Aaistôkkanker

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Aaistôkkanker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9499</id>
    <revision>
      <id>1230130</id>
      <parentid>1230084</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T16:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1230130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9132" sha1="ajiqmb3b7d9fkevmsj50510kexhe9f6" xml:space="preserve">{{Disclaimer medyske side}}
{{By de tiid}}
[[Ofbyld:Bilateral ovarian serous carcinomas, gross pathology.jpg|thumb|Aaistôkkanker]]

'''Aaistôkkanker''' is [[kanker]] fan de [[aaistokken]]. Hjirby sit der yn de aaistokken in [[tumor]]. 

== Foarkommen ==
Yn 2000 kamen der yn [[Nederlân]] 1.100 nije pasjinten mei aaistôkkanker foar. Dêrfan sille der goed 900 te ferstjerren komme. Aaistôkkanker is dêrmei dan ek de grutste deadsoarsaak fan alle froulike gynekologyske kankersoarten.

=== Risikofaktoren ===
Aaistôkkanker is in sykte dy't foaral foarkomt by âldere froulju. Froulju dy't de [[menopauze]] al hân ha en âlder binne as 60 jier hawwe de measte kâns op dizze foarm fan kanker.
 
Der binne in tal risikofaktoren (''saken wêrtroch de ien mear kâns hat op it krijen fan in sykte as in oar dy't dy saken net hat.''). De wichtichste kinne ferdield wurde yn saken dy't te krijen ha mei at der aaisstôkkanker yn 'e famylje foarkomt en at der bepaalde [[genetyske ôfwiking]]s binne. 

Wannear't aaistôkkanker of boarstkanker by twa of mear earstegraads famyljeleden (mem, suster) foarkomt, is de kâns op aaistôkkanker grutter. Datselde jildt at der mutaasjes fan it BRCA1- en BRCA2-gen bestiet by in frou. Dy froulju ha in ferhege kâns op it krijen fan aaistôk- en boarstkanker. Dêrneist binne der famyljes dy't erflik belêste binne mei in hegere kâns op it krijen fan kanker yn 't [[mage-termstelsel]] en de aaistokken. Dat wurdt ''[[HNPCC]]'' neamd, nei it Ingelske ''Hereditary Non-Polyposis Colon Carcinoma''.

Neist dy risikofaktoren binne der ek noch in tal dy't net erflik bepaald binne. It blykt dat froulju dy't langer as 3 jier '[[de pil]]' brûkt hawwe en dy't mear as ien bern hân hawwe, foaral foar it 25e libbensjier, in lytsere kâns hawwe op aaistôkkanker. Oarsom hawwe froulju dy't gjin bern hân ha of bern hawwe nei it 35e libbensjier in gruttere kâns. Dat alles hat te krijen mei it tal [[aaisprong]]en, hoe minder aaisprongen, hoe better.

Fan oare faktoaren is it minder dúdlik oft de kâns der troch tanimt. It liket dat troch it gebrûk fan talkpoeier yn it smoken, it drankgebrûk en troch [[fet]] iten de kâns op aaistôkkanker ek tanimt.

=== Klachten ===
In frou fielt yn it begjin hast net dat se siik is. Ear't der symptomen ûntsteane is de sykte al safier tanommen dat de kâns op better wurden hiel lyts is. Aaistôkkanker wurdt dêrom yn it Ingelsk wol ''the Silent Lady Killer'' (''de Stille frouljusdeader'') neamd. Klachten ûntsteane at de swolm bûten de aaistokken groeit nei de liifmoer en terms. Ek kin de kanker him troch it bloed (''[[Metastase|útsieddings]]'') en [[lymfebanen]] ferspriede troch it hiele lichem. Trochdat de swolm op de termen drukke kin, binne de klachten dy't ûntstean faak wat ûndúdlike termklachten, bygelyks gau in fol gefoel, gjin sin yn iten, mislik en muoite mei of krekt faker poepe. Mar omdat de kankersellen fia it bloed ek yn de [[longen]] en [[lever]] komme kinne, kinne hjir ek klachten ûntstean.

== Diagnoaze ==
Aaistôkkanker is in tige deadlike foarm fan kanker. It is dêrom tige wichtich dat de dokters goed yn kaart brocht hawwe hoe fier at de kanker is, dat wol sizze hoe grut de kanker is en wêr't it allegear presys sit. Sit it allinnich noch mar yn 'e aaistokken of is it al grutter, is it dan nei de termen groeid of fia it bloed nei de longen streamd? 

Om dat alles dúdlik te krijen wurde froulju dêr't fan tocht wurdt dat hja aaistôkkanker hawwe operearre. Meastal wurdt der in [[laparotomy]]-operaasje dien, dêr't de bûk by iepenhelle wurdt om sa in goed byld te krijen fan de bûkynhâld. Oan de hân fan it ''[[FIGO]]''-stadiumsysteem (Ingelsk: International Federation of Gynecological Oncologists) wurdt dan bepaald yn hokker stadium de kanker is. It stadium seit nammentlik in protte oer wat foar behanneling plakfine moat en wat de kânsen binne op better wurden.

Ear't der operearre wurdt, wurdt der [[bloed]] ôfnommen om [[Ca-125]] te mjitten, dat in kankerspoar is (''in stof yn it bloed dy't oanjout at der wol of net kanker oanwêzich is''). Dêrneist wurdt der in [[echografy|echogram]] fan de swolm makke.

=== FIGO-stadiumsysteem ===
It FIGO-stadiumsysteem jout in yndieling yn stadiums. Dat wurdt dien op basis fan de fersprieding fan de kanker: at dy yn ien of twa aaistokken sit of dat hy fierder groeid is. Hjirûnder stiet it FIGO-skema dat sûnt 1987 yn gebrûk is.

* '''''I''' - Kanker is beheind ta de aaistokken'' 
** '''A''' - Ien aaistôk is oantaaste, der is gjin [[bûkfocht]], it swolmkapsel is hiel, gjin swolmweefsel bûten it kapsel.
** '''B''' - Twa aaistokken binne oantaaste en der is gjin bûkfocht, swolmkapsel is hiel, gjin swolmweefsel bûten it kapsel.
** '''C''' - Ien of twa aaistokken binne oantaaste en der is wol bûkfocht of it swolmkapsel is stikken of der is kanker bûten it kapsel of by de operaasje wurde der kwea-aardige sellen yn de bûkholte fûn.

* '''''II''' - Trochgroei fan de kanker bûten de aaistokken''
** '''A''' - Trochgroei oan liifmoer of aailieder.
** '''B''' - Trochgroei nei oare struktueren yn it [[lytse bekken]].
** '''C''' - Stadium IIA of IIB mei bûkfocht of stikken swolmkapsel of swolm bûten it kapsel of by de operaasje wurde der kwea-aardige sellen yn de bûkholte fûn.

* '''''III''' - Trochgroei fan de kanker bûten it lytse bekken''
** '''A''' - Mikroskopysk-lytse trochgroei, mar gjin kanker yn [[retroperitonale lymfeklieren]].
** '''B''' - Trochgroei lytser as 2 sm en gjin kanker yn retroperitonale lymfeklieren.
** '''C''' - Trochgroei grutter as 2 sm of wol kanker yn retroperitoneale lymfeklieren.

* '''''IV''' - Trochgroei bûten de bûkholte, bygelyks nei de longen of lever''.

=== Behanneling ===
Neidat it fêststellen fan it stadium dien is, wurdt oan de hân dêrfan de [[behanneling]] bepaald. Yn de measte gefallen betsjut dat dat beide aaistokken, beide aailieders en de [[liifmoer]] derwei helle wurde. Fierders wurde dan ek faak omlizzende oantaaste organen meinommen. It giet dan om in part fan de term en om de [[bûkskelk]], omdat dêryn faak [[útsiedding]]s sitte fan de kanker. Dat type operaasje, wêrby't safolle mooglik kanker derwei helle wurdt, hjit in ''debulking'' (''Ingelsk: ûntfolumearring''). Allinnich by froulju dy't noch in bernewinsk hawwe, en dêr't de swolm lyts is en noch net trochgroeit is nei oare organen (FIGO Ia), bliuwt de operaasje beheind ta ien aaistôk en ien aailieder. Dy froulju bliuwe wol ûnder kontrôle by de [[gynekolooch]] omdat de kâns op it krijen fan aaistôkkanker hjirtroch al heger is.

Neist dy operaasje is der faak [[gemoterapy]] nedich. Allinnich froulju wêrby alle kanker fuort helle is by de operaasje of wêrby de restswolm lytser is as 2 sm en it stadium leech is, hoege gjin gemoterapy. Yn de measte gefallen wurdt der wol gemoterapy dien. Begûn wurdt mei seis kear, om de trije wike, in kuer te jaan dêr't yn alle gefallen in [[platina]]-stof yn sit. Earste kar is [[carboplatine]] yn kombinaasje mei [[paclitaxel]]. Oare kombinaasjes mei bygelyks [[cisplatina]] en [[cyclofosfamide]] binne ek mooglik, mar fanwege ferfelender [[bywurking]]s is dit net mear de earste kar. 

Ek al binne der goeie reaksjes op dy medisinen, it komt dochs hiel faak foar dat de kanker wer de kop opstekt en dat der wer in nije operaasje en gemoterapy nedich binne. At in frou binnen 6 maand nei gemoterapy op 'e nij kanker krijt, kin se net wer behannele wurde mei carboplatine of cisplatine. De swolm is resistint foar dizze medisinen. Der wurdt dan oergien op oare medisinen, bygelyks op 'e nij paclitaxel, taxolol of topotecan. Dit kin him in oantal kear werhelje; der kin dus meardere kearen begûn wurde mei in nije kuer. 

Omdat de kâns op folslein genêzen lyts is, is de behanneling rjochte op [[palliaasje]].

=== Prognoaze ===
Nettsjinsteande dat der ferbetterings binne yn de behanneling en dêrmei de prognoaze better wurdt, bliuwt de kâns op folslein genêzen lyts. De lêste jierren is der al ferbettering yn de prognoaze. Wie it fiif-jiers oerlibjen foar alle aaistôkkanker yn 1990 noch 41,6%, yn 2001 wie dat 49,7%. De minste prognoaze hawwe froulju mei let stadium aaistôkkanker. De kâns fan fiif-jiers oerlibjen sakket dramatysk foar stadium IIIa nei stadium IV fan 46,7% nei 18,6%. Pasjinten mei betide aaistôkkanker (FIGO I-IIa) hawwe in folle bettere prognoaze. Harren kânsen fan oerlibjen lizze tusken de 70% en 90%.

== Literatuer ==
* {{Aut|O. Visser}} - Incidence of cancer in the Netherlands 1999/2000. Utrecht:Vereniging van Integrale Kankercentra, 2003.
* {{Aut|S.A. Cannistra}} - Cancer of the ovary. N Engl J Med. 1993;329:1550-1559.
* {{Aut|A.E. Guppy, P.D.Nathan, G.J. Rustin}} - Epithelial ovarian cancer: a review of current management. Clin Oncol (R Coll Radiol).2005;17:399-411.
* {{Aut|M.J. Heineman, O.P. Bleker, J.L.H. Evers en oaren}} - Oncologie. Obstetrie en gynaecologie; De voortplanting van de mens. Elsevier Gezondheidszorg. 2001:636-643.
* {{Aut|A.P.M. Heintz, F. Odicino, Maissoneuve}} en oaren - Carcinoma of the ovary. Int.J.Gynaecol.Obstet. 2006;95 Suppl 1:161-192.

[[Kategory:Kanker]]</text>
      <sha1>ajiqmb3b7d9fkevmsj50510kexhe9f6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frank Lloyd Wright</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12928</id>
    <revision>
      <id>1230131</id>
      <parentid>1035947</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T17:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Oersicht fan syn wichtigste ûntwerpen */</comment>
      <origin>1230131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7503" sha1="kbacng8gwnb2ypvvmnn29zvv5oyj2ec" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Frank Lloyd Wright NYWTS 3.jpg|thumb|right|200px|Frank Lloyd Wright]]
'''Frank Lloyd Wright''' ([[Richland Center]] ([[Wiskonsin]]), [[8 juny]] [[1867]]- [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]), [[9 april]] [[1959]]) wie in Amerikaansk [[arsjitekt]]. 

== Libben en wurk ==
Syn heit, William Russel Cary Wright, kaam út in Ingelske famylje dy’t har yn [[Nij-Ingelân]] yn [[Feriene Steaten|Amearika]] festige. Hy studearre rjochten, mar fertsjinne syn brea as muzyklearaar. Hy troude mei Permillia Holcomb en hja krigen trije bern. Doe’t Permilia yn [[1864]] ferstoar ferliet William Wright syn bern en gie er reizgjen. 

In skoftke letter moete hy Anna Lloyd Wright, op in muzykfestival. It leeftydsferskil makke neat út. Se trouden en krigen Frank Lloyd Wright. Anna ûntduts it [[Froebel]] Kindergarten konsept. Dit wie in nije oanpak om bern op te fieden. It like derop dat Anna al beslist hie dat har soan arsjitekt wurde soe. Dy manier fan edukaasje slute dêr perfekt by oan. Der wie sa'n beukerskoalle yn [[Boston]], mar it wie foar in beuker net mooglik om alle dagen op en del te reizgjen. Derom kocht Anna de spullen dy’t nedich wienen en joech Frank thús les. 

De Froebelwurkwize hâldt yn dat bern oanmoedige wurde om te boartsjen. Hjirby wurdt harren spul omfoarme ta it werkennen en wurdearjen fan natuerlike objekten. De bern krije boartersguod as wienen it geskinken. It boartersguod hat hiele simpele foarmen en gewoane kleuren. Der kin op ferskeidene manieren mei it boartersguod boarte wurde. Faak begjint men mei twadiminsjonale foarmen en letter trijediminsjonale foarmen dêr't patroanen en struktueren mei oanmakke wurde. De bern wurde fansels oanmoedige om harren fantasy te brûken. Mei de metoade wurde de bern oanleard dat de simpelste geometryske foarmen de basis binne foar alle foarmen en dingen. 

By Frank Lloyd Wright soenen sokke Froebeliaanske skema’s en oefeningen syn libben lang ynfloed op him hâlde. Syn oanpak fan de arsjitektuer wie dat alles simpele foarmen hawwe moast. 

Rûn [[1880]] wie de húshâlding útwreide mei twa dochters: Jane en Maginel. Yn de skoalfakânsjes libben en wurken de bern op in buorkerij. De bern learden sadwaande om hurd te wurken en it brocht harren ek de foarleafde foar de streek en de natuer by. Der kaam lykwols in breuk yn de relaasje fan Frank syn âlden en yn [[1885]] ferliet William syn húshâlding om nea werom te kommen. Op sechtjinjierrige leeftyd is Frank it haad fan de famylje wurden. Hy moast de famylje ek finansjeel ûnderhâlde. Anna Wright soarge derfoar dat er as learjonge begjinne koe by in kantoar fan in lokale oannimmer, [[Allen D. Connover]].

Cannover wie yn dy tiid de ienige profesjonele boukundige yn [[Madison]]. Hie wie eins gjin arsjitekt, hy seach mear nei de konstruksje as nei it ûntwerp. Behalve it kontrolearjen fan de bou fan de ûntwerpen, dy’t troch oaren tekene wienen, wie Connover ek it haad fan de ôfdieling yngenieurs boukunde oan de universiteit. Wat as gefolch hie dat wat Wright learde yn Connovers kantoar echte boukunde wie dy't yn de praktyk brûkt wurde koe. It wurk dat Wright dwaan moast wie net altyd papierwurk. Yn de twa jier dat Wright yn tsjinst wie by Connover folge hy alle dagen inkele oeren kolleezje oan de universiteit. Fan de fjouwer jier duorjende kursus folge Wright noch gjin twa jier.

Yn de simmer fan [[1887]] gie Wright fuort, nei [[Chicago]]. Syn gebrek oan in offisjele oplieding op heger niveau wie net echt yn syn neidiel. Om sa fuort te gean wie dan ek in risiko. Troch in omke kaam hy yn kontakt mei in [[Silsbee]] en de folgjende dei koe hy al oan it wurk. It earste projekt wie it All-Souls projekt: it ûntwerp foar in tsjerke foar syn omke. It wie in spesjaal ûntwerp foar in tsjerke en Silsbee's ynfloed wie bot sichtber. It gebou like mear op in kluphús as op in tsjerke.

Yn de hjerst fan [[1887]] hearde hy oer in fakatuere by [[Adler en Sullivan]] en Wright sollisitearre foar de baan fan tekener. Wright wurke ferskeidende nachten troch om in searje tekeningen út te kiezen dy’t hy Sullivan sjen litte soe. Guon fan de tekeningen wienen ferwurkingen fan Sillsbee’s tekeningen. Wright hat de baan krigen en syn earste lean wie 25 dollar yn 'e wike. Sullivan hie as partner Dankmar Adler dy’t mear ferantwurdlik wie foar de saaklike kant en de boekhâlding fan de saak. Doe't Wright oannaam wie kaam in opdracht binnen foar it meitsjen fan in Auditoarium yn Sjikako. Doe't it auditoarium klear wie ferhuze it kantoar nei de boppeste ferdjipping fan in kantoargebou. Dêr krige Wright in kantoar nêst dat fan Sullivan en it wie like grut. Wright makke ferskriklik hurd karriêre. Fan boukundich tekener oant sawat de partner fan de firma. 

Wright gie sa no en dan te sjen by it bouwen fan de [[wrâldtentoanstelling]] en ek dêrnei. Fan alle wênstige opstelde tentoanstikken wienen der twa dy’t grutte yndruk op Wright makken. De [[Kolombia|kolombiaanske]] rekonstruksje fan in [[Maya]]kleaster en in neimakke  [[Japan]]ske timpel. Dy timpel wie de earste yntroduksje op grutte skaal yn Amearika fan de Japanske keunst.

Letter is hiel dúdlik wurden dat hy in soad ynfloeden brûkte út de Japanske arsjitektuer, mar Wright sei altyd dat dit net sa wie. 
 
== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Wrightfallingwater.jpg|thumb|[[Fallingwater]], Pennsylvania 1937.
Arthur Heurtley House (1902), Oak Park, IL.JPG|thumb|Arthur Heurtley House, Oak Park, Illinois 1902.
Taliesin600.jpg|thumb|Hillside Home School, Taliesin (studio)|Taliesin, Spring Green, Wisconsin 1902.
Darwin D. Martin House.jpg|thumb|Darwin D. Martin House, Buffalo, New York 1904.
Frank LLoyd Wright Studio Chicago Frontage.jpg|thumb|Frank Lloyd Wright Home 1898.
Weltzheimer Johnson House 2010.jpg|thumb|Weltzheimer/Johnson House|Charles Weltzheimer Residence, Oberlin, Ohio 1948.
Johnsonwax02.jpg|thumb|Wright's Johnson Wax headquarters complex, Racine, Wisconsin 1939.
Oak Park Il Walter Gale House4.jpg|thumb|The Walter Gale House, Oak Park, Illinois 1893.
&lt;/gallery&gt;

== Oersicht fan syn wichtigste ûntwerpen ==Under mear:
* it [[William H. Winslow House]], River Forest, Illinois, 1893-1894
* it [[Robie House]], Chicago
* de [[Unity Temple]], Oak Park, Chicago, Illinois, 1905-1908
* de [[Midway Gardens]], Chicago, Illinois, 1913-1914
* it [[Imperial Hotel]], Tokyo, 1913-1923
* [[Fallingwater]] (Edgar J. Kaufmann Sr. Residence), Pennsylvania, 1935 
* it[[S.C. Johnson &amp; Son Company building]] (Johnson Wax Company), Racine, Wisconsin, 1936-1939
* it [[Guggenheim Museum (New York)]], 1943-1959
* it [[Marin County Civic Center]], San Rafael, 1956-1962

Wright hat in totaal 362 gebouwen betocht, dêr't noch sa'n 300 fan oer binne.

== Keppeling om utens ==
* [http://www.paconserve.org/fw-building.asp Fallingwater]
* [http://www.pbs.org/flw/buildings/imperial/imperial.html Imperial Hotel]
* [http://images.google.nl/images?q=robie+house+chicago&amp;hl=nl&amp;lr=&amp;rls=GGGL,GGGL:2006-41,GGGL:nl&amp;sa=X&amp;oi=images&amp;ct=title Robie House]
* [http://www.achome.co.uk/biographies/biographies.htm Frank Lloyd Wright] - Biography, Arts &amp; Crafts Home
* [http://www.delmars.com/wright/flw8-2.htm William H. Winslow House]
* [http://www.oprf.com/unity/ Unity Temple]
* [http://www.planetclaire.org/fllw/mg.html Midway Gardens]

{{DEFAULTSORT:Wright, Frank Lloyd}}
[[Kategory:Amerikaansk arsjitekt]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]]
[[Kategory:Organyske arsjitektuer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1867]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1959]]</text>
      <sha1>kbacng8gwnb2ypvvmnn29zvv5oyj2ec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reynkarnaasje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16697</id>
    <revision>
      <id>1230129</id>
      <parentid>1001958</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T16:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>- haadletter</comment>
      <origin>1230129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="toxl8iu72g8zqrd3dwid929ywh43zy6" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Reincarnation AS.jpg|right|thumb|150px|Reynkarnaasje útbylde yn keunst]]
'''Reynkarnaasje''' of '''werberte''' ([[Latyn]], &quot;op 'e nij yn it fleis&quot;; [[Gryksk]] ''metempsychôsis'', &quot;op 'e nij besiele&quot;, dêrfandinne &quot;sielsferhuzing&quot;) is it [[leauwen]] dat it net lichaamlike part fan in libjend wêzen (yn de westerske wiisbegearte trochstrings [[siel (geast)|siel]] neamd) nei de [[dea]] net ophâldt te bestean mar op 'e nij berne wurdt. It idee fan werberte bestiet al sûnt tûzenen jierren foar Kristus en komt foar yn alderlei [[religy]]s en kultueren oer de hiele wrâld. 

== Yn religys ==
Reynkarnaasje wurdt meastal rekkene ta de religys fan it [[hindoeïsme]] en [[boedisme]]. Yn dizze religys is it sterk besibbe mei it begryp [[karma]]. Oer it generaal wize [[Kristendom|Kristenen]] it idee fan werberte yn it fleis ôf, omdat foar harren werberte geastlik beskôge wurdt. Lykwols binne der in soad kristenen dy't der net ôfwizend tsjinoer stean. 

Reynkarnaasje komt fierders foaral foar yn de [[New Age (beweging)|New Age]] bewegingen en by guon [[Yndianen|Yndiaanske]] religys fan Noard- en Súd-Amerika. Yn it [[Joadendom]] wurdt reynkarnaasje 'Gilgal' neamd.

[[Kategory:Reynkarnaasje| ]]
[[Kategory:Hjirneimels]]
[[Kategory:Filosofy]]
[[Kategory:Religy]]
[[Kategory:Teology]]
[[Kategory:Esotery]]
[[Kategory:Spiritualiteit]]
[[Kategory:Lienwurd út it Frânsk]]

[[ko:환생]]</text>
      <sha1>toxl8iu72g8zqrd3dwid929ywh43zy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abe Bonnema</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22056</id>
    <revision>
      <id>1230122</id>
      <parentid>1230117</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T15:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>oanfollinkje fan nl:</comment>
      <origin>1230122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="5grv9m88dl573huw9uan7q560pkpzkp" xml:space="preserve">[[Image:Achmeatoren 03.JPG|thumb|right|180px|De [[Achmeatoer]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], in ûntwerp fan Bonnema]]
'''Abe Bonnema''' ([[Stiens]], [[6 septimber]] [[1926]] - [[Grins (stêd)|Grins]], [[9 augustus]] [[2001]]) wie in Fryske arsjitekt.

Bonnema wie in soan fan in boukundige. Hy studearre [[boukunde]] oan de [[Technyske Universiteit Delft]]. Dêrnei sette er in buro foar [[arsjitektuer]] en [[romtlike oardening]] op. Bonnema syn bedriuw siet ynearsten yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], mar letter yn [[Hurdegaryp]], dêr't er ek wenne. 

Oan it begjin fan syn karriêre hold Bonnema him benammen mei wenningbouprojekten dwaande (in goed foarbyld dêrfan is it wykje 'De Vier Vierkanten' yn Alkmar). Yn de lêste tweintich jier foar syn dea boude er foaral grutte kantoargebouwen. Bonnema wie in [[Funksjonalisme (arsjitektuer)|funksjonalist]]. Yn syn optyk wiene gebouwen gebrûksartikels dy't foldwaan moasten oan de easken dy't de brûker stelt. Dêrby folget de foarm fansels út de funksje.

== Wurk ==
Fan syn hân binne ferskate bekende gebouwen yn Fryslân en dêrbûten:
*''[[Gebouw Delftse Poort|De Delftse Poort]]'', te [[Rotterdam]], it haadkantoar fan Nationale Nederlanden (mei 93 en 150 meter hege tuorren). Dit is op it heden (2007) it heechste kantoargebou yn Nederlân.
*''[[It Boek]]'', te [[Amsterdam]], earder haadkantoar fan Elsevier, tsjintwurdich yn gebrûk troch de belestingtsjinst.
*''[[Achmeatoer|De Achmeatoer]]'', yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], is in byldbepalende wolkeskraber yn dizze haadstêd.
*''[[Interpolis|De Interpolistoer]]'', te [[Tilburg (stêd)|Tilburg]], kantoar fan Interpolis.
*Syn eigen wenhûs yn [[Hurdegaryp]], yn 2014 oanwiisd as ryksmonumint.
* It ''[[Kaskadekompleks]]'' yn [[Grins (stêd)|Grins]], in kantoargebou dê't ek de wentoer ''[[De Regentes (Grins)|De Regentes]]'' ta heart.
* It haadkantoar fan de [[Sosjale Fersekeringsbank]] yn [[Amstelfean]]

Yn syn libben krige Bonnema meardere arsjitektuerprizen. Hy wie [[offisier in de Oarder fan Oranje-Nassau]].

Nei syn dea hat Bonnema in legaat neilitten oan de stêd Ljouwert mei hjirby lykwols al in tal betingsten. It jild moast oan in nij ûnderkommen foar it [[Frysk Museum]] bestege wurde. Dit nije museum moast op it [[Saailân]] boud wurde en it ûntwerp moast makke wurde troch [[Hubert-Jan Henket]] yn gearwurking mei Bonnema Arsjitekten, it arsjitekteburo fan Bonnema út [[Hurdegaryp]]. It nije gebou fan it Frysk Museum waard iepene yn 2013.  

&lt;gallery widths=&quot;220&quot; heights=&quot;220&quot;&gt;
Ofbyld:Abe Bonnema villa Hardegarijp.jpg|Filla yn Hurdegaryp
Ofbyld:20140531 Fries Museum Leeuwarden Fr NL.jpg|It Frysk Museum
Ofbyld:Rotterdam Weena en tram II.jpg|De ''Delftse Poort'' yn Rotterdam
090601 Cascadecomplex Groningen NL.jpg|It ''[[Kaskadekompleks]]'' yn Grins
&lt;/gallery&gt;

== Sjoch ek ==
* [[List fan Fryske arsjitekten]]
* [[Abe Bonnemapriis]]

== Keppeling om utens ==
*[http://www.bonnema.com/ Webstee fan Bonnema Arsjitekten]
*[http://www.tweevandaag.nl/index.php?module=PX_Story&amp;func=view&amp;cid=2&amp;sid=29720 Twee Vandaag útstjoering oer it legaat fan Bonnema]

{{DEFAULTSORT:Bonnema, Abe}}
[[Kategory:Frysk arsjitekt]]
[[Kategory:Nederlânsk arsjitekt]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:persoan berne yn Stiens]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1926]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2001]]</text>
      <sha1>5grv9m88dl573huw9uan7q560pkpzkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul van Ostaijen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29594</id>
    <revision>
      <id>1230128</id>
      <parentid>1133126</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T16:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ + 1</comment>
      <origin>1230128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5271" sha1="ooyi16oynnlkrvqm3szx163q4b46udg" xml:space="preserve">{{Biografy}}
'''Leopold Andreas (Paul) van Ostaijen''' ([[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], [[22 febrewaris]] [[1896]] – [[Anthée|Miavoye-Anthée]], [[18 maart]] [[1928]]) wie in [[België|Belgysk]] [[dichter]] en proazaskriuwer.

== Biografy ==
Van Ostaijen wie in soan fan in Nederlânske heit en in Flaamske mem. Op de middelbere skoalle waard er as in probleemgefal beskôge. Yn july 1913 waard er lang om let fan skoalle stjoerd en waard er betsjinner op it stedhûs fan Antwerpen. At de [[Earste Wrâldkriich]] útbrekt, flechtet van Ostaijen mei syn famylje nei Nederlân, mar doe't Antwerpen yn Dútske hannen kaam wie, gie er werom en pakte er syn wurk op it stedhûs wer op. Rillegau waard er in bekende figuer yn it Antwerpske útgeanslibben. De dichter krige de bynamme fan ''Meneer 1830'', omdat er as [[dandy]] neffens de moade fan dy tiid oer de Meir en de De Keyserlei yn Antwerpen flanearre.
[[Ofbyld:Antwerpen Geboortehuis Van Ostaijen.JPG|thumb|left|150px|Bertehûs, oan de Lange Leemstrjitte, Antwerpen]]
Paul van Ostaijen wie in warber [[Flaamske Beweging|flamingant]]. Yn novimber 1917 waard er feroardiele ta trije moannen finzenis omdat er de franskiljonske [[Désiré-Joseph Mercier|kardinaal Mercier]] dy't yn Antwerpen wie om dêr in grutte [[prosesje]] te hâlden, útfluitsje doar. It Dútske bestjoer besleat lykwols dat er de sel net yn hoechde. Nei de Earste Wrâldkriich flechte er nei [[Berlyn]] om't er benaud foar arrestaasje wie. Hy rekke dêr yn in djippe geastlike krisis. Yn Berlyn krige er ek kunde oan literators en keunstners fan it [[dadaïsme]] en [[ekspresjonisme]]. Hy begûn doe ek mear proaza te skriuwen.

Nei't er yn 1921 út [[ballingskip]] werom wie yn Belgje en yn Brussel in keunstgalery iepene hie, krige er te lijen fan [[tuberkuloaze]]. Hy stoar op 18 maart 1928 oan de gefolgen dêrfan yn it [[sanatoarium]] fan Miavoye-Anthée yn de [[Ardennen]]. Hy waard earst yn dit doarpke te hôf brocht, mar waard letter fannijs beïerdige op it Antwerpske Schoonselhof. Op 8 novimber 1972 kaam er definityf op it earepark te lizzen. Van Ostaijen's 'suvere lyryk' waard [[postúm]] útjûn ûnder de titel ''Nagelaten gedichten''.

De [[Tsjechje|Tsjechyske]] dichter [[Ivan Wernisch]] wie sa ûnder de Yndruk fan &quot;it sjeny van Ostaijen&quot;&lt;ref&gt;Ivan Wernisch, ''Pekařova noční nůše'', [[Brno]], 1994, s. 108-111&lt;/ref&gt; dat er [[Nederlânsk]] learde om syn wurk oersette te kinnen (titel ''Tanec gnómů'', 'Dûns fan de gnomen', yn 1990.)&lt;ref&gt;[http://www.obecprekladatelu.cz/W/WernischIvan.htm I. Wernisch, Tanec gnómů]&lt;/ref&gt;


[[Ofbyld:Paul_van_ostaijen_bio.png|thumb|center|800px|Libben fan Paul van Ostaijen yn jiertallen]]

== Wurk ==
[[Ofbyld:Boempaukeslag.jpg|thumb|right|''Boem Paukeslag ferskynde yn Bezette Stad en is ien fan de bekendste gedichten fan Van Ostaijen'']]
=== Dichtbondels ===
* ''Music Hall'' (1916) ([[dekadintisme]])
* ''Het Sienjaal'' (1918) ([[humanitêr ekspresjonisme]])
* ''Bezette Stad'' (1921) (typografysk ekspresjonisme)
* ''Het eerste boek van Schmoll'' (1928) ('poésie pure')
* ''Feesten van Angst en Pijn'' (skreaun yn 1921, postúm publ.) (kalligrafysk ekspresjonisme)
* ''Nagelaten gedichten'' (1928) (organysk ekspresjonisme) mei û.o. Melopee

=== Oare publikaasjes ===
* ''De trust der vaderlandsliefde'' (1925, grotesken)
* ''Gebruiksaanwijzing der lyriek'' (poëtikale lêzing, 1926)
* ''Het bordeel van Ika Loch'' (1926, grotesken)
* ''Vogelvrij'' (1928, grotesken)
* ''De bende van de stronk'' (1932, grotesken)

=== Sitaten ===
:«''Poëzie = woordkunst. Poëzie is niet: gedachte, geest, fraaie zinnen, is noch doctoraal, noch dada. Zij is eenvoudig een in het metafysiese geankerd spel met woorden.''»

:«''Dichtkunst mededeling van gedachten! Waarom niet: dichtkunst een berijmde moraalkodeks! Een timmerman moet een goede tafel maken. Niet een zedelike tafel, niet een … ethiese tafel. Zo de dichter.''»

:«''Ik ben twee-en-dertig haast en ben nog niet getrouwd. Zal ik dan op alle punten een toonbeeld moeten zijn van de integriteit eens kunstenaars? Zal ik dan in alle vakken van de kunst de eerste prijs halen?''»

:«''Bezette Stad was een vergif, als tegengif gebruikt. Het nihilisme van Bezette Stad kureerde mij van een oneerlijkheid, die ik eerlijkheid waande, en van buitenlyriese hoge-borst-zetterij. Daarna werd ik een doodgewoon dichter, dit is iemand die gedichtjes maakt voor zijn plezier, zoals een duivenmelker duiven houdt. Ik maak geen aanspraak op de medalje van burgerdeugd.''

=== Priuwke ===
Zelfmoord des Zeemans

''De zeeman''&lt;br /&gt;
''hij hoort de stem der Loreley''&lt;br /&gt;
''hij ziet op zijn horloge''&lt;br /&gt;
''en springt het water in''

== Keppelings om utens ==
* [http://www.paulvanostaijen.be Side fan it Paul van Ostaijengenootschap]
* [https://web.archive.org/web/20051001090439/http://www.brakkehond.be/pvo/pvoinh.html De nagelaten gedichten]
* [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=osta002 Van Ostaijen yn de DBNL - mei in tal folsleine wurken]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references /&gt;
}}

{{Commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Ostaijen, Paul van}}
[[Kategory:Flaamsk dichter]]
[[Kategory:Flaamsk koarte-ferhaleskriuwer]]
[[Kategory:Modernistyske literatuer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1896]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1928]]</text>
      <sha1>ooyi16oynnlkrvqm3szx163q4b46udg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donald Trump</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41912</id>
    <revision>
      <id>1230135</id>
      <parentid>1202297</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T20:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Boja02</username>
        <id>28613</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1230135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125951" sha1="21gmee4jhcisfqvyu35vn3kropjskt3" xml:space="preserve">{{Politikus
| namme                       = Donald Trump
| ôfbylding                   = Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg
| ôfbyldingstekst             =
| ôfbyldingsbreedte           =220px
| echte namme                 = Donald John Trump
| nasjonaliteit               = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berteplak                   = Queens, [[New York (stêd)|New York City]]
| bertedatum                  = [[14 juny]] [[1946]]
| stjerplak                   = 
| stjerdatum                  = 
| etnisiteit                  = [[File:Flag of Germany.svg|20px]] [[Dútsers|Dútsk]] &lt;br&gt;[[File:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotten|Skotsk]]
| partij                      = [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]]
| prizen                      =
| funksje1                    = [[List fan Amerikaanske presidinten|Presidint fan de Feriene Steaten]]
| regear1                     = 
| amtsperioade1               = [[2017]] – [[2021]]
| foargonger1                 = [[Barack Obama]]
| opfolger1                   = [[Joe Biden]]
| funksje2                    = 
| regear2                     = 
| amtsperioade2               = [[2025]] - 
| foargonger2                 = [[Joe Biden]]
| opfolger2                   = 
| funksje3                    = 
| regear3                     = 
| amtsperioade3               = 
| foargonger3                 = 
| opfolger3                   = 
}}
'''Donald John Trump''' ([[New York City]], [[14 juny]] [[1946]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[ûndernimmer]], telefyzjepersoanlikheid, [[politikus]] (en skriuwer) dy't fan [[2017]] oant [[2021]] de 45e [[presidint fan de Feriene Steaten]] wie. By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings 2016]] op 8 novimber 2016 waard er keazen nei't er [[Hillary Clinton]] fan de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]] fersloech.&lt;ref&gt; Matt Flegenheimer en Michael Barbaro, [http://www.nytimes.com/2016/11/09/us/politics/hillary-clinton-donald-trump-president.html Donald Trump Is Elected President in Stunning Repudiation of the Establishment], ''The New York Times'', 9 novimber 2016, online.&lt;/ref&gt; Hy wûn de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2024)|Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2024]] en syn twadde termyn as presidint sette útein op [[20 jannewaris]] [[2025]]. Hy heart ta de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]]. Ear't er presidint waard wie er net warber yn 'e polityk. Hy wie warber yn fêstgoed dêr't er hannele yn ûnreplik guod. Op basis fan it famyljebedriuw, opboud troch syn heit, makke er in ympearium yn ûnreplik guod, [[kasino]]'s, [[sport]] en [[transport]], wêrby't der in soarte [[satire|satiryske]] kultus ûntstien is om syn persoan. De namme &quot;Trump&quot; komt werom yn gebouwen dy't er bouwe litten hat (Trump Tower, Trump Taj Mahal ensfh.) en by gelegenheden komme grutte &quot;T&quot;'s in soad foar yn it dekor. Dêrnjonken waard er presintator fan it telefyzjeprogramma ''[[The Apprentice]]'' op [[National Broadcasting Company|NBC]].

== Komôf == 
Trump syn pake en beppe oan heitekant wiene Dútske ymmigranten út [[Kallstadt]] yn [[Rynlân-Palts]]. Syn pake [[Frederick Trump|Friedrich Trumpf]] emigrearre yn [[1885]] yn 'e âldens fan 16 jier nei New York dêr't er syn Dútske namme ta Frederick Trump feringelske.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://books.google.nl/books?id=SV_cDAAAQBAJ&amp;pg=PA23&amp;lpg=PA23&amp;dq=%22friedrich+trumpf%22+1885&amp;source=bl&amp;ots=curpSpIuV3&amp;sig=YVeYbZzX8Mo3_N2lLZ1rPNWRI7Q&amp;hl=nl&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjI_uSTh8HPAhXCbhQKHZhVBhIQ6AEIKTAB#v=onepage&amp;q=%22friedrich%20trumpf%22%201885&amp;f=false |titel='' Trump Revealed: An American Journey of Ambition, Ego, Money, and Power'' |auteur=Michael Cranish, Marc Fisher |siden=33 |taal=en |datum=2016}}&lt;/ref&gt;

Trump syn mem [[Mary Ann MacLeod Trump|Mary Ann MacLeod]] (1912-2000) waard yn it doarp Tong op it eilân [[Lewis (eilân)|Lewis]] oan 'e westkust fan [[Skotlân]] berne. Doe't se 18 jier âld wie, yn [[1930]] moete se [[Fred Trump]] (1905-1999) by in fakânsje yn New York. Hja boasken yn [[1936]].

== Jonkheid en oplieding ==
[[Ofbyld:Donald Trump NYMA.jpg|thumb|left|Donald Trump yn 1964]]
Donald Trump waard op 14 juny 1946 as soan fan Fred Trump en Mary Ann MacLeoed berne yn [[Queens]], ien fan de fiif [[stedsdiel]]en (''boroughs'') fan [[New York (stêd)|New York]]. Hy hie twa susters en twa bruorren: [[Maryanne Trump Barry|Maryanne]], [[Fred Trump jr.|Fred jr.]], Elizabet en Robert. Fred jr. ferstoar yn 1981 yn 'e âldens fan 43 jier as gefolch fan [[alkoholisme]]. Donald hat sein dat er dêrtroch sels nea alkohol drinkt. Maryanne wie oant 2011 rjochter yn it Hôf fan Berop foar it 3e sirkwy.

Yn 'e tiid dat de húshâlding fan Trump yn Jamaica Estates wenne, gie Donald nei ''The Kew-Forest School'' yn [[Forest Hills]], in wyk yn Queens, New York, dêr't syn heit lid fan it skoalbestjoer fan wie. Guon fan syn sibben giene nei dy skoalle. Doe't Donald 13 jier wie, waard er fan dy skoalle ôftrape omreden syn [[hâlden en dragen]]. Dêrnei waard er troch syn âlden nei de ''New York Military Academy'' stjoerd, dêr't er syn enerzjy goed kwyt koe.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/news/answer-sheet/wp/2015/07/17/yes-donald-trump-really-went-to-an-ivy-league-school/ |titel=''Yes, Donald Trump really went to an ivy league school'' |útjouwer=[[The Washington Post]] |datum=17 july 2015 |argyfurl=https://web.archive.org/web/20181214214254/https://www.washingtonpost.com/news/answer-sheet/wp/2015/07/17/yes-donald-trump-really-went-to-an-ivy-league-school/ |argyfdatum=14 desimber 2018 |opropdatum=9 oktober 2016}}&lt;/ref&gt; Doe't er 17 jier we, helle er de rang fan kapitein op dy skoalle. Yn augustus 1964 sette er útein mei in stúdzje oan 'e Universiteit fan Fordham yn [[The Bronx]]. Twa jier letter gie er nei de Wharton School fan de [[Universiteit fan Pennsylvania]], dy't as ien fan mar in bytsje yn de Feriene Steaten in fêstgoedstúdzje oanbea. Hy studearre dêr ôf yn 1968 mei in [[Bachelor of Science]] yn 'e ekonomy.

Yn 'e snuorje fan 'e [[Fjetnamkriich]] koe er de militêre tsjinstplicht ûntrinne. Earst yn syn studintetiid (1964-1968) waard him fjouwer kear útstel jûn en dêrnei op medysk grûn omreden in [[hakspoar]]. Letter besleat de oerheid om neffens lotterijen út te meitsjen wa't nei Fjetnam stjoerd wurde soe, waard Trump ek nea oproppen.

== Saaklik libben == 
=== Fêstgoed === 
Nei syn stúdzje sette er yn 1968 syn karriêre útein yn it famyljebedriuw [[Elizabeth Trump &amp; Son]], dat yn 1923 troch syn beppe [[Elizabeth Christ Trump]] en syn heit Fred oprjochte waard. It bedriuw rjochte him ynearsten op midklasse hierhuzen yn de New Yorkske stedsdielen [[Brooklyn]], [[Queens]] en [[Staten Island]], dêr't se rasiale segregearre hierwenten yn eigendom hiene. Yn 1971 waard Donald presidint fan it bedriuw en sette er útein mei de [[Trump Organization]] as oerkoepeljend merk te brûken. Dat jiers ferhuze er it bedriuw nei [[Manhattan (New York)|Manhattan]] dêr't mear kapitaalkrêftige klanten wiene. Yn 1973 waard it bedriuw troch it ministearje fan Justysje oanklage omreden it wegerjen fan [[Afro-Amerikanen|swarte]] hierders, dêr't er yn 1975 in skikking oan die. 

==== Projekten yn Manhattan en Chicago ==== 
[[Ofbyld:Donald Trump with model of Television City.jpg|thumb|Donald Trump mei ien fan syn ôfseine bouprojekten yn Manhattan]]
Yn 1978 sette er útein mei de earste ûndernimming yn Manhattan; de renovaasje fan it ferfallen Commodore Hotel, njonken it sintraal stasjon [[Grand central Terminal]]. It finansierjen waard mooglik makke troch in koarting fan $400 miljoen op ûnreplik goedbelesting dy't syn heit foar him regele en dy't ek, mank mei [[Hyatt]], garant stie foar in bouliening fan $70 miljoen. Yn 1980 weriepene it hotel fannijs as ''Grand Hyatt Hotel'' en datselde jier krige er de rjochten en ûntwikkelje [[Trump Tower]], in [[wolkekliuwer]] fan mingd gebrûk yn Midtown Mannhattan. Dat gebou soe it haadkantoar fan de Trump Corporation húsmanje en bleau oant 2019 syn haadferbliuw.

Yn 1988 kocht Trump it Plaza Hotel mei in liening fan in konsortsium fan sechtjin banken. It hotel frege yn 1992 in fallisemintsbeskerming oan en in moanne letter waard in reorganisaasjeplan goedkard, dêr't de banken de kontrôle oer it pân by oernamen. Yn 1995 gie er fallyt mei mear as $3 miljard oan banklieningen en de kredytjouwers leine beslach op it Plaza Hotel mank mei de measte fan syn oare eigendommen yn in &quot;gruttte en lytsmeitsjende reorganisaasje&quot; dy't him der ta brocht en foarkom in persoanlik fallisemint. De abbekaat fan de liedende bank sei &quot;dat se it der allgear oer iens iene dat er better libjend as dea wêze koe&quot;.

Yn 1996 kocht en renovearre Trump it foar it grutste part leechsteande wolkekliuwer fan 71 ferdjippings op Wall Street 40, dy't letter omneamd waard ta ''Trump Building''. Yn 'e iere 1990-er jierren wûn er it rjocht en ûntjou in stik lân fan 28 hektare yn 'e wyk [[Lincoln Square (Manhattan)|Lincoln Square]] flakby de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]]. Wrakseljend mei skulden fan syn oare ûndernimmings yn 1994, ferkocht er it grutste part fan syn belang yn it projekt oan Aziatyske ynvestearders, dy't it foltôgjen fan it plan finansiearren, [[Riverside South (Manhattan)|Riverside South]].

Trump syn lêste grutte bouprojekt wie ''[[Trump International Hotel and Tower (Chicago)]]'' mei 92 ferdjippings, dy't yn 2008 iepene waard. Yn 2024 berjochten [[The New York Times]] en [[ProPublica]] dat de Amerikaanske belestingtsjinst (IRS) ûndersocht as er twaris ferliezen ôfskreaun hie dy't ûntstien wiene troch it boppe de kosten kommen yn de bou en efterbliuwende ferkeap fan wenienheden yn it gebou dat er as weardeleas opjûn hie op syn belestingoanjefte fan 2008.

==== Kasino's en klubs ====
[[Ofbyld:Trump Taj Mahal, 2007.jpg|thumb|Yngong fan de ''Trump Taj Mahal''-kasino yn Atlantic City]]
Yn 1984 iepene Trump ''Harrah's at Trump Plaza'' yn [[Atlantic City (Nij-Jersey)|Atlantic City]] ([[Nij-Jersey]]), in [[hotel]] en [[kasino]], mei finansierring en help mei it behear fan [[Holiday Inn|Holiday Corporation]]. It wie fuortendaliks net winstjouwend en hy betelle Holiday yn 1986 $70 miljoen om it allinnichsizzenskip oer te nimmen. Yn 1985 kocht er it noch net iepene ''Atlantic City Hilton Hotel'' en neamde it om ta ''Trump Castle''. Alle twa kasino's fregen yn 1992 it ''[[Chapter 11]]''-fallisemintsbeskerming oan.

Trump kocht yn 1988 in tredde lokaasje yn Atlantic City, de ''Trump Taj Mahal''. It waard mei $675 miljoen finansierre oan ''[[junk bond]]s'' en waard foar $1,1 miljard foltôge. It waard yn april 1990 iepene. Yn 1991 frege er ''Chapter 11''-fallisemintsbeskerming oan. Under de bepalingen fan de werstrukturearringsoerienkomst, joech er de helte fan syn oarspronklike belang op en garandearre er persoanlike takomstige prestaasjes. Om syn $900 miljoen oan persoanlike skuld te ferminderjen, ferkocht er de ''Trump Shuttle''-loftfeartmaastskippij; syn megajacht, de ''[[Trump Princess]]'', dy't oan syn kasino's ferhierd waard en oan wâl bleau; en guon fan syn oare bedriuwen.

Yn 1995 rjochte Donald Trump ''Trump Hotels &amp; Casino Resorts'' (THCR) op, dy't de eigener fan ''Trump Plaza'' waard. THCR kocht de ''Trump Taj Mahal'' en ''Trump Castle'' yn 1996 en gie yn 2004 en 2009 fallyt, dêr't er 10 prosint eigener troch bleau. Hy bleau oant 2009 foarsitter.

Yn 1985 kocht Trump it lângoed [[Mar-a-Lago]] yn [[Palm Beach (Floarida)|Palm Beach]] ([[Floarida]]). Yn 1995 feroare er it lângoed ta in priveeklub mei ynwijingskosten en jierlikse kontribúsjes. In fleugel fan it hûs bleau er brûken as priveewente. Yn 2019 ferklearre er de klub ta syn haadferbliuwlak. De Trump Organization sette yn 1999 útein mei it bouwen en keapjen fan golfbanen. Hy hat der fjirtjin yn eigendom en beheart boppedat trije oare banen wrâldwiid mei de merknamme &quot;Trump&quot;.

==== Oankeap en ferkeap fan Amels yn Makkum ====
[[Ofbyld:Feadship_Makkum.jpg|thumb|It skipswerf fan Amels yn Makkum]]
Doe't Trump it niisneamde megajacht yn 1988 foar $29 miljoen fan de sultan fan [[Brûnei]] kocht, liet er it foar $10 miljoen opknappe by skipswerf Amels yn [[Makkum]]. Hy werneamde de boat ta ''Trump Princess''. Doe't it opknappen yn 1989 dien wie, makke er buorkundich dat er in twadde, noch gruttere boat fan 128 meter, de ''Trump Princess II'', yn Trump syn wurden &quot;justjes mear as 120 meter lang, tichter by 150 meter&quot;, bouwe litte soe. Amels krige de opdracht.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thegentlemansjournal.com/article/history-donald-trumps-luxury-yachts/ |titel=''Donald Trump's luxury yachts'' |útjouwer=''Gentleman's Journal'' |opropdatum=21 novimber 2024}}&lt;/ref&gt; Yn 1990 waard bekend dat Trump de hiele skipswerf keapje soe. In pear moanne letter ferkocht Trump de skipswerf lykwols al wer oan de Amerikaanske sakeman Peter Kutell, om't Trump troch syn kasino's yn finansjeel swier wetter bedarre wie. Ek de bou fan it twadde skip foar $230 miljoen waard stopset. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.deseret.com/1990/9/25/18882732/trump-sells-his-shipyard/ |titel=''Trump sells his shipyard'' |útjouwer= ''Deseret News'' |datum=5 septimber 1990 |opropdatum=21 novimber 2024}}&lt;/ref&gt; Oer de wurkmotivaasje by Amels wie Trump goed oer te sprekken. Neffens him hat er &quot;noch nea minsken hurder wurkjen sjoen by Amels yn Makkum&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://panorama.nl/artikel/488656/trump-favoriete-werklui-friezen |titel=''Trumps favoriete werklui: Friezen'' |útjouwer= Panorama |datum=25 novimber 2024 |opropdatum=21 novimber 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Oare ûndernimmingen === 
De Trump Organization hat de namme Trump as merknamme yn lisinsje jûn foar konsuminteprodukten en -tsjinsten, lykas itensguod, klaaing, kursussen en wente-ynrjochting. Neffens [[The Washington Post]] binne der mear as 50 lisinsje- of behearoerienkomsten dêr't syn namme by belutsen is, en dy hawwe op syn minst $59 miljoen oan ynkomsten bart foar syn bedriuwen. Yn 2018 wiene der noch ma twa konsumpsjeguodbedriuwen dy't syn namme yn lisinsje joegen.

Yn 1988 kocht Trump de ''Eastern Air Lines Shuttle'' en finansearre de oankeap mei $380 miljoen oan lieningen fan in syndikaat fan 22 banken. Hy neamde de loftfeartmaastskippij om ta ''Trump Shuttle'' en eksploitearre him oant 1992. Yn 1991 rekke er efterop mei it werombeteljen fan de lieningen en it eigendom gie nei de banken.

==== Sport ==== 
[[Ofbyld:Turnberry Hotel.jpg|thumb|left|Turnberry Hotel]]
[[Ofbyld:Donald Trump and Doug Flutie at a press conference in the Trump Tower.jpg|thumb|Donald Trump en Doug Flutie, quarterback fan de New Jersey Generals op in parsekonferinsje yn Trump Tower yn 1985]]
Yn 1983 kocht Trump de [[New Jersey Generals]], in [[Amerikaansk fuotbal]]team foar de [[United States Football League|USFL]]. Nei it seizoen fan 1985 rekke de USFL fallyt foar it grutste part omreden syn besykjen nei in hjerstskema oer te stappen sa't it mei de [[National Football League|NFL]] konkurrearje koe om sa in fúzje dêrmei ôf te twingen troch in [[meitingsrjocht]]saak oan te spannen.

Trump en syn Plaza Hotel hawwe ferskate bokswedstriden organisearre yn de ''Atlantic City Convention Hall''. Yn 1989 en 1990 liende er syn namme oan de Tour de Trump-hurdfytsomgong, dêr't er by besocht hie in Amerikaanske ekwifalint te kreëarjen fan Jeropeeske wedstriden lykas de [[Tour de France]] en de [[Giro d'Italia]].

Doe't Trump yn 1988 in fjochterij tusken [[Mike Tyson]] en Michael Spinks yn Atlantic City organisearre, wie er foar dy gelegenheid finansjeel adviseur fan Tyson.

De Trump Organization beheart in tal golfbanen en -klubs yn de Feriene Steaten en de rest fan 'e wrâld. Yn 2006 kocht Trump it lângoed Menie yn it [[Skotlân|Skotske]] plak Balmedie yn [[Aberdeenshire]] foar it oanlizzen fan in omstriden golfklub. Yn 2015 waard it heger berop fan Trump ôfwiisd, dêr't er beswier foar in [[wynmûnepark]], dat te sjen fan syn golklub ôf wie, oer makke. Op 11 febrewaris 2014 waard bekend dat Trump de Doonbeg Golf Club yn [[Ierlân]] kocht hie. De golfbaan waard omneamd ta de ''Trump International Golf Links''. Yn april 2014 kocht er it hotel en golfklub Turnberry yn [[Skotlân]], dat gauris yn it roaster fan ''[[The Open Championship]]'' foarkomt.

==== Skjintmewedstriden ==== 
Trump wie fan 1996 oant 2015 de eigener fan de skjintmewedstriden [[Miss USA]] en [[Miss Universe]], dêr't de lêste ien fan de meast bekende skjintmewedstriden yn 'e wrâld fan is. Yn 2015 holden [[National Broadcasting Company|NBC]] en [[Univision]] op mei de gearwurking mei de Miss Universe Organization nei de taspraak fan Trump oan it begjin fan syn kampanje foar de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)|Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2016]] op 16 juny dêr't er negative opmerkings oer Meksikanen en it Amerikaanske ymmigraasjebelied makke. Trump reagrearre dêrfoaroer mei in rjochtsaak tsjin Univision en easke $500 miljoen foar kontraktbrek en kwealaster. De telefyzjestjoerder Reelz kocht dêrnei de eksklusive rjochten en stjoer Miss USA út.

==== World Wrestling Entertainment ====
Trump mei graach de ''[[World Wrestling Entertainment]]'' (WWE) lije en is befreone mei de eardere foarsitter fan dat bedriuw [[Vince McMahon]]. Hy hat twa eveneminten fan ''Wrestlemania'' presentearre yn Trump Plaza en wie in warber meidogger yn ferskate shows. Yn 1991 waard it kampioenskip fan de ''World Bodybuilding Federation'', dy't yn it besit fan de WWE wie, yn Trump Taj Majal yn Atlantic City holden. Trump waard yn 2004 by de ''Wrestlemania XX'' by de ring troch [[Jesse Ventura]] ynterviewd. Hy ferskynde yn 2007 yn ''Wrestlemania 23'' yn in wedstriid mei de namme ''The Battle of the billionaires'', in fjochterij tusken [[Bobby Lashley]] en [[Umaga]]. Trump stie oan 'e kant fan Lashley en Vince McMahon oan 'e kant fan Umaga. [[Stone Cold Steve Austin]] wie de skiedsrjochter yn it saneamde ''hair versus hair'' (hier tsjin hier)-fjochterij. Dat betsjutte dat it hier fan Trump ôfskeard wurde soe, mocht Umaga winne en it hier fan Mcmahon as Lashley winne soe. Lashley wûn lang om let, en Trump skearde dêrnei McMahon keal.

Op 15 juny 2009 kundige McMahon oan yn 'e wrakselshow ''Monday Night Raw'' dat er it programma oan Trump &quot;ferkocht&quot; hie. Trump ferklearre dat er yn 'e folgjende ôflevering sûnder reklame ferskine soe en dat er tagongskaarten fergoedzje soe fan alle minsken dy't in tagongskaart foar dy show kocht hiene. De wyks dêrnei waard it programma saneamd troch McMahon &quot;weromkocht&quot; foar de dûbelde priis.

Yn 2013 waard Trump opnommen yn 'e ferneamdensfleugel fan 'e ''WWE Hall of Fame'' yn [[Madison Square Garden]] yn New York foar syn bydragen en promoasje fan WWE. De nachts dêrnei ferskynde er foar de fyfde kear yn ''WrestleMania''.

==== Media-ûndernimmingen ==== 
Trump hat 19 boeken ûnder syn namme skreaun. Guon dêrfan waarden skreaun of meiskreaun troch [[ghostwriter]]s. Syn earste boek, ''The Art of the Deal'' (1987) wie in [[New York Times]] [[Bestseller]]. Hoewol't er kreditearre waard as mei-auteur, waard it gânse boek troch Tony Schwartz skreaun. Neffens [[The New Yorker]] makke it boek Trump ferneamd as in &quot;embleem fan de suksesfolle tykoan&quot;. Hy hat ek yn ferskate films spile, wêrûnder [[The Little Rascals (film)|The Little Rascals]] út 1994.

Fan de 1990-er jierren ôf wie Trump wol 24 kear gast yn 'e nasjonaal syndikearre radiopraatprogramma ''[[Te Hoard Stern Show]]''. Fan 2004 oant 2008 hie er sels in eigen radioprogramma, ''Trumped!'' neamd. Fan 2011 oant 2015 wie er gastkommintator op it telefyzjeprogramma ''[[Fox &amp; Friends]]'' op [[Fox News]].
[[Ofbyld:Donald Trump star Hollywood Walk of Fame.JPG|thumb|Trump syn stjer op 'e [[Hollywood Walk of Fame]]]]
Fan 2004 oant 2015 wie Trump mei-produsint en gasthear fan de [[realitysearje]] ''[[The Apprentice]]'' en ''The Celebrity Apprentice''. Yn dy searje die er him foar as in superrike en suksesfolle direkteur dy't meidoggers eliminearre mei it biedwurd ''You are fired!'' (Do bist ûntslein!). De New York Times neamde syn ferskinen op de searje is in &quot;tige flattearjende, tige fiksjonalisearre ferzje fan dhr. Trump&quot;. De searje werskoep syn imago foar miljoenen sjoggers yn gâns it lân. Mei de byhearrende lisinsjeoerienkomsten fertsjinnen se him mear as $400 miljoen. Op [[16 jannewaris]] [[2007]] krige Trump syn eigen stjer op de [[Hollywood Walk of Fame]].

=== Juridyske saken en falliseminten ===
[[Roy Cohn]] wie de [[fixer]], abbekaat en riejouwer fan Trump foar 13 jier yn de 1970-er en 1980-er jiereen. Yn 1973 holp Crohn Trump en ferfolgje de Amerikaanske oerheid foar $100 miljoen oer beskuldigings dat Trump syn eigendommen rassediskriminearjende praktiken dêr op nei holden. De easken dy't Trump dêrfoaroer hie waarden ôfwiisd. Dêr folge in skikking mei de ûndertekening fan Trump dêr't se ynstimden mei desegregaasje. Yn 1975 waard in oerienkomst sletten dêr't Trump syn eigendommen ferplichte waarden en foarsjoch de ''New York Urban League'' fan in list fan alle fakatueren fan apparteminten alle wiken foar twa jier lang. Cohn yntrodusearre adviseur [[Roger Stone]] by Trump dy't Stone syn tsjinsten ynhierde en doch saken mei de federale oerheid.

Neffens in oersicht fan steats- en federale rjochtbankdossiers dy't troch [[USA Today]] yn 2018 útfierd waarden, wiene Trump en syn bedriuwen by mear as 4.000 steats- en federale rjochtsaken belutsen. Howol't er gjin persoanlik fallisemint oanfrege hie, hawwe syn hotel- en kasinobedriuwen yn Atlantic City en New York mei tefole skulden tusken 1991 en 2006 seis kear it ''Chapter 11''-fallisemintsbeskerming oanfrege. Hja bleaune operearjen wylst de banken de skulden fannijs strukturearren en syn oandielen yn 'e eigendommen ferminderen.

Yn 'e 1980-er jierren hawwe mear as 70 banken Trump $4 miljard útliend. Nei syn falliseminten yn 'e iere 1990-er jierren wegeren de measte grutte banken, mei útsûndering fan [[Deutsche Bank]], him jild te lienen. Nei de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal (2021)|bestoarming fan it Kapitoal]] yn 2021 besleat de bank yn 'e takomst gjin saken mear mei him of syn bedriuw te dwaan. Fan 'e iere 2000-er jierren ôf hawwe ferskate Russyske ynvestearders him út 'e brân holpen, doe't er folslein yn 'e nederklits like te bedarjen.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://foreignpolicy.com/2018/12/21/how-russian-money-helped-save-trumps-business/ |titel=''How Russian money helped save Trump's business'' |útjouwer=''Foreign Policy'' |auteur=Michael Hirsch |21 desimber 2018 |opropdatum=21 novimber 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Netto-fermogen ===
[[Ofbyld:Ivana Trump shakes hands with Fahd of Saudi Arabia.jpg|thumb|Donald Trump (uterst rjochts) mei syn frou Ivana Trump dy't de hân fûsket mei kening [[Fahd fan Saûdy-Araabje|Fahd]] fan Saûdy-Araabje, mei presidint [[Ronald Reagan]] en ''First Lady'' [[Nancy Reagan]].]]
Yn 1982 kaam Trump foar it earst op de [[Forbes (tydskrift)|Forbes-list]] fan rike minsken om't hy in part fan de rûsde nettowearde fan $200 miljoen fan syn famylje yn eigendom hie. Troch syn ferliezen yn de 1980-er jierren ferdwûn er fan 1990 oant 1995 fan de list. Nei it yntsjinjen fan it ferplichte finansjele rapport by de [[Federale Ferkiezingskommisje]] (FEC) yn july 2015 kundige er in nettowearde fan likernôch $10 miljard oan. Gegevens dy't troch de FEC frijjûn waarden lieten op syn minst $1,4 miljard oan [[aktiva]] en $265 miljoen oan [[passiva]] sjen. Forbes rûsde dat syn nettowearde tusken 2015 en 2018 mei $1,4 miljard sakke. Yn har miljardêreranglist fan 2024 waard syn nettowearde op $2,3 miljard rûsd, itjinge er op it 1.438e plak yn 'e wrâld stiet.

Yn 2018 sei sjoernalist Jonathan Greenberg dat Trump him yn 1984 skille hie en him foardie as in sabeare meiwurker fan de Trump Organization mei de namme &quot;John Barron&quot;. Greenberg sei dat, om in hegere posysje op de Forbes-list fan 400 rike Amerikanen, Trump, sprekkend as &quot;Barron&quot;, falsk oanjoech dat Donald Trump mear as 90 prosint fan it bedriuw fan syn heit besiet. Greenberg skreau ek dat Forbes de rykdom fan Trump tige oerskat hie en him einlings net op de ranglisten fan 1982, 1983 en 1984 opnimme hawwe moatten hie.

Trump hat gauris sein dat er syn karriêre úteinsette mei &quot;in lytse liening fan ien miljoen dollar&quot; fan syn heit en dat er dy mei rinte werombetelje moast. Hy wie lykwols al miljonêr doe't er acht jier âld wie en liende op syn minste $60 miljoen fan syn heit, slagge der foar it grutste part net yn en betelje de leiningen werom en krige nochris $413 miljoen fan it bedriuw fan syn heit om him út syn kasinofiasko te helpen. Yn 2018 waard neamd dat er en syn famylje belestingfraude plachte hie en it belestingdepartemint fan de steat [[New York (steat)|New York]] begûn in ûndersyk. Syn ynvestearrings prestearren ûnder dy fan d eoandielen op de New Yorkske fêstgoedmerk. Forbes rûsde yn oktober 2018 dat syn nettowearde fan $4,5 miljard yn 2015 nei $3,1 miljard yn 2017 sakke en syn ynkomsten út produktlisinsjes fan $23 miljoen ta $3 miljoen. 

Trump syn belestingoanjeften fan 1985 oant 1994 lieten nettoferliezen sjen fan yn totaal $1,17 miljard. De ferliezen wiene heger as dy fan hast alle oare Amerikaanske belestingbeteller. De ferliezen yn 1990 en 1991, mear as $250 miljoen it jier, wiene mear as it dûbele fan dy fan de tichtsbywêzende belestingbetellers. Yn 1995 bedroegen syn rapportearre ferliezen $915,7 miljoen.

Yn 2020 krige ''The New York Times'' de belestinggegevens fan Trump oer in tiidrek fan twa desenniums. De ferslachjouwers ûntdutsen dat er ferliezen fan hûnderten miljoenen dollars oanjoech. Sûnt 2010 hie er ek $287 miljoen oan lieningen net werombetelle. Yn 'e 15 jier foar 2020 betelle er, mei help fan belestingkredite foar saaklike ferliezen, gjin ynkomstebelesting yn 10 fan dy jierren en yn 2016 en 2017 beide kearen $750. Hy kompensearre de ferliezen fan syn bedriuwen troch aktiva te ferkeapjen en te lienen, lykas in hypoteek fan $100 miljoen op Trump Tower (werfinansierre yn 2022) en de likwidaasje fan mear as $200 miljoen oan oandielen en obligaasjes. 
 
Yn oktober 2021 hie Trump mear as $1,3 miljard oan skuld, dêr't in grut part fan dutsen is troch syn besit. Yn 2020 wie er $640 miljoen skuldich oan banken en trustorganisaasjes, lykas de [[Bank of China]], Deutsche bank en [[UBS]] en $450 miljoen oan net ebkende skuldners. De wearde fan syn besit is heger as syn skuld.

== Earste politike ambysjes ==
[[Ofbyld:Donald Trump and Bill Clinton.jpg|thumb|Donald Trump en de doetiidske presidint [[Bill Clinton]] yn 2000]]
Trump registrearre him yn 1987 as [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikein]], yn 1999 as lid fan de ''Independence Party'', in regionale ôfdieling fan de [[Reform Party (Feriene Steaten)|Reform Party]] yn de steat New York, yn 2001 as [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokraat]], yn 2009 as Republikein, yn 2011 ûnôfhinklik en yn 2012 fannijs as Republikein.

Yn 1987 liet Trump grutte advertinsjes, dy't in hiele side yn beslach namen, yn trije grutte kranten, dêr't er syn miening yn joech oer it bûtenlânsk belied en hoe't it federale begruttingstekoart fuortwurke wurde koe. Yn 1988 beneiere er de kampanje fan de Republikeinske presidintskandidaat [[George Bush sr.]] of't er ek yn oanmerking komme koe dy syn ''running mate'' te wurden. Bush joech oan dat er dat fersyk mar &quot;nuver en net te leauwen&quot; fûn.

Yn [[1999]] hat Trump him ree ferklearre kandidaat te wêzen foar de presidintsferkiezings yn [[2000]] foar de Amerikaanske Reform Party. Yn 2010 liet Trump it op 'e nij yn him om gean om te besykjen presidint fan de Feriene Steaten te wurden liet er witte oan [[Fox News]]. &quot;Dit is de earste kear dat ik der echt foar gean wol&quot;, seit de Republikein. &quot;Ik wit it noch net seker, mar it fielt goed.&quot; &quot;Ik moat myn stientsje bydrage. Dit lân is fallyt en dat is in feit.&quot; 

== Earste presidintskip ==
=== Presidintsferkiezings 2016 ===
{{Apart|Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)}}
[[Ofbyld:Donald Trump by Gage Skidmore 5.jpg|thumb|Trump op 'e kampanje yn Arizona yn 2016]]
Op [[16 juny]] [[2015]] stelde Trump him foar de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] kandidaat foar it [[Amerikaanske presidint]]skip. Yn 't earstoan wiene der net folle dy't syn kandidatuer serieus namen, mar hy wist freon en fijân te ferrassen mei de oanhing dy't er mei syn [[populisme|populistysk]] boadskip mank benammen [[konservatisme|konservative]] Amerikanen wist te winnen. Hy fersloech yn 'e Republikeinske [[foarferkiezing]]s û.m. de âld-[[gûverneur]] fan [[Floarida]] [[Jeb Bush]], de jonge [[Latino's yn Noard-Amearika|Latino]]-[[politikus]] [[Marco Rubio]] en de [[kristendom|kristlik]]-[[fûnemintalisme|fûnemintalistyske]] [[Amerikaanske Senaat|senator]] [[Ted Cruz]]. Dat died er troch syn tsjinstanners [[skellen|kwetsende bynammen]] te jaan en op oare net-ynhâldlike manearen lytsman te meitsjen (lykas doe't er op folslein ûnfeitlike basis úthold dat de heit fan Ted Cruz belutsen west hie by de [[moard]] op presidint [[John F. Kennedy]]). Om't er mei sok dwaan de fêstige oarder fan 'e Republikeinske Partij folslein fan him ferfrjemde, hie Trump der klauwen oan om 'e [[politike partij|partij]] wer op ien line te krijen nei't er op [[19 juny]] [[2016]] op 'e [[Republikeinske Nasjonale Konvinsje]] yn [[Cleveland (Ohio)]] nominearre wie as de offisjele presidintskandidaat fan 'e Republikeinen. Foar in oansjenlik part slagge him dat ek net, en in grut diel fan 'e partij wegere om Trump syn [[politike kampanje|kampanje]] te stypjen of sels om foar him te stimmen, eat dat noch nea earder foarkommen wie yn 'e Amerikaanske politike skiednis. As syn [[fise-presidint]]skandidaat keas Trump [[Mike Pence]] út, de uterst konservative [[gûverneur]] fan [[Indiana]].

Underwilens hie de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]] [[Hillary Clinton]] oanwiisd as offisjele presidintskandidate. Dat wie de earste kear dat ien fan 'e beide grutte Amerikaanske partijen in [[frou]] as presidintskandidaat keas. De dêropfolgjende kampanje foar de [[Amerikaanske presidintsferkiezings 2016|presidintsferkiezings]] ûntpopte him ta in ordinêrens en in dreksmiterij, sa't sels yn 'e Amerikaanske polityk noch nea earder sjoen wie. Trump hold út dat in soad [[yllegale ymmigrant|yllegale]] [[Latino's yn Noard-Amearika]] [[ferkrêfting|ferkrêfters]] en [[moard]]ners wiene, ûnthiet syn oanhingers dat er in [[muorre]] by de grins mei [[Meksiko]] lâns bouwe soe en dêr Meksiko foar betelje litte soe, en sei fierders dat er de grinzen fan 'e Feriene Steaten slute soe foar alle [[moslim]]s.

Trump betocht ek de [[bynamme]] ''Crooked Hillary'' (&quot;Kriminele Hillary&quot;) foar Clinton, om't se neffens him skuldich wie oan [[machtsmisbrûk]] en [[moard]] (op 'e trije Amerikaanske [[diplomaat|diplomaten]] dy't omkommen wiene by de [[oanfal op de Amerikaanske ambassade yn Benghazi]]). Hy warskôge har dat er derfoar soargje soe dat se yn it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] bedarje soe as hy de ferkiezings wûn. Ek [[e-mailskandaal fan Hillary Clinton|Clinton har e-mailskandaal]] waard wer oprakele en Trump besocht sels it [[Lewinsky-skandaal]], út 'e tiid fan it [[presidint]]skip fan Hillary har [[oarehelte|man]] [[Bill Clinton]], tsjin har te brûken. Clinton sels sloech werom mei û.m. ferwizings nei Trump syn misse setten yn it sakelibben en syn [[frouljushaat|denigrearjende útspraken oer en hâlding foar froulju oer]], sa't bgl. oan it ljocht kaam troch in [[lûdsopname]] út [[2005]], dêr't er op swetste oer it útheljen fan [[ûnwinske yntimiteiten]] by [[frou]]lju, û.m. troch se by de [[fagina]] te gripen. Neitiid kamen fyftjin froulju nei foarren dy't him fan [[seksuële oantaasting]] beskuldigen.

Neffens [[opinypeiling]]s wiene beide kandidaten tige ympopulêr by de gewoane Amerikanen, mar Trump noch mear as Clinton. Nettsjinsteande dat, en tsjin 'e útslaggen fan alle [[opinypeiling]]s yn, wûn Trump op [[8 novimber]] [[2016]] de presidintsferkiezings fan Clinton. De reden dêrfoar wie net, sa't de Republikeinen hawwe woene, dat de Trump in nije groep kiezers foar harren oanboarre hie, want der stimden minder minsken op him as dat der yn [[2012]] op [[Mitt Romney]] en yn [[2008]] op [[John McCain]] stimd hiene. Krektoarsom, de reden dat Trump de ferkiezings wûn, wie dat in grut part fan it Demokratyske elektoraat thúsbleau. Hoewol't der goed 2,5 miljoen stimmen mear op Clinton útbrocht waarden as op Trump, krige dy lêste troch it Amerikaanske kiesstelsel (dat net per útbrochte stim rekkenet, mar [[Amerikaanske steaten|steat foar steat]]) de mearderheid fan 'e [[kiesman (Feriene Steaten)|kiesman]]nen yn it ''[[Electoral College]]'' efter him.

=== Presidintskip earste termyn (2017-2021) === 
==== Beëdiging en earste dagen ==== 
[[Ofbyld:Donald Trump swearing in ceremony.jpg|thumb|Beëdiging fan Trump op 20 jannewaris 2017]]
Trump waard op 20 jannewaris 2017 beëdige as presidint. By syn taspraak joech er de neidruk dat de Feriene Steaten yn alles op it earste plak komme soe. Neitiids swetste er dat er de &quot;grutste mannichte ea&quot; hie dy't oanwêzich wie by in presidinsjele beëdiging. Op loftfoto's wie lykwols op te meitsjen dat syn mannichte folle lytser wie as dy fan syn foargonger [[Barack Obama]]. Yn syn earste wike as presidint ûndertekene er seis omstriden beslissings, lykas it tastimming jaan foar it begjinnen fan prosedueres oangeande it ynlûken fan de ''[[Patient Protection and Affordable Care Act]]'', bekend as ''Obamacare'', it weromlûken út 'e ''[[Trans-Pacific Partnership]]''-ûnderhannelings, it fannijs ynfieren fan it Mexico City-belied, dy't federale subsydzjes oan net-oerheidsynstellings oangeande [[abortus]] febiedt, it fuortsetten fan oaljelinen Keystone XL en Dakota Access Pipeline, it fersterkjen fan de grinsbefeiliging en in planning- en ûntwerpsplan foar it bouwen fan in muorre oan 'e [[Grins tusken Meksiko en de Feriene Steaten|grins]] mei [[Meksiko]]. Ek stelde er in ynreisferbod yn dat jilde soe foar sân islamityske lannen, itjinge ta in gaotyske tastân op fleanfjilden late. Dat ferbod waard lykwols troch ferskate federale rjochtbanken fersteld, allyk in oanpaste ferzje dêrfan. 

Trump syn dochter [[Ivanka Trump|Ivanka]] en skoansoan [[Jared Kushner]] waarden respektyflik syn assistint en haadadviseur. Ear't Trump ynhuldige waard, ferhuze er syn bedriuwen yn in ''[[Trust (rjochtsfoarm)|irrevocable trust]]'' om &quot;himsels dúdlik fan syn saaklike belangen te skieden&quot;. Hy bleau lykwols fan syn bedriuwen profitearjen en wist hoe't it belied fan syn regear syn bedriuwen beynfloede. Hoewol't er sei dat er &quot;nije bûtenlânske plannen&quot; mije soe, sette de Trump Organizations plannen en útwreidings fuort yn bygelyks [[Skotlân]], [[Dûbai]] en de [[Dominikaanske Republyk]].

==== Ynlânsk belied ==== 
[[Ofbyld:Donald Trump Cabinet meeting 2017-03-13 01.jpg|thumb|It kabinet Trump-I (2017)]]
[[Ofbyld:President Trump Visits St. John's Episcopal Church (49964153176).jpg|thumb|Trump mei in groep offisjelen op en paad fan it Wite Hûs nei St.John's Episcopal Church]]
Trump sette mei syn presidintskip útein yn 'e snuorje fan de langst duorjende ekonomyske foarútgong yn 'e Feriene Steaten dy't yn 2009 begûn en einige doe't de [[koronapandemy|koroanapandemy]] yn 2020 útbriek. Yn desimber 2017 tekene er de ''Tax Cuts and Jobs Act'' dy't troch it [[Amerikaansk Kongres|Kongres]] sûnder stimmen fan de Demokraten goedkard waard. Dat wetsfoarstel ferlege de belestingtariven foar saken en yndifiduelen, wylst de saaklike belestingferlegings permanint wurde soene en dy fan de yndifiduelen yn 2025 ferrinne soene. De [[fennoatskipsbelesting]] waard ferlege fan 35% ta 21% en de boete foar it net hawwen fan sûnensfersekering neffens ''Obamacare'' waard op 0% set. Dejingen mei it leechste ynkommen hiene amper foardiel fan de belestingferlegings, wylst dy mei heger ynkommen dêr it measte foardiel fan hiene.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.policygenius.com/taxes/who-benefited-most-from-the-tax-cuts-and-jobs-act/ |titel=''Who benefited most from the Trump Tax Cuts'' |útjouwer=''Policy Genius'' |auteur=Derek Silva |datum=28 desimber 2021}}&lt;/ref&gt; It kabinet-Trump sei dat de belestingferlegings de oerheidsynkommen net ferleegje soene, mar yn 2018 wie it oerheidsynkommen lykwols 6,7% leger. Under Trump gie it begruttingstekoart mei 50% omheech ta $1 biljoen. Oan 'e ein fan syn earste termyn as presidint rûn de steattsskuld mei 39% omheech ta $27,75 biljoen en de [[steatsskuldkwota]] helle in rekôrhichte sûnte de [[Twadde Wrâldkriich]]. Trump slagge der net yn de ynfrastruktuerplan mei in kosteplaatsje fan $1 biljoen, dy't er yn syn kampanje tasein hie, troch te fieren.

Trump loek de Feriene Steaten út it [[Parys-akkoart]] oangeande it klimaat en hat ferskate kearen oanjûn net te leauwen yn 'e [[Opwaarming fan de ierde|opwaarming fan 'e ierde]]. Hy joech oan de produksje en útfier fan fossile brânstoffen te ferheegjen en hy ferlege it budzjet foar duorsume enerzjy mei 40%. Hy draaide it belied fan it kabinet-Obama werom oangeande klimaatferoaring en draaide 100 federale miljeuregels, lykas it tsjingean fan broeikasgassen, lucht- en wetterfersmoarging en it brûken fan gifstoffen, werom. Hy liet it omstriden oaljeboarjen yn it ''[[Arctic National Wildlife Refuge]]'' yn it noarden fan [[Alaska]] ta. 

Boppedat ûntmantele er federale regels oangeande bankwêzen, sûnens, arbeid, wapenbesit en miljeu nei oantrunen fan besibbe yndustryen. Lykwols 78 fan syn foarstellen waarden troch rjochtbanken hoholden. Yn syn kampanje krewearre Trump foar it ynlûken fan ''Obamacare'' en om it ferfangen mei &quot;wat folle betters&quot;. Hy slagge dêr lykwols net yn. Under syn regear ferlearen 23 miljoen Amerikanen harren sûnensfersekering.

Trump sette subsydzjeregelings oan ynstellings dy't [[abortus]], of oanrekommandaasjes dêrfoar diene, stil. Hy sei dat er foar it &quot;tradisjoneel houlik&quot; is, dochs oppenearre er dat it nasjonaal erkennen fan it homohoulik &quot;regele&quot; wie. Syn regear draaide wichtige ûnderdielen fan wurkplakbeskerming fan it regear-Obama tsjin diskriminaasje fan [[LHBT]]-minsken werom. It besykjen fan him en draai antydiskriminaasjebeskerming fan [[transgender]]-pasjinten waard yn augustus 2020 troch in federale rjochter hoholden. Trump wie tsjin wapenbehearsking wie, hoewol't er syn stânpunt dêrfoar yn 'e rin fan 'e tiid ferskood hat. Nei ferskate massale sjitpartijen yn syn amtstermyn woe er wetjouwing oangeande wapens foarstelle, mar liet dat yn 2019 wer sjittte. Trump is al in lange tiid foar de [[deastraf]]. Under syn regear ekeskutearre de federale oerheid 13 finzenen, mear as yn de 56 jier dêrfoar mei-inoar. Hy wie ek foar martelmetoaden lykas it ûnder wetter hâlden by ûnderfregings fan oppakte terroristen. Trump trúnde der ferskate kearen op oan en brûk it Amerikaanske leger tsjin de protesten tsjin de moard op de [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[George Floyd]] troch in plysjeman yn [[Minneapolis]] yn juny 2020 tsjin. Syn krewearjen dêrfoar late ta feroardielen troch ûnder oaren [[Mark Esper]], de [[Ministearje fan Definsje (Feriene Steaten)|minister fan Definsje]], en ferskate militêre offisjelen. 

==== Ymmigraasje ====
[[Ofbyld:Ursula (detention center) 1.png|thumb]]
[[Ofbyld:Ursula (detention center) 2-res.jpg|thumb|Skate bern yn detinsjesintrum Ursula yn [[McAllen (Teksas)|McAllen]] (Teksas)]]
Ien fan syn wichtichste tema's yn syn ferkiezingskampanje wie it ymmigraasjebelied, en benammen yllegale ymmigraasje. Hy sei ta in [[Muorre fan Trump|muorre]] op de [[grins tusken Meksiko en de Feriene Steaten]] te bouwen en dat Meksiko dêrfoar betelje soe. Dat soarge foar in soad publisiteit. Der wurdt rûsd dat dêr likernôch 11 oant 12 miljoen ylligale ymmigranten yn 'e Feriene Steaten wenje. Neffens Trump bringe dy in soad drugs en kriminaliteit mei harren mei en neamde it kommen fan ymmigranten in &quot;ynvaazje&quot;. Neffens statistiken wurde Amerikaanske boargers twa kear sa folle arrestearre foar gewelds- en drugsynsidinten en fjouwer kear sa folle as eigendomsdelikten as yllegale ymmigranten. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nij.ojp.gov/topics/articles/undocumented-immigrant-offending-rate-lower-us-born-citizen-rate |titel=''Undocumented Immigrant Offending Rate Lower Than U.S.-Born Citizen Rate'' |útjouwer=National Institute of Justice |datum=12 septimber 2024 |opropdatum=28 novimber 2024}}&lt;/ref&gt; Hy sei ta dat er in soad yllegalen útsette soe. Ek woe Trump legale ymmigraasje beheine. 
[[Ofbyld:Donald Trump visits San Diego border wall prototypes.jpg|thumb|left|Trump ynspektearrtet guon prototypen foar syn grinsmuorre yn San Diego op 13 maart 2018]]
It regear-Trump skate mear as 5.400 bern fan migrantehúshâldings fan har âlden oan de grins tusken de Feriene Steaten en Meksiko, dat in grutte taname sûnt de simmer fan 2017 wie. Yn april 2018 kundige it regear-Trump in ''zero tolerance''-belied oan dêr't folwoeksenen, dy't fertocht waarden fan it yllegaal oerstekken fan de grins, fêstholden en strafrjochtlik ferfolge waarden, wylst har bern as net-begelate minderjierrige frjemdlingen apart set waarden. Dat belied wie net earder sa dien by eardere regearings en late ta lilkens yn binnen- en bûtenlân. Trump oppenearre, falsk, dat syn regear de wet folge en joech de Demokraten en syn foargonger, presidint [[Barack Obama]], de skuld, wylst de skiedings it belied fan syn regear wiene. Nei in soad iepenbier beswier joech er dêr oan ta en ûndertekene er en hjitte dat migrantehúshâldings byinoar bliuwe moasten. Op 26 july 2018 konkludearre federaal rjochter Dana Sabraw dat it regear-Trump &quot;gjin systeem hie om tafersjoch te hâlden&quot; op de skate bern en hjitte dat de skiedingen hoholden wurde moast. Nei it hjitten fan de rjochter skate it regear-Trump lykwols noch hieltyd mear as tûzen bern fan har famyljes. Fan 2018 ôf hat Trump krapoan 6.000 troepen ynset oan 'e grins mei Meksiko en hâld de measte [[Sintraal-Amearika|Sintraalamerikaanske]] migranten tsjin dy't asyl oanfreegje woene. Nei de tuskentiidske ferkiezings yn 2018 wûnen de Demokraten de mearderheid yn it [[Amerikaansk Hûs fan Offurdigen|Hûs fan Offurdigen]] en waard it foar Trump slimmer syn migraasjebelied út te fieren. Oan 'e ein fan syn termyn wie der mar in goed 100 km muorre oan de 1600 km lange grins mei Meksiko boud.

Nei de [[Terreuroanslach yn San Bernardino (2015)|oanslach]] yn [[San Bernardino (Kalifornje)|San Bernardino]] yn 2015 woe Trump hawwe en jou in ynreisferbod oanfoar alle islamityske bûtenlanners. Letter feroare er it ta lannen mei in &quot;bewiisde skiednis fan terrorisme&quot;. Op 27 jannewaris 2017 ûndertekene er in wet dy't it talitten fan flechtlingen 120 dagen ferstelde en boargers fan [[Irak]], [[Iran]], [[Lybje]], [[Somaalje]], [[Sûdan]], [[Syrje]] en [[Jemen]] 90 dagen tagong wegere op grûn fan feiligensoerwagings. De wet waard fuortendaliks yn wurking steld en feroarsake in soad gaos op fleanfjilden. Protesten brieken de folgjende deis út op 'e fleanfjilden. De wet hie lykwols gjin juridyse basis en waard troch ferskate rjochters ôfwiisd. In op 'e nij besjoene wet waard op 6 maart 2017 ûndertekene, mar waard fannijs troch trije federale rjochters blokkearre. Yn in útspraak yn juny 2017 oardiele it [[Heechgerjochtshôf fan de Feriene Steaten|Heechgerjochtshôf]] dat it ynreisferbod hanthavene wurde koe op besikers dy't gjin &quot;leauwensweardige oanspraak fan in oprjochte relaasje mei in persoan of ienheid yn de Feriene Steaten&quot; hawwe.

==== Rjochterlike macht ====
[[Ofbyld:President Trump Nominates Judge Amy Coney Barrett for Associate Justice of the U.S. Supreme Court (50397882607).jpg|thumb|Trump mei Amy Coney Barrett]]
Trump hat yn totaal 226 federale rjochters beneamd, wêrûnder 54 foar de [[United States Court of Appeals|hôven fan berop]] en trije foar it [[Heechgerjochtshôf fan de Feriene Steaten|Heechgerjochtshôf]]: [[Neil Gorsuch]], [[Brett Kavanaugh]] en [[Amy Coney Barnett]]. Troch dy trije beneamings ferskode it Heechgerjochtshôf nei rjochts dêr't no seis fan de njoggen rjochters [[konservatyf]] wiene. Yn 'e ferkiezingskampanje hat Trump tasein dat er de abortuswet ''[[Roe v. Wade]]'' ûngedien meitsje soe as er keazen wurde soe en de kâns krije soe en om twa of trije anty-abortusrjochters te beneamen. Letter striek er mei de eare doe't Roe weromdraais waard yn ''[[Dobbs vs. Jackson Women's Health Organization]]''. Alle trije stimden mei de mearderheid. Trump makke lytsman fan rjochtbanken en rjochters dêr't er it net mei iens wie, en gauris in persoanlike bewurdingen. Syn útspraken laten ta it mistrouwen fan it publyk yn 'e rjochterlike macht.

==== Bûtenlânsk belied ==== 
Trump syn bûtenlânsk belied waard skaaimerke troch syn negative hâlding foar de Amerikaanske bûnsmaten oer en syn priizgjen fan autokratyske bestjoerders en diktators, lykas [[Viktor Orbán]], [[Vladimir Pûtin]] en [[Kim Jong-un]].

===== Hannel =====
[[Ofbyld:-G7Biarritz (48616362963).jpg|thumb|Trump op 'e 45e top fan 'e G7 yn Biarritz yn 2019]]
Trump rûn syn kampanje op, en yn syn taspraak nei syn ynhuldiging joech er de neidruk dat it grûnwurk fan syn belied wie, dat de Feriene Steaten yn alles op it earste plak komme soe. Hy woe it grutte hannelstekoart, dy't de Feriene Steaten sûnt 1976 hie, yn in hannelsoerskot omsette. Hy fûn dat de wichtichste hannelspartners, lykas [[Sina]], [[Kanada]], [[Meksiko]] en [[Dútslân]], dêr't de Feriene Steaten mei elts in hannelstekoart hie, net earlik foar de Feriene Steaten oer wie. Trump loek de Feriene Steaten út 'e ûnderhannelings oer it ''[[Trans Pacific Partnerhip]]'' (TPP) en lei tariven op foar de ymport fan [[stiel]] en [[aluminium]]. Hy begûn in hannelskriich mei Sina troch de tariven op 818 kategoryen (mei in wearde fan $50 miljard) fan Sineesk guod dy't troch de Feriene Steaten ymportearre waarden tige te ferheegjen. Hoewol't er sei dat ymporttariven troch Sina oan 'e Amerikaanske skatkiste betelle wurde soene, wurde se yn werklikheid troch it Amerikaanske bedriuwslibben, dy't it guod út Sina ymportearje, betelle en yndirekt dus ek de Amerikaanske konsumint. Hoewol't er yn syn ferkiezingskampanje tasein hie en ferminderje de grutte hannelstekoarten, skeat it hannelstekoart ûnder Trump omheech. Ek de Amerikaanske produksjebanen, dy't er tasei nei Amearika weromhelje te wollen, namen ûnder syn regear mei likernôch 200.000 ôf. Nei nije ûnderhannelings yn 2017 en 2018 waard de oerienkomst tusken de Feriene Steaten, Meksiko en Kanada (USMCA) fan krêft yn july 2020 as opfolger fan [[NAFTA]], dêrt' er mar amper fan ferskilde.

===== NATO en Ruslân =====
[[Ofbyld:President Trump at the G20 (48144047611).jpg|thumb|Trump en Pûtin fûstkje inoar op 'e top fan 'e G20 yn Osaka yn juny 2019]]
Trump wie ek kritysk foar de [[NATO]] oer dêr't it him net noaske dat in soad leden net de grins fan 2% fan 'e BBP oan definsje bestegen. Hy hat ferskate kearen oanjûn it nut fan NATO net yn te sjen en sels oppenearre er dat de Feriene Steaten har faaks út it bûnsgenoatskip weomlûke moatte soe, ta noed fan in soad Jeropeeske bûnsmaten. Ek hie er krityk op de [[Nord Stream]]-gaspiiplieding fan [[Ruslân]] nei Dútslân, dêr't er Dútslân fan beskuldige ôfhinklik fan Ruslân te wurden en hy seach net yn wêrom't Amearika Dútslân dan helpe soe te beskermjen, mocht der ea in konflikt mei Ruslân ûntstean. Foar Ruslân oer hie Trump suver in yngewikkelde hâlding. Hy karde de [[Anneksaasje fan de Krim (2014)|Russyske anneksaasje]] fan de [[Krim]] ôf, mar it regear-Trump fersêfte de swierste sanksjes dy't de Feriene Steaten tsjin Russyske ienheden ynsteld hie nei de anneksaasje. Trump loek him dêrfoaroer út it [[INF-ferdrach]], ûnder ferwizing nei it mooglik net neilibjen fan Ruslân. Hy stipe in mooglik weromkommen fan Ruslân yn 'e [[G7]]. Trump priizge gauris en bekritisearre komselden de Russyske presidint [[Vladimir Pûtin]]. Nei't er Pûtin by de top yn [[Helsinki]] yn 2018 moete, leaude er Pûtin dy't de Russyske ynminging yn 'e Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2016 ûntkende oer de Amerikaanske ynljochtingetsjinsten. 

===== Noard-Koreä =====
[[Ofbyld:Kim and Trump shaking hands at the red carpet during the DPRK–USA Singapore Summit.jpg|thumb|Trump en 'e Noardkoreaanske lieder Kim Jung-un fûstkje by de moeting yn Singapoer yn juny 2018]]
Yn 2017 boaze de bedriging mei mooglike kearnwapes út [[Noard-Koreä]] oan. Trump eskalearre syn retoaryk en warskôge dat Noardkoreaanske agrresje mei &quot;fjoer en woastens sa't de wrâld noch nea sjoen hie&quot; beändere wurde soe. Yn 2017 ferklearre er dat er krewearje woe foar in folsleine denuklearisaasje fan Noard-Koreä en neamde er lieder [[Kim Jong-un]] ''little rocket man'' (lytse raketman). Nei in perioade fan spanning wikselen de twa lieders op syn minst 27 brieven út dêr't de twa manlju in waarme persoanlike freonskip beskreaunen. Yn 2019 hefte Trump guon Amerikaanske sanksjes tsjin Noard-Koreä op tsjin de oanrekommandaasje fan syn [[Ministearje fan Finânsjes (Feriene Steaten)|ministearje fan Finânsjes]] yn. Trump wie de earste sittende Amerikaanske presidint dy't in Noardkoreaansk lieder moete. Hy moete Kim trije kear: yn [[Singapoer]] yn 2018, yn [[Hanoi]] yn 2019 en yn 'e [[Koreaanske Demilitarisearre Sône]] yn 2019, dêr't er sels oer de grins hinne stapte. Dêr waard lykwols gjin denuklearisaasje-oerienkomst berikt en de petearen yn oktober 2019 mislearren. Hoewol't Noard-Koreä sûnt 2017 gjin kearnproeven mear útfierde, bleau it syn arsenaal oan kearnbommen en ballistyske raketten opbouwen.

===== Afganistan ===== 
Yn syn ferkiezingskampanje trúnde Trump oan op it weromlûken fan it Amerikaanske leger út [[Afganistan]] wei. Yn 2017 naam it tal Amerikaanske troepen ta fan 8.500 ta 14.000. Yn febrewaris 2020 ûndertekene er tusken de Feriene Steaten en de [[Taliban]] dêr't oproppen waard ta it weromlûken fan bûtenlânske troepen yn 14 moanne tiid &quot;ôfhinklik fan de garânsje dat de Taliban Afgaansk grûn net troch terroristen brûke litte sil mei as doel de Feriene Steaten en syn bûnsmaten oan te fallen&quot;. Boppedat sei de Feriene Steaten ta en lit 5.000 Talibanstriders, dy't troch it Afgaanske regear finzennommen waarden, frij. Oan 'e ein fan syn amtstermyn waarden de 5.000 Taliban frijlitten, en nettsjinsteande dat de Taliban oanfallen op Afgaanske troepen útfieren bleau en leden fan [[Al-Qaida]] yn syn liederskip opnaam, waard it tal Amerikaanske troepen ta 2.500 werombrocht.

===== Midden-Easten =====
[[Ofbyld:Abdel Fattah el-Sisi, King Salman of Saudi Arabia, Melania Trump, and Donald Trump, May 2017.jpg|thumb|Trump mei kening Salman fan Saûdy-Araabje en de Egyptyske presidint Abdel Fattah el-Sisi op 'e top fan [[Riyad]] fan 2017]]
[[Ofbyld:President Trump and The First Lady Participate in an Abraham Accords Signing Ceremony (50345629858).jpg|thumb|De ûndertekening fan de Abraham-akkoarten]]
Yn maaie 2018 loek Trump de Feriene Steaten werom út it nukleêre ferdrach mei [[Iran]], dy't yn 2015 oerienkommen wie mei as doel de measte sanksjes tsjin Iran op te heffen yn ruil foar beheinings op it nukleêre programma fan Iran. Analisten hawwe opmakke dat it Amerikaansk weromlûken dêr ta late dat Iran tichter by it ûntwikkeljen fan in kearnwapen kaam. Op 1 jannewaris 2020 joech Trump it befel op de moard op de Iraanske generaal [[Qasem Soleimani]], dy't hast alle wichtige Iraanske en troch Iran stipe operaasjes yn 'e lêste desenniums laat hat. Iran dêrfoaroer ferjilde mei twa raketoanfallen op Amerikaanske loftbases yn [[Irak]]. Tsientallen soldaten rûnen traumatyske holleferwûnings op. Trump makke lytsman fan harren en se waarden ynearsten ''[[Purple Heart]]''-medaljes en de byhearrende foardielen wegere.

Trump joech yn 2017 en 2018 opdracht ta raketoanfallen op it rezjym fan diktator [[Basjar al-Assad]] fan [[Syrje]] as ferjilding foar de gemyske oanfallen op twa plakken dy't yn hannen fan de rebellen wie. By dy gemyske anfallen kamen in protte bern by om. Yn desimber 2018 ferklearre Trump dat de [[Islamityske Steat]] ferslein wie, yn tsjinspraak mei de evaluaasjes fan it ministearje fan Definsje en hy hjitte it weromlûken fan Amerikaanske troepen út Syrje wei. Syn minister fan definsje, [[James Mattis]] naam dêrnei [[ûntslach]] as protest en neamde it beslút fan Trump it yn 'e steek litten fan 'e Koerdyske bûnsmaten fan de Feriene Steaten dy't in wichtige rol spile hawwe yn 'e striid tsjin 'e Islamitsyke Steat.

Trump stipe it belied fan de [[Israel]]yske [[premier]] [[Benjamin Netanyahu]] in soad. Under Trum erkende de Feriene Steaten [[Jeruzalim]] as haadstêd fan Israel en de Israelyske sûvereiniteit oer de [[Golanhichte]], itjinge late ta ynternasjonaal feroardielen, wêrûnder de [[Algemiene Gearkomste fan de Feriene Naasjes|Algemiene Gearkomste]] fan 'e [[Feriene Naasjes]], de [[Jeropeeske Uny]] en 'e [[Arabyske Liga]]. Yn 2020 wie er gasthear by it ûndertekenjen fan de [[Abraham-akkoarten]] tusken Israel en de [[Feriene Arabyske Emiraten]] en [[Bahrein]] om harren bûtenlânske relaasjes te ferbetterjen.

Trump stipe ek de troch [[Saûdy-Araabje]] late yntervinsje yn [[Jemen]] tsjin de [[Hûty-beweging]] en tekene yn 2017 in oerienkomst fan $110 miljard om wapens oan Saûdy-Araabje te ferkeapjen. 

==== Covid 19 ====
{{Apart|COVID-19}}
Yn desimber 2019 briek in wrâldwide útbraak fan de nije ynfeksjesykte [[COVID-19]] út. De earste besmetting yn 'e Feriene Steaten waard op 20 jannewaris 2020 fêststeld. Op 31 jannewaris kundige de minister fan Folkssûnens [[Alex Azar]] in foar in part ynreisferbod foar net-Amerikanen dy't út [[Sina]] wei nei de FS reizgje woene. Dat ferbod waard op 2 febrewaris fan krêft.
[[Ofbyld:White House Press Briefing (49666120807).jpg|thumb|Trump by in parsekonferinsje yn it Wite Hûs op 15 maart 2020]]
Presidint Trump naam net flugge aksje op 'e [[pandemy]]. Hy negearre de earste alarmsinjalen fan amtlike sûnenssaakkundigen en syn minister fan Folkssûnens Alex Azar. Ek warskôgings oer de iepenbiere sûnens negearre er, wylst er him yn it earste plak op de ekonomyske en politike gefolgen fan de útbraak konsintrearre. Hy bleau mar bewearen dat der yn in pear moanne tiid in faksin útkomme soe, dochs offisjele ynstânsjes, lykas it ministearje fan Folkssûnens ((HHS) en it Sintrum fan Sykteprevinsje (CDC) hawwe him der hieltyd wer op oansprutsen dat it in jier oant oardel jier duorje kin. Ek beare er de beskikberens fan testmateriaal ôf te sizzen dat &quot;elkenien dy't in test dwaan wol, in test krije kin&quot;, wylst de oanwêgens fan testmateriaal ûnfoldwaande wie. Op 6 maart tekene er de ''Coronavirus Preparedness and response Supplement Appropriations Act'', dêr't $8,3 miljard foar útlutsen waard foar in needfûns foar federale ynstânsjes. Op 13 maart waard syn foar in part ynreisferbod fan krêft foar reizgers út it grutste part fan Jeropa. Ek rjochte er him foar it earst yn in serieuze taspraak út it ''[[Oval Office]]'' fan it Wite Hûs wei ta it Amerikaanske folk oer it &quot;ferskriklike firus&quot;. Mids maart hold Trump parsekonferinsjes mei oanwêzigens fan medyske saakundigen en meiwurkers, dy't bytiden him tsjinsprekke moasten wannear't er net falidearre behannelings en medikaasjes priizge. By dy konferinsjes pochte er oer syn oanpak fan 'e pandemy en kreake er syn tsjinstanner, presidintskandidaat [[Joe Biden]], en leden fan it parse-korps fan it Wite Hûs ôf.

Op 16 maart erkende er lang om let dat de pandemy net ûnder kontrôle wie en it kommen fan in ressesje mooglik wie. Op 3 april makke Trump buorkundich dat de federale oerheid budzjetten út 'e CARES Act brûke soe om sikehûzen te beteljen foar ûnfersekere pasjinten dy't besmet rekke wiene mei it koronafirus. Tagelyk kreake er de media, sûnenssaakkundigen, de [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) en de Sineeske oerheid ôf en brûkte er gauris de termen &quot;Sineeske firus&quot; of &quot;Sina-firus&quot;. Ek yn april, doe't de pandemy in bot slimmer waard en hy ûnder druk kaam te stean omreden de oanpak fan syn kabinet, wegere er flaters ta te jaan. Yn plak dêrfan joech er de skuld oan de media, Demokratyske gûveneurs, it kabinet-Obama, Sina en de Wrâldsûnensorganisaasje. Mids april begûnen guon nasjonale nijsstjoerders harren streekrjochte ferslaggen fan de parsekonferinsjes te beheinen, omreden ferklearrings fan Trump dy't gauris ôfwykten fan útspraken fan leden fan it ''Coronavirus Task Force'', benammen dy fan koronafirus-koördinator Deborah Birx en Dr. [[Anthony Fauci]]. De deistige ynljochtingen holden ein april op nei't Trump de gefaarlike suggestje die om jin mei bleekwetter ynjektearje te litten foar it bestriden fan it koronafirus.

Op 22 april tekene Trump in oardering foar it beheinen fan guon foarmen fan ymmigraasje nei de Feriene Steaten. Yn april organisearren guon oan de Republikeinske Partij besibbe groepen anty-lockdownprotesten tsjin oerheidsregelings fan steaten tsjin de pandemy. Trump moedige dy protesten oan op [[Twitter]] hoewol't de troch him bekritisearre steaten sels net oan it liniger meitsjen fan de foarskriften fan it kabinet-Trump foldiene. 

Ynearsten stipe er en letter kreake er it plan fan gûveneur [[Brian Kemp]] fan [[Georgia]] ôf om in tal net-fitale bedriuwen fannijs iepenje te litten. Yn 'e rin fan 'e maitiid bleau er algeduerigen oantrunen beheinings op te heffen en ferminderje de ekonomyske skea fan it lân. 

Moannenlang wegere Trump in mûlkapke op te dwaan by parsekonferinsjes en oare publike byienkomsten, itjinge yn striid mei de regeling fan april fan syn eigen kabinet wie, dy't hjitte dat alle Amerikanen yn it publyk mûlkapkes op hawwe moasten. Hy werhelle algeduerigen dat mûlkapkes mar &quot;in opsje wie&quot; en yn juny 2020 sei er dat it dragen fan mûlkapkes &quot;in swurd mei twa kanten&quot; is en hie er de gek mei presidintskandidaat Joe Biden dy't in kapke op hie. Trump makke sels de suggestje dat it dragen fan in mûlkapke in &quot;polityk sinjaal tsjin him wie&quot;. Wylst de sifers fan besmettings en stjergefallen tanimmen bleaune, lei er de skuld fan it falen fan syn kabinet by de steaten del.

Yn july makke er bekend dat de Feriene Steaten mei yngong fan 1 july 2021 út 'e Wrâldsûnensorganisaasje stappe soe, dy't er dêrfan beskuldige, sûnder bewiis, dat se de Sineeske oerheid yn steat steld hie en ferbergje de oarsprong fan de pandemy.

Nettsjinsteande it rekôroantal besmettingsgefallen yn de Feriene Steaten fan mids july ôf en in omheech geand persintaazje positive testen, bleau Trump de pandemy lyts praten. Hy bewearde falsk dat 99% fan de ynfeksjes &quot;hiel ûnskuldich wiene&quot;, in bewearing dy't útspraken fan medyske autoriteiten tsjinspriek. In pyk yn it tal besmettings yn july 2020 fan mear as 160.000 koronadeaden yn de Feriene Steaten, hold Trump dêr net ta om alle steaten ûnder druk te setten om yn 'e hjerst de skoallen wer iepen te stellen foar fysyk ûnderwiis. Wylst de Feriene Steaten yn septimber it tal fan 200.000 koronadeaden passearre bleau Trump sleau omgean regelings te treffen of oan te moedigjen. Yn plak dêrfan bleau er folhâlden dat, yn tsjinspraak mei útspraken fan medyske saakkundigen, der begjin novimber in faksin tsjin SARS-CoV-2 foar algemien gebrûk beskikber wêze soe.
[[Ofbyld:President Trump Boards Marine One (50436803733).jpg|thumb|Trump stapt yn 'e helikopter op en paad nei it sikehûs foar behanneling foar koronabesmetting]]
Trump oefene gauris druk út op federale sûnensynstânsjes en nim aksje dêr't hy de foarkar oan hie, lykas it goedkarren fan net bewiisde behannelings of it ferhastigjen fan it goedkarren fan faksins. Politike lju fan it kabinet-Trump by de HHS besochten de kommunikaasje fan de CDC nei it publyk te kontrolearjen, dy't syn bewearings dat de pandemy ûnder kontrôle wie, ûnderminen. CDC fersette him in soad tsjin dy feroarings, mar stie yn tanimmende mjitte ta en lit HHS-personiel artikels en wizigings foar publikaasje beoardielje. Trump hold út sûnder bewiis dat FDA-wittenskippers part wiene fan de [[djippe steat]] dy't tsjin him wiene en dy't it goedkarren fan faksins en behannelings fertragen om him polityk te skeinen.

Op 2 oktober 2020 waard bekend dat Donald Trump en syn frou [[Melania Trump|Melania]] sels besmetten rekke wiene mei it koronafirus. Ek ferskate fertrouwelingen fan him blieken besmetten te wêzen. Letter dy deis waard er opnommen yn it sikehûs, fanwegen koarts en dreech sykheljen. Op 5 oktober mocht Trump werom nei it Wite Hûs, dochs noch hieltyd besmetlik en net goed. Sels nei syn behanneling bleau er it firus lyts praten. Yn 2021 kaam nei foarren dat syn tastân folle slimmer wie; hy hie gefaarlik lege bloedsoerstofwearden, hege koarts en longynfiltraten, itjinge in earnstich gefal oantsjutte. Yn jannewaris 2021 krige er in COVID-19 faksinaasje. 

=== Presidintsferkiezings 2020 === 
{{Apart|Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)}}
Trump briek mei de gewoante en stelde him foar al as gadingmakker foar in twadde termyn yn in pear oere tiid nei syn ynhuldiging as presidint. Hy hold syn earste werferkiezingsbyienkomste minder as in moanne nei syn oantreden en waard offisjeel de Republikeinske gadingmakker yn augustus 2020. Syn Demokratyske tsjinstanner wie Joe Biden, dy't [[fise-presidint]] wie ûnder Trump syn foargonger, presidint Obama. Omreden de koronapandemy wie it al rillegau dúdlik dat der mear oer de post stimd wurde soe, benammen troch Demokratyske kiezers, dy't oer it algemien mear noed uteren foar de pandemy oer as Republikeinske kiezers. Biden wie foar strangere koronaregelings en rôp op ta te stimmen oer de post. Trump hie it net sa bot op mei dy regelings en hie foar de ferkiezings al warskôge dat stimmen oer de post fraudegefoelich wêze soe, ek al sprieken de measte saakkundigen tsjin dat soks op grutte skaal barre soe.

Justjes nei de ferkiezings, wylst it tellen noch hieltyd oan 'e gong wie, rôp Trump himsels al út as winner. Biden stie doe noch yn in soad ''swing states'' efter, om't guon steaten earst de stimmen telden fan minsken dy't yn persoan stimden en dêrnei dy fan oer de post. Dat waard de ''red mirage'' neamd, nei de reade kleur fan 'e Republikeinen, foar de blauwe kleur fan 'e Demokraten oer.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.newsweek.com/red-mirage-meaning-trump-false-sense-victory-1715320 |titel=''What Is the Red Mirage? Meaning Behind Trump's False Sense of Victory'' |útjouwer=Newsweek |datum=13 juny 2022 |opropdatum=4 desimber 2024}}&lt;/ref&gt; Trump miende wakker dat er hearde dat der massale fraude by it tellen fan de stimmen wie en rôp op om mei it stimtellen yn guon steaten fuortendaliks op te hâlden. It tellen gie gewoan troch en guon dagen letter bliek dat Biden mear [[Electoral College|kiesmannen]] efter him sammele hie as Trump en de ferkiezings dus wûn hie. Yn tsjinstelling ta dat ornaris de gewoante wie, joech Trump syn ferlies net ta. Hy woe Biden net helpe mei de oername en yn ferskate steaten waarden troch syn team rjochtsaken oanspand om de útslach oan te fjochtsjen en dêr waard oantrúnd op it fannijs tellen fan 'e stimmen. It wertellen en de rjochtsaken draaiden hieltyd út yn it neidiel fan Trump, dy't dêrnei mei fierdere prosedueren úteinsette.

Neffens sifers fan [[CNN USA|CNN]] helle Trump likernôch 74,2 miljoen stimmen, dat yn absolute sifers mear as alle eardere gadingmakkers foar it presidintskip ea wie, dochs it rekôr kaam lykwols op namme fan Joe Biden dy't neffens de sifers likernôch 81,3 miljoen stimmen helle. Neffens Trump wie dat net mooglik en hy en syn team bewearden falsk dat deade minsken en yllegale ymmigranten stimden, en dat stimmasinen eigendom fan Demokraten wiene en dat dy stimmen fan Trump nei Biden ta omsetten.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2020/11/12/politics/trump-campaign-georgia-dead-voters-fact-check/index.html |titel=''Fact check: Evidence undermines Trump campaign’s claims of dead people voting in Georgia'' |útjouwer=[[CNN USA|CNN]] |datum=13 novimber 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/election-us-2020-55016029 |titel=''US election 2020: Fact-checking Trump team's main fraud claims'' |útjouwer=[[BBC]] |datum=23 novimber 2020}}&lt;/ref&gt;

Op 23 novimber hat de ''General Services Administration'' (GSA) alle fasiliteiten oan Joe Biden takend dy't oan in ''[[president-elect]]'' takomme. Trump akseptearre syn ferlies noch hieltyd net en besocht mei prosessen en wertellen de útslach yn syn foardiel te feroarjen.

Op 25 novimber, [[Thanksgiving (Feriene Steaten)|Thanksgiving]], joech Trump graasje oan syn eardere Nasjonaal Feiligensadviseur [[Michael Flynn]]. Dat die er doe't dúdlik waard dat er nei alle gedachten gjin twadde termyn as presidint krije soe en dat rôp fuortendaliks krityk op as machtsmisbrûk.

Op 3 jannewaris 2021 lekte in lûdsopname út dêr't Trump offisjelen yn 'e steat [[Georgia]] ûnder druk sette om grutskalige ferkiezingsfraude te begean. Hy sei tsjin [[Steatssekretaris (Amerikaanske steaten)|steatssekretaris]] [[Brad Raffensperger]] &quot;Ik wol gewoan 11.780 stimmen fine&quot;. Raffensperger wjerlei hieltyd wer it besykjen fan Trump om him ûnder druk te setten. Dêrnei sette Trump fise-presidint [[Mike Pence]] ûnder druk om by it tellen fan de stimmen fan it [[Electoral College|kieskolleezje]] op 6 jannewaris guon resultaten net oan te nimmen, itjinge Pence wegere dat te dwaan.

==== Bestoarming fan it Kapitoal ====
[[Ofbyld:2021 United States Capitol VOA 1 (cropped).jpg|thumb|Trump sprekt syn oanhingers ta foar de Bestaorming fan it Amerikaanske kapitoal op 6 jannewaris 2021]]
{{Apart|Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal (2021)}}
Op 6 jannewaris 2021 waarden yn it Kapitoal de stimmen fan it kieskolleezje offisjeel troch it [[Amerikaansk Kongres|Kongres]] teld. Trump rôp syn oanhingers op dy deis yn [[Washington, D.C.]] te kommen en protestearje tsjin de wat er noch altyd seach as in frauduleuze útslach. Hy spriek syn oanhingers ta. In kliber breinroere oanhingers giene nei it Kapitoal en bestoarmen in part fan it gebou, doe't de sitting oan 'e gong wie. Hja brutsen troch de barrikaden en kamen yn it gebou telâne. Guon âlen fan &quot;Hingje Mike Pence&quot;, nei't Trump sei fan &quot;ik hoopje dat Mike Pence it goede ding dwaan sil&quot;, ferwizende nei dat Mike Pence de stimmen net befêstigje moast. Hja kamen sels, nei't kongresleden de gearkomsteseal ferlitten hie en yn feiligens brocht waarden, ûnder mear oant yn 'e foarsittersstoel fan dy seal, en ek it kantoar fan de foarsitter fan it Hûs, [[Nancy Pelosi]]. Guon kantoaren rekken skeind en waarden plondere. By it besykjen troch in doar te brekken, waard ien fan de protesters sketten troch de plysje en kaam dêrby om it libben. Trije oaren stoaren oan &quot;medyske komplikaasjes&quot; en ien plysje-agint ferstoar de deis nei de bestoarming. 52 minsken waarden dy deis oppakt.

Al rillegau waard der krityk op it befeiligjen fan it Kapitoal utere. Keazenen fan alle twa partijen karden de bestoarming fan it Kapitoal ôf en wiisden op 'e ferantwurdlikens fan Trump syn wurden. Trump sels rôp op Twitter op en bewarje de frede, wylst syn dochter [[Ivanka Trump|Ivanka]] op itselde platfoarm de (freedsume) protesters priizge as &quot;Amerikaanske patriotten&quot;. Nei lang oantrunen fan ferskate politisy en sels syn bern, [[Donald Trump jr.]], Ivanka, en guon presintatoaren fan [[Fox News]], lykas [[Sean Hannity]] en [[Laura Ingraham]], trúnden Trump oan en rop de protesters op om in ein te meitsjen oan it trelyt. Nei trije oeren stjoerde er in fideoboadskip dêr't er nochris beneidrukte dat de ferkiezings fan him stellen wiene, mar rôp harren op om werom nei hûs te gean. Tsjin 18 oere pleatslike tiid en nei tuskenkommen fan 'e Nasjonale Garde waard it gebou ûntromme.

Nei't de stimmen fan it kieskolleezje befêstige waarden, sei Trump in oarderlike machtsoerdracht ta op 20 jannewaris. Earder hie Biden him dêrfan beskuldige him tsjin te wurkjen. Hy wie lykwols net oanwêzich by de beëdiging fan Biden, itjinge mar ien kear earder foarkommen wie.

Dyselde deis wiene der ek ferkiezings yn Georgia, dêr't twa sitten foar de [[Amerikaanske Senaat|Senaat]] ynfolle waarden dêr't de Demokraten it krapoan by wûnen. Troch dy winst krigen de Demokraten de helte fan de Senaat yn hannen, itjinge in mearderheid oplevere om't de fise-presidint, dy't fan de beëdiging ôf op 20 jannewaris de Demokratyske [[Kamala Harris]] waard, yn dat gefal in krusiale ekstra stim opleveret.

Nei syn ferkiezingsferlies bleau Trump folhâlden dat de ferkiezings fan him stellen wiene. Hy hat dêr lykwols nei ferskate wertellingen en offisjele ûndersiken gjin inkeld bewiis dêrfoar leverje kind. Dy strategy waard yn 'e rin fan 2021 yn 'e Feriene Steaten ''The Big Lie'' (de grutte leagen) neamd en hy fûn by in soad promininte Republikeinen wierlûd. Guon promininte tsjinstanners fan him wiene kongreslid [[Liz Cheney]] en senator [[Mitt Romney]], dy't foar Trump syn [[Twadde impeachment fan Donald Trump|twadde]] [[impeachment]] stimden nei de bestoarming fan it Kapitoal. 

=== Undersiken ===
Nei't er as presidint oansteld waard, wie Trump ûnderwerp fan in tanimmend ûndersyk fan it [[Ministearje fan Justysje (Feriene Steaten)|ministearje fan Justysje]] en it Kongres, mei ûndersiken nei syn ferkiezingskampanje, oergong en ynauguraasje, aksje yn syn presidintskip, syn priveebedriuwen, persoanlike belestings en woldiedigensstifting. Der wiene tsien strafrjochtlike ûndersiken, acht steats- en lokale ûndersiken en tolve ûndersiken fan it Kongres.

==== Russyske ynminging ==== 
Yn jannewaris ferklearren de Amerikaanske ynljochtingetsjinsten, [[CIA]], [[FBI]] en [[NSA]] mei-inoar mei &quot;grut betrouwen&quot; dat it Russysk regear him mei de presidintsferkiezings fan 2016 bemuoid hat om de ferkiezing fan Trump te begeunstigjen. Yn maart 2017 ferklearre FBI-direkteur [[James Comey]] foar it Kongres dat de FBI fan mooglike bannen tusken individuen fan it Russysk regear en de Trump-kampanje, mei de koadenamme ''Crossfire Hurricane'', op 'e hichte wie.

In soad fertochte bannen tusken meiwurkers fan Trump en Russyske amtners en spionnen waarden ûntdutsen en de relaasjes tusken de Russen en de groep fan Trump, lykas [[Paul Manafort]], [[Michael Flynn]] en [[Roger Stone]] waard troch de parse wiidweid berjochte. Lju fan Trump syn kampanje en syn stêf yn it Wite Hûs, benammen Flynn, hiene sawol foar as nei de ferkiezings kontakt mei Russyske amtners. Flynn naam letter dien, nei't oan it ljocht kaam dat er fise-presidint Mike Pence ferrifele hie oer syn kontakt mei de Russen. Yn maaie 2017 sei Trump dat er him gjin soargen makke oer Russysk ynmingen yn de Amerikaanske ferkiezings. Trump en syn bûnsmaten promoaten dêrnei in [[gearspanningsteory]] dat de [[Oekraïne]] him mei de feriezings fan 2016 bemuoide, in teory dy't Ruslân ek promoate.

Nei't Trump FBI-direkteur Comey yn maaie 2017 dien jûn hie, iepene de FBI in kontraspionaazje-ûndersyk nei de persoanlike en saaklike hannelsoerienkomsten tusken Trump en Ruslân. ''Crossfire Hurricane'' waard oerdroegen oan it Mueller-ûndersyk, mar waarnimmend minister fan Justysje [[Rod Rosenstein]] beëinige it ûndersyk nei de streekrjochte bannen tusken Trump en Ruslân, wylst er de falske yndruk joech dat it spesjale ûndersyk fan [[Robert Mueller]] de saak fuotsette soe.

==== Mueller-ûndersyk ====
Yn maaie 2017 beneamde Rosenstein de eardere FBI-direkteur Robert Mueller ta spesjaal riedsman fan it ministearje fan Justysje en joech him opdracht om &quot;alle bannen tusken de kampanje fan Trump en de Russyske oerheid te ûndersykjen&quot;. Efter de skermen sei er tsjin Mueller dat er it ûndersyk beheine moast ta strafrjochtlike saken oangeande Russysk ynmingen yn de ferkiezings fan 2016. De spesjale riedsman ûndersocht ek of it dienjaan fan James Comey as FBI-direkteur troch Trump as behinderjen fan de rjochtgong foarme en de mooglike bannen fan de kampanje fan Trump mei [[Saûdy-Araabje]], de [[Feriene Arabyske Emiraten]], [[Turkije]], [[Katar]], [[Israel]] en [[Sina]]. Trump besocht Mueller meardere kearen dien te jaan en it ûndersyk hohâlde te litten, mar klaude tebek nei't er der troch syn adviseurs op oantrúnd waard dat better mar net te dwaan. 

Yn maart 2019 joech Mueller syn einrapport oan minister fan Justysje [[William Barr]] dy't it yn in brief oan it Kongres gearfette. In federale rjochtbank en Mueller sels ferklearren dat Barr de konklúzjes fan it rapport ferkeard karakterisearre hie en dêrmei it publyk betiisde. Trump sels hold meardere kearen út dat it ûndersyk him skjinprate, wylst it rapport fan Mueller dat mei klam stelde dat dat net it gefal wie. In redigearre ferzje fan it rapport, dy't yn april 2019 iepenbier makke waard, stelde fêst dat Ruslân him yn 2016 bemuoide yn it foardiel fan Trump. Nettsjinsteannde dat der &quot;withoefolle bannen tusken de Russyske oerheid en de kampanje fan Trump&quot; wiene, fûn it rapport dat it hearskjend bewiis &quot;net fêststelde&quot; dat leden fan de Trump-kampanje gearspannen of koördinearren mei it Russysk ynmingen. It rapport lei al in grutte Russyske ynminging bleat en beskriuw puntsje by pealtsje hoe't Trump en syn kampanje dêr tige wiis mei wiene en dy oanmoedigen, mei de oertsjûging dat it harren foardiel opleverje soe.

It rapport beskreau ek meardere dieden fan mooglik behinderjen fan de rjochtgong troch Trump, dochs &quot;loek gjin úteinlike konklúzjes oer it hâlden en dragen fan de presidint&quot;. Om't Trump doe yn 't amt siet, koe er net ferfolge wurde. Guon meiwurkers fan Trump, lykas Manafort en Flynn, waarden skuldich fûn en feroardiele. Trump syn eardere abbekaat [[Michael Cohen (abbekaat)|Michael Cohen]] pleite skuldich nei't er tsjin it Kongres leagene hie oer it besykjen fan Trump yn 2016 ûnderhannelings te sluten mei Ruslân en bou in Trump-toer yn [[Moskou]]. Cohen sei dat er de falske ferklearrings ôflein hie út namme fan Trump. Yn febrewaris 2020 waard Roger Stone feroardiel ta 40 moanne finzenisstraf foar it leagenjen tsin Kongres en it skelmjen mei tsjûgen.

=== Earste impeachment ===
[[Ofbyld:House of Representatives Votes to Adopt the Articles of Impeachment Against Donald Trump.jpg|thumb|Leden fan it Hûs fan Offfurdigen stimme foar tw kêsten foar ôfsetting]]
[[Ofbyld:President Trump Delivers Remarks (49498772251).jpg|thumb|Trump lit de krantekop sjen dêr't yn stie: &quot;Trump frijsprutsen&quot;]]
Yn augustus 2019 tsjinne in klokkelieder in klacht yn by de ynspekteur-generaal fan de [[Ynljochtingetsjinst fan de Feriene Steaten]] oer in telefoanpetear fan 25 july tusken Trump en de Oekraynske presidint [[Volodymyr Zelensky]], dêr't Trump druk út yn oefene hie op Zelensky om CrowdStrike en de Demokratyske presidintskandidaat [[Joe Biden]] en syn soan [[Hunter Biden|Hunter]] te ûndersykjen. It Wite Hûs soe besocht hawwe it foarfal yn 'e dôfpot te stopjen en dat it petear part wie fan in widere kampanje fan it kabinet-Trump en Trump syn abbekaat [[Rudy Giuliani]] dy't mooglik it efterhâlden fan finansjele help oan de Oekraïne yn july 2019 en it ôfsizzen fan Pence syn besite oan 'e Oekraïne fan maaie 2019 omfette. De sprekker fan it Hûs fan Offurdigen, [[Nancy Pelosi]], sette op 24 septimber mei in formeel ûndersyk nei [[impeachment]] útein. Trump befêstige dêrnei dat er militêre help oan de Oekraïne ûnthold, dêr't er tsjinstridige redenen foar de beslissing by joech. Op 25 septimber joech syn regear in memorandum fan it telefoanpetear frij dêr't yn befêstige waard dat, nei't Zelensky de oankeap fan Amerikaanske antytankraketten neamd hat, Trump him frege hie om it ûndersyk nei Biden en syn soan te besprekken mei Giuliani en Barr. De tsjûgenis befêstige dat it part wie fan it besykjen om Trump foardiel te jaan yn de kommende presidintsferkiezings. Yn oktober ferklearre Amerikaanske diplomaat [[William B. Taylor]] foar kommisjes fan it Kongres dat er koart nei oankomst yn 'e Oekraïne yn juny 2019 ûntduts dat Zelensky ûnder druk set waard troch Trump en laat waard troch Giuliani. Neffens Taylor en oaren wie it doel en twing Zelensky in publike tasizzing te dwaan om it bedriuw te ûndersykjen dêr't Hunter Biden by in tsjinst wie, lykas geroften oer Oekraynske belutsenens by de Amerikaanske ferkiezings fan 2016. It wie dúdlik makke dat, oant Zelensky sa'n oankundiging makke, it regear plande militêre help foar Oekraïne net frijjaan soe en Zelensky net nei it Wite Hûs útnûgje soe.

Op 13 desimber stimde it juridyske kommitee fan it Hûs fan Offurdigen bylâns partijlinen om twa kêsten fan impeachment oan te nimmen: ien foar machtsmisbrûk en ien foar it behinderjen fan Kongres, dêr't it Hûs op 18 desimber Trump foar beide kêsten de ôfsettingsproseduere nei oplei. Trump syn abbekaten ûntkenden de feiten, sa't se presintearre waarden, net, mar seine dat Trump gjin wetten oertrêde hie. Hja oppenearren dat de ôfsettingsproseduere net wetlik en juridysk net jildich wie om't er net oanklage wie foar in misdied. Op 31 jannewaris stimde de Senaat tsjin it tastean fan daging foar tsjûgen of dokuminten. It proces fan impeachment wie de earste yn 'e Amerikaanske skiednis sûnder tsjûgeferklearring. Trump waard troch de Republikeinske mearderheid frijsprutsen fan alletwa oanklachten. Senator Mitt Romney wie de iennige Republikein dy't stimde foar de oanklacht fan machtsmisbrûk. Nei syn frijspraak joech Trump de tsjûgen fan de ôfsetting en oare politike oanstelden en amtners dien dy't er net as folslein trou oan him seach.  

=== Twadde impeachment ===
Op 11 jannewaris 2021 waard yn it Hûs fan Offurdigen in oanklacht yntsjinne tsjin Trump fanwegen it oansetten ta it omsmiten fan de Amerikaanske oerheid by de Bestoarming fan it Kapitoal. It Hûs stimde op 13 jannewaris mei 232-197 foar de ôfsetting, dêr't er de earste presidint by waard dy't twaris impeacht waard. Tsien Republikeinen stimden foar de ôfsetting, de measte leden fan in partij dy't ea stimden foar it ôfsetten fan in presidint fan har eigen partij.

Op 13 febrewaris, nei in fiifdagelang proses yn de Senaat waard Trump fannijs frijsprutsen doe't de stimming yn de Senaat tsien stimmen tekoart kaam foar in twatred mearderheid dy't nedich wie en feroardielje him: sân Republikeinen sleaten har oan by alle Demokraten dy't foar feroardieljen stimden, de measte twapartijïge stipe yn alle ôfsettingsprosedueren yn' e Senaat fan in presidint of eks-presidint. De measte Republikeinen stimden foar frijspraak, hoewol't guon fan har him wol ferantwurdlik holden, mar fûnen dat de Senaat gjin jurisdiksje hie oer eardere presidinten (hy hie syn funksje op 20 jannewaris dellein, de Senaat stimde mei 56-44 dat it proses grûnwetlik wie).

== Tusken de presidintskippen yn ==
Trump en syn frou [[Melania Trump|Melania]] lutsen harren werom nei syn lângoed Mar-a-Lago, dêr't er wetlik wenje kin as part fan it personiel fan de klub.

De parse en syn kritisy neame it falsk úthâlden fan Trump dat de ferkiezings fan 2020 fan him stellen wiene, de &quot;grutte leagen&quot;. Yn maaie 2021 besochten hy en syn oanhingers dy term te brûken foar de ferkiezings sels. De Republikeinske Partij brûkte syn falske ferkiezingsferhaal om nije stimbeheiningen op te lizzen yn syn foardiel te rjochtfeardigjen. Oant july 2022 oefene er noch hieltyd druk út op steatswetjouwers om de ferkiezings fan 2020 werom te draaien. 

Hy bleau, ta tsjinstelling fan oare presidinten, syn partij dominearjen. Yn de [[Ferkiezings yn de Feriene Steaten (2022)|tuskentiidske ferkiezings fan 2022]] stipe er mear as 200 gadingmakkers fan ferskate posten, dêr't de measten fan syn falsk ferkiezingsferhaal fan 2020 stipen.

Yn febrewaris 2021 registrearre Trump in nij bedriuw, [[Trump Media &amp; Technology Group]] (TMTG), foar it leverjen fan &quot;sosjale netwurktsjinsten&quot;. Yn maart 2024 fusearre dat bedriuw mei it spesjale oernimmingbedriuw Digital World Acquisition en waard it in iepenbier bedriuw. Yn febrewaris 2022 lânsearre TMTG ''[[Truth Social]]'' in sosjaal medium-platfoarm, nei't er fan [[Twitter]] en [[Facebook]] ferballe wie. Sûnt maart 2023 waard Trump Media, dat $8 miljoen fan mei Ruslân ferbûne ienheden oannommen hie, ûndersocht troch federale oanklagers omreden it mooglik wytwaskjen fan jild.

=== Undersiken, strafrjochtlike oanklachten en feroardielings en sivile rjochtsaken ===
Trump is de iennige Amerikaanske (âld-)presidint dy't feroardiele waard foar in misdriuw en de earste gadingmakker fan in politike partij nei't er feroardiele waard fan in misdriuw. Sûnt maaie 2024 rinne der tsjin him in rige strafrjochtlike oanklachten en sivile saken.

==== Spesjale oanklager Jack Smith ====  
[[Ofbyld:Classified intelligence material found during search of Mar-a-Lago.jpg|thumb|Geheime dokuminten dy't op Mar-a-Lago fûn waarden]]
Yn novimber 2022 stelde de Amerikaanske minister fan Justysje [[Merrick Garland]] de jurist [[Jack Smith (jurist)|Jack Smith]] oan as spesjale oanklager. Smith wurke earder as haadoanklager by it [[Kosovo-tribunaal]] yn [[De Haach]]. As spesjale oanklager moast er tafersjoch hâlde op de ûndersiken fan de Amerikaanske justysje nei it optreden fan Trump oangeande de Bestoarming fan it Kapitoal en nei Trump syn besit fan steatsgeheime oerheidsdokuminten op syn lângoed Mar-a-Lago dy't er nei it ferlitten fan it Wite Hûs yn jannewaris 2021 mei him meinaam. 

Begjin juny 2023 tsjinne Jack Smith in federale oanklacht yn tsjin Trump foar it yllegaal benefterhâlden fan oerheidsdokuminten yn syn wente yn Mar-a-Lago. Hy klage 40 misdriuwen om it misbrûk fan geheime dokuminten út Trump syn tiid as presidint oan. Trump pleite net skuldich. De rjochter dy't oan de saak tawiisd wie, [[Aileen Cannon]], wie troch Trump beneamd en hie earder útspraken dien yn it foardiel fan him yn in sivile saak, dêr't guon fan ferneatige waarden yn in heger berop. Hja wurke tige stadich oan de saak, stelde it proses yn maaie 2024 foar in ûnbeskate tiid út en wiisde it op 15 july 2024 alhiel ôf, om't Jack Smith neffens har spesjale oanklager ûngrûnwetlik beneamd waard. In oardel moanne letter gie Jack Smith dêrfoaroer yn berop, dochs hold dêr ein novimber wer mei op om't Trump in pear wike earder fannijs ta presidint ferkeazen waard. In presidint yn 't amt kin net ferfolge wurde.

==== Oanklacht foar de gearspanning tsjin de Feriene Steaten ====
Op 1 augustus 2023 tsjinne Smith in twadde federale oanklacht tsjin Trump yn foar syn rol yn it mooglike besykjen ta it beynfloedzjen fan de ferkiezingsútslach yn 2020 en de Bestoarming fan it Kapitoal op 6 jannewaris 2021. Trump waard oanklage foar it gearspannen om de Feriene Steaten te bedriegen en de offisjele machtsoerdracht dwers te bongeljen. Op 3 augustus pleite er net skuldich. Neffens him koe er net skuldich wêze om't er op dat stuit noch presidint yn 't amt wie en dus ymmún wêze soe. It Amerikaanske Heechgerjochtshôf, dy't út 6 fan de 9 konservative rjochters bestie, dêr't trije fan troch Trump beneamd waarden, joech him yn july 2024 gelyk, inkeld en allinnich as syn dieden yn it eksklusyf foech fan it presidintskip foelen. In legere rjochtbank moast dêrnei oardielje as Trump syn dieden dy deis útfierde as priveepersoan of as presidint. Yn oktober 2024 tsjinne Smith nij bewiis yn by de federale rjochtbank dy't sjen liet dat Trump hannele as priveepersoan, mar ek dy rjochtsaak liet er falle nei't Trump fannijs keazen waard en joech him dêrnei dien as spesjaal oanklager.

==== Strafrjochtlike oanklachten ====
Op 31 maart besleat in ''[[grand jury]]'' yn New York en ferfolgje Trump strafrjochtlik. Hy waard beskuldige fan 34 strafbere feiten by in harksitting yn de rjochtbank op 4 april 2023, allegear oangeande it dwaan fan bedriuwsfraude. Trump sei net skuldich te wêzen oan alle oanklachten. 

Op 15 augustus waard Trump troch de steat [[Georgia]] oanklage foar it besykjen ta kiesfraude. Dy oanklacht befette beskuldigings fan 41 misdriuwen. Trump soe besocht hawwe de presidinsjele ferkiezingsútslach yn 2020 te beynfloedzjen troch ûnder oaren útkniperij, gearspanning en falske ferklearrings. Mei him waarden 18 minsken oanklage, lykas syn abbekaat Rudy Giuliani en syn âld stêffoaroanman [[Mark Meadows]]. De oanlieding fan de ferfolging wiene de lûdsopnamen fan in telefoanpetear op 2 jannewaris 2021 fan Trump mei steatssekretaris Brad Raffensperger, dêr't er Raffensperger twong 11.780 stimmen te finen en draai de ferkiezingsútslach yn syn foardiel, itjinge hy wegere te dwaan.

Op 24 augustus 2023 joech Trump him oan by de finzenis fan [[Fulton County (Georgia)|Fulton County]] yn Georgia en jou him oer oan de autoriteiten. Hy waard dêre arrestearre op grûnslach fan 13 oanklachten. Ek waard der in saneamde ''[[mugshot]]'' fan him makke. Hy waard op boarchtocht foar $200.000 frijlitten. Op 13 maart 2024 fersmiet de rjochter trije fan de 13 oanklachten tsjin him.

==== Strafrjochtlike feroardieling yn de kampanjefraudesaak fa 2016 ==== 
By de ferkiezingskampanje foar de presidintsferkiezings yn 2016 betellen American Media, Inc. (AMI), útjouwer fan de ''[[National Enquirer]]'', in [[rabbersblêd]], en in troch Michael Cohen oprjochte bedriuw, [[neakenmodel]] foar ''[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]'' [[Karen McDougal]] en [[porno-aktrise]] [[Stormy Daniels]] foar it stilhâlden fan de ûnderstelde [[oerhoer]] mei Trump tusken 2006 en 2007. Cohen pleite yn 2018 skuldich oan it oertrêdzjen fan de kampanje-finansierringswetten, troch te sizzen dat er op oanwizing fan Trump regele hie en beynfloedzje de presidintsferkiezings. Trump ûntkende de oerhoer en sei dat er net op 'e hichte wie fan it beteljen fan Cohen oan Daniels, dochs betelle hy him werom yn 2017.

Yn maart 2023 waard Trump troch in sjuery yn New York oanklage foar it ferfalskjen fan de boekhâlding om de betellings oan Daniels foar swijjild te boeken as saaklike útjeften, yn it besykjen om de ferkiezings fan 2016 te beynfloedzjen. It proses sette yn april 2024 útein en yn maaie waard er troch in sjuery ferordiele foar alle 34 oanklachten. Yn desimber befêstige de rjochter de feroardieling en fersmiet Trump syn argumint fan presidinsjele ymmúniteit en makke it paad frij foar in heger berop fan Trump.

==== Sivile saak ====
Yn septimber 2022 tsjinne de prokureur-generaal fan New York in sivile fraudesaak yn tsjin Trump, syn trije âldste bern en de Trump Organization. By it ûndersyk dat ta de rjochtsaak late, krige Trump in boete fan $110.000 foar it net jaan fan gegevens dy't dage waarden troch de prokureur-generaal. Yn in deposysje yn augustus dat jier berôp er mear as 400 kear op syn rjocht op it fyfde amendemint tsjin selsbeskuldiging. De rjochter oardiele yn septimber 2023 dat Trump, syn folwoeksen soannen en de Trump Organization geregeld fraude diene en hjitte har harren saaklike fergunnings yn New York ûnjildich te ferklearjen en harren saaklike ienheden ûnder kuratele te stellen foar ûntbining. Yn febrewaris 2024 oardiele de rjochter dat er oanspraaklik wie, feroardiele him ta it beteljen fan in boete fan mear as $350 miljoen mei rinte dêroerhinne, dat útkaam as mear as $450 miljoen, en ferbea him trije jier lang funksjonaris of direkteur fan in New Yorkske fennoatskip of rjochtspersoan te wêzen. Trump sei ta dêrfoar yn berop oer te gean. 

Yn maaie 2023 stelde in sjuery yn New York yn in federale rjochtsaak oanspand troch de sjoernaliste [[E. Jean Carroll]] yn 2022 (Carroll II) Trump oanspraaklik foar seksueel misbrûk en smaad en feroardiele him ta it beteljen fan $5 miljoen oan har. Hy frege om in nij proses of in ferleging fan de priis, mei it argumint dat de sjuery him net oanspraaklik steld hie foar ferkrêfting. Hy klage Carroll ek ôfsûnderlik oan foar smaad. De rjochter foar de twa rjochtsaken stelde him yn it ûngelyk en skreau dat Carroll har beskuldiging fan ferkrêfting &quot;wêzentlik wier&quot; wie. Hy gie tsjin alletwa besluten yn berop. Yn jannewaris 2024 feroardiele de sjuery yn de smaadsaak dy't Carroll yn 2019 oanspand hie (Carroll I) him ta it beteljen fan $83,3 miljoen foar skeafergoeding. Yn desimber befêstige it hôf fan berop yn Carroll II de útspraak en it takennen fan $5 miljoen.

== Twadde presidintskip == 
=== Presidintsferkiezings 2024 === 
{{Apart|Amerikaanske presidintsferkiezings (2024)}}
Yn novimber 2022 makke Trump syn gadingmakkerskip buorkundich foar de presidintsferkiezings fan 2024 en makke er in fûnswinningsrekkening oan. Yn maart 2023 begûn de kampanje 10 prosint fan de donaasjes om te lieden nei syn polityk aksjekommitee. Syn kampanje hie yn maart 2024 $100 miljoen foar syn juridyske rekkenings betelle. Yn desimber 2023 waard er troch it Heechgerjochtshôf fan [[Kolorado]] diskwalifisearre foar de Republikeinske foarferkiezing yn dy steat fanwegen syn rol yn it oansetten ta de bestoarming fan it Kapitoal fan 6 jannewaris 2021. Yn maart 2024 stelde it Heechgerjochtshôf yn in unamym beslút Trump yn it gelyk om syn namme op it stimbiljet te hâlden, dêr't it by oardiele dat steaten gjin foech hawwe om Seksje 3 fan it 14e Amindemint, dat opstannelingen ferbiedt federale amten te beklaaien, ôf te twingen. 

By de kampanje makke Trump hieltyd mear gewelddiedige en mear autoritêre útspraken. Hy sei dat er de FBI en it ministearje fan Justysje bewapenje soe tsjin politike tsjinstanners, en it leger brûke soe om Demokratyske politisy en minsken dy't syn gadingmakkerskip net stypje, oan te fallen. Hy brûkte gauris fûlere, mear ûnminsklike anty-ymmigranteretoryk as yn syn presidintskip. Syn fûlere retoryk tsjin politike fijannen wurdt troch guon skiedkundigen en gelearden beskreaun as [[Autoritarisme (politikology)|autoritêr]], [[faksistysk]] en oars as in politike gadingmakker ea yn de Amerikaanske skiednis sein hat. Aldens- en sûnensproblemen kamen yn syn kampanje ek op it aljemint, dêr't ferskate medyske saakkundigen wiisden op it tanimmen fan dat er der mar nuver yn om prate en ympulsyf hâlden en dragen.

Trump neamde &quot;manipulearre ferkiezing&quot; en &quot;ferkiezingsynterferinsje&quot; earder en faker as yn de kampanjes fan 2016 en 2020 en liet trochskimerje dat er by in mooglik ferliezen de útslach fan de ferkiezings fan 2024 wegerje soe te akseptearjen. Analisten fan [[The New York Times]] beskreaune soks as in yntinsivearjen fan syn &quot;kop, ik win: munt, do hast falsk spile&quot; retoryske strategy. De krante oppenearre dat de oanspraak op in manipulearre ferkiezing de rêchstring fan syn kampanje wurden wie.

Op 5 maart 2024 waard Trump de winner fan de foarferkiezings op [[Super Tuesday]] by de Republikeinen, nei it winnen yn 14 fan de 15 dielnimmende steaten. Allinnich [[Vermont]] gie nei de lêst oerbleaune tsjinstanner [[Nikki Haley]]. De deis dêrnei besleat se har kampanje út te stellen, dêr't it paad foar Trump folslein by iepen kaam en helje de Republikeinske presidintsnominaasje yn. Op 15 july 2024, by de Republikeienske Konvinsje yn [[Milwaukee]], waard Trump offisjeel de gadingmakker foar presidint. Hy wiisde [[J.D. Vance]], [[senator]] fan [[Ohio]], oan as fise-presidintskandidaat.

Trump wûn de ferkiezing yn novimber 2024 mei 312 kiesmannen tsjin 226 stimmen fan sittend fise-presidint [[Kamala Harris]], dêr't er de twadde presidint yn 'e Amerikaanske skiednis by waard, nei [[Grover Cleveland]], dy't keazen waard foar in net-opinoarfolgjende twadde termyn. Hy wûn ek de populêre stimming mei 49,8% tsjin 48,3% foar Harris. Syn oerwinning yn 2024 wie part fan in wrâldwide tebekslach tsjin sittende partijen, foar in part as gefolch fan de ynflaasjeweach fan 2021-2023. 

==== Moardoanslaggen ====
Op 13 july 2024 waard Trump yn it rjochterear sketten by in moardoanslach by in kampanjetaspraak yn [[Butler (Pennsylvania)|Butler]], Pennsylvania. By de oanfal kamen ek oare oanwêzigen ûnder fjoer, dêr't ien by om kaam wylst er syn famylje besocht te beskermjen. De skutter, [[Thomas Matthew Crook]], waard troch in skerpskutter op it plak deasketten. It foarfal late ta in ûndersyk ûnder leiding fan de FBI, dêr't befeiligingsmaatregels op it evenemint by ûnder de loep nommen waarden.

Op 15 septimber 2024 wie der in mooglike twadde oanslach op Trump yn West [[Palm Beach (Floarida)|Palm Beach]], Floarida. Aginten fan syn feiligenstsjinst jagen op in man, Ryan Wesley Routh, dy't him mei in wapen ferskûle flakby it plak dêr't Trump oan it golfspyljen wie.

=== Presidintskip twadde termyn (2025-2029) ===
==== Beëdiging en earste wiken ====
[[Ofbyld:Donald Trump takes the oath of office (2025) (alternate).jpg|thumb|Beëdiging fan Trump foar syn twadde termyn op 20 jannewaris 2025]]
Trump sette syn twadde termyn útein by syn ynauguraasje op 20 jannewaris 2025. De ynauguraasje wie foar it earst yn 40 jier yn it Kapitoalgebou omreden kâld frieswaar. Hy wie dêrmei de âldste persoan dy't it presidintskip op him naam, de earste presidint mei in feroardieling foar in misdied, en de twadde persoan dy't net twa terminen efterinoar tsjinne. Hy briek it belied fan syn foargonger Joe Biden folslein ôf en kundige radikale koersferoaring oan op it mêd fan klimaatpolityk, enerzjybelied, kânsegelikensbelied en de grinzepolityk. Hy gie yn om it [[Panamakanaal]] werom te krijen en om [[Grienlân]] yn te neimmen. Ek sei er dat der twa [[Geslacht (sekse)|geslacht]]en wiene: man en frou.

By syn oantreden ûndertekene Trump in rige útfierende hjittings (''executive orders''). In soad fan dy hjittings testen syn wetlike autoriteit en laten ta fuortendaliks juridyske aksje. Hy furdige mear útfierende oarders út op syn earste as alle oare presidinten. Hy joech ek kleminsje oan alle relskoppers fan de Bestoarming fan it Kapitoal op 6 jannewaris 2021 dy't feroardiele of oanklage wiene, mei de guon dy't de plysje gewelddiedich oanfoelen ynbegrepen. Mear as 1500 krigen graasje en fan 14 waarden de straffen omset. Fjouwer dagen yn syn twadde termyn bliek neffens in analyse fan it tydskrift ''[[Time (tydskrift)|Time]]'' dat hast twatred fan syn útfierende aksjes foarstellen fan [[Project 2025]] &quot;wjerspegelen of foar in part wjerspegelen&quot;. Yn syn earste wiken negearren of skeinden ferskate fan syn aksjes federale wetten, foarskriften en de Grûnwet neffens Amerikaanske rjochtsgelearden. Yn 'e earste moanne fan syn regear furdige Trump 90 útfierende hjittings, memoranda en rjochtlinen út. Hy brûkte de oerheid om syn politike tsjinstanners oan te fallen en syn aksjes tsjin de boargermaatskippij waarden troch juridyske gelearden en hûnderten politikologen beskreaun as autoritêr en bydragend oan demokratyske tebekgong. Op 1 maaie 2025 wiene syn hjittings en aksjes troch mear as 300 rjochtsaken yn it hiele lân oanfochten, dêr't de measten noch hieltyd troch de rjochtbanken fan geane.

Trump koe syn hjittings sa fluch útfiere dat de Demokraten amper tiid hiene en reagearje dêrop. Dy strategy kaam út 'e koker fan [[Steve Bannon]] wiene sadanich effektyf dat Trump der samar in rige programs om [[ferskaat, gelikens en ynklúzje]] (''diversity, eqaulity and inclusion''), dy't oansetten ta it lykstellen fan minderheden, weromdraaie koe. Ek lei er it transgendersoarch fan jongerein stil, ferskerpe er regels oangeande ymmigraasje en befêstige er fannijs de deastraf as legitym middel. Dêrnjonken loeke er de Feriene Steaten werom út ferskate gearwurkingsferbannen, lykas de [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) en it [[Akkoart fan Parys]].

Trump skoep it ''[[Departement of Government Efficiency]]'' (DOGE), dat er ûnder lieding fan miljardêr [[Elon Musk]] stelde. Musk en DOGE soene har net oan 'e wetlike regels hâlde yn relaasje ta transparânsje en trije rjochtsaken waarden oanspand. Mei in útfierende hjitting besocht Trump it automatysk bemachtige krijen fan it Amerikaansk boargerskip mei de berte te beëinigjen. Dy oarder sprekt de Amerikaanske Grûnwet alhiel tsjin. Fierders lei er alle útbetellings troch de oerheid stil, hoewol't de oerheidsbegrutting troch it Kongres gean moat en de presidint net de macht hat dat alhiel ho te hâlden. Underwilens besocht Musk it oerheidsbetellingsysteem yn hannen te krijen, itjinge him ek al gau slagge en him de macht oer 5 biljoen dollar oerheidsjild joech. Boppedat hie syn lju it personielsysteem mei alle ynformaasje fan meiwurkers dêr yn al hackt. Mooglik wie it doel dêrby Trump syn beslút krêft by te setten. As er de betellings yn hannen hawwe soe, makke it nammers net út wat der besletten wurde soe troch it Kongres. Dy sitewaasje waard troch de Demokarten as in [[steatsgreep]] omskreaun.

Underwilens waard op de eftergrûn it [[kabinet-Trump II]] gearstald. In soad fan syn kandidaten hawwe amper ûnderfining mei de departeminten dy't se liede moatte soene en dêr kaam al rillegau krityk op it ferline fan guon. Sa waard [[Robert F. Kennedy jr.]], dy't Trump yn 't fizier hie foar folkssûnens, beskreaun as in [[Faksinaasjewegering|antyfakser]] en oanhinger [[gearspanningsteory]]en op it mêd fan sûnenssoarch. [[Tulsi Gabbard]], dy't de ynljochtingstsjinsten liede moatte soe, soe mooglik bannen mei Ruslân dêr op nei hâlde. [[Kash Patel]], dy't troch Trump as haad fan de FBI benead waard, hat in it ferline sein dat er de FBI slute wolle soe en fan it haadburo dêrfan in museum fan meitsje woe.

==== Belangeferfrisseling ====
It twadde presidintskip fan Trump waard beskreaun as minder beskerme tsjin belangeferfrisseling as syn earste termyn, en it brekken fan etyske noarmen. Hy hold syn bedriuw [[Truth Social]] dy't op 'e oandielbeurs notearre stiet. Hy stribbe nei nije oerseeske fêstgoedûnderhannelings dêr't entiteiten, dy't mei de steat ferbûn wiene, by belutsen wiene en hy hie ferskate merk- en lisinsjedeals dêr't er nearring fan it Trump-merk ferkocht. Hy profitearre fan eveneminten dy't yn syn hotels en golfbanen holden waarden en pleatste syn fermogen net altyd yn in ''blind trust'', lykas eardere presidinten dien hawwe. Hy loek de etyske rjochtlinen fan it foarrige regear yn en hanthavene de wetten dy't omkeapjen ferbeane sûnder formele etyske rjochtlinen op te stellen foar dyjingen, dy't troch him polityk oansteld waarden, dêr't in protte fan yn syn regear kamen mei in &quot;ûngewoan grutte list fan potinsjele belangeferfrisselings&quot;. Hy liet oanklachten fan korrupsje falle tsjin politisy dy't bannen mei him hiene en hy liet wetten skoftsje dy't bedriuwen dy't aktyf yn de Feriene Steaten ferbiedt om bûtenlânske regearings om te keapjen. Hy lânsearre, promote en profitearre persoanlik fan twa kryptocurrency tokens (''meme coins''), $Trump en $Melania. Hy profitearre ek fuortendaliks fan it kryptocurrencybedriuw World Liberty Financial fan syn famylje, dat him dwaande hold mei in net earder sa meimakke fermingen fan partikuliere ûndernimmings en oerheidsbelied.

==== Ynlânsk belied ====
Trump erve in fearkrêftige ekonomy fan it regear-Biden, mei tanimmende ekonomyske groei, lege wurkleazens en sakjende ynflaasje. Trump skafte ôf en hohold federale subsydzjes en besunige tige by tige op wittenskiplik ûndersyk. Hy beneamde oalje-, gas- en gemyske lobbyisten by de [[Environmental Protection Agency|EPA]] om klimaatregels en kontrôles op fersmoarging werom te draaien. Hy rôp in nasjonale enerzjyneedtastân út, dêr't miljeufoarskriften troch fersteld wurde koene. De regels foar it winnen fan fossile brânje waarden  fersoepele en projekten foar fernijbere enerzjy waarden beheind. Hy sette útein mei it feroarjen fan de &quot;wettigens en algeduerigen tapasberens&quot; fan in EPA-regeling , dy't it grûnwurk foarmet fan de measte federale regeljouwing oer broeikassen.

Trump besunige op it mooglik meitsjen fan de oerheid om korrupsje oan te pakken, ûntbûn de ''[[Public Integrity Section]]'' en joech mear as tolve ynspekteurs-generaal dien yn de hiele oerheid. By útfieringshjitting hold er mei it hanthavenjen fan de ''[[Forreign Corrupt Practices Act]]'' op. Hy joech graasje of liet oanklachte falle tsjin amtners dy't fan korrupsje beskuldige waarden.

Trump skreau maatskiplike problemen ta oan inysjativen op it mêd fan ferskaat, gelikens en ynklúzje (DEI) en wachens (''woke''). Ferskaat lykstellend oan ynkompetinsje draaide er pro-ferskaatbelied yn 'e federale oerheid werom. Syn regear sette agressyf yn tsjin de rjochten fan transgenders en tsjin wat er &quot;geslachtsideology&quot; neamde. Hy besocht de rjochten fan trânsseksuelen werom te kringen.

===== Massa-ûntslaggen by federaal personiel ===== 
Trump befrear it winnen yn de federale oerheid en hjitte dat telewurk troch federaal personiel yn 30 dagen hoholden wurde moast. Hy hjitte in feroaring fan in soad karriêremooglikheden by de amtnerij mei de bedoeling se fannijs te klassifisearjen yn funksjes sûnder ûntslachbeskerming. Hy sette útein mei massa-ûntslaggen fan federale wurknimmers, dy't troch juridyske gelearden beskreaun waarden as net earder sa meimakke of in striid mei de fereale wetjouwing, mei de bedoeling om se te ferfangen mei wurknimmers dy't it mei syn aginda iens wiene. Ein febrewaris hie it regear mear as 30.000 persoanen dien jûn. Om fierdere ûntslaggen makliker te meitsjen, naam it regear in nije juridyske ynterpretaasje oan dy't it tal departeminten en agintskippen, dêr't de primêre funksje nasjonale feiligens fan is, tige by tige útwreide, dêr't ferskate fakbûnen fan federale wurknimmers &quot;fijannich&quot; fan ferklearre waarden. Ein maart waard op dat grûnwurk in hjitting útfurdige dy't tsientallendeparteminten en agintskippen útsleat fan federale programma's foar arbeids- en managementrelaasjes. Dat sette harren oan ta in rjochtsaak oan te spannen om harren kollektivearbeidsoerienkomsten ûnjildich ferklearje te litten, itjinge de fakbûnsbeskerming fan in miljoen federale wurknimmers opheffe kinne soe. 

Trump en Elon Musk syn DOGE ûntmantelen foar it grutste part federale agintskippen, wêrûnder [[Amerikaanske Agintskip foar Ynternasjonale Untwikkeling|USAID]] en it [[Ministearje fan Underwiis (Feriene Steaten)|Ministearje fan Underwiis]], joegen iensidich inkelde tûzenen personielsleden dien en redusearren administrative funksjes ta wetlike minima. Guon fan dy aksjes, lykas it ûntmanteljen fan it [[Consumer Financial Protection Bureau]] waarden troch federale rjochtbanken stilset. In soad fan syn aksjes besochten histoarysk ûnôfhinklike ynstellings yn lytsere foarm ûnder streekrjochte kontrôle fan de útfierende macht te bringen.

===== One Big Beautiful Bill Act =====
Yn july 2025 ûndertekene Trump de ''[[One Big Beaitiful Bill Act]]''. Dy wet makke de belestingferlegings fan de ''[[Tax Cuts and Jobs Act]]'' fan 2017 permanint en heakke ekstra belestingôftrek ta foar in totaal bedrach fan likernôch $4,5 biljoen, dêr't benammen de heechste ynkomstegroepen fan profitearren en de lju yn de leechste ynkomstegroep $1600 it jier koste; ferhege it finansierjen foar nasjonale definsje; deportaasjes, de grinsmuorre en in raketskyld; skafte belestingsfoardielen ôf foar skjinne enerzjyprojekten dy't gebrûk makken fan fernijbere enerzjyboarnen lykas wyn- en sinne-enerzjy en foar keapers fan elektryske reauewen. De wet ferlege it finansierjen foar [[Medicaid]] en [[Supplemental Nutrition Assitance Program|SNAP]] en heakke ekstra wurkfereaskjen ta foar it yn oanmerking kommen en in eigen bydrage fan $35 foar guon Medicaid-tsjinsten. Dy besunigings en ekstra fereaskjen soene nei de tuskentiidske ferkiezings fan 2026 fan krêft wurde. It wetsfoarstel soe neffens rûzings fan it [[Amerikaanske Begruttingskantoar]] it begruttingstekoartyn 2034 mei $3,4 biljoen tanimme, 11,8 miljoen minsken harren Medicaid-fersekering ferlieze en 3 miljoen minsken harren SNAP-útkearings ferlieze.

==== Ymmigraasje ==== 
Yn syn earste dagen as presidint joech Trump de grinswachters de opdracht en deportearje yllegale ymmigranten dy't de grins oerstieken fuortendaliks. Hy ferfette it ''[[remain in Mexico]]''-belied, bestimpele drugskartels as terroristyske groepen en joech opdracht it bouwen fan de grinsmuorre te ferfetsjen.

De deportaasjeoperaasjes rjochten har ynearsten op &quot;doellisten&quot; fan kriminelen dy't foar Trump syn twadde termyn opsteld waarden. Dêrnei ferwidere syn regear asylsikers dy't har net oan de fereasken foldwaan, loek de frijlitting ûnder betingst yn fan ymmigranten dy't de Feriene Steaten humanitêre betingsten ynlitten waarden. Hy besocht it [[berterjochtboargerskip]] ôf te skaffen en ferstelde flechtlingeopfangprogramma's. Yn maart 2025 brûkte er de ''[[Alien Enemies Act]]'' fan 1798 om yllegale ymmigranten sûnder proses op te pakken. De measten sûnder strafblêd, en ien fanwegen in &quot;admistrative flater&quot; waarden nei in [[Centro de Confinamiento del Terrorismo|strafkamp]] yn [[El Salvador]] stjoerd. Hy rjchte bhim op aktivisten, legale ymmigranten, toeristen en studinten mei in fisum dy't krityk uteren op syn belied of har foar [[Palestina]] útsprieken.

Underwilens hie [[Stephen Miller]], [[Senior adviseur foar de Amerikaanske presidint|senior beliedsadviseur]] en riedjouwer foar ynlânske feiligens, it oppakkwotum fan yllegale ymmigranten ferhege fan 1500 ta 3000 ymmigranten deis. ICE-aginten mei maskers op setten útein mei it oppkakken fan wurklju op pleatsen, túnkersbedriuwen, izerwareinkels, wasseretten, ensfth. Dat late ta protesten yn Los Angeles en oare stêden. Trump andere dêrop mei it stjoeren fan de [[Nasjonale Garde fan de Feriene Steaten|Nasjonale Garde]] fan Kalifornje en 700 militêren nei Los Angeles om't er miende dat de protesten út 'e hân rûnen.

==== Bûtenlânsk belied ====
[[Ofbyld:President Trump and Ukrainian President Zelenskyy in Oval Office, Feb. 28, 2025.webm|thumb|Trump mei Zelensky yn de Oval Office]]
It bûtenlânsk belied fan Trump yn syn twadde amtstermyn wurdt op ferskate manearen omskreaun as ymperialistysk, ekspansionistysk, isolasjonistysk en autarkistysk, mei de ideology fan &quot;Amearika earst&quot; as hoekstien. Syn relaasjes mei bûnsgenoaten wiene tranaksjonee; en fariearren fan ûnferskilligens ta fijannigens. Sa drige er ta anneksaasje fan [[Grienlân]] en it [[Panamakanaal]] en neamde er Kanada de 51e steat en neamde er de Kanadeeske minister-presidint [[Justin Trudeau]] &quot;gûverneur Trudeau&quot;. Hy joech de Amerikaanske oerheid opdracht om it finansierjen en gearwurkjen mei de [[Wrâldhannelsorganisaasje]] ho te setten en kundige it foarnimmen fan de Feriene Steaten en stap formeel út de organisaasje.

Yn febrewaris 2025 hiene Trump en fise-presidint [[JD Vance]] in moeting mei de Oekraynske presidint [[Volodymyr Zelensky]] yn de ''[[Oval Office]]''. De moeting, dy't streekrjocht op telefyzje te sjen wie, wie tige kontroverjeel, dêr't Trump en Vance Zelensky tige by ferachten. De media beskreaune dat foarfal as in net earder sjoene iepenbiere konfrontaasje tusken in Amerikaanske presidint en in bûtenlânsk steatshaad.

Yn maaie 2025 waard de Súdafrikaanske presidint [[Cyril Ramaphosa]] by in moeting mei Trump yn it Oval Office konfrontearre oer de nije [[lânherfoarmingswet yn Súd-Afrika]] en de [[pleatsmoarden]]. Neffens Trump soe der yn Súd-Afrika in genoside fan blanke [[Afrikaners]] wêze, itjinge Ramaphosa en syn delegaasje útdruklik tsjinsprutsen.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce9vvljen0xo |titel=''Trump ambushes S African leader with claim of Afrikaners being 'persecuted''' |útjouwer=BBC |datum=22 maaie 2025 |opropdatum=16 augustus 2025}}&lt;/ref&gt;

Trump en syn ynkommende regear oparbeiden mei it regear-Biden by it ta stân bringen fan in [[wapenstilstân]] yn de [[Gazastripe]], dat in dei foar syn ynauguraasje fan krêft waard. Yn maart ferbriek [[Israel]] de wapenstilstân. Yn febrewaris 2025 stelde Trump foar dat de Feriene Steaten de Gazastripe oernimme soe.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://apnews.com/article/israel-hamas-war-gaza-trump-netanyahu-db2c407baf803291a4acf6edfd708c48 |titel=''Trump’s suggestion that US ‘take over’ the Gaza Strip is rejected by allies and adversaries alike'' |útjouwer=AP |datum=5 febrewaris 2025 |opropdatum=16 augustus 2025}}&lt;/ref&gt; 

It ekonomyske belied fan Trump wurdt omskreaun as proteksjonistysk, dêr't Trump ynfierheffings oan de measte lannen by oplei, wêrûnder hege ynfoertariven oan wichtige hannelspartners lykas [[Sina]], [[Meksiko]] en [[Kanada]]. Hy sette útein mei in wrâldwide hannelskriich en lei tariven op dy't it heechste nivo hellen sûnt de ''[[Smoot-Hawley Tariff Act]]'' fan 1930 oan it begjin fan de [[Grutte Depresje]]. Ekonomen oppeearren dat it regear de relaasje tusken hannelstekoarten en tariven ferkeard begrypte en útgie fan ferkearde ferûnderstellings.

==== Rjochterlike macht ====
Federale rjochters oardielen dat in soad fan de maatregels fan it regear-Trump ûnwettich wiene. Nei juridyske tsjinslaggen fierde Trump syn krityk op de rjochterlike macht op en rôp er ta it ôfsetten fan federale rjochters dy't tsjin him oardiele hiene. Hy drige, ûndertekene útfierende maatregels en joech opdracht ta ûndersyk nei syn politike tsjinstanners, kritisy en organisaasjes dy't liearre wiene oan 'e Demokratyske Partij. Healwei july bliek út in analyze fan [[The Washington Post]] dat er yn likernôch in tred fan alle saken tsjin him de rjochters en rjochtbanken wjerstie, itjinge troch juridyske saakkundigen omskreaun waard as net earder sjoen foar in regear. Syn fersetten tsjin rjochterlike befellen en syn bewearde rjocht en it net om sizzen jaan oan de rjochtbanken, laten ta eangstme by juridyske saakkundigen ta in konstitusjonele krisis. Ut meardere analyzen fan akademisy en [[The New York Times]] bliek dat troch republikeinen, en demokraten allyk, beneamde rjochters ferskate konstitusjonele en wetlike tekoartkommen yn it belied fan it regear-Trump fêststeld. Hy rjochte him ek op in net earder sjoene wize op abbekatekantoaren en abbekaten dy't earder stânpunten ynnamen dy't him ûngeunstich wiene.

==== Epstein-saak ====
[[Ofbyld:Trump Is On the Epstein List (54673829027).jpg|thumb|In demonstrant hâld in boerd fêst mei it opskrift: &quot;Trump stiet op 'e Epstein-list]]
Yn de 1990-er jierren wie Trump befreone mei [[Jeffrey Epstein]], in multy-miljonêr en bankier, dy't letter ferfolge wurde soe foar it misbrûken fan minderjierrigen en it opsetten fan in minskehannel dêr't minderjierrige famkes by belutsen wiene. Epstein ferstoar yn 2019 yn syn sel. Hoewol't de deadsoarsaak oantsjut waard as [[selsmoard]], ûntstiene der yn 'e [[Make America Great Again|MAGA]]-wrâld al rillegau [[gearspanningsteory]]en. Fanwegen syn dea sette it proses him net fuort. Syn partner en hânlanger [[Ghislaine Maxwell]] waard lykwols nei Epstein syn dea al feroardiele. 

De kearn fan de teoryen, dy't benammen by oanhingers fan Trump rûn gie, hold ferbân mei wat hja de [[djippe steat]] neamden en mei [[QAnon]] en [[Pizzagate]]. De djippe steat ferwiist nei de eliten dy't op 'e eftergrûn it lân bestjoere soene. Epstein soe dy minsken op Little Saint James útnoege hawwe dêr't se har fergripen oan minderjierrige famkes. Epstein soe fêstlein hawwe wat der op it eilân barde, mooglik mei as doel dy ynformaasje foar [[sjantaazje]]. De MAGA-oanhing, dy't altyd al in sterke ôfkear fan eliten en de Deemokraten hie, seach as dyjingen dy'e mei oan 'e misbrûk diene, woe de ûnderste stien boppe krije, in winsk dêr't Trump moai op ynspile yn syn twaade omgong fan ferkiezingstasizzings.

Nei it oantreden fan Trump foar syn twadde amtstermyn frege syn minister fan Justysje, [[Pam Bondi]], de [[FBI]] alle stikken oan it troch har late ministearje oer te dragen. Dat barde en yn ein febrewaris 2025 joech Bondi oan dat se in list fan alle &quot;klanten fan Epstein&quot; op har buro hie. [[The Wall Street Journal]] joech ferslach dat Bondi yn maaie dat jiers Trump op 'e hichte stelde dat syn namme yn de stikken neamd waard. It Wite Hûs ûntkende dat lykwols. Op 7 july waard buorkundich makke dat it Ministearje fan Justysje gjin reden seach om fierder te gean mei it ûndersyk fan de saak en gjin fierdere ynformaasje iepenbier meitsje woe. Dat late ta in skandaal dy't wiken lang duorre dat Trump net fan him ôf skodzje koe.

== Polityk en retoryk ==
Sûnt syn kampanje fan 2016 hawwe de polityk en retoryk fan Trump dêr ta laat ta it ûntstean fan in politike beweging dy't bekend stiet as it [[Trumpisme]]. Syn politike stânpunten binne [[populistysk]], mear spesifyk omskreaun as rjochts-populistysk. Hy wurdt beskreaun as dy't it rjochts-ekstremisme oankrûpt en hy hat dêr oan meiholpen om ekstreemrjochtse ideeën en organisaasjes yn de mainstream te bringen. In soad fan syn aksjes en retoryk wurde omskreaun as autoritêr en bydragend oan it efterútbuorkjen fan 'e demokrasy. Trump trúnde oan op it útwreidzjen fan 'e presidinsjele macht ûnder in maksimalistyske ynterpretaasje fan de unitêre útfierende teory. Syn polityk grûnwurk wurdt ferlike mei in [[persoanlikheidskultus]].

De retoryk en it optreden fan Trump laten ta it kreëarjen fan lilkens en mistrouwen en it fersterkjen troch it brûken fan in &quot;wy&quot; tsjin &quot;harren&quot;-narratyf. Hy hellet regelmjittich en eksplisyt rasiale, religieuze en etnyske minderheden del, en wittenskippers stelle hieltyd mar wer rasiale fijannigens foar swarten, ymmigranten en moslims oer fêst. Syn retoryk wurdt omskreaun as bangmakkerij en demagogy, dy't by syn presidintskampanje fan 2024 noch yntinsiver waard. De [[alt-right]]-beweging sleaten har efter syn gadingmakkerij en stipen dy, mei omreden har ferset tsjin multykulturisme en ymmigraasje. Hy hat in sterkee oanlûkingskrêft op evangelysk-kristlike kiezers en [[Kristlik-nasjonalisme|kristlik-nasjonalisten]]. Trump brûkt ek gauris antykommunistyske retoryk en neamt syn tsjinstanners gauris &quot;[[Kommunisme|kommunisten]]&quot; en &quot;[[Marksisme|marksisten]]&quot;.

=== Opfettings oangeande rassen en geslachten ===
In soad fan Trump syn útspraken en dieden wurde as rasistysk beskôge. Ut ferskate stúdzjes en enkêten bliek dat rasistyske opefettings syn politike opkomst oansette en wichtiger wiene as ekonomske faktoaren by it fêststellen fan de trou fan de Trump-stimmers. Rasistsyke en islamofobe hâldings binne sterke útgongspunten foar stipe oan Trump. Hy waard beskuldige fan rasisme om't er folhold dat in groep fan fiif swarte en latino-tiners skuldich wiene oan de ferkrêfting fan in blanke frou yn [[Central Park]] yn 1989, sels nei't se yn 2002 frijsprutsen waarden. 

Yn 2011 waard Trump de wichtichste foarstanner fan de rasistyske ''birther''-gearspanningsteory dat [[Barack Obama]], de earste swarte presidint fan de Feriene Steaten, net yn de Feriene Steaten berne wêze soe. Hy easke dat Obama syn berteakte te publisearjen, dy't er as frauduleus beskôge. Yn septimber 2016 erkende er dat Obama yn 'e Feriene Steaten berne wie, mar hy soe nei't it skynt yn 2017 yn privee-kringen noch hieltyd uterje dat er birther-opfettings hie. By de presidintskampanje fan 2024 fierde er falske oanfallen op de rasiale identiteit fan syn tsjinstanner [[Kamala Harris]], dy't omskreaun waarden as in echo fan de birther-gearspanningsteory. Yn syn kampanje fan 2024 makke er wiidweidich gebrûk fan ûntminsklike taal en rasiale stereotypen. Yn 2025 promote er falske bewearings oer [[genoside]] fan blanken yn Súd-Afrika en sette er it ''[[White South African refugee program]]'' op.

Trump hat gauris froulju delhelle wannear't er him útsprekt yn de media en op sosjale media. Hy makke er ûnseedlike opmerkings, delhelle er it uterlik fan froulju en spriek oer harren mei denigrearjende skeldwurden. Op syn minst 25 froulju hawwe him yn it iepenbier beskuldige fan seksueel ferkeard hâlden en dragen, wêrûnder ferkrêfting, tútsjen sûnder tastimming, oanreitsjen, ûnder de rokken sjen fan froulju en it binnenrinnen yn klaaikeamers fan neakene meidoggers fan tinerwedstriden. Hy hat de beskuldigings ûntkend. Yn oktober 2016 kaam der in lûdsopname út 2005 nei bûten dêr't er swetste oer it tútsjen en oanreitsjen fan froulju sûnder tastimming, en sei: Asto in stjer bist, litte se dy dat dwaan..... Pak se har by de poes&quot; Hy omskreau dy opmerkings as &quot;klaaikeamerpraat&quot;. It wiidweidige omtinken fan de media dêr oer, late ta syn earste iepenbiere ferûntskuldiging, dy't by syn presidintskampanje fan 2016 op fideo opnommen waard.

=== Oanset ta haat en geweld ===
Trump wurdt sjoen as in kaaifiguer yn it tanimmen fan polityk geweld yn 'e Feriene Steaten, allyk foar as tsjin him. Hy wurdt beskreaun as ien dy't ekstremisme, gearspanningsteoryen, lykas QAnon en ekstreemrjochtse milysjebewegings yn grutere mjitte oankrûpt mear as alle moderne Amerikaanske presidinten ea en him dwaande hâldt mei [[stochastysk terrorisme]].

Undersyk wiist út dat de retoryk fan Trump yn ferbân brocht wurdt mei it tanimmen fan it tal haatmisdriuwen en dat er it effekt hat ta oanset op it uterjen fan foaroardielen troch syn normalisearjen fan eksplisite rasistyske retoryk. By syn kampanje fan 2016 sette er oan ta fisike oanfallen op demonstranten en ferslachjouwers en hy priizge dy oanfallen. Ferskate fertochten dy't ûndersocht of ferfolge waarden foar gewelddiedige hannelings en haatmisdriuwen, hellen syn retoryk oan en jou oan dat se net skuldich wiene of dat se kleminsje krije moasten. In lanlik ûndersyk troch [[American Broadcasting Company|ABC News]] yn maaie 2020 brocht op syn minst 54 strafsaken oan it ljocht, fan augustus 2015 oant april 2020, dêr't er yn oanhelle waard yn direkt ferbân mei geweld of driigjen mei geweld, benammen troch blanke manlju en benammen tsjin minderheden. It wegerjen fan Trump en feroardielje de blanke rjochtsekstremistyske groep [[Proud Boys]] by in presidinsjeel debat yn 2020 en syn opmerking &quot;Proud Boys, hâld jim werom en wachtsje ôf&quot; soe laat hawwe ta in nij tanimmen fan it tal oanmeldings foar de pro-Trump-groep. Undersikers op it mêd fan terrorismebestriding beskreaune syn normalisearjen en revisionistyske retoryk oangeande de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal (2021)|bestoarming fan it Kapitoal]] op 6 jannewaris 2021 en it jaan fan kleminsje oan alle relskoppers op dy dei as in oanmoediging foar takomstich polityk geweld.

=== Gearspanningsteoryen ===
Al foar syn earste presidintskip nemade Trump ferskate gearspanningsteoryen, wêrûnder Obama syn ''birtherism'', dat it opwaarmjen fan de ierde net wier wêze soe en de sanemade Oekraynske ynminging yn de Amerikaanske ferkiezings. Nei de presidintsferkiezings fan 2020 propagearre er foar syn ferlies dy't skaaimerke waard as &quot;de grutte leagen&quot;.

=== Falske en misliedende útspraken ===
[[Ofbyld:2017- Donald Trump veracity - composite graph.png|thumb|Feitehifkers fan The Washington Post, de Toronto Star en CNN hawwe gegevens sammele oer &quot;falske en misliedende bewearings&quot; (oranje eftergrûn) en &quot;falske bewearings&quot; (pearse foargrûn).]]
Trump makket gauris falske útspraken yn iepenbiere taspraken, dy't net earder sa yn 'e Amerikaanske polityk foarkaam. Syn net wiere uterings binne in ûnderskiedend part fan syn politike identiteit en wurde as it &quot;spuitsjen fan leagens&quot; (''firehosing'') omskreaun. Syn falske en misliedende útspraken waarden dokumintearre troch [[Feitehifkjen|feitehifkers]] (''factcheckers''), lykas The Washington Post dy't 30.573 falske of misliedende bewearings fan him yn syn earste amtstermyn teld hawwe, dêr't it tal yn de rin fan de tiid fan tanommen is.

Guon fan Trump syn leagens wiene net wichtich, wylst oare fiergeande gefolgen hiene, lykas syn net bewiisde promoasje fan antymalariamiddels as behanneling fan [[COVID-19]], dat ta in tekoart oan middels yn de Feriene Steaten en panykoankeapen yn Afrika en Súd-Aazje laten. Oare misynformaasje, lykas it ûnrjochtlik taskriuwen fan it tanimmen fan kriminaliteit yn Jeropa oa de &quot;fersprieding fan radikaal islamitysk terrorisme&quot;, tsjinne syn ynlânske politike doelen. Syn oanfallen op it stimmen oer de post en oare ferkiezingspraktiken ferswakken it betrouwen fan it publyk yn de yntegriteit fan de presidintsferkiezings fan 2020, wylst syn misynformaasje oer de pandemy it lân fertrage en ferswakke. 

Hy biedt ornaris gjin ekskús oan foar syn net wiere útspraken. Oant 2018 neamden de media amper syn net wiere bewearings leagens, ek net wannear't er dúdlik falske útspraken op 'e nij útspriek.

=== Gebrûk fan sosjale media === 
De oanwêzigens fan Trump op [[sosjale media]] loek wrâldwiid in soad omtinken nei't him er yn 2009 by [[Twitter]] oanmeld hie. Hy sette gauris berjochten op by syn kampanje yn 2015 en as presidint, oant Twitter him nei de Bestoarming fan it Kapitoal ferballe. Hy brûkte Twitter faak om fuortendaliks mei it publyk te kommunisearjen en de parse bûten spul te setten. Yn 2017 sei syn parsesekretaris dat syn Twitterberjochten offisjele ferklearrings fan de presidint wiene.

Nei jierrenlang krityk om't Twitter Trump tastie misynformaasje en net wiere berjochten te pleatsen, sette Twitter yn maaie 2020 útein guon fan syn berjochten mei feitehifkers te foarsjen. Hy andere dêr op dat mediaplatfoarms konservativen &quot;stilhâlde wolle&quot; en dat er se &quot;strangregulearje of slute soe&quot;. Nei de oanslach fan 6 jannewaris 2021 waard er fan [[Facebook]], [[Instagram]], Twitter en oare platfoarms ferballe. It ferlies fan syn oanwêzigens op sosjale media fermindere syn fermogen om it berin fan dingen te beynfloedzjen en de hoemannichte misynformaasje op Twitter naam tagelyk ek ôf. Yn febrewaris 2022 sette er útein mei it sosjale mediaplatfoarm ''[[Truth Social]]'', dêr't er in fraksje fan syn Twitter-folgelingen oanlûke koe. [[Elon Musk]] hat, nei't er Twitter oernaam, syn Twitter-account yn novimber 2022 fannijs aktivearre. It twajierrige ferbod op Meta Platforms, wêrûnder Facebook en Instagram, rûn yn jannewaris 2023 ôf.

=== Syn relaasje mei de parse ===
[[Ofbyld:President Trump's First 100 Days- 45 (33573172373).jpg|thumb|Trump sprekt de parse ta]]
Trump hat algeduerigen yn syn karriêre it omtinken fan de media socht en hie in haat-leafdeferhâlding mei de parse. By syn kampanje fan 2016 profitearre er fan in rekord hoemannichte fergees media-omtinken, rÿsd op $2 miljard. As gadingmakker en as presidint bekuldige er de parse gauris fan [[nepnijs]] en &quot;de fijân fan it folk&quot;.

By syn earste amtstermyn waard it tal formele parsekonferinsjes werombrocht fan likernôch 100 yn 2017 ta likernôch de helte yn 2018 en ta twa yn 2019. Ek waarden parsekaarten fan twa ferslachjouwers fan it Wite Hûs ynlutsen, dy't letter troch de rjochtbank wer weromjûn waarden. De presidinsjele kampanje fan Trump fan 2020 klage The New York Times, The Washington Post en [[CNN USA|CNN]] oan omreden [[laster]] yn opynjestikken oer syn stânpunt oer [[Russyske ynminging yn de Amerikaanske ferkiezings fan 2016|Russyske ynminging yn de ferkiezings]]. Alle rjochtsaken waarden ôfwiisd. Tsjin 2024 spriek Trump hieltyd mar wer syn stipe út oan it ferbieden fan politike dissidinsje en krityk en sei dat ferslachjouwers ferfolge wurde moasten foar it net iepenbier meitsjen fan fertroulike boarnen en dat mediabedriuwen mooglik harren fergunning fan útstjoeren ferlieze moatte foar ûngeunstige berjochtjouwing oer him.

Nei't er yn 2024 werkeazen waard as presidint spande Trump rjjochtsaken oan en stelde er swarte listen op tsjin beskate mediakanalen, en naam er it proses fan de korrespondinten fan it Wite Hûs oer om te besluten hokker mediakanalen tagong ta him krije koene. Yn plak fan om te foldwaan oan in rjochtlik befel en werstel de tagong fan de [[Associated Press|AP]], fierde it Wite Hûs in belied fan beheinde tagong foar alle parseburo's. De ''[[Federal Communications Commission]]'' (FCC) sette mei ûndersyk útein nei mediakanalen dy't beskuldige wurde fan partigens tsjin him.

== Persoanlik libben == 
[[Ofbyld:Donald Trump and wife Melania.jpg|thumb|250px|Donald Trump mei syn frou [[Melania Trump]].]]
De yn [[Queens]] berne Donald Trump hie twa bruorren, Fred jr. en Robert S. Trump (beide ferstoarn) en twa susters, [[Maryanne Trump-Barry|Maryanne]] en Elizabeth. Syn âldere suster Maryanne wie rjochter by it [[Hôf fan Berop foar it Tredde Sirkwy]].

Yn 1977 boaske Trump de Tsjechyske [[Ivana Trump|Ivana Zelníčková]] (1949–2022). Hja krigen tegearre trije bern, [[Donald Trump jr.]] (1977), [[Ivanka Trump]] (1981) en [[Eric Trump]] (1984). Hja skaten yn 1992.

Yn 1993 boaske er Marla Maples en dy krigen tegearre ien dochter, Tiffany Trump (1993). It pear skate op 8 juny 1999.

Sûnt 22 jannewaris 2005 is Trump troud mei de Sloveenske Melania Knauss. Mei har hat er ien soan, Barron William Trump (2006).

Trump wie [[Presbyterianisme|presbyteriaan]]. Op 23 oktober 2020 makke Trump buorkundich net langer part fan in denominaasje te wêzen en him as denominaasjeleas kristen te beskôgjen.

Trump spilet neffens ferskate boarnen in soad falsk by golf.

== Keppeling om utens ==
*[https://www.donaldjtrump.com/ Webside donaldjtrump.com]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
---------
Foar oare boarnen, sjoch [[:en:Donald Trump]] en [[:nl:Donald Trump]]
}}
{{CommonsBalke|Donald Trump}}

{{DEFAULTSORT:Trump, Donald}}
[[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]]
[[Kategory:Amerikaansk bestjoerder]]
[[Kategory:Amerikaansk radioprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk útjouwer]]
[[Kategory:Amerikaansk publisist]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjepresintator]]
[[Kategory:Amerikaansk radiopresintator]]
[[Kategory:Amerikaansk kommentator]]
[[Kategory:Kwismaster]]
[[Kategory:Dielnimmer oan in Amerikaansk realitytelefyzjeprogramma]]
[[Kategory:Manager yn it showwrakseljen]]
[[Kategory:Amerikaansk societystjer]]
[[Kategory:Amerikaansk federaal politikus]]
[[Kategory:Amerikaansk presidintskandidaat yn de foarferkiezings fan de Republikeinske Partij]]
[[Kategory:Amerikaansk presidintskandidaat (nominearre troch de Republikeinske Partij)]]
[[Kategory:Presidint fan de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Skotsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1946]]</text>
      <sha1>21gmee4jhcisfqvyu35vn3kropjskt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Walter Gropius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52176</id>
    <revision>
      <id>1230126</id>
      <parentid>1192729</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T16:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Libben en wurk */ red.</comment>
      <origin>1230126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3429" sha1="1nem8gxiswnbt8tnxx8jqd7x2sb4rj3" xml:space="preserve">[[Ofbyld:WalterGropius-1919.jpg|thumb|200px|Walter Gropius yn 1920]]
[[Ofbyld:Alfeld Fagus-Werke 1-2005.jpg|thumb|200px|Alfeld: Fagusfabryk]]
[[Ofbyld:Bauhaus-Dessau Festsaal Bühnenbeleuchtung.jpg|thumb|200px|Dessau: Bauhaus]]
'''Walter Adolf George Gropius''' ([[Berlyn]], [[18 maaie]] [[1883]] – [[Boston]], [[5 july]] [[1969]]) wie in [[Dútslân|Dútsk]] (letter [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]) [[arsjitekt]].

== Libben en wurk ==
Walter Gropius begûn syn arsjitektueroplieding yn 1903 yn München en sette dy fuort yn Berlyn. Yn 1907 kaam er yn tsjinst by it arsjitekteburo fan [[Peter Behrens]]. Trije jier letter fêstige hy him as selsstannich arsjitekt en yndustrieel ûntwerper. Syn earste grutte opdracht wie it [[Fagusfabryk]] yn [[Alfeld (Leine)|Alfeld]] (1911), in tige foarútstribjend bouwurk en it earste [[fabryk]] dêr't hast alle wannen fan [[glês]] makke wienen.

Gropius wie tusken 1915 - 1920 troud mei [[Alma Schindler]], de widdo fan komponist [[Gustav Mahler]], mei wa't hy al foar de dea fan Mahlers in relaasje hie. Harren dochter [[Manon Gropius|Manon]] ( berne [[1916]]) stoar yn [[1935]] oan [[polio]]. 

Begjin maart 1919 folge hy arsjitekt [[Bruno Taut]] op as foarsitter fan de yn Berlyn fêstige [[Arbeitsrat für Kunst]], in breed-oriïntearre feriening ta befoardering fan de (ynternasjonale) gearwurking tusken keunstners en mei as doel keunstners bewust te meitsjen fan harren maatskiplike rol yn de weropbou fan it Europa fan nei de Earste Wrâldoarloch middels publikaasjes, kongressen en tentoanstellings. Dy Ried gie yn 1921 earleas te'n ûnder en har idealen waarden pas folle letter, yn 1928, súksesfol oppakt troch de [[Congrès Internationaux d'Architecture Moderne|CIAM]].&lt;ref&gt;Manfred Bock, Vincent van Rossem, Kees Somer. ''Cornelis van Eesteren, architect, urbanist'' [diel 1]. Rotterdam: NAi Publishers, Den Haach: EFL Stichting, 2001 (ISBN 90-72469-62-3): side 57-58.&lt;/ref&gt;

Yn [[1919]] rjochte Gropius it [[Bauhaus]] op. Dizze foaroansteande akademy foar [[arsjitektuer]] en [[tapaste keunst]] kaam fuort út de ''Großherzoglich-Sächsiche Hochschule für Bildende Kunst'' en de ''Grossherzoglich-Sächsische Kunstgewerbeschule'', beide yn [[Weimar]]. Sûnt [[1925]] siet it Bauhaus yn [[Dessau]]. Oant [[1928]] bleau it Bauhaus under syn lieding. Yn dy snuorje waard Gropius mei [[Le Corbusier]], [[Ludwig Mies van der Rohe]] en [[J.J.P. Oud]] rekkene ta de Grutte Fjouwer fan de boukeunst. 

De machtsoername fan de [[nazi]]'s late yn [[1934]] ta it fuortgean fan Gropius nei it [[Feriene Keninkryk]]. Dêrnei ferhuze er yn [[1937]] nei de [[Feriene Steaten]], dêr't er heechlearaar waard oan de [[Harvard-universiteit]]. Hy wurke nau gear mei de fan oarsprong [[Hongarije|Hongaarske]] [[arsjitekt]] [[Marcel Breuer]] dy't er noch koe út de [[Bauhaus]]-perioade en dy't ek flechte wie foar de nazy's.

Mei in oantal jongere arsjitekten foarme Gropius yn [[1945]] TAC (''[[The Architect Collaborative]]'').

{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
--------
{{Commonscat|Walter Gropius}}
}}

{{DEFAULTSORT:Gropius, Walter}}
[[Kategory:Dútsk arsjitekt]]
[[Kategory:Dútsk heechlearaar]]
[[Kategory:Dútsk soldaat]]
[[Kategory:Dútsk militêr yn de Earste Wrâldkriich]]
[[Kategory:Amerikaansk arsjitekt]]
[[Kategory:Amerikaansk heechlearaar]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1883]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1969]]</text>
      <sha1>1nem8gxiswnbt8tnxx8jqd7x2sb4rj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olympyske Simmerspullen 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172232</id>
    <revision>
      <id>1230118</id>
      <parentid>1207089</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg ferfongen troch [[c:File:2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg|2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File rename</comment>
      <origin>1230118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22933" sha1="9bnxmfrv44k4qx3c18aq5x9gdza3nd8" xml:space="preserve">{{Sportevenemint
| namme             = XXXIII Olympiade
| ôfbylding         = 2024 Summer Olympics text logo.svg
| ôfbyldingsbreedte = 180px
| ûnderskrift       = 
| plak              = [[Parys]] ([[Frankryk]])
| jier              = [[2024]]
| data              = 
| sport             = 
| organisator       = [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee|IOC]]
| ferienigings      = 
| lannen            = 
| atleten           = 
| eveneminten       = 329 yn 32 [[sport]]en
| iepening          = [[26 july]] [[2024]]
| sluting           = [[11 augustus]] [[2024]]
| earste            = 
| lêste             = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Olympyske Simmerspullen 2020|Tokyo 2020]]
| folgjende         = [[Olympyske Simmerspullen 2028|Los Angeles 2028]]
}}
De '''[[Olympyske Simmerspullen]] fan de XXXIII Olympiade''' wurde fan [[26 july]] oant en mei [[11 augustus]] [[2024]] holden yn [[Parys]], de haadstêd fan [[Frankryk]]. Nei [[Atene]] en [[Londen]] is Parys de tredde stêd dy't foar de tredde kear de Spullen organisearre. Earder wienen de Spullen fan [[Olympyske Simmerspullen 1900|1900]] en [[Olympyske Simmerspullen 1924|1924]] ek dêr holden. Nei de Olympyske Simmerspullen wurde yn Parys ek de Paralympyske Simmerspullen organisearrre.

== Fryske dielnimmers ==
Oan de Simmerspullen yn Parys diene sân Friezen mei, twa [[Roeien op de Olympyske Simmerspullen 2024|roeiers]], twa [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2024|hurdsilers]], ien [[Judo op de Olympyske Simmerspullen 2024|judoka]], ien [[Follybal op de Olympyske Simmerspullen 2024|follybalster]] en in [[Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2024|swimster]]. Der waarden troch de Fryske dielnimmers trije [[Olympyske_Simmerspullen_2024#Fryske_medaljes|medaljes]] wûn, twa gouden en ien sulveren medalje. Hurdsylster [[Marit Bouwmeester]] skreau histoarje troch in gouden medalje te winnen by it hurdsilen, nei't se yn [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2016|Rio de Janeiro]] ek al goud wûn hie. By de Spullen fan [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2012|Londen]] yn 2012 wûn Bouwmeester it sulver. Yn [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2020|Tokio]] pakte se yn 2021 it brûns.

== Sporten ==
Op dizze Spelen steane 32 olympyske sporten op it programma, ien minder as yn 2020. Fan de tydlike sporten binne de klimsport, skateboarden en surfen behâlden. It Breakdancing sil debutearje yn Parys. It sportklimmen, skateboarden en surfen wurde krekt as by de foargeande Spullen taheakke oan it olympysk programma. De sporten honkbal/softbal en karate ferdwine fan it olympysk programma.
{{clear}}
{{Kolommen4
|Kolom1=
*[[Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 2024|Atletyk]]
*[[Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Baanhurdfytsen]]
*[[Badminton op de Olympyske Simmerspullen 2024|Badminton]]
*[[Basketbal op de Olympyske Simmerspullen 2024|Basketbal]]
*[[Berchfytsen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Berchfytsen]]
*[[Bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen 2024|Bôgesjitten]]
*[[Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Boksen]]
*[[Breakdancing op de Olympyske Simmerspullen 2024|Breakdancing]]
*[[Dykhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Dykhurdfytsen]]
*[[Fytskrossen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Fytskrossen]]
|Kolom2=
*[[Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 2024|Fuotbal]]
*[[Follybal op de Olympyske Simmerspullen 2024|Follybal]]
*[[Gewichtheffen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Gewichtheffen]]
*[[Golf op de Olympyske Simmerspullen 2024|Golf]]
*[[Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 2024|Gymnastyk]]
*[[Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 2024|Hânbal]]
*[[Hockey op de Olympyske Simmerspullen 2024|Hockey]]
*[[Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 2024|Hynstesport]]
*[[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Hurdsilen]]
*[[Judo op de Olympyske Simmerspullen 2024|Judo]]
|Kolom3=
*[[Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 2024|Kanofarren]]
*[[Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 2024|Keunstdûken]]
*[[Moderne fiifkamp op de Olympyske Simmerspullen 2024|Moderne fiifkamp]]
*[[Roeien op de Olympyske Simmerspullen 2024|Roeien]]
*[[Rugby op de Olympyske Simmerspullen 2024|Rugby]]
*[[Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 2024|Sjitsport]]
*[[Skateboarden op de Olympyske Simmerspullen 2024|Skateboarden]]
*[[Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Skermjen]]
*[[Sportklimmen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Sportklimmen]]
*[[Strânfollybal op de Olympyske Simmerspullen 2024|Strânfollybal]]
|Kolom4=
*[[Surfen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Surfen]]
*[[Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Swimmen]]
*[[Syngroanswimmen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Syngroanswimmen]]
*[[Taekwondo op de Olympyske Simmerspullen 2024|Taekwondo]]
*[[Tafeltennis op de Olympyske Simmerspullen 2024|Tafeltennis]]
*[[Tennis op de Olympyske Simmerspullen 2024|Tennis]]
*[[Triatlon op de Olympyske Simmerspullen 2024|Triatlon]]
*[[Wetterpolo op de Olympyske Simmerspullen 2024|Wetterpolo]]
*[[Wrakseljen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Wrakseljen]]
}}

== Lokaasjes ==
* ''De sifers op de kaartsjes komme oerien mei de sifers yn de tabellen.''
=== Parys ===
{{Posysjekaart+ |Parys |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.841389 |lon=2.253056 |label=1|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.847222 |lon=2.246389 |label=2|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.8319 |lon=2.2891 |label=3|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.838611 |lon=2.378611 |label=4|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.866111 |lon=2.3125 |label=5|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.865633 |lon=2.321236 |label=6|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.859722 |lon=2.292222 |label=7|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.863611 |lon=2.313611 |label=8|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.85757948580765 |lon=2.2957580273588296 |label=9|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.853504571816714 |lon=2.3028343784806893 |label=10|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.855792 |lon=2.312628 |label=11|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.856389 |lon=2.352222 |label=12|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.898055 |lon=2.344143 |label=13|position=right|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 1
| [[Parc des Princes]]
| [[Ofbyld:PSG-Nantes Parc des Princes 05.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Football_pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Finales)''&lt;/small&gt;
|-
! 2
|[[Stade Roland-Garros]]
|[[Ofbyld:Paris Court Philippe-Chatrier.jpg|100px]]
||[[Ofbyld:Tennis_pictogram.svg|20px]] Tennis&lt;br&gt;[[Ofbyld:Boxing_pictogram.svg|20px]] Boksen
|-
! 3
|[[Paris Expo Porte de Versailles]]
|[[Ofbyld:P1050990 Paris XV pte de Versailles entrée du parc des expositions rwk.JPG|100px]]
|[[Ofbyld:Volleyball_(indoor)_pictogram.svg|20px]] Follybal&lt;br&gt;[[Ofbyld:Table_tennis_pictogram.svg|20px]] Tafeltennis&lt;br&gt;[[Ofbyld:Handball_pictogram.svg|20px]] Hânbal&lt;br&gt;[[Ofbyld:Weightlifting_pictogram.svg|20px]] Gewichtheffen
|-
! 4
|[[Bercy Arena]]
|[[Ofbyld:Palais Omnisports de Paris-Bercy 2007.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Gymnastics_(artistic)_pictogram.svg|20px]] Turnjen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Gymnastics (trampoline) pictogram.svg|20px]]Trampolinespringen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Basketball_pictogram.svg|20px]] Basketbal &lt;small&gt;''(Finales)''&lt;/small&gt;
|-
! 5
|[[Grand Palais]]
|[[Ofbyld:PanoramiqueGrandPalais.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Fencing pictogram.svg|20px]] Skermjen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Taekwondo pictogram.svg|20px]] Taekwondo
|-
! 6
|[[Place de la Concorde]]
|[[Ofbyld:Place de la Concorde from the Eiffel Tower, Paris April 2011.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Breakdancing pictogram.svg|20px]] Breakdancing&lt;br&gt;[[Ofbyld:3x3 basketball pictogram.svg|20px]] Basketbal 3x3&lt;br&gt;[[Ofbyld:Cycling (BMX) pictogram.svg|20px]] Fytskrossen &lt;small&gt;''(Frije styl)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Ofbyld:Skateboarding pictogram.svg|20px]] Skateboarden
|-
! 7
|[[Pont d'Iéna]]
|[[Ofbyld:Pont d'Iéna 2447x742.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Triathlon pictogram.svg|20px]] Triatlon&lt;br&gt;[[Ofbyld:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletyk &lt;small&gt;''(hurdwandeljen)''&lt;/small&gt;
|-
!8
|[[Pont Alexandre III]]
|[[Ofbyld:Paris Pont Alexandre-III 07.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Open water swimming pictogram.svg|20px]]Iepenwetterswimme
|-
!9
|[[Eiffeltoer|Jardin du la Tour Eiffel]]
|[[Ofbyld:Eiffel Tower &amp; Champ de Mars (48382823566).jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Volleyball (beach) pictogram.svg|20px]] Strânfollybal&lt;br&gt;[[Ofbyld:Olympic Rings Icon.svg|20px]] Iepeningsseremoanje
|-
!10
|[[Grand Palais Éphémère]]
|[[Ofbyld:Grand Palais Éphémère - Paris VII (FR75) - 2021-08-07 - 1.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Judo pictogram.svg|20px]] Judo&lt;br&gt;[[Ofbyld:Wrestling pictogram.svg|20px]] Wrakseljen
|-
!11
|[[Hôtel des Invalides]]
|[[Ofbyld:Hôtel des Invalides - 20150801 16h09 (10630).jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Archery pictogram.svg|20px]] Bôgesjitten&lt;br&gt;[[Ofbyld:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletyk &lt;small&gt;''(Finish maraton)''&lt;/small&gt;
|-
!12
|[[Hôtel de Ville Parys|Hôtel de Ville]]
|[[Ofbyld:Hôtel ville façade principale Paris 11.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletyk &lt;small&gt;''(Start maraton)''&lt;/small&gt;
|-
! 13
| [[Porte de La Chapelle Arena]]
| [[Ofbyld:Chantier de l'Arena Porte de la Chapelle, décembre 2022 01.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Badminton pictogram.svg|20px]] Badminton&lt;br&gt;[[Ofbyld:Gymnastics (rhythmic) pictogram.svg|20px]] Ritmyske gymnastyk
|-
|}

=== Regio Parys ===
{{Posysjekaart+ |Regio Parys |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.929444 |lon=2.248056 |label=14|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.924444 |lon=2.36 |label=15|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.8958 |lon=2.2302 |label=16|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.923611 |lon=2.355278 |label=17|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.942467 |lon=2.429606 |label=18|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.971111 |lon=2.5175 |label=19|position=left|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 14
| [[Stade de Colombes|Stade Yves-du-Manoir]]
| [[Ofbyld:Stade Yves du Manoir Colombes7.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Field hockey pictogram.svg|20px]] Hockey
|-
! 15
| [[Stade de France]]
| [[Ofbyld:StadeFranceNationsLeague2018.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Rugby sevens pictogram.svg|20px]] Rugby&lt;br&gt;[[Ofbyld:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletyk&lt;br&gt;[[Ofbyld:Olympic Rings Icon.svg|20px]] Slútingsseremoanje 
|-
! 16
| [[Paris La Défense Arena]]
| 
| [[Ofbyld:Swimming pictogram.svg|20px]] Swimmen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Water polo pictogram.svg|20px]] Wetterpolo &lt;small&gt;''(Finales)''&lt;/small&gt;
|-
! 17
| [[Piscine olympique de Saint-Denis|Piscine olympique&lt;br&gt;de Saint-Denis]]
| [[Ofbyld:CAO St-Denis - Travaux Bassin - IMG 20230920 153104(1).jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Diving pictogram.svg|20px]] Keunstdûken&lt;br&gt;[[Ofbyld:Synchronized swimming pictogram.svg|20px]] Syngroanswimmen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Water polo pictogram.svg|20px]] Wetterpolo &lt;small&gt;''(Kwalifikaasjes)''&lt;/small&gt;
|-
! 18
| [[Site d'escalade du Bourget]]
| 
| [[Ofbyld:Climbing pictogram.svg|20px]] Sportklimmen
|-
! 19
| [[Parc des Expositions de Villepinte|Arena Paris Nord]]
| [[Ofbyld:Villepinte - 2013-03-03 - IMG 8877.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Boxing pictogram.svg|20px]] Boksen &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Ofbyld:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20px]] Moderne Fiifkamp&lt;br&gt;&lt;small&gt;''(Skermjen Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|-
|}
{{clear}}
=== île-de-France ===
{{Posysjekaart+ |île-de-France |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.804806 |lon=2.120333 |label=20|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.7532 |lon=2.0755 |label=21|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.788333 |lon=1.968056 |label=22|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.787778 |lon=2.034722 |label=23|position=top|background=white}}
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.862778 |lon=2.633056 |label=24|position=top|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 20
| [[Paleis fan Versailles|Terrein fan it&lt;br&gt;Paleis fan Versailles]]
| [[Ofbyld:Vue aérienne du domaine de Versailles le 20 août 2014 par ToucanWings - Creative Commons By Sa 3.0 - 22.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Equestrian Dressage pictogram.svg|20px]] Hynstesport&lt;br&gt;[[Ofbyld:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20px]] Moderne Fiifkamp
|-
! 21
| [[Le Golf National]]
| [[Ofbyld:Golf national 2011 06.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Golf pictogram.svg|20px]] Golf
|-
! 22
| [[Colline d’Élancourt]]
| [[Ofbyld:Elancourt Revanche Clé St Pierre.JPG|100px]]
| [[Ofbyld:Cycling (mountain biking) pictogram.svg|20px]] Berchfytsen
|-
! 23
| [[Vélodrome de Saint-Quentin-en-Yvelines|Vélodrome&lt;br&gt;de Saint-Quentin-en-Yvelines]]
|[[Ofbyld:Journée portes ouvertes au vélodrome de Saint-Quentin-en-Yvelines le 1er février 2014 - 78.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Cycling (track) pictogram.svg|20px]] Baanhurdfytsen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Cycling (BMX) pictogram.svg|20px]] Fytskrossen &lt;small&gt;''(Race)''&lt;/small&gt;
|-
!24
| [[Stade nautique de Vaires-sur-Marne|Stade nautique&lt;br&gt;de Vaires-sur-Marne]]
|[[Ofbyld:Base de loisirs de Vaires-Torcy.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Canoeing (slalom) pictogram.svg|20px]] Kanofarren&lt;br&gt;[[Ofbyld:Rowing pictogram.svg|20px]] Roeien
|-
|}
{{clear}}
=== Franrkyk ===
{{Posysjekaart+ |Frankryk |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=46.8238 |lon=1.7572 |label=25|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=43.325037165136564 |lon=5.32812816662794 |label=26|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=50.611944 |lon=3.130556 |label=27|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=43.269722 |lon=5.395833 |label=28|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=45.765278 |lon=4.981944 |label=29|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=44.897222 |lon=-0.561667 |label=30|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=45.460833 |lon=4.390278 |label=31|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=43.705278 |lon=7.1925 |label=32|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=47.255556 |lon=-1.525278|label=33|position=left|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 25
| [[Centre national de tir sportif]]
| [[Ofbyld:2019-06-14 - Centre National de Tir Sportif - 002.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Shooting pictogram.svg|20px]] Sjitsport
|-
! 26
| [[Marseille|kust fan Marseille]]
| [[Ofbyld:01Marsele 19.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Sailing pictogram.svg|20px]] Hurdsilen
|-
! 27 
| [[Stade Pierre-Mauroy]]
| 
| [[Ofbyld:Handball pictogram.svg|20px]]  Hânbal&lt;small&gt;''(Finales)''&lt;/small&gt;
|-
! 28
| [[Stade Vélodrome]]
| [[Ofbyld:Stade Vélodrome closeup.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Football pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|-
! 29
| [[Parc Olympique Lyonnais]]
| [[Ofbyld:OL-Angers Groupama Stadium 01.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Football pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|-
! 30
| [[Stade Matmut Atlantique]]
| [[Ofbyld:Stade Matmut Atlantique 2023.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Football pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|-
! 31
| [[Stade Geoffroy-Guichard]]
| [[Ofbyld:AS Saint-Étienne v Olympique Lyonnais, 10 November 2013.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Football pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|-
! 32
| [[Allianz Riviera]]
| 
| [[Ofbyld:Football pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|-
! 33
| [[Stade de la Beaujoire]]
| [[Ofbyld:Stade de la Beaujoire.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Football pictogram.svg|20px]] Fuotbal &lt;small&gt;''(Kwalifikaasje)''&lt;/small&gt;
|}

=== Bûten Franrkyk ===
''Net op in kaartsje''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
!34
|[[Ofbyld:Flag of Tahiti.svg|border|20px]] [[Teahupoo]], [[Tahiti]]
|[[Ofbyld:Teahupoo1.jpg|100px]] 
|[[Ofbyld:Surfing pictogram.svg|20px]] Surfen
|}

==Kalinder==
{{Bûsboek Olympyske Simmerspullen 2024}}

==Dielnimmende lannen==
De dielnimmende lannen oan 'e Olympyske Simmerspullen fan 2024, mei it tal yndividuële sporters oanjûn.
{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{AFGf}} (4)
* {{ALBf}} (8)
* {{ALGf}} (45)
* {{ASAf}} (2)
* {{ANDf}} (2)
* {{ANGf}} (24)
* {{ANTf}} (5)
* {{ARGf}} (136)
* {{ARMf}} (15)
* {{ARUf}} (6)
* {{AUSf}} (460)
* {{AUTf}} (78)
* {{AZEf}} (47)
* {{BAHf}} (18)
* {{BRNf}} (13)
* {{BANf}} (5)
* {{BARf}} (4)
* {{BELf}} (166)
* {{BIZf}} (1)
* {{BENf}} (5)
* {{BERf}} (8)
* {{BHUf}} (3)
* {{BOLf}} (4)
* {{BIHf}} (5)
* {{BOTf}} (11)
* {{BRAf}} (277)
* {{IVBf}} (4)
* {{BRUf}} (3)
* {{BULf}} (47) 
* {{BURf}} (8)
* {{BDIf}} (7)
* {{CAMf}} (3)
* {{CMRf}} (6)
* {{CANf}} (316)
* {{CPVf}} (7)
* {{CAYf}} (4)
* {{CAFf}} (4)
* {{CHAf}} (3)
* {{CHIf}} (48)
* {{CHNf}} (388)
* {{TPEf}} (60)
* {{COLf}} (89)
* {{COMf}} (4)
* {{COKf}} (2)
* {{CRCf}} (7)
* {{CROf}} (73)
* {{CUBf}} (63)
* {{CYPf}} (16)
* {{CZEf}} (113)
* {{CODf}} (5)
* {{DENf}} (124)
* {{DJIf}} (7)
* {{DMAf}} (4)
* {{DOMf}} (56)
* {{TLSf}} (4)
* {{ECUf}} (40)
* {{EGYf}} (147)
* {{ESAf}} (8)
* {{GEQf}} (3)
* {{ERIf}} (12)
* {{ESTf}} (24)
* {{SWZf}} (3)
* {{ETHf}} (34)
* {{FSMf}} (3)
* {{FIJf}} (33)
* {{FINf}} (56)
* {{FRAf}} (573) '''(Gastlân)'''
* {{GABf}} (5)
* {{GAMf}} (7)
|Kolom2=
* {{GEOf}} (28)
* {{GERf}} (428)
* {{GHAf}} (8)
* {{GBRf}} (327)
* {{GREf}} (101)
* {{GRNf}} (6)
* {{GUMf}} (8)
* {{GUAf}} (16)
* {{GUIf}} (24)
* {{GBSf}} (6)
* {{GUYf}} (5)
* {{HAIf}} (7)
* {{HONf}} (4)
* {{HKGf}} (36)
* {{HUNf}} (170)
* {{ISLf}} (5)
* {{INDf}} (112)
* {{INAf}} (29)
* {{IRIf}} (40)
* {{IRQf}} (22)
* {{IRLf}} (133)
* {{ISRf}} (88)
* {{ITAf}} (370)
* {{CIVf}} (11)
* {{JAMf}} (58)
* {{JPNf}} (393)
* {{JORf}} (12)
* {{KAZf}} (79)
* {{KENf}} (72)
* {{KIRf}} (3)
* {{KOSf}} (9)
* {{KUWf}} (9)
* {{KGZf}} (16) 
* {{LAOf}} (4)
* {{LATf}} (29)
* {{LBNf}} (10)
* {{LESf}} (3)
* {{LBRf}} (8)
* {{LBAf}} (6)
* {{LIEf}} (1)
* {{LTUf}} (50)
* {{LUXf}} (14)
* {{MADf}} (7)
* {{MAWf}} (3)
* {{MASf}} (26)
* {{MDVf}} (5)
* {{MLIf}} (23)
* {{MLTf}} (5)
* {{MHLf}} (4)
* {{MTNf}} (2)
* {{MRIf}} (13)
* {{MEXf}} (107)
* {{MDAf}} (26)
* {{MONf}} (6)
* {{MGLf}} (32)
* {{MNEf}} (19)
* {{MARf}} (59)
* {{MOZf}} (7)
* {{MYAf}} (2)
* {{NAMf}} (4)
* {{NRUf}} (1)
* {{NEPf}} (7)
* {{NEDf}} (258)
* {{NZLf}} (195)
* {{NCAf}} (7)
* {{NIGf}} (7)
* {{NGRf}} (88)
* {{PRKf}} (16)
* {{MKDf}} (7)
|Kolom3=
* {{NORf}} (107)
* {{OMAf}} (4)
* {{PAKf}} (7)
* {{PLWf}} (3)
* {{PLEf}} (8)
* {{PANf}} (8)
* {{PNGf}} (6)
* {{PARf}} (28)
* {{PERf}} (26)
* {{PHIf}} (22)
* {{POLf}} (213)
* {{PORf}} (73)
* {{PURf}} (51)
* {{QATf}} (14)
* {{CGOf}} (4)
* {{ROUf}} (107)
* {{RWAf}} (8)
* {{SKNf}} (3)
* {{LCAf}} (4)
* {{VINf}} (4)
* {{SAMf}} (24)
* {{SMRf}} (5)
* {{STPf}} (3)
* {{KSAf}} (9)
* {{SENf}} (11)
* {{SRBf}} (112)
* {{SEYf}} (3) 
* {{SLEf}} (4)
* {{SGPf}} (23)
* {{SVKf}} (28)
* {{SLOf}} (90)
* {{SOLf}} (3)
* {{SOMf}} (1)
* {{RSAf}} (149)
* {{KORf}} (141)
* {{SSDf}} (14)
* {{ESPf}} (382)
* {{SRIf}} (6)
* {{SUDf}} (3)
* {{SURf}} (5)
* {{SWEf}} (117)
* {{SUIf}} (127)
* {{SYRf}} (6)
* {{TJKf}} (14)
* {{TANf}} (7)
* {{THAf}} (51)
* {{TOGf}} (5)
* {{TGAf}} (4)
* {{TTOf}} (18)
* {{TUNf}} (27)
* {{TURf}} (102)
* {{TKMf}} (6)
* {{TUVf}} (2)
* {{UGAf}} (24)
* {{UKRf}} (140)
* {{UAEf}} (13)
* {{USAf}} (592)
* {{URUf}} (25)
* {{UZBf}} (86)
* {{VANf}} (6)
* {{VENf}} (33)
* {{VIEf}} (16)
* {{ISVf}} (5)
* {{YEMf}} (4)
* {{ZAMf}} (27)
* {{ZIMf}} (7)
* [[Ofbyld:Flag of the Individual Neutral Athletes at the 2024 Summer Olympics.svg|22px]] [[Ydividuele Olympyske en Paralympyske atleten|Yndividuele Neutrale Atleten]] &lt;small&gt;(31)&lt;/small&gt;
* [[Ofbyld:Olympic flag.svg|border|20px]] [[Olympysk en Paralympysk flechtlingeteam|Olympysk flechtlingeteam]] (37)
}}

==Medaljespegel==

{| {{Tabelkop Olympysk medalje klassemint}} 
|- bgcolor=ccccff
| 1 ||align=left| Feriene Steaten || {{USA}} || 40 || 44 || 42 || '''126'''
|-bgcolor=ccccff
| 2 ||align=left| Sina || {{CHN}} || 40 || 27 || 24 || '''91'''
|-bgcolor=ccccff
| 3 ||align=left| Japan || {{JPN}} || 20 || 12 || 13 || '''45'''
|- 
| 4 ||align=left| Austraalje || {{AUS}} || 18 || 19 || 16 || '''53'''
|-
| 5 ||align=left| Frankryk || {{FRA}} || 16 || 26 || 22 || '''64'''
|-
| 6 ||align=left| Nederlân || {{NED}} || 15 || 7 || 12 || '''34'''
|-
| 7 ||align=left| Feriene Keninkryk || {{GBR}} || 14 || 22 || 29 || '''65'''
|-
| 8 ||align=left| Súd-Koreä || {{KOR}} || 13 || 9 || 10 || '''32'''
|-
| 9 ||align=left| Itaalje || {{ITA}} || 12 || 13 || 15 || '''40'''
|-
| 10 ||align=left| Dútslân || {{GER}} || 12 || 13 || 8 || '''33'''
|}

=== Fryske medaljes ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! medalje !! namme !! út !! sport !! ûnderdiel !! datum
|-
| {{Goud-OS}} || [[Ymkje Clevering]]  || [[Haulerwyk]] || [[Roeien op de Olympyske Simmerspullen 2024|Roeien]] || Froulju, Twa sûnder Stjoerman || 2 augustus
|-
| {{Goud-OS}} || [[Marit Bouwmeester]]  || [[Warten]] || [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 2024|Hurdsilen]] || ILCA 6&lt;!--Officialy called ILCA 6 since 2023, please don't change into Laser Radial--&gt; || 5 augustus&lt;ref&gt;De Medal Race wie op 7 augustus mar om't de wedstriden op 5 augustus skrast waarden om't der net genôch waaide. Wie Bouwmeester op 5 augustus al wis fan it goud.&lt;/ref&gt; 
|-
| {{Sulver-OS}} || [[Jan van der Bij (roeier)|Jan van der Bij]] || [[Drachten]] || [[Roeien op de Olympyske Simmerspullen 2024|Roeien]]  || Manlju, Acht || 3 augustus
|-
|}

== Sjoch ek==
* [[Paralympyske Simmerspullen 2024]]
* [[Olympyske Simmerspullen 1900]]
* [[Olympyske Simmerspullen 1924]]

== Keppelings om utens ==
* {{en}}[https://www.paris2024.org/en/ Offisjele webside fan 'e Olympyske Simmerspullen fan 2024]
* {{en}}[http://www.olympics.org Offisjele webside Ynternasjonaal Olympysk Komitee]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/2024_Summer_Olympics ''References'', op dizze side].
{{reflist}}
----
{{commonscat|2024 Summer Olympics}}
}}
{{Olympyske Spullen}}
{{Olympyske Simmerspullen 2024}}

[[Kategory:Olympyske Simmerspullen 2024| ]]
[[Kategory:Olympyske Simmerspullen|2024]]
[[Kategory:Parys]]
[[Kategory:Skiednis fan Parys]]
[[Kategory:Skiednis fan Frankryk]]
[[Kategory:Sportevenemint yn Frankryk]]
[[Kategory:Barren yn 2024]]</text>
      <sha1>9bnxmfrv44k4qx3c18aq5x9gdza3nd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paralympyske Simmerspullen 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172263</id>
    <revision>
      <id>1230119</id>
      <parentid>1224954</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg ferfongen troch [[c:File:2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg|2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File rename</comment>
      <origin>1230119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14645" sha1="su6og65ndb9cknv1khkqld5qyewyh2y" xml:space="preserve">{{Sportevenemint
| namme           = XVIIe Paralympyske Simmerspullen
| ôfbylding       = Flag of France.svg
| ûnderskrift     = Flagge fan Grut-Brittanje
| plak            = [[Londen]], [[Grut-Brittanje]]
| jier            = [[2024]]
| data            = 
| sport           = 
| organisator     = 
| ferienigings    = 
| landen          = 
| atleten         = 
| eveneminten     = 549 yn 22 sporten
| iepening        = 28 augustus
| sluting         =  8 septimber
| earste          = 
| lêste          = 
| aktueel         = 
| foarige         = [[Paralympyske Simmerspullen 2020|2020 Tokio]]
| folgjende       = [[Paralympyske Simmerspullen 2028|2028 Los Angeles]]
}}
De '''[[Paralympyske Spullen|XVIIe Paralympyske Simmerspullen]]''' hiene plak yn [[2024]] yn [[Parys]], [[Frankryk]], dêr't dat jier ek de [[Olympyske Simmerspullen 2024|Olympyske Simmerspullen]] hâlden waarden.

== Medaljespegel ==
De top-10 fan lannen dy't medaljes wûn ha tidens de Paralympyske Simmerspullen fan 2024.
{| {{Tabelkop Paralympysk medalje klassemint}} 
|- bgcolor=ccccff
| 1 || align=&quot;left&quot;| {{CHNf}} || CHN || 94 || 76 || 50 || '''220'''
|- bgcolor=ccccff
| 2 || align=&quot;left&quot;| {{GBRf}} || GBR || 49 || 44 || 31 || '''124'''
|-bgcolor=&quot;ccccff&quot;
| 3 || align=&quot;left&quot;| {{USAf}} || USA || 36 || 42 || 27 || '''105'''
|-
| 4 || align=&quot;left&quot;| {{NEDf}} || NED || 27 || 17 || 12 || '''56'''
|-
| 5 || align=&quot;left&quot;| {{BRAf}} || BRA || 25 || 26 || 38 || '''89'''
|-
| 6 || align=&quot;left&quot;| {{ITAf}} || ITA || 24 || 15 || 32 || '''71'''
|-
| 7 || align=&quot;left&quot;| {{UKRf}} || UKR || 22 || 28 || 32 || '''82'''
|-
| 8 || align=&quot;left&quot;| {{FRAf}} || FRA || 19 || 28 || 28 || '''75'''
|-
| 9 || align=&quot;left&quot;| {{AUSf}} || AUS || 18 || 17 || 28 || '''63'''
|-
| 10 || align=&quot;left&quot;| {{JPNf}} || JPN || 14 || 10 || 17 || '''41'''
|}

== Sporten ==
Op it programma steane twaentweintich sporten. 

{{Kolommen4
|Kolom1=
* [[Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Atletyk]]
* [[Baanhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Baanhurdfytsen]]
* [[Badminton op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Badminton]]
* [[Bankdrukken op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Bankdrukken]]
* [[Basketbal op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Basketbal]]
* [[Blinefuotbal op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Blinefuotbal]]
|Kolom2=
* [[Boccia op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Boccia]]
* [[Bôgesjitten op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Bôgesjitten]]
* [[Dykhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Dykhurdfytsen]]
* [[Goalball op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Goalball]]
* [[Hynstesport op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Hynstesport]]
* [[Judo op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Judo]]
|Kolom3=
* [[Kanofarren op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Kanofarren]]
* [[Roeien op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Roeien]]
* [[Rugby op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Rugby]]
* [[Sitfollybal op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Sitfollybal]]
* [[Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Sjitsport]]
* [[Skermjen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Skermjen]]
|Kolom4=
* [[Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Swimmen]]
* [[Tafeltennis op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Tafeltennis]]
* [[Taekwondo op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Taekwondo]]
* [[Tennis op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Tennis]]
* [[Triatlon op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Triatlon]]
}}

== Lokaasjes ==
* ''De sifers op de kaartsjes komme oerien mei de sifers yn de tabellen.''
=== Parys ===
{{Posysjekaart+ |Parys |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.847222 |lon=2.246389 |label=1|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.8319 |lon=2.2891 |label=2|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.838611 |lon=2.378611 |label=3|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.866111 |lon=2.3125 |label=4|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.865633 |lon=2.321236 |label=5|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.859722 |lon=2.292222 |label=6|position=left|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.85757948580765 |lon=2.2957580273588296 |label=7|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.853504571816714 |lon=2.3028343784806893 |label=8|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.855792 |lon=2.312628 |label=9|position=bottom|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Parys |lat=48.898055 |lon=2.344143 |label=10|position=right|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 1
|[[Stade Roland-Garros]]
|[[Ofbyld:Paris Court Philippe-Chatrier.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Wheelchair tennis pictogram (Paralympics).svg|20px]] Tennis
|-
! 2
|[[Paris Expo Porte de Versailles]]
|[[Ofbyld:P1050990 Paris XV pte de Versailles entrée du parc des expositions rwk.JPG|100px]]
|[[Ofbyld:Boccia pictogram (Paralympics).svg|20px]] Boccia&lt;br&gt;[[Ofbyld:Table tennis pictogram (Paralympics).svg|20px]] Tafeltennis&lt;br&gt;[[Ofbyld:Goalball pictogram (Paralympics).svg|20px]] Goalball
|-
! 3
|[[Bercy Arena]]
|[[Ofbyld:Palais Omnisports de Paris-Bercy 2007.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Wheelchair basketball pictogram (Paralympics).svg|20px]] Basketbal
|-
! 4
|[[Grand Palais]]
|[[Ofbyld:PanoramiqueGrandPalais.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Wheelchair fencing pictogram (Paralympics).svg|20px]] Skermjen&lt;br&gt;[[Ofbyld:Taekwondo pictogram (Paralympics).svg|20px]] Taekwondo
|-
! 5
|[[Place de la Concorde]]
|[[Ofbyld:Place de la Concorde from the Eiffel Tower, Paris April 2011.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Olympic Rings Icon.svg|20px]] Iepeningsseremoanje 
|-
! 6
|[[Pont d'Iéna]]
|[[Ofbyld:Pont d'Iéna 2447x742.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Triathlon pictogram (Paralympics).svg|20px]] Triatlon
|-
!7
|[[Eiffeltoer|Jardin du la Tour Eiffel]]
|[[Ofbyld:Eiffel Tower &amp; Champ de Mars (48382823566).jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Football 5-a-side pictogram (Paralympics).svg|20px]] Blinefuotbal
|-
!8
|[[Grand Palais Éphémère]]
|[[Ofbyld:Grand Palais Éphémère - Paris VII (FR75) - 2021-08-07 - 1.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Table tennis pictogram (Paralympics).svg|20px]] Tafeltennis
|-
!9
|[[Hôtel des Invalides]]
|[[Ofbyld:Hôtel des Invalides - 20150801 16h09 (10630).jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Archery pictogram (Paralympics).svg|20px]] Bôgesjitten
|-
! 10
| [[Porte de La Chapelle Arena]]
| [[Ofbyld:Chantier de l'Arena Porte de la Chapelle, décembre 2022 01.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Badminton pictogram (Paralympics).svg|20px]] Badminton&lt;br&gt;[[Ofbyld:Powerlifting pictogram (Paralympics).svg|20px]] Bankdrukken
|-
|}

=== Regio Parys ===
{{Posysjekaart+ |Regio Parys |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.924444 |lon=2.36 |label=12|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.8958 |lon=2.2302 |label=13|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |Regio Parys |lat=48.971111 |lon=2.5175 |label=14|position=right|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 12
| [[Stade de France]]
| [[Ofbyld:StadeFranceNationsLeague2018.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Athletics pictogram (Paralympics).svg|20px]] Atletyk&lt;br&gt;[[Ofbyld:Olympic Rings Icon.svg|20px]] Slútingsseremoanje 
|-
! 13
| [[Paris La Défense Arena]]
| 
| [[Ofbyld:Swimming pictogram (Paralympics).svg|20px]] Swimmen
|-
! 14
|[[Parc des Expositions de Villepinte|Arena Paris Nord]]
|[[Ofbyld:P1050990 Paris XV pte de Versailles entrée du parc des expositions rwk.JPG|100px]]
| [[Ofbyld:Sitting volleyball pictogram (Paralympics).svg|20px]] Sitfollybal
|}
{{clear}}
=== île-de-France ===
{{Posysjekaart+ |île-de-France |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.804806 |lon=2.120333 |label=15|position=right|background=white}}
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.787778 |lon=2.034722 |label=16|position=top|background=white}}
{{Posysjekaart~ |île-de-France |lat=48.862778 |lon=2.633056 |label=17|position=top|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 15
| [[Paleis fan Versailles|Terrein fan it&lt;br&gt;Paleis fan Versailles]]
| [[Ofbyld:Vue aérienne du domaine de Versailles le 20 août 2014 par ToucanWings - Creative Commons By Sa 3.0 - 22.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Equestrian Dressage pictogram (Paralympics).svg|20px]] Hynstesport
|-
! 16
| [[Vélodrome de Saint-Quentin-en-Yvelines|Vélodrome&lt;br&gt;de Saint-Quentin-en-Yvelines]]
|[[Ofbyld:Journée portes ouvertes au vélodrome de Saint-Quentin-en-Yvelines le 1er février 2014 - 78.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Cycling (track) pictogram (Paralympics).svg|20px]] Baanhurdfytsen
|-
! 17
| [[Stade nautique de Vaires-sur-Marne|Stade nautique&lt;br&gt;de Vaires-sur-Marne]]
|[[Ofbyld:Base de loisirs de Vaires-Torcy.jpg|100px]]
|[[Ofbyld:Paracanoe pictogram (Paralympics).svg|20px]] Kanofarren&lt;br&gt;[[Ofbyld:Rowing pictogram (Paralympics).svg|20px]] Roeien
|-
|}
{{clear}}

=== Frankryk ===
{{Posysjekaart+ |Frankryk |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes Olympyske Simmerspullen|places=
{{Posysjekaart~ |Frankryk  |lat=46.8238 |lon=1.7572 |label=18|position=right|background=white}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!#
! Lokaasje
! width=100|
! Sporten
|-
! 18
| [[Centre national de tir sportif]]
| [[Ofbyld:2019-06-14 - Centre National de Tir Sportif - 002.jpg|100px]]
| [[Ofbyld:Shooting pictogram (Paralympics).svg|20px]] Sjitsport
|}

{{clear}}

== Kalinder ==
Rjochts stiet in kolom hoefolle gouden medaljes per sport der útdield binne. En op de ien nei ûnderste rigel stiet hoefolle gouden medailjes der op in dei wûn waard.
{{Bûsboek Paralympyske Simmerspullen 2024}}

== Meidwaande lannen ==
De dielnimmende lannen oan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2024, mei it tal yndividuële sporters oanjûn. 

{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{ALBf}} (1)
* {{ALGf}} (16)
* {{ASAf}} (1)
* {{ANGf}} (1)
* {{ANTf}} (1)
* {{ARGf}} (30)
* {{ARMf}} (1)
* {{AUSf}} (90)
* {{AZEf}} (9)
* {{BANf}} (1)
* {{BELf}} (15)
* {{BERf}} (1)
* {{BHUf}} (1)
* {{BOLf}} (1)
* {{BIHf}} (13)
* {{BRAf}} (145)
* {{BULf}} (2)
* {{BURf}} (1)
* {{CODf}} (1)
* {{DENf}} (25)
* {{DOMf}} (5)
* {{GERf}} (93) 
* {{AUTf}} (12)
* {{ECUf}} (6)
* {{EGYf}} (42)
* {{ESAf}} (1)
* {{ESTf}} (4)
* {{ETHf}} (3)
* {{FIJf}} (2)
* {{PHIf}} (5)
* {{FINf}} (12)
* {{FRAf}} (179) '''(Gastlân)'''
* {{UAEf}} (8)
* {{USAf}} (144)
* {{VENf}} (8)
* {{VIEf}} (4)
* {{GABf}} (1)
* {{GEOf}} (3)
* {{GHAf}} (1)
* {{GBRf}} (181)
* {{GREf}} (13)
* {{GUMf}} (1)
* {{HKGf}} (17)
|Kolom2=
* {{HUNf}} (18)
* {{ISLf}} (3)
* {{INDf}} (67)
* {{INAf}} (32)
* {{IRIf}} (59)
* {{IRQf}} (7)
* {{IRLf}} (13)
* {{ISRf}} (25)
* {{ITAf}} (82)
* {{JPNf}} (105)
* {{JORf}} (1) 
* {{CANf}} (83) 
* {{CAMf}} (1)
* {{CMRf}} (2)
* {{KAZf}} (25) 
* {{KGZf}} (1)
* {{KENf}} (7)
* {{KOSf}} (2)
* {{KUWf}} (1)
* {{CROf}} (12)
* {{CUBf}} (11)
* {{COLf}} (35)
* {{CRCf}} (4)
* {{LATf}} (6)
* {{LIBf}} (1)
* {{LTUf}} (3)
* {{MADf}} (1)
* {{MAWf}} (2)
* {{MASf}} (16)
* {{MRIf}} (4)
* {{MEXf}} (28)
* {{MDAf}} (2)
* {{MGLf}} (4)
* {{MNEf}} (3)
* {{MARf}} (25)
* {{NAMf}} (3)
* {{NEPf}} (1)
* {{NEDf}} (50)
* {{NZLf}} (15)
* {{NIGf}} (1)
* {{NGRf}} (12)
* {{MKDf}} (1)
|Kolom3=
* {{NORf}} (13)
* {{UKRf}} (74)
* {{URUf}} (1)
* {{UZBf}} (38)
* {{PAKf}} (2)
* {{PANf}} (1)
* {{PARf}} (1)
* {{PNGf}} (3)
* {{PERf}} (6)
* {{POLf}} (53)
* {{PORf}} (16)
* {{PURf}} (1)
* {{ROUf}} (5)
* {{RWAf}} (12)
* {{SMRf}} (1)
* {{KSAf}} (3)
* {{SENf}} (4)
* {{SRBf}} (17)
* {{SGPf}} (12)
* {{CHIf}} (12)
* {{CHNf}} (189)
* {{TPEf}} (10)
* {{SVKf}} (19)
* {{SLOf}} (14)
* {{SOLf}} (4)
* {{RSAf}} (20)
* {{KORf}} (60)
* {{ESPf}} (72)
* {{SRIf}} (2)
* {{SURf}} (1)
* {{SWEf}} (11)
* {{SUIf}} (12)
* {{CYPf}} (2)
* {{SYRf}} (1)
* {{TANf}} (1)
* {{THAf}} (59)
* {{TOGf}} (1)
* {{TUNf}} (14)
* {{TURf}} (52)
* {{TUVf}} (1)
* {{CZEf}} (17)
* [[Ofbyld:Flag of Neutral Paralympic Athletes (Paris 2024).svg|border|20px]] [[Ydividuele Olympyske en Paralympyske atleten|Yndividuele Neutrale Atleten]] (28)
* [[Ofbyld:Olympic flag.svg|border|20px]] [[Olympysk en Paralympysk flechtlingeteam|Paralympysk flechtlingeteam]] (8)
}}

== Fryske Medaljes ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! medalje !! namme !! út !! sport !! ûnderdiel !! datum
|-
| {{Goud-PS}} || [[Tristan Bangma]] &lt;small&gt;(mei piloat [[Patrick Bos]])&lt;/small&gt; || [[Drachten]] || [[baanhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|baanhurdfytsen]] || 4000 m efterfolging (manlju B) || 29 augustus
|-
| {{Goud-PS}} || [[Liesette Bruinsma]] || [[Wommels]] || [[Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Swimmen]] || 400 m vrije slag (Froulju S11) || 30 augustus
|-
| {{Goud-PS}} || [[Joël de Jong]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || [[Atletyk op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Atletyk]] || Fierspringen (manlju T63) || 31 augustus 
|-
| {{Goud-PS}} || [[Tristan Bangma]] &lt;small&gt;(mei piloat [[Patrick Bos]])&lt;/small&gt; || [[Drachten]] || [[Dykhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|dykhurdfytsen]] || Tiidrit (manlju B) || 4 septimber
|-
| {{Goud-PS}} || [[Tristan Bangma]] &lt;small&gt;(mei piloat [[Patrick Bos]])&lt;/small&gt; || [[Drachten]] || [[Dykhurdfytsen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|dykhurdfytsen]] || Dykwedstriid (manlju B) || 6 septimber
|-
| {{Sulver-PS}} || [[Rixt van der Horst]] &lt;small&gt;(op Royal Fonq)&lt;/small&gt; || [[Grou]] || [[Hynstesport op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Hynstesport]] || Yndividueel Graad III || 3 septimber
|-
| {{Sulver-PS}} || [[Rixt van der Horst]] &lt;small&gt;(op Royal Fonq)&lt;/small&gt; || [[Grou]] || [[Hynstesport op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Hynstesport]] || Team iepen || 6 septimber
|-
| {{Sulver-PS}} || [[Rixt van der Horst]] &lt;small&gt;(op Royal Fonq)&lt;/small&gt; || [[Grou]] || [[Hynstesport op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Hynstesport]] || Frije kür Graad III || 7 septimber
|-
| {{Sulver-PS}} || [[Liesette Bruinsma]] || [[Wommels]] || [[Swimmen op de Paralympyske Simmerspullen 2024|Swimmen]] || 100 m vrije slag (Froulju S11) || 7 septimber
|}

== Sjoch ek ==
* [[Olympyske Simmerspullen 2024]]

== Keppeling om utens ==
* {{en}}[https://www.paris2024.org/en/ Offisjele webside fan 'e Paralympyske Simmerspullen fan 2024]
* {{en}}[https://www.paralympic.org/ Offisjele hiemside Ynternasjonaal Paralympysk Komitee]

{{Paralympyske Spullen}}
{{Paralympyske Simmerspullen 2024}}

[[Kategory:Paralympyske Simmerspullen 2024| ]]
[[Kategory:Paralympyske Simmerspullen|2024]]
[[Kategory:Barren yn 2024]]
[[Kategory:Skiednis fan Parys]]
[[Kategory:Skiednis fan Frankryk]]
[[Kategory:Sportevenemint yn Frankryk]]</text>
      <sha1>su6og65ndb9cknv1khkqld5qyewyh2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172365</id>
    <revision>
      <id>1230120</id>
      <parentid>1162552</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg ferfongen troch [[c:File:2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg|2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File rename</comment>
      <origin>1230120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8851" sha1="2q0mbr0vsvr5ufn5pxtg8tcoqp0qhrk" xml:space="preserve">{{Ynfoboks lokaasje
| namme                      = &lt;small&gt;Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 2024&lt;/small&gt;
| ôfbylding                  = 2019-06-14 - Centre National de Tir Sportif - 002.jpg
| ôfbyldingsbreedte          = 250px
| ôfbyldingstekst            = Centre national de tir sportif
| mapname                     = Frankryk
| mapwidth                    = 250
| lat_deg                     = 46
| lat_min                     = 48
| lat_sec                     = 55
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 1
| lon_min                     = 45
| lon_sec                     = 20
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart      = De lokaasje fan it Centre national de tir sportif
}}
De '''[[Olympyske Simmerspullen 2024]]''' fan de '''XXXIIIe''' wurde fan [[26 july]] oant en mei [[11 augustus]] [[2024]] hâlden yn [[Parys]], de haadstêd fan [[Frankryk]]. 

== Lokaasje ==
De [[sjitsport]] hat fan [[27 july]] oant en mei [[5 augustus]] plak, yn it [[Centre national de tir sportif]] yn de stêd [[Châteauroux]] yn it [[Departeminten fan Frankryk|departemint]] [[Indre (departement)|Indre]] (regio [[Centre-Val de Loire]]). 

== Medaljespegel ==
De top-10 fan lannen dy't by it sjitten medaljes wûn ha by de Olympyske Simmerspullen 2024.
{| {{Tabelkop Olympysk medalje klassemint}} 
|- bgcolor=ccccff
| 1 ||align=left| Sina || {{CHN}} || 5 || 2 || 3 || '''10'''
|-bgcolor=ccccff
| 2 ||align=left| Súd-Koreä || {{KOR}} || 3 || 3 || 0 || '''6'''
|-bgcolor=ccccff
| 3 ||align=left| Feriene Steaten || {{KOR}} || 1 || 3 || 1 || '''5'''
|-
| 4 ||align=left| Itaalje || {{ITA}} || 1 || 2 || 1 || '''4'''
|-
| 5 ||align=left| Feriene Keninkryk || {{GBR}} || 1 || 1 || 0 || '''2'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 6 || align=&quot;left&quot;| Gûatamala || {{GUA}} || 1 || 0 || 1 || '''2'''
|-
|align=&quot;left&quot;| Switserlân || {{SUI}} || 1 || 0 || 1 || '''2'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| 8 || align=left| Sily || {{CHI}} || 1 || 0 || 0 || '''1'''
|-
|align=&quot;left&quot;| Servje || {{SRB}} || 1 || 0 || 0 || '''1'''
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| 10 || align=&quot;left&quot;| Frankryk || {{FRA}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot;| Sweden || {{SWE}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot;| Turkije || {{TUR}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|}

== Utslaggen ==
=== Gewear ===
==== 50 m, trije posysjes====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Manlju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Liu Yukun]] || {{CHN}} || 463.6
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Serhij Kulisj]] || {{UKR}} || 461.3
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Swapnil Kusale]] || {{IND}} || 451.4
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''31 july''
|}
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Froulju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Chiara Leone]] || {{SUI}} || 464.4 ''OR''
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Sagen Maddalena]] || {{USA}} || 463.0
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Zhang Qiongyue]] || {{CHN}} || 452.9
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''2 augustus''
|}
|}

==== Luchtgewear 10 m ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Manlju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=80| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Sheng Lihao]] || {{CHN}} || 252.2 ''OR''
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Victor Lindgren]] || {{SWE}} || 251.4 
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Miran Maričić]] || {{CRO}} ||  230.0
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''29 july''
|}
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Froulju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=80| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Ban Hyo-jin]] || {{KOR}} || 251.8 &lt;small&gt;(+10.4)&lt;/small&gt;
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Huang Yuting]] || {{CHN}} || 251.8 &lt;small&gt;(+10.3)&lt;/small&gt;
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Audrey Gogniat]] || {{SUI}} || 230.3
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''29 july''
|}
|}

=== Pistoal ===
==== 25 m ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|}
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Froulju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Yang Ji-in]] || {{KOR}} || 36
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Camille Jedrzejewski]] || {{FRA}} || 36
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Veronika Major]] || {{HUN}} || 31
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''3 augustus''
|}
|}

==== Sportfluchfjoerpistoal 25 m ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Manlju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff 
| {{Goud-OS}} || [[Li Yuehong]] || {{CHNf}} || 32
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Cho Yeong-jae]] || {{KOR}} || 25   
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Wang Xinjie]] || {{CHN}} || 23  
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''5 augustus''
|}
|}

==== Luchtpistoal 10 m ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Manlju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Xie Yu]] || {{CHN}} || 240.9
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Federico Nilo Maldini]] || {{ITA}} || 240.0
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Paolo Monna]] || {{ITA}} || 218.6
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''28 july''
|}
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Froulju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Oh Ye-jin]] || {{KOR}} || 243.2 ''OR''
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Kim Ye-ji]] || {{KOR}} || 241.3
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Manu Bhaker]] || {{IND}} || 221.7
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''28 july''
|}
|}

=== Klaaidosjitten ===
==== Trap ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Manlju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Nathan Hales]] || {{GBR}} || 48 ''OR''
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Qi Ying]] || {{CHN}} || 44
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Jean Pierre Brol]] || {{GUA}} || 35 
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''30 july''
|}
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Froulju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Adriana Ruano]] || {{GUA}} || 45 ''OR''
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Silvana Stanco]] || {{ITA}} || 40
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Penny Smith]] || {{AUS}} || 32
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''31 july''
|}
|}

==== Skeet ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot;| Manlju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Vincent Hancock]] || {{USA}}  
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Conner Prince]] || {{USA}}  
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Lee Meng-yuan]] ||  {{TPE}}
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''3 augustus''
|}
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot;| Froulju
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitter
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Francisca Crovetto]] || {{CHI}}   
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Amber Rutter]] || {{GBR}}  
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Austen Smith]] || {{USA}}   
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''4 augustus''
|}
|}

=== Teams ===
==== Luchtgewear 10 m ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Mingd
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitters
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Huang Yuting]]&lt;br&gt;[[Sheng Lihao]] || {{CHN}} || 16
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Keum Ji-hyeon]]&lt;br&gt;[[Park Ha-jun]] || {{KOR}} || 12
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Alexandra Le]]&lt;br&gt;[[Islam Satpayev]] || {{KAZ}} || 17
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''27 july''
|}
|}

==== Luchtpistoal 10 m ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot;| Mingd
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitters
!width=75| Punten
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Zorana Arunović]]&lt;br&gt;[[Damir Mikec]] || {{SRB}} || 16
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Şevval İlayda Tarhan]]&lt;br&gt;[[Yusuf Dikeç]] || {{TUR}} || 14
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Manu Bhaker]]&lt;br&gt;[[Sarabjot Singh]] || {{IND}} || 16
|-
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot;| ''30 july''
|}
|}

==== Klaaidosjitten Skeet ====
{| width=100%
| width=40% align=left valign=top |
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot;| Mingd
|-
! #
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| Sjitters
|- bgcolor=ccccff
| {{Goud-OS}} || [[Diana Bacosi]]&lt;br&gt;[[Gabriele Rossetti]] || {{ITA}}
|- 
| {{Sulver-OS}} || [[Austen Smith]]&lt;br&gt;[[Vincent Hancock]] || {{USA}}
|- 
| {{Brûns-OS}} || [[Jiang Yiting]]&lt;br&gt;[[Lyu Jianlin]] || {{CHN}}
|}
|}

== Sjoch ek ==
*[[Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen 2024]]

{{Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen}}
{{Olympyske Simmerspullen 2024}}

[[Kategory:Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen|2024]]
[[Kategory:Olympyske Simmerspullen 2024]]</text>
      <sha1>2q0mbr0vsvr5ufn5pxtg8tcoqp0qhrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172366</id>
    <revision>
      <id>1230121</id>
      <parentid>1165543</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg ferfongen troch [[c:File:2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg|2019-06-14_-_Centre_National_de_Tir_Sportif_-_002.jpg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File rename</comment>
      <origin>1230121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6719" sha1="hasjp3vixjkh1fsol8kkckq6qbjvytn" xml:space="preserve">{{Ynfoboks lokaasje
| namme                      = &lt;small&gt;Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen 2024&lt;/small&gt;
| ôfbylding                  = 2019-06-14 - Centre National de Tir Sportif - 002.jpg
| ôfbyldingsbreedte          = 250px
| ôfbyldingstekst            = Centre national de tir sportif
| mapname                     = Frankryk
| mapwidth                    = 250
| lat_deg                     = 46
| lat_min                     = 48
| lat_sec                     = 55
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 1
| lon_min                     = 45
| lon_sec                     = 20
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart      = De lokaasje fan it Centre national de tir sportif
}}De '''[[Paralympyske Spullen|XVIIe Paralympyske Simmerspullen]]''' sille plak hawwe yn [[2024]] yn [[Parys]], [[Frankryk]].

== Lokaasje ==
It [[Sjitsport]] hat fan [[30 augustus]] oant en mei [[5 septimber]] plak, yn it [[Centre national de tir sportif]] yn de stêd [[Châteauroux]] yn it [[Departeminten fan Frankryk|departemint]] [[Indre (departement)|Indre]] (regio [[Centre-Val de Loire]]). 

== Medaljespegel ==
De top-10 fan lannen dy't by it sjitten medaljes wûn ha by de Paralympyske Simmerspullen 2024.
{| {{Tabelkop Paralympysk medalje klassemint}} 
|- bgcolor=ccccff
| 1 || align=&quot;left&quot; | Súd-Koreä || {{KOR}} || 3 || 1 || 2 || '''6'''
|-bgcolor=ccccff
| 2 ||align=&quot;left&quot; | Sina || {{CHN}} || 2 || 1 || 2 || '''5'''
|-bgcolor=ccccff
| 3 ||align=&quot;left&quot; |Dútslân || {{GER}} || 2 || 0 || 0 || '''2'''
|-
| 4 ||align=&quot;left&quot; |Slowakije || {{SVK}} || 1 || 2 || 0 || '''3'''
|-
| 5 ||align=&quot;left&quot; | Yndia || {{IND}} || 1 || 1 || 2 || '''4'''
|-
| 6 ||align=&quot;left&quot; |Frankryk || {{FRA}} || 1 || 1 || 1 || '''3'''
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|7 || align=&quot;left&quot; | Iran || {{IRI}} || 1 || 0 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Servje || {{SRB}} || 1 || 0 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Sloveenje || {{SLO}} || 1 || 0 || 0 || '''1'''
|-
|rowspan=&quot;7&quot;|10 || align=&quot;left&quot; | Brazylje || {{BRA}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Georgje || {{GEO}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Kazachstan || {{KAZ}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Sweden || {{SWE}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Turkije || {{TUR}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Feriene Steaten || {{USA}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|-
| align=&quot;left&quot; | Oezbekistan || {{UZB}} || 0 || 1 || 0 || '''1'''
|}

== Utslaggen ==
===Klasse SH1===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| Manlju
|- align=left bgcolor=#DDDDDD
!wapen
!ûnderdiel
!Punten
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Goud-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Sulver-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Brûns-PS}}
|- 
|&lt;small&gt;Luchtgewear&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;10 m.&lt;br&gt;steand&lt;/small&gt;
| 249.4	&lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Park Jin-ho]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{KOR}}
| [[Yerkin Gabbasov]] || {{KAZ}}  
| [[Martin Black Jørgensen]] || {{DEN}}  
|-
|&lt;small&gt;Luchtpistoal&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;10 m.&lt;/small&gt;
| 237.4
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Jo Jeong-du]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{KOR}}
| [[Manish Narwal]] || {{IND}}
| [[Yang Chao]] || {{CHN}}
|-
|&lt;small&gt;Gewaer&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;50 m.&lt;br&gt;3 posysjes&lt;/small&gt;
| 237.4
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Jo Jeong-du]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{KOR}}
| [[Manish Narwal]] || {{IND}}
| [[Yang Chao]] || {{CHN}}
|- 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| Froulju
|- align=left bgcolor=#DDDDDD
!wapen
!ûnderdiel
!Punten
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Goud-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Sulver-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Brûns-PS}}
|- 
|&lt;small&gt;Luchtgewear&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;10 m.&lt;br&gt;steand&lt;/small&gt;
| 249.7	&lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Avani Lekhara]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{IND}}
| [[Lee Yunri]] || {{KOR}}
| [[Mona Agarwal]] || {{IND}}
|-
|&lt;small&gt;Luchtpistoal&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;10 m.&lt;/small&gt;
| 236.8
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Sareh Javanmardi]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{IRI}}
| [[Aysel Özgan]] || {{TUR}}
| [[Rubina Francis]] || {{IND}} 
|-
|&lt;small&gt;Gewaer&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;50 m.&lt;br&gt;3 posysjes&lt;/small&gt;
| 456.5
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Natascha Hiltrop]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{GER}}
| [[Veronika Vadovičová]] || {{SVK}}
| [[Zhang Cuiping]] || {{CHN}} 
|- 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;10&quot;| Mingd
|- align=left bgcolor=#DDDDDD
!wapen
!ûnderdiel
!Punten
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Goud-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Sulver-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Brûns-PS}}
|- 
|&lt;small&gt;Luchtgewear&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;10 m.&lt;/small&gt;
| 254.2	&lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Veronika Vadovičová]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{SVK}}
| [[Radoslav Malenovský]] || {{SVK}}
| [[Juan Antonio Saavedra Reinaldo|J.A. Saavedra Reinaldo]] || {{ESP}}
|- 
|&lt;small&gt;Gewear&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;50 m&lt;/small&gt;. 
| 250.2	&lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;|  [[Natascha Hiltrop]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{GER}}
| [[Anna Benson]] || {{SWE}} 
| [[Jean-Louis Michaud]] || {{FRA}} 
|- 
|&lt;small&gt;Pistoal&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;25 m.&lt;/small&gt;
| 30 &lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Yang Chao]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{CHN}}
| [[Yan Xiao Gong]] || {{USA}} 
| [[Kim Jung-nam]] || {{KOR}}
|-  
|&lt;small&gt;Pistoal&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;50 m.&lt;/small&gt;
| 220.1	&lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Yang Chao]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{CHN}}
| [[Server Ibragimov]] || {{UZB}}
| [[Davide Franceschetti]] || {{ITA}} 
|}

===Klasse SH2===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;9&quot;| Mingd
|- align=left bgcolor=#DDDDDD
!wapen
!ûnderdiel
!Punten
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Goud-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Sulver-PS}} 
!colspan=&quot;2&quot; width=255px| {{Brûns-PS}}
|- 
|&lt;small&gt;Luchtgewear&lt;/small&gt;
|&lt;small&gt;10 m.&lt;br&gt;steand&lt;/small&gt;
| 253.3	&lt;small&gt;''PR''&lt;/small&gt;
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Franček Gorazd Tiršek]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{SLO}}
| [[Tanguy de La Forest]] || {{FRA}}
| [[Seo Hun-tae]] || {{KOR}}
|- 
|&lt;small&gt;Luchtgewear&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;10 m.&lt;/small&gt; 
| 255.4
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Tanguy de La Forest]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{FRA}}
| [[Alexandre Galgani]] || {{BRA}} 
| [[Mika Mizuta]] || {{JPN}}
|- 
|&lt;small&gt;Gewear&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;50 m.&lt;/small&gt;
| 250.2
|style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| [[Dragan Ristić]] ||style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;| {{SRB}}
| [[Vladimer Tchinthcharauli]] || {{GEO}}
| [[Tim Jeffery]] || {{GBR}} 
|- 
|}

== Sjoch ek ==
*[[Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 2024]]

{{Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen}}
{{Paralympyske Simmerspullen 2024}}

[[Kategory:Sjitsport op de Paralympyske Simmerspullen|2024]]
[[Kategory:Paralympyske Simmerspullen 2024]]</text>
      <sha1>hasjp3vixjkh1fsol8kkckq6qbjvytn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katedraal fan Mechelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191847</id>
    <revision>
      <id>1230132</id>
      <parentid>1230110</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T19:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1230132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8158" sha1="34edzbh4azg2y6y9gbk50sennjmf2f0" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                        = Sint-Romboutskatedraal
| ôfbylding                    = Graote Markt en Sint-Rombouts.jpg
| ôfbyldingstekst              = De Sint-Romboutskathedraal yn Mechelen mei syn karakteristike platte toer.
| lân                          = {{BE}}
| plak                         = [[Mechelen]]
| bisdom                       = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| funksje                      = [[Katedraal]]
| patroanhillige               = [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]]
| boustyl                      = [[Brabânske gotyk]]
| úteinset mei de bou          = ± 1200
| foltôge                      = ± 1500
| hichte                       = 97,28 m
| boumaster                    = [[Jan van Osy]] (û.o.)
| oarspronklike funksje        = [[Stiftstsjerke]] en [[parochytsjerke]]
| hiemside                     = [https://www.kathedraalmechelen.be/ side fan de katedraal]
| mapname                      = Belgje
| mapwidth                     = 
| lat_deg                      = 51   
| lat_min                      = 1
| lat_sec                      = 43
| lat_dir                      = N
| lon_deg                      = 4
| lon_min                      = 28
| lon_sec                      = 42
| lon_dir                      = E
| tekst by posysjekaart        =
}}
De '''katedraal fan Mechelen''' is de biskoplike tsjerke fan it [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolike]] [[aartsbisdom Mechelen-Brussel]] yn [[Mechelen]], [[Belgje]]. De tsjerke, dêr't om 1200 hinne mei úteinset waard en dy't om 1500 hinne yn syn hjoeddeiske foarm foltôge waard, heart ta de haadwurken fan 'e [[Brabânske gotyk]].

== Skiednis en arsjitektuer ==
De goatyske Sint-Romboutstsjerke ferfong in âldere [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] foargonger. It gebou hie fanâlds in dûbele funksje. Oan 'e iene kant wie it as [[stiftstsjerke]] it domein fan it byhearrende [[kapittel]] fan [[koarhear]]en, dat ek de monumintale [[skryn]] foar de [[Relikwy|reliken]] fan 'e stedshillige behearde. Oan 'e oare kant funksjonearre de tsjerke as de haad[[parochytsjerke]] foar de ynwenners fan Mechelen. Hoewol't it stiftsgebiet juridysk sjoen frijsteld wie fan it stedsbestjoer, wie de tsjerke nau ferbûn mei de stêd; de boargerij en de [[gilde]]n brûkten de tsjerke en de stêd betelle de machtige toer as symboal fan it boargerlik selsbewustwêzen. It gebou is in [[Skip (tsjerke)|trijskippige]] [[Basilyk (boufoarm)|basilyk]] op in [[Latynsk krús|krús]]foarmich grûnplan mei in eastlike oriïntaasje. 
[[Ofbyld:ID74569-Mechelen Sint-Romboutskathedraal-PM 36737.jpg|thumb|left|Ynterieur.]]
Yn 'e earste boufaze fan likernôch 1200 oant 1320 waarden it [[dwersskip]], it haadskip en de beide sydskippen boud, en dêrnei de earste trije [[travee]]ën fan it [[Koer (tsjerke)|koer]] yn 'e iergoatyske styl. De ynwijing waard op 28 april 1312 fierd.

Nei de grutte stedsbrân fan 1342, dy't ek de Romboutstsjerke skansearre, waard yn heechgoatyske styl fan 1365 oant 1451 it middenskip ferhege mei in [[trifoarium]]. It koer krige in [[apsis]] en in [[kapellekrâns]] fan sân kapellen. De [[Pikardje|Pikardyske]] boumaster Jan fan Osy yntrodusearre dêrby foarmen fan 'e Frânske katedraalgotyk. Dêrnei folge yn 1437 it ynbringen fan it [[ferwulft]] yn it middenskip en yn 1451 dat fan it koer. Yn it jier 1451 joech paus [[Nikolaas V]] by in besite oan 'e katedraal tastimming foar it ferlienen fan [[ôflaat|ôflaten]] en dat brocht in soad [[pylger]]s nei de katedraal. Ek krigen de  bouaktiviteiten oan 'e tsjerke in nije oantrún.

Yn 'e treddde boufaze fan 1452 oant 1520 waarden oan it noardlike sydskip trije kapellen tafoege; de grutste dêrfan strekt him út oer trije traveeën. Mar foaral krige de machtige toer yn dy tiid syn foarm. It plan wie om de toer oant 167 meter te bouwen en dêrmei hearde it projekt by de meast ambisjeuze bouplannen fan 'e gotyk. Fan 'e 70 meter hege achtkante (oktogonale) spits waard lykwols allinnich de basis realisearre, it diel boppe it omrinnende balkon. Dêrmei is de hichte fan 'e hjoeddeiske toer 97,28 meter. Yn it jier 1559, mei de oprjochting fan it aartsbisdom Mechelen, waard de Sint-Romboutstsjerke in katedraal. 

De earste byldestoarm fûn yn 1566 plak. In soad alters, bylden en skilderijen waarden doe troch [[Kalvinisme|kalvinisten]] stikken slein. Folle slimmer wie it jier 1580, doe't ûnder lieding fan 'e kalvinist [[Olivier van den Tympel]] mei help fan [[Ingelân|Ingelske]] [[hierling]]en de stêd plondere. Alles wat de katedraal doe noch oan keunstwurken hie, ynklusyf âlde grêfmonuminten en de âlde skryn fan Rombout, waard doe fernield of stellen. Fan 1580 oant 1585 wie de tsjerke sels offisjeel yn hannen fan 'e kalvinisten foar de protestantske earetsjinst. Doe't de Spaanske troepen de stêd weromferoveren, stie it bisdom foar in folslein lege en keale tsjerke. Om't der neat mear stie, krigen keunstners lykas Lucas Faydherbe yn 'e 17e iuw alle romte om de tsjerke hielendal yn te rjochtsjen neffens de moade fan dy tiid: de [[Barok (styl)|barok]]. Ek de barokke sydportalen stamje út dy tiid (1626).

== Ynterieur ==
Troch de iuwen hinne hat de tsjerke in soad te lijen hân fan 'e [[Byldestoarm]] yn 1566 en de [[Frânske tiid]]. Yn 'e 17e iuw is de tsjerke op 'e nij ynrjochte yn barokke styl, benammen ûnder ynfloed fan 'e ferneamde Mechelske byldhouwer [[Lucas Faydherbe]] (in learling fan Rubens).

=== It haadalter === 
[[Ofbyld:St Rombouts interieur 4.JPG|thumb|left|Heechalter.]]
It monumintale moarmeren [[heechalter]] út 1665 is ûntwurpen troch Lucas Faydherbe. Yn it heechalter wurde ek de reliken fan Sint-Rombout bewarre.

=== De preekstoel ===
In hichtepunt fan Flaamsk fykwurk is de naturalistyske preekstoel út 1721, makke troch Michiel van der Voort de Alde. De stoel ferbyldet de bekearing fan 'e hillige [[Norbertus fan Gennep|Norbertus]] yn in folslein út hout snien lânskip mei beammen en bisten.

=== Skilderkunst ===
[[Ofbyld:Antoon van Dyck (1599-1641) - Christus aan het kruis (1630) - Sint-Romboutskathedraal Mechelen 9-06-2012 14-47-052.jpg|thumb|Kristus oan it Krús&lt;br&gt;[[Anthonis van Dyck]].]]
Yn it dwersskip hinget it ferneamde alterskilderij ''Kristus oan it Krús'' (1630) fan [[Anthonis van Dyck]]. Dêrnjonken hingje der ek wurken fan oare Flaamske masters lykas [[Gaspar de Crayer]] en [[Michiel Coxcie]].

=== Apostelbylden ===
Oan 'e pylders fan it middenskip steane tolve grutte 17e-iuwske bylden fan 'e apostels, dy't makke binne troch foaroansteande byldhouwers út dy tiid. 

== Oargel ==
Yn 'e katedraal steane twa oargels.
[[Ofbyld:Mechelen St Rombouts Cathedral Interior from choir 01.jpg|thumb|left|Haadoargel.]]
It haadoargel op 'e westlike kreake waard yn 1957 boud troch de oargelboufirma Jos Stevens (út Duffel). It hat 82 registers ferdield oer fjouwer manualen en in pedaal. Oarspronklik hie it oargel 84 registers, mar by in grutte restauraasje en ombou yn 1999 troch de firma Schumacher binne der in pear registers feroare en gearfoege, wêrtroch it hjoeddeiske oantal op 82 registers útkomt

Op in kreake fan it sydskip stiet in lytser ynstrumint, dat al yn 1919 troch de oargelbouwer Stevens boud waard. Dat ynstrumint hat 30 registers op twa manualen en pedaal.

== Patroanhillige ==
De [[patroanhillige]] fan 'e katedraal en de stêd Mechelen is [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]] ([[Latyn]]: ''Rumoldus''). Neffens de oerlevering wie hy in Ierske of Skotske muonts en biskop dy't yn 'e 8e iuw as kristlik misjonaris nei de Nederlannen kaam. Hy stifte oan 'e rivier de [[Dijle]] in kleastermienskip, dy't de kearn foarme fan 'e lettere stêd Mechelen. Rombout waard dêr fermoarde en wurdt sûnt dy tiid as martelder en as de apostel fan Mechelen fereare.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Kathedrale von Mecheln]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint-Romboutskathedraal (Mechelen)|Sint-Romboutskatedraal, Mechelen}}
}}

[[Kategory:Katedraal yn Belgje|Mechelen]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn it aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
[[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw]]</text>
      <sha1>34edzbh4azg2y6y9gbk50sennjmf2f0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230137</id>
      <parentid>1230132</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8176" sha1="5af4nav851a8xa5wnn07rh8pe3hbogi" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                        = Sint-Romboutskatedraal
| ôfbylding                    = Graote Markt en Sint-Rombouts.jpg
| ôfbyldingstekst              = De Sint-Romboutskathedraal yn Mechelen mei syn karakteristike platte toer.
| lân                          = {{BE}}
| plak                         = [[Mechelen]]
| bisdom                       = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| funksje                      = [[Katedraal]]
| patroanhillige               = [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]]
| boustyl                      = [[Brabânske gotyk]]
| úteinset mei de bou          = ± 1200
| foltôge                      = ± 1500
| hichte                       = 97,28 m
| boumaster                    = [[Jan van Osy]] (û.o.)
| oarspronklike funksje        = [[Stiftstsjerke]] en [[parochytsjerke]]
| hiemside                     = [https://www.kathedraalmechelen.be/ side fan de katedraal]
| mapname                      = Belgje
| mapwidth                     = 
| lat_deg                      = 51   
| lat_min                      = 1
| lat_sec                      = 43
| lat_dir                      = N
| lon_deg                      = 4
| lon_min                      = 28
| lon_sec                      = 42
| lon_dir                      = E
| tekst by posysjekaart        =
}}
De '''katedraal fan Mechelen''' is de biskoplike tsjerke fan it [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolike]] [[aartsbisdom Mechelen-Brussel]] yn [[Mechelen]], [[Belgje]]. De tsjerke, dêr't om 1200 hinne mei úteinset waard en dy't om 1500 hinne yn syn hjoeddeiske foarm foltôge waard, heart ta de haadwurken fan 'e [[Brabânske gotyk]].

== Skiednis en arsjitektuer ==
De goatyske Sint-Romboutstsjerke ferfong in âldere [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] foargonger. It gebou hie fanâlds in dûbele funksje. Oan 'e iene kant wie it as [[stiftstsjerke]] it domein fan it byhearrende [[kapittel]] fan [[koarhear]]en, dat ek de monumintale [[skryn]] foar de [[Relikwy|reliken]] fan 'e stedshillige behearde. Oan 'e oare kant funksjonearre de tsjerke as de haad[[parochytsjerke]] foar de ynwenners fan Mechelen. Hoewol't it stiftsgebiet juridysk sjoen frijsteld wie fan it stedsbestjoer, wie de tsjerke nau ferbûn mei de stêd; de boargerij en de [[gilde]]n brûkten de tsjerke en de stêd betelle de machtige toer as symboal fan it boargerlik selsbewustwêzen. It gebou is in [[Skip (tsjerke)|trijskippige]] [[Basilyk (boufoarm)|basilyk]] op in [[Latynsk krús|krús]]foarmich grûnplan mei in eastlike oriïntaasje. 
[[Ofbyld:ID74569-Mechelen Sint-Romboutskathedraal-PM 36737.jpg|thumb|left|Ynterieur.]]
Yn 'e earste boufaze fan likernôch 1200 oant 1320 waarden it [[dwersskip]], it haadskip en de beide sydskippen boud, en dêrnei de earste trije [[travee]]ën fan it [[Koer (tsjerke)|koer]] yn 'e iergoatyske styl. De ynwijing waard op 28 april 1312 fierd.

Nei de grutte stedsbrân fan 1342, dy't ek de Romboutstsjerke skansearre, waard yn heechgoatyske styl fan 1365 oant 1451 it middenskip ferhege mei in [[trifoarium]]. It koer krige in [[apsis]] en in [[kapellekrâns]] fan sân kapellen. De [[Pikardje|Pikardyske]] boumaster Jan fan Osy yntrodusearre dêrby foarmen fan 'e Frânske katedraalgotyk. Dêrnei folge yn 1437 it ynbringen fan it [[ferwulft]] yn it middenskip en yn 1451 dat fan it koer. Yn it jier 1451 joech paus [[Nikolaas V]] by in besite oan 'e katedraal tastimming foar it ferlienen fan [[ôflaat|ôflaten]] en dat brocht in soad [[pylger]]s nei de katedraal. Ek krigen de  bouaktiviteiten oan 'e tsjerke in nije oantrún.

Yn 'e treddde boufaze fan 1452 oant 1520 waarden oan it noardlike sydskip trije kapellen tafoege; de grutste dêrfan strekt him út oer trije traveeën. Mar foaral krige de machtige toer yn dy tiid syn foarm. It plan wie om de toer oant 167 meter te bouwen en dêrmei hearde it projekt by de meast ambisjeuze bouplannen fan 'e gotyk. Fan 'e 70 meter hege achtkante (oktogonale) spits waard lykwols allinnich de basis realisearre, it diel boppe it omrinnende balkon. Dêrmei is de hichte fan 'e hjoeddeiske toer 97,28 meter. Yn it jier 1559, mei de oprjochting fan it aartsbisdom Mechelen, waard de Sint-Romboutstsjerke in katedraal. 

De earste byldestoarm fûn yn 1566 plak. In soad alters, bylden en skilderijen waarden doe troch [[Kalvinisme|kalvinisten]] stikken slein. Folle slimmer wie it jier 1580, doe't ûnder lieding fan 'e kalvinist [[Olivier van den Tympel]] mei help fan [[Ingelân|Ingelske]] [[hierling]]en de stêd plondere. Alles wat de katedraal doe noch oan keunstwurken hie, ynklusyf âlde grêfmonuminten en de âlde skryn fan Rombout, waard doe fernield of stellen. Fan 1580 oant 1585 wie de tsjerke sels offisjeel yn hannen fan 'e kalvinisten foar de protestantske earetsjinst. Doe't de Spaanske troepen de stêd weromferoveren, stie it bisdom foar in folslein lege en keale tsjerke. Om't der neat mear stie, krigen keunstners lykas Lucas Faydherbe yn 'e 17e iuw alle romte om de tsjerke hielendal yn te rjochtsjen neffens de moade fan dy tiid: de [[Barok (styl)|barok]]. Ek de barokke sydportalen stamje út dy tiid (1626).

== Ynterieur ==
Troch de iuwen hinne hat de tsjerke in soad te lijen hân fan 'e [[Byldestoarm]] yn 1566 en de [[Frânske tiid]]. Yn 'e 17e iuw is de tsjerke op 'e nij ynrjochte yn barokke styl, benammen ûnder ynfloed fan 'e ferneamde Mechelske byldhouwer [[Lucas Faydherbe]] (in learling fan Rubens).

=== It haadalter === 
[[Ofbyld:St Rombouts interieur 4.JPG|thumb|left|Heechalter.]]
It monumintale moarmeren [[heechalter]] út 1665 is ûntwurpen troch Lucas Faydherbe. Yn it heechalter wurde ek de reliken fan Sint-Rombout bewarre.

=== De preekstoel ===
In hichtepunt fan Flaamsk fykwurk is de naturalistyske preekstoel út 1721, makke troch Michiel van der Voort de Alde. De stoel ferbyldet de bekearing fan 'e hillige [[Norbertus fan Gennep|Norbertus]] yn in folslein út hout snien lânskip mei beammen en bisten.

=== Skilderkunst ===
[[Ofbyld:Antoon van Dyck (1599-1641) - Christus aan het kruis (1630) - Sint-Romboutskathedraal Mechelen 9-06-2012 14-47-052.jpg|thumb|Kristus oan it Krús&lt;br&gt;[[Anthonis van Dyck]].]]
Yn it dwersskip hinget it ferneamde alterskilderij ''Kristus oan it Krús'' (1630) fan [[Anthonis van Dyck]]. Dêrnjonken hingje der ek wurken fan oare Flaamske masters lykas [[Gaspar de Crayer]] en [[Michiel Coxcie]].

=== Apostelbylden ===
Oan 'e pylders fan it middenskip steane tolve grutte 17e-iuwske bylden fan 'e apostels, dy't makke binne troch foaroansteande byldhouwers út dy tiid. 

== Oargel ==
Yn 'e katedraal steane twa oargels.
[[Ofbyld:Mechelen St Rombouts Cathedral Interior from choir 01.jpg|thumb|left|Haadoargel.]]
It haadoargel op 'e westlike kreake waard yn 1957 boud troch de oargelboufirma Jos Stevens (út Duffel). It hat 82 registers ferdield oer fjouwer manualen en in pedaal. Oarspronklik hie it oargel 84 registers, mar by in grutte restauraasje en ombou yn 1999 troch de firma Schumacher binne der in pear registers feroare en gearfoege, wêrtroch it hjoeddeiske oantal op 82 registers útkomt

Op in kreake fan it sydskip stiet in lytser ynstrumint, dat al yn 1919 troch de oargelbouwer Stevens boud waard. Dat ynstrumint hat 30 registers op twa manualen en pedaal.

== Patroanhillige ==
De [[patroanhillige]] fan 'e katedraal en de stêd Mechelen is [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]] ([[Latyn]]: ''Rumoldus''). Neffens de oerlevering wie hy in Ierske of Skotske muonts en biskop dy't yn 'e 8e iuw as kristlik misjonaris nei de Nederlannen kaam. Hy stifte oan 'e rivier de [[Dijle]] in kleastermienskip, dy't de kearn foarme fan 'e lettere stêd Mechelen. Rombout waard dêr fermoarde en wurdt sûnt dy tiid as martelder en as de apostel fan Mechelen fereare.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Kathedrale von Mecheln]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint-Romboutskathedraal (Mechelen)|Sint-Romboutskatedraal, Mechelen}}
}}

[[Kategory:Katedraal yn Belgje|Mechelen]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn it aartsbisdom Mechelen-Brussel|Mechelen]]
[[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw|Mechelen]]</text>
      <sha1>5af4nav851a8xa5wnn07rh8pe3hbogi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230145</id>
      <parentid>1230137</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T11:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8199" sha1="s24xjud60w2ctfb7ge0flzkkhmq1z6s" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                        = Sint-Romboutskatedraal
| ôfbylding                    = Graote Markt en Sint-Rombouts.jpg
| ôfbyldingstekst              = De Sint-Romboutskathedraal yn Mechelen mei syn karakteristike platte toer.
| lân                          = {{BE}}
| plak                         = [[Mechelen]]
| bisdom                       = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| funksje                      = [[Katedraal]]
| patroanhillige               = [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]]
| boustyl                      = [[Brabânske gotyk]]
| úteinset mei de bou          = ± 1200
| foltôge                      = ± 1500
| hichte                       = 97,28 m
| boumaster                    = [[Jan van Osy]] (û.o.)
| oarspronklike funksje        = [[Stiftstsjerke]] en [[parochytsjerke]]
| hiemside                     = [https://www.kathedraalmechelen.be/ side fan de katedraal]
| mapname                      = Belgje
| mapwidth                     = 
| lat_deg                      = 51   
| lat_min                      = 1
| lat_sec                      = 43
| lat_dir                      = N
| lon_deg                      = 4
| lon_min                      = 28
| lon_sec                      = 42
| lon_dir                      = E
| tekst by posysjekaart        =
}}
De '''katedraal fan Mechelen''' is de biskoplike tsjerke fan it [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolike]] [[aartsbisdom Mechelen-Brussel]] yn [[Mechelen]], [[Belgje]]. De tsjerke, dêr't om 1200 hinne mei úteinset waard en dy't om 1500 hinne yn syn hjoeddeiske foarm foltôge waard, heart ta de haadwurken fan 'e [[Brabânske gotyk]].

== Skiednis en arsjitektuer ==
De goatyske Sint-Romboutstsjerke ferfong in âldere [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] foargonger. It gebou hie fanâlds in dûbele funksje. Oan 'e iene kant wie it as [[stiftstsjerke]] it domein fan it byhearrende [[kapittel]] fan [[koarhear]]en, dat ek de monumintale [[skryn]] foar de [[Relikwy|reliken]] fan 'e stedshillige behearde. Oan 'e oare kant funksjonearre de tsjerke as de haad[[parochytsjerke]] foar de ynwenners fan Mechelen. Hoewol't it stiftsgebiet juridysk sjoen frijsteld wie fan it stedsbestjoer, wie de tsjerke nau ferbûn mei de stêd; de boargerij en de [[gilde]]n brûkten de tsjerke en de stêd betelle de machtige toer as symboal fan it boargerlik selsbewustwêzen. It gebou is in [[Skip (tsjerke)|trijskippige]] [[Basilyk (boufoarm)|basilyk]] op in [[Latynsk krús|krús]]foarmich grûnplan mei in eastlike oriïntaasje. 
[[Ofbyld:ID74569-Mechelen Sint-Romboutskathedraal-PM 36737.jpg|thumb|left|Ynterieur.]]
Yn 'e earste boufaze fan likernôch 1200 oant 1320 waarden it [[dwersskip]], it haadskip en de beide sydskippen boud, en dêrnei de earste trije [[travee]]ën fan it [[Koer (tsjerke)|koer]] yn 'e iergoatyske styl. De ynwijing waard op 28 april 1312 fierd.

Nei de grutte stedsbrân fan 1342, dy't ek de Romboutstsjerke skansearre, waard yn heechgoatyske styl fan 1365 oant 1451 it middenskip ferhege mei in [[trifoarium]]. It koer krige in [[apsis]] en in [[kapellekrâns]] fan sân kapellen. De [[Pikardje|Pikardyske]] boumaster Jan fan Osy yntrodusearre dêrby foarmen fan 'e Frânske katedraalgotyk. Dêrnei folge yn 1437 it ynbringen fan it [[ferwulft]] yn it middenskip en yn 1451 dat fan it koer. Yn it jier 1451 joech paus [[Nikolaas V]] by in besite oan 'e katedraal tastimming foar it ferlienen fan [[ôflaat|ôflaten]] en dat brocht in soad [[pylger]]s nei de katedraal. Ek krigen de  bouaktiviteiten oan 'e tsjerke in nije oantrún.

Yn 'e treddde boufaze fan 1452 oant 1520 waarden oan it noardlike sydskip trije kapellen tafoege; de grutste dêrfan strekt him út oer trije traveeën. Mar foaral krige de machtige toer yn dy tiid syn foarm. It plan wie om de toer oant 167 meter te bouwen en dêrmei hearde it projekt by de meast ambisjeuze bouplannen fan 'e gotyk. Fan 'e 70 meter hege achtkante (oktogonale) spits waard lykwols allinnich de basis realisearre, it diel boppe it omrinnende balkon. Dêrmei is de hichte fan 'e hjoeddeiske toer 97,28 meter. Yn it jier 1559, mei de oprjochting fan it aartsbisdom Mechelen, waard de Sint-Romboutstsjerke in katedraal. 

De earste byldestoarm fûn yn 1566 plak. In soad alters, bylden en skilderijen waarden doe troch [[Kalvinisme|kalvinisten]] stikken slein. Folle slimmer wie it jier 1580, doe't ûnder lieding fan 'e kalvinist [[Olivier van den Tympel]] mei help fan [[Ingelân|Ingelske]] [[hierling]]en de stêd plondere. Alles wat de katedraal doe noch oan keunstwurken hie, ynklusyf âlde grêfmonuminten en de âlde skryn fan Rombout, waard doe fernield of stellen. Fan 1580 oant 1585 wie de tsjerke sels offisjeel yn hannen fan 'e kalvinisten foar de protestantske earetsjinst. Doe't de Spaanske troepen de stêd weromferoveren, stie it bisdom foar in folslein lege en keale tsjerke. Om't der neat mear stie, krigen keunstners lykas Lucas Faydherbe yn 'e 17e iuw alle romte om de tsjerke hielendal yn te rjochtsjen neffens de moade fan dy tiid: de [[Barok (styl)|barok]]. Ek de barokke sydportalen stamje út dy tiid (1626).

== Ynterieur ==
Troch de iuwen hinne hat de tsjerke in soad te lijen hân fan 'e [[Byldestoarm]] yn 1566 en de [[Frânske tiid]]. Yn 'e 17e iuw is de tsjerke op 'e nij ynrjochte yn barokke styl, benammen ûnder ynfloed fan 'e ferneamde Mechelske byldhouwer [[Lucas Faydherbe]] (in learling fan Rubens).

=== It haadalter === 
[[Ofbyld:St Rombouts interieur 4.JPG|thumb|left|Heechalter.]]
It monumintale moarmeren [[heechalter]] út 1665 is ûntwurpen troch Lucas Faydherbe. Yn it heechalter wurde ek de reliken fan Sint-Rombout bewarre.

=== De preekstoel ===
In hichtepunt fan Flaamsk fykwurk is de naturalistyske preekstoel út 1721, makke troch Michiel van der Voort de Alde. De stoel ferbyldet de bekearing fan 'e hillige [[Norbertus fan Gennep|Norbertus]] yn in folslein út hout snien lânskip mei beammen en bisten.

=== Skilderkunst ===
[[Ofbyld:Antoon van Dyck (1599-1641) - Christus aan het kruis (1630) - Sint-Romboutskathedraal Mechelen 9-06-2012 14-47-052.jpg|thumb|Kristus oan it Krús&lt;br&gt;[[Anthonis van Dyck]].]]
Yn it dwersskip hinget it ferneamde alterskilderij ''Kristus oan it Krús'' (1630) fan [[Anthonis van Dyck]]. Dêrnjonken hingje der ek wurken fan oare Flaamske masters lykas [[Gaspar de Crayer]] en [[Michiel Coxcie]].

=== Apostelbylden ===
Oan 'e pylders fan it middenskip steane tolve grutte 17e-iuwske bylden fan 'e apostels, dy't makke binne troch foaroansteande byldhouwers út dy tiid. 

== Oargel ==
Yn 'e katedraal steane twa oargels.
[[Ofbyld:Mechelen St Rombouts Cathedral Interior from choir 01.jpg|thumb|left|Haadoargel.]]
It haadoargel op 'e westlike kreake waard yn 1957 boud troch de oargelboufirma Jos Stevens (út Duffel). It hat 82 registers ferdield oer fjouwer manualen en in pedaal. Oarspronklik hie it oargel 84 registers, mar by in grutte restauraasje en ombou yn 1999 troch de firma Schumacher binne der in pear registers feroare en gearfoege, wêrtroch it hjoeddeiske oantal op 82 registers útkomt

Op in kreake fan it sydskip stiet in lytser ynstrumint, dat al yn 1919 troch de oargelbouwer Stevens boud waard. Dat ynstrumint hat 30 registers op twa manualen en pedaal.

== Patroanhillige ==
De [[patroanhillige]] fan 'e katedraal en de stêd Mechelen is [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]] ([[Latyn]]: ''Rumoldus''). Neffens de oerlevering wie hy in Ierske of Skotske muonts en biskop dy't yn 'e 8e iuw as kristlik misjonaris nei de Nederlannen kaam. Hy stifte oan 'e rivier de [[Dijle]] in kleastermienskip, dy't de kearn foarme fan 'e lettere stêd Mechelen. Rombout waard dêr fermoarde en wurdt sûnt dy tiid as martelder en as de apostel fan Mechelen fereare.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Kathedrale von Mecheln]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint-Romboutskathedraal (Mechelen)|Sint-Romboutskatedraal, Mechelen}}
}}
[[Kategory:Mechelen| ]]
[[Kategory:Katedraal yn Belgje|Mechelen]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn it aartsbisdom Mechelen-Brussel|Mechelen]]
[[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw|Mechelen]]</text>
      <sha1>s24xjud60w2ctfb7ge0flzkkhmq1z6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230147</id>
      <parentid>1230145</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T11:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8197" sha1="c5fs6z2qdijhjclx4wc5a44t97tfvr8" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                        = Sint-Romboutskatedraal
| ôfbylding                    = Graote Markt en Sint-Rombouts.jpg
| ôfbyldingstekst              = De Sint-Romboutskathedraal yn Mechelen mei syn karakteristike platte toer.
| lân                          = {{BE}}
| plak                         = [[Mechelen]]
| bisdom                       = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| funksje                      = [[Katedraal]]
| patroanhillige               = [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]]
| boustyl                      = [[Brabânske gotyk]]
| úteinset mei de bou          = ± 1200
| foltôge                      = ± 1500
| hichte                       = 97,28 m
| boumaster                    = [[Jan van Osy]] (û.o.)
| oarspronklike funksje        = [[Stiftstsjerke]] en [[parochytsjerke]]
| hiemside                     = [https://www.kathedraalmechelen.be/ side fan de katedraal]
| mapname                      = Belgje
| mapwidth                     = 
| lat_deg                      = 51   
| lat_min                      = 1
| lat_sec                      = 43
| lat_dir                      = N
| lon_deg                      = 4
| lon_min                      = 28
| lon_sec                      = 42
| lon_dir                      = E
| tekst by posysjekaart        =
}}
De '''katedraal fan Mechelen''' is de biskoplike tsjerke fan it [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolike]] [[aartsbisdom Mechelen-Brussel]] yn [[Mechelen]], [[Belgje]]. De tsjerke, dêr't om 1200 hinne mei úteinset waard en dy't om 1500 hinne yn syn hjoeddeiske foarm foltôge waard, heart ta de haadwurken fan 'e [[Brabânske gotyk]].

== Skiednis en arsjitektuer ==
De goatyske Sint-Romboutstsjerke ferfong in âldere [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] foargonger. It gebou hie fanâlds in dûbele funksje. Oan 'e iene kant wie it as [[stiftstsjerke]] it domein fan it byhearrende [[kapittel]] fan [[koarhear]]en, dat ek de monumintale [[skryn]] foar de [[Relikwy|reliken]] fan 'e stedshillige behearde. Oan 'e oare kant funksjonearre de tsjerke as de haad[[parochytsjerke]] foar de ynwenners fan Mechelen. Hoewol't it stiftsgebiet juridysk sjoen frijsteld wie fan it stedsbestjoer, wie de tsjerke nau ferbûn mei de stêd; de boargerij en de [[gilde]]n brûkten de tsjerke en de stêd betelle de machtige toer as symboal fan it boargerlik selsbewustwêzen. It gebou is in [[Skip (tsjerke)|trijskippige]] [[Basilyk (boufoarm)|basilyk]] op in [[Latynsk krús|krús]]foarmich grûnplan mei in eastlike oriïntaasje. 
[[Ofbyld:ID74569-Mechelen Sint-Romboutskathedraal-PM 36737.jpg|thumb|left|Ynterieur.]]
Yn 'e earste boufaze fan likernôch 1200 oant 1320 waarden it [[dwersskip]], it haadskip en de beide sydskippen boud, en dêrnei de earste trije [[travee]]ën fan it [[Koer (tsjerke)|koer]] yn 'e iergoatyske styl. De ynwijing waard op 28 april 1312 fierd.

Nei de grutte stedsbrân fan 1342, dy't ek de Romboutstsjerke skansearre, waard yn heechgoatyske styl fan 1365 oant 1451 it middenskip ferhege mei in [[trifoarium]]. It koer krige in [[apsis]] en in [[kapellekrâns]] fan sân kapellen. De [[Pikardje|Pikardyske]] boumaster Jan fan Osy yntrodusearre dêrby foarmen fan 'e Frânske katedraalgotyk. Dêrnei folge yn 1437 it ynbringen fan it [[ferwulft]] yn it middenskip en yn 1451 dat fan it koer. Yn it jier 1451 joech paus [[Nikolaas V]] by in besite oan 'e katedraal tastimming foar it ferlienen fan [[ôflaat|ôflaten]] en dat brocht in soad [[pylger]]s nei de katedraal. Ek krigen de  bouaktiviteiten oan 'e tsjerke in nije oantrún.

Yn 'e treddde boufaze fan 1452 oant 1520 waarden oan it noardlike sydskip trije kapellen tafoege; de grutste dêrfan strekt him út oer trije traveeën. Mar foaral krige de machtige toer yn dy tiid syn foarm. It plan wie om de toer oant 167 meter te bouwen en dêrmei hearde it projekt by de meast ambisjeuze bouplannen fan 'e gotyk. Fan 'e 70 meter hege achtkante (oktogonale) spits waard lykwols allinnich de basis realisearre, it diel boppe it omrinnende balkon. Dêrmei is de hichte fan 'e hjoeddeiske toer 97,28 meter. Yn it jier 1559, mei de oprjochting fan it aartsbisdom Mechelen, waard de Sint-Romboutstsjerke in katedraal. 

De earste byldestoarm fûn yn 1566 plak. In soad alters, bylden en skilderijen waarden doe troch [[Kalvinisme|kalvinisten]] stikken slein. Folle slimmer wie it jier 1580, doe't ûnder lieding fan 'e kalvinist [[Olivier van den Tympel]] mei help fan [[Ingelân|Ingelske]] [[hierling]]en de stêd plondere. Alles wat de katedraal doe noch oan keunstwurken hie, ynklusyf âlde grêfmonuminten en de âlde skryn fan Rombout, waard doe fernield of stellen. Fan 1580 oant 1585 wie de tsjerke sels offisjeel yn hannen fan 'e kalvinisten foar de protestantske earetsjinst. Doe't de Spaanske troepen de stêd weromferoveren, stie it bisdom foar in folslein lege en keale tsjerke. Om't der neat mear stie, krigen keunstners lykas Lucas Faydherbe yn 'e 17e iuw alle romte om de tsjerke hielendal yn te rjochtsjen neffens de moade fan dy tiid: de [[Barok (styl)|barok]]. Ek de barokke sydportalen stamje út dy tiid (1626).

== Ynterieur ==
Troch de iuwen hinne hat de tsjerke in soad te lijen hân fan 'e [[Byldestoarm]] yn 1566 en de [[Frânske tiid]]. Yn 'e 17e iuw is de tsjerke op 'e nij ynrjochte yn barokke styl, benammen ûnder ynfloed fan 'e ferneamde Mechelske byldhouwer [[Lucas Faydherbe]] (in learling fan Rubens).

=== It haadalter === 
[[Ofbyld:St Rombouts interieur 4.JPG|thumb|left|Heechalter.]]
It monumintale moarmeren [[heechalter]] út 1665 is ûntwurpen troch Lucas Faydherbe. Yn it heechalter wurde ek de reliken fan Sint-Rombout bewarre.

=== De preekstoel ===
In hichtepunt fan Flaamsk fykwurk is de naturalistyske preekstoel út 1721, makke troch Michiel van der Voort de Alde. De stoel ferbyldet de bekearing fan 'e hillige [[Norbertus fan Gennep|Norbertus]] yn in folslein út hout snien lânskip mei beammen en bisten.

=== Skilderkunst ===
[[Ofbyld:Antoon van Dyck (1599-1641) - Christus aan het kruis (1630) - Sint-Romboutskathedraal Mechelen 9-06-2012 14-47-052.jpg|thumb|Kristus oan it Krús&lt;br&gt;[[Anthonis van Dyck]].]]
Yn it dwersskip hinget it ferneamde alterskilderij ''Kristus oan it Krús'' (1630) fan [[Anthonis van Dyck]]. Dêrnjonken hingje der ek wurken fan oare Flaamske masters lykas [[Gaspar de Crayer]] en [[Michiel Coxcie]].

=== Apostelbylden ===
Oan 'e pylders fan it middenskip steane tolve grutte 17e-iuwske bylden fan 'e apostels, dy't makke binne troch foaroansteande byldhouwers út dy tiid. 

== Oargel ==
Yn 'e katedraal steane twa oargels.
[[Ofbyld:Mechelen St Rombouts Cathedral Interior from choir 01.jpg|thumb|left|Haadoargel.]]
It haadoargel op 'e westlike kreake waard yn 1957 boud troch de oargelboufirma Jos Stevens (út Duffel). It hat 82 registers ferdield oer fjouwer manualen en in pedaal. Oarspronklik hie it oargel 84 registers, mar by in grutte restauraasje en ombou yn 1999 troch de firma Schumacher binne der in pear registers feroare en gearfoege, wêrtroch it hjoeddeiske oantal op 82 registers útkomt

Op in kreake fan it sydskip stiet in lytser ynstrumint, dat al yn 1919 troch de oargelbouwer Stevens boud waard. Dat ynstrumint hat 30 registers op twa manualen en pedaal.

== Patroanhillige ==
De [[patroanhillige]] fan 'e katedraal en de stêd Mechelen is [[Rombout fan Mechelen|Sint-Rombout]] ([[Latyn]]: ''Rumoldus''). Neffens de oerlevering wie hy in Ierske of Skotske muonts en biskop dy't yn 'e 8e iuw as kristlik misjonaris nei de Nederlannen kaam. Hy stifte oan 'e rivier de [[Dijle]] in kleastermienskip, dy't de kearn foarme fan 'e lettere stêd Mechelen. Rombout waard dêr fermoarde en wurdt sûnt dy tiid as martelder en as de apostel fan Mechelen fereare.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Kathedrale von Mecheln]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint-Romboutskathedraal (Mechelen)|Sint-Romboutskatedraal, Mechelen}}
}}
[[Kategory:Mechelen]]
[[Kategory:Katedraal yn Belgje|Mechelen]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn it aartsbisdom Mechelen-Brussel|Mechelen]]
[[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw|Mechelen]]</text>
      <sha1>c5fs6z2qdijhjclx4wc5a44t97tfvr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Funksjonalisme (arsjitektuer)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191849</id>
    <revision>
      <id>1230123</id>
      <timestamp>2026-05-16T16:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1230123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="4eexex8nonhrhhta2lg08yw0leibnyl" xml:space="preserve">{{wurk}}
[[File:InterpolisTilburg.jpg|thumb|It haadkantoar fan Interpolis yn Tilburg neffens ûntwerp fan Abe Bonnema]]
'''Funksjonalisme''' is yn 'e [[arsjitektuer]] it prinsipe dat gebouwen ûntwurpen wurde moatte allinnich op basis fan harren doel en funksje. In ynternasjonale funksjonalistyske arsjitektuerbeweging ûntstie yn 'e neisleep fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]], as ûnderdiel fan 'e weach fan it [[Modernisme]]. De ideeën dêrfan waarden foar in grut part ynspirearre troch in winsk om in nije en bettere wrâld foar de minsken te bouwen, lykas breed en sterk útdrukt waard troch de sosjale en politike bewegingen fan Jeropa nei de ekstreem ferneatigjende wrâldoarloch. Yn dit ferbân wurdt funksjonalistyske arsjitektuer faak keppele oan 'e ideeën fan it [[sosjalisme]] en it moderne [[humanisme]].
Feedback

In nije lytse tafoeging oan dizze nije weach fan arsjitektuer wie dat net allinich gebouwen en huzen ûntwurpen wurde moasten om it doel fan funksjonaliteit hinne, mar dat arsjitektuer ek brûkt wurde moast as middel om fysyk in bettere wrâld en in better libben foar minsken yn 'e breedste sin te meitsjen. Dizze nije funksjonalistyske arsjitektuer hie de sterkste ynfloed yn Tsjechoslowakije, Dútslân, Poalen,[1] de USSR en Nederlân, en fan 'e jierren '30 ôf ek yn Skandinaavje en Finlân.

Dit prinsipe is in kwestje fan betizing en kontroverse binnen it berop, benammen wat moderne arsjitektuer oanbelanget, om't it minder fanselssprekkend is as it earst liket.

== Untstean ==
[[Ofbyld:Barcelona1.jpg|thumb|Barcelona-stoel Model 250L (1929) fan Ludwig Mies van der Rohe]]
De betinker fan dizze styl is de Amerikaanske arsjitekt [[Louis Sullivan]]. Hy betocht al yn 1898 it kredo ''Foarm folget (altyd) funksje''. Hy ferwiisde hjirby nei foarbylden út de natuer, lykas blommen, fûgels en streamende beken dy't prachtich binne om te sjen mar tagelyk folslein funksjoneel binne. &lt;br&gt;
Oare opfettingen oer de funksjonalistyske arsjitektuer wiene ''It hûs is in wenmasine'' fan [[Le Corbusier]] en ''Ornamint is in misdied'' fan [[Adolf Loos]] yn 1908. Loos fûn dat fersieringen in middel wiene om de midsmjittigens fan in kultuer te bemanteljen. Boppedat soarge it derfoar dat gebouwen, meubilêr en klean út de moade rekken en ôftanke waarden. Fersiering mocht neffens him allinnich brûkt wurde op foarwurpen dy't dochs al fan slitaazje te lijen hiene, mar op in gebou soe it in mislediging wêze. Sullivan likegoed as Loos wiene net folslein funksjonalistysk, want se brûkten wol deeglik fersieringen op harren gevels brûkten en letter seine se dat oaren harren ideeën te letterlik namen. &lt;br&gt;
[[Ludwig Mies van der Rohe]] hat echt besocht it funksjonalistysk ideaal nei te libjen. Hy stie bekend om syn 'hûd en bonke-ûntwerpen', wêrmei't de [[skeletbou]] bedoeld waard. Dêr is de funksjonalistyske arsjitektuer út de jierren fyftich en sechstich út ûntstien.

== Foarbylden ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;170&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
VT16 PD zahrada.jpg|Filla Tugendhat ([[Brno]]), 1928, Ludwig Mies van der Rohe
Villa-Mueller-Prag-2.jpg|Filla Müller ([[Praach]]), 1930, [[Adolf Loos]]
Paimio Sanatorium2.jpg|It Sanatorium fan Paimio yn [[Finlân]], [[Alvar Aalto]]
&lt;/gallery&gt;

== Wichtige fertsjintwurdigers ==
* [[Louis Sullivan]]
* [[Walter Gropius]]
* [[Le Corbusier]]
* [[Adolf Loos]]
* [[Oscar Niemeyer]]
* [[Ludwig Mies van der Rohe]]
* [[Gerrit Rietveld]]
* [[Jaap Bakema]]
* [[Abe Bonnema]]
* [[Jacques Cuisinier]]
* [[Frank Lloyd Wright]]


[[Kategory:Boustyl]]</text>
      <sha1>4eexex8nonhrhhta2lg08yw0leibnyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230124</id>
      <parentid>1230123</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T16:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1230124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3561" sha1="60bzxg1eha5c42c6qxw1ximcktxhcgy" xml:space="preserve">{{wurk}}
[[File:InterpolisTilburg.jpg|thumb|It haadkantoar fan Interpolis yn Tilburg neffens ûntwerp fan Abe Bonnema]]
'''Funksjonalisme''' is yn 'e [[arsjitektuer]] it prinsipe dat gebouwen ûntwurpen wurde moatte allinnich op basis fan harren doel en funksje. In ynternasjonale funksjonalistyske arsjitektuerbeweging ûntstie yn 'e neisleep fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]], as ûnderdiel fan 'e weach fan it [[Modernisme]]. De ideeën dêrfan waarden foar in grut part ynspirearre troch in winsk om in nije en bettere wrâld foar de minsken te bouwen, lykas breed en sterk útdrukt waard troch de sosjale en politike bewegingen fan Jeropa nei de ekstreem ferneatigjende wrâldoarloch. Yn dit ferbân wurdt funksjonalistyske arsjitektuer faak keppele oan 'e ideeën fan it [[sosjalisme]] en it moderne [[humanisme]].
Feedback

In nije lytse tafoeging oan dizze nije weach fan arsjitektuer wie dat net allinich gebouwen en huzen ûntwurpen wurde moasten om it doel fan funksjonaliteit hinne, mar dat arsjitektuer ek brûkt wurde moast as middel om fysyk in bettere wrâld en in better libben foar minsken yn 'e breedste sin te meitsjen. Dizze nije funksjonalistyske arsjitektuer hie de sterkste ynfloed yn Tsjechoslowakije, Dútslân, Poalen,[1] de USSR en Nederlân, en fan 'e jierren '30 ôf ek yn Skandinaavje en Finlân.

Dit prinsipe is in kwestje fan betizing en kontroverse binnen it berop, benammen wat moderne arsjitektuer oanbelanget, om't it minder fanselssprekkend is as it earst liket.

== Untstean ==
[[Ofbyld:Barcelona1.jpg|thumb|Barcelona-stoel Model 250L (1929) fan Ludwig Mies van der Rohe]]
De betinker fan dizze styl is de Amerikaanske arsjitekt [[Louis Sullivan]]. Hy betocht al yn 1898 it kredo ''Foarm folget (altyd) funksje''. Hy ferwiisde hjirby nei foarbylden út de natuer, lykas blommen, fûgels en streamende beken dy't prachtich binne om te sjen mar tagelyk folslein funksjoneel binne. &lt;br&gt;
Oare opfettingen oer de funksjonalistyske arsjitektuer wiene ''It hûs is in wenmasine'' fan [[Le Corbusier]] en ''Ornamint is in misdied'' fan [[Adolf Loos]] yn 1908. Loos fûn dat fersieringen in middel wiene om de midsmjittigens fan in kultuer te bemanteljen. Boppedat soarge it derfoar dat gebouwen, meubilêr en klean út de moade rekken en ôftanke waarden. Fersiering mocht neffens him allinnich brûkt wurde op foarwurpen dy't dochs al fan slitaazje te lijen hiene, mar op in gebou soe it in mislediging wêze. Sullivan likegoed as Loos wiene net folslein funksjonalistysk, want se brûkten wol deeglik fersieringen op harren gevels brûkten en letter seine se dat oaren harren ideeën te letterlik namen. &lt;br&gt;
[[Ludwig Mies van der Rohe]] hat echt besocht it funksjonalistysk ideaal nei te libjen. Hy stie bekend om syn 'hûd en bonke-ûntwerpen', wêrmei't de [[skeletbou]] bedoeld waard. Dêr is de funksjonalistyske arsjitektuer út de jierren fyftich en sechstich út ûntstien.

== Foarbylden ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;170&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
VT16 PD zahrada.jpg|Filla Tugendhat ([[Brno]]), 1928, Ludwig Mies van der Rohe
Villa-Mueller-Prag-2.jpg|Filla Müller ([[Praach]]), 1930, [[Adolf Loos]]
Paimio Sanatorium2.jpg|It Sanatorium fan Paimio yn [[Finlân]], [[Alvar Aalto]]
&lt;/gallery&gt;

== Wichtige fertsjintwurdigers ==
* [[Louis Sullivan]]
* [[Walter Gropius]]
* [[Le Corbusier]]
* [[Adolf Loos]]
* [[Oscar Niemeyer]]
* [[Ludwig Mies van der Rohe]]
* [[Gerrit Rietveld]]
* [[Jaap Bakema]]
* [[Abe Bonnema]]
* [[Jacques Cuisinier]]
* [[Frank Lloyd Wright]]

[[Kategory:Boustyl]]
[[Kategory:Modernistyske arsjitektuer]]</text>
      <sha1>60bzxg1eha5c42c6qxw1ximcktxhcgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230141</id>
      <parentid>1230124</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T10:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1230141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3846" sha1="sq3mohitlnqc1i4x7k3j00heo978jnx" xml:space="preserve">[[File:InterpolisTilburg.jpg|thumb|It haadkantoar fan Interpolis yn Tilburg neffens ûntwerp fan Abe Bonnema]]
'''Funksjonalisme''' is yn 'e [[arsjitektuer]] it prinsipe dat gebouwen ûntwurpen wurde moatte allinnich op basis fan harren doel en funksje. In ynternasjonale funksjonalistyske arsjitektuerbeweging ûntstie yn 'e neisleep fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]], as ûnderdiel fan 'e weach fan it [[Modernisme]]. De ideeën dêrfan waarden foar in grut part ynspirearre troch in winsk om in nije en bettere wrâld foar de minsken te bouwen, lykas breed en sterk útdrukt waard troch de sosjale en politike bewegingen fan Jeropa nei de ekstreem ferneatigjende wrâldoarloch. Yn dit ferbân wurdt funksjonalistyske arsjitektuer faak keppele oan 'e ideeën fan it [[sosjalisme]] en it moderne [[humanisme]].
Feedback

In nije lytse tafoeging oan dizze nije weach fan arsjitektuer wie dat net allinich gebouwen en huzen ûntwurpen wurde moasten om it doel fan funksjonaliteit hinne, mar dat arsjitektuer ek brûkt wurde moast as middel om fysyk in bettere wrâld en in better libben foar minsken yn 'e breedste sin te meitsjen. Dizze nije funksjonalistyske arsjitektuer hie de sterkste ynfloed yn Tsjechoslowakije, Dútslân, Poalen, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://adrianyekkes.blogspot.com/2018/06/gdynia-polands-modernist-masterpiece.html|title=Adrian Yekkes: Gdynia – Poland's modernist masterpiece|date=June 29, 2018}}&lt;/ref&gt;  de USSR en Nederlân, en fan 'e jierren '30 ôf ek yn Skandinaavje en Finlân.

Dit prinsipe is in kwestje fan betizing en kontroverse binnen it berop, benammen wat moderne arsjitektuer oanbelanget, om't it minder fanselssprekkend is as it earst liket.

== Untstean ==
[[Ofbyld:Barcelona1.jpg|thumb|Barcelona-stoel Model 250L (1929) fan Ludwig Mies van der Rohe]]
De betinker fan dizze styl is de Amerikaanske arsjitekt [[Louis Sullivan]]. Hy betocht al yn 1898 it kredo ''Foarm folget (altyd) funksje''. Hy ferwiisde hjirby nei foarbylden út de natuer, lykas blommen, fûgels en streamende beken dy't prachtich binne om te sjen mar tagelyk folslein funksjoneel binne. &lt;br&gt;
Oare opfettingen oer de funksjonalistyske arsjitektuer wiene ''It hûs is in wenmasine'' fan [[Le Corbusier]] en ''Ornamint is in misdied'' fan [[Adolf Loos]] yn 1908. Loos fûn dat fersieringen in middel wiene om de midsmjittigens fan in kultuer te bemanteljen. Boppedat soarge it derfoar dat gebouwen, meubilêr en klean út de moade rekken en ôftanke waarden. Fersiering mocht neffens him allinnich brûkt wurde op foarwurpen dy't dochs al fan slitaazje te lijen hiene, mar op in gebou soe it in mislediging wêze. Sullivan likegoed as Loos wiene net folslein funksjonalistysk, want se brûkten wol deeglik fersieringen op harren gevels brûkten en letter seine se dat oaren harren ideeën te letterlik namen. &lt;br&gt;
[[Ludwig Mies van der Rohe]] hat echt besocht it funksjonalistysk ideaal nei te libjen. Hy stie bekend om syn 'hûd en bonke-ûntwerpen', wêrmei't de [[skeletbou]] bedoeld waard. Dêr is de funksjonalistyske arsjitektuer út de jierren fyftich en sechstich út ûntstien. &lt;ref&gt; [[:nl:Functionalisme (architectuur)#Ontstaan]] &lt;/ref&gt;

== Foarbylden ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;170&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
VT16 PD zahrada.jpg|Filla Tugendhat ([[Brno]]), 1928, Ludwig Mies van der Rohe
Villa-Mueller-Prag-2.jpg|Filla Müller ([[Praach]]), 1930, [[Adolf Loos]]
Paimio Sanatorium2.jpg|It Sanatorium fan Paimio yn [[Finlân]], [[Alvar Aalto]]
&lt;/gallery&gt;

== Wichtige fertsjintwurdigers ==
* [[Louis Sullivan]]
* [[Walter Gropius]]
* [[Le Corbusier]]
* [[Adolf Loos]]
* [[Oscar Niemeyer]]
* [[Ludwig Mies van der Rohe]]
* [[Gerrit Rietveld]]
* [[Jaap Bakema]]
* [[Abe Bonnema]]
* [[Jacques Cuisinier]]
* [[Frank Lloyd Wright]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
[[Kategory:Boustyl]]
[[Kategory:Modernistyske arsjitektuer]]</text>
      <sha1>sq3mohitlnqc1i4x7k3j00heo978jnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Modernistyske arsjitektuer</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191850</id>
    <revision>
      <id>1230125</id>
      <timestamp>2026-05-16T16:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Modernisme]]&quot;</comment>
      <origin>1230125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="0t5ip484dmb1xsamuosjej3vfjaii23" xml:space="preserve">[[Kategory:Modernisme]]</text>
      <sha1>0t5ip484dmb1xsamuosjej3vfjaii23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Funksjonalisme (architektuer)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191851</id>
    <redirect title="Funksjonalisme (arsjitektuer)" />
    <revision>
      <id>1230127</id>
      <timestamp>2026-05-16T16:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Funksjonalisme (arsjitektuer)]]</comment>
      <origin>1230127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="jfs994qgnk2ofikab77c7ocovpsoo4c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Funksjonalisme (arsjitektuer)]]</text>
      <sha1>jfs994qgnk2ofikab77c7ocovpsoo4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mechelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191852</id>
    <revision>
      <id>1230133</id>
      <timestamp>2026-05-16T20:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks plak (2026) | namme        = Mechelen | ôfbylding    = Mechelen town hall.JPG | ôfbyldingstekst = Stedhûs | flagge       = Flag of Mechlin.svg | wapen        = Mechelen wapen 1.svg | lân          = {{BE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Gewest | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Flaanderen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] | boargemaster =  | stedsyndieling = 6 wiken | gemeenteyndieling = 5 d...&quot;</comment>
      <origin>1230133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14594" sha1="f4nk81dr313kk3wckwsl0s6mwvjca0l" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Mechelen
| ôfbylding    = Mechelen town hall.JPG
| ôfbyldingstekst = Stedhûs
| flagge       = Flag of Mechlin.svg
| wapen        = Mechelen wapen 1.svg
| lân          = {{BE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Gewest
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]]
| boargemaster = 
| stedsyndieling = 6 wiken
| gemeenteyndieling = 5 dielgemeenten
| ynwennertal = 89.655 &lt;samll&gt;(01.01.2025)&lt;/small&gt;
| oerflak     = 65,79 km²
| befolkingstichtens = 1.363 ynw./km²
| stêdekloft  = 
| hichte      = 4 m
| stifting    = ± 1303 (stedsrjochten)
| ferkearsieren = [[A1 (Belgje)|A1/E19]], [[N1 (Belgje)|N1]], [[N15 (Belgje)|N15]], [[N16 (Belgje)|N16]]
| postkoade   = 2800, 2801, 2811, 2812
| netnûmer    = 015
| tiidsône    = UTC+1
| simmertiid  = UTC+2
| koördinaten = 51° 02' N, 04° 28' E
| webside     = [https://www.mechelen.be/ www.mechelen.be]
| mapname     = Belgje
| lat_deg = 51 | lat_min = 2 | lat_sec = 00 | lat_dir = N
| lon_deg = 4 | lon_min = 29 | lon_sec = 00 | lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Chrzanów yn Poalen
}} 
'''Mechelen''' is in histoaryske stêd yn 'e [[Flaanderen|Flaamske]] provinsje [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] yn [[Belgje]]. De stêd leit hiel sintraal oan 'e rivier de [[Dijle]], krekt healwei tusken de grutte stêden [[Brussel]] en [[Antwerpen]]. Mei in lytse 90.000 ynwenners is it hjoed-de-dei ien fan 'e gruttere keunststêden fan Flaanderen.

Njonken de politike skiednis is Mechelen al sûnt 1559 it geastlike hert fan Belgje as de sit fan it [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]. De aartsbiskop fan Mechelen draacht de titel 'Primaat fan Belgje', wat betsjut dat de stêd de oarspronklike haadtsjerklike sit fan it hiele lân is.

== Geografy ==
[[Ofbyld:Zennegat 2.JPG|thumb|left|It Zennegat.]]
Mechelen telt njonken de stêd sels noch fiif lytsere dielgemeenten, nammentlik Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem.

Walem leit benoarden de stêd, oan 'e rivier de [[Nete]]. Heffen, Leest en Hombeek lizze bewesten de stêd, oan 'e oare kant fan 'e [[Zenne]]. Muizen leit súdeastlik, in stikje fierder de stream op oan 'e Dijle. De stêd hat dêrnjonken noch ferskate útbuorrens en wiken. De útbuorren noardeastlik fan 'e stêd, dêr't de Zenne en it kanaal Leuven-Mechelen gearrinne mei de Dijle, hjit it Zennegat. De stêd sels is bestjoerlik yndield yn 'e wiken Sintrum, Mechelen-Noard, Mechelen-Súd, Battel (bewesten de Dijle), Arsenaal en Nekkerspoel yn it easten.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|+ Dielgemeenten
! !! Namme !! Oerflak (km²) !! Ynwenners (2025)!! Ynw./km² 
|-
| 1 || align=&quot;left&quot; | Mechelen || 28,07 || 72.232 || 2.573 
|-
| 2 || align=&quot;left&quot; | Heffen || 6,98 || 2.231 || 320 
|-
| 3 || align=&quot;left&quot; | Hombeek || 9,66 || 4.525 || 468 
|-
| 4 || align=&quot;left&quot; | Leest || 9,37 || 2.735 || 292 
|-
| 5 || align=&quot;left&quot; | Muizen || 7,42 || 5.844 || 788
|-
| 6 || align=&quot;left&quot; | Walem || 4,30 || 2.088 || 486 
|}

== Skiednis ==
Mechelen is ien fan 'e âldste stêden yn 'e Belgyske provinsje Antwerpen. [[Antwerpen]] ferlear yn 1303 it rjocht op 'e earste ferkeap (it steapelrjocht) fan wol, hjouwer en sâlt oan Mechelen, doe't [[Jan II fan Brabân|Jan II]], hartoch fan Brabân, [[stedsrjochten]] ferliende.

Oant 1795 wie Mechelen it sintrum fan in lytse, selsstannige hearlikheid, dy't bekend stie as de Hearlikheid Mechelen. Dizze hearlikheid hie deselde status as oare foaroansteande regio's yn it gebiet, lykas Hollân, Seelân, Flaanderen en Brabân. Yn 16e iuw wie Mechelen tusken 1605 en 1630 foar in koart skoft de bestjoerlike haadstêd fan 'e Nederlannen en waard it lân út Mechelen wei regearre (ynsteld troch [[Margaretha fan Eastenryk]). Dy tiid hat in grutte bydrage levere oan 'e grutte keunstkolleksje en histoaryske gebouwen fan 'e stêd. Dêrtroch hat Mechelen hjoed-de-dei it op ien nei grutste oantal beskerme monuminten fan Flaanderen, wêrûnder fjouwer bouwurken mei in [[UNESCO]]-ynskriuwing.

== Demografyske ûntwikkeling ==
De demografyske skiednis fan Mechelen wurdt hjirûnder yn twa aparte tabellen werjûn. Oant 1 jannewaris 1977 bestie Mechelen allinnich út de histoaryske stêd binnen de âlde stedsmuorren en -singels. Op dy datum fûn lykwols de grutte Belgyske gemeentlike weryndieling plak, wêrby't de fiif buordoarpen Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem by de stêd foege waarden om de hjoeddeiske fúzjegemeente te foarmjen.

De earste tabel jout de befolkingsûntwikkeling wer fan 'e âlde, selsstannige stêd Mechelen oant it lêste jier foar de weryndieling (1976). De twadde tabel jout de ûntwikkeling wer fan 'e fúzjegemeente as gehiel; om in histoarysk krekte fergeliking te meitsjen, binne yn dizze sifers de ynwennertallen fan 'e fiif doarpen ek foar 1977 al meirekkene.

=== Demografyske ûntwikkeling foar de fúzje ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–1976)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1831 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1880 !! 1890
|-
| Ynwenners || 20.235 || 20.284 || 23.401 || 29.693 || 31.371 || 34.205 || 42.381 || 51.014
|-
| Groei || — || +0,2% || +15,4% || +26,9% || +5,7% || +9,0% || +23,9% || +20,4%
|-
! colspan=&quot;9&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1900 !! 1910 !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1976
|-
| Ynwenners || 55.705 || 59.142 || 58.438 || 60.438 || 60.288 || 64.772 || 65.466 || 64.185
|-
| Groei || +9,2% || +6,2% || −1,2% || +3,4% || −0,2% || +7,4% || +1,1% || −2,0%
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1970 = folkstellingen; 1976 = ynwennertal op 31 desimber&lt;/small&gt;
|}
=== Demografyske ûntwikkeling fan 'e fúzjegemeente ===
Alle histoaryske gegevens hawwe betrekking op 'e hjoeddeiske gemeente, ynklusyf de dielgemeenten, sa't dy ûntstien binne nei de fúzje fan 1 jannewaris 1977.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–2024)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1830 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1876 !! 1880 !! 1890 !! 1900 !! 1910
|-
| Ynwenners || 26.632 || 25.939 || 31.041 || 36.915 || 38.566 || 41.434 || 45.601 || 49.257 || 59.070 || 64.781 || 69.412
|-
| Groei || — || −2,6% || +19,7% || +18,9% || +4,5% || +7,4% || +10,1% || +8,0% || +19,9% || +9,7% || +7,1%
|-
! colspan=&quot;12&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1981 !! 1990 !! 2000 !! 2010 !! 2020 !! 2024
|-
| Ynwenners || 68.951 || 71.599 || 72.232 || 77.737 || 80.351 || 77.269 || 75.622 || 75.438 || 80.940 || 86.921 || 89.313
|-
| Groei || −0,7% || +3,8% || +0,9% || +7,6% || +3,4% || −3,8% || −2,1% || −0,2% || +7,3% || +7,4% || +2,8%
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1981 = folkstellingen; 1990 en letter = ynwennertal op 1 jannewaris&lt;/small&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;text-align: right; width: 100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Ynwenners fan jier op jier op 1 jannewaris&lt;br&gt;1992 oant no
|-
! width=&quot;20%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Jier !! width=&quot;40%&quot; | Aantal !! width=&quot;40%&quot; | Evolúsje: 1992 = sifer 100
|-
| align=&quot;center&quot; | 1992 || 75.689 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1993 || 75.740 || 100,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 1994 || 75.650 || 99,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 1995 || 75.718 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1996 || 75.294 || 99,5
|-
| align=&quot;center&quot; | 1997 || 75.255 || 99,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 1998 || 75.429 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 1999 || 75.418 || 99,6
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000 || 75.438 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2001 || 75.560 || 99,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2002 || 75.946 || 100,3
|-
| align=&quot;center&quot; | 2003 || 76.485 || 101,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2004 || 76.981 || 101,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2005 || 77.480 || 102,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2006 || 78.268 || 103,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007 || 78.900 || 104,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008 || 79.471 || 105,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009 || 80.205 || 106,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010 || 80.940 || 106,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011 || 81.927 || 108,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012 || 82.325 || 108,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013 || 82.602 || 109,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014 || 83.194 || 109,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015 || 83.975 || 110,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016 || 84.523 || 111,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017 || 85.665 || 113,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018 || 86.304 || 114,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019 || 86.616 || 114,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020 || 86.921 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021 || 86.911 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022 || 86.996 || 114,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2023 || 88.614 || 117,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2024 || 89.313 || 118,0
|}
== Saken dy't it besjen wurdich binne ==
=== Wrâlderfgoed ===
Mechelen is ryk oan histoaryske kultuer en hat fjouwer ynskriuwingen yn 'e [[wrâlderfgoedlist]] fan [[UNESCO]]:
[[Ofbyld:Malines, cathédrale Saint-Rombaut.jpg|thumb|left|[[Katedraal fan Mechelen]].]]
* De Sint-Romboutstoer is de 97 meter hege toer fan 'e [[Katedraal fan Mechelen|katedraal]] mei twa folsleine karriljons.
* It stedhûs fan Mechelen is in oarspronklike lekkenhal mei in midsiuwsk belfort (UNESCO-id 943-015), letter útwreide mei in [[Falmboyante gotyk|flamboyant-goatyske]] foargevel.
* It Grut Begynhôf stiet tegearre mei oare Flaamske begynhôven op 'e wrâlderfgoedlist. It Grut Begynhôf waard yn 'e 13e iuw stifte bûten de muorren fan Mechelen. Nei't om 1560 hinne it begynhôf fernield waard, kochten de beginen yn 'e binnenstêd ûnreplik guod oan en lieten dêr nije wenten bouwe. 
* De Hanswykprosesje of &quot;De Omgong&quot; (2005/2008) is in optocht mei in pear opfallende reuzen en stiet op 'e list fan Ymmaterieel Kultureel Erfgoed fan 'e Minskheid.

=== Tsjerklike arsjitektuer ===
As de oarspronklike geastlike haadstêd fan 'e Nederlannen hat Mechelen in grutte rykdom oan monumintale tsjerken. Benammen de barokke ynfloed fan 'e lokale arsjitekt [[Lucas Faydherbe]] is op in soad plakken yn 'e stêd werom te finen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|Us-Leaffrou fan Hanswijk.]]
* De Us-Leaffrouwe-fan-Hanswijk is in ymposante barokke koepeltsjerke, ûntwurpen troch Lucas Faydherbe.
* De Sint-Janstsjerke is in goatyske tsjerke dy't wrâldferneamd is om it masterwurk &quot;De oanbidding fan 'e Keningen&quot; fan [[Peter Paul Rubens]].
* De Us-Leaffrouwe-oer-de-Dijletsjerke is in oare grutte goatyske tsjerke, dêr't it ferneamde skilderij &quot;De wûnderbere Fiskfangst&quot;' fan Rubens hinget.
* De Begynhôftsjerke fan it Grut Begynhôf is in barok tsjerkegebou dat wijd is oan Sint-Aleksius en Sint-Katarina.

=== Paleizen  ===
Yn 'e 15e en 16e iuw, doe't Mechelen as bestjoerlik sintrum fan 'e Nederlannen tsjinne, bouden ferskate aadlike famyljes en lânfâden hjir harren paleizen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|left|Hôf fan Savoye.]]
* It Hôf fan Savoye (Paleis fan Margaretha fan Eastenryk) is it oarspronklike paleis fan 'e lânfâdesse. It is it earste [[rennessânse]]gebou fan 'e Nederlannen; hjoed-de-dei is it yn gebrûk fan it gerjochtshôf.
* It Hôf van Kamerijk (Paleis fan [[Margaretha fan York]]) is de eardere residinsje fan 'e hartoginne fan Boergonje en tsjinnet hjoed-de-dei as stedsskousboarch.
* It Hôf fan Busleyden is paleis út de iere renêssânse en hjoed-de-dei it stedsmuseum fan Mechelen.

=== Boargerlike bouwwerken ===
[[Ofbyld:Mechelen Duivelshuis 3.jpg|thumb|Haverwerf.]]
* It Skepenhûs is it earste stedhûs fan 'e stêd út it ein fan 'e 14e iuw.
* De âlde foargevels oan 'e Haverwerf (it plak dêr't de hjouwer oerladen en ferhannele waard): in trijetal ferneamde histoaryske gevels njonken inoar, bekend as ''Sint-Jozef'', ''Den Duivel'' en ''’t Paradijs''.
* De Hoogbrug is de âldste stiennen bôgebrêge fan Flaanderen, dy't de twa iggen fan 'e Binnendijle ferbynt.
* ''De Zalm''  en ''In den Vijgenboom'': Twa opfallende gevels oan 'e âlde hannelskaaien; ''In den Vijgenboom'' is de âldste houten foargevel fan 'e stêd.
* ''De Vleeshalle'': In beskerme monumintale merkhal út 1881 mei in soad winkeltsjes en horekabedriuwen.

=== Refúzjehuzen ===
In refúzjehûs wie in fersterke hûs binnen de stedsmuorren, wêr't muontsen fan abdijen fan bûten de stêd n nuodlike tiden hinne flechtsje koenen. Mechelen hie dêr troch syn feilige status in grut oantal fan:
[[Ofbyld:Mechelen Refugie van Tongerlo southern wall seen from Stiltetuin.jpg|thumb|left|Refúzjehûs Abdij fan Tongerlo.]]
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Tongerlo]]: boud tsjin 'e ein fan 'e 15e iuw, in grut bewarre bleaun kompleks oan 'e Binnendijle.
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Sint-Truiden]]: in histoarysk taflechtsoarde foar de Limburchske abdij.

== Ferkear en ferfier ==
=== Autofrije binnenstêd ===
De histoaryske binnenstêd (binnen de saneamde stedsring) is foar in grut part autofrij of auto-earm makke. Grutte dielen fan it sintrum, lykas de omjouwing fan 'e Grote Markt en de grutte winkelstrjitten, binne folslein foar fuotgongers ynrjochte. Ferkear dat net yn 'e binnenstêd wêze moat, wurdt om de stêd hinne laat oer de stedsring (de R12). Foar besikers binne der grutte ûndergrûnske parkeargaraazjes oan 'e râne fan it sintrum boud, sadat auto's sa min mooglik it histoaryske hert yn hoege.

=== Iepenbier ferfier en spoarferbinings ===
Mechelen is in sintraal lizzend spoarknooppunt yn Flaanderen. De stêd hat twa stasjons op koarte ôfstân fan inoar: it Haadstasjon (besuden it sintrum) en stasjon Mechelen-Nekkerspoel (oan 'e eastkant). Troch de lizzing oan 'e grutte as tusken Brussel en Antwerpen binne der tige frekwinte treinferbinings mei de measte grutte Belgyske stêden, en ek ynternasjonale treinen rjochting Nederlân dogge de stêd oan.

It iepenbier ferfier yn 'e stêd en de omlizzende regio wurdt fierder fersoarte troch in busnetwurk. Stedsbussen ride tusken stedswiken en it haadstasjon. In spesjale, flugge sintrumpendel rydt hiel regelmjittich dwers troch it sintrum om reizgers tusken de twa stasjons en de winkelstrjitten te ferfieren. 
Fanút it sintrale busstasjon by it haadstasjon fertrekke streekbussen dy't de fiif dielgemeenten en de fierdere regio ferbine mei de stêd.</text>
      <sha1>f4nk81dr313kk3wckwsl0s6mwvjca0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230134</id>
      <parentid>1230133</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T20:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14916" sha1="m7zhpz2csmkyp24ukaf6tj01qq33ahi" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Mechelen
| ôfbylding    = Mechelen town hall.JPG
| ôfbyldingstekst = Stedhûs
| flagge       = Flag of Mechlin.svg
| wapen        = Mechelen wapen 1.svg
| lân          = {{BE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Gewest
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]]
| boargemaster = 
| stedsyndieling = 6 wiken
| gemeenteyndieling = 5 dielgemeenten
| ynwennertal = 89.655 &lt;samll&gt;(01.01.2025)&lt;/small&gt;
| oerflak     = 65,79 km²
| befolkingstichtens = 1.363 ynw./km²
| stêdekloft  = 
| hichte      = 4 m
| stifting    = ± 1303 (stedsrjochten)
| ferkearsieren = [[A1 (Belgje)|A1/E19]], [[N1 (Belgje)|N1]], [[N15 (Belgje)|N15]], [[N16 (Belgje)|N16]]
| postkoade   = 2800, 2801, 2811, 2812
| netnûmer    = 015
| tiidsône    = UTC+1
| simmertiid  = UTC+2
| koördinaten = 51° 02' N, 04° 28' E
| webside     = [https://www.mechelen.be/ www.mechelen.be]
| mapname     = Belgje
| lat_deg = 51 | lat_min = 2 | lat_sec = 00 | lat_dir = N
| lon_deg = 4 | lon_min = 29 | lon_sec = 00 | lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Chrzanów yn Poalen
}} 
'''Mechelen''' is in histoaryske stêd yn 'e [[Flaanderen|Flaamske]] provinsje [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] yn [[Belgje]]. De stêd leit hiel sintraal oan 'e rivier de [[Dijle]], krekt healwei tusken de grutte stêden [[Brussel]] en [[Antwerpen]]. Mei in lytse 90.000 ynwenners is it hjoed-de-dei ien fan 'e gruttere keunststêden fan Flaanderen.

Njonken de politike skiednis is Mechelen al sûnt 1559 it geastlike hert fan Belgje as de sit fan it [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]. De aartsbiskop fan Mechelen draacht de titel 'Primaat fan Belgje', wat betsjut dat de stêd de oarspronklike haadtsjerklike sit fan it hiele lân is.

== Geografy ==
[[Ofbyld:Zennegat 2.JPG|thumb|left|It Zennegat.]]
Mechelen telt njonken de stêd sels noch fiif lytsere dielgemeenten, nammentlik Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem.

Walem leit benoarden de stêd, oan 'e rivier de [[Nete]]. Heffen, Leest en Hombeek lizze bewesten de stêd, oan 'e oare kant fan 'e [[Zenne]]. Muizen leit súdeastlik, in stikje fierder de stream op oan 'e Dijle. De stêd hat dêrnjonken noch ferskate útbuorrens en wiken. De útbuorren noardeastlik fan 'e stêd, dêr't de Zenne en it kanaal Leuven-Mechelen gearrinne mei de Dijle, hjit it Zennegat. De stêd sels is bestjoerlik yndield yn 'e wiken Sintrum, Mechelen-Noard, Mechelen-Súd, Battel (bewesten de Dijle), Arsenaal en Nekkerspoel yn it easten.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|+ Dielgemeenten
! !! Namme !! Oerflak (km²) !! Ynwenners (2025)!! Ynw./km² 
|-
| 1 || align=&quot;left&quot; | Mechelen || 28,07 || 72.232 || 2.573 
|-
| 2 || align=&quot;left&quot; | Heffen || 6,98 || 2.231 || 320 
|-
| 3 || align=&quot;left&quot; | Hombeek || 9,66 || 4.525 || 468 
|-
| 4 || align=&quot;left&quot; | Leest || 9,37 || 2.735 || 292 
|-
| 5 || align=&quot;left&quot; | Muizen || 7,42 || 5.844 || 788
|-
| 6 || align=&quot;left&quot; | Walem || 4,30 || 2.088 || 486 
|}

== Skiednis ==
Mechelen is ien fan 'e âldste stêden yn 'e Belgyske provinsje Antwerpen. [[Antwerpen]] ferlear yn 1303 it rjocht op 'e earste ferkeap (it steapelrjocht) fan wol, hjouwer en sâlt oan Mechelen, doe't [[Jan II fan Brabân|Jan II]], hartoch fan Brabân, [[stedsrjochten]] ferliende.

Oant 1795 wie Mechelen it sintrum fan in lytse, selsstannige hearlikheid, dy't bekend stie as de Hearlikheid Mechelen. Dizze hearlikheid hie deselde status as oare foaroansteande regio's yn it gebiet, lykas Hollân, Seelân, Flaanderen en Brabân. Yn 16e iuw wie Mechelen tusken 1605 en 1630 foar in koart skoft de bestjoerlike haadstêd fan 'e Nederlannen en waard it lân út Mechelen wei regearre (ynsteld troch [[Margaretha fan Eastenryk]). Dy tiid hat in grutte bydrage levere oan 'e grutte keunstkolleksje en histoaryske gebouwen fan 'e stêd. Dêrtroch hat Mechelen hjoed-de-dei it op ien nei grutste oantal beskerme monuminten fan Flaanderen, wêrûnder fjouwer bouwurken mei in [[UNESCO]]-ynskriuwing.

== Demografyske ûntwikkeling ==
De demografyske skiednis fan Mechelen wurdt hjirûnder yn twa aparte tabellen werjûn. Oant 1 jannewaris 1977 bestie Mechelen allinnich út de histoaryske stêd binnen de âlde stedsmuorren en -singels. Op dy datum fûn lykwols de grutte Belgyske gemeentlike weryndieling plak, wêrby't de fiif buordoarpen Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem by de stêd foege waarden om de hjoeddeiske fúzjegemeente te foarmjen.

De earste tabel jout de befolkingsûntwikkeling wer fan 'e âlde, selsstannige stêd Mechelen oant it lêste jier foar de weryndieling (1976). De twadde tabel jout de ûntwikkeling wer fan 'e fúzjegemeente as gehiel; om in histoarysk krekte fergeliking te meitsjen, binne yn dizze sifers de ynwennertallen fan 'e fiif doarpen ek foar 1977 al meirekkene.

=== Demografyske ûntwikkeling foar de fúzje ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–1976)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1831 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1880 !! 1890
|-
| Ynwenners || 20.235 || 20.284 || 23.401 || 29.693 || 31.371 || 34.205 || 42.381 || 51.014
|-
| Groei || — || +0,2% || +15,4% || +26,9% || +5,7% || +9,0% || +23,9% || +20,4%
|-
! colspan=&quot;9&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1900 !! 1910 !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1976
|-
| Ynwenners || 55.705 || 59.142 || 58.438 || 60.438 || 60.288 || 64.772 || 65.466 || 64.185
|-
| Groei || +9,2% || +6,2% || −1,2% || +3,4% || −0,2% || +7,4% || +1,1% || −2,0%
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1970 = folkstellingen; 1976 = ynwennertal op 31 desimber&lt;/small&gt;
|}
=== Demografyske ûntwikkeling fan 'e fúzjegemeente ===
Alle histoaryske gegevens hawwe betrekking op 'e hjoeddeiske gemeente, ynklusyf de dielgemeenten, sa't dy ûntstien binne nei de fúzje fan 1 jannewaris 1977.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–2024)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1830 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1876 !! 1880 !! 1890 !! 1900 !! 1910
|-
| Ynwenners || 26.632 || 25.939 || 31.041 || 36.915 || 38.566 || 41.434 || 45.601 || 49.257 || 59.070 || 64.781 || 69.412
|-
| Groei || — || −2,6% || +19,7% || +18,9% || +4,5% || +7,4% || +10,1% || +8,0% || +19,9% || +9,7% || +7,1%
|-
! colspan=&quot;12&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1981 !! 1990 !! 2000 !! 2010 !! 2020 !! 2024
|-
| Ynwenners || 68.951 || 71.599 || 72.232 || 77.737 || 80.351 || 77.269 || 75.622 || 75.438 || 80.940 || 86.921 || 89.313
|-
| Groei || −0,7% || +3,8% || +0,9% || +7,6% || +3,4% || −3,8% || −2,1% || −0,2% || +7,3% || +7,4% || +2,8%
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1981 = folkstellingen; 1990 en letter = ynwennertal op 1 jannewaris&lt;/small&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;text-align: right; width: 100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Ynwenners fan jier op jier op 1 jannewaris&lt;br&gt;1992 oant no
|-
! width=&quot;20%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Jier !! width=&quot;40%&quot; | Aantal !! width=&quot;40%&quot; | Evolúsje: 1992 = sifer 100
|-
| align=&quot;center&quot; | 1992 || 75.689 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1993 || 75.740 || 100,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 1994 || 75.650 || 99,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 1995 || 75.718 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1996 || 75.294 || 99,5
|-
| align=&quot;center&quot; | 1997 || 75.255 || 99,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 1998 || 75.429 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 1999 || 75.418 || 99,6
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000 || 75.438 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2001 || 75.560 || 99,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2002 || 75.946 || 100,3
|-
| align=&quot;center&quot; | 2003 || 76.485 || 101,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2004 || 76.981 || 101,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2005 || 77.480 || 102,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2006 || 78.268 || 103,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007 || 78.900 || 104,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008 || 79.471 || 105,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009 || 80.205 || 106,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010 || 80.940 || 106,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011 || 81.927 || 108,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012 || 82.325 || 108,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013 || 82.602 || 109,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014 || 83.194 || 109,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015 || 83.975 || 110,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016 || 84.523 || 111,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017 || 85.665 || 113,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018 || 86.304 || 114,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019 || 86.616 || 114,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020 || 86.921 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021 || 86.911 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022 || 86.996 || 114,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2023 || 88.614 || 117,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2024 || 89.313 || 118,0
|}
== Saken dy't it besjen wurdich binne ==
=== Wrâlderfgoed ===
Mechelen is ryk oan histoaryske kultuer en hat fjouwer ynskriuwingen yn 'e [[wrâlderfgoedlist]] fan [[UNESCO]]:
[[Ofbyld:Malines, cathédrale Saint-Rombaut.jpg|thumb|left|[[Katedraal fan Mechelen]].]]
* De Sint-Romboutstoer is de 97 meter hege toer fan 'e [[Katedraal fan Mechelen|katedraal]] mei twa folsleine karriljons.
* It stedhûs fan Mechelen is in oarspronklike lekkenhal mei in midsiuwsk belfort (UNESCO-id 943-015), letter útwreide mei in [[Falmboyante gotyk|flamboyant-goatyske]] foargevel.
* It Grut Begynhôf stiet tegearre mei oare Flaamske begynhôven op 'e wrâlderfgoedlist. It Grut Begynhôf waard yn 'e 13e iuw stifte bûten de muorren fan Mechelen. Nei't om 1560 hinne it begynhôf fernield waard, kochten de beginen yn 'e binnenstêd ûnreplik guod oan en lieten dêr nije wenten bouwe. 
* De Hanswykprosesje of &quot;De Omgong&quot; (2005/2008) is in optocht mei in pear opfallende reuzen en stiet op 'e list fan Ymmaterieel Kultureel Erfgoed fan 'e Minskheid.

=== Tsjerklike arsjitektuer ===
As de oarspronklike geastlike haadstêd fan 'e Nederlannen hat Mechelen in grutte rykdom oan monumintale tsjerken. Benammen de barokke ynfloed fan 'e lokale arsjitekt [[Lucas Faydherbe]] is op in soad plakken yn 'e stêd werom te finen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|Us-Leaffrou fan Hanswijk.]]
* De Us-Leaffrouwe-fan-Hanswijk is in ymposante barokke koepeltsjerke, ûntwurpen troch Lucas Faydherbe.
* De Sint-Janstsjerke is in goatyske tsjerke dy't wrâldferneamd is om it masterwurk &quot;De oanbidding fan 'e Keningen&quot; fan [[Peter Paul Rubens]].
* De Us-Leaffrouwe-oer-de-Dijletsjerke is in oare grutte goatyske tsjerke, dêr't it ferneamde skilderij &quot;De wûnderbere Fiskfangst&quot;' fan Rubens hinget.
* De Begynhôftsjerke fan it Grut Begynhôf is in barok tsjerkegebou dat wijd is oan Sint-Aleksius en Sint-Katarina.

=== Paleizen  ===
Yn 'e 15e en 16e iuw, doe't Mechelen as bestjoerlik sintrum fan 'e Nederlannen tsjinne, bouden ferskate aadlike famyljes en lânfâden hjir harren paleizen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|left|Hôf fan Savoye.]]
* It Hôf fan Savoye (Paleis fan Margaretha fan Eastenryk) is it oarspronklike paleis fan 'e lânfâdesse. It is it earste [[rennessânse]]gebou fan 'e Nederlannen; hjoed-de-dei is it yn gebrûk fan it gerjochtshôf.
* It Hôf van Kamerijk (Paleis fan [[Margaretha fan York]]) is de eardere residinsje fan 'e hartoginne fan Boergonje en tsjinnet hjoed-de-dei as stedsskousboarch.
* It Hôf fan Busleyden is paleis út de iere renêssânse en hjoed-de-dei it stedsmuseum fan Mechelen.

=== Boargerlike bouwwerken ===
[[Ofbyld:Mechelen Duivelshuis 3.jpg|thumb|Haverwerf.]]
* It Skepenhûs is it earste stedhûs fan 'e stêd út it ein fan 'e 14e iuw.
* De âlde foargevels oan 'e Haverwerf (it plak dêr't de hjouwer oerladen en ferhannele waard): in trijetal ferneamde histoaryske gevels njonken inoar, bekend as ''Sint-Jozef'', ''Den Duivel'' en ''’t Paradijs''.
* De Hoogbrug is de âldste stiennen bôgebrêge fan Flaanderen, dy't de twa iggen fan 'e Binnendijle ferbynt.
* ''De Zalm''  en ''In den Vijgenboom'': Twa opfallende gevels oan 'e âlde hannelskaaien; ''In den Vijgenboom'' is de âldste houten foargevel fan 'e stêd.
* ''De Vleeshalle'': In beskerme monumintale merkhal út 1881 mei in soad winkeltsjes en horekabedriuwen.

=== Refúzjehuzen ===
In refúzjehûs wie in fersterke hûs binnen de stedsmuorren, wêr't muontsen fan abdijen fan bûten de stêd n nuodlike tiden hinne flechtsje koenen. Mechelen hie dêr troch syn feilige status in grut oantal fan:
[[Ofbyld:Mechelen Refugie van Tongerlo southern wall seen from Stiltetuin.jpg|thumb|left|Refúzjehûs Abdij fan Tongerlo.]]
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Tongerlo]]: boud tsjin 'e ein fan 'e 15e iuw, in grut bewarre bleaun kompleks oan 'e Binnendijle.
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Sint-Truiden]]: in histoarysk taflechtsoarde foar de Limburchske abdij.

== Ferkear en ferfier ==
=== Autofrije binnenstêd ===
De histoaryske binnenstêd (binnen de saneamde stedsring) is foar in grut part autofrij of auto-earm makke. Grutte dielen fan it sintrum, lykas de omjouwing fan 'e Grote Markt en de grutte winkelstrjitten, binne folslein foar fuotgongers ynrjochte. Ferkear dat net yn 'e binnenstêd wêze moat, wurdt om de stêd hinne laat oer de stedsring (de R12). Foar besikers binne der grutte ûndergrûnske parkeargaraazjes oan 'e râne fan it sintrum boud, sadat auto's sa min mooglik it histoaryske hert yn hoege.

=== Iepenbier ferfier en spoarferbinings ===
Mechelen is in sintraal lizzend spoarknooppunt yn Flaanderen. De stêd hat twa stasjons op koarte ôfstân fan inoar: it Haadstasjon (besuden it sintrum) en stasjon Mechelen-Nekkerspoel (oan 'e eastkant). Troch de lizzing oan 'e grutte as tusken Brussel en Antwerpen binne der tige frekwinte treinferbinings mei de measte grutte Belgyske stêden, en ek ynternasjonale treinen rjochting Nederlân dogge de stêd oan.

It iepenbier ferfier yn 'e stêd en de omlizzende regio wurdt fierder fersoarte troch in busnetwurk. Stedsbussen ride tusken stedswiken en it haadstasjon. In spesjale, flugge sintrumpendel rydt hiel regelmjittich dwers troch it sintrum om reizgers tusken de twa stasjons en de winkelstrjitten te ferfieren. 
Fanút it sintrale busstasjon by it haadstasjon fertrekke streekbussen dy't de fiif dielgemeenten en de fierdere regio ferbine mei de stêd.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Mechelen (stad)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Mechelen}}
}}
[[Kategory:Mechelen]]
[[Kategory:Plak yn Antwerpen (provinsje)]]
[[Kategory:Gemeente yn Antwerpen (provinsje)]]</text>
      <sha1>m7zhpz2csmkyp24ukaf6tj01qq33ahi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230136</id>
      <parentid>1230134</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T04:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografyske ûntwikkeling fan 'e fúzjegemeente */ red</comment>
      <origin>1230136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14906" sha1="8s661vkyx6vji1i4eoddsq248zbpi7o" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Mechelen
| ôfbylding    = Mechelen town hall.JPG
| ôfbyldingstekst = Stedhûs
| flagge       = Flag of Mechlin.svg
| wapen        = Mechelen wapen 1.svg
| lân          = {{BE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Gewest
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]]
| boargemaster = 
| stedsyndieling = 6 wiken
| gemeenteyndieling = 5 dielgemeenten
| ynwennertal = 89.655 &lt;samll&gt;(01.01.2025)&lt;/small&gt;
| oerflak     = 65,79 km²
| befolkingstichtens = 1.363 ynw./km²
| stêdekloft  = 
| hichte      = 4 m
| stifting    = ± 1303 (stedsrjochten)
| ferkearsieren = [[A1 (Belgje)|A1/E19]], [[N1 (Belgje)|N1]], [[N15 (Belgje)|N15]], [[N16 (Belgje)|N16]]
| postkoade   = 2800, 2801, 2811, 2812
| netnûmer    = 015
| tiidsône    = UTC+1
| simmertiid  = UTC+2
| koördinaten = 51° 02' N, 04° 28' E
| webside     = [https://www.mechelen.be/ www.mechelen.be]
| mapname     = Belgje
| lat_deg = 51 | lat_min = 2 | lat_sec = 00 | lat_dir = N
| lon_deg = 4 | lon_min = 29 | lon_sec = 00 | lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Chrzanów yn Poalen
}} 
'''Mechelen''' is in histoaryske stêd yn 'e [[Flaanderen|Flaamske]] provinsje [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] yn [[Belgje]]. De stêd leit hiel sintraal oan 'e rivier de [[Dijle]], krekt healwei tusken de grutte stêden [[Brussel]] en [[Antwerpen]]. Mei in lytse 90.000 ynwenners is it hjoed-de-dei ien fan 'e gruttere keunststêden fan Flaanderen.

Njonken de politike skiednis is Mechelen al sûnt 1559 it geastlike hert fan Belgje as de sit fan it [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]. De aartsbiskop fan Mechelen draacht de titel 'Primaat fan Belgje', wat betsjut dat de stêd de oarspronklike haadtsjerklike sit fan it hiele lân is.

== Geografy ==
[[Ofbyld:Zennegat 2.JPG|thumb|left|It Zennegat.]]
Mechelen telt njonken de stêd sels noch fiif lytsere dielgemeenten, nammentlik Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem.

Walem leit benoarden de stêd, oan 'e rivier de [[Nete]]. Heffen, Leest en Hombeek lizze bewesten de stêd, oan 'e oare kant fan 'e [[Zenne]]. Muizen leit súdeastlik, in stikje fierder de stream op oan 'e Dijle. De stêd hat dêrnjonken noch ferskate útbuorrens en wiken. De útbuorren noardeastlik fan 'e stêd, dêr't de Zenne en it kanaal Leuven-Mechelen gearrinne mei de Dijle, hjit it Zennegat. De stêd sels is bestjoerlik yndield yn 'e wiken Sintrum, Mechelen-Noard, Mechelen-Súd, Battel (bewesten de Dijle), Arsenaal en Nekkerspoel yn it easten.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|+ Dielgemeenten
! !! Namme !! Oerflak (km²) !! Ynwenners (2025)!! Ynw./km² 
|-
| 1 || align=&quot;left&quot; | Mechelen || 28,07 || 72.232 || 2.573 
|-
| 2 || align=&quot;left&quot; | Heffen || 6,98 || 2.231 || 320 
|-
| 3 || align=&quot;left&quot; | Hombeek || 9,66 || 4.525 || 468 
|-
| 4 || align=&quot;left&quot; | Leest || 9,37 || 2.735 || 292 
|-
| 5 || align=&quot;left&quot; | Muizen || 7,42 || 5.844 || 788
|-
| 6 || align=&quot;left&quot; | Walem || 4,30 || 2.088 || 486 
|}

== Skiednis ==
Mechelen is ien fan 'e âldste stêden yn 'e Belgyske provinsje Antwerpen. [[Antwerpen]] ferlear yn 1303 it rjocht op 'e earste ferkeap (it steapelrjocht) fan wol, hjouwer en sâlt oan Mechelen, doe't [[Jan II fan Brabân|Jan II]], hartoch fan Brabân, [[stedsrjochten]] ferliende.

Oant 1795 wie Mechelen it sintrum fan in lytse, selsstannige hearlikheid, dy't bekend stie as de Hearlikheid Mechelen. Dizze hearlikheid hie deselde status as oare foaroansteande regio's yn it gebiet, lykas Hollân, Seelân, Flaanderen en Brabân. Yn 16e iuw wie Mechelen tusken 1605 en 1630 foar in koart skoft de bestjoerlike haadstêd fan 'e Nederlannen en waard it lân út Mechelen wei regearre (ynsteld troch [[Margaretha fan Eastenryk]). Dy tiid hat in grutte bydrage levere oan 'e grutte keunstkolleksje en histoaryske gebouwen fan 'e stêd. Dêrtroch hat Mechelen hjoed-de-dei it op ien nei grutste oantal beskerme monuminten fan Flaanderen, wêrûnder fjouwer bouwurken mei in [[UNESCO]]-ynskriuwing.

== Demografyske ûntwikkeling ==
De demografyske skiednis fan Mechelen wurdt hjirûnder yn twa aparte tabellen werjûn. Oant 1 jannewaris 1977 bestie Mechelen allinnich út de histoaryske stêd binnen de âlde stedsmuorren en -singels. Op dy datum fûn lykwols de grutte Belgyske gemeentlike weryndieling plak, wêrby't de fiif buordoarpen Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem by de stêd foege waarden om de hjoeddeiske fúzjegemeente te foarmjen.

De earste tabel jout de befolkingsûntwikkeling wer fan 'e âlde, selsstannige stêd Mechelen oant it lêste jier foar de weryndieling (1976). De twadde tabel jout de ûntwikkeling wer fan 'e fúzjegemeente as gehiel; om in histoarysk krekte fergeliking te meitsjen, binne yn dizze sifers de ynwennertallen fan 'e fiif doarpen ek foar 1977 al meirekkene.

=== Demografyske ûntwikkeling foar de fúzje ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–1976)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1831 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1880 !! 1890
|-
| Ynwenners || 20.235 || 20.284 || 23.401 || 29.693 || 31.371 || 34.205 || 42.381 || 51.014
|-
| Groei || — || +0,2% || +15,4% || +26,9% || +5,7% || +9,0% || +23,9% || +20,4%
|-
! colspan=&quot;9&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1900 !! 1910 !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1976
|-
| Ynwenners || 55.705 || 59.142 || 58.438 || 60.438 || 60.288 || 64.772 || 65.466 || 64.185
|-
| Groei || +9,2% || +6,2% || −1,2% || +3,4% || −0,2% || +7,4% || +1,1% || −2,0%
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1970 = folkstellingen; 1976 = ynwennertal op 31 desimber&lt;/small&gt;
|}
=== Demografyske ûntwikkeling fan 'e fúzjegemeente ===
Alle histoaryske gegevens belangje de hjoeddeiske gemeente, ynklusyf de dielgemeenten, sa't dy ûntstien binne nei de fúzje fan 1 jannewaris 1977.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–2024)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1830 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1876 !! 1880 !! 1890 !! 1900 !! 1910
|-
| Ynwenners || 26.632 || 25.939 || 31.041 || 36.915 || 38.566 || 41.434 || 45.601 || 49.257 || 59.070 || 64.781 || 69.412
|-
| Groei || — || −2,6% || +19,7% || +18,9% || +4,5% || +7,4% || +10,1% || +8,0% || +19,9% || +9,7% || +7,1%
|-
! colspan=&quot;12&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1981 !! 1990 !! 2000 !! 2010 !! 2020 !! 2024
|-
| Ynwenners || 68.951 || 71.599 || 72.232 || 77.737 || 80.351 || 77.269 || 75.622 || 75.438 || 80.940 || 86.921 || 89.313
|-
| Groei || −0,7% || +3,8% || +0,9% || +7,6% || +3,4% || −3,8% || −2,1% || −0,2% || +7,3% || +7,4% || +2,8%
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1981 = folkstellingen; 1990 en letter = ynwennertal op 1 jannewaris&lt;/small&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;text-align: right; width: 100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Ynwenners fan jier op jier op 1 jannewaris&lt;br&gt;1992 oant no
|-
! width=&quot;20%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Jier !! width=&quot;40%&quot; | Oantal !! width=&quot;40%&quot; | Evolúsje: 1992 = sifer 100
|-
| align=&quot;center&quot; | 1992 || 75.689 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1993 || 75.740 || 100,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 1994 || 75.650 || 99,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 1995 || 75.718 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1996 || 75.294 || 99,5
|-
| align=&quot;center&quot; | 1997 || 75.255 || 99,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 1998 || 75.429 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 1999 || 75.418 || 99,6
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000 || 75.438 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2001 || 75.560 || 99,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2002 || 75.946 || 100,3
|-
| align=&quot;center&quot; | 2003 || 76.485 || 101,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2004 || 76.981 || 101,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2005 || 77.480 || 102,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2006 || 78.268 || 103,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007 || 78.900 || 104,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008 || 79.471 || 105,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009 || 80.205 || 106,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010 || 80.940 || 106,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011 || 81.927 || 108,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012 || 82.325 || 108,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013 || 82.602 || 109,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014 || 83.194 || 109,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015 || 83.975 || 110,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016 || 84.523 || 111,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017 || 85.665 || 113,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018 || 86.304 || 114,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019 || 86.616 || 114,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020 || 86.921 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021 || 86.911 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022 || 86.996 || 114,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2023 || 88.614 || 117,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2024 || 89.313 || 118,0
|}

== Saken dy't it besjen wurdich binne ==
=== Wrâlderfgoed ===
Mechelen is ryk oan histoaryske kultuer en hat fjouwer ynskriuwingen yn 'e [[wrâlderfgoedlist]] fan [[UNESCO]]:
[[Ofbyld:Malines, cathédrale Saint-Rombaut.jpg|thumb|left|[[Katedraal fan Mechelen]].]]
* De Sint-Romboutstoer is de 97 meter hege toer fan 'e [[Katedraal fan Mechelen|katedraal]] mei twa folsleine karriljons.
* It stedhûs fan Mechelen is in oarspronklike lekkenhal mei in midsiuwsk belfort (UNESCO-id 943-015), letter útwreide mei in [[Falmboyante gotyk|flamboyant-goatyske]] foargevel.
* It Grut Begynhôf stiet tegearre mei oare Flaamske begynhôven op 'e wrâlderfgoedlist. It Grut Begynhôf waard yn 'e 13e iuw stifte bûten de muorren fan Mechelen. Nei't om 1560 hinne it begynhôf fernield waard, kochten de beginen yn 'e binnenstêd ûnreplik guod oan en lieten dêr nije wenten bouwe. 
* De Hanswykprosesje of &quot;De Omgong&quot; (2005/2008) is in optocht mei in pear opfallende reuzen en stiet op 'e list fan Ymmaterieel Kultureel Erfgoed fan 'e Minskheid.

=== Tsjerklike arsjitektuer ===
As de oarspronklike geastlike haadstêd fan 'e Nederlannen hat Mechelen in grutte rykdom oan monumintale tsjerken. Benammen de barokke ynfloed fan 'e lokale arsjitekt [[Lucas Faydherbe]] is op in soad plakken yn 'e stêd werom te finen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|Us-Leaffrou fan Hanswijk.]]
* De Us-Leaffrouwe-fan-Hanswijk is in ymposante barokke koepeltsjerke, ûntwurpen troch Lucas Faydherbe.
* De Sint-Janstsjerke is in goatyske tsjerke dy't wrâldferneamd is om it masterwurk &quot;De oanbidding fan 'e Keningen&quot; fan [[Peter Paul Rubens]].
* De Us-Leaffrouwe-oer-de-Dijletsjerke is in oare grutte goatyske tsjerke, dêr't it ferneamde skilderij &quot;De wûnderbere Fiskfangst&quot;' fan Rubens hinget.
* De Begynhôftsjerke fan it Grut Begynhôf is in barok tsjerkegebou dat wijd is oan Sint-Aleksius en Sint-Katarina.

=== Paleizen  ===
Yn 'e 15e en 16e iuw, doe't Mechelen as bestjoerlik sintrum fan 'e Nederlannen tsjinne, bouden ferskate aadlike famyljes en lânfâden hjir harren paleizen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|left|Hôf fan Savoye.]]
* It Hôf fan Savoye (Paleis fan Margaretha fan Eastenryk) is it oarspronklike paleis fan 'e lânfâdesse. It is it earste [[rennessânse]]gebou fan 'e Nederlannen; hjoed-de-dei is it yn gebrûk fan it gerjochtshôf.
* It Hôf van Kamerijk (Paleis fan [[Margaretha fan York]]) is de eardere residinsje fan 'e hartoginne fan Boergonje en tsjinnet hjoed-de-dei as stedsskousboarch.
* It Hôf fan Busleyden is paleis út de iere renêssânse en hjoed-de-dei it stedsmuseum fan Mechelen.

=== Boargerlike bouwwerken ===
[[Ofbyld:Mechelen Duivelshuis 3.jpg|thumb|Haverwerf.]]
* It Skepenhûs is it earste stedhûs fan 'e stêd út it ein fan 'e 14e iuw.
* De âlde foargevels oan 'e Haverwerf (it plak dêr't de hjouwer oerladen en ferhannele waard): in trijetal ferneamde histoaryske gevels njonken inoar, bekend as ''Sint-Jozef'', ''Den Duivel'' en ''’t Paradijs''.
* De Hoogbrug is de âldste stiennen bôgebrêge fan Flaanderen, dy't de twa iggen fan 'e Binnendijle ferbynt.
* ''De Zalm''  en ''In den Vijgenboom'': Twa opfallende gevels oan 'e âlde hannelskaaien; ''In den Vijgenboom'' is de âldste houten foargevel fan 'e stêd.
* ''De Vleeshalle'': In beskerme monumintale merkhal út 1881 mei in soad winkeltsjes en horekabedriuwen.

=== Refúzjehuzen ===
In refúzjehûs wie in fersterke hûs binnen de stedsmuorren, wêr't muontsen fan abdijen fan bûten de stêd n nuodlike tiden hinne flechtsje koenen. Mechelen hie dêr troch syn feilige status in grut oantal fan:
[[Ofbyld:Mechelen Refugie van Tongerlo southern wall seen from Stiltetuin.jpg|thumb|left|Refúzjehûs Abdij fan Tongerlo.]]
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Tongerlo]]: boud tsjin 'e ein fan 'e 15e iuw, in grut bewarre bleaun kompleks oan 'e Binnendijle.
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Sint-Truiden]]: in histoarysk taflechtsoarde foar de Limburchske abdij.

== Ferkear en ferfier ==
=== Autofrije binnenstêd ===
De histoaryske binnenstêd (binnen de saneamde stedsring) is foar in grut part autofrij of auto-earm makke. Grutte dielen fan it sintrum, lykas de omjouwing fan 'e Grote Markt en de grutte winkelstrjitten, binne folslein foar fuotgongers ynrjochte. Ferkear dat net yn 'e binnenstêd wêze moat, wurdt om de stêd hinne laat oer de stedsring (de R12). Foar besikers binne der grutte ûndergrûnske parkeargaraazjes oan 'e râne fan it sintrum boud, sadat auto's sa min mooglik it histoaryske hert yn hoege.

=== Iepenbier ferfier en spoarferbinings ===
Mechelen is in sintraal lizzend spoarknooppunt yn Flaanderen. De stêd hat twa stasjons op koarte ôfstân fan inoar: it Haadstasjon (besuden it sintrum) en stasjon Mechelen-Nekkerspoel (oan 'e eastkant). Troch de lizzing oan 'e grutte as tusken Brussel en Antwerpen binne der tige frekwinte treinferbinings mei de measte grutte Belgyske stêden, en ek ynternasjonale treinen rjochting Nederlân dogge de stêd oan.

It iepenbier ferfier yn 'e stêd en de omlizzende regio wurdt fierder fersoarte troch in busnetwurk. Stedsbussen ride tusken stedswiken en it haadstasjon. In spesjale, flugge sintrumpendel rydt hiel regelmjittich dwers troch it sintrum om reizgers tusken de twa stasjons en de winkelstrjitten te ferfieren. 
Fanút it sintrale busstasjon by it haadstasjon fertrekke streekbussen dy't de fiif dielgemeenten en de fierdere regio ferbine mei de stêd.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Mechelen (stad)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Mechelen}}
}}
[[Kategory:Mechelen]]
[[Kategory:Plak yn Antwerpen (provinsje)]]
[[Kategory:Gemeente yn Antwerpen (provinsje)]]</text>
      <sha1>8s661vkyx6vji1i4eoddsq248zbpi7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230146</id>
      <parentid>1230136</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T11:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14908" sha1="0u5xs9v1dsb7e8uyg51y9224xuoqbwq" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Mechelen
| ôfbylding    = Mechelen town hall.JPG
| ôfbyldingstekst = Stedhûs
| flagge       = Flag of Mechlin.svg
| wapen        = Mechelen wapen 1.svg
| lân          = {{BE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Gewest
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]]
| boargemaster = 
| stedsyndieling = 6 wiken
| gemeenteyndieling = 5 dielgemeenten
| ynwennertal = 89.655 &lt;samll&gt;(01.01.2025)&lt;/small&gt;
| oerflak     = 65,79 km²
| befolkingstichtens = 1.363 ynw./km²
| stêdekloft  = 
| hichte      = 4 m
| stifting    = ± 1303 (stedsrjochten)
| ferkearsieren = [[A1 (Belgje)|A1/E19]], [[N1 (Belgje)|N1]], [[N15 (Belgje)|N15]], [[N16 (Belgje)|N16]]
| postkoade   = 2800, 2801, 2811, 2812
| netnûmer    = 015
| tiidsône    = UTC+1
| simmertiid  = UTC+2
| koördinaten = 51° 02' N, 04° 28' E
| webside     = [https://www.mechelen.be/ www.mechelen.be]
| mapname     = Belgje
| lat_deg = 51 | lat_min = 2 | lat_sec = 00 | lat_dir = N
| lon_deg = 4 | lon_min = 29 | lon_sec = 00 | lon_dir = E
| tekst by posysjekaart = Lokaasje fan Chrzanów yn Poalen
}} 
'''Mechelen''' is in histoaryske stêd yn 'e [[Flaanderen|Flaamske]] provinsje [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] yn [[Belgje]]. De stêd leit hiel sintraal oan 'e rivier de [[Dijle]], krekt healwei tusken de grutte stêden [[Brussel]] en [[Antwerpen]]. Mei in lytse 90.000 ynwenners is it hjoed-de-dei ien fan 'e gruttere keunststêden fan Flaanderen.

Njonken de politike skiednis is Mechelen al sûnt 1559 it geastlike hert fan Belgje as de sit fan it [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]. De aartsbiskop fan Mechelen draacht de titel 'Primaat fan Belgje', wat betsjut dat de stêd de oarspronklike haadtsjerklike sit fan it hiele lân is.

== Geografy ==
[[Ofbyld:Zennegat 2.JPG|thumb|left|It Zennegat.]]
Mechelen telt njonken de stêd sels noch fiif lytsere dielgemeenten, nammentlik Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem.

Walem leit benoarden de stêd, oan 'e rivier de [[Nete]]. Heffen, Leest en Hombeek lizze bewesten de stêd, oan 'e oare kant fan 'e [[Zenne]]. Muizen leit súdeastlik, in stikje fierder de stream op oan 'e Dijle. De stêd hat dêrnjonken noch ferskate útbuorrens en wiken. De útbuorren noardeastlik fan 'e stêd, dêr't de Zenne en it kanaal Leuven-Mechelen gearrinne mei de Dijle, hjit it Zennegat. De stêd sels is bestjoerlik yndield yn 'e wiken Sintrum, Mechelen-Noard, Mechelen-Súd, Battel (bewesten de Dijle), Arsenaal en Nekkerspoel yn it easten.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|+ Dielgemeenten
! !! Namme !! Oerflak (km²) !! Ynwenners (2025)!! Ynw./km² 
|-
| 1 || align=&quot;left&quot; | Mechelen || 28,07 || 72.232 || 2.573 
|-
| 2 || align=&quot;left&quot; | Heffen || 6,98 || 2.231 || 320 
|-
| 3 || align=&quot;left&quot; | Hombeek || 9,66 || 4.525 || 468 
|-
| 4 || align=&quot;left&quot; | Leest || 9,37 || 2.735 || 292 
|-
| 5 || align=&quot;left&quot; | Muizen || 7,42 || 5.844 || 788
|-
| 6 || align=&quot;left&quot; | Walem || 4,30 || 2.088 || 486 
|}

== Skiednis ==
Mechelen is ien fan 'e âldste stêden yn 'e Belgyske provinsje Antwerpen. [[Antwerpen]] ferlear yn 1303 it rjocht op 'e earste ferkeap (it steapelrjocht) fan wol, hjouwer en sâlt oan Mechelen, doe't [[Jan II fan Brabân|Jan II]], hartoch fan Brabân, [[stedsrjochten]] ferliende.

Oant 1795 wie Mechelen it sintrum fan in lytse, selsstannige hearlikheid, dy't bekend stie as de Hearlikheid Mechelen. Dizze hearlikheid hie deselde status as oare foaroansteande regio's yn it gebiet, lykas Hollân, Seelân, Flaanderen en Brabân. Yn 16e iuw wie Mechelen tusken 1605 en 1630 foar in koart skoft de bestjoerlike haadstêd fan 'e Nederlannen en waard it lân út Mechelen wei regearre (ynsteld troch [[Margaretha fan Eastenryk]). Dy tiid hat in grutte bydrage levere oan 'e grutte keunstkolleksje en histoaryske gebouwen fan 'e stêd. Dêrtroch hat Mechelen hjoed-de-dei it op ien nei grutste oantal beskerme monuminten fan Flaanderen, wêrûnder fjouwer bouwurken mei in [[UNESCO]]-ynskriuwing.

== Demografyske ûntwikkeling ==
De demografyske skiednis fan Mechelen wurdt hjirûnder yn twa aparte tabellen werjûn. Oant 1 jannewaris 1977 bestie Mechelen allinnich út de histoaryske stêd binnen de âlde stedsmuorren en -singels. Op dy datum fûn lykwols de grutte Belgyske gemeentlike weryndieling plak, wêrby't de fiif buordoarpen Heffen, Hombeek, Leest, Muizen en Walem by de stêd foege waarden om de hjoeddeiske fúzjegemeente te foarmjen.

De earste tabel jout de befolkingsûntwikkeling wer fan 'e âlde, selsstannige stêd Mechelen oant it lêste jier foar de weryndieling (1976). De twadde tabel jout de ûntwikkeling wer fan 'e fúzjegemeente as gehiel; om in histoarysk krekte fergeliking te meitsjen, binne yn dizze sifers de ynwennertallen fan 'e fiif doarpen ek foar 1977 al meirekkene.

=== Demografyske ûntwikkeling foar de fúzje ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–1976)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1831 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1880 !! 1890
|-
| Ynwenners || 20.235 || 20.284 || 23.401 || 29.693 || 31.371 || 34.205 || 42.381 || 51.014
|-
| Groei || — || +0,2% || +15,4% || +26,9% || +5,7% || +9,0% || +23,9% || +20,4%
|-
! colspan=&quot;9&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1900 !! 1910 !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1976
|-
| Ynwenners || 55.705 || 59.142 || 58.438 || 60.438 || 60.288 || 64.772 || 65.466 || 64.185
|-
| Groei || +9,2% || +6,2% || −1,2% || +3,4% || −0,2% || +7,4% || +1,1% || −2,0%
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1970 = folkstellingen; 1976 = ynwennertal op 31 desimber&lt;/small&gt;
|}
=== Demografyske ûntwikkeling fan 'e fúzjegemeente ===
Alle histoaryske gegevens belangje de hjoeddeiske gemeente, ynklusyf de dielgemeenten, sa't dy ûntstien binne nei de fúzje fan 1 jannewaris 1977.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|+ '''Befolkingsûntwikkeling fan Mechelen (1806–2024)'''
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1806 !! 1816 !! 1830 !! 1846 !! 1856 !! 1866 !! 1876 !! 1880 !! 1890 !! 1900 !! 1910
|-
| Ynwenners || 26.632 || 25.939 || 31.041 || 36.915 || 38.566 || 41.434 || 45.601 || 49.257 || 59.070 || 64.781 || 69.412
|-
| Groei || — || −2,6% || +19,7% || +18,9% || +4,5% || +7,4% || +10,1% || +8,0% || +19,9% || +9,7% || +7,1%
|-
! colspan=&quot;12&quot; style=&quot;background:#f2f2f2;&quot; |
|- style=&quot;background:#f2f2f2;&quot;
! Jier !! 1920 !! 1930 !! 1947 !! 1961 !! 1970 !! 1981 !! 1990 !! 2000 !! 2010 !! 2020 !! 2024
|-
| Ynwenners || 68.951 || 71.599 || 72.232 || 77.737 || 80.351 || 77.269 || 75.622 || 75.438 || 80.940 || 86.921 || 89.313
|-
| Groei || −0,7% || +3,8% || +0,9% || +7,6% || +3,4% || −3,8% || −2,1% || −0,2% || +7,3% || +7,4% || +2,8%
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 85%; background:#f9f9f9;&quot; | &lt;small&gt;'''Boarnen:''' NIS, '''Opm:''' 1806 oant en mei 1981 = folkstellingen; 1990 en letter = ynwennertal op 1 jannewaris&lt;/small&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;text-align: right; width: 100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Ynwenners fan jier op jier op 1 jannewaris&lt;br&gt;1992 oant no
|-
! width=&quot;20%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | Jier !! width=&quot;40%&quot; | Oantal !! width=&quot;40%&quot; | Evolúsje: 1992 = sifer 100
|-
| align=&quot;center&quot; | 1992 || 75.689 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1993 || 75.740 || 100,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 1994 || 75.650 || 99,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 1995 || 75.718 || 100,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 1996 || 75.294 || 99,5
|-
| align=&quot;center&quot; | 1997 || 75.255 || 99,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 1998 || 75.429 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 1999 || 75.418 || 99,6
|-
| align=&quot;center&quot; | 2000 || 75.438 || 99,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2001 || 75.560 || 99,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2002 || 75.946 || 100,3
|-
| align=&quot;center&quot; | 2003 || 76.485 || 101,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2004 || 76.981 || 101,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2005 || 77.480 || 102,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2006 || 78.268 || 103,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2007 || 78.900 || 104,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2008 || 79.471 || 105,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2009 || 80.205 || 106,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2010 || 80.940 || 106,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2011 || 81.927 || 108,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2012 || 82.325 || 108,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2013 || 82.602 || 109,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2014 || 83.194 || 109,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2015 || 83.975 || 110,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2016 || 84.523 || 111,7
|-
| align=&quot;center&quot; | 2017 || 85.665 || 113,2
|-
| align=&quot;center&quot; | 2018 || 86.304 || 114,0
|-
| align=&quot;center&quot; | 2019 || 86.616 || 114,4
|-
| align=&quot;center&quot; | 2020 || 86.921 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2021 || 86.911 || 114,8
|-
| align=&quot;center&quot; | 2022 || 86.996 || 114,9
|-
| align=&quot;center&quot; | 2023 || 88.614 || 117,1
|-
| align=&quot;center&quot; | 2024 || 89.313 || 118,0
|}

== Saken dy't it besjen wurdich binne ==
=== Wrâlderfgoed ===
Mechelen is ryk oan histoaryske kultuer en hat fjouwer ynskriuwingen yn 'e [[wrâlderfgoedlist]] fan [[UNESCO]]:
[[Ofbyld:Malines, cathédrale Saint-Rombaut.jpg|thumb|left|[[Katedraal fan Mechelen]].]]
* De Sint-Romboutstoer is de 97 meter hege toer fan 'e [[Katedraal fan Mechelen|katedraal]] mei twa folsleine karriljons.
* It stedhûs fan Mechelen is in oarspronklike lekkenhal mei in midsiuwsk belfort (UNESCO-id 943-015), letter útwreide mei in [[Falmboyante gotyk|flamboyant-goatyske]] foargevel.
* It Grut Begynhôf stiet tegearre mei oare Flaamske begynhôven op 'e wrâlderfgoedlist. It Grut Begynhôf waard yn 'e 13e iuw stifte bûten de muorren fan Mechelen. Nei't om 1560 hinne it begynhôf fernield waard, kochten de beginen yn 'e binnenstêd ûnreplik guod oan en lieten dêr nije wenten bouwe. 
* De Hanswykprosesje of &quot;De Omgong&quot; (2005/2008) is in optocht mei in pear opfallende reuzen en stiet op 'e list fan Ymmaterieel Kultureel Erfgoed fan 'e Minskheid.

=== Tsjerklike arsjitektuer ===
As de oarspronklike geastlike haadstêd fan 'e Nederlannen hat Mechelen in grutte rykdom oan monumintale tsjerken. Benammen de barokke ynfloed fan 'e lokale arsjitekt [[Lucas Faydherbe]] is op in soad plakken yn 'e stêd werom te finen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|Us-Leaffrou fan Hanswijk.]]
* De Us-Leaffrouwe-fan-Hanswijk is in ymposante barokke koepeltsjerke, ûntwurpen troch Lucas Faydherbe.
* De Sint-Janstsjerke is in goatyske tsjerke dy't wrâldferneamd is om it masterwurk &quot;De oanbidding fan 'e Keningen&quot; fan [[Peter Paul Rubens]].
* De Us-Leaffrouwe-oer-de-Dijletsjerke is in oare grutte goatyske tsjerke, dêr't it ferneamde skilderij &quot;De wûnderbere Fiskfangst&quot;' fan Rubens hinget.
* De Begynhôftsjerke fan it Grut Begynhôf is in barok tsjerkegebou dat wijd is oan Sint-Aleksius en Sint-Katarina.

=== Paleizen  ===
Yn 'e 15e en 16e iuw, doe't Mechelen as bestjoerlik sintrum fan 'e Nederlannen tsjinne, bouden ferskate aadlike famyljes en lânfâden hjir harren paleizen:
[[Ofbyld:Basilica of Our Lady of Hanswijk in Mechelen (DSCF0816).jpg|thumb|left|Hôf fan Savoye.]]
* It Hôf fan Savoye (Paleis fan Margaretha fan Eastenryk) is it oarspronklike paleis fan 'e lânfâdesse. It is it earste [[rennessânse]]gebou fan 'e Nederlannen; hjoed-de-dei is it yn gebrûk fan it gerjochtshôf.
* It Hôf van Kamerijk (Paleis fan [[Margaretha fan York]]) is de eardere residinsje fan 'e hartoginne fan Boergonje en tsjinnet hjoed-de-dei as stedsskousboarch.
* It Hôf fan Busleyden is paleis út de iere renêssânse en hjoed-de-dei it stedsmuseum fan Mechelen.

=== Boargerlike bouwwerken ===
[[Ofbyld:Mechelen Duivelshuis 3.jpg|thumb|Haverwerf.]]
* It Skepenhûs is it earste stedhûs fan 'e stêd út it ein fan 'e 14e iuw.
* De âlde foargevels oan 'e Haverwerf (it plak dêr't de hjouwer oerladen en ferhannele waard): in trijetal ferneamde histoaryske gevels njonken inoar, bekend as ''Sint-Jozef'', ''Den Duivel'' en ''’t Paradijs''.
* De Hoogbrug is de âldste stiennen bôgebrêge fan Flaanderen, dy't de twa iggen fan 'e Binnendijle ferbynt.
* ''De Zalm''  en ''In den Vijgenboom'': Twa opfallende gevels oan 'e âlde hannelskaaien; ''In den Vijgenboom'' is de âldste houten foargevel fan 'e stêd.
* ''De Vleeshalle'': In beskerme monumintale merkhal út 1881 mei in soad winkeltsjes en horekabedriuwen.

=== Refúzjehuzen ===
In refúzjehûs wie in fersterke hûs binnen de stedsmuorren, wêr't muontsen fan abdijen fan bûten de stêd n nuodlike tiden hinne flechtsje koenen. Mechelen hie dêr troch syn feilige status in grut oantal fan:
[[Ofbyld:Mechelen Refugie van Tongerlo southern wall seen from Stiltetuin.jpg|thumb|left|Refúzjehûs Abdij fan Tongerlo.]]
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Tongerlo]]: boud tsjin 'e ein fan 'e 15e iuw, in grut bewarre bleaun kompleks oan 'e Binnendijle.
* Refúzjehûs fan 'e [[Abdij fan Sint-Truiden]]: in histoarysk taflechtsoarde foar de Limburchske abdij.

== Ferkear en ferfier ==
=== Autofrije binnenstêd ===
De histoaryske binnenstêd (binnen de saneamde stedsring) is foar in grut part autofrij of auto-earm makke. Grutte dielen fan it sintrum, lykas de omjouwing fan 'e Grote Markt en de grutte winkelstrjitten, binne folslein foar fuotgongers ynrjochte. Ferkear dat net yn 'e binnenstêd wêze moat, wurdt om de stêd hinne laat oer de stedsring (de R12). Foar besikers binne der grutte ûndergrûnske parkeargaraazjes oan 'e râne fan it sintrum boud, sadat auto's sa min mooglik it histoaryske hert yn hoege.

=== Iepenbier ferfier en spoarferbinings ===
Mechelen is in sintraal lizzend spoarknooppunt yn Flaanderen. De stêd hat twa stasjons op koarte ôfstân fan inoar: it Haadstasjon (besuden it sintrum) en stasjon Mechelen-Nekkerspoel (oan 'e eastkant). Troch de lizzing oan 'e grutte as tusken Brussel en Antwerpen binne der tige frekwinte treinferbinings mei de measte grutte Belgyske stêden, en ek ynternasjonale treinen rjochting Nederlân dogge de stêd oan.

It iepenbier ferfier yn 'e stêd en de omlizzende regio wurdt fierder fersoarte troch in busnetwurk. Stedsbussen ride tusken stedswiken en it haadstasjon. In spesjale, flugge sintrumpendel rydt hiel regelmjittich dwers troch it sintrum om reizgers tusken de twa stasjons en de winkelstrjitten te ferfieren. 
Fanút it sintrale busstasjon by it haadstasjon fertrekke streekbussen dy't de fiif dielgemeenten en de fierdere regio ferbine mei de stêd.

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Mechelen (stad)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Mechelen}}
}}
[[Kategory:Mechelen| ]]
[[Kategory:Plak yn Antwerpen (provinsje)]]
[[Kategory:Gemeente yn Antwerpen (provinsje)]]</text>
      <sha1>0u5xs9v1dsb7e8uyg51y9224xuoqbwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bisdom Gint</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191853</id>
    <revision>
      <id>1230138</id>
      <timestamp>2026-05-17T07:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks bisdom | namme                       = Bisdom Gint | ôfbylding                   = St Bavo's Cathedral, Ghent 2.jpg | ôfbyldingsbreedte           =  | ôfbyldingstekst             = De Sint-Baafskatedraal yn Gint, de sit fan it bisdom. | wapen                       =  | lân                         = [[Belgje]] | aartsbisdom                 = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]] | tsjerkeprovinsje            =  | biskopssit                  = [[Gint]] | katedraal...&quot;</comment>
      <origin>1230138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5389" sha1="k1e9uoye7p9g9zn9798sme2aaz92vak" xml:space="preserve">{{Ynfoboks bisdom
| namme                       = Bisdom Gint
| ôfbylding                   = St Bavo's Cathedral, Ghent 2.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Sint-Baafskatedraal yn Gint, de sit fan it bisdom.
| wapen                       = 
| lân                         = [[Belgje]]
| aartsbisdom                 = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| tsjerkeprovinsje            = 
| biskopssit                  = [[Gint]]
| katedraal                   = [[Sint-Baafskatedraal (Gint)|Sint-Baafskatedraal]]
| patroanhillige              = [[Bavo fan Gint]]
| hiemside                    = [https://www.otheo.be/bisdom-gent www.bisdomgent.be]
| oprjochting                 = [[1559]]
| opheffing                   = 
| stifter                     = [[Filips II fan Spanje]]&lt;br&gt;Paus [[Paulus IV]]
| aartsbiskop                 = 
| biskop                      = [[Lode Van Hecke]]
| oerflak                     = 3.004 km²
| befolking                   = 1.464.041 &lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;
| wêrfan katolyk              = 72,0%
| tal katoliken               = 1.054.402 &lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;
| dekenaten                   = 10
| parochy's                   = 424
| tal tsjerken                = 
| tal katoliken               = 1.054.402
| ôfbylding2                  = BisdomGent.png
| ôfbyldingstekst2            = Bisdom Gint yn Belgje
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
It '''Bisdom Gint''' ([[Latyn]]: ''Dioecesis Gandavensis'', [[Nederlânsk]]: ''Bisdom Gent'') is in [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]] [[bisdom]] yn [[Belgje]] dat goed 450 jier bestiet. It makket diel út fan 'e tsjerkeprovinsje fan it [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]. De sit fan it bisdom is de stêd [[Gint]], dêr't de [[Sint-Baafskatedraal (Gint)|Sint-Baafskatedraal]] de haadtsjerke is. 

It grûngebiet fan it bisdom falt sûnt 2025 wer folslein gear mei de grinzen fan 'e provinsje [[East-Flaanderen]].

== Skiednis ==
It bisdom Gint waard op [[12 maaie]] [[1559]] oprjochte troch paus [[Paulus IV]] mei de [[bul]] ''Super universas''. Dit barde op inisjatyf fan kening [[Filips II fan Spanje]] as ûnderdiel fan in grutte reorganisaasje fan 'e bisdommen yn 'e [[Habsburchske Nederlânnen]] (it hjoeddeiske Nederlân, Belgje en Noard-Frankryk). Foar dy tiid hearde it grûngebiet foar it grutste part by it âlde [[bisdom Doarnik]]. It nije bisdom foel ûnder it ek nij oprjochte aartsbisdom Mechelen. 

De tsjerke fan 'e eardere Bavo-abdij waard de nije katedraal fan it bisdom. De earste biskop waard lykwols pas yn [[1565]] wijd fanwegen de politike en religieuze ûnrêst yn dy tiid (de [[Byldestoarm]] en de Nederlânske Opstân).

Troch it [[Konkordaat fan 1801]] tusken paus [[Pius VII]] en [[Napoleon Bonaparte]] waard de tsjerklike yndieling nei de [[Frânske Revolúsje]] yngeand feroare. It bisdom Gint waard doe útwreide mei it grûngebiet fan 'e ophefte bisdommen [[Bisdom Brugge|Brugge]] en Iper, en mei dielen fan it aartsbisdom Mechelen. 

Yn [[1834]], nei de Belgyske Unôfhinklikens, waard it bisdom wer lytser makke doe't op 'e nij in selsstannich bisdom Brugge oprjochte waard. De hjoeddeiske grinzen waarden foar it lêst oanpast yn [[1965]], doe't it dekanaat Sint-Amands oer gie nei it aartsbisdom Mechelen-Brussel.

De grinzen fan it bisdom rûnen lang net hielendal gelyk mei de provinsjegrinzen. De eardere gemeenten [[Zwijndrecht (Belgje)|Zwijndrecht]] en [[Burcht (Belgje)|Burcht]], dy't tsjerklik ûnder it bisdom Gint foelen, waarden yn 1977 nammentlik bestjoerlik ûnderbrocht by de provinsje [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]]. Op [[1 jannewaris]] [[2025]] fusearre Zwijndrecht lykwols mei [[Beveren (East-Flaanderen)|Beveren]] en [[Kruibeke]] ta de nije fúzjegemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht. Om't dy nije gemeente by East-Flaanderen heart, falt it grûngebiet fan 'e provinsje sûnt dy tiid wer hielendal gear mei dat fan it bisdom.

== Geografyske yndieling ==
It bisdom Gint is ferdield yn tsien dekanaten, dy't wer ûnderferdeeld binne yn parochiale netwurken:

{| style=&quot;background:none; border:none;&quot;
| style=&quot;vertical-align:top; width:180px;&quot; |
* Dekanaat Gint
* Dekanaat Aalst
* Dekanaat Beveren
* Dekanaat Dendermonde
* Dekanaat Eeklo
| style=&quot;vertical-align:top; width:180px;&quot; |
* Dekanaat Lokeren
* Dekanaat Oudenaarde
* Dekanaat Ronse
* Dekanaat Sint-Niklaas
* Dekanaat Wetteren
|}

== Biskoppen ==
In pear bekende histoaryske biskoppen wiene:

* Antonius Triest (1622–1657) – Bekend as keunstleafhawwer en sosjaal herfoarmer.
* Léonce-Albert Van Peteghem (1964–1991) – In biskop dy't tige leafst wie ûnder de befolking en dy't it bisdom liede tidens en nei it [[Twadde Fatikaansk Konsylje]].

== Sjoch ek ==
* [[Sint-Baafskatedraal (Gint)]]

{{BisdommenBelgje}}

[[Kategory:Katolyk bisdom yn Belgje]]
[[Kategory:Gint]]
[[Kategory:East-Flaanderen]]
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige side, sjoch foar referinsjes op [[:nl:Bisdom Brugge]].
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Roman Catholic Diocese of Brugge|Roomsk-katolike bisdom Brugge}}
}}
{{BisdommenBelgje}}
[[Kategory:Bisdom Gint| ]]
[[Kategory:Bisdom yn Belgje|Gint]]
[[Kategory:East-Flaanderen]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1559]]</text>
      <sha1>k1e9uoye7p9g9zn9798sme2aaz92vak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230139</id>
      <parentid>1230138</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5247" sha1="4nlpzq054sip6c0ldyrh2gkt840ndqw" xml:space="preserve">{{Ynfoboks bisdom
| namme                       = Bisdom Gint
| ôfbylding                   = St Bavo's Cathedral, Ghent 2.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Sint-Baafskatedraal yn Gint, de sit fan it bisdom.
| wapen                       = 
| lân                         = [[Belgje]]
| aartsbisdom                 = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| tsjerkeprovinsje            = 
| biskopssit                  = [[Gint]]
| katedraal                   = [[Sint-Baafskatedraal (Gint)|Sint-Baafskatedraal]]
| patroanhillige              = [[Bavo fan Gint]]
| hiemside                    = [https://www.otheo.be/bisdom-gent www.bisdomgent.be]
| oprjochting                 = [[1559]]
| opheffing                   = 
| stifter                     = [[Filips II fan Spanje]]&lt;br&gt;Paus [[Paulus IV]]
| aartsbiskop                 = 
| biskop                      = [[Lode Van Hecke]]
| oerflak                     = 3.004 km²
| befolking                   = 1.464.041 &lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;
| wêrfan katolyk              = 72,0%
| tal katoliken               = 1.054.402 &lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;
| dekenaten                   = 10
| parochy's                   = 424
| tal tsjerken                = 
| tal katoliken               = 1.054.402
| ôfbylding2                  = BisdomGent.png
| ôfbyldingstekst2            = Bisdom Gint yn Belgje
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
It '''Bisdom Gint''' ([[Latyn]]: ''Dioecesis Gandavensis'', [[Nederlânsk]]: ''Bisdom Gent'') is in [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]] [[bisdom]] yn [[Belgje]] dat goed 450 jier bestiet. It makket diel út fan 'e tsjerkeprovinsje fan it [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]. De sit fan it bisdom is de stêd [[Gint]], dêr't de [[Sint-Baafskatedraal (Gint)|Sint-Baafskatedraal]] de haadtsjerke is. 

It grûngebiet fan it bisdom falt sûnt 2025 wer folslein gear mei de grinzen fan 'e provinsje [[East-Flaanderen]].

== Skiednis ==
It bisdom Gint waard op [[12 maaie]] [[1559]] oprjochte troch paus [[Paulus IV]] mei de [[bul]] ''Super universas''. Dit barde op inisjatyf fan kening [[Filips II fan Spanje]] as ûnderdiel fan in grutte reorganisaasje fan 'e bisdommen yn 'e [[Habsburchske Nederlânnen]] (it hjoeddeiske Nederlân, Belgje en Noard-Frankryk). Foar dy tiid hearde it grûngebiet foar it grutste part by it âlde [[bisdom Doarnik]]. It nije bisdom foel ûnder it ek nij oprjochte aartsbisdom Mechelen. 

De tsjerke fan 'e eardere Bavo-abdij waard de nije katedraal fan it bisdom. De earste biskop waard lykwols pas yn [[1565]] wijd fanwegen de politike en religieuze ûnrêst yn dy tiid (de [[Byldestoarm]] en de Nederlânske Opstân).

Troch it [[Konkordaat fan 1801]] tusken paus [[Pius VII]] en [[Napoleon Bonaparte]] waard de tsjerklike yndieling nei de [[Frânske Revolúsje]] yngeand feroare. It bisdom Gint waard doe útwreide mei it grûngebiet fan 'e ophefte bisdommen [[Bisdom Brugge|Brugge]] en Iper, en mei dielen fan it aartsbisdom Mechelen. 

Yn [[1834]], nei de Belgyske Unôfhinklikens, waard it bisdom wer lytser makke doe't op 'e nij in selsstannich bisdom Brugge oprjochte waard. De hjoeddeiske grinzen waarden foar it lêst oanpast yn [[1965]], doe't it dekanaat Sint-Amands oer gie nei it aartsbisdom Mechelen-Brussel.

De grinzen fan it bisdom rûnen lang net hielendal gelyk mei de provinsjegrinzen. De eardere gemeenten [[Zwijndrecht (Belgje)|Zwijndrecht]] en [[Burcht (Belgje)|Burcht]], dy't tsjerklik ûnder it bisdom Gint foelen, waarden yn 1977 nammentlik bestjoerlik ûnderbrocht by de provinsje [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]]. Op [[1 jannewaris]] [[2025]] fusearre Zwijndrecht lykwols mei [[Beveren (East-Flaanderen)|Beveren]] en [[Kruibeke]] ta de nije fúzjegemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht. Om't dy nije gemeente by East-Flaanderen heart, falt it grûngebiet fan 'e provinsje sûnt dy tiid wer hielendal gear mei dat fan it bisdom.

== Geografyske yndieling ==
It bisdom Gint is ferdield yn tsien dekanaten, dy't wer ûnderferdeeld binne yn parochiale netwurken:

{| style=&quot;background:none; border:none;&quot;
| style=&quot;vertical-align:top; width:180px;&quot; |
* Dekanaat Gint
* Dekanaat Aalst
* Dekanaat Beveren
* Dekanaat Dendermonde
* Dekanaat Eeklo
| style=&quot;vertical-align:top; width:180px;&quot; |
* Dekanaat Lokeren
* Dekanaat Oudenaarde
* Dekanaat Ronse
* Dekanaat Sint-Niklaas
* Dekanaat Wetteren
|}

== Biskoppen ==
In pear bekende histoaryske biskoppen wiene:

* Antonius Triest (1622–1657) – Bekend as keunstleafhawwer en sosjaal herfoarmer.
* Léonce-Albert Van Peteghem (1964–1991) – In biskop dy't tige leafst wie ûnder de befolking en dy't it bisdom liede tidens en nei it [[Twadde Fatikaansk Konsylje]].

== Sjoch ek ==
* [[Sint-Baafskatedraal (Gint)]]

{{BisdommenBelgje}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige side, sjoch foar referinsjes op [[:nl:Bisdom Gent]].
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Roman Catholic Diocese of Ghent|Bisdom Gint}}
}}
{{BisdommenBelgje}}
[[Kategory:Bisdom Gint| ]]
[[Kategory:East-Flaanderen]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1559]]</text>
      <sha1>4nlpzq054sip6c0ldyrh2gkt840ndqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Bisdom Gint</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191854</id>
    <revision>
      <id>1230140</id>
      <timestamp>2026-05-17T08:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Roman Catholic Diocese of Ghent}} [[Kategory:Bisdom yn Belgje|Gint]] [[Kategory:Religy yn Belgje]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1559]] [[Kategory:East-Flaanderen]]&quot;</comment>
      <origin>1230140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="mz1y7aotceuo6i1r2mtyi42u5vpkb2g" xml:space="preserve">{{Commonscat|Roman Catholic Diocese of Ghent}}
[[Kategory:Bisdom yn Belgje|Gint]]
[[Kategory:Religy yn Belgje]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1559]]
[[Kategory:East-Flaanderen]]</text>
      <sha1>mz1y7aotceuo6i1r2mtyi42u5vpkb2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Gint</title>
    <ns>10</ns>
    <id>191855</id>
    <revision>
      <id>1230142</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name   = Gint | top    = 51.1100 | bottom = 50.9930 | left   = 3.5939 | right  = 3.8074 | image  = OSM Gent map.jpg }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}}  [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Belgje]]&quot;</comment>
      <origin>1230142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="7y1bwl333newbj8wlob6j2mc60yruvq" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name   = Gint
| top    = 51.1100
| bottom = 50.9930
| left   = 3.5939
| right  = 3.8074
| image  = OSM Gent map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Belgje]]</text>
      <sha1>7y1bwl333newbj8wlob6j2mc60yruvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sint-Baafskatedraal (Gint)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191856</id>
    <revision>
      <id>1230143</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks katedraal | namme                       = Sint-Baafskatedraal | ôfbylding                   = 27052005 - St Baafskathedraal.JPG | ôfbyldingsbreedte           =  | ôfbyldingstekst             = De Sint-Baafskatedraal yn Gint | lân                         = [[Belgje]] | bestjoerlike ienheid 1      = Gewest | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Flaanderen]] | bestjoerlike ienheid 2      = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2= [[East-Flaanderen]] | bestjoerlike i...&quot;</comment>
      <origin>1230143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9882" sha1="gni5gldfyggmxhdu5srpqv2rftc10o0" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                       = Sint-Baafskatedraal
| ôfbylding                   = 27052005 - St Baafskathedraal.JPG
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Sint-Baafskatedraal yn Gint
| lân                         = [[Belgje]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Gewest
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[East-Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Gint]]
| adres                       = Sint-Baafsplein
| koördinaten                 = 
| tsjerkegenoatskip           = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]
| bisdom                      = 
| aartsbisdom                 = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| patroanhillige              = [[Bavo fan Gint]]
| wijd oan                    = [[Jehannes de Doper]] (oarspronklik)&lt;br&gt;[[Bavo fan Gint]]
| status                      = Katedraal
| arsjitekt                   = 
| yngenieur                   = 
| boujier                     = 14e iuw – 1569
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = [[Gotyk]] (mei [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] [[krypt]])
| hichte                      = 89 m
| monumintale status          = Beskerme monumint
| monumintnûmer               = 
| webside                     = [https://www.bisdomgent.be www.bisdomgent.be]
| mapname                     = Gint
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 51
| lat_min                     = 03
| lat_sec                     = 11
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 3
| lon_min                     = 43
| lon_sec                     = 37
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Sint-Baafskatedraal
}}
De '''Sint-Baafskatedraal''' yn 'e [[East-Flaanderen|East-Flaamske]] stêd [[Gint]] is de [[titeltsjerke]] fan it [[Bisdom Gint|bisdom Gint]] en it Sint-Baafskapittel. 

== Skiednis ==
De tsjerke wie oarspronklik in oan [[Jehannes de Doper]] wijde [[parochytsjerke]]. Yn [[942]] waard de tsjerke troch Transmar, de biskop fan [[Doarnik]], ynwijd as de Sint-Jânstsjerke.

Yn [[1539]] kaam de stêd yn opstân tsjin keizer [[Karel V]] fanwegen in nije, swiere kriichsbelesting dy't de keizer easke hie. Karel V sloech dizze Gintske Opstân yn 1540 mei hurde hân del en woe de opstannige stêd it leksum lêze. De lieders fan 'e opstân waarden [[Unthalzing|ûnthalze]] en hy twong in groep belangrike ynwenners mei in strop om 'e hals (de saneamde ''stroppendragers'') yn nachthimden efterinoar troch de stêd te rinnen om foar him knibbeljend ferjouwing ôf te smeken.

[[Ofbyld:Ghent, Spanjaardenkasteel ; 1641.jpg|thumb|left|Spanjaardekastiel.]]
Om Gint der foar altiten ûnder te hâlden, liet Karel V op it plak fan 'e Sint-Bavo-abdij (flakby de gearrin fan 'e [[Leie (rivier)|Leie]] en de [[Skelde]]) in twinger bouwe: it saneamde Spanjaardekastiel. De kanunniken fan Sint-Bavo waarden fan it plak ferjage en moasten nei in oar plak foar harren [[kapittel]] omsjen. Hja fûnen dat yn [[1539]] yn 'e Sint-Janstsjerke. De tsjerke waard dêrmei in kollegiale tsjerke en stie sûnt bekend as de Sint-Bavostsjerke. By de tsjerklike reorganisaasje fan 'e Nederlânnen yn [[1559]] waard it bisdom Gint oprjochte, wêrby't de Sint-Bavostsjerke ferheft waard ta katedraal.

Oant in pear jier lyn wie de Sint-Janstsjerke noch sawol in parochytsjerke (fan 'e Sint-Jânsparochy) as de Sint-Baafskatedraal. In pear jier ferlyn waarden de parochys fan Sint-Michiel, Sint-Niklaas en Sint-Baaf lykwols gearfoege. Sûnt dy tiid tsjinnet de Sint-Michielstsjerke as parochytsjerke foar dy trije eardere parochys. De Sint-Baafskatedraal funksjonearret hjoed-de-dei allinnich noch as katedraal.

== Bouwskiednis ==
=== Romaanske krypte ===
[[Ofbyld:Gent, Sint-Baafskathedraal crypte B STB 149.jpg|thumb|left|Romaanske krypt.]]
De foargonger fan 'e hjoeddeiske katedraal wie in [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] tsjerke út de 12e iuw. Dêrfan is de [[krypt]] mei ferskillende fresko's bewarre bleaun. 

=== Goatyske bou ===
De romaanske tsjerke waard yn trije fazes stadichoan ferfongen troch it hjoeddeiske gebou:

* De earste faze (begjin 14e iuw): it [[Koer (tsjerke)|koer]] waard fernijd. Yn it koer is de ynfloed fan 'e Noard-Frânske gotyk en de [[Skeldegotyk]] te sjen. De [[koeromgong]] en de [[kapellekrâns]] stamme út it begjin fan 'e 15e iuw.
* De twadde faze (1462–1538): de 89 meter hege westtoer waard yn 'e styl fan 'e [[Brabânske gotyk]] boud mei kalksânstien út de stiengroeven fan [[Dilbeek]]. 
* De tredde faze (1533): der waard úteinset mei de bou fan it [[Skip (tsjerke)|skip]] fan 'e tsjerke. 

Letter fûnen der ek noch tafoegings plak yn [[renêssânse]]-, [[Barok (styl)|barok]]- en [[Klassisisme|klassisistyske]] styl, mar de Sint-Baafskatedraal is in dúdlik foarbyld fan 'e goatyske boustyl, wat te sjen is oan 'e [[spitsbôge]]n, grutte brânskildere ramen en de fertikaliteit fan it gebou.

=== De toer ===
De toer fan 'e Sint-Baafskatedraal is ien fan 'e trije tuorren fan 'e Gintske rige fan tuorren, tegearre mei de Sint-Niklaastsjerke en it [[Belfort fan Gint|Belfort]]. De toer sels bestiet út fjouwer ferdjippings en wurdt bekroand troch fjouwer grutte [[pinakel]]s op 'e hoeken. Oarspronklik hie de toer in lytse spits, mar dy is ôfbaarnd. Yn 'e toer hingje sân liedklokken. De swierste klok hjit ''Bavo'', weaget 5.500 kilo en waard levere troch Florent Delcourt.

== Keunst yn 'e katedraal ==
[[Ofbyld:Middenschip Sint-Baafskathedraal - Sint-Baafskathedraal Gent.jpg|thumb|left|Middenskip.]]
It keunstpatrimoanium fan 'e Sint-Baafskatedraal is histoarysk tige weardefol:
* De &quot;Oanbidding fan it Laam Gods&quot; fan [[Jan van Eyck]] út [[1432]] is in wrâldferneamd [[Polyptyk (skilderij)polyptyk]]. It is in hichtepunt fan 15e-iuwske Flaamske skilderkeunst. Sûnt 2021 hinget it skilderij yn 'e Sakramintskapel en is der in besikerssintrum oan ferbûn.
* Oare skilderijen: De &quot;Bekearing fan Sint-Bavo&quot; (1623–1624) troch [[Peter Paul Rubens]], de &quot;Kalvary-triptyk&quot; (15e iuw) dy't oan [[Justus fan Gint]] taskreaun wurdt en de &quot;Viglius-triptyk&quot; fan [[Frans Pourbus de Aldere]] (1571). De &quot;Histoarje fan 'e Hillige Andréas&quot; (1572) is in rige fan fjirtjin panielen fan Frans Pourbus de Aldere. Fierder is der wurk fan [[Gaspar de Crayer]].
[[Ofbyld:Jan and Hubert van Eyck - Ghent Altarpiece.jpg|thumb|Oanbidding fan it Laam Gods.]]
* Ynrjochting: It barokke heechalter (1702–1782) yn wyt, swart en readflamme moarmer. De iken [[rokoko]]preekstoel (1741–1745) mei ferguld hout, wyt en swart moarmer troch Laurent Delvaux en in smei-izeren stek fan J. Arens. 
* Praalgrêven: Ferskate grêfmonuminten fan Gintske biskoppen, wêrûnder dat fan Antonius Triest yn wyt en swart moarmer (1652–1654), in haadwurk fan Hiëronymus Duquesnoy de Jonge.
* Moderne tafoeging: Hjoed-de-dei steane der oeral stuorren fan ûntwerper Maarten Van Severen.
* Koeromgong: De [[koeromgong]] is fersierd mei in samling portretten fan biskoppen en earsteden fan it Sint-Baafskapittel.

=== Tsjerkeskat ===
De tsjerkeskat omfiemet in grut oantal stikken edelsmeikeunst en liturgysk reau. Tige bekend binne de reliken fan 'e hillige [[Macharius fan Gint|Macharius]] troch De la Vigne en in relikwykast fan [[Jehannes de Doper]]. Fierder bestiet de samling út wurk fan bekende edelsmeden lykas Lesteens, Van Campe, Bourdon, Van Cauwenbergh, Vermandele en Lenoir.
[[OFbyld:Gent, sint-Baafskathedraal B STB 618.jpg|thumb|left|Detail gewaad fan Arte Grossé.]]
De samling liturgysk tekstyl en kant bestiet út topstikken fan 'e 15e oant de 20e iuw. It meast ferneamd binne de paraminten dy't oarspronklik út de Sint-Bavo-abdij komme en eigendom wiene fan Lieven Hugenois. Dêrop binne detaillearre sênes yn renêssânse-borduerwurk te sjen, lykas de besite fan Marije oan har nicht Elisabet en it [[Ferkundiging fan de Hear|boadskip fan 'e aartsingel Gabriël oan Marije]]. Ek in read gewaad mei sênes fan &quot;It Laam Gods&quot; troch Arte Grossé heart ta de absolute hichtepunten fan it borduerwurk. 

In seleksje fan 'e samling tekstyl, dy't troch de ferskate biskoppen opboud is, wurdt útstald yn 'e krypt. De oare stikken wurde yn 'e [[sakristy]] bewarre, dy't oanslút op 'e koerkapellen.

=== It oargel ===
It [[tsjerke-oargel]] falt fuort op troch it fike oargelfront – nei alle gedachten it wurk fan 'e Gintske byldhouwer Boudewijn van Dickele – mei in barokke oargelkas út de 18e iuw. It ynstrumint bestiet út twa selsstannige dielen:

* It âlde oargel stiet yn it [[dwersskip]] en besit noch registers fan it oarspronklike bouwurk (1653–1656). It waard doe boud troch Pierre Destré en Louis Bis út [[Lille]] yn opdracht fan biskop Antonius Triest. De Gintske Lambertus Benoit Van Peteghem hat it oargel yn [[1767]] foar it grutste part fernijd.
* It nije oargel is útboud lâns de kreaken boppe de [[koerbanken]], sadat it koer lofts en rjochts omfieme wurdt troch oargelpipen. Johannes Klais boude dit ynstrumint foar de Wrâldtentoanstelling fan 1935 yn [[Brussel]], dêr't er troch in ynternasjonale karkommisje ûnder fjouwer dielnimmers bekroand waard. It oargel waard letter yn opdracht fan biskop Coppieters oankocht. Mei 90 registers is dit it grutste oargel fan 'e hiele [[Benelúks]].

== Sjoch ek ==
* [[Bisdom Gint]]

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Sint-Baafskathedraal]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint-Baafskathedraal|Sint-Baafskatedraal, Gint}}
}}
{{DEFAULTSORT:Gint, katedraal}}
[[Kategory:Gint]]
[[Kategory:Katedraal yn Belgje]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn it bisdom Gint]]
[[Kategory:Bouwurk út de 10e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 15e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 16e iuw]]</text>
      <sha1>gni5gldfyggmxhdu5srpqv2rftc10o0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1230150</id>
      <parentid>1230143</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T11:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1230150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9890" sha1="jrv749ie65aqi2u1rqift1ght0a81d8" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                       = Sint-Baafskatedraal
| ôfbylding                   = 27052005 - St Baafskathedraal.JPG
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De Sint-Baafskatedraal yn Gint
| lân                         = [[Belgje]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Gewest
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[East-Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Gint]]
| adres                       = Sint-Baafsplein
| koördinaten                 = 
| tsjerkegenoatskip           = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]
| bisdom                      = 
| aartsbisdom                 = [[Aartsbisdom Mechelen-Brussel]]
| patroanhillige              = [[Bavo fan Gint]]
| wijd oan                    = [[Jehannes de Doper]] (oarspronklik)&lt;br&gt;[[Bavo fan Gint]]
| status                      = Katedraal
| arsjitekt                   = 
| yngenieur                   = 
| boujier                     = 14e iuw – 1569
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = [[Gotyk]] (mei [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] [[krypt]])
| hichte                      = 89 m
| monumintale status          = Beskerme monumint
| monumintnûmer               = 
| webside                     = [https://www.bisdomgent.be www.bisdomgent.be]
| mapname                     = Gint
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 51
| lat_min                     = 03
| lat_sec                     = 11
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 3
| lon_min                     = 43
| lon_sec                     = 37
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Sint-Baafskatedraal
}}
De '''Sint-Baafskatedraal''' yn 'e [[East-Flaanderen|East-Flaamske]] stêd [[Gint]] is de [[titeltsjerke]] fan it [[Bisdom Gint|bisdom Gint]] en it Sint-Baafskapittel. 

== Skiednis ==
De tsjerke wie oarspronklik in oan [[Jehannes de Doper]] wijde [[parochytsjerke]]. Yn [[942]] waard de tsjerke troch Transmar, de biskop fan [[Doarnik]], ynwijd as de Sint-Jânstsjerke.

Yn [[1539]] kaam de stêd yn opstân tsjin keizer [[Karel V]] fanwegen in nije, swiere kriichsbelesting dy't de keizer easke hie. Karel V sloech dizze Gintske Opstân yn 1540 mei hurde hân del en woe de opstannige stêd it leksum lêze. De lieders fan 'e opstân waarden [[Unthalzing|ûnthalze]] en hy twong in groep belangrike ynwenners mei in strop om 'e hals (de saneamde ''stroppendragers'') yn nachthimden efterinoar troch de stêd te rinnen om foar him knibbeljend ferjouwing ôf te smeken.

[[Ofbyld:Ghent, Spanjaardenkasteel ; 1641.jpg|thumb|left|Spanjaardekastiel.]]
Om Gint der foar altiten ûnder te hâlden, liet Karel V op it plak fan 'e Sint-Bavo-abdij (flakby de gearrin fan 'e [[Leie (rivier)|Leie]] en de [[Skelde]]) in twinger bouwe: it saneamde Spanjaardekastiel. De kanunniken fan Sint-Bavo waarden fan it plak ferjage en moasten nei in oar plak foar harren [[kapittel]] omsjen. Hja fûnen dat yn [[1539]] yn 'e Sint-Janstsjerke. De tsjerke waard dêrmei in kollegiale tsjerke en stie sûnt bekend as de Sint-Bavostsjerke. By de tsjerklike reorganisaasje fan 'e Nederlânnen yn [[1559]] waard it bisdom Gint oprjochte, wêrby't de Sint-Bavostsjerke ferheft waard ta katedraal.

Oant in pear jier lyn wie de Sint-Janstsjerke noch sawol in parochytsjerke (fan 'e Sint-Jânsparochy) as de Sint-Baafskatedraal. In pear jier ferlyn waarden de parochys fan Sint-Michiel, Sint-Niklaas en Sint-Baaf lykwols gearfoege. Sûnt dy tiid tsjinnet de Sint-Michielstsjerke as parochytsjerke foar dy trije eardere parochys. De Sint-Baafskatedraal funksjonearret hjoed-de-dei allinnich noch as katedraal.

== Bouwskiednis ==
=== Romaanske krypte ===
[[Ofbyld:Gent, Sint-Baafskathedraal crypte B STB 149.jpg|thumb|left|Romaanske krypt.]]
De foargonger fan 'e hjoeddeiske katedraal wie in [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] tsjerke út de 12e iuw. Dêrfan is de [[krypt]] mei ferskillende fresko's bewarre bleaun. 

=== Goatyske bou ===
De romaanske tsjerke waard yn trije fazes stadichoan ferfongen troch it hjoeddeiske gebou:

* De earste faze (begjin 14e iuw): it [[Koer (tsjerke)|koer]] waard fernijd. Yn it koer is de ynfloed fan 'e Noard-Frânske gotyk en de [[Skeldegotyk]] te sjen. De [[koeromgong]] en de [[kapellekrâns]] stamme út it begjin fan 'e 15e iuw.
* De twadde faze (1462–1538): de 89 meter hege westtoer waard yn 'e styl fan 'e [[Brabânske gotyk]] boud mei kalksânstien út de stiengroeven fan [[Dilbeek]]. 
* De tredde faze (1533): der waard úteinset mei de bou fan it [[Skip (tsjerke)|skip]] fan 'e tsjerke. 

Letter fûnen der ek noch tafoegings plak yn [[renêssânse]]-, [[Barok (styl)|barok]]- en [[Klassisisme|klassisistyske]] styl, mar de Sint-Baafskatedraal is in dúdlik foarbyld fan 'e goatyske boustyl, wat te sjen is oan 'e [[spitsbôge]]n, grutte brânskildere ramen en de fertikaliteit fan it gebou.

=== De toer ===
De toer fan 'e Sint-Baafskatedraal is ien fan 'e trije tuorren fan 'e Gintske rige fan tuorren, tegearre mei de Sint-Niklaastsjerke en it [[Belfort fan Gint|Belfort]]. De toer sels bestiet út fjouwer ferdjippings en wurdt bekroand troch fjouwer grutte [[pinakel]]s op 'e hoeken. Oarspronklik hie de toer in lytse spits, mar dy is ôfbaarnd. Yn 'e toer hingje sân liedklokken. De swierste klok hjit ''Bavo'', weaget 5.500 kilo en waard levere troch Florent Delcourt.

== Keunst yn 'e katedraal ==
[[Ofbyld:Middenschip Sint-Baafskathedraal - Sint-Baafskathedraal Gent.jpg|thumb|left|Middenskip.]]
It keunstpatrimoanium fan 'e Sint-Baafskatedraal is histoarysk tige weardefol:
* De &quot;Oanbidding fan it Laam Gods&quot; fan [[Jan van Eyck]] út [[1432]] is in wrâldferneamd [[Polyptyk (skilderij)polyptyk]]. It is in hichtepunt fan 15e-iuwske Flaamske skilderkeunst. Sûnt 2021 hinget it skilderij yn 'e Sakramintskapel en is der in besikerssintrum oan ferbûn.
* Oare skilderijen: De &quot;Bekearing fan Sint-Bavo&quot; (1623–1624) troch [[Peter Paul Rubens]], de &quot;Kalvary-triptyk&quot; (15e iuw) dy't oan [[Justus fan Gint]] taskreaun wurdt en de &quot;Viglius-triptyk&quot; fan [[Frans Pourbus de Aldere]] (1571). De &quot;Histoarje fan 'e Hillige Andréas&quot; (1572) is in rige fan fjirtjin panielen fan Frans Pourbus de Aldere. Fierder is der wurk fan [[Gaspar de Crayer]].
[[Ofbyld:Jan and Hubert van Eyck - Ghent Altarpiece.jpg|thumb|Oanbidding fan it Laam Gods.]]
* Ynrjochting: It barokke heechalter (1702–1782) yn wyt, swart en readflamme moarmer. De iken [[rokoko]]preekstoel (1741–1745) mei ferguld hout, wyt en swart moarmer troch Laurent Delvaux en in smei-izeren stek fan J. Arens. 
* Praalgrêven: Ferskate grêfmonuminten fan Gintske biskoppen, wêrûnder dat fan Antonius Triest yn wyt en swart moarmer (1652–1654), in haadwurk fan Hiëronymus Duquesnoy de Jonge.
* Moderne tafoeging: Hjoed-de-dei steane der oeral stuorren fan ûntwerper Maarten Van Severen.
* Koeromgong: De [[koeromgong]] is fersierd mei in samling portretten fan biskoppen en earsteden fan it Sint-Baafskapittel.

=== Tsjerkeskat ===
De tsjerkeskat omfiemet in grut oantal stikken edelsmeikeunst en liturgysk reau. Tige bekend binne de reliken fan 'e hillige [[Macharius fan Gint|Macharius]] troch De la Vigne en in relikwykast fan [[Jehannes de Doper]]. Fierder bestiet de samling út wurk fan bekende edelsmeden lykas Lesteens, Van Campe, Bourdon, Van Cauwenbergh, Vermandele en Lenoir.
[[OFbyld:Gent, sint-Baafskathedraal B STB 618.jpg|thumb|left|Detail gewaad fan Arte Grossé.]]
De samling liturgysk tekstyl en kant bestiet út topstikken fan 'e 15e oant de 20e iuw. It meast ferneamd binne de paraminten dy't oarspronklik út de Sint-Bavo-abdij komme en eigendom wiene fan Lieven Hugenois. Dêrop binne detaillearre sênes yn renêssânse-borduerwurk te sjen, lykas de besite fan Marije oan har nicht Elisabet en it [[Ferkundiging fan de Hear|boadskip fan 'e aartsingel Gabriël oan Marije]]. Ek in read gewaad mei sênes fan &quot;It Laam Gods&quot; troch Arte Grossé heart ta de absolute hichtepunten fan it borduerwurk. 

In seleksje fan 'e samling tekstyl, dy't troch de ferskate biskoppen opboud is, wurdt útstald yn 'e krypt. De oare stikken wurde yn 'e [[sakristy]] bewarre, dy't oanslút op 'e koerkapellen.

=== It oargel ===
It [[tsjerke-oargel]] falt fuort op troch it fike oargelfront – nei alle gedachten it wurk fan 'e Gintske byldhouwer Boudewijn van Dickele – mei in barokke oargelkas út de 18e iuw. It ynstrumint bestiet út twa selsstannige dielen:

* It âlde oargel stiet yn it [[dwersskip]] en besit noch registers fan it oarspronklike bouwurk (1653–1656). It waard doe boud troch Pierre Destré en Louis Bis út [[Lille]] yn opdracht fan biskop Antonius Triest. De Gintske Lambertus Benoit Van Peteghem hat it oargel yn [[1767]] foar it grutste part fernijd.
* It nije oargel is útboud lâns de kreaken boppe de [[koerbanken]], sadat it koer lofts en rjochts omfieme wurdt troch oargelpipen. Johannes Klais boude dit ynstrumint foar de Wrâldtentoanstelling fan 1935 yn [[Brussel]], dêr't er troch in ynternasjonale karkommisje ûnder fjouwer dielnimmers bekroand waard. It oargel waard letter yn opdracht fan biskop Coppieters oankocht. Mei 90 registers is dit it grutste oargel fan 'e hiele [[Benelúks]].

== Sjoch ek ==
* [[Bisdom Gint]]

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Sint-Baafskathedraal]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint-Baafskathedraal|Sint-Baafskatedraal, Gint}}
}}
{{DEFAULTSORT:Gint, katedraal}}
[[Kategory:Gint (stêd)]]
[[Kategory:Katedraal yn Belgje]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn it bisdom Gint]]
[[Kategory:Bouwurk út de 10e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 15e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 16e iuw]]</text>
      <sha1>jrv749ie65aqi2u1rqift1ght0a81d8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Mechelen</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191857</id>
    <revision>
      <id>1230144</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Mechelen}} [[Kategory:Gemeente yn Antwerpen (provinsje)]] [[Kategory:Plak yn Antwerpen (provinsje)]]&quot;</comment>
      <origin>1230144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="97nt77c9fbjpzn0jlqvon2kke6fkf1p" xml:space="preserve">{{Commonscat|Mechelen}}
[[Kategory:Gemeente yn Antwerpen (provinsje)]]
[[Kategory:Plak yn Antwerpen (provinsje)]]</text>
      <sha1>97nt77c9fbjpzn0jlqvon2kke6fkf1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Tsjerkegebou yn it bisdom Gint</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191860</id>
    <revision>
      <id>1230152</id>
      <timestamp>2026-05-17T11:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Churches in the Roman Catholic Diocese of Ghent|Tsjerkegebou yn it bisdom Gint}} [[Kategory:Bisdom Gint]] [[Kategory:Tsjerkegebou nei bisdom (roomsk-katolyk)|Gint]] [[Kategory:Roomsk-katolyk tsjerkegebou yn Belgje|Gint]]&quot;</comment>
      <origin>1230152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="5vgn30sr4b59ipyvyi53yz7o3mc4j3k" xml:space="preserve">{{Commonscat|Churches in the Roman Catholic Diocese of Ghent|Tsjerkegebou yn it bisdom Gint}}
[[Kategory:Bisdom Gint]]
[[Kategory:Tsjerkegebou nei bisdom (roomsk-katolyk)|Gint]]
[[Kategory:Roomsk-katolyk tsjerkegebou yn Belgje|Gint]]</text>
      <sha1>5vgn30sr4b59ipyvyi53yz7o3mc4j3k</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>