duca del Friuli'', tal Dizionario biografico degli Italiani, vol. 82, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2015. * Gian Carlo Menis, ''Storia del Friuli'', Udine, 2002. == Cjale ancje == * [[Ducât dal Friûl]] * [[Ratchis]] * [[Aistulf]] * [[Cividât]] [[Categorie:Duchis dal Friûl]] [[Categorie:Langobarts]] [[Categorie:Storie dal Friûl]] nc9c9yon9fmjdi4n5cc9c2tuwefh7jx 0 15540 188916 188911 2026-09-24T12:19:24Z Santefoscje73 11500 /* In Italie e te Storie dai Langobarts */ 188916 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[731]] < '''732''' < [[733]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai [[10 di Otubar]] e à lûc la '''[[Bataie di Poitiers]]''' (o di Tours): l'esercit dai Francs vuidât di [[Carli Martiel]], insiemit al duche Eudes di Aquitanie, al scunfizè di nèt l'esercit dal Califât Omayyade comandât dal governadôr di al-Andalus, [[Abdul Rahman Al-Ghafiqi]], che al mûr tal combatiment. Cheste vitorie ferme definitivamentri le espansion musulmane te Europe nord-ocidentâl e consacre le fame di [[Carli Martiel]] come difensôr de cristianitât. === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al va in denant a rinfuarçâ le stabilitât interne dal ream, mantignint sot control i ducâts autonomis e tignint di vôli lis tension religjosis jenfri Rome e Bisanzi. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al garantìs le paâs e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], controlant i cunfins orientâls e fasint cressi te sô cort i fîs dai cavalîrs muarts in bataie. === Tal Imperi Bizantin e te [[Storie de Glesie]] === * Par rispueste a lis condanis de iconoclastie e a lis decisions di [[ Pape Grivôr III]], l'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]] al gjave le giurisdizion de Glesie di Rome sui teritoris dal Sud Italie, de Sicilie e de Illirie , che passin sòt fe gjurisdizion dal Patriarcât di Costantinopoli. == Nassûts == * [[Ismail ibn Jafar]], sest imâm par i Ismailîts (date probabil, m. 762). * [[Fruela I]], re des Asturîs (date probabil, m. 768). == Muarts == * [[10 di Otubar]] - [[Abdul Rahman Al-Ghafiqi]], governadôr omayyade di al-Andalus (muart te Bataie di Poitiers). * [[Sayer]], duche o nobîl franc. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:VIII secul]] m260bnlqcgsssquxsaicl5h9kukxuh2 188917 188916 2026-09-24T12:20:02Z Santefoscje73 11500 /* Nassûts */ 188917 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[731]] < '''732''' < [[733]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai [[10 di Otubar]] e à lûc la '''[[Bataie di Poitiers]]''' (o di Tours): l'esercit dai Francs vuidât di [[Carli Martiel]], insiemit al duche Eudes di Aquitanie, al scunfizè di nèt l'esercit dal Califât Omayyade comandât dal governadôr di al-Andalus, [[Abdul Rahman Al-Ghafiqi]], che al mûr tal combatiment. Cheste vitorie ferme definitivamentri le espansion musulmane te Europe nord-ocidentâl e consacre le fame di [[Carli Martiel]] come difensôr de cristianitât. === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al va in denant a rinfuarçâ le stabilitât interne dal ream, mantignint sot control i ducâts autonomis e tignint di vôli lis tension religjosis jenfri Rome e Bisanzi. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al garantìs le paâs e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], controlant i cunfins orientâls e fasint cressi te sô cort i fîs dai cavalîrs muarts in bataie. === Tal Imperi Bizantin e te [[Storie de Glesie]] === * Par rispueste a lis condanis de iconoclastie e a lis decisions di [[ Pape Grivôr III]], l'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]] al gjave le giurisdizion de Glesie di Rome sui teritoris dal Sud Italie, de Sicilie e de Illirie , che passin sòt fe gjurisdizion dal Patriarcât di Costantinopoli. == Nassûts == * [[Ismail ibn Jafar]], sest imâm par i Ismailîts (date probabil, m. 762). * [[Fruela I]], re des Asturîs (date probabîl, m. 768). == Muarts == * [[10 di Otubar]] - [[Abdul Rahman Al-Ghafiqi]], governadôr omayyade di al-Andalus (muart te Bataie di Poitiers). * [[Sayer]], duche o nobîl franc. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:VIII secul]] bep9t130fit1ffu6my3cgg7ozvdtff5 0 15541 188915 188912 2026-09-24T12:18:58Z Santefoscje73 11500 /* In Italie e te Storie dai Longobards */ 188915 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[732]] < '''733''' < [[734]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de grande vitorie di Poitiers, [[Carli Martiel]] al mène une campagne militâr te Borgogne par sotometi le nobiltât autonome e rinfuarçâ il sô control dirèt su le regjon. * Carli Martel al divît i feudis e i terens de Glesie te Borgogne par premiâ i sôs cavalîrs leâls, rinfuarçant il sisteme feudâl tal Ream dai Francs. === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al emèt gnovis leçs par miorâ e organizâ le aministrazion de justizie e garantî le stabilitât interne tal ream. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dai Friûl]] al ten salt il control tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint vigilâ e rinfuarçâ lis fortificazions orientâls di frontiere e promô le pâs e le stabilitât te regjon. === Tal Imperi Bizantin === * L'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]] al invie une flote militâr viers le Italie par sotmeti il Pape e recuperâ il control di Ravene, ma le spedizion e ven sdrumade da une fuarte tampieste tal [[Mâr Adriatic]]. == Nassûts == * [[Junshin]], muini budist gjaponês (m. 806). * [[Lu Yu]], famôs scritôr e erudît cinês de dinastie Tang, autôr dal ''Cjant dal Tè'' (m. 804). == Muarts == * [[Muhammad al-Baqir]], cuart imâm sciite (n. 677). * [[Eochaid mac Echdach]], re di Dál Riata te Scozie. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] ququy5mwiwjlb9dhy4couww11zc66i0 0 15542 188914 188913 2026-09-24T12:18:29Z Santefoscje73 11500 /* In Italie e te Storie dai Longobards */ 188914 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[733]] < '''734''' < [[735]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * '''[[Bataie dal Boarn]]''': [[Carli Martel]] al mène une grande spedizion militâr e navâl cuintri i Frisons.Tal combatiment dongje il flum Boarn (inte Frisie orientâl), l'esercit franc al scufizè i Frisons e al cope il lôr duche Bopo (Poppo). Cheste vitorie segne le fin dal Ream Indipendent de Frisie e le sô anession al Ream dai Francs. === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al va in denant a rinfuarçâ le stabilitât e l'ordin interni dal ream, promovint lis buinis relazions cun le Glesie di Rome e rinfuarçant le autoritât regje sui ducâts. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al garantìs il guvier stabîl tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint vigilâ e rinfuarçâ lis fortificazions orientâls e promovint le lealtât dai cavalîrs langobarts. === In [[Spagne]] e te [[Storie dal Islam]] === * Abdul Malik ibn Katan al-Fihri al ven nomenât par la seconde volte governadôr omayyade di al-Andalus, cirint di stabilizâ le regjon daspò des disfatis te France. == Nassûts == * [[Khuzayma ibn Khazim]], gjenerâl e politic arap dal califât abbaside (m. 818). * [[Gao Ying]], politic e nobîl cinês de dinastie Tang (m. 811). == Muarts == * [[Bopo]], ultin duche o re indipendent dai Frisons (muart te [[Bataie dal Boarn]]). * [[Bilge Khagan]], khagan dal Dopli Cjâf Canât Turc Orientâl (n. 683). * [[Pieri di Pavie]], vescul langobart di [[Pavie di Milan]]. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 1vxxs7dn92n2r9utce26he9c01yssej 0 15543 188936 2026-09-24T13:57:51Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[734]] < '''735''' < [[736]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Longobards]] [[Liutprand]] si male di une grave malatìe. Pensant che il re vedi pôc ancjimo' di vivi , i nobîls langobarts radunâts a [[Pavie di Milan]] a incoronin sô nevôt [[Hildeprand]] come co-regnant. Liutprand, une volte vuarît, al refude le maniere dal provediment , ma al acete istês di mantignî Hildeprand tal tron come... 188936 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[734]] < '''735''' < [[736]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Longobards]] [[Liutprand]] si male di une grave malatìe. Pensant che il re vedi pôc ancjimo' di vivi , i nobîls langobarts radunâts a [[Pavie di Milan]] a incoronin sô nevôt [[Hildeprand]] come co-regnant. Liutprand, une volte vuarît, al refude le maniere dal provediment , ma al acete istês di mantignî Hildeprand tal tron come sô erede. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al mantèn simpri le pâs e il control tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], vigjilant e rinfuarçant lis fortificazions orientâls di frontiere e vint simpri le lealtât de nobiltât e dai cavalîrs. === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de muart dal duche Eudes (Odon) di Aquitanie, [[Carli Martiel]] al ocupe le Aquitanie par sotmeti i siei guviernants, Hunald e Hatto. Carli Martiel al ocupe ancje Bordeus e Blaye, concedint daspo' il ducât a Hunald in cambi di un zurament di lealtât. === Tal [[Gjapon]] === * Une devastante epidemie di variole cjape pît te penisule gjaponese, provocant le muart di une grande bande de popolazion (intôr al 25-30%) e fasint murî une buine bande de nobilatât de cort di Nara. == Nassûts == * [[Alcuin di York]], erudît, teolic, poete e muini anglosasson, consilîr di Carli Magn e protagonist de Rinassite carolingje (m. 804). * [[Kūkai]], famôs muini e filosof gjaponês, fondatôr dal budisim Shingon (m. 835). == Muarts == * [[26 di Mai]] - [[Bede il Venerabîl]], muini, storic e dotôr de Glesie anglosasson (n. 672). * [[Eudes di Aquitanie]] (Odon), duche di Aquitanie e Vasconie. * [[Ibn Sirin]], mistic e teolic arap (n. 654). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] b75559bamrnh6vccny1keow50ehodb7 188937 188936 2026-09-24T13:58:18Z Santefoscje73 11500 /* In Italie e te Storie dai Langobarts */ 188937 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[734]] < '''735''' < [[736]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] si male di une grave malatìe. Pensant che il re vedi pôc ancjimo' di vivi , i nobîls langobarts radunâts a [[Pavie di Milan]] a incoronin sô nevôt [[Hildeprand]] come co-regnant. Liutprand, une volte vuarît, al refude le maniere dal provediment , ma al acete istês di mantignî Hildeprand tal tron come sô erede. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al mantèn simpri le pâs e il control tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], vigjilant e rinfuarçant lis fortificazions orientâls di frontiere e vint simpri le lealtât de nobiltât e dai cavalîrs. === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de muart dal duche Eudes (Odon) di Aquitanie, [[Carli Martiel]] al ocupe le Aquitanie par sotmeti i siei guviernants, Hunald e Hatto. Carli Martiel al ocupe ancje Bordeus e Blaye, concedint daspo' il ducât a Hunald in cambi di un zurament di lealtât. === Tal [[Gjapon]] === * Une devastante epidemie di variole cjape pît te penisule gjaponese, provocant le muart di une grande bande de popolazion (intôr al 25-30%) e fasint murî une buine bande de nobilatât de cort di Nara. == Nassûts == * [[Alcuin di York]], erudît, teolic, poete e muini anglosasson, consilîr di Carli Magn e protagonist de Rinassite carolingje (m. 804). * [[Kūkai]], famôs muini e filosof gjaponês, fondatôr dal budisim Shingon (m. 835). == Muarts == * [[26 di Mai]] - [[Bede il Venerabîl]], muini, storic e dotôr de Glesie anglosasson (n. 672). * [[Eudes di Aquitanie]] (Odon), duche di Aquitanie e Vasconie. * [[Ibn Sirin]], mistic e teolic arap (n. 654). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] rg9hn1j23vuvg2rs7qvhmal8h45va72 188938 188937 2026-09-24T13:59:34Z Santefoscje73 11500 /* In Italie e te Storie dai Langobarts */ 188938 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[734]] < '''735''' < [[736]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] si male di une grave malatìe. Pensant che il re vedi pôc ancjimo' di vivi , i nobîls langobarts radunâts a [[Pavie di Milan]] incoronin sô nevôt [[Hildeprand]] come co-regnant. Liutprand, une volte vuarît, al refude le maniere dal proviodiment , ma al acete istês di mantignî Hildeprand tal tron come sô erede. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al mantèn simpri le pâs e il control tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], vigjilant e rinfuarçant lis fortificazions orientâls di frontiere e vint simpri le lealtât de nobiltât e dai cavalîrs. === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de muart dal duche Eudes (Odon) di Aquitanie, [[Carli Martiel]] al ocupe le Aquitanie par sotmeti i siei guviernants, Hunald e Hatto. Carli Martiel al ocupe ancje Bordeus e Blaye, concedint daspo' il ducât a Hunald in cambi di un zurament di lealtât. === Tal [[Gjapon]] === * Une devastante epidemie di variole cjape pît te penisule gjaponese, provocant le muart di une grande bande de popolazion (intôr al 25-30%) e fasint murî une buine bande de nobilatât de cort di Nara. == Nassûts == * [[Alcuin di York]], erudît, teolic, poete e muini anglosasson, consilîr di Carli Magn e protagonist de Rinassite carolingje (m. 804). * [[Kūkai]], famôs muini e filosof gjaponês, fondatôr dal budisim Shingon (m. 835). == Muarts == * [[26 di Mai]] - [[Bede il Venerabîl]], muini, storic e dotôr de Glesie anglosasson (n. 672). * [[Eudes di Aquitanie]] (Odon), duche di Aquitanie e Vasconie. * [[Ibn Sirin]], mistic e teolic arap (n. 654). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] rt4xu13oqgvj96lzwlop20u0bjblf74 0 15544 188939 2026-09-24T16:25:10Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[735]] < '''736''' < [[737]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * [[Carli Martiel]], cun il jutori di sô fradi Childebrant, al mène une grande campagne militâr tal sud de France (Aquitanie e Provence) par sotmeti i nobîls locâlis e lis fuarcis omayyadis che vevin ocupât Arles e Avignon. * Carli Martel al fâs une aleance militâr cun il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] par combati cuintri i Saracèns te... 188939 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[735]] < '''736''' < [[737]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * [[Carli Martiel]], cun il jutori di sô fradi Childebrant, al mène une grande campagne militâr tal sud de France (Aquitanie e Provence) par sotmeti i nobîls locâlis e lis fuarcis omayyadis che vevin ocupât Arles e Avignon. * Carli Martel al fâs une aleance militâr cun il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] par combati cuintri i Saracèns te Provence e marce su Arles. ===In te Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al mène l'esercit langobart viers il sud de France par sostignî Carli Martel cuintri lis incursions omayyadis, rinfuarçant le aleance e le impuartance di [[Pavie di Milan]] te Europe centrâl. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al garantìs le stabilitât e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], rinfuarçant i cunfins orientâls , fasint cressi te sô cort i zovins cavalïrs langobarts. == Tal Gjapon === * L'imperadôr [[Shōmu]] al continue a rinfuarçâ e difondi il [[Budisim]] come religjion di Stât par superâ la crisi puartade de epidemie di varuele dai agns precedents. == Nassûts == * [[Kūkai]], muini e filosof gjaponês, fondatôr de scuele dal Budisim Shingon (date probabil, m. 835). * [[Fujiwara no Uona]], politic e nobîl gjaponês (m. 783). == Muarts == * [[Yamabe no Akahito]], celebre poete e nobîl gjaponês. * [[Hugbert di Bavarie]], duche dai Bavârs. * [[Murchad mac Maele Dúin]], re di Ailech te Irlande. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] kox3v1xdxlxk5md23rw3hdasuwyd08q 0 15545 188940 2026-09-24T16:34:57Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[736]] < '''737''' < [[738]] == Acjadiments == == Te [[Franze]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de muart dal re merovingi [[Teodori IV]], [[Carli Martiel]] al decît di no nomenâ nissun gnûf re, fasint restâ il tron franc vacant e cjapant di fat dut il podê regjio sot il titol di Maiôrdomo di Palaç. * '''Bataie de Berre''': Carli Martel al scunfizè un esercit omayyade di socôrs inviât de Spagne dongje le fôs dal flum Berre (Se... 188940 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[736]] < '''737''' < [[738]] == Acjadiments == == Te [[Franze]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de muart dal re merovingi [[Teodori IV]], [[Carli Martiel]] al decît di no nomenâ nissun gnûf re, fasint restâ il tron franc vacant e cjapant di fat dut il podê regjio sot il titol di Maiôrdomo di Palaç. * '''Bataie de Berre''': Carli Martel al scunfizè un esercit omayyade di socôrs inviât de Spagne dongje le fôs dal flum Berre (Septimanie), fasint daspo' sdrumâ lis fortificazions di Nîmes, Agde e Béziers par evitâ che lis fuarcis musulmanis lis doprin come basis. === Te Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al va in denant cun le aleance cun Carli Martel e rinfuarce le stabilitât e le gjurisdizion interne tal Ream Langobart. * Carli Martel al invie so fî [[Pipino il Curt]] a Pavie di Milan; Liutprand al adote simbolicamentri Pipino fasint tajâ i cjavei daûr il costum langobart, consolidant une fuarte aleanze dinamiche jenfri Langobarts e Francs. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] garantîs pâs e stabilitât tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fâs controlâ le sigurece dai cunfins orientâls e fâs cressi le prestigjositât de cort ducâl langobarde. === Tal Imperi Bizantin e te Italie bizantine === * L'esarcje di Ravene Eutichio stabilîs une tregue cun il Pape e i Langobarts, cirint di mantignî ce che al reste dal control bizantin te Italie centrâl. == Nassûts == * [[Hisham ibn al-Kalbi]], storic e erudit arap (m. 819). * [[Kanmu]], 50° imperadôr dal Gjapon (m. 806). == Muarts == * 16 di Març - [[Teodori IV]], re merovingi dai Francs (n. 712). * [[Ermenbert]], vescul e sant franc. * [[Fujiwara no Muchimaro]], politic e nobîl gjaponês (n. 680). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] iaxoou66lqdm5rqofw5wnng8j9p6krf 188941 188940 2026-09-24T16:35:51Z Santefoscje73 11500 /* Te Franze e te Storie dai Francs = */ 188941 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[736]] < '''737''' < [[738]] == Acjadiments == === Te [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Daspò de muart dal re merovingi [[Teodori IV]], [[Carli Martiel]] al decît di no nomenâ nissun gnûf re, fasint restâ il tron franc vacant e cjapant di fat dut il podê regjio sot il titol di Maiôrdomo di Palaç. * '''[[Bataie de Berre]]''': Carli Martel al scunfizè un esercit omayyade di socôrs inviât de Spagne dongje le fôs dal flum Berre (Septimanie), fasint daspo' sdrumâ lis fortificazions di Nîmes, Agde e Béziers par evitâ che lis fuarcis musulmanis lis doprin come basis. === Te Italie e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al va in denant cun le aleance cun Carli Martel e rinfuarce le stabilitât e le gjurisdizion interne tal Ream Langobart. * Carli Martel al invie so fî [[Pipin il Curt]] a Pavie di Milan; Liutprand al adote simbolicamentri Pipin fasint tajâ i cjavei daûr il costum langobart, consolidant une fuarte aleanze dinamiche jenfri Langobarts e Francs. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] garantîs pâs e stabilitât tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fâs controlâ le sigurece dai cunfins orientâls e fâs cressi le prestigjositât de cort ducâl langobarde. === Tal Imperi Bizantin e te Italie bizantine === * L'esarcje di Ravene Eutichio stabilîs une tregue cun il Pape e i Langobarts, cirint di mantignî ce che al reste dal control bizantin te Italie centrâl. == Nassûts == * [[Hisham ibn al-Kalbi]], storic e erudit arap (m. 819). * [[Kanmu]], 50° imperadôr dal Gjapon (m. 806). == Muarts == * 16 di Març - [[Teodori IV]], re merovingi dai Francs (n. 712). * [[Ermenbert]], vescul e sant franc. * [[Fujiwara no Muchimaro]], politic e nobîl gjaponês (n. 680). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 95cosnh62tr43odlh6oybma8wyzlt2e 0 15546 188942 2026-09-24T16:44:47Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[737]] < '''738''' < [[739]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il duche Trasamont II di Spolêto al si ribele cuintri la autoritât dal re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] e al ocupe la citât di Gallese, controlant lis comunicazions jenfri Rome e Ravene. Liutprand al prepare une campagne militâr par sotometi il duche ribel. * Bonifâs (San Bonifas) al fâs il so tierç viaç a Rome par cjapâ le nomine di le... 188942 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[737]] < '''738''' < [[739]] == Acjadiments == === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il duche Trasamont II di Spolêto al si ribele cuintri la autoritât dal re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] e al ocupe la citât di Gallese, controlant lis comunicazions jenfri Rome e Ravene. Liutprand al prepare une campagne militâr par sotometi il duche ribel. * Bonifâs (San Bonifas) al fâs il so tierç viaç a Rome par cjapâ le nomine di leât papâl par le Gjermanie de bande di [[Pape Grivôr III]], rinfuarçant i leams jenfri le Glesie romane e il Ream dai [[Langobarts]]. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Pemmone dal Friûl]] al ten le stabilitât e le pâs tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], vigilant tai cunfins orientâls e garantint le lealtât dai cavalîrs langobarts te frontiere cun i Sclâfs. === Te [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * [[Carli Martiel]] al mène une grande campagne militâr te Sassonie, scunfizint i Sassons e domandant il pajament un tribut anuâl par consolidâ le frontiere orientâl dal Ream Franc. === Te Spagne e te [[Storie dal Islam]] === * Uqba ibn al-Hajjaj al-Saluli, governadôr omayyade di al-Andalus, al organizè une schirie di spedizions te Septimanie e te Gallie meridionâl par recuperâ il control des tieris pierdudis. == Nassûts == * [[Cheng Wah]], gjenerâl e politic cinês de dinastie Tang (m. 802). * [[Abu Yusuf]], gjuriste e teololic arap, celebre dissipul di Abu Hanifa (m. 798). == Muarts == * [[Swidbert di Kaiserswerth]], muini anglosasson e vescul missionari tal Ream Franc (n. 647). * [[Kormesiy]], khagan dal Prin Imperi Bulgar. * [[Asad ibn Abdallah al-Qasri]], governadôr omayyade dal Khorasan. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 2goz6d6x3q2c281mrxem3sl9i075wi7 0 15547 188948 2026-09-24T18:41:48Z Frico7 13659 Frico7 al à spostât la pagjine [[Pemmone dal Friûl]] a [[Pemon dal Friûl]] 188948 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Pemon dal Friûl]] ge3qnu0ehgn91nlxnctvflly2e60yiw 0 15548 188951 2026-09-24T18:59:05Z Frico7 13659 Gnove pagjine: La '''Nazionâl Masculine di Balon de Italie''' e je la selezion di [[balon]] masculine che rapresente la [[Italie]]. E si cjate sot la egjide de [[Federazione Italiana Giuoco Calcio|FIGC]] (Federazion Taliane Zûc dal Balon) e e dopre maiutis di colôr [[turchin]] che i dan il sorenon di ''Azzurri''. {{Schede|Nom=Italie|Figure=Logo Italy National Football Team - 2023.svg|Sottitul=''Azzurri''|Nazionalitât=[[Italie]]|Ativitât=[[Balon]]|Periodi=1910-vuê|Note=4 Cope dal... 188951 wikitext text/x-wiki La '''Nazionâl Masculine di Balon de Italie''' e je la selezion di [[balon]] masculine che rapresente la [[Italie]]. E si cjate sot la egjide de [[Federazione Italiana Giuoco Calcio|FIGC]] (Federazion Taliane Zûc dal Balon) e e dopre maiutis di colôr [[turchin]] che i dan il sorenon di ''Azzurri''. {{Schede|Nom=Italie|Figure=Logo Italy National Football Team - 2023.svg|Sottitul=''Azzurri''|Nazionalitât=[[Italie]]|Ativitât=[[Balon]]|Periodi=1910-vuê|Note=4 [[Cope dal mont di balon|Copis dal Mont]], 2 Copis di Europe, 1 aur olimpic, 2 Copis Internazionâls}} d1eneo3kjruucdst28sr0jsqtmvjdnn 188952 188951 2026-09-24T19:09:12Z Frico7 13659 /* */ 188952 wikitext text/x-wiki La '''Nazionâl Masculine di Balon de Italie''' e je la selezion di [[balon]] masculine che rapresente la [[Italie]]. E si cjate sot la egjide de [[Federazione Italiana Giuoco Calcio|FIGC]] (Federazion Taliane Zûc dal Balon) e e dopre maiutis di colôr [[turchin]] che i dan il sorenon di ''Azzurri''. {{Schede|Nom=Italie|Figure=Logo Italy National Football Team - 2023.svg|Sottitul=''Azzurri''|Nazionalitât=[[Italie]]|Ativitât=[[Balon]]|Periodi=1910-vuê|Note=4 [[Cope dal mont di balon|Copis dal Mont]], 2 Copis di Europe, 1 aur olimpic, 2 Copis Internazionâls}}E je considerade une des nazionâls plui grandis dal mont, vint vinçût la [[Cope dal mont di balon|cope dal mont]] par cuatri voltis (tai agns [[Cope dal mont di balon 1934|1934]], [[Cope dal mont di balon 1938|1938]], [[Cope dal mont di balon 1982|1982]] e [[Cope dal mont di balon 2006|2006]]) e i [[Campionât European di balon masculin|europeus]] par dôs (tai agns [[Campionât european di balon 1968|1968]] e [[Campionât european di balon 2020|2021]]). Par prionte te sô storie e à vinçût la [[Cope Internazionâl Europeane|Cope Internazionâl]], antesignane dai europeus, par dôs voltis (tes edizions 1927-1930 e 1933-1935) e l’aur olimpic a [[XI Olimpiade|Berlin 1936]]. oixt9leur206y1vqb2jqep2kt4sb0t5 0 15549 188969 2026-09-24T19:30:59Z Frico7 13659 Re-indreçât a [[Nazionâl masculine di balon de Italie]] 188969 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Nazionâl masculine di balon de Italie]] 9d90soemjm53zruti15rggize6mv95n 0 15550 188975 2026-09-24T19:51:50Z Frico7 13659 Frico7 al à spostât la pagjine [[Doberdob]] a [[Doberdò]] 188975 wikitext text/x-wiki #RINVIA [[Doberdò]] p8g7idmi4x9o83qyqzk9reijuataaix 0 15551 188981 2026-09-25T08:58:57Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[738]] < '''739''' < [[740]] == Acjadiments == === Te [[Storie dal Friûl]] e te [[Storie dai Langobarts]] === * '''Scuintri jenfri Pemon e e il patriarcje Calist''': Il patriarcje di Aquilee [[Calist]] al decît di tresferî le sô sede episcopâl di Cormons a [[Cividât]], cjapant le residence dal vescul di Zuj, Amât. Il duche [[Pemon dal Friûl]], contrari a cheste decision, al fâs arestâ Calist e il patriarcje al ven impresonât tal cji... 188981 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[738]] < '''739''' < [[740]] == Acjadiments == === Te [[Storie dal Friûl]] e te [[Storie dai Langobarts]] === * '''Scuintri jenfri Pemon e e il patriarcje Calist''': Il patriarcje di Aquilee [[Calist]] al decît di tresferî le sô sede episcopâl di Cormons a [[Cividât]], cjapant le residence dal vescul di Zuj, Amât. Il duche [[Pemon dal Friûl]], contrari a cheste decision, al fâs arestâ Calist e il patriarcje al ven impresonât tal cjistjel di Dimplan. *Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]], rabiôs par il gjest di Pemon cuintri une autoritât de Glesie, al intervèn di persone e al depòn Pemon dal titul di duche dal Friûl. * Liutprand al nomine gnûf duche dal Friûl [[Ratchis]], fî primgjenit di Pemon. Pemon e i siei associâts vegnin perdonâts e liberâts dome par vie de intercession dal gnûf duche Ratchis. === In te Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Il re Liutprand al marçe te Italie centrâl par sotometi i ducs ribei Trasamont II di Spolêt e Godescalco di Benevent. Trasamont al cjate scjamp a Rome sòt le protezion di [[Pape Grivôr III]]. * Pape Grivôr III al invie une famose cjarte e ambassadôrs a [[Carli Martiel]],domandant jutori militâre cuintri i [[Longobards]] in cambi de protezion de Glesie romane, ma Carli Martel al refude par vie de sô fuarte aleance cun Liutprand. === In [[Franze]] e te [[Storie dai Francs]] === * Carli Martel al cjape il control definitîf de Provence e de Setimanie, parant viè lis ultimis guarnigjons di soldâts omayyadis cun il supuart dai Langobarts. == Nassûts == * [[Yazid III ibn al-Walid]], dodicesim calif omayyade (m. 744). * [[Lu Zhi]], politic, teolic e filosof cinês de dinastie Tang (m. 805). == Muarts == * [[Amato di Zuglio]], vescul di Zuj (deponût e mandât vie di Calist). * [[Favila des Asturîs]], re des Asturî, fî di Pelâs (copât da un ors te cjace). * [[Willibrord]], muini e missionari anglosasson, apuestul dai Frisons e prim vescul di Utrecht (n. 658). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] dmy84yjwmbnpf6or3h1k52skd4zy60j 0 15552 188982 2026-09-25T09:11:19Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[739]] < '''740''' < [[741]] == Acjadiments == === Te [[Storie dal Friûl]] e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il gnûf duche dal Friûl [[Ratchis]] al consolide il sô podê a [[Cividât]], fasint une schirie di campagnis di frontiere e incursions te Carniole cuintri i Sclâfs, garantint le sigurece e la stabilitât de frontiere orientâl dal ream langobart. ** Il re dai [[Longobards]] [[Liutprand]] al va in denant cun le sô campagne te It... 188982 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[739]] < '''740''' < [[741]] == Acjadiments == === Te [[Storie dal Friûl]] e te [[Storie dai Langobarts]] === * Il gnûf duche dal Friûl [[Ratchis]] al consolide il sô podê a [[Cividât]], fasint une schirie di campagnis di frontiere e incursions te Carniole cuintri i Sclâfs, garantint le sigurece e la stabilitât de frontiere orientâl dal ream langobart. ** Il re dai [[Longobards]] [[Liutprand]] al va in denant cun le sô campagne te Italie centrâl par ricjapâ il control sui ducâts autonomis di Spolèt e Benevent e par esercitâ pression su Rome e lis fuartis citâts dal Esarcât. === Tal Imperi Bizantin e te Anatolie === * 26 di Otubar: Un devastant '''taramot a Costantinopoli''' al fâs colâ lis muraîs de citât e une schirie di edificis publics e glesiis, provocant miliars di muarts tal Imperi Bizantin. * '''Bataie di Akroinon''': L'esercit bizantin, vuidât dal imperadôr [[Leon III Isauric]] e di so fî [[Costantin V]], al scunfizè di net l'esercit omayyade vuidât di al-Malik ibn Shu'ayb, fermant le grande invasion arabe te Anatolie. === In Spagne e te [[Storie dal Islam]] === * A ecezion de [[Bataie di Akroinon]], cjape il vie la '''Rivolte berbere''' in tal Nord Afriche e te al-Andalus, mitint in discussion le autoritât dal califât omayyade in te regjon e obleant le inviade di trupis di socôrs dal Orient. === Te [[Storie de Glesie]] === * [[ Pape Grivôr III]], minaçât des fuarcis langobardis di Liutprand, al invie un secont apèl di socôrs a [[Carli Martiel]], ma chest nol intervèn par no rompî le aliance strategjiche cun Pavie di Milan. == Nassûts == * [[Aurelio des Asturîs]], re des Asturîs (date probabîl, m. 774). * [[Gao Ying]], politic e ministri dal Imperi Tang in Cine (m. 811). == Muarts == * [[Meng Haoran]], celebri poete cinês de dinastie Tang (n. 689). * [[Zayd ibn Ali]], teolic e gjuriste sciite, fî dal cuart imâm Ali ibn al-Husayn (muart te rivolte zaydite a Kufa). * [[Hildeberto]], vescul franc di Colonie. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 7whqbibh5yxn0aa4jbjwddxbcvkjnhl 0 15553 188983 2026-09-25T09:20:14Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In[[Franze]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai 22 di Otubar al mûr [[Carli Martiel]], Maiôrdomo di Palaç e re de fat dai Francs. Intant che al è in pont di morî, al divît il Ream dai Francs jenfri i siei fîs: a [[Pipin il Curt]] al dà le Neustrie, le Borgogne e le Aquitanie; a [[Carliman]] al dà le Austrasie, le Alamannie e le Turingje. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === *... 188983 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In[[Franze]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai 22 di Otubar al mûr [[Carli Martiel]], Maiôrdomo di Palaç e re de fat dai Francs. Intant che al è in pont di morî, al divît il Ream dai Francs jenfri i siei fîs: a [[Pipin il Curt]] al dà le Neustrie, le Borgogne e le Aquitanie; a [[Carliman]] al dà le Austrasie, le Alamannie e le Turingje. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 28 di Novembar al mûr [[Pape Grivôr III]]. Ai 3 di Dicembar al ven elezût sô successôr, [[Pape Zacarie]], un muini grêc-calabrês. Zacarie al cambie le strategjie de Sede Apostolica: al abandone la alianze cun i ducs ribels di Spoleto e Benevento e al cîr une tregue direte cun il re langobart Liutprand. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al aprofite de svoltade diplomatiche e de debolece bizantine par consolidâ le autoritât regje tal Centri-Sud de Italie e par negoziâ le pâs cun il gnûf Pape Zacarie. === Te [[Storie dal Friûl] ]=== *Il duche [[Ratchis]] al garantìs le stabilitât e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint vigjlâ tai cunfins orientâls e rinfuarçant le lealtât des nobîls langobarts de frontiere. === Tal Imperi Bizantin === **Ai 18 di Zugn al mûr l'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]], fondatôr de dinastie isauriche e promotôr de [[Iconoclastie]]. Al devente gnûf imperadôr so fî [[Costantin V]], ma il so zendri Artavasde al si ribele, provocant une vuere civîl tal Imperi Bizantin. == Nassûts == * [[Amalberghe di Temse]],femine nobile e sante francje (m. 772). * [[Sugano no Mamichi]], nobil e erudît gjaponês (m. 814). == Muarts == * 18 di Zugn - [[Leon III Isauric]], imperadôr bizantin (n. 685). * 22 di Otubar - [[Carli Martel]], Maiôrdomo di Palaç dai Francs (n. 686). * 28 di Novembar - [[Pape Grivôr III]], pape de Glesie catolica. * [[Habib ibn Abi Obeida al-Fihri]], gjenerâl omayyade (muart te campagne tal Nord Afriche). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 5ega1evl1ql4yvyrrituo7v4u6qflmd 189004 188983 2026-09-25T10:38:02Z Santefoscje73 11500 /* In Italie e te Storie dai Longobards */ 189004 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In[[Franze]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai 22 di Otubar al mûr [[Carli Martiel]], Maiôrdomo di Palaç e re de fat dai Francs. Intant che al è in pont di morî, al divît il Ream dai Francs jenfri i siei fîs: a [[Pipin il Curt]] al dà le Neustrie, le Borgogne e le Aquitanie; a [[Carliman]] al dà le Austrasie, le Alamannie e le Turingje. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 28 di Novembar al mûr [[Pape Grivôr III]]. Ai 3 di Dicembar al ven elezût sô successôr, [[Pape Zacarie]], un muini grêc-calabrês. Zacarie al cambie le strategjie de Sede Apostolica: al abandone la alianze cun i ducs ribels di Spoleto e Benevento e al cîr une tregue direte cun il re langobart Liutprand. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al aprofite de svoltade diplomatiche e de debolece bizantine par consolidâ le autoritât regje tal Centri-Sud de Italie e par negoziâ le pâs cun il gnûf Pape Zacarie. === Te [[Storie dal Friûl]]=== * Il duche [[Ratchis]] al garantìs le stabilitât e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint vigjlâ tai cunfins orientâls e rinfuarçant le lealtât des nobîls langobarts de frontiere. === Tal Imperi Bizantin === **Ai 18 di Zugn al mûr l'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]], fondatôr de dinastie isauriche e promotôr de [[Iconoclastie]]. Al devente gnûf imperadôr so fî [[Costantin V]], ma il so zendri Artavasde al si ribele, provocant une vuere civîl tal Imperi Bizantin. == Nassûts == * [[Amalberghe di Temse]],femine nobile e sante francje (m. 772). * [[Sugano no Mamichi]], nobil e erudît gjaponês (m. 814). == Muarts == * 18 di Zugn - [[Leon III Isauric]], imperadôr bizantin (n. 685). * 22 di Otubar - [[Carli Martel]], Maiôrdomo di Palaç dai Francs (n. 686). * 28 di Novembar - [[Pape Grivôr III]], pape de Glesie catolica. * [[Habib ibn Abi Obeida al-Fihri]], gjenerâl omayyade (muart te campagne tal Nord Afriche). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 1qrkys9289v78mu5c2jv9whvroptgui 189005 189004 2026-09-25T10:38:28Z Santefoscje73 11500 /* InFranze e te Storie dai Francs */ 189005 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai 22 di Otubar al mûr [[Carli Martiel]], Maiôrdomo di Palaç e re de fat dai Francs. Intant che al è in pont di morî, al divît il Ream dai Francs jenfri i siei fîs: a [[Pipin il Curt]] al dà le Neustrie, le Borgogne e le Aquitanie; a [[Carliman]] al dà le Austrasie, le Alamannie e le Turingje. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 28 di Novembar al mûr [[Pape Grivôr III]]. Ai 3 di Dicembar al ven elezût sô successôr, [[Pape Zacarie]], un muini grêc-calabrês. Zacarie al cambie le strategjie de Sede Apostolica: al abandone la alianze cun i ducs ribels di Spoleto e Benevento e al cîr une tregue direte cun il re langobart Liutprand. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al aprofite de svoltade diplomatiche e de debolece bizantine par consolidâ le autoritât regje tal Centri-Sud de Italie e par negoziâ le pâs cun il gnûf Pape Zacarie. === Te [[Storie dal Friûl]]=== * Il duche [[Ratchis]] al garantìs le stabilitât e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint vigjlâ tai cunfins orientâls e rinfuarçant le lealtât des nobîls langobarts de frontiere. === Tal Imperi Bizantin === **Ai 18 di Zugn al mûr l'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]], fondatôr de dinastie isauriche e promotôr de [[Iconoclastie]]. Al devente gnûf imperadôr so fî [[Costantin V]], ma il so zendri Artavasde al si ribele, provocant une vuere civîl tal Imperi Bizantin. == Nassûts == * [[Amalberghe di Temse]],femine nobile e sante francje (m. 772). * [[Sugano no Mamichi]], nobil e erudît gjaponês (m. 814). == Muarts == * 18 di Zugn - [[Leon III Isauric]], imperadôr bizantin (n. 685). * 22 di Otubar - [[Carli Martel]], Maiôrdomo di Palaç dai Francs (n. 686). * 28 di Novembar - [[Pape Grivôr III]], pape de Glesie catolica. * [[Habib ibn Abi Obeida al-Fihri]], gjenerâl omayyade (muart te campagne tal Nord Afriche). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 99zgxfejyxvqmgkdk63edn65axsdb19 189006 189005 2026-09-25T10:39:02Z Santefoscje73 11500 /* Tal Imperi Bizantin */ 189006 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * Ai 22 di Otubar al mûr [[Carli Martiel]], Maiôrdomo di Palaç e re de fat dai Francs. Intant che al è in pont di morî, al divît il Ream dai Francs jenfri i siei fîs: a [[Pipin il Curt]] al dà le Neustrie, le Borgogne e le Aquitanie; a [[Carliman]] al dà le Austrasie, le Alamannie e le Turingje. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 28 di Novembar al mûr [[Pape Grivôr III]]. Ai 3 di Dicembar al ven elezût sô successôr, [[Pape Zacarie]], un muini grêc-calabrês. Zacarie al cambie le strategjie de Sede Apostolica: al abandone la alianze cun i ducs ribels di Spoleto e Benevento e al cîr une tregue direte cun il re langobart Liutprand. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il re dai [[Langobarts]] [[Liutprand]] al aprofite de svoltade diplomatiche e de debolece bizantine par consolidâ le autoritât regje tal Centri-Sud de Italie e par negoziâ le pâs cun il gnûf Pape Zacarie. === Te [[Storie dal Friûl]]=== * Il duche [[Ratchis]] al garantìs le stabilitât e il bon guvier tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], fasint vigjlâ tai cunfins orientâls e rinfuarçant le lealtât des nobîls langobarts de frontiere. === Tal Imperi Bizantin === * Ai [[18 di Zugn]] al mûr l'imperadôr bizantin [[Leon III Isauric]], fondatôr de dinastie isauriche e promotôr de [[Iconoclastie]]. Al devente gnûf imperadôr so fî [[Costantin V]], ma il so zendri Artavasde al si ribele, provocant une vuere civîl tal Imperi Bizantin. == Nassûts == * [[Amalberghe di Temse]],femine nobile e sante francje (m. 772). * [[Sugano no Mamichi]], nobil e erudît gjaponês (m. 814). == Muarts == * 18 di Zugn - [[Leon III Isauric]], imperadôr bizantin (n. 685). * 22 di Otubar - [[Carli Martel]], Maiôrdomo di Palaç dai Francs (n. 686). * 28 di Novembar - [[Pape Grivôr III]], pape de Glesie catolica. * [[Habib ibn Abi Obeida al-Fihri]], gjenerâl omayyade (muart te campagne tal Nord Afriche). == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 4o82vp0kcd44xbasxlja852dgbs9nq0 0 15554 188984 2026-09-25T09:45:02Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: == Acjadiments principâi == === Ream dei Francs === * 22 di Otubar: A Quierzy-sur-Oise al mûr Carli Maritel, maiordomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritorial e il podê jenfret i sei doi fîs lezitims: A Carloman i van la Austrasie, la Alamannie e la Tusingje. A Pipin il Curt i van la Neustrie, la Borgogne e la Provence. Il fi illezitim di Ciarli Martel, Grifon, al ven impragjonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di p... 188984 wikitext text/x-wiki == Acjadiments principâi == === Ream dei Francs === * 22 di Otubar: A Quierzy-sur-Oise al mûr Carli Maritel, maiordomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritorial e il podê jenfret i sei doi fîs lezitims: A Carloman i van la Austrasie, la Alamannie e la Tusingje. A Pipin il Curt i van la Neustrie, la Borgogne e la Provence. Il fi illezitim di Ciarli Martel, Grifon, al ven impragjonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di pretencis di ereditât e podê territorial. === Imperi Bizantin === * 18 di Jugn: Al mûr l'imperadôr bizantin Leon III l'Isauric, fondadôri de dinastie isauriche. Al cjape il podê il fi Costantin V Kopronim. * Lui: Il gjenerâl Artavasde, gjendri di Leon III, al organize une rivolte cjontri Costantin V, al conchiste Costantinopoli e al si proclame imperadôr bizantin, restorant temporaneamentri il cult des imagjins reliziosis (iconoclastie sopsospendude). === In Italie e gjeopolitiche Orientâl === === Nassûts === === Muarts === 8xvkznx7xziw5k5ncjczs5a70aqgs58 188985 188984 2026-09-25T09:48:36Z Santefoscje73 11500 188985 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In te Storie dai Francs === * 22 di Otubar: A Quierzy-sur-Oise al mûr Carli Maritel, maiordomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritorial e il podê jenfret i sei doi fîs lezitims: A Carloman i van la Austrasie, la Alamannie e la Tusingje. A Pipin il Curt i van la Neustrie, la Borgogne e la Provence. Il fi illezitim di Ciarli Martel, Grifon, al ven impragjonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di pretencis di ereditât e podê territorial. === Imperi Bizantin === * 18 di Jugn: Al mûr l'imperadôr bizantin Leon III l'Isauric, fondadôri de dinastie isauriche. Al cjape il podê il fi Costantin V Kopronim. * Lui: Il gjenerâl Artavasde, gjendri di Leon III, al organize une rivolte cjontri Costantin V, al conchiste Costantinopoli e al si proclame imperadôr bizantin, restorant temporaneamentri il cult des imagjins reliziosis (iconoclastie sopsospendude). === In Italie e gjeopolitiche Orientâl === === Nassûts === === Muarts === == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:VIII secul]] 8hu6krimmqztgi5zym378cs8k9t00z2 188986 188985 2026-09-25T10:01:35Z Santefoscje73 11500 188986 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''741''' < [[742]] == Acjadiments == === In te Storie dai Francs === * 22 di Otubar: A Quierzy-sur-Oise al mûr Carli Maritel, maiordomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritorial e il podê jenfret i sei doi fîs lezitims: A Carloman i van la Austrasie, la Alamannie e la Tusingje. A Pipin il Curt i van la Neustrie, la Borgogne e la Provence. Il fi illezitim di Ciarli Martel, Grifon, al ven impragjonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di pretencis di ereditât e podê territorial. === Imperi Bizantin === * [[18 di zugn: Al mûr l'imperadôr bizantin Leon III l'Isauric, fondadôri de dinastie isauriche. Al cjape il podê il fi Costantin V copronim. * Lui: Il gjenerâl Artavasde, , al organize une rivolte cuintri Costantin V, al concuiste Costantinopoli e si proclame imperadôr bizantin, sospendint temporaneamentri il cult des imagjins religjiosis (iconoclastie sospendude). === In Italie e tal Medi Orient === Liutprant, re dei Langobarts, incorpora al sô ream i ducâts indipendents di Spolêt e Benevent. === Nassûts === * [[2 di Avrîl]] - [[Carli il Grant]], Re dai Francs († 814) * [[27 di Mai]] - De Zong, imperadôr cinês († 805) * [[Trhisong Detsen]] , imperatôre tibetan († 798) * [[Odon da Metz]] , architet franc († 814) * [[Tassilon III di Baviere]] , duche di Baviere († 794) * [[Ibrāhīm al-Mawșilī]] , musicist persian († 804) === Muarts === [[14 di Fevrâr]] - [[ Teodôr I di Alessandrie]], arcivescul cristian orientâl egjzian [[12 di Avrîl]] - [[Erchembodone di Thérouanne]], vescul irlandês [[Arifrêt di Milan]], arcivescul langobart [[Godescalc di Benevent]], politic e militâr langobart [[Balj ibn Bishr al-Qushayri]] [[Ibn Shihab al-Zuhri]], gjuriste e storic arap (n. 671) [[ʿAbd al-Malik ibn Qaṭan al-Fihrī]] == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] nynfvgrw8q1qf205kd35d23fq20uorq 188987 188986 2026-09-25T10:02:06Z Santefoscje73 11500 188987 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''742''' < [[743]] == Acjadiments == === In te Storie dai Francs === * 22 di Otubar: A Quierzy-sur-Oise al mûr Carli Maritel, maiôrdomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritorial e il podê jenfret i sei doi fîs lezitims: A Carloman i van la Austrasie, la Alamannie e la Tusingje. A Pipin il Curt i van la Neustrie, la Borgogne e la Provence. Il fi illezitim di Ciarli Martel, Grifon, al ven impragjonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di pretencis di ereditât e podê territorial. === Imperi Bizantin === * [[18 di zugn: Al mûr l'imperadôr bizantin Leon III l'Isauric, fondadôri de dinastie isauriche. Al cjape il podê il fi Costantin V copronim. * Lui: Il gjenerâl Artavasde, , al organize une rivolte cuintri Costantin V, al concuiste Costantinopoli e si proclame imperadôr bizantin, sospendint temporaneamentri il cult des imagjins religjiosis (iconoclastie sospendude). === In Italie e tal Medi Orient === Liutprant, re dei Langobarts, incorpora al sô ream i ducâts indipendents di Spolêt e Benevent. === Nassûts === * [[2 di Avrîl]] - [[Carli il Grant]], Re dai Francs († 814) * [[27 di Mai]] - De Zong, imperadôr cinês († 805) * [[Trhisong Detsen]] , imperatôre tibetan († 798) * [[Odon da Metz]] , architet franc († 814) * [[Tassilon III di Baviere]] , duche di Baviere († 794) * [[Ibrāhīm al-Mawșilī]] , musicist persian († 804) === Muarts === [[14 di Fevrâr]] - [[ Teodôr I di Alessandrie]], arcivescul cristian orientâl egjzian [[12 di Avrîl]] - [[Erchembodone di Thérouanne]], vescul irlandês [[Arifrêt di Milan]], arcivescul langobart [[Godescalc di Benevent]], politic e militâr langobart [[Balj ibn Bishr al-Qushayri]] [[Ibn Shihab al-Zuhri]], gjuriste e storic arap (n. 671) [[ʿAbd al-Malik ibn Qaṭan al-Fihrī]] == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 42v80qcdn39cggdcjxe600t5gltz8fy 188988 188987 2026-09-25T10:03:11Z Santefoscje73 11500 /* Imperi Bizantin */ 188988 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''742''' < [[743]] == Acjadiments == === In te Storie dai Francs === * 22 di Otubar: A Quierzy-sur-Oise al mûr Carli Maritel, maiôrdomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritorial e il podê jenfret i sei doi fîs lezitims: A Carloman i van la Austrasie, la Alamannie e la Tusingje. A Pipin il Curt i van la Neustrie, la Borgogne e la Provence. Il fi illezitim di Ciarli Martel, Grifon, al ven impragjonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di pretencis di ereditât e podê territorial. === Imperi Bizantin === * Lui: Il gjenerâl [[Artavasde]], , al organize une rivolte cuintri Costantin V, al concuiste Costantinopoli e si proclame imperadôr bizantin, sospendint temporaneamentri il cult des imagjins religjiosis (iconoclastie sospendude). === In Italie e tal Medi Orient === Liutprant, re dei Langobarts, incorpora al sô ream i ducâts indipendents di Spolêt e Benevent. === Nassûts === * [[2 di Avrîl]] - [[Carli il Grant]], Re dai Francs († 814) * [[27 di Mai]] - De Zong, imperadôr cinês († 805) * [[Trhisong Detsen]] , imperatôre tibetan († 798) * [[Odon da Metz]] , architet franc († 814) * [[Tassilon III di Baviere]] , duche di Baviere († 794) * [[Ibrāhīm al-Mawșilī]] , musicist persian († 804) === Muarts === [[14 di Fevrâr]] - [[ Teodôr I di Alessandrie]], arcivescul cristian orientâl egjzian [[12 di Avrîl]] - [[Erchembodone di Thérouanne]], vescul irlandês [[Arifrêt di Milan]], arcivescul langobart [[Godescalc di Benevent]], politic e militâr langobart [[Balj ibn Bishr al-Qushayri]] [[Ibn Shihab al-Zuhri]], gjuriste e storic arap (n. 671) [[ʿAbd al-Malik ibn Qaṭan al-Fihrī]] == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 8hxhvyeknauosj0c0uebfimdl2yg63p 188989 188988 2026-09-25T10:21:23Z Santefoscje73 11500 /* In te Storie dai Francs */ 188989 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[740]] < '''742''' < [[743]] == Acjadiments == === In te [[Storie dai Francs]] === * [[22 di Otubar]]: A Quierzy-sur-Oise al mûr [[Carli Martiel]], maiôrdomo di palaç e real matan dal ream franc. Prin di morî, al divît l'autoritât teritoriâl e il podê jenfri i sei doi fîs lezitims: A Carliman van le Austrasie, le Alamannie e le Turigje. A [[Pipin il Curt]] van le Neustrie, le Borgogne e le Provence. Il fi illezitim di Carli Martiel, Grifon, al ven impresonât dai sei fradis Carloman e Pipin par vie di pretetesîs di ereditât e podê territoriâl. === Imperi Bizantin === * Lui: Il gjenerâl [[Artavasde]], , al organize une rivolte cuintri Costantin V, al concuiste Costantinopoli e si proclame imperadôr bizantin, sospendint temporaneamentri il cult des imagjins religjiosis (iconoclastie sospendude). === In Italie e tal Medi Orient === Liutprant, re dei Langobarts, incorpora al sô ream i ducâts indipendents di Spolêt e Benevent. === Nassûts === * [[2 di Avrîl]] - [[Carli il Grant]], Re dai Francs († 814) * [[27 di Mai]] - De Zong, imperadôr cinês († 805) * [[Trhisong Detsen]] , imperatôre tibetan († 798) * [[Odon da Metz]] , architet franc († 814) * [[Tassilon III di Baviere]] , duche di Baviere († 794) * [[Ibrāhīm al-Mawșilī]] , musicist persian († 804) === Muarts === [[14 di Fevrâr]] - [[ Teodôr I di Alessandrie]], arcivescul cristian orientâl egjzian [[12 di Avrîl]] - [[Erchembodone di Thérouanne]], vescul irlandês [[Arifrêt di Milan]], arcivescul langobart [[Godescalc di Benevent]], politic e militâr langobart [[Balj ibn Bishr al-Qushayri]] [[Ibn Shihab al-Zuhri]], gjuriste e storic arap (n. 671) [[ʿAbd al-Malik ibn Qaṭan al-Fihrī]] == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] daa1ti77m7lbf9isvfxcmqiqanumjws 0 15555 189007 2026-09-25T11:05:27Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[742]] < '''743''' < [[744]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * [[Pipin il Curt]] e [[Carliman]], majôrdomo di palaç dai Francs, decît di meti fin al interpazi reâl e nomine [[Cilderì III]] diventant cussì l'ultin re de dinastie Merovingie. * Carliman e Pipin il Curt metin in pît il Concili di Liptines (te Bêlgjiche di vuê), cul fin di riformâ le Glesie te Austrasie, condanâ lis eresîs e reordenâ... 189007 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[742]] < '''743''' < [[744]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * [[Pipin il Curt]] e [[Carliman]], majôrdomo di palaç dai Francs, decît di meti fin al interpazi reâl e nomine [[Cilderì III]] diventant cussì l'ultin re de dinastie Merovingie. * Carliman e Pipin il Curt metin in pît il Concili di Liptines (te Bêlgjiche di vuê), cul fin di riformâ le Glesie te Austrasie, condanâ lis eresîs e reordenâ il patrimoni elesiastic par garantî i bens di difese dal Ream. * I fradis Pipin e Carliman mênin une campagne militâr cuintri il [[Duche di Baviere]], Odilon, par sotmeti il ducât e stabilî l'autoritât francje te regjon. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Il pape [[Pape Zacarie|Zacarie]] al va di persone a Terni par incontrâ il re langobart [[Liutprand]]. Pôc daspo' al alce le pression e al vâ fin a Pavie di Milan par convinci il re a restituî citâts strategjichis tal Esarcât di Ravene cence doprâ lis armis. * Il Pape al rive a otegnî le restituzion di cuatri citâts a Rome e di une bande dai teritoris di Sutri, otignìnt une tregue di vincj agns cun i Langobarts e garantint un timp di relative pâs par il Ducât Roman. * Il Pape al fâs fâ le traduzion par grêc dai Dialics di [[Grivôr il Grant]], un'opere fondamentâl par dâ une impuls a le spirtalitât e te culture monastiche te Italie orientâl e bizantine. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Il re dai [[Langobarts]], [[Liutprand]], al consolide il sô domini tal Ream sottometint lis reaziôns autonomistis dai ducs di Spolêto e Benevent, e al fâs ricognossi le sô suprenazîe superiôr su dute la Penisule. * Liutprand al ordene une riforme di condote legjislative cul completament des leçs di [[Rotari]], cirint di promovî une armonie sociâl e juridiche jenfri i popui romans e langobarts. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Il duche [[Ratchis]] al cundûs une politiche di gran ecuilibri internazionâl e pâs internis tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]], garantint la protezion des viis comerciâls viertis viers l Cjargne, la Carinzìe e le [[Istrie]]. * [[Ratchis]] al rinfuarce i leams cun le metropoli religjose di [[Aquilee]], sostignint lis donaziôns e lis fondaziôns di istituzions monastichis par garantî il capitâl culturâl e spirtuâl dal Friûl medievâl. * A vegnin consolidâts i cunfins orientâls cuintri lis invasions dai Sclâfs, che venin patugliâts cun le colaborazion des autoritâts locâls e de nobiltât des frontieris. === Tal Imperi Bizantin === * L'imperadôr usurpatôr [[Artavasde]] al ven scunfît de lis trupis di [[Costantin V]], fî di [[Leon III Isauric]]. Costantin V al torne trionfant a [[Costantinopoli]] e al recupere il podê dal Imperi Bizantin. * [[Costantin V]] al ordene di cjastiâ severamentri Artavasde e i siei fîs.Artavasde e i siei fîs vegnin vuarbâts te place publiche, cussì par punî le ribelion e rinfuarçâ il so podê assolût. * L'Imperi Bizantin al rinove le sô azion militâr e teologjiche di iconoclastie, provocant tensions tes istituzions religjosis de Europe centrâl e de Italie bizantine. === Tal Califat Omayyade === * Ai [[6 di Fervâr]] al mûr il calif omayyade [[Hisham ibn Abd al-Malik]]. Al vèn a sucêdi a so nevôt [[Al-Walid II]], un re considerât scandolôs par vie dal sô stîl di vite sfrenât. * A saltin fûr tensions internis e ribelions te regjions de Sirie e te Mesopotamie, al è l'inizî di un secul di crisi e instabilitâts te dinastie omayyade che puartarà te la sô colade dîs agns plui tart. == Nassûts == * [[Gjilbert di Sempringham]], muini e sant inglês (m. 1189). * [[Sigebert III]], nobîl e princip dai Francs (m. 770). == Muarts == * [[6 di Fervâr]] - [[Hisham ibn Abd al-Malik]], X calif omayyade de [[Damasco]] (n. 691). * [[Rigobert di Reims]], vescul franc e sant (n. 665). *[[Artaban di Banz]], nobil e gjenerâl bizantin te region dal Ponto. == Cjale ancje == *[[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 3zeaegz4ho2m8s64f9g0fi5kvfvel14 0 15556 189008 2026-09-25T11:52:02Z Santefoscje73 11500 Gnove pagjine: {{An in altris calendaris}} [[743]] < '''744''' < [[745]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * I fradis [[Pipin il Curt]] e [[Carliman]], majôrs di palaç dai Francs, a mênin une gnove campagne militâr cuintri i [[Alemans]], sotmetint definivamentri i lôr teritoris e sdrumant lis rebelions locâls. * Carliman al met in pît tal Concili di Soissons, continuant il progjet di riforme de Glesie e condanant une volte par dutis il paganisim e... 189008 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[743]] < '''744''' < [[745]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * I fradis [[Pipin il Curt]] e [[Carliman]], majôrs di palaç dai Francs, a mênin une gnove campagne militâr cuintri i [[Alemans]], sotmetint definivamentri i lôr teritoris e sdrumant lis rebelions locâls. * Carliman al met in pît tal Concili di Soissons, continuant il progjet di riforme de Glesie e condanant une volte par dutis il paganisim e l'eresie te Neustrie e te Austrasie. * [[Concili di Soissons]]: A vegnin recogossûts i dirits des diocesis e rinfuarçâts i leams direts jenfri i vescui dai Francs e il [[Pape Zacarie]]. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 21 di Zenâr al mûr a Pavie di Milan il re langobart [[Liutprand]] daspo' jessi stât al podê par scuasit trentedoi agns. Al va al podê so nevôt [[Hildeprand]] (dit il Utîl), ma al ven deponût daspo' pocs mês par vie de sô debolece e scars sostèn dai duchis Langobarts. * Te istât dal 744, il duche [[Ratchis]] al ven proclamât gnûf re dai [[Langobarts]] al puest di Hildeprand. Ratchis al bandone il ducât dal Friûl par istalâsi tal capitul di [[Pavie di Milan]]. * Il pape [[Pape Zacarie|Zacarie]] al stabilîs une buine diplomatiche cun il gnûf re Ratchis, otegnint il rispièt dai acuarts di pâs stabilis cun le Sede Apostoliche e sigurece par i cunfins dal Ducât Roman. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Cun le rivade al tron di [[Ratchis]], la politiche regje e cjape une linie plui pacifiste e diplomatiche cun il Pape e cun l'Imperi Bizantin, metint in bande i duchis langobarts plui radicâls e vuerîrs de Italie centrâl e meridionâl. * Il duche [[Gisulf II di Benevent]] al consolide le sô autonomie tal Sud de Italie, cirint une pacificazion interne daspo' i agns di cunfilts cun le autoritât centrâl di Pavie di Milan. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Daspo' la elezion di [[Ratchis]] a re dai Langobarts a Pavie di Milan, sô fradi [[Astolf]] al devente il gnûf duche tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]]. * Astolf al continue la politiche di rinfuarçament militâr de frontiere orientâl, mantignint un control strèt su lis jentradis di acès tes Alps Juliis e cjalant cun atenzion i moviments des popolazions slavis e avaris. * Il Ducât dal Friûl al vîf un periodi une vore prestigjiôs a nivel politic, jessint le tiare di origjine de dinastie regje di Ratchis e Astolf. === Tal Imperi Bizantin === * L'imperadôr bizantin [[Costantin V]] al gjave il podê i cjâfs militârs che vevin sostignût le usurpazion di Artavasde, stabilint l'ordin centralizât a [[Costantinopoli]]. * Costantin V al puarte le sô offensive militâr e ideologjiche te [[Anatolie]] cuintri l'espansion dal Califât, garantint une stabilitât temporane des frontieris orientâls dal Imperi. === Tal Califat Omayyade === * Te Primevere, il calîf [[Al-Walid II]] al ven assassinât in une ribelion provocade dal sô stîl di vite e dal discontent te famee omayyade. * Al devente gnûf calîf sô cusin [[Yazid III]], che al mûr daspo' pôcs mês par vie di une malatie. Al ven rimplaçât da sô fradi [[Ibrahim ibn al-Walid]], ma le crisi semee irecuperabîl. * Il gjenerâl [[Marwan II]] al cjape il cjâf di une ribelion militâr, al concuiste le citât di [[Damasco]] e al si proclame gnûf calîf, menant il Califât Omayyade viers une vuere civîl devastante. == Nassûts == * [[Benedêt di Aniane]], muini e riformadôr religjôs franc (m. 821). * [[Muhammad ibn Idris al-Shafi'i]], gjuriscunsult e teolic musulman (m. 820). == Muarts == * [[21 di Zenâr]] - [[Liutprand]], re dai Langobarts (n. 690). * [[16 di Avrîl]] - [[Al-Walid II]], calîf omayyade (n. 706). * [[25 di Setembar]] - [[Yazid III]], calîf omayyade (n. 701). * [[Hildeprant]], re dai Langobarts. * [[Huoching]], nobîl ed erede de dinastie dai Agilolfincs de Baviere. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 99pjg5m0e9c4vvmbfzf4wmqiv8et9ze 189009 189008 2026-09-25T11:52:51Z Santefoscje73 11500 /* Te Storie dal Friûl */ 189009 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[743]] < '''744''' < [[745]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * I fradis [[Pipin il Curt]] e [[Carliman]], majôrs di palaç dai Francs, a mênin une gnove campagne militâr cuintri i [[Alemans]], sotmetint definivamentri i lôr teritoris e sdrumant lis rebelions locâls. * Carliman al met in pît tal Concili di Soissons, continuant il progjet di riforme de Glesie e condanant une volte par dutis il paganisim e l'eresie te Neustrie e te Austrasie. * [[Concili di Soissons]]: A vegnin recogossûts i dirits des diocesis e rinfuarçâts i leams direts jenfri i vescui dai Francs e il [[Pape Zacarie]]. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 21 di Zenâr al mûr a Pavie di Milan il re langobart [[Liutprand]] daspo' jessi stât al podê par scuasit trentedoi agns. Al va al podê so nevôt [[Hildeprand]] (dit il Utîl), ma al ven deponût daspo' pocs mês par vie de sô debolece e scars sostèn dai duchis Langobarts. * Te istât dal 744, il duche [[Ratchis]] al ven proclamât gnûf re dai [[Langobarts]] al puest di Hildeprand. Ratchis al bandone il ducât dal Friûl par istalâsi tal capitul di [[Pavie di Milan]]. * Il pape [[Pape Zacarie|Zacarie]] al stabilîs une buine diplomatiche cun il gnûf re Ratchis, otegnint il rispièt dai acuarts di pâs stabilis cun le Sede Apostoliche e sigurece par i cunfins dal Ducât Roman. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Cun le rivade al tron di [[Ratchis]], la politiche regje e cjape une linie plui pacifiste e diplomatiche cun il Pape e cun l'Imperi Bizantin, metint in bande i duchis langobarts plui radicâls e vuerîrs de Italie centrâl e meridionâl. * Il duche [[Gisulf II di Benevent]] al consolide le sô autonomie tal Sud de Italie, cirint une pacificazion interne daspo' i agns di cunfilts cun le autoritât centrâl di Pavie di Milan. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Daspo' la elezion di [[Ratchis]] a re dai Langobarts a Pavie di Milan, sô fradi [[Astolf]] al devente il gnûf duche tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]]. * Astolf al continue la politiche di rinfuarçament militâr de frontiere orientâl, mantignint un control strèt su lis jentradis di acès tes Alps Juliis e cjalant cun atenzion i moviments des popolazions slavis e avaris. * Il Ducât dal Friûl al vîf un periodi une vore prestigjiôs a nivel politic, jessint le tiare di origjine de dinastie regje di Ratchis e Astolf. === Tal Imperi Bizantin === * L'imperadôr bizantin [[Costantin V]] al gjave il podê i cjâfs militârs che vevin sostignût le usurpazion di Artavasde, stabilint l'ordin centralizât a [[Costantinopoli]]. * Costantin V al puarte le sô offensive militâr e ideologjiche te [[Anatolie]] cuintri l'espansion dal Califât, garantint une stabilitât temporane des frontieris orientâls dal Imperi. === Tal Califat Omayyade === * Te Primevere, il calîf [[Al-Walid II]] al ven assassinât in une ribelion provocade dal sô stîl di vite e dal discontent te famee omayyade. * Al devente gnûf calîf sô cusin [[Yazid III]], che al mûr daspo' pôcs mês par vie di une malatie. Al ven rimplaçât da sô fradi [[Ibrahim ibn al-Walid]], ma le crisi semee irecuperabîl. * Il gjenerâl [[Marwan II]] al cjape il cjâf di une ribelion militâr, al concuiste le citât di [[Damasco]] e al si proclame gnûf calîf, menant il Califât Omayyade viers une vuere civîl devastante. == Nassûts == * [[Benedêt di Aniane]], muini e riformadôr religjôs franc (m. 821). * [[Muhammad ibn Idris al-Shafi'i]], gjuriscunsult e teolic musulman (m. 820). == Muarts == * [[21 di Zenâr]] - [[Liutprand]], re dai Langobarts (n. 690). * [[16 di Avrîl]] - [[Al-Walid II]], calîf omayyade (n. 706). * [[25 di Setembar]] - [[Yazid III]], calîf omayyade (n. 701). * [[Hildeprant]], re dai Langobarts. * [[Huoching]], nobîl ed erede de dinastie dai Agilolfincs de Baviere. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] jks0qw6v58hmzft94dyjympen3hcerf 189010 189009 2026-09-25T11:53:02Z Santefoscje73 11500 /* Tal Califat Omayyade */ 189010 wikitext text/x-wiki {{An in altris calendaris}} [[743]] < '''744''' < [[745]] == Acjadiments == === In [[France]] e te [[Storie dai Francs]] === * I fradis [[Pipin il Curt]] e [[Carliman]], majôrs di palaç dai Francs, a mênin une gnove campagne militâr cuintri i [[Alemans]], sotmetint definivamentri i lôr teritoris e sdrumant lis rebelions locâls. * Carliman al met in pît tal Concili di Soissons, continuant il progjet di riforme de Glesie e condanant une volte par dutis il paganisim e l'eresie te Neustrie e te Austrasie. * [[Concili di Soissons]]: A vegnin recogossûts i dirits des diocesis e rinfuarçâts i leams direts jenfri i vescui dai Francs e il [[Pape Zacarie]]. === In Italie e te [[Storie de Glesie]] === * Ai 21 di Zenâr al mûr a Pavie di Milan il re langobart [[Liutprand]] daspo' jessi stât al podê par scuasit trentedoi agns. Al va al podê so nevôt [[Hildeprand]] (dit il Utîl), ma al ven deponût daspo' pocs mês par vie de sô debolece e scars sostèn dai duchis Langobarts. * Te istât dal 744, il duche [[Ratchis]] al ven proclamât gnûf re dai [[Langobarts]] al puest di Hildeprand. Ratchis al bandone il ducât dal Friûl par istalâsi tal capitul di [[Pavie di Milan]]. * Il pape [[Pape Zacarie|Zacarie]] al stabilîs une buine diplomatiche cun il gnûf re Ratchis, otegnint il rispièt dai acuarts di pâs stabilis cun le Sede Apostoliche e sigurece par i cunfins dal Ducât Roman. === In Italie e te [[Storie dai Longobards]] === * Cun le rivade al tron di [[Ratchis]], la politiche regje e cjape une linie plui pacifiste e diplomatiche cun il Pape e cun l'Imperi Bizantin, metint in bande i duchis langobarts plui radicâls e vuerîrs de Italie centrâl e meridionâl. * Il duche [[Gisulf II di Benevent]] al consolide le sô autonomie tal Sud de Italie, cirint une pacificazion interne daspo' i agns di cunfilts cun le autoritât centrâl di Pavie di Milan. === Te [[Storie dal Friûl]] === * Daspo' la elezion di [[Ratchis]] a re dai Langobarts a Pavie di Milan, sô fradi [[Astolf]] al devente il gnûf duche tal [[Ducât dal Friûl]] a [[Cividât]]. * Astolf al continue la politiche di rinfuarçament militâr de frontiere orientâl, mantignint un control strèt su lis jentradis di acès tes Alps Juliis e cjalant cun atenzion i moviments des popolazions slavis e avaris. * Il Ducât dal Friûl al vîf un periodi une vore prestigjiôs a nivel politic, jessint le tiare di origjine de dinastie regje di Ratchis e Astolf. === Tal Imperi Bizantin === * L'imperadôr bizantin [[Costantin V]] al gjave il podê i cjâfs militârs che vevin sostignût le usurpazion di Artavasde, stabilint l'ordin centralizât a [[Costantinopoli]]. * Costantin V al puarte le sô offensive militâr e ideologjiche te [[Anatolie]] cuintri l'espansion dal Califât, garantint une stabilitât temporane des frontieris orientâls dal Imperi. === Tal Califat Omayyade === * Te Primevere, il calîf [[Al-Walid II]] al ven assassinât in une ribelion provocade dal sô stîl di vite e dal discontent te famee omayyade. * Al devente gnûf calîf sô cusin [[Yazid III]], che al mûr daspo' pôcs mês par vie di une malatie. Al ven rimplaçât da sô fradi [[Ibrahim ibn al-Walid]], ma le crisi semee irecuperabîl. * Il gjenerâl [[Marwan II]] al cjape il cjâf di une ribelion militâr, al concuiste le citât di [[Damasco]] e al si proclame gnûf calîf, menant il Califât Omayyade viers une vuere civîl devastante. == Nassûts == * [[Benedêt di Aniane]], muini e riformadôr religjôs franc (m. 821). * [[Muhammad ibn Idris al-Shafi'i]], gjuriscunsult e teolic musulman (m. 820). == Muarts == * [[21 di Zenâr]] - [[Liutprand]], re dai Langobarts (n. 690). * [[16 di Avrîl]] - [[Al-Walid II]], calîf omayyade (n. 706). * [[25 di Setembar]] - [[Yazid III]], calîf omayyade (n. 701). * [[Hildeprant]], re dai Langobarts. * [[Huoching]], nobîl ed erede de dinastie dai Agilolfincs de Baviere. == Cjale ancje == * [[Storie an par an]] [[Categorie:Cronologjie dal Friûl]] [[Categorie:secul VIII]] 5wrg3mvvivojzex2ji98yksp26z3ppt