Wikipedy
fywiki
https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Media
Wiki
Oerlis
Meidogger
Meidogger oerlis
Wikipedy
Wikipedy oerlis
Ofbyld
Ofbyld oerlis
MediaWiki
MediaWiki oerlis
Berjocht
Berjocht oerlis
Hulp
Hulp oerlis
Kategory
Kategory oerlis
Tema
Tema oerlis
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedy:Oerlisside
4
176
1231470
1231361
2026-06-05T12:47:24Z
Mysha
254
/* Foarstel: Jou Meidogger:InternetArchiveBot botstatus */
1231470
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
<!-- Don't place ynterwiki directly on this page; it interferes with the discussion. Interwiki can be found in [[Berjocht:Oerlisside]]. -->
{{Oerlisside}}
== Koördinaten ==
{{Ping|Drewes}} Dy koordinaten hie ik noch efkens litten, om't ús Geohack net wol. {{Ping|Kneppelfreed}} Mar tank foar it kaartsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 12 des 2025, 11.00 (CET)
{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk}} Is de reden bekend werom't Geohack net wurket?--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 des 2025, 19.48 (CET)
:@[[Meidogger:Mysha|Mysha]], graach dien, hjer. De koördinaten kinne jo ek oernimmen fan de Nederlânske side. @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik begryp net wêrom't Geohack no net wurket. Ik seach it no ek krekt. It wurke foarhinne al. Ik sjoch sa gau it probleem net. Is der immen dy't it wit? [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.38 (CET)
:{{Ping|Mysha|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes}} Nee, ikke net. Mar ik dy koördinaten en sa, dat giet my al gau boppe de pet. Is it oeral sa of allinnich op dizze side? As it oeral itselde is, hawwe se by Geohack miskien in ''bug'' en losse se it sels op. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.42 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], it skynt by ús op alle plakken, want ik haw dêr by in stikmannich plakken even neisjoen. By nl wurket er dêrfoaroer wol. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.47 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} As it op nl: wol wurket, dan is der faaks by Geohack wat feroare wêrtroch it koördinateberjocht by ús (dat oars is as it koördinateberjocht op nl:, seach ik) net mear goed wurket. Mar hoe't je dat reparearje kinne sûnder dat je alle siden by del moatte dêr't it berjocht op brûkt wurdt, dat soe ik net witte. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.55 (CET)
:::: {{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] (Ik wit net krekt wêr't der stiet wat it ferskil is tusken "Ping" en "@".) Is it allinnich by ús in probleem? Of hawwe oare W: dat probleem en hawwe dy it oplost? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:::::{{Ping|Mysha}} Neffens my is der gjin ferskil en kinne jo beide brûke, mar earlik sein bin ik dêr net wis fan. Ik ha by de Fryske wiki leard om te pingen.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 15 des 2025, 18.45 (CET)
:{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} Om't it probleem noch jimmeroan net oplost is, ha ik oan ChatGPT frege wat it probleem wêze kin. Neffens ChatGPT hat de Frysktalige wikipedy gjin eigen konfiguraasje ynsteld om koördinaten fuort troch te stjoeren nei in kaarttsjinst. It hat te krijen mei in ûntbrekkende of oare ynstelling en net mei in bug. Soks soe oankaarte wurde kinne op Phabricator (it bug-/taaksysteem van Wikimedia). Dat kin sa en ik tink dat ien fan 'e behearders dat it bêste dwaan kinne:
*stap 1 gean nei: https://phabricator.wikimedia.org
*stap 2 Log yn (Wikimedia-account)
*stap 3 Klik op Create Task
*stap 4 Plak de ûndersteande tekst
*stap 5 Foegje de tags ta (dat helpt by de sichtberens)
Tags:
MediaWiki
Wikis
Maps
GeoHack
Kartographer
fywiki
'''De folgjende tekst tekst kin yn it berjocht plakt wurde.'''
Title: fywiki: Coordinates link to GeoHack instead of opening a primary map service
Description: On the Frisian Wikipedia (fywiki), clicking on coordinates in articles always redirects to GeoHack (toolforge.org), instead of opening a primary map service (e.g. OpenStreetMap) directly.
This differs from other Wikipedias such as nlwiki, where coordinates open a map directly and GeoHack is only used as a secondary tool.
Example:
Article: Abdij fan Cluny (fywiki)
Coordinates link to:
https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=fy¶ms=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR
It appears that fywiki does not have a “primary map service” configured for coordinate links, causing the default GeoHack redirect to be used.
Expected behavior: Clicking on coordinates on fywiki should open a primary map service directly (e.g. OpenStreetMap), similar to nlwiki and other Wikipedias.
Possible solution / investigation: Check whether fywiki has a primary map service configured for coordinates (MediaWiki / Kartographer / Wiki configuration).
If missing, align fywiki’s behavior with other Wikipedias by setting a default map service.
Ik hoopje dat hjir wat mei dien wurde kin.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 des 2025, 20.37 (CET)
:: Romke, de lêste berjochten oer AI, is dat y alle gefallen, in tredde fan de antwurden ferkeard is. Om't by [[Abdij fan Cluny]] de koordinaten net funksjonearje, moat ik oannimme dat it antwurd wat jo hân hawwe yn dy tredde sit.
:: De skoalle giet ticht foar it jier; dat ik winskje eltsenien noflike dagen, en yn [[2026]] hoopje ik werom te kommen om te sjen dat it oplost is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 des 2025, 14.00 (CET)
:{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} Ik haw hjir ris even nei sjoen, mar se wolle by Phabricator myn meidoggersnamme net akseptearje om't der in apostrof yn sit. No kin ik foar dizze webside fansels in oare meidoggersnamme betinke, mar ik haw oer dit ûnderwerp sa'n bytsje doel, dat as ik fragen krij, ik dy net beäntwurdzje kinne soe. Ik brûk dy koördinaten noait en ik begryp earlik sein mar heal wat it probleem is. De keppeling wurket blykber net mear goed, dat is alles wat ik oant no ta begrepen haw. {{Ping|Kneppelfreed}}, jo hawwe hjir okkerjiers de hiele programmatuer fan 'e posysjekaarten ynsteld, dat dit seit jo nei alle gedachten mear as my; is dit ek wat dat jo oppakke kinne? As jo net wolle, sil ik it wol dwaan, mar dan taast ik folslein yn it tsjuster. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 12.31 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik haw it dêre op it aljemint brocht, dus sil sjen wat dêr fierder út komt. Mar earlik sein giet soks mei ek boppe de pet. Ja, ik haw okkerjiers de posysjekaarten oan 'e praat krigen, mar dat wie mear in kwestje om de juste berjochten yn de wikipedy oan te meitsjen, en dat wiene der noch al wat, om dy posysjekaarten oan it wurk te krijen. Dit is in kwestje foar yn 'e Wikimedia dêr't ik fierders alhiel gjin ferstân fan haw. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 des 2025, 20.15 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed}} O. Ik tocht dat dit oanferwante dingen wiene. Safolle wit ik der dus fan. No, yn elts gefal tankjewol dat jo it oppakt hawwe. We sille sjen wat it opsmyt. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 20.48 (CET)
::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Tige tank foar jim krewearjen. Eefkes ôfwachtsje wat der no bart. It soe moai wêze as wy dit wer oan 'e praat krije. Eefkes in fraach: binne der ek kontakten mei wikipedia dat wy harren freegje kinne oer saken dêr't by ús de kennis tekoart komt? Wy binne hjir no ienris in hiel kwetsber klubke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 19 des 2025, 22.12 (CET)
:::::{{Ping|RomkeHoekstra}} In goeie fraach. Dêr moast ik al even djip oer neitinke. Der hat in stikmannich jierren lyn ris wat west mei de haadside, dy't net mear goed werjûn waard. Doe bin ik by Meta-Wiki te rie gien, en dy hawwe doe holpen. Doe moast ik tydlik de befeiliging fan 'e haadside útsette, wit ik noch wol, sadat sy dêrmei oan it pielen koene. Ik leau dat ik dêrfoar dizze link brûkt haw: https://meta.wikimedia.org/wiki/Ask_a_question/Recent_questions , want dy haw ik teminsten opslein. Mar as jo bliuwende kontakten of in spesjale kontaktpersoan foar ús Wikipedy bedoele, nee, dy hawwe wy net. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 23.15 (CET)
::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik praat fanút in stik ûnkunde en bin gjin behearder en wit ek net hokker tools jimme ta jim beskikking ha, mar is it dan net handich om earne in dielplak te hawwen dêr't jimme dizze kennis meiïnoar diele kinne? It soe spitich wêze dat de boel hjir op 'e kont leit as ien foar in skoft neat dwaan kin of omfalt of gewoan gjin nocht mear oan it wurk hat en elkenien mar omgriemt om't dêrmei de kennis ferdwûn is.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 des 2025, 09.17 (CET)
:::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} No, safolle ''tools'' mear as jo hawwe wy net. Wat wy dogge, ferskilt eins net safolle fan wat josels ek al dogge, allinnich kinne wy as behearder siden wiskje, skoattelje en ûntskoattelje en meidoggers útslute. Mear is it eins net. Wat jo sizze oer it dielen fan kennis, dêr hawwe jo wol in punt. Mar ik soe sa ien, twa, trije net witte wêr't wy sokke dingen krekt opskriuwe kinne dêr't behearders fan letter it weromfine kinne as se der ferlet fan hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 01.29 (CET)
Dit wie it antwurd dat ik fan wikimedia weromkrigen ha:
Hi @Kneppelfreed, thanks for taking the time to report this and welcome to Phabricator!
"koördinaten" in the Infobox in https://fy.wikipedia.org/wiki/Abdij_fan_Cluny links to dead http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=fy¶ms=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR&pagename=Abdij_fan_Cluny&src=Abdij_fan_Cluny. Toolserver.org was switched off in 2014.
https://fy.wikipedia.org/wiki/Berjocht:Koördinaten_yn_tekst needs updating (several outdated links), and https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:Koördinaten&action=edit (after an unneeded redirect) uses https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:MapsServer&action=edit which also needs several links to get updated.
User scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves.
Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on.
If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead.
This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding!
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}}
:Moai, no dan witte wy dat wy dêr net wêze moatte en it sels oplosse moatte. Ik ha fan 'e moarn in hiel skoft mei ChatGPT oan 'e gong west en nei lapen tekst en hinne en wer geskriuw binne wy der tink út (it lestige is dat ChatGPT nochal ris ferkearde folchoarders oanhâldt en somtiden wurden brûkt dy't ik net kin/koe). Mar om koart te kriemen leit neffens ChatGPT de oarsaak fan it probleem by it berjocht, dat streekrjocht nei GeoHack ferwiist. No moat der foar de oplossing earst in systeem- of ynterfaceberjocht oanmakke wurde (dêr ha ik gjin rjochten foar, dus dat sil troch ien fan jimme dien wurde moatte. Sa'n ynterfaceberjocht wurdt as folget oanmakke (mei format MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label):
* stap 1: gean nei: https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label
* stap 2: klik op bewurkje boppe oan 'e side.
* stap 3: plak dêr de platte tekst: Toant de koördinaten fan dit plak as klikbere kaartlink mei Kartographer.
* stap 4: opslaan.
It berjocht is no beskikber foar alle berjochten of funksjes dy't it Koordinaten-yn-tekst-label brûke. As dat dien is sjoch ik as it berjocht:koördinaten yn tekst oanpast wurde moat (dêr ha'k leau ik wol rjochten foar).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 12.52 (CET)
:{{Ping|RomkeHoekstra}} "No witte wy [... dat wy] it sels oplosse moatte", skriuwe jo. Uh, dat is net wat der yn 'e reäksje fan Phabricator stiet. Sy sizze: as jimme help nedich binne om dit probleem op te lossen, dan moatte jim net by ús wêze, mar by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech.
:As jo miene dat jo it sels oplosse kinne, is my dat bêst, mar ik fyn dat jo tefolle fertrouwe op ChatGPT. Sels haw ik earlik sein nul fertrouwen yn sa'n a.i.-programma. "Hallusinearje" is net foar neat ta it wurd fan it jier keazen. As ik nei https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label gean en dêr jo tekst opslaan wol, krij ik de folgjende tekst yn byld: "''Warskôging: Jo bewurkje in side dy't brûkt wurdt yn de tagongstekst foar it wikiprogramma. Feroarings op dizze side feroarje it oansjen fan de tagong foar oare meidoggers.''" Sels haw ik gjin idee wat der barre kin as ik hjirmei ompiel. As de hiele Wikipedy it straks net mear docht, binne wy fierder fan hûs, fansels. Hoe wis binne jo fan jo saak? [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 15.05 (CET)
::Ik ha út it andert begrepen dat dit op de lokale wiki korrizjearre wurde moat troch de lokale ynhâld oan te passen en dat wy dus sels oan 'e slach moatte. Mar dan begryp ik dat dus ferkeard.<br>
::Ik wit dat ChatGPT fouten makket en it dus net sa dat ik blyn op dingen yngean (foar de aardichheid moasten jo de hiele diskusje mei ChatGPT ris trochlêze), mar it is ek grutte ûnsin dat ChatGPT neat kin. Wat skriuwt ChatGPT as ik dy warskôging fan jo foarlis: Deze waarschuwing verschijnt altijd bij interfaceberichten. Het is bedoeld om te zeggen: “Denk even na voordat je opslaat.” In jullie geval is de wijziging: één korte zin, zonder code, zonder sjablonen. Dat is zo veilig als het maar kan. Deze waarschuwing is geen signaal dat je “op gevaarlijk terrein” zit — het is MediaWiki dat netjes zegt: “dit is belangrijk”.<br>
::Wat ChatGPT skriuwt as ik de benaudens foar AI-hallusinaasje ferwurdzje: "ik begryp de soarch oer AI-hallusinaasje hiel goed. Yn dit gefal giet it lykwols net om nije logika, mar om it ferienfâldigjen fan in interfaceberjocht nei platte tekst, wat neffens MediaWiki-praktyk is. De wiziging is lyts, direkt werom te draaien en feroaret gjin artikelynhâld.<br>
::Mar goed, jo binne behearder, ik net. As jo nul fertrouwen ha yn ChatGPT, dan soe ik dit mar gewurde litte. Ik wol nimmen wat oplizze. Ik besykje allinnich mei te tinken om't it in probleem is dat wol om in oplossing freget.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 16.08 (CET)
:::{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} No ja, Romke, ik sil jo fertelle hoe't ik ta myn miening oer A.I. kommen bin. Google jout op 't heden boppe oan 'e side ek in A.I.-berjocht as jo wat freegje. Ik woe fan 'e wike witte wêr't de namme ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam, de wittenskiplike namme fan 'e Rapajufferdo. ''Huttoni'' is dúdlik ôflaat fan 'e Ingelske efternamme Hutton, mar wa wie dy man (want by in frou komt der net ''-i'', mar ''-ae'' efter). Dus ik freegje dat oan Google. Dat A.I.-berjocht seit fan: o, dat is William Hutton, in bekende Nijseelânske samler fan spesimina, mei jierren fan berte en ferstjerren derby. No naam ik al neat oan fan A.I. sûnder dat ik it earnewêr oars befêstigje koe, dat ik sykje nei in William Hutton mei de opjûne jiertallen. Nearne wat te finen. Ik trochsykje en nei in hiel soad gedoch fûn ik út dat de do ferneamd wie nei de Britsk-Nijseelânske biolooch Frederick Wollaston Hutton. Der hat, ynsafier't ik útsykje kin, nea in William Hutton mei dat berop en dy jiertallen bestien. Dêr bin ik earlik sein wol wat fan skrokken. Dat sadwaande. (En dat gong ek net om nije logika, mar om âlde kennis.)
:::Wat it probleem mei de koördinaten oangiet, ik leau dat ik wat yrritaasje by jo opmerk oer myn opstelling (altyd moeilik te sizzen op basis fan skreaune tekst). Ik hoopje dat jo wol foar it ferstân hawwe dat ik jo ynset yn dizze saak tige wurdearje, mar ik hoopje ek dat jo der begrip foar opbringe kinne dat ik huverich bin om om te prutsjen mei programmatuer dêr't ik hielendal gjin ferstân fan haw. Dat ien regel platte tekst it ferskil net meitsje sil, dat wol ik wol oannimme, mar dat makket it ferskil ek net om it probleem mei de koördinaten op te lossen. Jo binne fan doel (of ik moat jo ferkeard begripe) om dêrnei oan 'e programmatuer te sleuteljen. As jo dêr ferstân fan hawwe, bêst genôch. As jo dat poer en allinnich dogge op basis fan 'e oanwizings fan ChatGPT, dan fiel ik my dêr earlik sein net sa noflik by. Ik soe earlik sein wat dit oangiet wol wat ynbring fan 'e oare behearders hawwe wolle. Wat fine {{Ping|Drewes}} en {{Ping|Kneppelfreed}} hjirfan? [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 16.40 (CET)
::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Kneppelfreed}} No wurket it [Berjocht:Koördinaten yn tekst] sawiesa net. It is de trouwens de fraach of der überhaupt sleutele wurde moat nei it opslaan fan in interfaceberjocht (interface = tagongstekst). Mar dat leart ús it úttesten. Wat ik yn it Berjocht:Koördinaten yn tekst dêrnei ferfange soe, kin ek wersteld wurde, dat liket my net folle oars as mei oare berjochten.
::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Wat it gebrûk fan A.I. oanbelanget: A.I. hellet syn ynformaasje fan ynternet en ek ynternet is net altiten korrekt. Sjoch nei wat jo hjoed oer BirdLife by it seerotsje skreaunen en ik hie lykas jo dêr ek myn twifel oer. By fragen oan ChatGPT kinne jo nei boarnen freegje, dy jout er dan by it jaan fan in antwurd en dan kinne jo de ynformaasje fuort by de boarne kontrolearje. Jo fregen oan Google A.I. wêr't de namme ''huttoni'' yn ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam. Ik ha gjin ûnderfining mei Google A.I., mar ik ha foar de aardichheid jo fraach suverkrekt oan ChatGPT frege en krige fuort as andert: "huttoni ferwiist nei Frederick Wollaston Hutton (1836–1905), in Britsk-Nijseelânske natuerûndersiker en geolooch" mei ferwizing nei it Ingelsktalige wikipedylemma (Frederick Hutton (scientist).) ChatGPT makket bêst wol fouten (minsken meitsje dy trouwens ek), mar wat ik yntusken wol wit is wat spesifiker de fraach, namste better de antwurden binne. Ik soe jo oanriede dochs ris ChatGPT te brûken (en altiten om boarnen te freegjen).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 22.46 (CET)
:::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Tankjewol foar de tip. Ik sil der ris oer neitinke. Wat de rest oangiet, as jo tinke dat it miskien mei it opslaan fan dy regel platte tekst klear is, dan wol ik dat wol foar jo dwaan. (Dus dat doch no daliks even.) Mar as der mear gebeure moat, wol ik graach dat jo dêr even mei wachtsje oant Drewes en Kneppelfreed ek har sechje oer dit ûnderwerp dwaan kinnen hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 23.09 (CET)
::::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik wol alderearst Romke tige betankje foar jo ynset om dit euveltsje te ferhelpen. Sa't it liket, skynt it allinnich op ús wikipedy net te wurkjen. Ik sjoch by in soad oare wikys wurket it wol. It soe tige moai wêze dat we it hjir ek wer oan it wurk krije kinne. As Romke hjir oan sleutelje wol, dan fyn ik dat poerbêst. Iksels bin in bytsje noedlik om dêr mei om te pielen. As jo, Romke, dat net oan doare, kinne we altyd freegje op dy link dy't Phabricator stjoerd hat: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech]. It liket dat it berjocht feroare wurde moat. By nl brûke se de âlde [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Co%C3%B6rdinaten sjabloan koördinaten], dy't praktysk itselde wie as ús [[Berjocht:Koördinaten]]. Wêr't ik bang foar bin, as we it berjocht koördinaten feroarje, we alle siden by del moatte om dy ek te feroarjen.
::::::En wat ChatGPT oanbelanget, dêr haw ik noch net mei wurke, wol mei Google AI, en ik haw dêr mingde gefoelens oer. It sil yn protte gefallen wol goed wêze, mar it kin it somtiden ek ferkeard ha. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 03.21 (CET)
:::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ieneach hat no in interfaceberjocht oanmakke en der is fierder neat raars bart, lykas ChatGPT al oanjoech. It feroaret lykwols noch neat oan 'e wurking fan 'e koördinaten om't it âlde berjocht noch hieltiten de Geohack-keppeling makket. Der moatte no twa dingen dien wurde: 1. Om't der in lus ûntstiet mei't de namme fan it berjocht en de namme fan it interfaceberjocht meiïnoar botse, moat der A. in nij berjocht oanmakke wurde ûnder de namme Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer. B. Yn it âlde berjocht moat in trochferwizing komme. Dat is alles. Wurket it net, dan kin neffens ChatGPT alles weromdraaid wurde: klikke op skiednis, kies de eardere ferzje en weromsette. Eefkes foar jim ynformaasje: ik ha mei ChatGPT sels in pear saken thús oplosse kind, û.o. it werstellen fan it lint yn Word (dat út it byld ferdwûn wie), mei help fan A.I. in skealike pop-up fan 'e computer ferwidere en in skermprobleem mei de mobyl oplost. It foardiel fan ChatGPT is dat er by problemen alles yn stappen trochjout. Ik wachtsje jim reäksje ôf. It soe moai wêze as [[Meidogger:Drewes]] as behearder ek eefkes reägearret? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 09.05 (CET)
::::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Miskien bin ik wol wat te foarsichtich mei sok spul. Dus, no ja, okee, prebearje it mar ris. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 15.00 (CET)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} Meidoggers. Ik folgje alles wier wol, mar kin hjir gjin sinnich wurd oer sizze. Interfaceberjocht, ChatGPT of Geohack-keppeling, it seit my neat. Sorry. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 des 2025, 16.07 (CET)
:::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Ik haw besocht oft in lokale oanpassing mooglik wie en hie hope dat it hjirmei oplost wie, mar it docht bliken dat de koördinaten djipper yn 'e infoboksstruktuer sitte as ferwachte. Dat soe betsjutte dat der ek yn 'e ynfoboksen sleutele wurde moat en dat giet ek my te fier. Dêrom haw ik de feroaring fan it berjocht Berjocht:Koördinaten yn tekst werom set nei de âlde sitewaasje. It nije Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin ferwidere wurde lykas ek it interfaceberjocht. Dêrmei binne wy wer by de âlde sitewaasje. ChatGPT advisearret ús op 'e nij Phabricator te mailen om't it in struktureel patroanprobleem is dat dêr thús heart en joech my foar de mail de folgjende tekst.
:::----
:::On fy.wikipedia.org we investigated replacing legacy GeoHack-based coordinate links with Kartographer (maplink).
:::While this initially appears to be a local template change, we found that there is no safe local-only migration path due to how coordinate templates are used.
:::Current situation:
:::* A single coordinate template is used both:
::: - inline in article text, and
::: - inside multiple infobox templates.
:::* The template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts.
:::Problem encountered:
:::* Replacing the GeoHack link with Kartographer maplink causes:
::: - template loop errors when maplink looks up interface messages, or
::: - literal parameter output (e.g. {{{3}}}) in infoboxes, because infoboxes expect plain wikitext, not a rendering tag.
:::* Splitting logic into subtemplates avoids loops, but still breaks infobox rendering.
:::* Fixing this would require modifying infobox templates, which makes the change non-local and affects many pages.
:::Conclusion:
:::This suggests a structural limitation: when a coordinate template is embedded in infoboxes, switching from GeoHack (plain link) to Kartographer (rendered maplink) cannot be done safely by editing the coordinate template alone.
:::We reverted all local changes after testing.
:::Question:
:::Is there a recommended migration pattern for wikis where coordinate templates are used both inline and inside infoboxes?
:::Or is GeoHack currently the only viable option in such cases?
:::----
:::Dizze tags kinne tafoege wurde:
:::Kartographer
:::Templates
:::Wikimedia-Site-Requests
:::<br> [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 17.47 (CET)
::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja sa't ik al sei, wie ik al bang dat der folle mear by komt te sjen. Ik haw ek even besocht en feroarje it [[Berjocht:Koördinaten]], mar dat fern**kt alle koördinaten op 'e siden en dêr moat nei alle gedachten folle mear berjochten by oanmakke wurde, tink ik. We kinne wer besykje it by Phabricator op it aljemint te bringen, en sjen wat er ditkear weromstjoerd. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 20.57 (CET)
::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Wat in ellinde, sis. En dat krekt mei de krystdagen... Romke, jo skriuwe hjirboppe dat it ynterfaceberjocht ferwidere wurde kin. Bedoele jo dêrmei dat ik https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label wiskje moat? [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 21.17 (CET)
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Ieneach, jo meie dat interfaceberjocht ek eefkes stean litte, it kin fierder dochs gjin kwea en it kin altiten noch fuort. It Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin fuort en as it nedich is en Phabricator kin neat foar ús betsjutte, dan kinne wy it sa wer oanmeitsje. It âlde Berjocht:Koördinaten yn tekst moat fansels yn alle gefallen stean bliuwe. No earst sjen as Phabricator it foar ús oplosse kin. Sanet, dan kinne jimme in ienmalige ynfoboksfiks oerwege. Yn dat gefal moatte de fjilden fan 'e koördinaten yn 'e ynfoboksen oanpast wurde:
Hjoeddeiske sitewaasje bygelyks:
<pre><nowiki>
{{Ynfoboks abdij
| koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|…}}
}}</nowiki></pre>
De ynfoboks befettet yntern:
<pre><nowiki>
| koördinaten = {{{koördinaten|}}}</nowiki></pre>
wy feroarje allinnich de ynfobox sels, bygelyks nei:
<pre><nowiki>
| koördinaten = {{{koördinaten|{{Koördinaten yn tekst|{{{lat|}}}|{{{lon|}}}}}}}</nowiki></pre>
Wy ha alletrije ûnderfining mei ynfoboksen en witte dat wy de ynfoboks werom sette kinne as de feroaring gjin resultaat hat. As it al slagget dan hoege wy fansels net de artikels oan te passen en dan is de ynfoboks sa oanpast dat dy in Kartographer-kaartlink toane kin, wylst dy foar dy tiid allinnich mei in platte GeoHack-link omgean koe.
Hawar, no earst mar wer eefkes Phabricator ôfwachtsje. Noflike jûn mannen!
--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 22.52 (CET)
:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ik ha it wer nei Phabricator stjoerd. Ris sjen wat hy no seit. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 08.34 (CET)
@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is wat ik weromkrigen ha fan Phabricator:
Hi,
user scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves.
Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. Phabricator is not a support forum. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead.
This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding.
Dus dêr kinne we neat mei. Hy jout dy iene link wer. We soene dêr ris freegje kinne..... --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 20.00 (CET)
@[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Kneppelfreed, jo soene dizze tekst brûke kinne foar de mail:
<blockquote>
Hello,
We would like to ask for technical advice regarding coordinate templates on a smaller Wikipedia (fy.wikipedia.org).
Current situation:
On our wiki, a single coordinate template is used both:
- inline in article text, and
- inside multiple infobox templates.
This template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts.
Problem:
We investigated replacing the GeoHack link with Kartographer (maplink). While this initially looks like a local template change, we ran into structural issues:
- Using maplink inside the existing coordinate template leads to template loop errors or broken output.
- Splitting logic into subtemplates avoids loops, but then breaks infobox rendering (infoboxes expect plain wikitext, not a rendered maplink tag).
- Fixing this appears to require modifying infobox templates as well, which makes the change non-local and affects many pages.
We reverted all changes after testing.
Question:
Is there a recommended or established pattern for migrating legacy GeoHack-based coordinate templates to Kartographer on wikis where those templates are also used inside infoboxes?
Or is GeoHack currently still the only viable solution in such mixed-use cases?
Any pointers, examples from other wikis, or general guidance would be very welcome.
Thank you in advance.
</blockquote>
--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 des 2025, 21.52 (CET)
:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], dien! [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 24 des 2025, 07.43 (CET)
@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is it andert dat ik weromkrigen haw fan https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech oangeande de koördinaten.
Okay, so there are two problems:
:::* GeoHack doesn’t show a map. What GeoHack shows is defined at [[Berjocht:GeoTemplate]], you can copy parts of its Dutch or English (or whichever) counterpart to fix this.
:::* You couldn’t replace the GeoHack link with a Kartographer one. This replacement is probably worth it even if you manage to (or could manage to) add the map to GeoHack, as showing the map without loading a new page is more user-friendly in my opinion. The problem with Kartographer is that it uses a completely different coordinate structure. Currently [[:fy:Berjocht:Koördinaten yn tekst]] gets a parameter with the value <code>53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL</code>, but Kartographer expects three parameters: <code>latitude=53.050833</code>, <code>longitude=5.575556</code> and <code>zoom=15</code> (the latter is optional, <code>type:city</code> and <code>region:NL</code> have no Kartographer equivalents), e.g. <code><nowiki><maplink latitude="53.050833" longitude="5.575556" zoom="15" /></nowiki></code> (<maplink latitude="53.050833" longitude="5.575556" zoom="15" />). While it’s probably possible to code the conversion between the two formats in wikitext (with the help of [[:fy:Module:String]]), the result would likely be unreadable wikitext. So you have two options: either convert all calls using a bot, or have a Lua module do the conversion. The Lua solution means less edits in the short term, but I find the current parameter value quite hard to read, so I think a bot conversion would result in a better editor experience in the long term.
It earste probleem is dus in kwestje fan [[Berjocht:GeoTemplate]] te fiksen. It twadde probleem liket in stik mear yngewikkeld. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 01.27 (CET)
: Dus opsje a is alles omsette mei in bot en opsje b is in konversy yn in Lua-module. Hy advisearret opsje a mar beide opsjes geane fier boppe myn kennis. Wat no? --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 des 2025, 10.00 (CET)
::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], hy sei dêr binne twa problemen. Us [[Berjocht:GeoTemplate]] is tink ik út de tiid, want dêr stiet gjin kaart op. We kinne dy side miskien ferhelpe om de fariant fan nl of en of de oer te nimmen. Ik tink dat it probleem dan ek noch net ferholpen is, want [[Berjocht:Koördinaten]] en [[Berjocht:Koördinaten yn tekst]] sille nei alle gedachten ek oanpast wurde moatte, want yn in soad oare wikys wiene dy jierrenlyn al oanpast neffens nije systemen sa't ik begrepen ha. Dy fan ús is nea oanpast. It simpelste is dy ek fan bgl nl of en of de oer te nimmen.
::It twade probleem is grutter, want as je Kartographer brûke wolle, moatte oare koördinatestruktueren, sa't er hjirboppe neamt, brûkt wurde en dêr binne twa opsjes foar: a: mei in bot of b: mei in Lua-module.
::Wat te dwaan no: ik soe it net witte. It giet my allegear te fier boppe de pet. We kinne besykje it earste probleem op te lossen en sjen oft dat wat helpt. Ik ha earder besocht mei dy Lua-rommel te pielen, mar rekke alhiel fêst. Ik ha lêsten besocht om [[Berjocht:Ofbyld multy]] te meitsjen, dêr't je meardere ôfbylldings sa as yn bygelyks ynfoboksen sette kin, mar doe rûn ik tsjin in betonnen muorre oan, want dêr rûn ik tsjin dy Lua-modulen oan en besocht guon fan dy berjocten oan te meitsjen, mar rûn ahiel fêst. Ik tocht nei it foarinoar krijen fan 'e posysjekaarten, dat ik soks hooplik ek oan 'e praat krije koe, mar dat slagge my dus net. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 20.32 (CET)
:::{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed}} Tsja, mannen, ik kin hjir ek net folle oan tafoegje. Ik haw de reäksje fannacht trije kear lêzen en ik koe it noch net neikomme. Ik hie sels noch nea fan Lua heard, en wit net wat dat is. Bots hawwe wy ek net. Wat ik wol sjoch is dat GeoHack DMS-koördinaten (degrees, minutes, seconds) brûkt, wylst Kartographer desimale koördinaten brûkt. As we Kartographer brûke wolle soene, betsjut dat dat al dy DMS-koördinaten omrekkene wurde moatte. Wat my oangiet is dat in brêge te fier. Dus we bliuwe by GeoHack. Dan is der noch ien mooglikheid: gewoan hânmjittich side foar side de boel oanpasse. It giet om sa'n 4.500 haw ik lêsten opsocht. As we 50 deis dwaan kinne komt dat út op in fearnsjier. Dat is net leuk, mar it soe te dwaan wêze as we allegearre mei-inoar de hannen út 'e mouwen stekke. Mar dan moat der earst fansels wol in funksjonearjende keppeling yninoar knutsele wurde om 'e âlde mei te ferfangen. Dat is wêr't it by my stûket, want dat kin ik sels net dwaan. Of oars kinne we der ek foar kieze om 'e âlde keppeling net te ferfangen mar gewoan fuort te heljen. We hawwe ommers yn hast alle geografyske artikels ek al in posysjekaart. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 30 des 2025, 21.18 (CET)
:::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Hoe dan ek, it wurket no net dus gjin ien hat wat oan dy koördinaten en it jout allinnich mar argewaasje as jo der op drukke en der komt neat. It giet hoe dan ek my ek fier boppe de macht, dus it soe al fan Kneppelfreed komme moatte en oars is it net oars. Faaks is dan de koartste klap om de koördinaten út de ynfoboksen te ferwiderjen. Mar dat lit ik oan jimme oer, ik help wol mei as se side foar side omset wurde moatte (mar dan sil der ek in plan komme moatte hoe't wy dat oanpakke, oars iepenje wy allegear siden dêr't earder al ien oan 'e gong west hat.
Kinne jo hjir wat mei [[Meidogger:Kneppelfreed]]? Dit ha'k fan ChatGPT, faaks helpt it jo wat.
<blockquote>
'''Stappenplan: starten met een Lua-oplossing (veilig en omkeerbaar)'''
''Doel:
Kartographer gebruiken zonder artikelen of infoboxen aan te passen, en met mogelijkheid tot volledige terugdraai.''
----
'''Stap 1 — Niets wijzigen aan artikelen of infoboxen'''
* Geen enkele artikelpagina aanpassen
* Geen infobox-sjablonen aanpassen
* Alles moet blijven werken met de huidige GeoHack-parameterstring
* Als dit niet haalbaar blijkt → stoppen.
----
'''Stap 2 — Maak één nieuw Lua-module aan (losstaand)'''
Maak een nieuwe module aan, bijvoorbeeld:
<small>Module:Koördinaten</small>
Deze module doet uitsluitend het volgende:
* input: de bestaande GeoHack-string
<small>53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL</small>
* output:
** latitude (decimaal)
** longitude (decimaal)
** zoom (optioneel)
'''Belangrijk:'''
*De module rendert géén kaart
*Geen maplink, geen HTML
*Alleen parsing en omrekening
----
'''Stap 3 — Houd de Lua-code minimaal en leesbaar'''
*Gebruik standaard Lua-functies
*Eventueel : <small>Module:String</small> voor splitsen
*Geen “slimme” trucjes
Commentaar toevoegen bij elke stap (voor onderhoud)
Als de code onleesbaar wordt → heroverwegen.
----
'''Stap 4 — Pas alleen het bestaande sjabloon minimaal aan'''
In <small>Berjocht:Koördinaten yn tekst:</small>
*Voeg een '''veilige keuze''' toe:
**Als Lua-module geldige coördinaten teruggeeft → gebruik Kartographer
**Anders → toon exact de oude GeoHack-link
Dus altijd een '''fallback'''.
Geen recursie, geen extra sjablonen.
----
'''Stap 5 — Test uitsluitend via voorvertoning'''
*Test op 1 artikel met inline coördinaten
*Test op 1 artikel met infobox
*Alleen voorvertoning gebruiken
*Pas opslaan als:
**geen foutmeldingen
**geen lege waarden
**geen template-lussen
----
'''Stap 6 — Terugdraaien moet triviaal zijn'''
Zorg dat alles terug te draaien is door:
*het sjabloon terug te zetten
*of de module te verwijderen
Geen sporen in artikelen.
----
'''Stopcriteria (heel belangrijk)'''
Direct stoppen als:
*infoboxen {{{3}}} of lege waarden tonen
*template-lus ontstaat
*meerdere sjablonen tegelijk aangepast moeten worden
*extra interfaceberichten nodig lijken
Dan is Lua hier geen goede oplossing.
----
'''Samenvattend'''
*Lua is hier een tussenlaag, geen einddoel
*Veiligheid en leesbaarheid gaan vóór functionaliteit
*Geen bot, geen massabewerkingen
*Bij twijfel: niets doen en GeoHack behouden
----
'''Hjirûnder stiet in minimaal Lua-skelet (raamwurk) dat allinnich de besteande GeoHack-string parsed en omrekkenet. It rendert neat en feroaret neat oan artikels. As dit al net stabyl wurket, moatte wy hjir stopje.'''
It is in minimaal en feilich Lua-skelet en hoe't it brûkt wurdt, sa opset dat:
*er niets aan artikelen of infoboxen verandert
*alles terug te draaien is
*het vooral begrijpelijk blijft voor een volgende beheerder
----
'''Lua-skelet (minimaal en veilig)'''
Nieuwe pagina aanmaken:
<nowiki></pre>Module:Koördinaten</nowiki></pre>
Inhoud (voorbeeld, nog zonder Kartographer):
<pre><nowiki>
-- Module:Koördinaten
-- Doel: omrekken fan GeoHack-koördinaten nei desimale latitude/longitude
-- LET OP: dizze module rendert GEEN kaart
local p = {}
local function dmsToDecimal(deg, min, sec, hemi)
local val = deg + (min / 60) + (sec / 3600)
if hemi == 'S' or hemi == 'W' then
val = -val
end
return val
end
function p.parse(frame)
local input = frame.args[1]
if not input or input == '' then
return nil
end
local parts = mw.text.split(input, '_')
if #parts < 8 then
return nil
end
local lat = dmsToDecimal(
tonumber(parts[1]),
tonumber(parts[2]),
tonumber(parts[3]),
parts[4]
)
local lon = dmsToDecimal(
tonumber(parts[5]),
tonumber(parts[6]),
tonumber(parts[7]),
parts[8]
)
return string.format(
'latitude=%.6f|longitude=%.6f',
lat,
lon
)
end
return p
</nowiki></pre>
'''Belangrijk''':
*Dit doet nog niets zichtbaar
*Geen <maplink>
*Geen HTML
*Alleen rekenen
----
'''Hoe dit later in het sjabloon gebruikt kan worden (concept)'''
In <small>Berjocht:Koördinaten yn tekst</small>(alleen conceptueel):
<pre><nowiki>{{#invoke:Koördinaten|parse|{{{1}}}}}</nowiki></pre>
👉 In deze fase alleen testen in voorvertoning, niet opslaan.
----
'''Waarom dit skelet veilig is'''
*Geen recursie
*Geen template-lus mogelijk
*Geen wijziging aan artikelen
*Geen afhankelijkheid van infoboxen
Eén module = één edit om terug te draaien
----
'''Wat nog NIET moet gebeuren'''
❌ Nog geen <maplink><br>
❌ Nog geen vervanging van GeoHack<br>
❌ Nog geen bot<br>
❌ Nog geen interfaceberichten aanpassen<br>
Eerst alleen vaststellen:
Kinne wy betrouber latitude/longitude út de besteande string helje?
Als dit niet stabiel werkt → direct stoppen.
----
{{Ping|RomkeHoekstra}}, {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}, sorry, mar dit giet my allegear boppe de pet. Ik ha by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech frege as se dêr mei helpe wolle, of immen witte dy't ús helpe wol. It moat as it heal kin al even fikst wurde, want dat soe ek moai wêze foar takomstige meidoggers. As ik nei in wike neat fan harren hear, dan sil ik sels noch even besykje dêr mei om te pielen en as dat net my net slagget, dan moatte we mar in plan meitsje alle siden hânmjittich om te setten. Ik soe it leafste de koördinaten wol op 'e siden hâlde wolle.
:{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} De bêste winsken foar it nije jier! Geweldich Kneppelfreed dat jo dit fierder noch oppakke wolle. As it net slagget, soe'k der mar net te lang mear mei omgrieme. Dan kin de tiid miskien better stutsen wurde yn it omsetten en dan moat er lykas Ieneach skreau noch wol in funksjonearjend einformaat komme. Ik ha der fierder gjin doel oer, it iennige wat ik bydrage kin is wat ChatGPT hjir oer seit. Ik wit dat jimme dêr noch net sa'n soad betrouwen yn ha, mar wy wite ek net alles en meiïnoar ynklusyf ChatGPT witte wy yn alle gefallen mear.
----
Stappenplan bij handmatige omzetting van alle artikelen – zo pak je het veilig aan:<br>
1️⃣ '''Leg eerst het nieuwe eindformaat vast (zonder uitzonderingen)'''
Nog vóór het eerste artikel:
*exact één manier afspreken om coördinaten te noteren
*vastleggen:
**welke parameters verplicht zijn
**welke optioneel zijn (bijv. zoom)
**hoe het er in infoboxen uitziet
Bijvoorbeeld (alleen illustratief):
<pre><nowiki>
{{Koördinaten yn tekst
| latitude = 53.050833
| longitude = 5.575556
| zoom = 15
}}
</nowiki></pre>
----
2️⃣ '''Maak een korte handleiding voor bewerkers'''
Eén simpele pagina is genoeg:
oude vorm → nieuwe vorm
*1 of 2 voorbeelden
*hoe je graden/minuten/seconden omzet naar decimalen
*waar je fouten meldt
Dit voorkomt goedbedoelde, maar verschillende oplossingen.
----
3️⃣ Begin met 3–5 testartikelen
Niet meteen los.
*kies artikelen:
**1 met infobox
**1 zonder infobox
*controleer:
**kaart klopt
**mobiele weergave
**geen foutmeldingen
Pas als dit goed voelt → doorgaan.
----
'''4️⃣ Werk in kleine batches'''
Bijvoorbeeld:
*5–10 artikelen per keer
*tussendoor kijken of alles nog goed gaat
*niet alles in één week willen doen
*Dat houdt het overzichtelijk.
----
5️⃣ '''Verwijder oude GeoHack-specifieke rommel'''
Bij elke omzetting:
*haal type:city, region:NL etc. weg
*zet ze niet om naar iets vaags
*liever minder, maar correct
----
6️⃣ '''Noteer wat al gedaan is'''
Bijvoorbeeld:
*een categorie “Koördinaten omset nei Kartographer”
*of een projectpagina met afgevinkte artikelen
*Zodat niemand dubbel werk doet.
----
7️⃣ '''Accepteer dat het niet perfect hoeft'''
Dit is belangrijk:
*een kaart die 20 meter verschoven is → oké
*een ontbrekende zoom → oké
*later verbeteren kan altijd
----
'''Eerlijk slotwoord'''
Na alles wat jullie geprobeerd hebben, is dit:
*de meest begrijpelijke
*de meest controleerbare
*en de minst stressvolle route
En misschien wel de enige die echt past bij een kleine, zorgvuldige wiki.
Als je wilt, help ik graag met:
*een concreet Fries voorbeeldartikel
*een korte omzettingshandleiding
*of een checklist voor elke bewerking
</blockquote>
== Uitnodiging ==
--------------
{| style="width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke"
|-
| <h3><span style="color: #000;">Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?</span></h3>
<span style="color: #000;">Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. <br><br>'''[[wmnl:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je uiterlijk 10 januari in]]!'''
<br><br>De borrel wordt georganiseerd door Wikimedia Nederland voor alle Wikimedianen.
<br>Eventuele partners zijn ook welkom.</span>
| [[File:Mascot celebratory floating balloons.jpg]]
|}
--------------
Ik hoop dat er Friese Wikipedianen zijn die de reis naar Den Bosch kunnen maken. In elk geval zijn jullie ook van harte welkom. [[Meidogger:Ellywa|Ellywa]] ([[Meidogger oerlis:Ellywa|oerlis]]) 7 jan 2026, 21.40 (CET)
== In goed begjin? ==
Eltsenien dy't ik noch net troffen haw: Folle Lok en Seine.
As immen neat om hannen hat, kin er dan ris op [[Meidogger:Mysha/Kladblok]] sjen hoe't de plaatsjes goed komme? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 15 jan 2026, 10.03 (CET)
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026, 20.45 (CET)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
: Grif hawwe hja it idee dat it foar eltsenien dúdlik wêze sil, mar ik soe sizze dat it de tante-test (muoike-metoade(?)) net folbringen kin. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
== Amateurfuotbalklubs yn Fryslân ==
@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], is der immen dy't de amateurfuotbalklubs yn Fryslân by de tiid bringe/ferbetterje wol? Guon klubs hawwe noch gjin side en in guon klubs binne fusearre. Ek soe it moai wêze as der in navigaasjebalkje komt fan de klubs út Fryslân of sokssawat. Ik yn alle gefallen haw der gjin nocht oan, it seit my net sa folle, mar as in Fryske wikipedy soe it baas wêze en haw soks teminsten by de tiid. Ik haw de lêste tiden dwaande west mei in soad siden en oare dingen oan it ophelpen en dêr haw ik stadichoan in bytsje myn nocht fan, want it begjint wat putsjewurk te wurden. Ik wol meikoarten ris oer dingen skriuwe dêr't ik niget oan haw. Alfêst tige tanke. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 18 jan 2026, 04.45 (CET)
:@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] Ha we in list om hokker Klubs it giet? [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 18 jan 2026, 11.13 (CET)
::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha|Drewes}} Gjin idee, ik ha ek al eefkes sjoen mar koe allinnich de Fryske list fine, dy't neffens Kneffelfreed al datearre is. Ik bin earlik sein net sa thús yn 'e sport.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.38 (CET)
::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha}} Ik bin ek net thús yn 'e sport en fiel der gjin sprút foar. En sjoch ek ris nei dy oare siden dy't dy't by de tiid brocht wurde moatte. Totaal in krappe 125 op dit stuit. Wy hawwe ienfâldich te min meidoggers om alles by te hâlden. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 18 jan 2026, 16.26 (CET)
:::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Ik bin net fan 'e sport en alhielendal fan it fuotbal. Ik haw yn it ferline wolris in keatsferiening of sa beskreaun, mar dat wie ynsidinteel. It lokket my net oan om hjir struktureel mei oan 'e gong. Wat kin ik sizze? Dit is myn ûnderwerp net. Drewes hat gelyk: we kinne net alles byhâlde. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 19 jan 2026, 01.46 (CET)
@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], der is dêr fierder gjin list fan dy't by de tiid brocht wurde moatte. It bêste is om se allegear eefkes bylâns te rinnen. Soks binne we ek mei de siden oer doarpen ensfh oan 'e gong. Guon dêrfan wiene sa'n 20 jier net bywurke.<br>
Sa besteane bygelyks [[Bolswardia]] en [[CAB]] net mear en binne se fusearre ta SC Bolsward. De bêste manear soe wêze om dan even nei de Nederlânske ferzje te sjen. Ja Drewes hat wier gelyk dat we net alles byhâlde kinne, mar as it heal kin, soe it moai wêze dat siden, dy't mei Fryslân te krijen hawwe, in bytsje byholden wurde. Ik soe tinke dat sokke siden wol reedlik populêr by de lêzer wêze soene. Mar hawar as it net ien oanlokket om dêr mei oan 'e gong te gean, dat ik wol jimme ek gjin wurk opkringe, it moat wol moai bliuwe fansels. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 jan 2026, 20.49 (CET)
:::::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Dan moatte we earst mar ris in list sjen te meitsjen, fan wat we ha en wat der efterhelle is. Ik bin al fan de sport mar fan it fuotbal bin ik mear fan de grutte toernoaien en de gruttere klubs. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 19 jan 2026, 09.42 (CET)
::::::{{Ping|FreyaSport}} Jo kinne [[:Kategory:Fryske_fuotbalklup]] as ynvintarisaasjelist brûke. Dat binne alle Fryske fuotbalklubs dêr't wy siden oer hawwe. Dan hoege jo net alle doarpen bylâns om te sjen oft der in artikel oer de pleatslike klub bestiet. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 20 jan 2026, 01.58 (CET)
:::::::{{Ping|FreyaSport|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Moai dat jo dat oppakke wolle Freya. Eefkes in pear opmerkingen foar ús allegear: (1) miskien is it wol goed om der tenei by in bewurking wat konsekwinter om te tinken of der in fermoeden is dat it artikel by de tiid brocht wurde moat en sa ja, dan fuort eefkes dat berjocht ta te foegjen. Ferâldere artikels binne gjin reklame foar de Fryske wikipedy en ik kin my foarstelle dat soks argewaasje jout by in lêzer dêrfan, dus ek hiel moai dat Kneppelfreed dit eefkes oan 'e oarder stselde. Ik bin op it stuit wat mei Frankryk oan 'e gong en dêr kaam ik ek slim ferâldere artikels tsjin fan (grutte) plakken en sa ek mei de regio's dêre, wylst der wol lytse bewurkinkjes dien wurde. Somtiden is it ien yn eachopslach te sjen dat de ynformaasje yn in ynfoboks al aardich datearre is. (2) Sa'n berocht tafoegje is in ding, mar it moat ek dúdlik wêze wêrom"t in berjocht tafoege wurdt. Sa is it handich om - yn guon gefallen - op 'e oerlisside (as it hiel erch nedich is) of teminsten yn 'e gearfetting in regeltsje efter te litten wat der krekt by de tiid brocht wurde moat. Dat hoecht net as dat yn ien eachopslach lykas by doarpen of stêden wol te sjen is, mar by [[Kim Kardashian]] bygelyks stiet noch in berjocht dat it artikel by de tiid brocht wurde moat, wylst dêr nei it oanbringen fan it berjocht noch wol oan wurke is. In regeltsje yn 'e gearfetting lykas "by de tiid bringe" of "update nedich" seit foar in oar net altiten alles. In update yn it artikel fan bygelyks wat? As in klub fusearre is of as der mei in persoan wat feroare is, dan is it handich om dat tagelyk mei de tafoeging fan it berjocht fuort op 'e oerlisside of yn 'e gearfetting del te setten. Sadat de persoan dy't it oppakt fuort ek wit wat der barre moat.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 jan 2026, 08.45 (CET)
:::::::: Ut dy beskriuwing lês ik dat wy in berjocht {{moatbywurke}} hawwe. Krekt hokfoar berjocht is dat? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
{{Ping|Mysha}} Mysha, dat is it berjocht: {{By de tiid}}.
:::::::: {{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Welberry|Wutsje}} Ik ha sakrekt in begjintsje makke, nei efkes neitinken ha ik besletten it wat gestrukturearder ([[Wikipedy:Wikiprojekt/Fryske amateur fuobalklups]]) oan te pakken as wat ik mei de [[PC]] en de grutte Omgongen fan it hurdfytsen dien ha. Ek om't ek ik net alhiel thús bin yn it fuotbal. Ik gean earst de kommende wiken efkes goed de brot troch en dan moat it mar ris los en hooplik komt der wat help fan bûten. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 20 jan 2026, 13.25 (CET)
== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026
Dear Wiki Community,
We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.
The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.
;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.
;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:
* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices
Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.
;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:
# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''
;Campaign Tools
The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:
* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.
Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''
;Learn More & Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.
;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.
Thank you and best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''
----
''Stay connected:''
[[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]
[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,
We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.
;About Wiki Loves Folklore
'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals
* Cultural festivals and celebrations
* Traditional attire and crafts
* Performing arts, music, and dance
* Everyday practices rooted in folk heritage
Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.
[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]]
; Host a Local Edition
As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture
* Engage new contributors in your community
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content
'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''
If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.
If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.
;Get in Touch
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:
* The project Talk pages
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''
We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.
Warm regards,
'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
</div>
[[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.21 (CET)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
19 jan 2026, 22.01 (CET)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Oranjestêden ==
Wy sizze no op de haadside dat [[Oranjestêd]] de haadstêd is fan [[Arûba]] en fan [[Sint Eustaasjes]]. Dan moat dy keppeling, op de haadside, fansels al nei [[Oranjestêd]]; oars komt de lêzer by mar ien stêd út. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 feb 2026, 14.15 (CET)
: Ik haw [[Berjocht:Wisten jo dat/wike 7]] oanpast dat dy keppelet nei [[Oranjestêd]], mar ik wit net at it berjocht om it berjocht om it bejocht dan ek oanpast wurdt. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: It is goedkaam. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
== Reference Previews – experiment ==
Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this.
<div class="mw-collapsible mw-collapse">
=== Problem ===
<div class="mw-collapsible-content">
In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the <sup>a b</sup> (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles.
</div>
</div>
<div class="mw-collapsible mw-collapse">
=== Assumption ===
<div class="mw-collapsible-content">
We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list.
</div>
</div>
<div class="mw-collapsible mw-collapse">
=== Idea ===
<div class="mw-collapsible-content">
We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision.
When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list.
<gallery heights="275" widths="250">
File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker'''
</gallery>
When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list.
<gallery heights="275" widths="250">
File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker'''
File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview'''
File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview'''
</gallery>
By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version.
</div>
</div>
<div class="mw-collapsible mw-collapse">
=== Experiment ===
<div class="mw-collapsible-content">
We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews.
We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps.
</div>
</div>
We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 20 feb 2026, 13.26 (CET)
:As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 9 mrt 2026, 14.31 (CET)
:: Skriuwer wol graach in ekspiriment dwaan; ik haw gjin idee wêrom dat net op En: dien wurdt: It ekspiriment is beheind, dat de beheining op En: koe ienfâldich op mar 1% setten wurde. Mar it nuvere is dat der sein wurdt dat it barre sil; der wurdt net om tastimming frege, mar sûnder fregen wurdt dit oplein. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: Author would like to do an experiment; I have no idea why it isn't done at En:: The experiment is limited, so the restriction on En: could simply be set to only 1%. But the strange thing is that it is SAID to be happening; permission is not asked, this is imposed without asking. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
== Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! ==
Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren!
Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht.
Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier.
We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan!
Met vriendelijke groet,
Team Wikimedia Nederland [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 12 mrt 2026, 11.36 (CET)
: It is moai dat der romte foar in feestke is foar Nl:. Fansels is Fy: jonger: Wolle wy eat dwaan foar [[2 septimber]] [[2027]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
== Kaarte? ==
Is it [[Klaverjasse (kaartspul)]] of [[Klaverjassen (kaartspul)]]? Wat wy ek skriuwe, der binne hoe ek lju dy't it der net mei iens binne. Dat, kinne jim der eat oer sizze dêr't wy by bliuwe kinne? Perslot: der binne noch mear spultsjes om te beskriuwen. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 13 mrt 2026, 13.45 (CET)
: [[Meidogger oerlis:Top8]] skreau op dy oerlisside in antwurd dat ik frege hie hjir te skriuwen:
:Ik soe oanslute wolle by wat Popkema yn syn grammatika seit, mei de oanfolling dat in ynfinityf brûkt as haadwurd gjin -n krijt as er sûnder fierdere determinearders foarkomt: 'Fytse is in sûne aktiviteit mar smoke wurde je net better fan.' Datselde jildt dus ek foar ynfinitiven dy't brûkt wurde as kopkes.
:As der in bywurd by de ynfinityf komt bliuwt dy sûnder -n:
:'Hurd wurkje is goed foar dy.'
:Of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.'
:Sagau't der in lidwurd of in oar bepalend wurd foar de ynfinityf komt, komt der wol in -n achter.
:'Syn fytsen is ta in obsesje wurden.'
:'Dat altyd mar hurde wurkjen is net geod foar dy.'
:Yn myn optyk is dat de gongbere Fryske noarm.
:Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart. Dêr woe ik net yn meigean.
:Om de regels krekt op papier te krijen (ik haw grif net alle gefallen goed útbonke) soene je in trochkrûpte grammatikus freegje moatte. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 13 mrt 2026, 17.07 (CET)
::{{Ping|Mysha}} Mar it is net in frije kar, Mysha, of in kwestje fan smaak: dit is grammatika. "Klaverjasse" is yn dit gefal simpelwei fout. "Klaverjasse" is in tiidwurd (''werkwoord''). As in wurd dat fan oarsprong in tiidwurd is, brûkt wurdt as in haadwurd (''zelfstandig naamwoord''), dan kriget it yn it Frysk in -n oan 'e ein. Dus: <span style="color:blue;">''wy klaverjasse,''</span> mar <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''.''</span>
::Tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden komme yn it Nederlânsk ek foar. Soks wurdt yn it Frysk allinnich mar fout dien (neffens my) om't it Nederlânsk by tiidwurden altyd al in -n oan 'e ein hat, dus yn dy taal sjogge (en hearre) je it ferskil net.
::Hoe kinne je beide foarmen no útinoar hâlde as je dêr net genôch taalgefoel foar hawwe of as je gjin ''native speaker'' binne? Hiel simpel: as je der in lidwurd ("it") foar sette kinne, moat der in -n oan 'e ein. By <span style="color:blue;">''Wy klaverjasse altyd tiisdeitejûns''</span> kin der gjin lidwurd foar. By <span style="color:blue;">''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it klaverjasse'''n'''''</span> stiet it lidwurd der al yn en is it dúdlik dat it net <span style="color:blue;">''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it <span style="text-decoration: line-through;">klaverjasse</span>''</span> wêze kin. By <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''''</span> stiet der gjin lidwurd foar, mar kin it ynfoege wurde: <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan '''it''' klaverjassen.''</span> Yn titels giet it altyd om haadwurdlik brûkt tiidwurd, omdat bgl. "klaverjassen" gjin sin is en dat wurd dus gjin tiidwurdsfunksje hawwe kin. Boppedat: wêr giet dat artikel oer? Oer '''it''' klaverjassen.
::Ik hoopje dat ik it sa dúdlik útlein haw. Sa net, skromje dan net om my der nochris nei te freegjen. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 14 mrt 2026, 20.06 (CET)
::: {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}{{Ping|Top8}}Sjoch: At hjimme beide skriuwe, dan is te sjen dat ik net freegje om't ìk dat aardich fyn, mar om't wy dúdlik hawwe moatte hoe it weze moat. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:@Mysha Ik snap dy wol, in net-memmetaalprater freget om hâldfêst. Mar soms binne de regels net simpel en sels mei dizige grinzen.
:@Ieneach fan 'e Esk Tank foar dyn útlis mar nei myn betinken makkest de saak te simpel (om didaktyske redenen miskien?). De sinnen dy't ik neamde: 'Hurd wurkje is goed foar dy.' of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' binne perfekt grammatikaal, mar it giet wol om in ynfinityf brûkt as haadwurd dy't gjin -n kriget. Neffens dyn argumint kin dat net. Sjoch ek Popkema syn 'Grammatica Fries', Utert 2006, s. 194. Dêr stiet hiel dúdlik dat yn de gefallen dat de ynfinityf 'zonder bepaaldwoord' stiet der gjin -n by hoecht. En foar kopkes dy't besteane út in ynfinityf sûnder bepaaldwurd jildt dus itselde. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 16 mrt 2026, 11.42 (CET)
::{{Ping|Mysha|Tulp8}} Tulp8, ik ha mei ferheardens jo stikje lêzen. Ik fyn "wurkjen" net sa'n goed foarbyld om't hjir yn myn omkriten troch frijwol eltsenien it hollanisme "werken" brûkt wurdt, en dat fertroebelet myn taalgefoel foar "wurkjen" wat. Mar as we "wurkjen" ferfange troch "fytsen", dan soe ik altyd sizze: "Hurd fytse'''n''' is goed foar dy" en noait "Hurd fytse is goed foar dy". Dat lêste doocht foar myn taalgefoel net. Ek: "Fytse'''n''' is in sûne aktiviteit mar smoke'''n''' wurde je net better fan." Ik wit net wat ik der fierders fan sizze kin, mar dat is neffens mý hoe't it heart. Sa't jo jo beroppe op Popkema, berop ik my op it boekje ''Tiidwurden'', in útjefte fan 'e Afûk, wêryn't op side 22 yn 'e paragraaf ''Nammefoarm + -n'' stiet: "By it brûken fan in tiidwurd as haadwurd kriget de nammefoarm ek in -n, bygelyks: It rinne'''n''' falt him swier; Prate'''n''' hâld ik net fan. Yn jo/Popkema's optyk soe dat twadde foarbyld "Prate hâldt ik net fan" wêze moatte, mar neffens de Afûk is dat net sa. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 17 mrt 2026, 01.15 (CET)
:::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}, der ferskynde in reade melding op myn skerm, mooglik wiene jo wat fan'e kaart en is hjirboppe in betizing mei de brûker {{Ping|Top8}}? [[Meidogger:Tulp8|Tulp8]] ([[Meidogger oerlis:Tulp8|oerlis]]) 20 mrt 2026, 17.32 (CET)
::::{{Ping|Tulp8}} Oeps. Sa siet it presys. Nim my net kwea-ôf. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 15.44 (CET)
:::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]Dat boekje ''Tiidwurden'' fan de Afûk haw ik ek. It jout yn par 2.4. in ferienfâldige werjefte fan it systeem want it gefal dat in ynfinityf brûkt wurdt as haadwurd sûnder determinearder stiet der net yn. Oars, it foarbyldsintsje 'Praten hâld ik net fan' dat jo jouwe stiet net yn it boekje fan de Afûk. Boppedat is dat sintsje net in korrekt foarbyld omdat it ferhâldingswurd 'fan' strâne is. Dat heart eins by 'praten'.
:::::In better foarbyld is 'Prate is goed foar har'. Dêr heart nei myn taalgefoel gjin n achter. Mar ja, as it op yndividueel taalgefoel oankomt, dan is it jowes tsjinoer mines. Noch in foarbyld: Ik fyn 'Hurd fytse is goed foar de lea' (en ek 'Hurdfytse is in moaie sport':-)) grammatikaal korrekte sinnen. Sa't ik earder sei, miskien soene wy hjir in trochkrûpte grammatikus rieplachtsje kinne. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 26 mrt 2026, 00.16 (CET)
::::::{{Ping|Top8}} Jo hawwe blykber in totaal oare útjefte fan ''Tiidwurden'', want yn myn ferzje giet it fan paragraaf 2.2.3. nei 3, dus 2.4 bestiet net. Ik kin foaryn gjin druk fine, mar ik tink dat ik de oarspronklike útjefte út 1989 haw. By my giet ik yn dizze saak om par. 4.5.2. op side 22, dêr't trije foarbylden jûn wurde:
::::::*It rinnen falt him swier.
::::::*It sliepen wol net mear.
::::::*Praten hâld ik net fan.
::::::Dat foarbyldsintsje stiet der dus wol deeglik yn. (It middelste foarbyld hie ik hjirboppe weilitten om't dat op itselde delkomt as foarbyld nû. 1.) As dat is wat jo bedoele mei "haadwurd sûnder determinearder" (en sa haw ik it al begrepen), dan wurdt ek dy foarm yn it boekje beskreaun. Dat en wêr't "fan" yn dy sin stiet, hat neffens my gjin inkele ynfloed op 'e fraach oft it haadwurdlik brûkte tiidwurd in wurdeinige -n kriget of net. Mar om jo foarbyld te nimmen: dat heart dus neffens my (en neffens de Afûk) "Praten is goed foar har" te wêzen. Dêr komme we dan, sa't jo hjirboppe al fêststelden, net fierder mei.
::::::Mar jo skriuwe hjirboppe: "''Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart.''" Dêr woe ik noch al even tsjinyn gean. Neffens my is it krekt oarsom: sa't it my út myn jeugd bystiet, waard doe altyd "Praten is goed foar dy" sein, mei in -n, wylst de foarm "Prate is goed foar dy", sûnder -n, der letter geandewei ynslûpt is ûnder druk fan it Nederlânsk. Alteast, sa haw ik dat belibbe. Want it Nederlânsk makket gjin ûnderskie tusken skriuwwize en útspraak fan tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden. Friezen ferlieze dêrtroch it besef dat dat ûnderskie bestiet en begjinne nei Nederlânsk foarbyld haadwurdlik brûkte tiidwurden út te sprekken en te skriuwen as gewoane tiidwurden. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.24 (CET)
:::::::@Ieneach fan 'e Esk [1] De útjeften fan ''Tiidwurden'' dy't ik haw binne in 6ste printinge út 2000 en in 11te printinge út 2011. Jo hawwe grif in âldere fersy, sa't jo sels ek al stelle.
:::::::[2] In didaktysk boekje fan de Afûk is foar my minder gesachhawwend as in wiidweidige grammatika.
:::::::[3] Wy moatte earst dúdlik hawwe wêr't wy it ûniens oer binne. It giet om it as haadwurd brûkte tiidwurd sûnder determinearder. Yn de trije foarbylden dy't jo út ''Tiidwurden'' oanhelje hat de ynfinityf wol in determinearder, al is it foarsetsel 'fan' yn nr. 3 nei de ein fan de sin ta skood.
:::::::[4] It giet my dus allinne om ynfinitiven as substantyf sûnder determinearder. Oer de oare gefallen binne wy it wol iens, liket my.
:::::::Ik haw in pear foarbylden út de skreaune literatuer opdûkt.
:::::::[a] It lidwurd 'it' is in determinearder. Dêrom is it 'It skûtsjesilen is hjoed yn Grou.' Mar Tetman de Vries sjongt: 'Skûtsjesile is myn nocht,/ lavearje en soms foar de wyn.'. Dêr wurdt de ynfinityf 'los' brûkt as haadwurd, sûnder fierdere determinearders, en Tetman sjongt dêr GJIN -n. Dat kinne je goed hearre, want oars hie er wol songen 'Skûtsjesil'n', mei in dúdlike sylabisearring fan it lêste wurdlid. Op Spotify kinne jo hearre hoe't Anneke Douma it sjongt, krekt sa't it hjir boppe stiet, sûnder -n. In parallel is dan: 'Klaverjasse is myn nocht.'
:::::::[b] Yn ''De Reade Boarre'' fan Tr. Riemersma fûn ik ek in moai foarbyld (s. 457): 'Underweis fan de wein ôf springe, dat wie prachtich.'
:::::::Dat is itselde as ien dy't seit: 'De hiele jûn klaverjasse, dat wie prachtich!'
:::::::[5] Jo analyse fan de ynfloed fan it Nederlânsk is nijsgjirrich. It soe kinne dat dy ynfloed sa wurket. Mar ik gean ôf op hoe't de dingen yn it Frysk sein wurde (waarden), en, sa't jo sizze, der is yn de útspraak in dúdlik ferskil, sa't Tetman en Anneke Douma hearre litte. En by harren is de útspraak sûnder n wier gjin ynterferinsje mei it Nederlânsk.
:::::::[6] Sa't ik earder ek al útstelde, miskien is it better om hjir in trochkrûpte grammatikus te rieplachtsjen. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 12 apr 2026, 22.35 (CEST)
:::::::: Ik moat ris sjen wêr't ik it oersjoch fan de Afûk haw. Mar hoe ek: Sa't it my bystiet is De Reade Boarre net yn de hjoeddeiske stavering. Dat koe ynfloed hawwe. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
::::::::: Ja, en nee: [[De Reade Bwarre]] wie yn in eigen stavering. [[Jetske Bilker]] hat yn [[2022]] in [[wertaling]] makke as [[De reade boarre]]. Wy hawwe der neat oer, núvernoch.
::::::::: Hoe fie wy sa'n trochkrûpte grammatikus? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==
Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.
* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:SchlurcherBot]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from <code>http://</code> to <code>https://</code> (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:en:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:en:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:en:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:en:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:en:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:en:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. [[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 21 mrt 2026, 16.43 (CET)
:{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Goeie. Dit liket my wol okee. Sille wy dit mar takenne? [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 17.39 (CET)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ja dat liket my ek wol goed ta. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 mrt 2026, 21.07 (CET)
:::Ik ha ek gjin beswier. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 23 mrt 2026, 11.24 (CET)
:::: [[File:Symbol neutral vote.svg|18px]] [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) - Ik wit it net: ik gean der fanút dat at immen keazen hat foar "http:", dat dêr dan in grûn foar is. Mar at der sein wurdt dat der al ferskate tapassings foar binne, dan nim ik oan dat sokke problemen al fûn binne. (Wie der berjocht dêr't ik dat "neutraal" mei dwaan koe?) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:::: {{Neutraal}} [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
::::: Ik leau net dat dêr al in berjocht foar bestiet, mar fiel jo frij om it oan te meitsjen. Wat dizze diskusje fierders oangiet: foarstel is oannommen. Ik sil ris sjen oft ik "bot flag" aktivearre krij. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.00 (CET)
:::::{{Ping|Schlurcher}} Hello. We (the aministrators of this Wikipedia) talked it over and decided to grant your request. I believe I have taken care of it, but I've never done this before (we don't get many bot flag requests, in fact almost none). So if there is a problem, please let me know. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.34 (CET)
::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Thanks for confirming, everything looks fine. --[[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 26 mrt 2026, 22.48 (CET)
Ik tocht al; grif hawwe wy dêr wat foar: It wie: "foar" {{foar}}; "tsjin" {{tsjin}} ; en "neutraal" {{neutraal}}. (No opnaam yn de list fan berjochten.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:Moat dat "Neutraal" net "Unthâlding" wurde? [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 28 mrt 2026, 21.02 (CET)
:: Dit is hoe't @[[Meidogger:J'88|J'88]] it makke hat, 15 jier lyn. Fansels kin it ek {{Unthâlde}} wêze, mar dan komme wy wer by de stavering fan it tiidwurd. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:[[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 mrt 2026, 12.11 (CEST)
== Beursaanvraag Wikimania 2026 geopend ==
Van 21 - 25 juli vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] in Parijs plaats, de jaarlijkse wereldwijde conferentie voor iedereen die betrokken is bij een of meerdere Wikimedia-projecten.
Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor reis- en verblijfskosten voor het hoofdprogramma van 23–25 juli. Je kunt tot uiterlijk zondag 12 april een beurs aanvragen.
[[wmnl:Wikimania_2026|Meer informatie over de beursaanvraag vind je op de verenigingswiki]]. [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 23 mrt 2026, 15.06 (CET)
== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}
Dear Wikipedians!
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.
The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.
🧩'''How to participate?'''
Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.
🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.
'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''
If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language.
Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge!
[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Unsichtber? ==
Is der immen dy sjen kin dat ik dizze bewurking makke haw [[Oerlis:1918]]? Ik kin it sjen at ik der sels hinne gean, en ik sjoch it ek yn myn Bydragen, mar by myn Folchlist stiet it der net by, en by Koartlyn feroare ek net. Immen in idee? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 2 apr 2026, 12.40 (CEST)
: It is núver: It is no sa'n skoft letter dat net mear te sjen is of Koartlyn feroare it hie, mar oarsom hat der yn de tuskentiid net ien west dy't sei: "Ja it is goed!" of "Nee, wêr prate jo fan?". Is der no wier net ien dy't sels mar sjen kin at der wat stiet op [[Oerlis:1918]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 3 apr 2026, 19.11 (CEST)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 26 apr 2026, 02.57 (CEST)
</bdi>
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
: Ekskuzes foar it skriuwen yn it Ingelsk. Help asjebleaft mei it oersetten nei jo taal. Op it stuit wurdt in fersyk om kommentaar behannele om te besluten oer in wrâldwiid AI-belied. Tankewol. (Neffens Google translate. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]))
== InternetArchiveBot ==
Ik kin net fine dat der ea eat dien is foar [[Wikipedy_oerlis:Ambassade#InternetArchiveBot]]. De man freget om botstatus, en oant no ta is der immen dy't dat in goed idea fûn, mar der bart neat, en wy binne jierren letter.
=== Foarstel: Jou [[Meidogger:InternetArchiveBot]] botstatus ===
{{Neutraal}} - [[Mysha]]. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 11 mai 2026, 16.07 (CEST)<br>
{{Foar}} -[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 mai 2026, 08.45 (CEST)<br>
Dan soe ik sizze dat mei de helte fan de stimmen {{Foar}}, en net ien der op tsjin, dat it foarstel dochs ris oannaam is. (Mysha, 27 maaie.)<br>
{{Foar}} -[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 27 mai 2026, 17.35 (CEST)<br>
{{Foar}} - [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 27 mai 2026, 18.05 (CEST)
: Is der immen dy't de rjochten hat en set te bot-status oan?
: No binne der dúdlik mear fòàrstanners. Is der ek immen dy't de status fan [[User:InternetArchiveBot]] feroarje kin? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
: Dat, wa hat de rjochten en feroaret in botstatus? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
:: Dat kinne rjochte-útfurders dwaan en dat binne hjir û.o. Drewes en ik. Ik moat trouwens sizze, ik ferkearde ûnder de yndruk dat dit al lang regele wie. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 4 jun 2026, 02.15 (CEST)
::: Wy moatte mar oannimme dat dat feroarsake is trochdat der in hiel stuit net ien op de ambesade wie. Doet ik dan yn allegefallen it wurdfieren oernaam haw, bin ik begûn mei eltsenien te freegjen of harren fersyk oplost wie. Ik sil no trochjaan dat it der dochs noch fan kaam is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 5 jun 2026, 14.47 (CEST)
::Ik haw it dien. InternetArchiveBot hat no botstatus op 'e Wikipedy. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 4 jun 2026, 02.18 (CEST)
::: Tank. Ik haw de side oanpast, en ik sil it trochjaan; it wie lykwols makliker at der in systeem wie dêr't wy allinnich de oersettings foar dwaan moasten. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 5 jun 2026, 14.47 (CEST)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mai 2026, 19.14 (CEST)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Boarnen en referensjes ==
Beste allegear,
Hjoed wie ik fan plan om wer is wat artikels oer te setten. No bin ik net sa goed hoe ik boarnen en referensjes tafoege mat. Mei ik jim freegje my dêr by te helpen? Soen jim dizze foar my tafoege wolle?
Ik hear graach wat mogelik is. [[Meidogger:Anoniem-NOF|Anoniem-NOF]] ([[Meidogger oerlis:Anoniem-NOF|oerlis]]) 29 mai 2026, 11.54 (CEST)
:{{Ping|Anoniem-NOF}} Goeie. Wy hawwe in side [https://fy.wikipedia.org/wiki/Kategory:Berjochten Kategory:Berjochten]. Dêr fine jo it antwurd op jo fraach. Helpe wolle wy altyd [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 29 mai 2026, 16.56 (CEST)
: Ik haw it/de idee dat de bysûndere saken net sa wurkje, mar hoe at [[Wikipedy:Noaten|noaten]] op harrensels wurkje is koart útlein. Faaks kin immen earne in stikje tafoegje oer hoe at it net wurket en wat it bêste alternatyf is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])
{{Ping|Anoniem-NOF}} Jo meie ek dwaan wat ik by oersette artikels fan 'e Ingelske Wikipedy almeast doch, troch it ûndersteande berjocht ûnderoan de side ta te foegjen:
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/XXXXXXXXXXX ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|XXXXXXXXXXX}}
}}
Of as jo it fan 'e Nederlânske Wikipedy helje, moatte jo ynstee dit dwaan:
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/XXXXXXXXXXX ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side].
----
{{commonscat|XXXXXXXXXXX}}
}}
By de X-en yn 'e keppelings nei sawol de Ingelske of Nederlânske Wikipedy moatte jo dan fansels de namme fan it oangeande artikel neame. By de X-en op 'e twadde regel yn 'e keppeling nei Commons moatte jo de namme fan 'e kategory oer it oangeande ûnderwerp op Commons ynfoegje. As der op Commons gjin plaatsjes binne oer dit ûnderwerp, kinne de keppeling dêrhinne fansels fuortlitte. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 30 mai 2026, 00.45 (CEST)
lgq9po1po2el87o9r00xp2pfo9lgsmq
Wikipedy oerlis:Ambassade
5
1624
1231476
1180934
2026-06-05T13:37:19Z
Mysha
254
/* InternetArchiveBot */ It's there.
1231476
wikitext
text/x-wiki
Ik was sind november 2002 bij gebrek aan iemand anders de konsult van de Friese Wikipedia. Nu is er leven zit in de Friese Wikipedia en er tenminste Friestaligen zijn mag iemand anders het doen. Geen zin? Pech. Als niemand anders het wil doen dan zal JIJ het moeten doen. Zet uw naam op de deze pagina en op [[m:Wikipedia Embassy]] [[Brûker:Walter|Walter]] 22.36, 26 dec 2003 (UTC) (als iemand het perse wil vertalen laat de het dan ook in het Nederlands staan)
== http://nl.wikimedia.org/wiki/Wikimedia:Ontmoeten ==
Op zondag 11 september zal een eerste ontmoeting plaatsvinden ten behoeve van de oprichting van een Nederlandse afdeling van de Wikimedia Foundation. Iedereen die wil komen, is van harte welkom. Groet, [[Meidogger:Dedalus|Dedalus]] 14:38, aug 22, 2005 (UTC)
* Doe de tiid binne hja skynber kaam ta in [[Feriening Wikimedia Nederlân]]. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 17 jul 2024, 16.22 (CEST)
== Racibórz ==
Hi. Can somebody write an (at least ;] ) short stub about my city ([[:pl:Racibórz|Racibórz]]) on Frisian Wikipedia? Many thanks for anyone who could do that :) [[Meidogger:Olos88|Olos88]] 22 jul 2009, 06.37 (CEST)
- Liket neat mei dien te wêzen - op [[Wikipedy:Winske artikels]] opnaam. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 17 jul 2024, 16.36 (CEST)
== I the foreigner. I do not understand the Frisian language ==
I the foreigner. I do not understand the Frisian language. Help, please to create clause in the Frisian language. Clause should be translated from English on the Frisian language. I the author of clause about known Ukrainian sculptor Shmatko (in Russian, Ukrainian and English languages)
Can look here http://en.wikipedia.org/wiki/Mykola_Shmatko
I shall be grateful to you for the help.
Mykola Havrylovych Shmatko (Ukrainian: Микола Гаврилович Шматько) is a contemporary Ukrainian sculptor, professor and painter.
Mykola Shmatko was born on 17th of August 1943 in Donetsk region, Ukraine.[1]
He became a sculptor at the age of 33.
The European culture and art inspired the creative potential that he incarnates in the marble. He has created the author’s art gallery of sculpture and painting - "Shmatko & Sons" [2]. This gallery represents 100 sculptures, more than 70 of which are made of Ural and Italian marble, 30 plaster casts and about 300 pictures (paintings, graphics, and architectural projects). Around 750 monuments starting from simple decoration to bas-relief, high relief, busts and sculptures.
In 2000 he was appointed as a professor of Arts department by Moscow Institute of World Civilization to honor his contribution to art and culture.[3]
In 2004 for his work of "Sviatohorska Blessed Virgin" - statue of the Theotokos "Hegumenia" for Sviato-Uspenskyi Sviatohorskyi Monastery, he was awarded the order of Nestor Letopisets by Volodymyr Sabodan, the Kyiv Metropolitan and all Ukraine.[4]
Exhibitions
1985-1991: gallery "Shmatko & Sons", Bolhrad, Odessa region
1991-2003: gallery "Shmatko & Sons", Krasnyi Luch, Lugansk region
1992: Luhansk
1993: Kyiv
2000: Moscow Institute of "Universal Civilizations", Moscow
1985-1991: gallery "Shmatko & Sons", Bolhrad, Odessa region
2003: Donetsk
2003-2004: gallery "Shmatko & Sons", Sloviansk, Donetsk region
2004-2010: gallery "Shmatko & Sons", Luhansk
2007: Biennale 2007, Florence, Italy, 4th place award in sculpture and installation [1]
2009: Biennale 2009, Florence, Italy
References
^ BIENNALE INTERNAZIONALE DELL'ARTE CONTEMPORANEA 2007, citta di Firenze, Via R. Francardi 28 56128 Marina di Pisa (PI: Spaini & Partners, 2007, p. 678
^ Antipova, Alla (September 11, 1999), ""The sculptor from under the grounds"", The Day (Ukraine, Kyiv) 167
^ Smirnova, Helen (September 10, 2003), ""I lived 13 years in a vault"", Facts and comments (Ukraine, Donetsk)
^ Aseeva, Anna (July 18, 2008), "The person from a marble", Zerkalo Nedeli (Ukraine, Kyiv) 26
External links
[2] - Sculpture Gives Yulia Nude Treatment
[3] - the sculptor official site
External links
* [http://www.whatson-kiev.com/index.php?go=News&in=view&id=5065] - Sculpture Gives Yulia Nude Treatment
* [http://www.kingofmarble-shmatko.com/engver/index_en.html] - the sculptor official site
Best regards --[[Meidogger:Rerter|Rerter]] 18 feb 2010, 20.19 (CET)
Almost a month. There are good people? Someone help, please. I beg you!
Best regards, --[[Meidogger:Rerter|Rerter]] 4 mrt 2010, 21.01 (CET)
* This has been done in the mean time: [[Mikola Sjmatko]].
* Sûnt dy tiid is dit dien: [[Mikola Sjmatko]]. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 jul 2024, 09.17 (CEST)
== Crosswiki edit-war ==
There is a crosswiki edit-war spanning over Commons, en-wp, pt-wp, no-wp, hu-wp, and finally fy-wp regarding a conflict which of two images is to be prefered. Please take a look at [http://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Kim_Novak&action=history this history] and check the discussion at [[:commons:Commons:Administrators' noticeboard/Blocks & protections#Please block Viriditas|Commons]]. --[[Meidogger:AFBorchert|AFBorchert]] 21 feb 2010, 10.17 (CET)
: Net ien fan fy: hat der skynber eat mei dien, en [[meidogger:Ieneach fan 'e Esk]] nimt oan dat it yntusken wol oer wêze sil. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 3 sep 2024, 12.06 (CEST)
::No, hoe net? Dizze oprop is fan 2010, dat is fjirtjin jier lyn. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 3 sep 2024, 21.12 (CEST)
== Tekst op Commons ==
Het spijt me dat ik alleen Nederlands spreek. ''Fierljeppen'' (sp?) en ''on tsjen'' (sp?) zijn de enige termen die ik ken.
* ''fierljeppe'' (''fier'': ver; ljeppe: springen, in het bijzonder met een polsstok om de verplaatsing te vergroten)
* ''oant sjen'' (''oant'': tot, tot het; ''sjen'': zien, weerzien)
Kan iemand de vertaling geven in de Village Pump op commons van de volgende tekst:
No, sjoch: Ik haw dat nije oansjen net. Ik haw nea wat ynsteld, dat dan soest tinke dat ik de ferstek-ynstelling krije soe. Mar ynstee dêrfan krij ik de ynstelling dy't der wie doe't ik hjir foar it earst foarby kaam. Is dat in flater fan immen of in brek yn it programma? Mar ik kin it al sjen, fansels, at ik noch net oanmeld bin: Ik soe sizze, de ruterkes dy't jilde, lykje út te wêzen, en oarsom. Ik soe ek net witte wêr't dy nuvere twa-kleuring foar nedich is; at it doel wie om de tagonklikens te ferheegjen ta buorket dat efterút. En ek noch: Ik haw no in ruterke foar w:en:. Wat moat ik dêr mei. At it no noch in ruterke wie nei de wiky dy't ik by it yntegrearre oanmelden as thúswiky opjûn hie, dat soe dan fy:w: wêze, dan koe ik my der wat by yntinke, mar wat moat ik mei in ruterke nei in frjemde taal? Tank dat it yn it Frysk koe, Mysha (talk)
Google Translate tells me this message is in Frisian (which it cannot yet translate). Any Frisian speakers out there? — Cheers, JackLee –talk– 09:50, 29 April 2010 (UTC)
Alvast dank,<br/>
--[[Meidogger:Patio|Patio]] 29 apr 2010, 23.21 (CEST)
P.S. Ik woon in België, maar ben Nederlander. Bij welke ambassade hoor ik dan thuis hier?
: Ik haw besocht de skriuwer te freegjen at er hjir noch andert op hawwe wol. Fierders binne de ambassades: taalambassades - It binne de fertsjintwurdigings dy't harkje as immen ús taal net goed genôch behearsket. ~~
:: Troch it globaalmeitsjen fan de namen, blykt it net te dwaan te wêzen en fyn dizze skriuwer werom. Faaks is er wier de meidogger dy dy namme Patio taskreaun krige, mar as dat sa is, dan docht er der neat mear mei. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 3 sep 2024, 12.29 (CEST)
== Friends of the Frisian Wikipedia ==
Hello. The Catalan Wikipedia community has heard of a certain association called "Friends of the Frisian Wikipedia" and would like to collaborate with them, since we believe our present-day cultural and linguistic realities are very similar and together we could work towards achieving common goals.
How can we contact this association? Thanks. --[[Meidogger:Leptictidium|Leptictidium]] 20 feb 2011, 10.57 (CET)
* Ik haw de skriuwer freegje om de ynformaasje dy't wy net hawwe. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 jul 2024, 10.41 (CEST)
** Ik haw de skriuwer frege op Ca:. om't er it op Meta skynber net sjocht. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 3 sep 2024, 12.55 (CEST)
*** Wy hawwe in flot antwurd krigen, dat er soks net mear yn it sin bringe kin.
**** Ik hie skreaun: ''You asked in 2011ː The Catalan Wikipedia community has heard of a certain association called "Friends of the Frisian Wikipedia" ... In that, the Catalan Wikipedia knew more than the Frisian wikipedy. The only thing I can think of is that sites that simply copy our content, are indicated as Friends, since copying is not strictly speaking illegal, it just creates a lot of confusion.'' (Dat is: Jo fregen yn 2011ː De Katalaanske Wikipedy hat heard oer in feriening mei de namme "Friends of the Frisian Wikipedia" (-"Freonen fan de Fryske Wikipedy"-) ... Yn dy sin, wit de Katalaanske Wikipedy mear as wat wy witte. It ienichste wat ik betinke kin, is dat in webstee wat ienfâldich ús ynhâld oernimt, oantsjut wurdt as ''Friends'', om't it oernimmen fan ús ynhâld net wier ylegaal is; it jout allinnich betizing.)
*** Ik nim dêrom oan dat er dêrmei genôch ynformaasje hie. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 3 sep 2024, 16.38 (CEST)
== Foundation Images Policy ==
Hi everyone,<br>I am Yosri from Malay Wikipedia. Recently I was informed by certain parties that MS Wiki need to delete any images tagged as Non-Commercial under [http://wikimediafoundation.org/wiki/Resolution:Licensing_policy Foundation Licensing policy]. After I have done some studies, I realised that Wikipedia Foundations is moving towards allowing commercialises all images, as such they are acting on behalf of commercial company to require all images loaded with tagging '''Non-Commercial''' in all Wiki Project to be removed, including those loaded in local Wiki. You are only allowed to licenses your images under "free content", which specifically allows commercial reuse, example [http://en.wikipedia.org/wiki/Template:GFDL-1.2 GDLF 1.2]. Certain images is exempted under a very narrow EDP ("exemption doctrine policy") definition. If you all already aware about this, please ignore this comment. Otherwise, for more details please visit http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump#Wikimedia_projects_still_using_non-commercial-only_images.3F [[Meidogger:Yosri|Yosri]] 2 mrt 2011, 06.05 (CET)
: Ik haw besocht de skriuwer te freegjen at dit noch rillevant it. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 jul 2024, 11.24 (CEST)
:: Skynber is de meidogger al two jier net mear aktyf. Beskôgje wy disse fraach as ôfdien. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 sep 2024, 11.17 (CEST)
== Mail-bug ==
A user edited my user_talk here yesterday. As usual, I got an mail telling me that. But something was wrong in the message. I was (in the mail) linked to [[Meidogger oerlis:Lavallen RAWURL]] instead of [[Meidogger oerlis:Lavallen]]. Are you aware of this bug, and can it be fixed? -- [[Meidogger:Lavallen|Lavallen]] ([[Meidogger oerlis:Lavallen|talk]]) 30 maaie 2012, 19.07 (CEST)
* Ik haw de melder frege as dit noch rillevant wie. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 jul 2024, 11.26 (CEST)
** Wy hawwe it antwurt hân, dat it rekken net mear aktyf wie. Ik beskôgje disse fraach as ôfdien. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 4 sep 2024, 14.54 (CEST)
== Le Monde's 100 Books of the Century ==
{{en}} Hi, I have been working on creating a Frisian version of the English book list, [[:en:Le Monde's 100 Books of the Century]].<br />
I have actually based my fywiki version on the nlwiki version of the page.<br />
What will be a good Frisian name for the page when it is ready?<br />
In Canada, [[Meidogger:Varlaam|Varlaam]] ([[Meidogger oerlis:Varlaam|talk]]) 31 jul 2013, 03.21 (CEST)
:Hello Varlaam, please translate it to ''Le Monde's 100 boeken fan de ieu''. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|talk]]) 4 aug 2013, 11.16 (CEST)
::Fantastic. Thank you. [[Meidogger:Varlaam|Varlaam]] ([[Meidogger oerlis:Varlaam|talk]]) 4 aug 2013, 15.30 (CEST)
:::The page is now set up.
:::[[Le Monde's 100 boeken fan de iuw]]
:::I have set up the English introduction for now; the Dutch version of that text is available on the Dutch page.
:::The table still contains small amounts of Dutch and English which will require translation to Frisian.
:::Thanks, [[Meidogger:Varlaam|Varlaam]] ([[Meidogger oerlis:Varlaam|talk]]) 7 aug 2013, 18.05 (CEST)
:::We have a new page!
:::: Dit is ôfhannele, al moat ik sizze: 10 jier letter sit der hieltiid noch Ingelsk en Hollânsk yn. Moat dit op de winske siden setten wurde? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 jul 2024, 12.07 (CEST)
== Ten years of Wikipedia in Asturian language ==
Excuse me for not speaking Frisian yet.
Oviedo, September 8, 2014
[[File:Asturianu en Candás 01.JPG|200px|thumbnail|right|Asturian is alive and in use.]]
Next September 12 and 13, the Asturian Wikipedia community of users will celebrate with the support of [http://www.wikimedia.es Wikimedia España] Chapter the tenth anniversary of Uiquipedia, the free encyclopedia in Asturian. The events will take place in Auditorio Príncipe Felipe (Plaza La Gesta, Oviedo).
The first article in Asturian was «Zazaki», a minority language spoken in Turkey. That first edit was in July 26, 2004. Ten years later, more than 800 000 edits have been made on almost 20 000 articles, and numbers are growing every day with the work of tens of volunteers. And it doesn’t stop there: other Wikimedia projects in Asturian have developed, such as Wikicionary, Wikisource and Wikiquote. Managed by Wikimedia Foundation, all of them make part of a global movement that started in 2001 when Wikipedia started with the goal of delivering freely all human knowledge.
To commemorate this date, Uiquipedia and Wikimedia España are carrying out two days of celebration events so that the projects in Asturian are better known. Literature, poetry music and traditions in Asturian will be present. It’s free and everybody is welcome. In addition, Wikimedia España will have its annual General Assembly in Oviedo.
[[:ast:Uiquipedia:Alcuentros/Celebración_del_10u_Aniversariu|See here the schedule of activities]].
[[Meidogger:B25es|B25es]] ([[Meidogger oerlis:B25es|talk]]) 8 sep 2014, 19.43 (CEST)
: Dit wie op 12 en 13 septimber 2014. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 13 sep 2024, 14.46 (CEST)
== InternetArchiveBot ==
I am writing to request a bot flag for [[User:InternetArchiveBot]] for this wiki and for permission to run the bot on this wiki. InternetArchiveBot is an advanced bot that fixes broken external links on articles by replacing them or adding links to archival copies. It also adds links to previews for books and articles where available. The bot is very customizable and can be configured to support different citation, web archive, and dead link templates on-wiki. Please let me know if you have any questions. [[Meidogger:Harej|Harej]] ([[Meidogger oerlis:Harej|oerlis]]) 9 okt 2023, 23.10 (CEST)
:Hello [[User:Harej|Harej]], I'm quite familiar and satisfied with IAB's activities on nl:wiki and I certainly wouldn't object if the bot were to be activated on fy:wiki too. Regards, [[User:Wutsje|Wutsje]] 11 okt 2023, 04.06 (CEST)
::Pinging bureaucrats [[User:Drewes|Drewes]], [[User:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], [[User:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]]: the discussion has been up for [[Wikipedy:Oerlisside#InternetArchiveBot|one month]]. [[Meidogger:Harej|Harej]] ([[Meidogger oerlis:Harej|oerlis]]) 15 nov 2023, 23.13 (CET)
:::Like I said in the discussion at the Villagepump (Oerlisside), I know too little about bots and how they work to have an opinion about this. So I'll have to trust the judgement of others. If Wutsje, who obviously knows more about this than I do, thinks it's a good idea, then I have no objections. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 16 nov 2023, 02.08 (CET), [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 16 nov 2023, 18.06 (CET)
:::: It liket dat hjir neat mei dien is. Is dat om't ik it ferkeard doch? Of oars: At eltsenien it hjir mei iens is, wa hat dan de rjochten om it ding in botflach te jaan? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 sep 2024, 11.51 (CEST)
::::: Sjoch, it is noch mar twadel jier lien, en wy hawwe it al regele. / Look, it's has only been "third-half year", and we already managed to satisfy your request. (You may have noticed we are not a very big [[Wikipedy|W]]:.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 5 jun 2026, 15.37 (CEST)
== Checking files ==
Hello!
According to [[wmf:Resolution:Licensing_policy]] all files must have either a free license or meet the requirements of an Exemption Doctrine Policy (EDP).
It is not clear to me if fywiki have an EDP and allow non-free files or not. If it is allowed there should be a page like [[:en:Wikipedia:Non-free content]]. Can anyone tell if non-free files are allowed or not?
Free files should specify the license terms. The template [[Berjocht:Auteursrjocht Frij]] and [[Berjocht:Auteursrjocht Frijkaam]] should be more clear.
Perhaps the first template could be more like [[:c:Template:PD-self]] or [[:c:Template:Cc-zero]].
The second template should specify why the copyrights are expired. For example like [[:c:Template:PD-old-70]], [[:c:Template:PD-old-100]] or [[:c:Template:PD-anon-70-EU]].
To make it easier to find files without a license it would be good to add categories to the files. Many wikis uses categories like [[:en:Category:All free media]] and [[:en:Category:All non-free media]].
Besides a license the files should also have a description, a date, a source and an author. So fywiki could perhaps copy [[:en:Template:Information]] and use that to help users add all the relevant information to the files.
It can be a big job to check all the files so perhaps it would be better to suggest users to upload files to Commons instead? --[[Meidogger:MGA73|MGA73]] ([[Meidogger oerlis:MGA73|oerlis]]) 25 mai 2024, 22.42 (CEST)
: I made a list at [[Meidogger:MGA73/NoLicense]] of files that does not use the license templates I could locate. It has 1,340 files on it. Worst case none of the files have a valid license.
: It is possible that they do have a license template. It was just not one I could easily locate. To fix that the files need to be in a category like [[:Kategory:GFDL Ofbyld]] then I can exclude files in the category from my list.
: All files without a valid license should either be fixed or deleted.
: If someone have a bot it would perhaps be a good idea to use a bot to add either a category or a template asking uploader to add a license. Any active bot operator on fywiki that would like to work on files?
: I noticed there are many files in [[:Kategory:Wikipedy:NowCommons]]. If the files are transferred correctly to Commons and the file have the same name on Commons or the file is unused it can be deleted. Deleting files locally makes it easier to clean up. So if an admin have a little time to spare that could be a good place to look. --[[Meidogger:MGA73|MGA73]] ([[Meidogger oerlis:MGA73|oerlis]]) 26 mai 2024, 14.09 (CEST)
::[[Berjocht:GFDL]] have disclaimers (Sjoch ek: foarbehâld.). Per [[:en:Wikipedia:GFDL standardization]] should be avoided. So I suggest to create [[Berjocht:GFDL-with-disclaimers]] and change all files that use GFDL to GFDL-with-disclaimers unless uploader agree to remove the disclaimers. --[[Meidogger:MGA73|MGA73]] ([[Meidogger oerlis:MGA73|oerlis]]) 17 jun 2024, 15.56 (CEST)
::: I will do some test edits and request a bot flag at [[Wikipedy:Oerlisside]]. --[[Meidogger:MGA73|MGA73]] ([[Meidogger oerlis:MGA73|oerlis]]) 1 jul 2024, 20.14 (CEST)
fdxol18tkshugeqnwmojpm237zcfv5o
Grins (stêd)
0
4307
1231516
1224349
2026-06-06T06:07:10Z
Hurkonides
5270
1231516
wikitext
text/x-wiki
{{Universele ynfoboks stêd
| namme = Grins
| ôfbylding = GroningenCity Montage.jpg
| ôfbyldingsbreedte = 260px
| ôfbyldingstekst =
| wapen = [[Ofbyld:Flag_Groningen_city.svg|100px|border]] [[Ofbyld:Groningen_stad_wapen.svg|80px]]
| ynwennertal = 202.900 <small>(01-01-2021)</small>
| oerflak = 83.69 km²
| befolkingstichtens = 2.324 / km²
| stêdekloft =
| hichte = 6,5 m boppe seenivo <ref>[http://www.allesopeenrij.nl/index.html?page=http://www.allesopeenrij.nl/lijsten/verkeer_en_ruimte/nap_gemeenten.html Gemiddelde hoogte in N.A.P. van de belangrijkste gemeenten] fan allesopeenrij.nl</ref>
| lân = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-GRf}}
| bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag_Groningen_city.svg|20px|border]] [[Grins (gemeente)|Grins]]
| boargemaster = [[Roelien Kamminga]] ([[VVD]])
| stêdsyndieling =
| stifting = Aldste oerlevering namme út 1040: ''villa Cruoninga''
| ferkearsieren = {{Piktogram dyk Europa E-wei|22}} {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|7}} {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|46}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|355}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|360}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|361}} {{Piktogram dyk Nederlân Ringwei|Grins}}<br>[[Steatsline B]],<br>[[Steatsline C]],<br>[[Spoar fan Grins nei Delfsyl]]
| postkoade = 9700-9749
| tiidsône = [[UTC]] +1
| simmertiid = UTC +2
| koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_13_0_N_6_34_0_E_type:city(746000)_region:AU-VIC|<small>53° 13′ NB, 6° 34′ EL</small>}}
| webside = [http://portal.groningen.nl/ portal.groningen.nl]
| ôfbylding2 =
| ôfbyldingstekst2 =
| ôfbylding3 =
| ôfbyldingstekst3 =
| mapname = Grinslân
| mapwidth = 260
| lat_deg = 53
| lat_min = 13
| lat_sec = 0
| lat_dir = N
| lon_deg = 6
| lon_min = 34
| lon_sec = 0
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
| ôfbylding99 = Groningen-plaats-OpenTopo.jpg
| ôfbyldingstekst99 = Kaart fan d estêd Grins (2014)
| ôfbyldingsbreedte99 = 260
}}
{{Oar|de haadstêd fan Grinslân|Grins}}
'''Grins''' ([[Grinzersk]]: ''Grunnen'', [[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Groningen'') is de [[haadstêd]] fan de provinsje [[Grinslân]] en ek it haadplak fan de gemeente [[Grins (gemeente)|Grins]]. De stêd is fierwei de grutste stêd fan it noarden fan [[Nederlân]] mei sa'n 202.810 ynwenners (2018). Grins is mei de [[Ryksuniversiteit Grins]] (''RUG'') en de [[Hânzehegeskoalle Grins]] foaral ek in studintestêd. Mei alle oare hbû ynstellings derby rekkene hat Grins sa'n 50.000 studinten. Sa likernôch 35.000 dêrfan wenje ek yn de gemeente Grins.<ref>[http://www.os-groningen.nl/images/stories/rapport/Statistisch_Jaarboek_2010.pdf Statistysk Jierboek gemeente Grins 2010], tabel 8.7.1 (sûnt skoaljier 2009-10) en tabel 8.7.2 (sûnt 2008)</ref> De stêd stiet bekend om syn 97 m hege [[Martinitoer]], troch de Grinzers ek wol ''d'Olle grieze'' (âlde grize) neamd.
== Geografy ==
De stêd leit op de noardein fan de [[Hûnsrich]]. Westlik en eastlik dêrfan leinen eartiids [[fean]]gebieten dy't in stik leger yn it gea leinen. Noardlik fan de stêd leit it [[klaai]]gebiet fan de [[Ommelannen]]. De Hûnsrich wie fanâlds de lânrûte nei it suden ta. Troch de Hunze en de Drintske Aa hie de stêd in wetterferbining mei de [[Lauwerssee]]. Dielen fan de Hunze en de Drintske Aa binne kanalisearre, de kanalisearre wetterferbining krige de namme Reiddjip. Troch de sintrumfunksje dêr't de stêd yn de rin fan iuwen oan wurke hat binne ferskate nije wetterferbinings oanlein troch de Ommelannen hinne.
=== Stedsyndieling ===
Foar de stêd en de gemeente Grins binne ferskate stedsyndieling.
*De gemeente Grins is yndield yn fiif stedsdielen: ''Binnenstad'', ''Oude wijken'','' Noordwest/Hoogkerk'', ''Noorddijk'' en ''Zuid''.
*De yndieling fan it CBS hat 10 wiken: ''Binnenstad, Schilders- en Zeeheldenwijk, Oranjewijk, Korrewegwijk, Oosterparkwijk, Oosterpoortwijk, Herewegwijk en Helpman, Stadsparkwijk, Hoogkerk, Noorddijk''.
<gallery>
Ofbyld:Stadsdelen groningen.jpg|Fiif stedsdielen fan Grins
Ofbyld:Map NL Groningen 10Wijken.png|Tsien stedsdielen fan Grins (CBS-yndieling)
</gallery>
De wenwiken kinne ferdield wurde yn ferskate buerten. It CBS en de stêd Grins brûke dêrfoar yndielingen dy't foar in lyts part oerienkomme.
=== Klimaat ===
Grins hat ûnder ynfloed fan de [[Noardsee]] in midsmjittige seeklimaat. Yn de simmer binne de temperatueren kâlder as yn it binnenlân, yn de winter lizze de temperatueren ornaris heger. It klimaat wurdt beynfloede troch de Midden-Europeeske westewyn.
Neffens de [[klimaatklassifikaasje fan Köppen]] falt Grins yn de yndieling ''Cfb.'' (tuskenbeiden seeklimaat).<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ Aktuele wrâldkaart neffens de klimaatklassifikaasje fan Köppen], sjoen op 9 septimber 2012.</ref>
De trochsnee deitemperatuer yn july hinget om de 21 °C. De trochsnee deitemperatuer yn jannewaris is om-ende-by de 4 °C. De trochsnee reinfal beslacht sa'n 812 mm yn 't jier. De measte rein falt yn 'e hjerst, yn de iere maitiid falt it minste reinwetter. Der binne dagen mei in soad reinwetter, mar it measte falt del as storein of lichte rein. It tal sinne-oeren yn Grins is 1.415 yn 't jier. <ref>[http://www.ekelectronics.nl/index.php?msgid=11 Sinnekaart Nederlân]</ref>
De klimaatgegevens hjirûnder binne fan it automatyske KNMI-waarstasjon yn Eelde. Oare automatyske waarstasjons fan de KNMI yn de provinsje Grinslân stean by [[Lauwerseach]] en [[Nieuw-Beerta]].<ref>[http://www.knmi.nl/actueel/ Aktueel oersjoch fan automatyske waarstasjons Nederlân]</ref>
{| class="wikitable" style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;"
! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | Moanne
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jan
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Feb
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Maart
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Apr
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Maaie
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jun
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jul
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Aug
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Sep
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Okt
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Nov
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Des
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Yn 't jier
|-
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Heechste temp. ea metten °C
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 14,5
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 15,2
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 22,7
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 27,7
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 31,5
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 33,5
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 33,1
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 34,7
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 30,5
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 24,8
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 17,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 15,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | <center>'''34,7'''</center>
|-
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Maks. trochsneed temp. °C
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 4,7
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 5,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 9,0
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 13,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 17,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 19,9
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 22,2
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 22,1
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 18,6
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 13,9
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 8,7
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 5,2
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | <center>'''13,4'''</center>
|-
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | Min. trochsneed temp. °C
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | -0,4
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | -0,6
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 1,4
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 3,4
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 6,9
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 9,5
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 11,9
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 11,6
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 9,3
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 6,2
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 2,9
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | 0,1
| style="background: #FFFFFF; color: black;" | <center>'''5,2'''</center>
|-
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Leechste temp. ea metten °C
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -22
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -16,5
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -13,2
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -6,5
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -2,3
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 0,1
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 4,1
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 3,2
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | 0,8
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -6,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -13,6
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | -15,4
| style="background: #FFFFFF; color:#000000;" | <center>'''-22'''</center>
|-
! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Reinfal yn mm
| style="background: #FFFFFF;" | 74,2
| style="background: #FFFFFF;" | 51,4
| style="background: #FFFFFF;" | 64,3
| style="background: #FFFFFF;" | 42,1
| style="background: #FFFFFF;" | 58,0
| style="background: #FFFFFF;" | 71,2
| style="background: #FFFFFF;" | 79,4
| style="background: #FFFFFF;" | 70,9
| style="background: #FFFFFF;" | 78,3
| style="background: #FFFFFF;" | 74,0
| style="background: #FFFFFF;" | 75,0
| style="background: #FFFFFF;" | 73,4
| style="background: #FFFFFF;" | <center>'''812,1'''</center>
|-
|}
<center><small>Boarne: Waarstasjon Eelde 1981 - 2000<ref>[http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_280.pdf Sifers fan it waarstasjon Eelde 1981 - 2000]</ref></small></center>
== Skiednis ==
[[Ofbyld:Groeninga - Groningen (Atlas van Loon).jpg|thumb|left|Histoaryske stedskaart fan Grins (1649).]]
Grins is ûntstien op de noardlikste útrinner fan de [[Hûnsrich]]. It doarp waard in belangryk hannelsplak en yn de 13e iuw waard der in wâl om it plak lein en waard it lid fan de [[Hânze]]. Yn [[1361]] wurdt yn de stêd in gearkomste fan de [[Upstalbeam]] holden. It is de iennichste gearkomste fan de Upstalbeam dy't yn de stêd holden waard. Neffens alle wierskyn wie de gearkomste fan 1361 ek de lêste gearkomste fan it bûn.
Yn de Fryske gebieten tusken Fly en Wezer waard yn de fjirtjinde iuw de partijstriid tusken de [[Skieringers en Fetkeapers]] fochten. Yn East-Fryslân spile tagelyk noch in oare striid tusken ferskillende Fryske haadlingen dy't fochten om de macht op it East-Fryske skiereilân. De striid yn East-Fryslân waard wûn troch de [[Cirksena]]'s. De stêd Grins hie in eigen stedsleger dat yn de Ommelannen ynset wurde koe, en hie dêrtroch aardich wat ynfloed by lokale konflikten. Ien fan dy konflikten, de [[Grutte Fryske Oarloch]], einige mei de [[Frede fan Grins]] yn 1422. De stêd Grins spile in sintrale rol by it ferdrach dat troch fjouwerennjoggentich [[haadling]]en ûndertekene waard. Ien fan de wichtichste punten fan it ferdrach wie de Fryske frijheid dy't jildende bliuwe moatte soe yn alle Fryske lannen, dat se frij bliuwe soenen fan bûtenlânske machten.
[[Ofbyld:De stedenmaagd van Groningen.jpg|thumb|De Stêdefaam fan Grins (om 1800 hinne).]]
Yn de hjoeddeistige provinsje waard it [[Oldambt (gemeente)|Oldambt]] yn dy tiid ôfhinklik makke fan de stêd. Mei it [[Westerkertier]], [[Hunzegoa]] en [[Fivelingoa]] waarden ferdraggen opsteld dat de ynfloed fan de stêd fernijd of fersterke wurde koe. Oer de [[Lauwers]] hinne makke de stêd ek ferdraggen. Yn it [[Eastergoa]] waard de stêd Grins sjoen as in stabilisator. Ljouwert koe it lykfine mei in Grinzer garnizoen. De stêd komt op syn hichtepunt yn 1492 en hat ynfloed yn suver alle Fryske lannen tusken Fly en Iems, allinnich yn [[Westergoa]] wegeret [[Frjentsjer]] him ûnder de macht fan Grins del te jaan. Yn dizze tiid waarden de bouplannen foar in twadde [[Martinytoer]] reemakke en útfierd. Yn it [[Hillige Roomske Ryk]] krige de stêd net de juridyske status fan ''frije stêd'', mar brûkte wol de symbolyk dy't oare frije stêden wol hienen lykas de dûbelkoppige aadler.
Oan 'e ein fan de 15e iuw waard de macht fan Grins yn de Fryske lannen minder. De keizer fan it Hillige Roomske Ryk hie Grins it potestaatskip oer Fryslân oanbean, mar Grins wegere it oanbod omdat de jierlikse fergoeding dy't de keizer frege te djoer wie. [[Albrecht fan Saksen]] akseptearre it oanbod fan de keizer. It potestaatskip omfieme rûchwei alle Fryske lannen tusken Fly en de [[Iems]]. De stêd moast him úteinlik deljaan ûnder de macht [[George fan Saksen]], de soan fan Albrecht fan Saksen. Grins keas doe de kant fan [[Edzard de Grutte]] fan Eastfryslân en makke him ta beskermhear fan de stêd. Nei it [[Saksyske Skeel]] krige [[Karel fan Gelre]] de sizzenskip oer de Fryske lannen mei de stêd Grins. Mei de hearskappij fan Karel V waarden de stêd en de Ommelannen opnommen yn de Bourgondyske Kreits.
De stêd mei it útbrekken fan de [[Tachtichjierrige oarloch]] foar de Spanjerts, mar sluet him yn [[1594]] mei de [[reduksje fan Grins]] oan by de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Republyk]]. As ûnderdiel fan de Republyk koe de stêd de dominante faktor bliuwe yn it gewest ''Stad en Lande'', dat oan de [[Frânske tiid]] ta winliken in selsstannige bestjoerlike ienheid bliuwe soe.
Yn [[1614]] krige Grins syn [[Universiteit Grins|universiteit]]. Letter yn de [[17e iuw]] waard in nije omwâling oanlein, ûntwurpen troch festingbouwer [[Menno van Coehoorn]]. Yn it rampjier [[1672]] waard Grins in skoft belegere troch de biskop fan [[Münster]], [[Bernard von Galen]]. Alle jierren op [[28 augustus]] fiert de stêd de oerwinning op ''Bommen Bearend''. Yn [[1772]] waard der in frijmitselderslôzje yn Grins stifte, [[L' Union Provinciale]] neamd. By syn stifting hat de Lôzje as stribjen om de dan hearskjende sosjale en ekonomyske omstannichheden yn it positive te beynfloedzjen. Yn de tiid fan oprjochting wie der ommers frijwat skeel tusken Stêd en Ommelân. Dêrom ek de betsjutting fan de namme fan de Lôzje: "Provinciale Eenheid". Tsjintwurdich hat Grins 5 Frijmitselderslôzjes.
[[Ofbyld:Dans om de Vrijheidsboom (in Groningen), Johann Ludwig Hauck 1795.jpg|thumb|left|Dûns om de Frijheidsbeam, Grins 1795.]]
De bysûnder posysje fan de stêd yn de Ommelannen einige yn de Frânske tiid. De Frânsen slueten suver alle [[universiteit]]en yn [[Nederlân]], allinnich de universiteit fan Grins en [[Leiden]] mochten iepen bliuwe. Nei de Frânske tiid moast de stêd syn plak wer fine yn in nije machtskonstellaasje. Formeel hie de stêd syn besittingen ferlern yn de Ommelannen, mar benammen de Feankoloanjes soenen noch aardich wat opsmite foar de stedsfinansiën. It Stedskanaal waard útwreide nei [[Ter Apel]] ta. Nei [[Delfsyl]] ta waard de ferbining ferbettere troch de oanlis fan de it [[Iemskanaal]], wylst it Hoornsediep útboud waard ta it Noard-Willemskanaal.
De útlis fan de 17e iuw hie twa iuwen lang fertuten dien foar de befolkingsgroei fan de stêd, mar yn de 19e iuw kaam de stêd dêrmei yn 'e knipe. Utwreiding bûten de omwâlingen wie net mooglik om it militêre belang dat de stêd as fêsting hie. Nei de Frânsk-Dútske Kriich fan 1870-1871 waard dúdlik dat fêstingen as Grins út militêr eachpunt wei gjin betsjutting mear hawwe koenen. De fêstingswet yn 1874 makke dêrom in ein oan de Fêsting Grins, op de âlde wâlen ûntstie it Noarderplantsoen en it [[Akademysk Sikehûs fan Grins|Akademysk Sikehûs]] waard dêrop boud. Bûten de omwâlingen ûntstienen nije stedsdielen, earst by de ''Hereweg'' del, letter ek by de ''Oosterpoort'' en oan de noardkant.
Yn de tweintichste iuw wreidet de stêd him hieltyd fierder út. Yn jannewaris 1915 wurdt it doarp Helpman fan de gemeente Haren anneksearre troch de stêd Grins.<ref>[http://www.groningerarchiefnet.nl/index.php?view=article&id=128&option=com_content groningerarchiefnet.nl] skiednis Haren</ref> Yn 1969 wurde de gemeenten Heechtsjerk (Hoogkerk) en Noarddyk (Noorddijk) by Grins foege.
Yn de [[Twadde Wrâldkriich]] rekken sa'n 3300 ynwenners dea, wêrfan't 2800 Joaden wiene.<ref>http://www.grunn.nl/historie/uitgebreid/?action=view&pid=9</ref> Foar de kriich hie de stêd in Joadske mienskip fan sa likernôch 3000 minsken.<ref>http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/nederland/groningen/groningen</ref> Op de Grutte Merk siet yn it [[Scholtenhûs]] in ôfdieling fan de [[Sicherheitsdienst|SD]], dy't syn fûle terreur oer de stêd jilde liet. De [[Slach om Grins]] waard fochten fan 13 oant en mei 16 april 1945. De Dútsers sa'n 7000-7500 soldaten fan de Wehrmacht en de [[SS]] ynset. Oan de alliearde kant waard de 2e Kanadeeske ynfanterydifyzje ynset.
[[File:Groningen Grote Markt 1945.jpg|thumb|De Grutte Merk nei de fjochterij yn 1945]]
Yn de jierren nei 1950 waard de stêd flink útwreide. Nei it sljochtsjen fan de omwâlingen wie de stêd hast likegrut as yn de 17e iuw. De stedsútwreidingen om it jier 1900 hinne, lykas de anneksaasje fan Helpman yn 1915, wienen frij beskieden en makken de stêd noch net folle grutter. Yn de fyftiger en sechtiger jierren fan de tweintichste iuw waard foaral oan de súdkant fan de stêd boud. Yn dy tiid ferrize stedsdielen lykas ''Corpus den Hoorn'' en ''De Wijert''. Yn de santiger en tachtiger jierren waard de stêd fierder útboud oan de noard- en eastside, mei sawol yndustry as wenningbou.
== Befolking ==
Grins heart mei sa likernôch 203.000 ynwenners by de tsien grutste gemeenten fan Nederlân. De gearstalling fan de befolking ferskilt wat de leeftyd oanbelanget fan oare gemeenten yn Nederlân omdat de âldenskategory 20-25 yn Grins folle grutter is. Yn de stêd Grins falt 15,9 persint fan de folsleine befolking yn dy kategory. Allinnich [[Delft]], [[Nijmegen]], [[Utert (stêd)|Utert]] en [[Wageningen]] hawwe mear as 10 persint fan de ynwenners yn dy kategory, mar alle fjouwer komme net boppe de 11,5 persint út.<ref>[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=70072NED&D1=0,16,109-110&D2=0,101-104,107-108,110-111,113-116,118,121,123,125-127,130-133,135-137,140-141,143-144,146-147,149-150,153,156-160,166,168-176,178,180-185,188,190-194,196,198-199,201,204-205,207-212,214,216-219,221,223-225,227-228,230,235,238,240-241,243-244,246-247,249-250,252,254,260-262,264-266,269-271,273-277,279,281,283-284,286-287,289,292,296-297,299-302,304,306-308,310,313,317-319,322-327,329,332-337,340,344-347,349,351,354-355,357-361,363,365-366,368-369,371-373,376,382-384,386-387,390-391,396,398-402,404,407-414,416-419,421,423-426,428-432,439,441-448,450-452,456,459-462,464-465,468,471-472,474-484,488-490,493-497,499-500,502-503,505-506,508,510-512,514,516-519,521-523,526-528,531-535,537-540,544-547,549-551,553-554,557-561,563,565,567,569-570,573-577,579-582,585-586,589-590,592-593,596-597,601-604,610-617,620,622-627,629-630,632-634,636,638-642,646,648-650,653-654,656,661-662,664-666,668-675,677-682,685,687-693,695-696,698,700-701,704,706-708,711-712,716-720,724,726,728-729,731-733,738-739,741-748,751,753-755,758-759,761-764,766-774,776,778,780-783,786-788,791-792&D3=l&HDR=T&STB=G1,G2&VW=T CBS,2009]</ref>
Dêrneist is it tal minsken dat de stêd alle jierren ferlit of ynkomt folle grutter as yn oare stêden fan likense grutte. Yn 2008 fêstigen goed 15.000 har yn de gemeente, wylst goed 14.000 fuortgongen. [[Tilburch]] hie yn dat jier krapoan 10.000 minsken dy't har yn 'e stêd fêstigen, wylst der goed 9.000 fuortgongen. It tal minsken dat him yn de stêd fêstiget hat yn pyk yn de moannen augustus en septimber.<ref>[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/default.aspx?DM=SLNL&PA=37230NED&D1=3%2c6&D2=262%2c525&D3=78-89%2c91-103&HDR=G2&STB=G1%2cT&VW=T CBS]</ref> Op 21 oktober 2010 koe Grins de 190.000e ynwenner wolkom hite, op 28 oktober 2014 de 200.000e.
=== Befolkingsûntjouwing ===
Yn it neikommende oersjoch stean de histoaryske ynwennertallen fan Grins:<ref>[http://os-groningen.nl/images/stories/rapport/sjb/thema02_bevolking.pdf Webside ''Onderzoek en Statistiek Groningen'']</ref>
<timeline>
ImageSize = width:700 height:225
PlotArea = width:650 height:200 left:33 bottom:18
AlignBars = justify
Colors =
id:canvas value:rgb(0.98,0.98,0.98)
id:grid1 value:rgb(0.8,0.8,0.8)
id:grid2 value:gray(0.8)
id:bars value:rgb(0.75,0.75,0.75)
id:text value:rgb(0.5,0.5,0.5)
BackgroundColors = canvas:canvas
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:200
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:20 start:0 gridcolor:grid1
plotData=
color:g width:28 mark:(line,white) align:center fontsize:S color:bars
bar:1795 from:start till:24 text:23.770
bar:1830 from:start till:30 text:30.260
bar:1860 from:start till:34 text:33.857
bar:1890 from:start till:56 text:56.413
bar:1910 from:start till:75 text:75.341
bar:1930 from:start till:105 text:105.147
bar:1945 from:start till:129 text:128.828
bar:1960 from:start till:146 text:146.301
bar:1970 from:start till:169 text:168.843
bar:1980 from:start till:161 text:161.322
bar:1990 from:start till:168 text:167.872
bar:2000 from:start till:173 text:173.139
bar:2010 from:start till:187 text:187.197
TextData =
pos:(50,200) fontsize:L textcolor:text text:Befolkingsûntjouwing fan Grins
</timeline>
=== Religy ===
[[Ofbyld:Nieuwe Kerk.JPG|thumb|Nieuwe Kerk (Nije Tsjerke)]]
Grins is mei Amsterdam, de Zaanstreek en it easten fan de provinsje Grinslân ien de minst tsjerklike gebieten fan Nederlân. Foar safier’t de Grinzers wol tsjerklik binne, is der dochs in dúdlik ferskil mei de direkte omkriten.
It is net bekend wa’t it [[kristendom]] as earste yn de stêd predikt hat. Yn de [[Ommelannen]] wie dat [[Liudger]], yn Drinte wie it wierskynlik [[Willehad]]. Of ien fan beide dêrby ek yn de stêd, doe noch in Drintsk doarp, west hat is net bekend. De earste tsjerke, in foarrinner fan de Martinytsjerke, is wol út dy tiid.
Foar de [[reduksje fan Grins]] yn 1594 wie Grins in katolike stêd. Yn 1559 waard de stêd sit fan in biskop en de Martinitsjerke ferheven nei katedraal. Nei de reduksje waard de Nederlânsk Herfoarme tsjerke ek yn Grins de offisjele tsjerke, mar grif net de algemiene tsjerke. In ridlik grut part fan de Stadjers bleau katolyk, wylst ek de minnisten har eigen plak yn de stêd hienen.
Yn de santjinde iuw keas de tsjerkerie fan de stêd de kant fan de [[kontraremonstranten]] en waard [[Franciscus Gomarus]] beneamd ta heechlearaar oan 'e hegeskoalle. Yn de njoggentjinde iuw wie de universiteit in broedplak foar in beweging dy't de oare kant út gong as de beweging fan de [[Grinzer Godgelearden]] mei mannen as [[Petrus Hofstede de Groot]] en [[Willem Muurling]]. De fûlste reaksje tsjin de Grinzer Godgelearden wie fan [[Hendrik de Cock]] dy't predikant yn [[Ulrum]] wie. Syn krityk wurke as in katalysator foar de ''[[Ofskieding fan 1834]]'', dêr't de [[Grifformearde Tsjerken yn Nederlân|Grifformearde Tsjerke]] út ûntstean koe. Healwei de tweintichste iuw wie der wer in ôfskieding doe't in keppel Grinzer grifformearden Klaas Schilder folge en har frijmakken fan de Grifformearde Tsjerke. Dêrút ûntstie de [[Grifformearde Tsjerken frijmakke]].
Foar de Twadde Wrâldkriich hie de stêd in brûzjende Joadske mienskip dy’t benammen yn en om de Folkingestraat wenne. De synagoge waard nei de oarloch net mear ûnderholden en drige alhiel ûnder te gean. Nei de keap troch de gemeente waard it gebou restaurearre en wer as synagoge brûkt.
Yn 1956 krigen de Grinzer katoliken wer in eigen biskop mei de oprjochting fan it bisdom Grins. Yn 2006 waard dat bisdom ûnderdiel fan it bisdom Grins-Ljouwert.
Yn [[1772]] waard der in frijmitselderslôzje mei de namme [[L' Union Provinciale]] oprjochte. It is de op ien nei âldste feriening fan de stêd. Yn de [[Twadde Wrâldkriich]] wienen de lôzjes ferbean. Nei de oarloch ûntstienen neist ''L' Union Provinciale'' ek de lôzjes ''De Drieslag'', ''In Tenebrix Lux'', ''De Bouwketen'' en de ûnderwylst opheven lôzje ''Libra''.<ref>[http://www.vrijmetselarij-groningen.nl/ Webside oer frijmitselders yn Grins]</ref>
== Ekonomy & fasiliteiten ==
Yn april 2009 hie de stêd 134.207 wurkplakken.<ref>[http://www.os-groningen.nl/images/stories/rapport/Statistisch_Jaarboek_2010.pdf Statistysk Jierboek gemeente Grins 2010], haadstik 5 side 56</ref> De stêd is in belangryk hannelsplak bleaun en hat dêrneist ek in grutte fiedingsmiddelsyndustry ([[sûker]], [[tabak]], [[kofje]]). Mei twa sûkerfabriken wie Grins de grutste sûkerstêd fan [[Jeropa]]. Yn 2008/09 waard it fabryk fan de ''Suiker Unie'' sletten, it fabryk fan CMS is noch yn bedriuw. Oare ferneamde bedriuwen út Grins binne Hooghoudt (alkoholyske dranken lykas de jenever), útjouwerij Noordhoff en Theodorus Niemeyer (tabakprodukten lykas de Samson-shag). Grutte ynstellingen, troch de steat betelle, binne de ''Gasunie'' en it ''Universitair Medisch Centrum Groningen'' ([[UMCG]]). By it sikehûs UMCG binne sa likernôch 11.000 minsken oan it wurk.<ref>[http://www.umcg.nl/NL/UMCG/overhetumcg/organisatie/feiten_en_cijfers/Pages/feitenCijfers.aspx Feiten en sifers UMCG]</ref>
=== Ferkear ===
[[Ofbyld:Ring Groningen 2010.png|thumb|Ringwei]]
De grutste sneldiken binne de A7 en de A28. De A7 is in east-west ferbining (Drachten, Ljouwert, Amsterdam), de A28 is in noard-súd ferbining (Zwol, Amersfoart, Utert). De A28 slút yn East-Fryslân oan op de Dútske A31. Op it knooppunt Julianaplein kamen de A28 en de A7 byinoar. It Julianaplein wie in ûnderdiel fan de ringwei om de stêd hinne. Gruttere plattelânsdiken binne de N46 nei [[Iemshaven]], de N361 nei [[Winsum (Grinslân)|Winsum]], de N360 nei [[Delfsyl]] en de N355 nei [[Súdhoarn]]. Dy N-diken binne allegear mei de fjouwerbaanske ringwei ferbûn. Nei it sintrum ta binne de gebieten om de Grutte Merk en de Fiskmerk hinne autofrij.
Grins leit oan it spoar fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] nei [[Lier (stêd)|Lear]],East-Fryslân (east-west ferbining). Nei it suden is Grins oer it spoar ferbûn mei Assen, Meppel en Swol. Nei it noarden ta lizze twa net elektrifisearre spoaren; ien nei Delfsyl en ien nei Roodeschool. Der binne trije treinstasjons; Grins (sintraal stasjon), Grins Europapark en Grins Noard.
Yn Grins komme ferskate grutte wettterwegen byinoar. Ut it westen wei is dat it [[Van Starkenborghkanaal]], fan Delfsyl ôf it [[Iemskanaal]], út it súdwesten it Winschoterdiep, en it Noard-Willemskanal út it suden.
Tsien kilometer súdlik fan de stêd leit 'Groningen Airport Eelde', in fleanfjild mei ferskate Europeeske reisdoelen.
=== Media ===
Grins hat tsjintwurdich noch mar ien regionale krante, it [[Dagblad van het Noorden]]. It ''Dagblad van het Noorden'' is in fuortsetting fan it ''Nieuwsblad van het Noorden'', dat as iennichste oerein bliuwe koe fan de fiif provinsjale kranten dy’t der oait wienen. It deiblêd hat tsjintwurdich syn kantoaren oan de Lübeckweg, it âlde haadkantoar fan it Niuwwsblad oan it Gedempte Zuiderdiep is ferlitten.
De regionale tillefyzje en radio is yn hannen fan de provinsjale stjoerder [[RTV Noord]]. De skiednis fan dy regionale omrop begjint fuort nei de Twadde Wrâldkriich mei de fêstiging fan de [[RON]] yn Grins. Nei de [[RONO]] ûntstiet Radio Noord mei as stjoergebiet Grinslân en Drinte. Nei de stifting fan RTV Drinte stjoert 'Noord' inkeld noch yn Grinslân út. Dêrneist hat de gemeente Grins noch in eigen omrop mei de namme ''Stichting Omroep Organisatie Groningen'' (ôfkoarte ''OOG'').
=== Universiteit ===
De [[Ryksuniversiteit Grins]] hat in ryk akademysk ferline dy't weromgiet nei it stiftingsjier [[1614]]. Nei de [[Universiteit fan Leie]] hat Grins de twadâldste noch besteande universiteit fan Nederlân. De universiteit hie ferskate primeuren: De earste froulike studint ([[Aletta Jacobs]]), de earste Nederlânske astronaut ([[Wubbo Ockels]]), de earste presidint fan de [[Jeropeeske Sintrale Bank|Europeeske Sintrale Bank]] ([[Wim Duisenberg]]), en in [[Nobelpriis foar de Natuerkunde|nobelpriiswinner]] ([[Frits Zernike]]). Op 1 oktober 2011 hie de universiteit 28.200 studinten.
== Ferdivedaasje ==
Grins is de grutste stêd fan de trije noardlike provinsjes (Drinte, Fryslân, Grinslân) fan Nederlân. De stêd hat dêrtroch in sintrumfunksje. Mei in relatyf jonge stedsbefolking is der in ryk ferskaat oan kulturele foarsjennings en eveneminten.
=== Musea ===
[[Ofbyld:Groningen Groninger Museum 04.jpg|thumb|180x180px|It Grinzer museum]]
It [[Grinzer Museum]] kin sjoen wurde as it belangrykste museum fan de stêd. Fanâlds wie it in frij tradisjoneel regionaal museum mar hat him wilens ûntjûn as ien fan de meast fernijende musea yn Nederlân, benammen sûnt de nijbou op in keunstmjittich eilân yn it Ferbiningskanaal foar it sintraal stasjon oer.
De stêd hat noch ferskate oare musea lykas it Universiteitsmuseum mei útstallings oer de sawol de skiednis fan de universiteit as ek de nijste ûntjouwings dy't yn it ûndersyk te sjen binne. It [[Noardlik Skipfeartmuseum]] hat útstallings op it mêd fan histoaryske seefeart yn Grinslân. It [[Grafysk Museum (Grins)|Grafysk Museum]] hat as tema's grafyske keunsten en printtechniken.
Oan de Westerhaven is it [[Nederlânsk Stripmuseum]] fêstige.
=== Teater en muzyk ===
De [[Stedsskouburch (Grins)|Stedsskouburch]] is it belangrykste tonielpoadium yn de stêd. It monumintale gebou út 1883 leit oan ''Turfsingel''. De Oosterpoort is in kultureel sintrum mei twa konsertsealen. It Grand Theatre is in kultuergebou oan de Grutte Merk yn it sintrum. Fanâlds wie it gebou in bioskoop mar waard yn 1980 ynrjochte as alternatyf kultuerpaleis. Vera is in poppoadium oan de ''Oosterstraat'', Simplon is kultureel sintrum foar de jongerein mei alle wiken popkonserten en dance-jûnen. It ''Prinsentheater'' is in belangryk amateurpoadium oan de ''Noorderbuitensingel''.
Foar gruttere konserten en eveneminten is Martiniplaza yn it súdwesten fan de stêd ornearre. Yn augustus wurdt alle jierren yn it ''Noorderplantsoen'' it teater-festival ''Noorderzon'' holden.
=== Parken en bouwurken ===
[[Ofbyld:Martini Toren.JPG|thumb|334x334px|Martinitoer]]
It [[Gasunygebou]] yn it súdwesten fan de stêd hat 18 ferdjippings en is in foarbyld fan organyske arsjitektuer. It gebou waard oplevere en iepene yn [[1994]]. Nei de [[Martinitoer]] is it Gasunygebou mei 89 meter it twadheechste fan de stêd. De Martinitoer oan de Grutte Merk hat in hichte fan 96,8 meter.
It [[Grinzer Museum]] waard iepene yn 1994. It gebou is delsetten yn de postmoderne boustyl. De [[Stedsskouburch (Grins)|Stedsskouburch]] is in teatergebou yn neorenêssânsestyl en waard yn 1883 oplevere.
It âlde gebouwekompleks fan it [[Provinsjehûs (Grinslân)|Provinsjehûs]] stiet oan de eastside fan it Martintsjerkhôf. It frontgebou oan it Martinytsjerkhôf datearret út it begjin fan de 20e iuw, de efterside, mei dêryn de steateseal, is de eardere Latynske skoalle (''Sint Maartensskoalle'') fan Grins en komt út de lette midsiuwen.
It fuotbalstadion fan [[FC Groningen]] hat de namme [[Euroborg]]. It stadion waard yn jannewaris 2006 iepene en hat in kapasiteit fan 22.600 sitplakken.
It Noarderplantsoen leit op it plak dêr't yn de 17e iuw de ferdigeningswâlen fan de stêd boud waarden. De grêften binne ferfongen troch fivers en op it plak dêr't de wâlen stienen, leit no in park yn Ingelske styl mei hichteferskillen.
=== Sport ===
Yn de Nederlânske Earedifyzje wurdt de stêd fertsjintwurdige troch FC Groningen. De fuotbalklup FC Groningen spilet syn thúswedstriden yn it stadion [[Euroborg]].
Yn it noarden fan de stêd leit oan de eastlike ringwei de oerdekte iisbaan Kardinge. Kardinge hat in 400 meter-iisbaan en iishockeyflier, tennisfjilden en fitnessromten. By it kompleks hearre noch 10 sportfjilden.
=== Nachtlibben ===
Troch in grut tal studinten hat Grins in brûzjend nachtlibben. Yn ferliking mei oare stêden fan likense grutte hat Grins in ryk oanbod. In protte gelegenheden oan de ''Grote Markt'', de ''Vismarkt'', de ''Poelestraat'' en ''Peperstraat'' binne alle dagen fan 'e wike iepen en in hiel soad slute net foar 7 oere moarns.
== Partnerstêden ==
* [[Graz]] ([[Eastenryk]])
* [[Katowice]] ([[Poalen]])
* [[Murmansk]] ([[Ruslân]])
* [[Newcastle upon Tyne]] ([[Feriene Keninkryk]])
* [[Odense]] ([[Denemark]])
* [[Revel]] ([[Estlân]])
* [[Aldenburch]] ([[Dútslân]])
* [[San Carlos]] ([[Nikaragûa]])
* [[Tianjin]] ([[Sina]])
* [[Zlín]] ([[Tsjechje]])
== Ferneamde Grinzers ==
;Berne yn Grins
* [[Jacques d'Ancona]], sjoernalist
* [[Klaas van Dijk]], byldbouwer
* [[Sharon Dijksma]], politika
* [[Jan Ernst van Panhuys]], politikus
* [[Alet van der Woude]], byldzjend keunstner
* [[Diederik Samsom]], politikus
;Ynwenner fan Grins
* [[Aletta Jacobs]], wie de earste Nederlânske froulike dokter en feministe.
* [[Jacob Botke]], biolooch en learaar yn Grins, oprjochter fan it ''Natuerhistoarysk Museum'' yn Grins ([[1929]]).
* [[Ubbo Emmius]], histoarikus, teolooch, pedagooch en stifter fan de Grinzer Universiteit
== Keppeling om utens ==
{{CommonsLyts|Groningen (city)}}
* [http://gemeente.groningen.nl Offisjele webside fan de gemeente Grins]
* [http://www.groningeninbeeld.nl/ Histoaryske foto's fan Grins]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|2}}
}}
[[Kategory:Grins (stêd)| ]]
[[Kategory:Plak yn Grins (gemeente)]]
[[Kategory:Nederlânske provinsjehaadstêd]]
[[Kategory:Hânzestêd]]
2gg38qhc3t5pn42aewjdaac1utmqpl5
Wikipedy
0
7741
1231479
1216667
2026-06-05T14:11:43Z
Mysha
254
Underskie
1231479
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|135px|It logo fan de Wikipedyen, en fan gâns it [[Wikipedia]]-projekt.]]
[[Ofbyld:Wikipedia-logo-v2-fy.svg|thumb|135px|It logo fan de Fryske Wikipedy]]
In '''Wikipedy''' is in iepen, rjochtenfrije ensyklopedy, dy't troch elkenien bewurke wurde kin. It wurd is in kombinaasje fan ''[[wiki]]'' en ''[[ensyklopedy]]''. In wikipedy is in taalferzje fan it [[Wikipedia]]-projekt fan de [[Wikimedia Foundation]], in yn [[Floarida]] fêstige organisaasje. Mei ''De Wikipedy'' wurdt yn it Frysk almeast doeld op de ''[[Frysktalige Wikipedy|Fryske Wikipedy]]''.
== Wikipedia ==
{{Apart|Wikipedia}}
Wikipedia is it meast oanskreaune en suksesfolste projekt fan de foundation. Wikipedia bestiet op it stuit, augustus 2017, út 273 wikipedyen.
== Wiki ==
Om't in wikipedy de foarm hat fan in wiki, kin elkenien siden yn in wikipedy feroarje. Dit is tagelyk de krêft en it swakke stee fan in wikipedy: Elkenien kin flaters ferbetterje, mar elkenien kin ek nije flaters meitsje. Algemien wurdt troch de wikipedia-mienskip oannaam dat it foardiel grutter is as it neidiel.
== Funksjonearjen ==
Op de measte wikipedyen binne út en troch problemen mei fandalisme: bewurkings dy't mei sin de wikipedy minder meitsje. Troch dat de skiednis fan eltse side bewarre bliuwt, kinne sokke feroarings lykwols gau genôch tebekdraaid wurde.
Eltse wikipedy hat in foarkar foar dát gebiet dêr't de taal fan dy wikipedy it meast praat wurdt. Lykwols binne it generale ensyklopedyen: wat mear oft der skreaun wurdt, wat mear oft der ek oer gebieten fierder fuort skreaun wurdt.
== Sjoch ek ==
* [[Wikipedy:Wat is Wikipedia]].
* [[Wikipedy:Skiednis fan Wikipedia]].
[[Kategory:Wikipedy| ]]
0rtsb2n6g5vshkr47cup86pmtkoyz0x
Wikipedia
0
9139
1231477
1216665
2026-06-05T13:39:13Z
Mysha
254
Thumb
1231477
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|right|It logo fan Wikipedia]]
De '''Wikipedia''' is in projekt fan de [[Wikimedia Foundation]], in yn [[Florida]] fêstige organisaasje. Wikipedia is it meast oanskreaune en suksesfolste projekt fan de foundation. It doel fan it projekt is om yn eltse taal in [[wikipedy]], in iepen, rjochtenfrije ensyklopedy te meitsjen. Sa moat alle ynformaasje foar eltsenien beskikber komme. De projektnamme is in kombenaasje fan ''[[wiki]]'' en ''encyclopedia'', it Ingelske wurd foar ''[[ensyklopedy]]''.
== Sjoch ek ==
* [[Wikipedy:Wat is Wikipedia]].
* [[Wikipedy:Skiednis fan Wikipedia]].
{{stobbe}}
6wzosmpwvq7rdejc09h78q9oh77trsp
1231478
1231477
2026-06-05T14:11:35Z
Mysha
254
Underskaa
1231478
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|right|It logo fan Wikipedia]]
De '''Wikipedia''' is in projekt fan de [[Wikimedia Foundation]], in yn [[Florida]] fêstige organisaasje. Wikipedia is it meast oanskreaune en suksesfolste projekt fan de foundation. It doel fan it projekt is om yn eltse taal in iepen, rjochtenfrije ensyklopedy te meitsjen. Sa moat alle ynformaasje foar eltsenien beskikber komme. De projektnamme is in kombenaasje fan ''[[wiki]]'' in [[Hawaïaansk]] wurd foar ''fluch''/''maklik'', en ''encyclopedia'', it Ingelske wurd foar ''[[ensyklopedy]]''.
== Prizen ==
Wikipdia omfiemet de mienskip fan alle wikipedyen tegearre: Yn [[2015]] waard oan de Wikipedia-mienskip de [[Erasmuspriis]] en de [[Prinses fan Asturiëpriis]] foar ynternasjonale gearwurking takend.<ref>{{en}}[http://www.fpa.es/en/princess-of-asturias-awards/laureates/2015-wikipedia.html?texto=acta&especifica=0 ''Princess of Asturias Award for International Cooperation 2015'']</ref>
== Sjoch ek ==
* [[Wikipedy:Wat is Wikipedia]].
* [[Wikipedy:Skiednis fan Wikipedia]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
0ozeuxb1ku2px371ex1ue70dmclyi0w
Albrecht fan Saksen
0
9155
1231496
991986
2026-06-05T19:25:11Z
Hurkonides
5270
1231496
wikitext
text/x-wiki
{{Dyn|
| ofbyld = [[ofbyld:Dresden Fuerstenzug Albert der Beherzte.jpg|200px]]
| namme = Albrecht III de Kloekmoedige
| libben = libben
| berne = ? - [[1443]]
| ferstoarn = ? - [[1500]]
| heit = [[Freark II fan Saksen]]
| mem = [[Margareta fan Eastenryk]]
| funksje1 = [[Hartoch fan Saksen]]
| perioade1 = [[1485]] - [[1500]]
| foargonger1 = [[Freark II fan Saksen]] (Freark II de Sêftmoedige)
| opfolger1 = [[Joris mei it Burd]]
| funksje2 = [[Lângreve fan Tueringen]]
| perioade2 = [[1482]] - [[1485]] (tegearre mei [[Ernst fan Saksen|Ernst]])
| foargonger2 = [[Willem III fan Saksen]]
| opfolger2 = [[Ernst fan Saksen]]
}}
'''Albrecht III''' ([[Grimma]], [[27 jannewaris]] [[1443]] – [[Emden]], [[12 septimber]] [[1500]]), byneamd ''de Kloekmoedige'', wie fan [[1485]] oant [[1500]] hartoch fan [[Hartochdom Saksen|Saksen]]. Hy wie de jongere soan fan karfoarst [[Freark II fan Saksen|Freark de Sêftmoedige]] en earste hearsker fan de [[Albertynske liny]] fan de lettere keningen fan [[Keninkryk Saksen|Saksen]]. Yn [[1498]] waard er troch de [[Hillige Roomske Ryk|Dútske]] keizer beneamd ta gûverneur ([[potestaat]]) fan [[Fryslân]], de [[Ommelannen]] ynbegrepen, wat wol sjoen wurdt as de ein fan de [[Fryske frijheid]].
==Libben==
Yn de âldens fan tolve jier waard er tegearre mei syn broer [[Ernst fan Saksen]] ûntfierd troch in [[Kunz fan Kaufungen]], mar hy wist te ûntkommen, en brocht inkele jierren troch oan it hôf fan Hillich Roomske Keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] yn [[Wenen]].
Yn [[1464]] troude er Sidoania, dochter fan [[George fan Podiebrad]], kening fan [[Bohemen]], mar hy krige net de kroan fan Bohemen doe't Georg yn [[1471]] ferstoar.
Letter yn [[1464]] stoar karfoarst Freark II, en Albrecht en Ernst besletten tegearre oer Saksen te hearskjen. Yn [[1485]] waard Saksen lykwols oanfallen troch [[Thüringen]]. By it [[Ferdrach fan Leipzig]] waard Saksen yn twaen splist: Albrecht krige it westlik gedielte fan Saksen ([[Markgreefskip Meißen|Meißen]]), syn broer bleau Karfoarst fan Saksen, en hold de kontrôle oer de eastlike dielen fan Saksen ([[Wittenberch]]). Omdat Saksen-Meissen folle riker wie as de Ernestynske dielen fan Saksen, en Albrecht no ek it noarden fan Thüringen yn wist te liivjen, waard Albrecht ferplichte om 100.000 florijnen te beteljen oan Ernest as skeafergoeding. Dy ûngelike dieling fan Saksen late 80 jier letter ta in konflikt tusken de beide lynjes.
[[Ofbyld:Herzog-Albrecht-der-Beherzt.jpg|thumb|left|160px|''Albrecht fan Saksen'']]
Yn [[1475]], yn de kampanje tsjin [[Karel de Stoute]] fan [[Hartochdom Boergonje|Boergonje]] krige Albrecht in soad lof as in kapabel militêr lieder, en yn [[1487]] late er in ekspedysje tsjin Kening [[Matthias Corvinus fan Hongarije]], dy't lykwols mislearre omdat keizer Freark III te min steun tasei.
Yn [[1488]] holp Albrecht om [[Maximiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan I]] te befrijen neidat rebellen yn [[Brugge]] him finzen set hienen. Yn 1489 waard Albrecht efterlitten as syn plakferfanger om de oarloch fuort te setten, en hy wist foar Maksimiliaan de greefskippen [[Greefskip Hollân|Hollân]], [[Greefskip Flaanderen|Flaanderen]] en [[Hartochdom Brabân|Brabân]] werom te feroverjen, mar omdat him net tastien waard om dy distrikten te plonderjen, late soks ta in grut finansjeel ferlies.
== Yn Fryslan en Grinslân ==
As betelling foar syn tsjinsten makke Maximiliaan Albrecht yn [[1498]] ta gûverneur (''[[potestaat]]'') fan [[Fryslân]]. Fryslân, de [[Ommelannen]] ynbegrepen, hie himsels altyd as frij sjoen. It makke wol diel út fan it Hillige Roomske Ryk, mar seach himsels as ryksûnmidlik. It hie nea in Hear kend. De Fryske lannen waarden oan de ein fan de [[15e iuw]] it striidtoaniel fan de konflikten tusken [[Skieringers en Fetkeapers]]. De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] like yn dy konflikten de ienige machtsfaktor dy't aktyf optrede koe en wreide syn macht út oant sawat hiel Fryslân en Grinslân. Om de macht fan de stêd te beheinen waard Albrecht troch guon yn Fryslân mei iepen earmen ûntfongen. Hy wist Fryslân foar it grutste part ûnder kontrôle te krijen en waard ek troch Grinslân as hear erkend. Sa gau as't er werom gien wie nei Saksen-Meissen bliek syn erkenning lykwols benammen in lippetsjinst. [[Grinslân]] waard binnenfallen troch de greve fan [[greefskip East-Fryslân|East-Fryslân]].
Koart dêrnei stoar Albrecht tichteby [[Emden]], en waard begroeven yn Meissen. Hy waard opfolge troch syn soannen [[Hindrik V fan Saksen]] en [[Joaris mei it Burd]].
De ferovering troch Albrecht III fan de Fryske lannen markearre wol de definitive ein fan de [[Fryske Frijheid]]. Ek de Fryske taal waard dêrnei as bestjoerstaal ferfongen troch it Nederdútsk.
[[Kategory:Hartoch fan Saksen]]
[[Kategory:Potestaat fan Fryslân]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Eastenryksk komôf]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Italjaansk komôf]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Litousk komôf]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Poalsk komôf]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Russysk komôf]]
[[Kategory:Persoan fan Lombardysk komôf]]
[[Kategory:Hûs Wettin]]
[[Kategory:Skiednis fan Fryslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1443]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1500]]
s44p5f7xbq3u61kudohhesb1gazkb08
Hof fan Fryslân
0
9168
1231495
1227324
2026-06-05T19:21:13Z
Hurkonides
5270
1231495
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Hof van Friesland Sande Decisiones.jpg|thumb|''Hof fan Fryslân'']]
It '''Hof fan Fryslân''' wie in regearingskolleezje yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] dat yn [[1499]] oprjochte waard troch [[Albrecht fan Saksen]] om mei de [[steedhâlder]] bestjoer en rjochtspraak út te oefenjen. It Hof bestie oant en mei [[1811]].
Oant yn de [[Tachtichjierrige Oarloch|Opstân tsjin Spanje]] ([[1576]]) wie it Hof de lânshear tadien; dat de [[Riedshear (rjochter)|riedshearen]] moasten ferfongen wurde. It Hof kaam fan sân, oer njoggen op 12 leden, (dy't foar it libben beneamd wiene) en moast him nei [[1581]] - ûndanks tsjinstân - ta de justysje bepale. Politike macht wie dêrmei útsletten. It Hof wie alderearst foar de strafrjochtspraak fan swiere delikten yn earste ynstânsje: oertrêdings hannelen de [[Nedergerjocht]]en ôf (mei in berop op it Hof). <br>Yn sivile saken wie it Hof eins allinnich beropsynstânsje. It Hof spruts sûnt [[1504]] rjocht nei de saneamde [[Saksyske Ordonnânsje]] yn 1602 ferfongen troch de 'Statuten, Ordonnantiën en Costumen', wersjoen yn [[1723]].<br>Fan grut belang wie dêrneist it [[Romeinsk Rjocht]].
=== Bataafske Republyk ===
Op [[27 maart]] [[1798]], ûnder de [[Bataafske Republyk]], krige it Hof in nije namme: ''Hof van het voormalig gewest Friesland''. It gerjochtshof fan it [[Departemint fan de Iems]] soe oarspronklik yn [[Grinslân]] fêstige wurde, mar dit plan is nea útfierd. Op [[15 july]] [[1802]] krige it Hof syn âlde namme werom: "Hof fan Fryslân".
== Literatuer ==
* [[Fruin, Robert]], ''Geschiedenis der staatsinstellingen in Nederland tot den val der Republiek'' (2e bewurke druk, De Haach 1922) 266-267.
* Schouten, P., e.o., ''Hedendaagsche historie of tegenwoordige staat van Friesland 4'' (Amsterdam, Leden, Doardt, Harns 1789) 139-171.
* [[Vries, O.]], e.o., ''De heeren van den raede. Biografieën en groepsportret van de raadsheren van het hof van Friesland, 1499-1811'' (Hilfertsom 1999) 11-177.
== Keppeling om utens ==
* Hof van Friesland (1499-1811): [https://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/Repertorium/app/instellingen/90/ historici.nl]
{{boarnen|boarnefernijing=
* {{EvF|Hof van Friesland}}
*''Tresoar, Fries Historisch en Letterkundig Centrum (Frysk Histoarysk en Letterkundich Sintrum)'': [https://www.tresoar.nl/ tresoar.nl]
*''Het Rooms-Friese recht. De civiele rechtspraktijk van het Hof van Friesland in de 17e en 18e eeuw'': [http://www.rjhbrink.eu/Berolini/medewerkers/Lokin/RoomsFries.htm rjhbrink.eu]
* ''Het hof van Friesland'': [https://www.oudstaveren.nl/Bestuur%20en%20rechtspraak/Criminele%20sententies%20Hof%20van%20Friesland.pdf oudstaveren.nl]
}}
[[Kategory:Rjochtsskiednis]]
[[kategory:Skiednis fan Fryslân]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1499]]
[[Kategory:Organisaasje opheft yn 1811]]
sbhzwcdpim2aagkdm0v7mhnjr14zu5x
Kelten
0
10305
1231500
1025940
2026-06-05T19:40:55Z
Hurkonides
5270
1231500
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Celts in Europe.png|thumb|right|300px|De fersprieding fan de Kelten]]
Mei '''Kelten''' wurdt in samling [[folk]]en en [[Stam (antropology)|stammen]] oantsjut dy't yn it millennium foar it begjin fan ús jiertelling en de iuwen dêrnei in [[Keltyske talen|Keltyske taal]] sprutsen. It is benammen in linguïstyk begryp. <br />
De foarâlden fan dat folk fersprate harren út in kerngebiet yn [[Sintraal-Jeropa]] (it hjoeddeistige Súd- [[Dútslân]] en [[Eastenryk]]) wei yn westlike en eastlike rjochting. Om it begjin fan ús jiertelling befolke Keltyske stammen de [[Britske Eilannen]], [[Frankryk]], it [[Ibearysk Skiereilân]] en parten fan Midden-Jeropa en de [[Balkan (skiereilân)|Balkan]]. Fan komôf wie it in [[Yndogermanen|Yndogermaanske]] folk, ôfkomstich út it suden fan Sintraal- [[Aazje]]. <br />De Keltyske taal heart by de Yndo-Jeropeeske talen. Troch de ynfloeden fan bûtenôf hie de Keltyske beskaving in heterogeen karakter. <br />Kenmerkjend foar de opelkoar folgjende Keltyske kultueren binne de [[Hallstatt-kultuer]], de [[La Tène-perioade]] folge troch de [[Gallo-Romeinske perioade]] (sjoch op it kaartsje hjirneist).
== Hannel ==
Der rûnen in soad hannelsrûtes dwers troch Jeropa. Sa waard bygelyks it hiele [[kontinint]] foarsjoen fan produkten dy’t om de [[Middellânske See]] hinne makke wienen. Ta de folken wêrmei't de Kelten hannelen hearden de [[Griken]], [[Romeinen]] en [[Sina|Sinezen]]. De Kelten hienen in ûntwikkele beskaving. Se bouden doarpen, diken en brêgen.
== Keunst ==
De Kelten wienen masters yn it bewurkjen fan [[izer]] en yn it smeien fan [[goud]]en en [[sulver]]en sieraden. Se wienen de earsten dy’t de keunst fan it [[emaillearjen]] ûnder de knibbel hienen. Mei de help fan in draaiskiif makken se ierdewurk. Yn Keltyske ûntwerpen spylje sirkels in wichtige rol.
== Stammen ==
It Keltyske folk bestie út in los ferban fan ûnôfhinklike stammen, dy’t laat waarden troch in klasse fan ruters. Wichtich wienen de preesters dy’t [[Druïde|druïden]] neamd waarden. De boeren foarmen de grutste befolkingsgroep. Sy bewurken it lân mei in ploech mei izeren punten en ferbouden nôt. Om [[500 f.Kr.]] hinne, wennen de Kelten yn in grut gebiet. Fan de [[Atlantyske Oseaan]] oant de [[Ryn]] en fan [[It Kanaal]] oant de Pyreneën. De Kelten foarmen as it ware in keatling fan stammen.
De Keltyske stammen kamen op in bepaald stuit yn oarloch mei de Romeinen. It wie in ûngelikense striid. De Keltyske stammen wienen mei-inoar ferbûn troch bloedbannen, sy foarmen in los ferbân fan stammen, dêr't in politike ienheid ûntbruts. It wienen ek goeie krigers mar se wienen net goed organisearre. It [[Romeinske Ryk]] wie dêr tsjinoer tige goed organisearre. It folk fan de Kelten is opgien yn it Romeinske Ryk.
== Krigers ==
Neffens skriftlike ferslaggen fan Romeinske skriuwers wienen de Kelten tige kriichshaftich. Se strieden faak neaken en mei kalk en liem opstive hierren ta in soart punkkapsel. Faak wurken de striders har op ta in steat fan razernij wêrtroch't se yn de striid gjin wurgens of eangst fielden. Se gienen dan troch oant se dea wienen of wûn hienen.
[[Ofbyld:Triskele-hollow-triangle.svg|right|200px|thumb|Keltysk symboal]]
== Religy ==
Yn de Keltyske kultuer spilen miten en [[leginde]]n mei [[Natuerreligys|natuergoaden]], hillige boarnen en wijde beammen in wichtige rol. By feesten waard in soad [[etanol|alkohol]] brûkt en der wie in [[bard]] by dy't ferhalen fertelde of song.
== Hjoed de dei. ==
De Keltyske kultuer libbet noch hieltyd yn [[Ingelân]], [[Skotlân]], [[Wales]], [[Ierlân]] en [[Bretanje (skiereilân)|Bretanje]] en op it eilân [[Man (eilân)|Man]]. De muzikale woartels binne no noch te hearren by de groep [[Clannad]] en de sjongeressen fan [[Enya]].
Dat de Kelten harren oer in grut gebiet ferspraat hawwe is noch yn in soad wurden te hearren. Lykas de eigennamme te werkennen is oan it wurd “Gal” foar Kelt.
* [[Galysje (Spanje)|Galysje]] (Spanje)
* [[Galje]] (Âlde namme foar Frankryk, Belgje, stikje fan Nederlân, Switserlân en Dútslân.
* [[Galaasje]] (streek yn [[Lyts-Aazje]], no [[Turkije]])
* [[Gaelske talen]] (Gaelyske famylje Keltyske talen, wêrûnder Skotsk-Gaelysk, Iersk-Gaelysk)
[[Ofbyld:Hay-on-Wye sign.jpg|thumb|right|200px|In boerd mei dêrop in Keltyske taal, it Welsk]]
== Keltyske folken ==
* [[Britten (histoarysk)|Britten]]
* [[Bretoenen]]
* [[Kornish]]
* [[Kumbriërs]]
* [[Galaten (folk)|Galaten]]
* [[Galjers]]
* [[Galumben]]
* [[Ieren (folk)|Ieren]]
* [[Kelt-Ibearjers]]
* [[Leponten]]
* [[Manks]]
* [[Pikten]]
* [[Skotten]]
* [[Sequani]]
* [[Welsj]]
== Sjoch ek ==
* [[Keltyske talen]]
[[Kategory:Kelten| ]]
[[Kategory:Etnyske groep yn de Aldheid]]
[[Kategory:Yndo-Jeropeesk folk]]
5b5nr4cd4ve6610gnmi29jxsype1u3c
Astrology
0
16657
1231517
1025556
2026-06-06T06:08:41Z
Hurkonides
5270
1231517
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Universum.jpg|right|thumb|Gravearjen fan Frânsk astronoom [[Camille Flammarion]] yllustrearret it konsept fan [[flakke ierde]].]]
'''Astrology''' of ''stjerrewiersizzerij'' is de sammelnamme foar alles dat te krijen hat mei it ferbân tusken it lot fan minsken en wat op ierde foarfalt en de posysje fan himellichems. De namme komt fan it [[Gryksk]]e αστρολογια, "stjerrekunde", in gearstalling fan άστρον (astron, [[stjer (himellichem)|stjer]] of [[stjerrebyld]]) en λογος (''[[logos]]'', dat ûnder oaren '[[teory]]') betsjut.
Hoewol't [[wittenskip]]pers de prinsipes fan de astrology allang ofwiisd hawwe as [[pseudowittenskip]] leauwe miljoenen minsken der yn en passe it ta.
== Keppelings om utens ==
* [http://www.skepsis.nl:80/moment.html Skepsis: ''waarom astrologen blijven geloven''], fan [[Rudolf Smit]] {{nl}}
* [http://nederlands.skepdic.com/dict_astrologie.htm Artikel oer astrology yn it Wurdboek fan de Skepticus] {{nl}}
{{stobbe-astronomy}}
[[Kategory:Astrology| ]]
[[Kategory:Astronomy]]
[[Kategory:Pseudowittenskip]]
[[Kategory:Foarsizzing]]
qzj60ylmlo1nyfbla0yli3ubcid18vz
Skelet
0
18971
1231502
1166216
2026-06-05T19:48:05Z
Hurkonides
5270
1231502
wikitext
text/x-wiki
[[File:Beaver skeleton.jpg|thumb|150px|Bonkerak fan in bever]]
[[File:Zalophus californianus 01.JPG|thumb|150px|Bonkerak fan in Kalifornyske Seeliuw]]
In '''skelet''' (ek: ''bonkerak'', by [[fisk|fisken]]: ''graat'' of ''bonkjes'') is de gearstal fan alle [[bonke (skelet)|bonken]] yn in minske of bist. Alle bonken, útsein it tongbonkje, sitte oan elkoar fêst en jouwe it lichem stevichheid. It skelet beskermet it [[yngewant]] en helpt by de beweging.
De [[spier]]en sitte oan it skelet hecht om de [[lea]] bewege litte te kinnen; dêr't twa ûnderling beweechbere bonken elkoar reitsje befynt him in [[knier (lichemsdiel)|knier]].
Omdat it skelet it hurdste ûnderdiel is fan it lichem, bliuwt it nei de [[dea]] faak it langst bewarre; ek by [[fossyl|fossil]]en giet it meastal om skeletten.
==Sjoch ek==
* [[Minsklik skelet]]
[[Kategory:Skelet| ]]
[[Kategory:Minsklike anatomy]]
[[Kategory:Biste-anatomy]]
[[Kategory:Orgaansysteem]]
9u2e87ii9053rqjm7j1kohjjlniacnp
Rombertus fan Uylenburgh
0
19194
1231494
1024920
2026-06-05T19:19:13Z
Hurkonides
5270
1231494
wikitext
text/x-wiki
'''Rombertus van Uylenburgh''' of '''Rombout van Uylenborgh''' ([[Burgum]], [[1554]](?) - [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[4 juny]] [[1624]]) is benammen bekend as de heit fan [[Saskia fan Uylenburgh|Saskia van Uylenburgh]], de frou fan [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]]. Rombertus wie troud mei Siuckien Ulckedr Aessinga (of Sjoukje Osinga) en hie nei alle gedachten trije soannen en fiif dochters: (Jeltsje, Romke, Ulke, Antsje, '''Tytsje''', Edzert, Hiskje en [[Saakje fan Uylenburg|Saakje]]). Rombertus hearde by de oprjochters van de [[Universiteit fan Frjentsjer]] yn 1585. Syn broer (?) Gerrit, dy't as [[minnist]] nei Poalen útwykt wie en yn [[Krakau|Krakow]] keninklike meubelmakker waard, wie de heit fan de keunsthanneler [[Hendrick van Uylenburgh]].
Rombertus studearre rjochten yn [[Katolike Universiteit Leuven|Leuven]] of yn [[Ruprecht-Karls-Universiteit Heidelberg|Heidelberg]] en promovearre yn it jier [[1578]]. Yn ditselde jier waard hy abbekaat yn Ljouwert. Syn karriêre wie in oangeande opgeande line wêr't hy yn [[pensjonaris]] en boargemaster fan Ljouwert wie. Fierders waard er yn [[1584]] as ôffurdige nei de steaten fan [[Fryslân]] keazen en ien fan de Fryske ôfgesanten yn [[De Haach]]. Omdat der per gewest stimd waard, makke it oantal ôffurdigen net folle út. Rombertus van Uylenburgh wie op de dei fan de moard op prins [[Willem fan Oranje]] - 10 july 1584 - oanwêzich yn Delft om besprekkings mei de prins oer swierrichheden yn de Fryske Steaten. Rombertus, frijwat ferlegen, waard útnûge foar it middeismiel, omdat der gjin oare gasten wiene. Nei ôfrin stommele Willem van Oranje de trep ôf en waard mei in buks fermoarde troch [[Balthasar Gerards]]. [[Cornelis van Aerssen (1543-1627)|Cornelis van Aerssen]] - neffens Uylenburgh net oanwêzich - notearre de lêste wurden fan de prins.
Oant 1591 wie Uylenburgh lânsabbekaat, mar hy waard twongen - fanwege ferminging fan funksjes - om dy post op te jaan. Yn syn fierdere rjochtskarriêre brocht er it ta riedshear oan it [[Hof fan Fryslân]]. Yn 1595 kocht er in hûs op de Ossekop, dêr't Saskia berne waard. It pân wurdt no brûkt troch de abbekaten [[Wim en Hans Anker]]. Van Uylenburgh hie twa pleatsen, ien yn [[Ryptsjerk]], de oare yn [[Gaasterlân]]. Twa soannen waarden abbekaat, in skoansoan wie de Poalske professor yn de teology [[Johannes Maccovius]], de oare Gerrit van Loo, gemeentesekretaris yn [[It Bilt]].
<gallery widths="180" heights="180">
Ofbyld:Rembrandt Portrait of Titia van Uylenburch.jpg|Portret fan '''Tytsje''' fan Uylenburgh yn 1639 troch [[Rembrandt]]
Ofbyld:Rembrandt van Rijn - Saskia van Uylenburgh, the Wife of the Artist - Google Art Project.jpg|Portret fan [[Saakje fan Uylenburg|Saakje]] troch Rembrandt
</gallery>
== Keppeling om utens ==
* [http://www.gemeentearchief.nl/html/nl/159 Gemeenteargyf Ljouwert]
== Boarne ==
* {{Aut|Graaff, A. & M. Roscam Abbing}} - ''Rembrandt voor Dummies''. Addison Wesley (2006) .
* {{Aut|[[Geert Mak]]}} - ''Ooggetuigen van de vaderlandse geschiedenis''. Mear as hûndert reportaazjes út Nederlân, side 70-1 (1996).
{{DEFAULTSORT:Uylenburg, Rombertus van}}
[[Kategory:Frysk abbekaat]]
[[Kategory:Frysk rjochter]]
[[Kategory:Frysk politikus]]
[[Kategory:Boargemaster fan Ljouwert]]
[[Kategory:Lid fan de Steaten fan Fryslân]]
[[Kategory:Kurator fan de Universiteit fan Frjentsjer]]
[[Kategory:Hof fan Fryslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn Burgum]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn Ljouwert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1554]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1624]]
apkdkk6eo2bbwdbybo1ulineqi4eksh
Saakje fan Uylenburgh
0
21057
1231493
1143698
2026-06-05T19:15:36Z
Hurkonides
5270
1231493
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Portrait of Saskia van Uylenburgh by Rembrandt.jpg|thumb|220px|''Saakje fan Uylenburgh'']]
[[Ofbyld:Rembrandt Harmensz. van Rijn 088.jpg|thumb|220px|''Saakje, skildere troch Rembrandt'']]
'''Saakje fan Uylenburgh''' ek:'''Saskia fan Uylenburg''' ([[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[21 augustus]] [[1612]] - [[Amsterdam]], [[14 juny]] [[1642]]) wie in boargemastersdochter dy't troude mei de Nederlânske skilder [[Rembrandt|Rembrandt van Rijn]], soan fan in begoedige mûnder út [[Leien]], sûnt inkelde jierren trochbrutsen en dwaande mei in útsûnderlike opgong. Saakje hat model stien foar in pear ferneamde skilderijen en tekenings fan him.
== Libben ==
Saskia wie de jongste fan acht bern fan [[Rombertus van Uylenburgh|Rombertus fan Uylenburgh]], in bekende abbekaat, boargemaster en ien fan de stifters fan de [[Universiteit fan Frjentsjer]]. Saakje, bûten Fryslân meast Saskia neamd, waard wees doe't se tolve jier âld wie, nei de dea fan har mem, Sjoukje Ozinga, en har heit fiif jier letter ferstoar.
[[Ofbyld:Huwelijksinschrijving_Rembrandt_Saskia_1634_Annaparochie.jpg|thumb|left|350px|It ûnderste skriuwen giet oer de houliksynskriuwing fan Saskia en Rembrandt, 1634. De datum jout 22 juny, mar yn Fryslân jilde doe noch de [[Juliaanske kalinder]]. Yn it Amsterdam fan Rembrandt wie it tsien dagen letter, dat 2 july.]]
Saakje kaam mei Rembrandt yn de kunde troch har neef, [[Hindrik fan Uylenburgh]], in skilder en keunsthanneler waans âlden emigrearre wienen nei [[Krakow]] yn [[Poalen]], mar yn 1625 besluet Hindrik om nei Amsterdam te gean. Fan 1631 ôf makke Rembrandt skilderijen foar Uylenburg's Amsterdamse en [[Mennist]]e klanten.
It span troude op [[22 juny]], [[1634]] op [[it Bilt]], dêr't Saskia grutbrocht wie troch har suster Hiskje en har man Gerard van Loo, in abbekaat en sikretaris fan de [[gritenij]]. Saskia wenne in skoft yn [[Frjentsjer]], doe't har suster Antsje stoar. Nei de begraffenis holp Saakje har sweager, de Poalske professor yn de [[teology]], [[Johannes Maccovius]].
Fan 1635 ôf joech Rembrandt les yn syn Akademia; de meast foaroansteande learlingen wienen [[Govert Flinck]], [[Gerbrandt van den Eeckhout]] en [[Ferdinand Bol]]. Rembrandt fertsjinne knap troch syn keunstwurken, en yn 1639 kochten se in foaroansteand hûs yn de Jodenbreestrjitte. Dit hûs, njonken harren sweagers galery, lei oan it begjin fan de Joadske wyk. It hjit no it [[Rembrandt Hûs Museum]]. Al earder, op 16 juny 1638 klage har Fryske famylje yn in brief dat Saakje har erfenis fergriemde.
Trije fan harren bern stoaren koart nei de berte, mar op [[2 septimber]], [[1641]] waard harren [[Titus van Rijn|Titus]] doopt, neamd nei har memmes suster Tytsje (Titia) fan Uylenburgh. Saskia stoar it jier dêrnei, nei't sein wurd oan [[tuberkuloaze]]. Se waard begroeven yn de [[Alde Tsjerke (Amsterdam)|Alde Tsjerke]].
[[Ofbyld:Rembrandthuis Amsterdam.jpg|thumb|left|Rembrandthûs, Jodenbreestrjitte, Amsterdam]]
== Nei har dea ==
Op in dei joech Rembrandt de juwielen en ringen dy't fan Saskia west hienen, oan de bernefaam, [[Geertje Dircx]], in gebeart dat net botte wurdearre waard troch de Fryske famylje Uylenburgh. In pear jier letter ferwachte Geertsje dat Rembrandt mei har trouwe soe, mar dat soe it ferlies fan Saskia's erfdiel betsjut hawwe. Doe't Geartsje by har wei wie en besocht om de juwielen te ferkeapjen, gie Rembrandt nei de rjochtbank en waard Geertsje opsluten yn in gekkehûs yn [[Gouda]] en Rembrandt betelle har reis.
[[Titus van Rijn|Titus]] en syn heites freondinne, harren eardere tsjinstfaam [[Hendrickje Stoffels]] namen Rembrandt yn 1655 yn tsjinst: in liepe oplossing, omdat er sa mear skilderje koe sûnder lestich fallen te wurden troch syn skuldeaskers. Rembrandt ferkocht Saskia's grêf op [[27 oktober]], [[1662]] om sa jild te hawwen foar it hieren fan in grêf foar Hendrickje.
{{clear}}
== Keppeling om utens ==
*[http://stadsarchief.amsterdam.nl/presentaties/verzameld_werk/rembrandt_prive/introductie/index.en.html It Amsterdamse Stedsargyf oer Saskia, Geertsje, Rembrandt en in soad oaren]
{{Boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Graaff, A. & M. Roscam Abbing}} (2006) ''Rembrandt voor Dummies''. Addison Wesley.
}}
{{DEFAULTSORT:Uylenburg, Saakje fan}}
[[Kategory:Frysk model]]
[[Kategory:Frysk húsfrou]]
[[Kategory:Nederlânsk model]]
[[Kategory:Nederlânsk húsfrou]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Ljouwert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1612]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1642]]
7zlgn21xm0p6n7uetbike4crdz88e3y
Kleastermop
0
21329
1231504
1090851
2026-06-05T19:51:44Z
Hurkonides
5270
1231504
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Jistrum hagioscoop.JPG|thumb|Kleastermoppen (tsjerke fan Jistrum)]]
'''Kleastermoppen''', ek wol '''kleasterstiennen''', '''mûontsestiennen''' en '''âlde friezen''' neamd, binne midsiuwske [[bakstien|bakstiennen]]. Se wienen folle grutter as de hjoeddeistige bakstiennen en waarden benammen brûkt foar [[Kleaster|kleasters]], tsjerken en [[Kastiel|kastielen]]. Hoewol't it net mei wissichheid fêststeld wurde kin wurdt útgien fan de hearskjende opfetting dat [[Kleasteroarder|kleasteroarders]] oan de basis fan de bakstienfabrikaazje stienen, sa't de namme al tinke lit; ek bakstiennen dy't net troch muontsen bakt waarden, waarden yn de folksmûle sa neamd. Guon huzen waarden ek út kleastermoppen oplutsen, mar omt se sa djoer wienen, waarden huzen doe meastentiids fan hout boud.
== Skiednis fan de kleastermoppen yn Fryslân==
Neidat de [[Romeinske Ryk|Romeinen]] begjin fan de [[5e iuw]] út de Nederlannen weitein wienen, ferdwûn dêrmei de bakstienfabrikaazje. Troch de ekonomyske delgong dy't yn de iuwen dêrnei folge wie der minder ferlet fan stien as boumateriaal. As de ekonomy wer oanlûkt ûntstiet der safolle ferlet fan hurdere materialen dat út it bûtenlân oanfierde natuerstien (bygelyks [[dowestien]] net mear foldwaan kin. De Fryske kleasteroarders, dy't kontakt hawwe mei it fiere [[Itaalje]] dêr't de bakstientechnyk bewarre bleaun is, yntrodusearje de technology opnij yn it begjin fan de [[12e iuw]]. De [[seeklaai]] dy't yn Fryslân brûkt waard as grûnstof frege lykwols in oar bakprosedee. Nei alle gedachten hawwe de Fryske muontsen dat prosedee sels ûntwikkele <tt>(Gast, 1996)</tt>. Fan hjirút soe it oant de [[13e iuw]] duorje eardat de technyk him ferspriede soe oer Nederlân.
== Ofmjittings ==
As fûstregel jildt: hoe grouwer de mop, hoe âlder. De âldste stiennen hienen itselde formaat as de [[Dowestien|dowestiennen]] dy't út de [[Eifel]] ymportearre waarden. De ôfmjittings ferskilden fan ± 30-38 x 14-18 x 8-12 sm (l x b x h). Letter ûntstie in min ofte mear standertformaat fan 28,5 x 13,5 x 8,5 sm.
{{boarnen|boarnefernijing=
*{{Aut|Gast, C.D.}} ''Van kloostermop tot straatklinker : een beknopt overzicht van de baksteennijverheid in Wageningen'' (1996).
* Wageningen: Gemeenteargyf Wageningen. <small>ISBN 90-75609-02-7</small>
}}
[[Kategory:Bakstien]]
hm1n3ln5jzig9k10cth5gzu4wl7rcke
Kryptogram
0
24767
1231532
1184296
2026-06-06T10:01:15Z
~2026-33536-99
58392
/* Skiednis */
1231532
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Kryptogram LC.jpg|thumb|''Diagram fan in kryptogram'']]
In '''kryptogram''' is in bysûndere foarm fan in [[krúswurdriedling]]. It wurd "kryptogram" komt fan it [[Gryksk]]e wurd “kruptos”, dat “ferburgen” betsjut, en ''gram'' (by Gryksk ''gráphein'' ‘skriuwe'). De yn te foljen wurden wurde op in kryptyske (ferburgen) manier omskreaun. Troch kreatyf neitinken en assosjearjen kin de oplossing fûn wurde. As it wurd fûn is, kin troch werom te redenearjen ferklearre wurde hoe't it gearstald is, wêrtroch’t men by goed makke kryptogrammen frijwat wis wêze kin dat it fûne wurd goed is.
De omskriuwings by in kryptogram binne yn it earste oankommen tige ûnlogysk. Mei goed lêzen is lykwols wol út te finen wat de bedoeling wie fan de makker. Om ta in oplossing te kommen is it wichtich alle wurden fan de sin op harren betsjutting(s) of [[Synonym (taalkunde)|synonimen]] en [[homonym|homonimen]] te besjen en net sasear te sjen nei de frjemd formulearre sin as ien gehiel.
Oft in sin yn 'e notiid of doetiid stiet kin ek in oanwizing wêze. Is der [[inkeltal]] of [[meartal]] brûkt? Is der in [[ferlytsingswurd]] brûkt?
== Hânlieding ==
Der binne wol wat oanwizings te jaan om út de omskriuwings te kommen. Hjirûnder in oersjoch mei ien of mear foarbylden dy’t helpe kinne by it oplossen fan dizze [[puzel]]soarte.
: '''Dûbelde omskriuwing''' - By in goed kryptogram is de omskriuwing faak dûbeld. Ien min ofte mear direkt en it twadde kryptysk:
* ''Sa’n plant fyn ik yn in stel'' = "stikel" : st-ik-el. Letterlik dus 'ik' yn 'stel'. It direkte part is no 'Sa’n plant' en it kryptyske part is 'ik yn stel'. In wat slimmere omskriuwing is: ''Sa’n [[planten|plant]] is troch my yn in stel te finen'' = "stikel".
: '''Yn twaen''' - It yn twaen of trijen knippen fan de wurden en de beskate dielen omskriuwe ta in goed rinnende sin.
* ''In swiere stim en in hege stim wurde sa hurd as stien'' = "basalt" : bas + alt. De 'swiere stim' is 'bas' en in 'hege stim' is 'alt', de 'stien' is 'basalt'.
* ''Dizze woastynbewenner hat in fûgel foar syn iten'' = "kamiel" : ka + miel. De fûgel is 'ka' + syn iten is 'miel' = "kamiel". It wurdsje ‘foar’ tsjut oan dat dat de 'ka' foar it 'miel' komt.
: '''Efterstefoarst''' - It oantsjutten dat in wurd efterstefoarst lêzen wurde moat (wat fansels allinnich in doel hat at it gjin [[palindroom]] is). Soks kin oanjûn stean mei de wurden 'wer', 'werom', 'tebek', 'oarsom', 'op ’e kop' ensfh.
* ''It stik klean komt efter de man let werom'' = "mantel" : Man + let werom (tel) = mantel
: '''Meardere betsjuttings''' - It brûken fan in wurd mei twa ferskillende betsjuttings:
* ''Yn de bibleteek lêst men artikels fan dy beam'' = "boek" : Likegoed is lêsboek as bûkebeam hjirby werom te finen.
: '''Anagram''' - De tapassing fan [[anagram]]men. In anagram wurdt meastentiids oantsjutten mei beskate wurden lykas 'skodde', 'troch inoarren', 'net goed', 'yn de tiis', 'oan diggels' ensfh. Der wurdt lykwols net altiten oanjûn dat it om in anagram giet.
* ''Sa’n fyn doel is oars wol gaadlik foar eigen ynbring'' = "ynfloed" : de letters 'fyn doel' foarmje in anagram fan ynfloed.
* ''De koster en de stoker binne yn it muzyk net te plak'' = "orkest"
: '''Weistreek-anagram''' - In bepaalde foarm fan it anagram is it weistreek-anagram. Hjirby moat de oplossing ek troch letterfersetten foarme wurde út wurden dy’t yn de omskriuwing steane. En sà dat út dy wurden earst in oar wurd ( of part fan in wurd ) weilitten wurde moat. Dit wurdt meastentiids oanjûn troch de wurden 'net', 'minder', 'sûnder', 'misse', 'útsein', ensfh.
* ''As de [[ielreager]] syn eare ferliest, kinne wy net mear op him oan'' = "liger" : Earst moat 'eare' weistreke wurde út 'ielreager', oantsjutten troch it wurdsje 'ferliest'. De rest fan de letters foarmet in anagram fan liger: men kin net mear op him oan.
* ''As wy apen út 'e itenspanne helje , hâlde wy it lytsjild oer'' = "sinten" : 'Apen' út 'itenspanne' levert nei weistreekjen in anagram fan sinten op.
: '''Weilitte''' - De mooglikheden dat yn de omskriuwing in wurd stiet dat ek yn de oplossing stiet, mar dêr’t in diel fan weilitten wurde moat. It diel dat weilitten wurde moat stiet yn de oplossing tusken skrapkes. Krekt en gelyk as by it weistreekanagram wurdt dit oanjûn mei wurden lykas 'net', 'minus', 'gjin', 'sûnder', 'misse' ensfh.
* ''Foar it momint komt de manke ek net mei in stik klean'' = "mantel" : man(ek)tel
* ''As it losjild de muzyknoat falle lit, komt it rôfdier dêr as nepert efter'' = "jildwolf" : (los)jild + wolf
: '''Ferbining''' - It oantsjutten dat it sochte wurd mei in oar wurd ferbûn wer in nij wurd oplevert:
* ''Jouwe wy dy winkel oan 'e Sint, dan ha wy noch wat foar letter'' = "sparsint" : (spar)sint. It wurd dat ferbûn mei in oar wurd de oplossing jout, stiet tusken skrapkes. Oan ‘dy winkel’ is te sjen dat dêr de oplossing socht wurde moat en 'sparjild' is foar letter.
* ''Set ‘m foar de fretter en it resultaat jout jin (n)eat fan Sinteklaas'' = "miter". 'Gjin miter' betsjut 'neat' en de 'miter' op sinteklaas syn holle.
: '''Ferskûlje''' - De mooglikheid dat de oplossing ferskûle sit yn in bepaald diel fan de omskriuwing.
* ''Yn in pokerface falt in kleur fansels gau op'' = "pokerface" : p-oker-face. De oplossing oker sit dus ferskûle yn it wurd pokerface.
* ''De wetterbewenner wennet yn in snotterpôt'' = "otter" : sn-otter-pôt.
:Oplossings wurde ek wol weistoppe yn mear as ien wurd fan de opskriuwing.
* ''Dizze rivier stiet yn twa almenakken oanjûn'' = "Waal" : (t)Wa al(menakken). De oplossing Waal sit no ferskûle yn twa wurden: 'twa almenakken'. In oanwizing dêrfoar is it wurdsje 'yn'.
* ''Dat diel fan in horloazje is grif earne yn dizze sin weikrûpt'' = "fear" : (gri)f ear(ne).
: '''Tsjinstelling''' - De mooglikheid om earst in wurd yn hiele hear en fear te omskriuwen en dan as tsjinstelling of oare kombinaasje:
* ''De striid mei in âld skip as ynset'' = "wrakseling" : wrak(seling). 'Striid' is wrakseling en in 'âld skip' is in wrak. 'As ynset' wol hjir sizze dat wrak foaroan stean moat.
* ''Sa’n oerienkomst is op it lêst lang net mis'' = (ôfsp)raak. 'Oerienkomst' is ôfspraak en ‘op it lêst net mis’ tsjut oan dat raak efteroan moat.
: '''Assosjaasje''' - De assosjaasje, meastentiids oanjûn mei in fraachteken:
* ''Groeie dêr wite [[hynsteblom]]men oan?'' = "skimmelplant" : de assosjaasje is hjir ‘wite hynst’ as skimmel.
* ''Tapaslike winsk foar begjinnende gewichtheffers'' = "sterkte" : by gewichtheffers kin al gau tocht wurde oan 'sterk' en krêft.
: '''Boartlik''' - By boartlike omskriuwings is de oplossing net letterlik omskreaun, mar mei help fan wurdboarterij. De oplossing kin net daliks út de omskriuwing helle wurde.
* ''Rint tsjalskonkich yn de rûnte'' = "passer"
* ''Kop fan in tizeboel'' = "tiisholle"
* ''In samling sânmantsjes'' = "karafaan"
:'''Klankoerienkomst''' - De klankoerienkomst, meastal oantsjut troch wurden as 'beharkje', 'sa te hearren', 'sasein' ensfh. It giet dan om wurden dy’t by it útsprekken in oare bestjutting krije kinne as wannear’t se opskreaun binne. De oplossings steane ek gauris ferskûle yn in oar wurd, lykas by it earste foarbyld te sjen is:
* ''Dat diel duorret sa te hearren net sa lang'' = "kwart" : ‘diel’ is kwart, 'net sa lang’ is koart. It wurdsje ‘dat’ jout oan dat kwart bedoeld wurdt en net koart.
* ''Sa ’t sein wurdt feecht dy simmergriente fan him ôf'' = slaad : 'slaat'
: '''Splitse''' - It bedoelde wurd splitse en yn in sin brûke:
* ''De arrestant koe him der mei need útlige'' = "meineed" : mei + need
: '''Klam ferlizze''' - It ferlizzen fan de [[klam (taalkunde)|klam]]. Troch it ferlizzen fan de klam kin in wurd in gâns oare betsjutting krije, lykas oèrlizze / oerlìzze en foàrkomme / foarkòmme en ûndergean / ûndergèan.
* ''Sa’n stik fruit wurdt yn it leger alle moarnen kontrolearre'' = "appel". It 'stik fruit' is 'àppel' en 'soldaten' wurde kontrolearre op it 'appèl'.
: '''Oare talen''' - Guon Fryske wurden komme ek yn oare talen foar, mar ha dan in oare betsjutting. Dit wurdt meastentiids oanjûn mei : 'yn Ingelân', 'yn Madrid', 'neffens Frânsk', 'yn it easten' (Dútslân) ensfh.
* ''Dizze Frânske stêd meie de Ingelsken wol lije'' = "Nice" : Nice as Frânske stêd en 'wol lije meie' is yn it Ingelsk 'nice'.
* ''Dat bist is altyd yn Amearika te finen'' = "ever" : In ever as [[evert]], en ever as [[Ingelsk]] wurd foar altyd.
* ''In famyljelid is net by ús easterbuorlju'' = "nicht" : ‘nicht’ as [[Dútsk]] (leit East fan Nederlân) wurd foar 'net'.
:'''Letters''' – Letters kinne ek ferskate oanwizings jaan. Sommige letters foarmje by de útspraak in wurd of kinne as diel fan in wurd brûkt wurde lykas 'bee', 'see' (c), 'ha', 'ka', 'El' (famkesnamme), 'pee', 'er', 'tee', 'fee' (v), 'wee' en 'set' (z). Oare betsjuttings dy’t oan letters jûn wurde kinne binne bygelyks de 'earste' (a), 'em' (m), 'neat / nul / rûntsje' (o), 'parkearplak' (p), 'lêste' (z) en sa. Kombinaasjes fan letters kinne by it útsprekken en in bepaalde betsjutting krije lykas 'aas' (aa), 'effen' (ff), 'Gees' (gg), 'iis' (ii), 'Els / Ellen' (ll), 'Emmen' (mm), 'Ens' (nn), 'pees' (pp), 'Essen' (ss), 'ús' (uu), 'wees' (ww) en 'setten' (zz).
* ''As Els yn in bien komt, krijt se foar de kont'' = "billen" : bi-ll-en
* ''Ik mei gjin ranje fan sa’n kleur'' = "oranje" : o-ranje
* ''Yn Essen komt de mot om iten'' = "smots" : s-mot-s
: '''Sifers''' - Inkele telwurden kinne in oare betsjutting hawwe, bygelyks 'sân' en 'acht'. It wurd fjouwer(fjirde) kin stean foar it [[Romeinske sifers|Romeinske sifer]] "IV", en dus as letters "I en V" te brûken, mar kin ek doele op de fjirde letter fan it [[alfabet]] de letter de "D".
* ''Ik ha respekt foar dat siferke'' = "acht"
* ''Ien fan de Acht'' = "sân" (8-1=7)
* ''Ik ha 551 kear in abonnemint op dy panne hân'' = "lid" : 551 is yn [[Romeinske sifers]] LDI, in anagram fan 'lid'.
: '''Ferwizing''' - Ferwizing nei eardere útkomsten. It wurd dat al earder as oplossing fûn is, wurdt brûkt yn in nije omskriuwing. Foarbyld: de oplossing fan omskriuwing 13 horizontaal is it wurd "pleats". Dan stiet by 14 horizontaal:
* ''As 13 syn pas kwytrekket, komt er net ier'': pleats - pas = "let"
== Diagram ==
De swarte fekjes yn de puzel stiene yn de begjinjierren fan it kryptogram [[symmetry|symmetrysk]] of yn [[spegelbyld]] ferspraat yn de puzel.
In soad brûkte [[diagram]]maat is 15 by 15 fekjes (ek wol 'hokjes') mei [[draaisymmetry]] fan in heale slach. Yn de earste diagrammen fan 15 × 15 fekjes moasten meastentiids 2 × 16 oplossings ynfold wurde. Letter ferskynden ek oare ôfmjittings en frijere foarmen fan it diagram. It diagram fan kryptogrammen hat sawat 30% swarte fekjes, by krúswurdpuzels is dat heechút 20%. Yn de [[1990-er jierren|njoggentiger jierren]] rûn it tal omskriuwings werom ta krekt boppe de tweintich en de symmetry waard minder strak oanhâlden. In kryptogram hat folle minder krúsjende wurden as in krúswurdpuzel.
== Skiednis ==
;Nederlânske kryptogrammen
It wurd ‘kryptogram’ waard op [[4 desimber]] [[1884]] foar it earst neamd yn Nederlân en hie doe de betsjutting fan ‘geheimskrift’. It oanbelangjende artikel gie oer it omsetten fan symboalen, sifers en letters yn skreaune tekst. Oan de ein fan de [[19e iuw|
njoggentjinde iuw]] waard yn [[krante]]n wol faker skreaun oer koadearre berjochten, dy’t brûkt waarden yn de Frânsk-Dútske oarloch fan 1870. Sa publisearre De Amsterdammer yn 1888 in rige artikels oer de begjinsels fan de ‘kryptographie’. Nei de [[Earste Wrâldoarloch]] pleatste dyselde krante fannijs in rige artikels oer de 'Untsiferkeunst'. Koadearre berjochten krigen yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] in soad omtinken troch it [[Enigma (koadearmasine)|Enigma]] koadeartastel.
In ienfâldige manier om in wurd te koadearjen is it [[anagram]], bygelyks yn de foarm fan in ‘besitekaartsje’ of in [[sjarade]]. Dat in soad minsken niget ha oan it ûntsiferjen fan taalfoarmen blykte yn 1981 út de populariteit fan it boek ''[[Opperlandse taal- & letterkunde]]''.
De oergong fan krúswurdpuzel nei kryptogram waard as in lestige opjefte sjoen foar puzelders. Op [[12 febrewaris]] [[1949]], in wike foardat it earste ‘kryptogram’ ferskine soe, sette wykblêd De Groene dêrom earst in foarbyldkryptogram yn de krante ûnder it kopke ‘Kruiswoord-puzzles worden volwassen - Kryptogrammen’. Njonken it diagram stie in taljochting mei oplossing hoe’t de puzel oplost wurde koe. By de yntroduksje fan de nije puzelsoarte wie it brûken fan [[anagram]]men in wolkomme stipe. Om puzelders op it goede spoar te setten waard it wurd anagram der tusken skrapkes by setten. Yn it earste ‘kryptogram’ fan [[19 febrewaris]] 1949 stiene dan ek in soad anagrammen. Yn de rin fan de jierren soe de betsjutting fan wurden in hieltiten gruttere rol krije.
In wike neidat de foarbyldpuzel yn de krante stien hie kaam neist De Groene Amsterdammer ek it Algemeen Handelsblad mei in puzel dy’t de puzelders sels oplosse moasten. Dy ‘tafallichheid’ fan tagelyk ferskinen wie krektas by de yntroduksje fan it earste Nederlânsk krúswurdriedsel op [[12 jannewaris]] [[1925]]. De ‘kryptokruiswoordpuzzle’ fan it Algemeen Handelsblad op 19 febrewaris 1949 hie krekt itselde diagram as dat fan it earste foarbyldkryptogram yn De Groene fan in wike dêrfoar. It Algemeen Handelsblad skreau boppe har earste kryptogram: ‘Zoek eens wat langer – In de krypten van het Puzzlerijk’. De krant murk dat de nije ‘kryptokruiswoordpuzzle’ troch de lêzers goed ûntfongen waard. Hoewol’t noch in skoft de namme 'krypto-puzzle' brûkt waard, rekke de puzelsoarte geandewei mear ynboargere as 'cryptogram'.
It brûken fan neat = o as yn: ‘Neat út myn skoat is sa kostber' (5) (sk-o-at) lykas yn it earste kryptogram soe noch hiel faak yn kryptogrammen brûkt wurde.
In kryptogramdiagram wie ornaris sterk symmetrysk. De omskriuwings waarden yn de rin fan de tiid koarter. De koartst mooglike omkriuwing is it ''kryptonym'', in kryptysk synonym dat mar út ien wurd bestiet. <ref>[[Jan Meulendijks]] en [[Bart Schuil]] – ''Cryptoniemen - Cryptogrammen in één woord gevat''; útjouwerij Tirion (1979) ISBN 9051214014</ref> Yn 1955 ferskynde it wurd ‘cryptogram’ foar de earste kear yn in Nederlânsk wurdboek. Dêrmei ferdwûn de lange omskriuwing 'woordspelingen-kruiswoordraadsel'. As puzelsoarte kin it kryptogram as in unike Nederlânske (en Fryske) puzelsoarte beskôge wurde. <ref>H. J. Verschuyl yn: ''Het geheim van de puzzel'' (2005)</ref> Yn it Ingelske taalgebiet bestiene soartgelikense puzelsoarten wol ûnder de namme ''cryptic crossword'', koartsein 'crossword' neamd. It Ingelske wurd 'cryptogram' hat lykwols te krijen mei geheime koades.
;Fryske kryptogrammen
It earste Fryske kryptogram ferskynde yn [[1981]] yn it [[Fryske Nasjonale Partij| FNP]]-blêd ''De Frijbûtser''. Sûnt [[1982]] ferskynt yn de [[Ljouwerter Krante]] om de fjirtjin dagen in Frysk kryptogram fan de hân fan [[Douwe van der Meulen]].<ref>Ljouwerter Krante, tongersdei 8 april 1982, side 13</ref> Yn 1983 ferskynde by de [[Friese Pers Boekerij]] syn ''Frysk Puzelboek'' dat foar de helt fold wie mei Fryske kryptogrammen. Yn dat [[puzelboek]] stie ek in hânlieding om Fryske puzelders op ’e gleed te helpen. By gelegenheid fan syn 2000ste puzel foar de LC ferskynde yn 2026 syn grutste Frysk kryptogram ea. <ref>LC, 6 juny 2026</ref>
== Untwikkeling ==
[[Henk Scheltes]] (1921–1987) fan it NRC kin beskôge wurde as dejinge dy’t it Nederlânske kryptogram yn in oare rjochting ûntwikkele hat as it Ingelske en Amerikaanske ‘crossword’. It [[Ingelsk]] hat folle mear as it [[Nederlânsk]] en [[Frysk]] koarte wurden foar komplekse begrippen. Sa hjit it wite feltsje ûnder de skyl fan in sinesappel, dy’t de skyl skiedet fan it fruchtfleis, yn it Ingelsk pith. It [[Nederlânsk]] en [[Frysk]] hawwe dêr gjin wurd foar en dat is ek sa yn in soad oare gefallen. Yn it Nederlânsk en Frysk wurde nije wurden ek faker foarme troch gearstallings. Neist it minder brûken fan anagrammen brûkte Scheltes ek geandewei mear wurdlingtes fan 8 of mear letters. De oandacht foar de foarm feroare hieltyd mear yn neidruk op de betsjutting fan wurden. De oandacht foar de foarm feroare by Scheltes hieltyd mear yn it wurkjen mei wurdbestjuttings.
‘Palindroomkening’ [[Piet Burger]] bleau as kryptograaf by Elsevier in soad anagrammen brûken en hie omtinken foar de foarm fan wurden en wurdboarterij. Scheltes wie ien fan de lêsten dy’t as redakteur wurke op de krante en yn dy hoedanichheid de kryptogrammen makke. Scheltes sette de puzelders op ‘e doele troch mear wurdboarterijen en klankferoaring en minder troch [[anagram]]men. Boppedat ferdwûn by him de symmetry út de diagrammen. Trochdat hy ek ôfstapte fan it 15x15 formaat fan de diagrammen koene der langere puzelwurden brûkt wurde. Sûnt 1959 brûkte Scheltes de stavering '''C'''ryptogram ynstee fan kryptogram. Yn 1970 waard hy opfolge troch [[Jelmer Steenhuis]]. It earste (anonym pleatste) Nederlânske kryptogram waard makke troch de earste kryptograaf, H.A. Sluyter. Sluyter waard letter by De Groene opfolge troch cryptografen as Jac. Van der Ster, Wouter Klootwijk en Henk Jongebloed. Oare bekende Nederlânske kryptogrammemakkers of 'cryptografen’ binne [[Jan Meulendijks]], Frans Wentholt en Henk Verkuyl.
De krantepuzels waarden yn de rin fan de tiid hieltiten faker oanlevere troch grutte puzelútjouwerijen as Denksport (Metro, Rotterdams Dagblad, Kidsweek) en Puzzelsport (de Volkskrant, Algemeen Dagblad, Elsevier, HP/De Tijd) en lytsere bedriuwkes JFS (Parool), Pzzl.com (Trouw) en [[Jelmer Steenhuis]] (NRC Handelsblad, Vrij Nederland).
== Trochûntwikkeling ==
In moetingsplak foar kryptogrammeleafhawwers is ‘Jaspers Cryptogrammensite’.<ref>[http://www.jasperscryptogrammensite.com/over%20cryptogrammen/eerstecryptogram.htm Jaspers Cryptogrammensite]</ref> It is in briedplak foar ynnovaasje dêr’t it kryptogram him yn in soad rjochtings ûntwikkele hat. De besikers fan de kryptogrammesite ha mear niget oan harsenskrabers mei assosjative en dûbele betsjuttings: 'Stêffunksjonaris', 'Chefstêf' of 'Dakruter' mei as oplossing 'Sinteklaas'. Meiwurkers fan it genoatskip binne ûnder oaren puzelmakkers as Frans Weltholt, Adri Altink en Jan Beuvink.
Ien fan de rjochtings dêr’t it genoatskip mei fierder gie wiene de troch [[Piet Burger]] ûntwikkele 'rebuskryptogrammen' of ‘rebuskryptografy’. Dêrby giet it om klearebare wurdboarterij, los fan de betsjutting. De opjeften freegje om de meast ferskillende tinkrjochtings. Sa wurdt bygelyks boarte mei plakbepalende foarsetsels. It fisuele aspekt spilet by rebuskryptogrammen ek in grutte rol. Bekende rebuskryptografen binne Henk Jongebloed (De Groene Amsterdammer) en ‘[[Dr. Denker]]’.
* {{Wikiwurdboek|kryptogram}}
{{boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|[[Dick Beekman]]}} – ''Cryptogrammen ABC voor beginners''; útjouwerij Elmar (1996) ISBN 9038903561
* {{Aut|Piet Burger}} – ''Cryptogrammen (Leed)vermaak''; útjouwerij Elsevier (1978) ISBN 9010021777
* {{Aut|Hartog, P.}} – ''Alles over Cryptogrammen''; útjouwerij Elmar (1993) ISBN 9038900767
* {{Aut|[[Jan Meulendijks]], [[Bart Schuil]] en Jenneke van der Craats}} – ''Cryptowoordenboek-Onontbeerlijke hulp bij het oplossen van cryptogrammen''; útjouwerij Tirion – Win Productions (1992) ISBN 9789051213621
* {{Aut|[[Douwe van der Meulen]]}} – ''Frysk Puzelboek''; útjouwerij [[Friese Pers Boekerij]] (1983) ISBN 9033025213
* {{Aut|Oversteegen, Bas en Tom}} – ''Handleiding voor het oplossen van cryptogrammen''; útjouwerij Piramidions, tredde printinge (2015) ISBN 9789492247247
* {{Aut|Sanders, M}} – ''Cryptokraker''; útjouwerij De Denker, Vaassen (1993) ISBN 8710818980914
* {{Aut|Tellingen, D.H. van}} – ''Cryptogrammatica – Handleiding bij het oplossen van cryptogrammen''; útjouwerij Keesing (1979) ISBN 9060832744
* {{Aut|Henk Verkuyl}} – ''Cryptogrammatica''; útjouwerij Kosmos (1998) ISBN 9021512351
* {{Aut|Henk Verkuyl}} – ''Het geheim van de puzzel - Geschiedenis van het puzzelen in Nederland''; útjouwerij Kosmos Utert; (2005) ISBN 9789021542096
* {{Aut|[[Jan Meulendijks]] / [[Bart Schuil]]}} – ''Cryptowoordenboek, woordenboek voor het oplossen van cryptogrammen''; útjouwerij Tirion (1992) ISBN 9789051213621
----
<references/>
}}
{{Taalpuzel}}
{{DEFAULTSORT:Kriptogram}}
[[Kategory:Taalpuzel]]
0a7jbncfqrzppqvqip7mzsw1ljrunb7
Histoaryske roman
0
25134
1231501
1052508
2026-06-05T19:46:29Z
Hurkonides
5270
1231501
wikitext
text/x-wiki
In '''Histoaryske roman''' is in yn it ferline situearre ferhaal oer histoaryske of optochte persoanaazjes. It [[sjenre]] ûntstie yn de [[19e iuw]] en is tige ferbûn mei it opkommen fan de [[Romantyk]]. Ien fan de skaaimerken fan dizze streaming is de tanommen niget oan skiednis. It wie net langer sa dat de histoaryske belangstelling him beheinde ta de [[Aldheid]], want der kaam no ek omtinken foar de [[Midsiuwen]] dy't eartiids as barbaarsk sjoen waarden. Dêrneist brocht it opkommen fan de [[Nasjonale Ienheidssteat]] ek in proses fan nasjonaal bewustwêzen op gong mei tagelyk in tanimmende belangstelling foar it eigen ferline. Sir [[Walter Scott]] wurdt as grûnlizzer fan it sjenre beskôge. Hy lei as earste it ferbân tusken dwaan en tinken fan personaazjes en de tiid wêryn't se libben.
== Foarbylden ==
* ''[[Ivanhoe]]'' (1820), [[Walter Scott]]
* ''Notre-Dame de Paris'' (1831), [[Victor Hugo]]
* ''[[Les Trois Mousquetaires]]'' (1840), [[Alexandre Dumas père]]
* ''[[The Last of the Mohicans]]'' (1826), [[James Fenimore Cooper]]
* ''De leeuw van Vlaanderen'' (1838), [[Hendrik Consciënce]]
* ''I Claudius'' (1934) en ''Claudius the God'' (1934), [[Robert Graves]]
* ''Het huis Lauernesse'' (1840) en de ''Leicester''-rige (1846-1855), [[Bosboom-Toussaint]]
* ''De roos van Dekema'' (1836) en ''Ferdinand Huyck'' (1840), [[Jacob van Lennep]]
* ''De Schaapherder'' (1838) en ''Het slot Loevestein''(1834), [[Jan Frederik Oltmans]]
* ''De scharlaken stad'' (1952) en ''Eeen nieuwer testament'' (1966), [[Hella Haase]]
* ''De zwarte met het witte hart'', [[Arthur Japin]]
* ''Joerij Miloslavski of de Russen yn 1612'', [[Michail Zagoskin]] (1789-1852, Ruslân), ''De Russyske Walter Scott''.
* Ferskate romans fan ''Scottist'' [[Iwan Lažečnikov]] (1792-1869, Ruslân)
=== Yn Fryslân ===
* ''In fin mear as in bears'' - [[Rink van der Velde]] (oer [[Salomon Levy]])
* ''[[De Fûke|De fûke]]'', - Rink van der Velde
* ''Wolken en stjerren'' - [[Piter Terpstra]] (oer [[Eise Eisinga]])
* ''[[Gysbert Japiks]]-trylogy'' - [[Piter Terpstra]]
* ''Ridder fan Snits'' - [[Willem Tjerkstra]] (oer [[Rienck Bockema]])
* ''Grutte Wurden'' - [[Akky van der Veer]]
* ''Elbrich'' - [[Ype Poortinga]]
* ''De boumaster fan de Aldehou'' - [[Douwe Tamminga]]
* ''Aldfaars grûn'' - [[J.P. Wiersma]]
* ''Stoarm oer Fryslân'' - [[Reinder Brolsma]]
* ''Striid sûnder ein'' - [[Itty Sluis]] (oer [[Geertruida Christina Jentink]], 1852-1918)
* ''It Jubeljier'' - [[Simke Kloosterman]] (oer de Frânske Tiid)
* ''100 jier keatsen Hjerbeam'' - [[Josse de Haan]]
== Sjoch ek ==
*[[Romantyk]]
[[Kategory:Histoaryske roman| ]]
[[Kategory:Literêr sjenre]]
[[Kategory:Roman]]
trhhhtf0ecu0e8vulyndmprlpgx8oup
Oluf Braren
0
29829
1231507
841815
2026-06-05T20:05:53Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Keppeling om utens */ kt
1231507
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Oluf Braren - Maler und Lehrer.jpg|thumb|Selsportret]]
[[Ofbyld:OlufBraren-Christ.png|thumb|200px|[[Jesus Kristus]] fan Oluf Braren]]
'''Oluf Braren''' ([[Olersem]], [[7 febrewaris]] [[1787]] - [[Olersem|Taftem]] [[22 maart]] [[1839]]) wie in skilder fan [[naïve keunst]] fan it eilân [[Feer]] yn [[Noard-Fryslân]]. Guon fan syn skilderijen litte syn ferbûnens mei syn Fryske bertegrûn goed sjen.
Braren hat portretten, deistige tafrelen, religieuske en mytologyske ûnderwerpen skildere.
== Libben ==
Oluf Braren waard berne yn Olersem op Feer. Syn heit wie in smid en buorke ek. Doe't er 19 jier wie, waard Braren skoalmaster op it eilân [[Söl]]. Op 25 septimber 1808 boaske er oan Meete Wilhelms fan Söl. Om 1810 hinne ferfarde it pear nei [[Ödersem]] op Feer dêr't Braren as ûnderwizer oan it wurk gie. Dêr krige er in ferhâlding mei Ing Peter Matzen, in frou út it buordoarp Hedehüsem. Harren ferhâlding duorre sa'n sân jier. Doe't it útkaam krige Braren dien en waard er oerpleatse nei Taftem dêr't er helpûnderwizer waard. Hy fertsjinne doe noch mar ientredde fan syn eardere salaris.
Ing Peter Matzen har broer Peter Nahmen Matthiesen rekke befreone mei Braren en naam les yn tekenjen en skilderjen by him. Doe't bliken die dat Mathiessen in soad talint hie, gie er om 1818 hinne nei [[Eutin]] (noardeast [[Sleeswyk-Holstein]]) om te studearjen by [[Johann Heinrich Wilhelm Tischbein|Wilhelm Tischbein]]. Braren beselskippe syn eardere learling op in reis en it is witten dat er yn wike by Tischbein útfanhûze hat. Dat hy is yn elts gefal yndirekt troch Tischbein syn wurk beynfloede sa't ek te fernimmen is yn syn lettere wurk.
Yn 1839 stoar in ferearme Braren yn Taftem oan [[tuberkuloaze]].
== Wurdearring ==
Braren syn wurk wie by syn libben net sa bekend; earst yn de [[20e iuw]] waard syn wurk tige wurdearre yn [[Dútslân]] en de ynternasjonale keunstwrâld.
== Kar út syn wurk ==
[[Ofbyld:Olufbrarendeutschlandbw.jpg|thumb|''Troue by Fohr'']]
* ''Selsportret'', ± 1820
* ''Helena'', 1820er jierren
* ''Portret fan Oluf Oken'', 1820er jierren
* ''Jong Gontje Braren'', 1820er jierren
* ''In Breid fan Feer'', ± 1830
* ''Brulloft op Feer'' (lettere ferzje, net ôfmakke), ± 1830
== Literatuer ==
* {{aut|Wilhelm Niemeyer}}: Oluf Braren, Der Maler von Föhr 1787-1839; Furche-Verlag [[Berlyn]]
* {{aut|Ernst Schlee}}: Der Maler Oluf Braren 1787-1839; Husum Druck- und Verlagsgesellschaft [[Hüsem]] 1986
* {{aut|Olaf Schmidt}}: Friesenblut; Eichborn-Verlag; 2006 (Roman, mei motiven ú Brarens syn libben)
== Keppeling om utens ==
* [http://www.kirche-foehr.de/laurentii/0016Oluf%20Braren.html Ynformaasje oer Braren's libben (Dútsk), mei foto fan syn grêf]
{{DEFAULTSORT:Braren, Oluf}}
[[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]]
[[Kategory:Deensk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1787]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1839]]
3clhhj7g32n8oloot10dkh97st0yr8h
Carl Ludwig Jessen
0
30298
1231508
1224336
2026-06-05T20:06:28Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
/* Keppeling om utens */ kt
1231508
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Carl Ludwig Jessen Selbstporträt.jpg|thumb|''Carl Ludwig Jessen, Selsportret, 1857'']]
'''Carl Ludwig Jessen''' (Deezbüll (no diel fan [[Niebüll]]), [[22 febrewaris]] [[1833]] - dêre, [[4 jannewaris]] [[1917]]) wie in [[Noard-Fryslân|Noardfryske]] [[keunstskilder]]. Hy is oant no ta bekend as de ''"Friesenmaler"''. It belang fan syn wurk leit yn it skilderjen fan de Noardfryske boerekultuer fan syn tiid.
== Libben ==
Nei in oplieding ta [[skrynmakker]] gie Jessen oan 't wurk as [[hûsskilder]] op [[pleats]]en yn de [[polder]]s fan Noard-Fryslân. Yn 1848–1854 begûn er mei it portretskilderjen; hy wie [[autodidakt]]. Yn 1853 joech er it skrynmakkerswurk der oan en lei er him hielendal ta op it skilderjen. Fan 1856 oant 1865 studearre er oan de Akademy fan [[Kopenhagen]] by [[V. N. Marstrand]]. Dêrnei gie er werom nei Noard-Fryslân. In stúdzjebeurs makke it him mooglik om fan 1867 oant 1868 nei [[Parys]] en [[Itaalje]] te reizgjen. (Hy besocht [[Rome (stêd)|Rome]], [[Ariccia]], [[Roca di Papa]]). Fan 1869–1870 libbe er yn [[Risum-Lindholm|Klockries]] en fan 1871 oant 1875 wenne er yn [[Hamburch|Hamburch]]. Uteinlik gie er werom nei Deezbüll dêr't er ek stoar.
== Wurk ==
[[Ofbyld:Carl Ludwig Jessen 001.jpg|thumb|''Jong famke'', 1859]]
*1857: ''Selbstbildnis'', Kiel, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=18_253&s=1]
*1866: ''Alter Bauer'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_9106&s=1]
*1866: ''Bei Jürn Moritzen'', Kiel, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=18_252&s=1]
*1868: ''Italienische Hirtenfamilie'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_23231&s=1]
*1870: ''Friesischer Bauer mit Zipfelmütze'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_9689&s=1]
*1875: ''Alte Frau aus Risum'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_9105&s=1]
*1875: ''Friesisches Thinggericht'', Kiel, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=18_94&s=1]
*1876: ''Alter Friese, sitzend'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_9688&s=1]
*1880: ''Die letzte Tröstung'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_9868&s=1]
*1903: ''Gruppe aus Nordfriesland'', [[Altona]], [http://www.theodorstorm.co.uk/i/costumes16.jpg], gefunden auf ''The World of [[Theodor Storm]]'', [http://www.theodorstorm.co.uk/world/world.htm]
*1917: ''Selbstbildnis'', Flensburch, [http://www.museen-sh.de/ml/digi_einzBild.php?pi=91_9115&s=1]
<div align="center"> <gallery mode="packed" caption=>
Jessen Carl Ludwig Alte Frau 90 Spinnrad Museumsberg Flensburg Heinrich-Sauermann-Haus.JPG|Alte Frau am Spinnrad (1866)
Jessen Carl Ludwig Rotes Zimmer Museumsberg Flensburg Heinrich-Sauermann-Haus.JPG|Rotes Zimmer (1869)
Jessen Carl Ludwig Museumsberg Flensburg Hans-Christansen-Haus Studie 1875.JPG|Bildnisstudie (1875)
Jessen Carl Ludwig Museumsberg Flensburg Hans-Christansen-Haus Studie 1878.JPG|Bildnisstudie (1878)
1912 Jessen Die blaue Stube anagoria.JPG|Die blaue Stube (1912)
</gallery></div>
== Samlings ==
Museums yn [[Hamboarch]], Hamburg-Altona, [[Kiel]], [[Flensburch]] (Museumsberg), [[Hüsem]] (NordseeMuseum Husum), Tondern, Niebüll-Deezbüll en [[Neurenberch]] hawwe wurk fan Jessen yn harren samlings.
== Literatuer ==
* {{Aut|Konrad Grunsky, Klaus Lengsfeld}}: ''Gemaltes Nordfriesland, Carl Ludwig Jessen und seine Bilder''. Husum Verlag, [[Hüsem]] 1983, ISBN 3-88042-202-8
== Keppeling om utens ==
{{Commonscat|Category:Carl Ludwig Jessen|Carl Ludwig Jessen}}
*[http://www.museen-sh.de/ml/digicult.php?digiID=200.6881122 Wurk fan Jessen yn it ''Museumsportal Schleswig-Holstein'']
{{DEFAULTSORT:Jessen, Carl Ludwig}}
[[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]]
[[Kategory:Deensk keunstskilder]]
[[Kategory:Dútsk keunstskilder]]
[[Kategory:Deensk persoan fan Noardfrysk komôf]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Noardfrysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1833]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1917]]
hv4fmaecv47p6am3sxbtnd8hyravtsc
Fanny zu Reventlow
0
31085
1231511
1001798
2026-06-05T20:32:31Z
Drewes
2754
1231511
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Fanny Gräfin zu Reventlow.jpg|thumb|225px|''Franziska grevinne zu Reventlow'' ± 1895/1900]]
'''Franziska (grevinne fan) Reventlow''', wiere namme ''Fanny Liane Wilhelmine Sophie Auguste Adrienne Gräfin zu Reventlow'', ([[Hüsem]], [[18 maaie]] [[1871]] - [[Locarno]], [[26 july]] [[1918]])<ref>Doopboeken, Hüsem</ref> wie in Dútske skriuwster, keunstner en oersetter, dy't ferneamd waard as de "Bohemien grevinne" fan [[Schwabing]] (in ferdivedaasjedistrikt yn [[München]]) yn de jierren foar de [[Earste Wrâldkriich]].<ref>[http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/franziska-graefin-zu-reventlow] ''Franziska Gräfin zu Reventlow''; Katharina von Hammerstein; lêste kear bewurke 2006; Fembio.org; sjoen 2009-02-02</ref>
== Libben ==
[[Ofbyld:Schloss vor Husum Ostfluegel Aug2007.jpg|upright|thumb|left|225px|''It famyljeslot yn Hüsum'']]
Franziska (of Fanny, sa't hja neamd waard) Reventlow waard berne yn [[Noard-Fryslân]]; hja wie de fyfde fan seis bern fan de [[Prusen|Prusyske]] aristokraat Ludwig Graf zu Reventlow (1825-1894) en syn oare helte Emilie (1834-1905). De famylje wie goekunde fan de Noard-Dútske skriuwer [[Theodor Storm]]. Har broer Ernst Graf zu Reventlow wie in ultra-rjochtse nasjonalist dy't letter in [[Nasjonaal-sosjalisme|Nazi]] waard.
As jong famke hie se in soad skeel mei har mem. Sy waard fan de kostskoalle stjoerd omdat hja har misdroech en te min respekt foar autoriteiten oer toande. Troch har freonerûnte, dy't harsels de [[Henrik Ibsen|Ibsen]]-Club neamde, kaam se al jong mei maatskippijkrityske literatuer en it wurk fan Nietzsches yn de kunde. At har âlden yn 1892 har geheime briefwikseling mei har freon Freund Emanuel Fehling ûntdekke, waard sy yn 1893 nei in befreone dûmny's húshâlding fan de famylje stjoerd, om te 'ferbetterjen', mar flechte nei [[Hamburch]]. Alle kontakt mei har famylje waard doe ferbrutsen. Yn Hamburch moete hja Walter Lubke, dy't har stúdzje keunst yn [[München]] betelle en mei wa't hja yn 1894 troude.
It houlik gie stikken doe't se yn 1895 wer nei München gie om har stúdzje fuort te setten; de skieding wie yn 1897. Yn septimber fan dat jier waard har soan Rolf berne - sy hat de namme fan syn heit nea ûntfâlde.
Yn München kaam sy troch de tiid mei oersetwurk en it skriuwen fan koarte artikels foar blêden en kranten, sa as it satiryske ''Simplicissimus'' en de ''Frankfurter Zeitung''; sy krige 5 mark foar eltse grap yn Simplicissimus. Nei wat aktearlessen yn 1898 kaam hja oan 't wurk by it ''Theater am Gärtnerplatz''. Fierders hie hja baantsjes sa as [[sekretaresse]], [[kok]]shelp, [[fersekering]]saginte om brea op de planke te hâlden. Sa't doe wenstich wie yn bohemiënfermiddens waard hja finansjeel stipe troch manlike freonen en sljochtwei kunde. Earmoed, sykte en miskreamen tekenje fierders har bohemienlibben yn München
Fanny wie part fan it 'Kosmyske Rûnte' yn München om de mystikus [[Alfred Schuler]] hinne, [[Karl Wolfskehl]] en [[Ludwig Klages]] hearden der ek ta, dy't ûnder bittere omstannichheden yn 1904 bruts. Sy skreau oer har ûnderfinen by de Rûnte, dêr't hja troch har ûnecht bern en har frije eroatyske hâlden en dragen bekend stiet as „heidnische Madonna“ en „Wiedergeburt der antiken Hetäre“, yn har [[kaairoman]] ''Herrn Dames Aufzeichnungen'' (1913). Hja krige ek kunde oan [[Theodor Lessing]], [[Erich Mühsam]], [[Oskar Panizza]], [[Rainer Maria Rilke]], [[Marianne von Werefkin]], [[Alexej von Jawlensky]] en in protte oare lju by de "Munchener Modernen". Sy reizge yn 1900 mei har soan nei [[Samos]] (1900), [[Itaalje]] (1904, 1907) en [[Corfu]] (1906/1907).<ref>Stein, sd. 95-111</ref>
Sy ferruile München foar [[Ascona]] yn [[Switserlân]] ([[Monte Verità]]) yn 1910; dêr skreau hja har "Schwabing" romans. Yn 1911 boaske sy oan Baron Alexander von Rechenberg-Linten, in saaklik houlik, dat him rjocht joech op in erfenis fan 20,000 mark. Hy ferlear dat jild lykwols by de delfal fan in bank yn 1914.
[[Ofbyld:Kosmiker.jpg|thumb|225px|De Kosmiker: ''Karl Wolfskehl, Alfred Schuler, Ludwig Klages, Stefan George, [[Albert Verwey]]'', ±1900]]
Yn 1916 ferfarde hja nei [[Muralto]] oan it [[Lago Maggiore]]. Sy stoar yn 1918, nei in ûngemak mei de fyts, yn in klinyk yn [[Locarno]] en kaam te hôf by de Selva-tsjerke yn Locarno. [[Emil Ludwig]] wie sprekker op de begraffenis.
== Feminisme ==
Reventlow liet in tige ûnortodoks lûd hearre yn de iere frouljusbeweging yn [[Jeropa]]. De measten fan har froulike meistriders diene war foar bettere sosjale, politike en ekonomyske rjochten foar froulju; Reventlow miende dat fûle [[feministen]], dy't hja bestimpele as "[[virago]]es," de frouljussaak skansearren troch neat witte te wollen fan de natuerlike ferskillen tusken man en frou. Reventlow hold út dat seksuele frijheid en it ôfskaffen fan it houlik, de bêste wize wie om in mear sosjaal gelike posysje neist manlju te berikken.
Nettsjinsteande Reventlow's skepsis foar it feminisme oer, waard hja yn de 1970er/1980er jierren lykwols dochs fanwegen har ûnkonfinsjonele libbensstyl ta in ikoan fan de [[seksuele revolúsje]] en de [[frouljusbeweging]].
== Wurk ==
* (mei Otto Eugen Thossan) ''Klosterjungen. Humoresken'' (twa ferhalen), Wigand, Leipzig 1897
* ''Das Männerphantom der Frau'' (Essay), yn: ''Zürcher Diskußionen'' 1898
* ''Was Frauen ziemt'' (Essay); mei de titel ''Viragines oder Hetären?'' yn: ''Zürcher Diskußionen'' 1899
* ''Erziehung und Sittlichkeit'' (Essay), yn: Otto Falckenberg, ''Das Buch von der Lex Heinze. Leipzig 1900
* ''Ellen Olestjerne'', [[Julian Balthasar Marchlewski|J. Marchlewski]], [[München]] 1903
* ''Von Paul zu Pedro. Amouresken'', Langen, München 1912
* ''Herrn Dames Aufzeichnungen oder Begebenheiten aus einem merkwürdigen Stadtteil, Langen, München 1913
* ''Der Geldkomplex'', Langen, München 1916
* ''Das Logierhaus zur Schwankenden Weltkugel und andere Novellen'', Langen, München 1917
* ''Tagebücher''(ed. Irene Weiser, Jürgen Gutsch), Stutz, Passau 2006
== Keppelings om utens ==
* {{en}}[http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/franziska-graefin-zu-reventlow Biografy]
* {{de}}[http://www.wolfgang-rieger.de/OnlineTexte/Reventlow/Reventlow.htm Data oer Fanny zu Reventlow en E-Teksten fan har deiboeken en boeken]
{{boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Stein, Gerd}} 1982, ''Bohemien-Tramp-Sponti''. isbn= 3596250358
* {{Aut|Wendt, Gunna}} 2008. ''Franziska zu Reventlow. Die anmutige Rebellin''. Biografy. isbn 978-3-351-02660-8
* {{Aut|Egbringhoff|first= Ulla}} 2000. ''Franziska zu Reventlow''. isbn= 3-499-50614-9
<references/>
}}
{{DEFAULTSORT:Reventlow, Fanny zu}}
[[Kategory:Noardfrysk skriuwer]]
[[Kategory:Noardfrysk oersetter]]
[[Kategory:Noardfrysk keunstner]]
[[Kategory:Noardfrysk feminist]]
[[Kategory:Dútsk administratyf meiwurker]]
[[Kategory:Dútsk assuradeur]]
[[Kategory:Dútsk romanskriuwer]]
[[Kategory:Dútsk koarte-ferhaleskriuwer]]
[[Kategory:Dútsk essayist]]
[[Kategory:Dútsk publisist]]
[[Kategory:Dútsk deiboekskriuwer]]
[[Kategory:Dútsk oersetter]]
[[Kategory:Dútsk keunstner]]
[[Kategory:Dútsk feminist]]
[[Kategory:Persoan dy't omkommen is by in ferkearsûngemak]]
[[Kategory:Dútsk persoan fan Noardfrysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1871]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1918]]
2y0db2mshgypkwb1j46fm12razldzd4
Pake
0
35138
1231531
1196318
2026-06-06T09:56:57Z
Hurkonides
5270
1231531
wikitext
text/x-wiki
[[File:PL Spyri Joanna - Heidi page0001c.jpg|thumb|right|180px|[[Heidi (fiktyf personaazje)|Heidi]] en har pake.]]
In '''pake''' of ([[argaïsme|argaysk]]) '''oareheit''' (útspr. mei [[nijere brekking|brekking]] yn it earste [[wurdlid]]: [warə'hɔit] of [warə'hɛit], "ûarreheit") is in [[man (sekse)|man]] mei in [[soan]] of [[dochter]] dy't sels [[bern (persoan)|bern]] hat, of, beskreaun út it eachpunt wei fan sokke [[bernsbern]] (of pakesizzers), de [[heit]] fan ien fan jins [[âlden]]. Dit is in foarm fan [[twaddegraads besibskip]]. It [[eigenskipswurd]] dat by 'pake' heart, is '''pakich''' of '''pake-eftich'''. De [[frou]]like wjergader fan in pake is in [[beppe]]. Tegearre foarmje [[pake en beppe]] in [[generaasje]] yn in [[minske|minsklike]] [[famylje (besibskip)|famylje]]. Ut it eachpunt wei fan 'e pakesizzers besjoen is de heit fan in pake de '''oerpake''', en dy syn heit de '''betoerpake''' of '''oeroerpake''' (sjoch fierder de [[list fan beneamings foar generaasjes]]). It [[foarheaksel]] "bet-" yn "betoerpake" komt fan "better", "mear".<ref>{{Aut|Vries, Jan de, en Tollenaere, F. de}}, ''Etymologisch Woordenboek'', Utert, 2004 (Het Spectrum), ISBN 9 02 74 91 992.</ref>
Yn in bredere betsjutting kin de beneaming 'pake' ek brûkt wurde (as ferwizing nei of as [[oansprektitel]] foar) eltse willekeurige âldman. As oansprektitel is it tige [[familiêrens|familiêr]], en de toan fan 'e útspraak bepaalt dêrby oft it [[freon]]lik of [[hún]]jend bedoeld wurdt, want it kin in [[poppenamme]] wêze foar in âldere man mei wa't men befreone is en foar wa't men in protte [[respekt]] hat, mar it kin ek bedoeld wêze as [[mislediging]] wêrby't de oandacht fêstige wurdt op 'e [[âlderdom]] fan 'e man yn kwestje. Fierders is 'pakepong' in ferâldere útdrukking foar de [[oerheid]] (fanwegen [[belesting]]heffing, wêrby't jins [[jild]] dus yn 'e grutte [[ponge]] ferdwynt). Krektsa wurdt mei 'pake syn pakhús' de [[finzenis]] bedoeld.
Yn prinsipe hat eltse pakesizzer twa pakes. It kin fansels wêze dat dat net sa is om't ien fan beiden al [[ferstoarn]] is. En trochdat it sûnt de ynfiering fan it [[homohoulik]] ynboargere rekke is dat [[homoseksualiteit|homo's]] en [[lesbiënne]]s [[gesin]]nen stiftsje, sil de fanselssprekkendheid fan it hawwen fan twa pakes meitiid grif feroarje. Om 'e beide pakes útinoar te hâlden, wurdt yn 'e regel troch de pakesizzer sels of op inisjatyf fan dy syn/har âlden in ekstra oantsjutting tafoege. Dêrby kin it gean om 'e [[foarnamme]] fan pake ("pake Willem" en "pake Drewes") of om 'e [[efternamme]] ("pake De Vries" en "pake Visser"). Ek kin it ûnderskie lykwols makke wurde troch net drekt foar de hân lizzende saken, lykas it wenplak ("pake Wier" en "pake Terherne"), in bysûnderheid dy't de pakesizzer oan pake opfallen is ("pake stôk" en "pake burd") of it feit dat der mar ien pake is fan wa't de [[oarehelte|frou]] noch libbet ("pake fan beppe"). In oare praktyske oplossing kin wêze om nei ien pake te ferwizen as "pake" en nei de oare as "opa", benammen as it dêrby om in [[Hollân]]ske pake giet.
== Keppeling om utens==
{{Wikiwurdboek|pake}}
{{boarnen|boarnefernijing=
<references/>
----
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Grootvader ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side].
----
{{commonscat|Grandparents}}
}}
{{Besibskip}}
[[Kategory:Famyljerelaasje]]
ilgipl3dhf8ptc5axfz52k2c5sx851j
Sythiemastate
0
38306
1231509
1230803
2026-06-05T20:09:51Z
Hurkonides
5270
1231509
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Hallum Sythiema 1723 Stellingwerf.jpg|thumb|right|''Sythiemastate troch Stellingwerf (1723)'']]
[[Ofbyld:Hallum wichtichste states.jpg|thumb|right|''Wichtichste states by Hallum'']]
'''Sythiemastate''' stie krekt east fan de âlde buorren fan [[Hallum]], gemeente [[Ferwerderadiel]]. Fan de [[state]] is neat werom te finen.
De oarsprong sil yn de [[13e iuw|13e]] of [[14e iuw]] lein hawwe. Foar it earst wurde de Sythiema's neamd neffens Upcke fan Burmania yn 1397. Onne Sythiema soe doe [[grytman]] fan Ferwerderadiel west hawwe. Mooglik wie er deselde as 'Onna Sikama tho Hallum' dy't yn 1408 as segelder foarkomt. Yn in folgjende generaasje wurdt in Syds Sithiema neamd, dy't mei 'Fettie te Bornwerd' troude, mooglik stamjend út de Remmersma's fan [[Dokkum]] en letter wertroud mei Sape Minnoltsma te [[Boarnwert]].¹)
De filiaasje fan de Sithiema's yn de [[15e iuw]] is fierders op guon punten problematysk. Grif is der kontinuïteit fan de 14de iuw ôf, mar de details binne net dúdlik. Benammen de relaasje mei de Botnia's fan [[Marrum]], de Sickema's te Hallum en de Jellinga's te [[Britsum]] is ûndúdlik. Om 1461 krige in Tzaling Sytyama in skeel mei in oare Hallumer ealman, Schelte Jaijama. Op Palmsnein fan it folgjende jier dagen se elkoar út ta in kampslach yn Marrum, mei as gefolch dat Tjalling deadlik ferwûne rekke en stoar. Hy hie lykwols syn tsjinstanner yn in knibbel rekke, dy't dêr letter ek oan ferstoar. De skiedskriuwer [[Ocko Scharlensis]] skriuwt oer Tjalling: "dat hij was een zeer stout en koen man, de stoutste en onversaagste onder alle heerschappen op die tijd in Friesland, die veel oorloogde tegen de vetkoopers in Ferwerderadeel en daaromtrent, want hij ze een groot vijand was." Syn eardere freonen moatte him wol tige ferret hawwe om sa'n haat te fertsjinjen. Neffens [[Worp fan Thabor]] soe Tjalling oars fan oarsprong lykwols gjin Sythiema mar in Botnia west hawwe. ²) Of dat wier sa is, wie en is noch altiten net mei wissichheid te sizzen. Ek yn de 16e en [[17e iuw]] bestienen hjiroer al fragen. Upcke fan Burmania, Winsemius en Schotanus bygelyks suggerearren dat Tjalling Sytyama alias Botnia yndie in sib wie fan de Sythiema's. Ut wraak foar syn deaslach soe de Britsumer haadling Lieuwe Jellinga, krekt as Tjalling Botnia/Sythiema in Skieringer en neffens Burmania in soan fan Syds Sithiema en Fettie te Boarnwert, yn 1463 Remke Donia ferbaarnd hawwe. ³)
In soan fan Syds Sithiema en broer fan Lieuwe Jellinga wie neffens Burmania Onne Sithiema dy't yn 1472 grytman fan Ferwerderadiel west hawwe soe. Onne syn soan Syds Sytiama (ek Sixtus neamd) stelde yn 1498 syn ''hues to Hallum by nacht ende by dey open voor de stad Leeuwarden''. Yn 1500 wie er grytman fan Ferwerderadiel en yn 1505 waard er ûnder de edelen fan Ferwerderadiel neamd. Syn widdo Womck Juckema wie yn 1511 eigneresse en brûkster fan Sythiemastate.
Nei Womck har dea fererve Sythiemastate op harren soan Haring. Hy wie yn 1549 1549 lid fan Deputearre Steaten en ‘medegecommiteerde’ foar it regeljen fan in geskink oan de prins fan Spanje, dy't letter [[Filips II fan Spanje|kening Philips II]] wurde soe. Ek wie er ôffurdige op de [[lândei]] fan 17 jannewaris 1550, wêrop't de eed fan huldiging oan Philips II besprutsen waard, foar it gefal keizer [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|Karel V]] ferstjerre soe. Yn 1540 hie Syds fan Tiaerda, troud mei Harings suster Moed al op de state longere: yn syn testamint fan dat jier stelde er dat it like dat Haring sûnder bern ferstjerre soe; "also verhoepen myn huusfrowe ende ick dat hy dye state, te weten dat tymmert, bespreken sal een van onse soens." Yn 1550 fermakke Jeye Sickinghe, frou fan Haring Sythiema, har oandiel fan "Sythiema husingen ende tymmeringe, structuren ende edificien, groot ende cleyn, sampt hoff, plantinge van bomen, opgravinge van grafften ende dergelycke, met levende beesten, rechten en ghewalt" oan har man. Hja hâlde der ek rekken mei dat Haring sûnder bern stjerre soe; yn dat gefal soenen de bern fan Moed en Syds Tiaerda it hiele goed erve. Jeye ferstoar yn 1552 en Haring hat foar har grêf in sark meitsje litten troch de ferneamde stienhouwer Benedictus Gerbrands te [[Frjentsjer]]. Nei de dea fan Jeye wertroude Haring, ridder fan Jeruzalim, mei His fan Eminga dy't yn 1578 noch op Sythiema wenne. Harren portretten út 1603 kommend fan [[Wiardastate]] hingje yn it [[Frysk Museum]] te Ljouwert. By His krige Haring dochs noch ferskillende bern. Yn 1580 wenne harren soan Syds Sythiema op de state. Hy wie troud mei Frouck fan Cammingha en ek harren portretten út 1608 binne yn it Frysk Museum. Yn 1640 wie harren soan Haring eigener. Dizze Haring fan Sythiema II wie ien fan de yn Hallum wenjende lânjonkers oan wa't op 19 febrewaris 1664 troch de [[Steaten fan Fryslân]] oktroai ferliend waard foar de oanlis fan it trekwei by de feart fan Hallum lâns nei de [[Dokkumer Ie]]. Hy erfde fan syn muoike His fan Eminga yn 1657. It wapen fan Haring en syn frou Perk fan Ringia kaam foar op de poarte fan Wiardastate te [[Goutum]]; mooglik wenne it pear dêr. Se binne yn Hallum begroeven ûnder de sark fan syn âlden.
Harren dochter, lêste fan Sythiema, boaske Frans Hessels fan Eminga en stoar jong yn 1675. Hy wertroude in nammegenoate en beneamde as syn erfgenamt syn soan Syds Hessels. Dy komt neffens Cannegieter foar yn it [[floreenkohier]] fan 1698 en ferstoar yn 1708. Yn it [[stimkohier]] fan 1698 is Arent fan Bolten kurator oer Syds Hessels. Yn 1728 fererve Sythiemastate oan Ruurd fan Burmania troud mei Elisabeth fan Eminga en sa kaam de state yn hannen fan Minno Frans fan Burmania, dy't ek eigener wie fan [[Waltastate (Boazum)|Waltastate]] te Boazum, dat er slope liet. Omdat Walta lykwol belêste wie mei in fidei commis datearjend fan 1538, makke de widdo Ewsum, frouwe fan Lulema dêrtsjin beswier en de erfgenamten fan Minno Frans, Sixma fan Andla wie net sa goed of hy moast Waltastate wer opbouwe. Dêrom liet er op syn bar Sythiemastate te Hallum slope. Yn 1796 wurde it [[hoarnleger]] en de terreinen ferkocht wêrûnder de 'poortfenne', it appelhôf en `de trans over het geheel'. D. Cannegieter neamt dat der `enige jaren geleden' in pear kelders fûn binne en dat it `fraaie bosch binnen de grachten de laatste jaren' hielendal útrûge is.
== Oerbliuwsels ==
[[Ofbyld:Hallum Sythiema poarte 1861 Cannegieter.jpg|thumb|right|''Sythiemapoarte troch [[Dominicus Cannegieter]] (1861)'']]
[[Ofbyld:Hallum Sythiema opgraving fûneminten poartel.jpg|thumb|right|''Opgraving fûneminten Sythiemastate'']]
It laach Fan Sythiema hie twa grêfkelders yn it koar aan de Hallumer tsjerke. op de stien dy 't de yngong fan de earste kelder bedekte wurde de nammen Haringh Onne fan Sijthiema, Hessel fan Sijthiema, Idsaert fan Sijthiema en Bibiana fan Sijthiema fermelden. Dêrneist leit in sark fan Sijds fan Sijthiema († 1636) en syn frou Frouck fan Kamminga († 1623). Op dizze sark hawwe de kertierwapens fan Sytthiema, Eminga, Roorda, Camminga, Ringia, Goslinga, Donia en Liauckama stien. Teffens stiet op dizze sark dat op 11 july 1668 de "Edele en Erentpheste Joncker Haring van Sijthiema op Sijthiema, oud 57 jaren" stoarn is en syn frou Perck fan Ringia yn 1673, noch mar 40 jier âld. Op 18 july 1675 is ferstoarn Bouck Susanna fan Sythiema, de frou fan de "hoog welgeboren heer Frans van Eminga, nog maar 18 jaar oud".
Mei Offinga en Goslinga hearde Sythiema ta de wichtichste staten fan Hallum, as wy soks teminsten ôfmjitte oan de grutte ômgrêfte stinsterreinen en de neite fan it doarp en de tsjerke. Op de kaarten fan [[Sibrandus Leo]] (1579) en Winsemius (1622), en ek op lettere kaarten, is Sythiema stees as aadlike state oanjûn.
De [[kadaster]]kaarten jouwe it terrein dúdlik oan. It wie rjochthoekich en lei mids in grêft, wêrbinnen't noch in omgrêfte eilân lei. Nei't de Hear Regnerus te Hallum, dy't it terrein jierren bewurke, om 1980 melde, soe dêr in soad pún fûn wêze en in stins stien hawwe kind. Yn it oare terrein wienen kronkelpaden wer te kennen, blykber oerbliuwsels fan de troch Cannegieter fermelde bosk.
Yn 1977 is it terrein bouryp makke en binne yn de line fan it noch besteande Poartepaad de fûneminten fûn fan in poartegebou oer in grêft. It poartsje, dat yn 1899 ôfbrutsen is, wie neffens de tekening fan D. Cannegieter en Bulthuis/Stellingwerf 1671 datearre.
Neffens gegevens fan it Biologysk Archeologysk Ynstitút, dat de opgraving útfierde, bestie it opgeande mitselwurk fan it poartegebou ûnderoan út reade bakstien fan 26 x 6,5 sm, hegerop út giele stien fan 20,3 x 4,5 sm mei in bûtenkant fan pearsreade stien fan 18,5-19 x 4,5 sm. De oerspanning ûnder de brêge wie krap 2 m tusken twa lânhaden, dy't oan beide kanten twa âldere fûndearrings hienen steunbeareftige blokken mitselwurk, dêr't de oanset fan mitsele bôgen yn te sjen wie. De 17e-iuwske poarte ferfong dus in mitsele bôgebrêge, dêr't it middendiel beweechber fan west hawwe kin. De foar- en eftergevel fan de 17e-iuwske poarte sille op it plak fan de âldere pylders stien hawwe. Dy wienen fundearre op in bêd fan balken. De wangen fan de lânhaden wienen keppele troch fjouwer lange trekbalken mei ankers, twa op âldere bôgeoansetten en twa yn de ûnderbou fan de foar- en eftergevel fan de poarte.
De tekening fan Stellingwerf toant in gearstald gebou, dêr't de tagong en de heaks dêrop steande fleugel fan ûnderkeldere wienen. Mooglik stamde de tagong noch út de Midsiuwen en waard dêr yn de 16e iuw in wenfleugel oanboud. De krúskesinen steane dêr ommers noch yn nissen en de topgevels hawwe lytse pinakels. Letter soe dat part útwreide wêze kinne en in heaks dêrop steande oanbou krigen hawwe kinne mei in leger part fan it âldste boublok. De tekening jout lykwols gjin mooglikheden ta datearjen.
* ¹) Sjoch [[Minnoltsmastate|Minnoltsma]] te [[Boarnwert]] en Remmersma te Dokkum.
* ²) Ien mooglike ferklearring foar de dûbelde namme Sytyama alias Botnia is betizing mei Tzaling Botnia's pakesizzer Tzialingh Sidses Sitzema of Botnia. Sjoch Botniastate te Marrum en GJB (1998) 136-137. In oare ferklearring kin wêze dat Tjalling Botnia yndie besibbe wie mei de Sythiema's.
* ³) By Worp fan Thabor wurde de beide foarfallen noch net eksplisyt mei elkoar yn ferbân brocht. Sjoch ek [[Jellingastate]] te [[Britsum]], [[Botniastate (Marrum)]] te [[Marrum]], [[Doniastate (Hallum)|Doniastate]] en [[Jayemastate]] te [[Hallum]].
== Bewenners ==
* 1307 Oene Sijthiema
* 1420 - 1461 Tjalling Sythijema
* < 1505 Syds van Sythiema en syn frou Womck Juckema
* 1505 - 1522 Womck Juckema
* 1522 - 1557 Haring fan Sythiema
* < 1636 nei alle gedachten Sijds fan Sijthiema
* < 1668 Haring van Sythiema en syn frou Perck fan Ringia
* 1668 - 1673 Perck fan Ringia
* 1673 - 1675 Bouck Susanna fan Sythiema en Frans Hessels fan Eminga
* 1675 – 1698 Frans Hessels fan Eminga
* 1698 – 1708 Syds Hessels fan Eminga
* 1728 Ruurd fan Burmania troud mei Elisabeth fan Eminga
* Minno Frans fan Burmania
* Sixma fan Andla
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.stinseninfriesland.nl/ States en stinzen yn Fryslân]
* {{Aut|D. Cannegieter}} - ''Geschiedkundige herinneringen van Hallum'', artikels yn de Friesche Volksalmanak fan 1851 en 1852
* {{Aut|G.A. Wumkes}} - ''Stads en Dorpskroniek van Friesland'', 1930
* {{Aut|Herma M. van den Berg}} - ''De monumenten van geschiedenis en kunst, Noordelijk Oostergo, Ferwerderadeel'', 1981
* {{Aut|Noomen}} - ''De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners'', 2009
}}
{{DEFAULTSORT:Sithiemastate}}
[[Kategory:State]]
[[Kategory:Hallum]]
[[Kategory:Eardere stins of state yn Fryslân]]
[[Kategory:Stins of state yn Ferwerderadiel]]
[[Kategory:Stins of state yn Noardeast-Fryslân]]
[[Kategory:Bouwurk út de 13e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk sloopt yn de 18e iuw]]
pvv69fcw7qz6kiempdkf1d9eg69ix04
Henricus Popta
0
40338
1231529
940834
2026-06-06T09:51:11Z
Hurkonides
5270
1231529
wikitext
text/x-wiki
Dr. '''Henricus Popta''' ([[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[3 maaie]] [[1635]] - dêre, [[7 novimber]] [[1712]]) wie in abbekaat de Frysk deputearre.
Hy wie in soan fan Tjebbe Jacobs Popta en Walcke Hendrix Hanenburg, promovearre oan de [[Universiteit fan Frjentsjer]] op [[15 septimber]] [[1659]] en waard datselde jier noch ynskreaun as [[abbekaat]] foar it [[Hof fan Fryslân]]. [[20 maart]] [[1659]] waard er troch Deputearre Steaten fan Fryslân oansteld ta skriuwer fan in kompanjy Switsers, ynstee fan syn heit, oan wa't dat amt om skulden ûntnaam waard. Hy waard troch syn grutte praktyk in ryk man.
Yn [[1687]] kocht er, nei it ferstjerren fan jonkfrou Anna fan Eysinga, [[Heringastate]] yn [[Marsum]] oan. By dat slot stifte hy it ‘Popta-Gasthûs’, in hofke foar âlde froulju, dat 26 wenningen hie en nei syn dea, op [[13 maaie]] [[1713]], iepene waard.
Syn portret kaam yn it Poptagasthûs yn Marsum te hingjen.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.inghist.nl/retroboeken/nnbw/#page=500&source=3&accessor=index1&accessor_href=index1%3FSearchSource%253Autf-8%253Austring%3D%26first_letter%3Dw&size=2 NNBW]
* ''Naamrol van Advocaten, in het Gemeentearchief van Leeuwarden'';
* {{Aut|Weissman}} - ''Het Gasthuis van dr. Popta en Heringa-State te Marssum'' (1912).
}}
{{DEFAULTSORT:Popta, Henricus}}
[[Kategory:Frysk abbekaat]]
[[Kategory:Frysk amtner]]
[[Kategory:Frysk politikus]]
[[Kategory:Lid fan de Steaten fan Fryslân]]
[[Kategory:Frysk deputearre]]
[[Kategory:Fryske adel]]
[[Kategory:Studint oan de Universiteit fan Frjentsjer]]
[[Kategory:Persoan berne yn Ljouwert]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn Ljouwert]]
[[Kategory:Marsum]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1635]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1712]]
cjg1ah40b89ktagu0s5tosxli310o9g
Enge-Sande
0
41029
1231536
998515
2026-06-06T11:18:01Z
RomkeHoekstra
10582
. ynfoboks, + nav., + kat. en wat tekst.
1231536
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Enge-Sande / Ding-Sönj
| ôfbylding = Enge-Sande in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Lokaasje (read) gemeente Enge-Sande yn Noard-Fryslân
| flagge =
| wapen = DEU Enge-Sande COA.svg
| ynwennertal = 1.188 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 24,82 km²
| befolkingstichtens = 48 ynw./km²
| hichte = 11 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Südtondern
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1424 <small>(Enge foar it earst neamd)</small><br>1974 <small>(as fúzjegemeente)</small>
| postkoade = 25917
| webside = [https://www.enge-sande.de www.enge-sande.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 43
| lat_sec = 46
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 58
| lon_sec = 03
| lon_dir = E
}}
'''Enge-Sande''' ([[Noardfrysk]]: ''Ding-Sönj''; [[Nederdútsk]]: ''Eng-De Sand''; [[Deensk]]: ''Enge-Sande'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Enge-Sande leit yn it [[Amt]] Südtondern, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Enge-Sande hat 1.188 ynwenners.
Enge-Sande leit sa'n 30 km benoarden [[Hüsem]] en 30 km westlik fan [[Flensburch]] net fier fan [[Leck]] en de grins mei [[Denemark]]. De gemeente leit oan 'e westlike ''Ochsenweg'' (in histoaryske [[hearrewei]]) oan 'e râne fan 'e [[geast]]grûn.
Fynsten fan sa'n 14.000 jier âlde stienbilen en oar ark tsjutte op bewenning sûnt de [[stientiid]].
De gemeente Enge-Sande ûntstie op 1 febrewaris 1974 troch de gemeente Enge, Engerheid, Knorburg, Sande, Schadebüll en Soholm ta de nije gemeente Enge-Sande gear te foejen. Mei mar alve hûzen wie Knorburg de lytste fan 'e seis eardere gemeenten.
== Berne yn Enge-Sande ==
* [[Gregers Nissen]] (1867−1942), fytspionier, berne yn [[Soholm]]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Enge-Sande}}
}}
{{DEFAULTSORT:Enge-Sande}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1974]]
a7sz4n14q4htccpip0pgq519m9rdh3k
Tsjalling fan Eysinga (1562-1603)
0
51468
1231528
989975
2026-06-06T09:49:29Z
Hurkonides
5270
1231528
wikitext
text/x-wiki
'''Tsjalling fan Eysinga''' ([[1562]] - [[Marsum]], [[31 augustus]] [[1603]]) wie grytman fan [[Menameradiel]]
Soan fan [[Tsjalling fan Eysinga (1535)]] en fan Hylck fan Harinxma thoe Slooten.
Krektas syn heit wied er rjochtsgelearde. Fan syn hân bestiet noch in wurkje ''Commentarii breves in Institutiones Juris civilis'' (Frjentsjer, 1594).
Hy waard op [[26 maaie]] [[1601]] beaneamd as grytman fan Menameradiel en folmacht op de [[lândei]] foar it kertier [[Westergoa]]. Wie yn [[1598]] yn dy funksje lid fan de kommisje ta ûndersyk oangeande it behear fan de ûntfanger-generaal Taco fan Dyckstra, en yn 1602 fan de kommisje ta wersjenning fan de "landsordonnantiën".
Tsjalling hâlde ornaris ta op it troch him stifte slot [[Heringastate]] yn Marsum. Hy hat twaris troud west, earst mei Womck fan Heringa ( †[[2 septimber]] 1596), dochter fan Aede en fan Anna fan Roarda. Dêrnei mei Luts fan Dekama, dy't him oant [[26 oktober]] [[1652]] oerlibbe, dochter fan Sicke en fan Hil fan Tamminga. Ut it earste houlik trije soannen, wêrfan't twa jong ferstoarn binne, de tredde wie [[Tsjalling fan Eysinga (1596)|Tsjalling]]; út it twadde houlik in dochter Hylck, troud mei [[Frâns fan Eysinga (1594-1661)]]. Syn skildere portret troch in ûnbekende hong by jonkhear Mr. F.J.J. fan Eysinga yn Ljouwert.
== Sjoch ek ==
* [[List fan grytmannen fan Menameradiel]]
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.historici.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=303&accessor=accessor_index&view=transcriptiePane Van der Aa]
}}
{{DEFAULTSORT:Eysinga, Tsjalling fan (1562-1603)}}
[[Kategory:Frysk rjochtsgelearde]]
[[Kategory:Frysk publisist]]
[[Kategory:Frysk politikus]]
[[Kategory:Grytman fan Menameradiel]]
[[Kategory:Fryske adel]]
[[Kategory:Persoan berne yn Fryslân (berteplak ûnbekend)]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn Marsum]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1562]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1603]]
0ff3w91i8gdy1qg70qnl9vnfnyovxli
Tsjalling fan Eysinga (1535-1572)
0
51469
1231527
1025191
2026-06-06T09:48:18Z
Hurkonides
5270
1231527
wikitext
text/x-wiki
'''Tsjalling fan Eysinga''' ([[1535]] – [[Wesel]], [[Noardryn-Westfalen]], [[1572]]) wie riedshear oan it [[Hof fan Fryslân]].
Tsjalling is de broer fan [[Frans fan Eysinga (1545)]] en soan fan [[Aede fan Eysinga (berne yn 1497)|Aede fan Eysinga]] (1497-1551) en fan Tiedt fan Juckema.
Hy wenne op huzinge Muntenburch yn Ljouwert en waard yn 1557, om syn grutte rjochtsgelearde kennis, ta riedshear yn it Hof fan Fryslân keazen, en soe dat amt beklaaie oant 1568. As herfoarme stie er oan de side fan [[Willem fan Oranje]] en waard dêrom by de komst fan [[Alva]] yndage. Net ferskinende, waard op [[22 oktober]] [[1568]] banne, en waarden syn eigendommen yn beslach nomd. Hy wie wyls út it lân en hâlde him op by [[Loadewyk fan Nassau]], dy't er as [[kommissaris fan de monstering]] en as tresorier-generaal tsjinne. Wyls er Loadewyk op syn tocht troch Grinslân beselskippe, waard syn hûs yn Ljouwert, op lêst fan Alva, troch Aremberg ta de grûn ta ôfbrutsen. Eysinga dielde yn de wille oer de [[Slach by Heiligerlee|oerwinning by Heiligerlee]], mar ek yn de drouwenis oer de [[Slach by Jemmingen|nederlaach by Jemgum]]. Hy flechte nei Wezel, dêr't er neffens in berjocht yn 1569 út fertriet oer de gong fan saken ferstoar, mar neffens oare meidielingen pas yn 1572 troch in beroerte troffen waard, as gefolch fan it berjocht fan de [[Bartholomeusnacht]]. Syn lyk waard letter nei [[Raerd]] brocht en dêr yn de tsjerke begroeven.
Tsjalling wie troud mei Hylck fan Harinxma thoe Slooten, dy't [[29 septimber]] 1594 ferstoar en yn Marsum begroeven waard. Hja wie in dochter fan Pieter en fan Hys fan Jouwsma. Hylck hie har krektas har mem by de nije lear oansluten, en dêrom binne beide banne. Ut it houlik kamen twa soannen [[Tsjalling fan Eysinga (1562)]] en Pieter of Peter fan Eysinga.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.historici.nl/retroboeken/nnbw/#source=4&page=303&accessor=accessor_index&view=transcriptiePane Van der Aa]
}}
{{DEFAULTSORT:Eysinga, Tsjalling fan (1535-1572)}}
[[Kategory:Frysk abbekaat]]
[[Kategory:Frysk rjochter]]
[[Kategory:Frysk amtner]]
[[Kategory:Frysk balling]]
[[Kategory:Persoan berne yn Fryslân (berteplak ûnbekend)]]
[[Kategory:Skiednis fan Ljouwert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1535]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1572]]
ie4566is8hdoms0cabbwd5c4vxw0ffr
Bramstedtlund
0
52547
1231466
961085
2026-06-05T12:30:34Z
RomkeHoekstra
10582
1231466
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Bramstedtlund
| ôfbylding =
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| flagge =
| wapen = DEU Bramstedtlund COA.svg
| ynwennertal = 214 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 13,85 km²
| befolkingstichtens = 15 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 21 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1492 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1954 <small>(as selsstannige gemeente)</small>
| postkoade = 25923
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 51
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 4
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Bramstedtlund''' ([[Nederdútsk]]: ''Braamsteedlund''; [[Deensk]]: ''Bramstedlund'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e Kreis [[Noard-Fryslân)|Noard-Fryslân]]. Bramstedtlund telt 214 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
It plak waard yn 1492 foar it earst neamd. Yn it feanige gebiet waard foarhinne in soad turf stutsen foar brânstof.
Yn 'e tiid dat it plak by it [[hartochdom Sleeswyk]] by it Keninkryk Denemark hearde, foel de delsetting – doe noch ûnder de namme Bramstedt – bestjoerlik ûnder it karspel Ladelund (Deensk: ''Ladelund Sogn''). Dat karspel wie part fan 'e gritenij Karrharde (Deensk: ''Kær Herred'') yn 'e amten en gritenijen fan Sleeswyk.
Yn it jier 1873, as ûnderdiel fan 'e provinsje Sleeswyk-Holstein yn it Dútske Keizerryk, waard de gemeente by Ladelund foege. Dat bleau sa oant it jier 1954, doe't de twa ''[[Ortsteil]]en'' Bramstedt en Bramstedtfeld tegearre as Bramstedtlund wer in selsstannige gemeente waarden.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bramstedtlund}}
}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1954]]
4ih1vo2ipdq2w1uho7p8w4gllyd1shr
Bredstedt
0
52549
1231472
549089
2026-06-05T12:56:53Z
RomkeHoekstra
10582
Trochferwizing nei [[Bräist]] wiske
1231472
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Bredstedt / Bräist
| ôfbylding = Bredstedt, die Osterstraße.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Osterstraße
| flagge = Flagge Bredstedt.png
| wapen = DEU Bredstedt COA.svg
| ynwennertal = 5.790 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 9,75 km²
| befolkingstichtens = 594 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 7 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1231 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1510 <small>(flecke)</small>, 1900 <small>(stedsrjochten)</small>
| postkoade = 25821
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.bredstedt.de www.bredstedt.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 37
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 58
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Bredstedt''' ([[Noardfrysk]]: Bräist; [[Deensk]]: ''Bredsted'') is in stêd yn [[Noard-Fryslân]], [[Sleeswyk-Holstein]]. De stêd leit oan 'e autodyk B5 besuden de Stolberch ([[Dútsk]]: Stollberg), ien fan 'e heechste punten fan 'e [[Noard-Fryslân|Noard-Fryske]] fêstewâl, en sa likernôch 16 kilometer noardlik fan [[Husum]].
== Skiednis ==
Bredstedt betsjut 'breed plak' en waard foar it earst yn it [[Grûnboek fan Waldemar]] út 1231 neamd.
Oant en mei de 15e iuw lei Bredstedt oan 'e [[Waadsee]]. Dêrnei is westlik fan it plak poldere, sadat Bredstedt hjoed-de-dei fiif kilometer ynlânsk leit. Yn 1530 krige Bredstedt de status fan [[flekke]] mei merkrjocht.
Oant 1864 lei Bredstedt yn Denemark, yn 'e Sleeswykske [[herred|gritenij]] Noardergoesharde (Deensk: ''Nørre Gøs Herred''), yn it [[syssel] Istathe (of Istedsyssel). Bredstedt waard yn 1699 en 1858 troch grutte brannen troffen. Earst yn 1900 krige it plak offisjeel [[stedsrjochten]].
== Kulturele ynstellings ==
It [[Nordfriisk Instituut]] yn Bredsted is it wittenskiplik sintrum dêr't ûndersyk dien wurdt nei de [[Noardfrysk|Noardfryske taal]], kultuer en skiednis. Yn it ynstitút is in mânske bibleteek ûnderbrocht mei sawol Fryske wurken as ek wurken oer de Deenske en Sorbyske skiednis en kultuer. Yn 'e stedsbiblioteek is in ôfdieling mei Deenske boeken dy't ûnderhâlden wurdt troch de Deenske Sintrale Bibleteek foar Súdsleeswyk (Dútsk: ''Dänische Zentralbibliothek für Südschleswig'').
It [[Friisk hüs]] is in hûs yn it sintrum fan Bredsted dêr't de [[Friisk Foriining]], de [[Noardfryske Feriening]], en de seksje noard fan 'e [[Fryske Rie]] kantoar hâlde. It Friisk hüs is fêstige yn it âldste gebou fan 'e stêd.
== Ferneamde ynwenners ==
*[[Christian Albrecht Jensen]] (1792–1870), keunstner
*[[Christian Carl Magnussen]] (1821–1896), Maler der Friesen
*[[Thomas Steensen]] (* 1951), skriuwer en direkteur fan it [[Nordfriisk Instituut]]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bredstedt}}
}}
{{DEFAULTSORT:Braist}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
3m0on5k4v9ll51ak65uvm16rflpu2zh
1231475
1231472
2026-06-05T13:02:05Z
RomkeHoekstra
10582
1231475
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Bredstedt / Bräist
| ôfbylding = Bredstedt, die Osterstraße.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Osterstraße
| flagge = Flagge Bredstedt.png
| wapen = DEU Bredstedt COA.svg
| ynwennertal = 5.790 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 9,75 km²
| befolkingstichtens = 594 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 7 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1231 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1510 <small>(flecke)</small><br>1900 <small>(stedsrjochten)</small>
| postkoade = 25821
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.bredstedt.de www.bredstedt.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 37
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 58
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Bredstedt''' ([[Noardfrysk]]: Bräist; [[Deensk]]: ''Bredsted'') is in stêd yn [[Noard-Fryslân]], [[Sleeswyk-Holstein]]. De stêd leit oan 'e autodyk B5 besuden de Stolberch ([[Dútsk]]: Stollberg), ien fan 'e heechste punten fan 'e [[Noard-Fryslân|Noard-Fryske]] fêstewâl, en sa likernôch 16 kilometer noardlik fan [[Husum]].
== Skiednis ==
Bredstedt betsjut 'breed plak' en waard foar it earst yn it [[Grûnboek fan Waldemar]] út 1231 neamd.
Oant en mei de 15e iuw lei Bredstedt oan 'e [[Waadsee]]. Dêrnei is westlik fan it plak poldere, sadat Bredstedt hjoed-de-dei fiif kilometer ynlânsk leit. Yn 1530 krige Bredstedt de status fan [[flekke]] mei merkrjocht.
Oant 1864 lei Bredstedt yn Denemark, yn 'e Sleeswykske [[herred|gritenij]] Noardergoesharde (Deensk: ''Nørre Gøs Herred''), yn it [[syssel] Istathe (of Istedsyssel). Bredstedt waard yn 1699 en 1858 troch grutte brannen troffen. Earst yn 1900 krige it plak offisjeel [[stedsrjochten]].
== Kulturele ynstellings ==
It [[Nordfriisk Instituut]] yn Bredsted is it wittenskiplik sintrum dêr't ûndersyk dien wurdt nei de [[Noardfrysk|Noardfryske taal]], kultuer en skiednis. Yn it ynstitút is in mânske bibleteek ûnderbrocht mei sawol Fryske wurken as ek wurken oer de Deenske en Sorbyske skiednis en kultuer. Yn 'e stedsbiblioteek is in ôfdieling mei Deenske boeken dy't ûnderhâlden wurdt troch de Deenske Sintrale Bibleteek foar Súdsleeswyk (Dútsk: ''Dänische Zentralbibliothek für Südschleswig'').
It [[Friisk hüs]] is in hûs yn it sintrum fan Bredsted dêr't de [[Friisk Foriining]], de [[Noardfryske Feriening]], en de seksje noard fan 'e [[Fryske Rie]] kantoar hâlde. It Friisk hüs is fêstige yn it âldste gebou fan 'e stêd.
== Ferneamde ynwenners ==
*[[Christian Albrecht Jensen]] (1792–1870), keunstner
*[[Christian Carl Magnussen]] (1821–1896), Maler der Friesen
*[[Thomas Steensen]] (* 1951), skriuwer en direkteur fan it [[Nordfriisk Instituut]]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bredstedt}}
}}
{{DEFAULTSORT:Braist}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
27kk3toey7gvabz234y3zts2uwvm1v0
1231480
1231475
2026-06-05T15:01:17Z
Drewes
2754
]
1231480
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Bredstedt / Bräist
| ôfbylding = Bredstedt, die Osterstraße.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Osterstraße
| flagge = Flagge Bredstedt.png
| wapen = DEU Bredstedt COA.svg
| ynwennertal = 5.790 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 9,75 km²
| befolkingstichtens = 594 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 7 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1231 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1510 <small>(flecke)</small><br>1900 <small>(stedsrjochten)</small>
| postkoade = 25821
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.bredstedt.de www.bredstedt.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 37
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 58
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Bredstedt''' ([[Noardfrysk]]: Bräist; [[Deensk]]: ''Bredsted'') is in stêd yn [[Noard-Fryslân]], [[Sleeswyk-Holstein]]. De stêd leit oan 'e autodyk B5 besuden de Stolberch ([[Dútsk]]: Stollberg), ien fan 'e heechste punten fan 'e [[Noard-Fryslân|Noard-Fryske]] fêstewâl, en sa likernôch 16 kilometer noardlik fan [[Husum]].
== Skiednis ==
Bredstedt betsjut 'breed plak' en waard foar it earst yn it [[Grûnboek fan Waldemar]] út 1231 neamd.
Oant en mei de 15e iuw lei Bredstedt oan 'e [[Waadsee]]. Dêrnei is westlik fan it plak poldere, sadat Bredstedt hjoed-de-dei fiif kilometer ynlânsk leit. Yn 1530 krige Bredstedt de status fan [[flekke]] mei merkrjocht.
Oant 1864 lei Bredstedt yn Denemark, yn 'e Sleeswykske [[herred|gritenij]] Noardergoesharde (Deensk: ''Nørre Gøs Herred''), yn it [[syssel]] Istathe (of Istedsyssel). Bredstedt waard yn 1699 en 1858 troch grutte brannen troffen. Earst yn 1900 krige it plak offisjeel [[stedsrjochten]].
== Kulturele ynstellings ==
It [[Nordfriisk Instituut]] yn Bredsted is it wittenskiplik sintrum dêr't ûndersyk dien wurdt nei de [[Noardfrysk|Noardfryske taal]], kultuer en skiednis. Yn it ynstitút is in mânske bibleteek ûnderbrocht mei sawol Fryske wurken as ek wurken oer de Deenske en Sorbyske skiednis en kultuer. Yn 'e stedsbiblioteek is in ôfdieling mei Deenske boeken dy't ûnderhâlden wurdt troch de Deenske Sintrale Bibleteek foar Súdsleeswyk (Dútsk: ''Dänische Zentralbibliothek für Südschleswig'').
It [[Friisk hüs]] is in hûs yn it sintrum fan Bredsted dêr't de [[Friisk Foriining]], de [[Noardfryske Feriening]], en de seksje noard fan 'e [[Fryske Rie]] kantoar hâlde. It Friisk hüs is fêstige yn it âldste gebou fan 'e stêd.
== Ferneamde ynwenners ==
*[[Christian Albrecht Jensen]] (1792–1870), keunstner
*[[Christian Carl Magnussen]] (1821–1896), Maler der Friesen
*[[Thomas Steensen]] (* 1951), skriuwer en direkteur fan it [[Nordfriisk Instituut]]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bredstedt}}
}}
{{DEFAULTSORT:Braist}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
83rjrnippy7ypkn3qr0fwqmqtnimwfa
Breklum
0
52551
1231486
832312
2026-06-05T16:58:05Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav., + kat. + tekst (oerset fan Dútske artikel).
1231486
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Breklum / Brääklem
| ôfbylding = St. Olaf Breklum 2024.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Sint-Olaftsjerke fan Breklum
| flagge = Flagge Breklum.png
| wapen = DEU Breklum COA.svg
| ynwennertal = 2.357 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 10,07 km²
| befolkingstichtens = 234 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 7 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1231 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1867 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25821
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://breklum.de/ breklum.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 36
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 59
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Breklum''' ([[Noardfrysk]]: ''Brääklem'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Breklum makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] en hat 2.357 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
De earste spoaren fan bewenning stamme út de jonge [[stientiid]] (ca. 4300–2300 f.Kr.). Der binne delsettingsresten en [[hunebêd]]en fûn, dy't wize op in gruttere delsetting yn it gebiet fan it hjoeddeiske Breklum. Ek waarden ierdewurk-skerven en fjoerstiennen dolken fûn. Sûnt dy tiid is de bewenning troch de tiid hinne te folgjen: grêfheuvels en oare fynsten út de [[brûnstiid]] (± 2300–550 f.Kr.), urnefjilden út de [[izertiid]] (± 550 f.Kr.–400 n.Kr.) en spoaren fan bewenning út de tiid fan 'e [[Wytsingen]]] (800–1100 n.Kr.).
De tsjerke fan Breklum, dy't nei alle gedachten wijd wie oan 'e hillige [[Olaf II fan Noarwegen|Olaf]], waard om 1200 hinne boud. It mitselwurk, dat foar in part út grutte fjildstiennen bestiet, wiist derop dat de tsjerke in [[wartsjerke]] west hat, dêr't de bewenners út de omkriten by oerfallen skûlje koene. Fan it midsiuwske ynterieur binne trije wurken bewarre bleaun: in [[triomfkrús]] (om 1400 hinne), in alterkrús (1420–30) en in 133 sm heech ikehouten byld fan 'e hillige Olaf (om 1430 hinne), dat mooglik yn [[Nedersaksen]] ([[Bremen]]?) makke waard.
Breklum wie in [[karspel]] en de tsjerke foarme yn 'e Noardergoesharde in sintrum foar de bewenners fan dy [[herred|gritenij]]. Yn 'e 14e iuw waarden de gemeenten [[Bordelum]] en [[Drelsdorf]], dy't oant doe ta by it karspel hearden, selsstannich. Oant 1530 hearde ek [[Bredstedt]] by it karspel Breklum.
[[Ofbyld:2012-03-24 Martineum des CJK in Breklum.JPG|thumb|left|Christan Jensen Kolleezje.]]
Yn 1876 stifte de Breklumer dûmny Christian Jensen (1839–1900) it missyselskip foar Sleeswyk-Holstein (hjoed-de-dei: ''Zentrum für Mission und Ökumene – Nordkirche weltweit''). It sintrum liedt hjoed-de-dei gjin misjonarissen mear op, mar stipet troch beurzen wol tydlik ferbliuw yn it bûtenlân foar frijwilligers yn it tsjerklik wurk. Dêrnjonken tsjinnet it sintrum as in netwurk foar tsjerklike en oekumenyske ynstellingen en net-gûvernemintele organisaasjes (NGO's) yn Afrika, Aazje, Jeropa, Amearika en it Pasifyske gebiet.
Yn syn hjoeddeiske omfang ûntstie de plattelânsgemeente Breklum op 1 desimber 1934 troch it gearfoegjen fan 'e doarpsmienskippen Riddorf, Breklum, Borsbüll en it noardlike part fan 'e Breklumerkoog.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Breklum}}
}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1867]]
paxsv5chy97dqwhrnpikl1xo0pwjj47
Dagebüll
0
52552
1231487
832313
2026-06-05T16:59:20Z
RomkeHoekstra
10582
RomkeHoekstra hat de side [[Doogebel]] omneamd ta [[Dagebüll]] fan de trochferwizing: Sjoch plaknamme-oerlis Kreis Noard-Fryslân
832313
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Dagebuell in NF.PNG|thumb|''Lizzing'']]
[[File:13-09-29-nordfriesisches-wattenmeer-RalfR-03.jpg|thumb|Doogebel]]
'''Doogebel''' ([[Deensk]]: ''Dagebøl'', [[Dútsk]]: ''Dagebüll'') is in plak yn de [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan it distrikt [[Noard-Fryslân]].
Doogebel hat 890 ynwenners (2010).
{{Koördinaten|54_44_0_N_08_43_0_E_type:city_scale:50000_region:DE|54° 44' NB, 08° 43' EL}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
frvi7accqgtdeh05x1y8o52wdxv1ta4
1231490
1231487
2026-06-05T17:43:33Z
RomkeHoekstra
10582
1231490
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Dagebüll / Doogebel
| ôfbylding = Dagebüll kirche P8190014.JPG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| flagge = Flagge Dagebüll.png
| wapen = DEU Dagebüll COA.svg
| ynwennertal = 914 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 36,92 km²
| befolkingstichtens = 25 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling = 4 [[Ortsteil]]en
| stifting = 1704 <small>(Dagebüller Koog ynpoldere)</small><br>1978 <small>(hjoeddeiske gemeente)</small>
| postkoade = 25899
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.gemeinde-dagebuell.de/ www.gemeinde-dagebuell.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 44
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 42
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Dagebüll''' ( [[Noardfrysk]]: ''Doogebel''; [[Deensk]]: ''Dagebøl'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Dagbüll hat 914 ynwenners (2024).
De gemeente bestiet út de fjouwer [[Ortsteil]]en Dagebüll-Kirche, Dagebüll-Hafen, Osewoldter Koog en Fahretoft.
== Skiednis ==
It lân fan Dagebüll wie earder in [[hallig]] dy't ''Westermarsch'' neamd waard. Yn it jier 1626 wie dy 895 ''deimt'' grut, wat oerienkomt mei likernôch 447,5 hektare. Yn 'e 16e en 17e iuw waard ferskate kearen om 'e nocht besocht om 'e Bocht fan Dagebüll yn ien kear yn te dykjen. It slagge lykwols net om alle rillen yn it waad tagelyk yn te daamjen, wêrtroch't der hieltyd wer oerstreamings en lânferlies wiene. Benammen by de [[Burchardifloed]] yn 1634 hie de hallig, dy't doe allinnich troch in simmerdyk beskerme waard, mei in soad lânferlies te meitsjen.
[[Ofbyld:13-04-21-dagebuell-by-RalfR-075.jpg|thumb|left|Fjoertoer.]]
Yn it jier 1700 krigen de ynwenners de mooglikheid om in stevige seedyk oan te lizzen. De yndiking fûn plak yn 'e jierren 1702 en 1703. De Dagebüller Koog wie no 502,5 hektare grut en ferlei it geografyske middelpunt yn ferliking mei de âlde hallig fierder nei it easten. Yn 1704 waard de [[keech]] troch in nij oanleine daam ferbûn mei it foarlân fan 'e âlde Christian-Albrechts-Koog. Troch it yndykjen fan 'e Kleiseerkoog yn 1727 kaam de Dagebüller Koog lang om let oan it fêstelân te lizzen.
De hjoeddeiske omfang fan it gemeentegebiet ûntstie yn 1978 troch it opnimmen fan 'e oant doe ta selsstannige gemeenten Fahretoft, Juliane-Marien-Koog en Waygaard. Dy skiednis is hjoed-de-dei geografysk noch foar in part werom te sjen yn 'e delsettingsstruktuer. In pear fan 'e delsettings lizze nammentlik op [[terp]]en.
== Religy ==
De twa protestantsk-lutherske tsjerkegemeenten ha in mienskiplike dûmny en twa gebouwen: de Sint-Laurentiustsjerke yn Fahretoft út 1703 en de yn 1731 boude Sint-Dioniysiustsjerke yn Dagebüll.
== Haven ==
De haven biedt in boatferbining mei fêste tiden nei de eilannen [[Feer]] en [[Amrum]]. Ek lytse frachtskippen en kotters kinne oanlizze. De pier yn Dagebüll hat in treinferbining mei it stasjon fan [[Niebüll]].
== Ofbylden ==
<gallery>
13-04-21-dagebuell-by-RalfR-045.jpg|Haven.
Kirche Dagebüll.jpg|Tsjerke fan Dagebüll.
Schleswig-Holstein, Dagebüll, Friedhof Fahretoft NIK 1576.jpg|Tsjerke Fahretoft.
</gallery>
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dagebüll}}
}}
{{DEFAULTSORT:Dagebull}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1978]]
3mjd0982r2y7tk34q83uef2xomf2stg
Drage (Noard-Fryslân)
0
52554
1231491
928457
2026-06-05T17:44:40Z
RomkeHoekstra
10582
RomkeHoekstra hat de side [[Drage]] omneamd ta [[Drage (Noard-Fryslân)]]: Der binne mear plakken mei deselde namme.
928457
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Drage in NF.PNG|thumb|''Lizzing'']]
'''Drage''' is in plak yn de [[Dútslân|Dútske]] dielsteat [[Sleeswyk-Holstein]] yn it distrikt [[Noard-Fryslân]].
Drage hat 890 ynwenners (2010).
{{Koördinaten|54_44_0_N_08_43_0_E_type:city_scale:50000_region:DE|54° 44' NB, 08° 43' EL}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
6pvlop4woy3sdquedszu86grp6bo8x6
1231499
1231491
2026-06-05T19:39:45Z
RomkeHoekstra
10582
1231499
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Drage
| ôfbylding = Drage Westerstraße 31 IGP0213.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Monumint oan 'e Westerstraße.
| flagge = Flagge Drage (Nordfriesland).png
| wapen = DEU Drage (Nordfriesland) COA.svg
| ynwennertal = 673 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 16,33 km²
| befolkingstichtens = 41 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 4 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting =
| postkoade = 25878
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [http://drage-nf.eu/ drage-nf.eu]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 22
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 09
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Drage''' is in doarp en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]].
Drage hat 673 ynwenners (2024).
De hjoeddeiske gemeente Drage waard offisjeel oprjochte op 1 desimber 1934.
[[Ofbyld:Schleuse Nordfeld Eider (49617203633).jpg|thumb|left|De slús Norfeld.]]
Troch it gemeentegebiet rint de rivier de [[Eider (rivier)|Eider]]. Tusken 1934 en 1936 waard de slús Norfeld boud. De slús is in stoarmfloedkearing, mar hâldt as dat nedich is ek wetter fêst, sadat it skipferkear yn 'e Binneneider altiten mooglik bliuwt. Bûten de slús is de Eider in tijrivier.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Drage, Noard-Fryslân }}
}}
{{DEFAULTSORT:Drage, Noard Fryslân }}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
anoqp29azjhmn645831555wzdu7st2v
Drelsdorf
0
52555
1231505
832315
2026-06-05T19:54:16Z
RomkeHoekstra
10582
1231505
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Drelsdorf
| ôfbylding = 2009-05-31 Kirche Drelsdorf mit dem umgebenden Kirchhof.JPG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Marije- en Jehannestsjerke.
| flagge = Flagge Drelsdorf.png
| wapen = DEU Drelsdorf COA.svg
| ynwennertal = 1.289 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 17,7 km²
| befolkingstichtens = 73 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 20 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1352 <small>(foar it earst neamd)</small>
| postkoade = 25853
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.drelsdorf.de/ www.drelsdorf.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 36
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 03
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Drelsdorf''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]], en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Drelsdorf hat 1289 ynwenners (2024).
De gemeente bestiet njonken Drelsdorf ek noch út Morgenstern, Osterfeld, Norderfeld.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Drelsdorf}}
}}
{{DEFAULTSORT:Drelsdorf}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
n2dc8wdfjqmasfp704zy726ntv60oal
Dunsum
0
52561
1231510
832316
2026-06-05T20:16:58Z
RomkeHoekstra
10582
1231510
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Dunsum / Dunsem
| ôfbylding = Pincerno - Dunsum 1.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Sicht op Dunsum.
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 78 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 2,72 km²
| befolkingstichtens = 29 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 0 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling = 2 ''[[Ortsteil]]e''
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1867 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25938
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.dunsum.de/gemeinde-dunsum/ www.dunsum.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 44
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 27
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Dunsum''' ([[Noardfrysk]]: ''Dunsem'') is in plak op it eilân [[Feer]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]].
De gemeente bestiet út de twa ''[[Ortsteil]]en'' Klein-Dunsum en Groß-Dunsum. Dunsum hat 78 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
Yn 1462 waard it plak foar it earst yn in oarkonde neamd as ''Dompsum'', en yn 1509 as ''Duesem''. De namme Dunsum ferwiist mooglik nei dún en ''-um'' (hiem/hûs), mar neffens in oare útlis betsjut Dunsum "it hiem fan Dando". Hast alle doarpen op Feer einigje op 'e útgong ''-um''.
Tusken 1717 en 1720 waarden ferskate huzen yn Dunsum troch stoarmfloeden ferneatige, wêrtroch't de bewenners it nije plak Klein-Dunsum stiften. Yn 1804 stiene der yn it plak dat doe Groß-Dunsum neamd waard 24 huzen, en yn Klein-Dunsum njoggen huzen.
As ûnderdiel fan Westerland-Föhr hearde Dunsum ta de [[Denemark|Deenske]] keninklike [[enklave]]s en foarme it in direkt ûnderdiel fan it Keninkryk Denemarken, wylst Osterland-Föhr mei Wyk by it [[Hartochdom Sleeswyk]] hearde. Earst nei't Denemark yn 1864 Sleeswyk ferlear oan [[Keninkryk Prusen|Prusen]], kaam ek Dunsum by Sleeswyk-Holstein.
Yn 1911/1912 waard benoarden Groß-Dunsum de ''Køkkenmødding'' (in prehistoaryske jiskebult) ûntdutsen, ien fan it grutte tal prehistoaryske fynsten op it gemeentegebiet.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Dunsum}}
}}
{{DEFAULTSORT:Dunsum}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1867]]
7pdcepecpwrrqh95l0ak53wrt5kzspg
Elisabeth-Sophien-Koog
0
52565
1231513
832317
2026-06-05T20:46:54Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav., + kat., + skiednis.
1231513
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Elisabeth-Sophien-Koog
| ôfbylding = Nordstrand Elisabeth-Sophien-Koog Deichgraf.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = In histoaryske pleats (de "Deichgraf") yn de kooch
| flagge = Flagge Elisabeth-Sophien-Koog.png
| wapen = DEU Elisabeth-Sophien-Koog COA.svg
| ynwennertal = 56 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 5,18 km²
| befolkingstichtens = 11 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1771 <small>(ynpoldere)</small>, 1867 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25845
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 30
| lat_sec = 00
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_53 = 00
| lon_sec = 00
| lon_dir = E
}}
'''Elisabeth-Sophien-Koog''' is in plak en gemeente op it [[skiereilân]] [[Nordstrand]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Elisabeth-Sophien-Koog makket diel út fan 'e Kreis [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] en hat 56 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
Nei de ferneatigjende [[Burchardifloed]] fan 1634 krigen de Nederlânske dykbouwers Quirinus Indervelden en trije oare Hollanners yn 1652 in oktroai fan hartoch [[Freark III fan Sleeswyk-Holstein-Gottorp|Freark III]] om de ûnderstrûpte polders op Nordstrand wer drûch te meitsjen. Hoewol't se polders oanleinen, rekken se troch lettere stoarmfloeden finansjeel sa oan reapsein, dat se harren besit oan 'e ynwenners ferkeapje moasten.
Yn 1768 krige de rike bankier Jean Henri Desmercières it rjocht om de polder op 'e nij yn te dykjen. Jean Henri Desmercières wie fan oarsprong in Frânske [[hugenoat]] dy't troch syn heit yn tsjinst kaam fan it Deenske hof. Syn heit wie Jean Henri Huguetan, in smoarrike Frânske bankier dy't út Frankryk flechte wie en troch de Deenske kening yn 'e adelstân ferheft waard as greve fan Gyldensteen. Desmercières liet in nije seedyk oanlizze en neamde de drûchmakke polder yn 1771 nei syn frou: de ''Elisabeth-Sophien-Koog'' (koog → keech, polder). De nije ynwenners krigen op grûn fan it âlde oktroai it rjocht op selsbestjoer.
De troch Desmercières boude dyk hold ek stân by de grutte stoarmfloed fan 1825. Troch de geunstige en feilige lizzing hie de polder folle minder ûnderhâldskosten as de rest fan it skiereilân. De polderbestjoerders woene dêrom polityk sjoen graach selsstannich bliuwe, sadat se net meibetelje haoechden oan 'e djoere dykreparaasjes fan de buorlju. In besykjen fan 'e gruttere buorgemeente Nordstrand yn 1895 om de Elisabeth-Sophien-Koog bestjoerlik te anneksearjen, waard dan ek troch it Kreisbestjoer yn [[Husum]] ôfwiisd. Earst yn 1957 sleat de polder him oan by it mienskiplike wetterskip fan Nordstrand foar it dykbehear, mar de polder is oant hjoed-de-dei noch altiten in folslein selsstannige politike gemeente bleaun.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Elisabeth-Sophien-Koog}}
}}
{{DEFAULTSORT:Elisabeth-Sophien-Koog}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1771]]
bwebfoow4fub2gua3omfi1hy78pb1vi
1231514
1231513
2026-06-05T20:52:05Z
RomkeHoekstra
10582
1231514
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Elisabeth-Sophien-Koog
| ôfbylding = Elisabeth-Sophien-Koog, Landschaft-2.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Lânskip fan Elisabeth-Sophien-Koog
| flagge = Flagge Elisabeth-Sophien-Koog.png
| wapen = DEU Elisabeth-Sophien-Koog COA.svg
| ynwennertal = 56 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 5,18 km²
| befolkingstichtens = 11 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1771 <small>(ynpoldere)</small><br>1867 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25845
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 30
| lat_sec = 31
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 52
| lon_sec = 49
| lon_dir = E
}}
'''Elisabeth-Sophien-Koog''' is in plak en gemeente op it [[skiereilân]] [[Nordstrand]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Elisabeth-Sophien-Koog makket diel út fan 'e Kreis [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] en hat 56 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
Nei de ferneatigjende [[Burchardifloed]] fan 1634 krigen de Nederlânske dykbouwers Quirinus Indervelden en trije oare Hollanners yn 1652 in oktroai fan hartoch [[Freark III fan Sleeswyk-Holstein-Gottorp|Freark III]] om de ûnderstrûpte polders op Nordstrand wer drûch te meitsjen. Hoewol't se polders oanleinen, rekken se troch lettere stoarmfloeden finansjeel sa oan reapsein, dat se harren besit oan 'e ynwenners ferkeapje moasten.
Yn 1768 krige de rike bankier Jean Henri Desmercières it rjocht om de polder op 'e nij yn te dykjen. Jean Henri Desmercières wie fan oarsprong in Frânske [[hugenoat]] dy't troch syn heit yn tsjinst kaam fan it Deenske hof. Syn heit wie Jean Henri Huguetan, in smoarrike Frânske bankier dy't út Frankryk flechte wie en troch de Deenske kening yn 'e adelstân ferheft waard as greve fan Gyldensteen. Desmercières liet in nije seedyk oanlizze en neamde de drûchmakke polder yn 1771 nei syn frou: de ''Elisabeth-Sophien-Koog'' (koog → keech, polder). De nije ynwenners krigen op grûn fan it âlde oktroai it rjocht op selsbestjoer.
De troch Desmercières boude dyk hold ek stân by de grutte stoarmfloed fan 1825. Troch de geunstige en feilige lizzing hie de polder folle minder ûnderhâldskosten as de rest fan it skiereilân. De polderbestjoerders woene dêrom polityk sjoen graach selsstannich bliuwe, sadat se net meibetelje haoechden oan 'e djoere dykreparaasjes fan de buorlju. In besykjen fan 'e gruttere buorgemeente Nordstrand yn 1895 om de Elisabeth-Sophien-Koog bestjoerlik te anneksearjen, waard dan ek troch it Kreisbestjoer yn [[Husum]] ôfwiisd. Earst yn 1957 sleat de polder him oan by it mienskiplike wetterskip fan Nordstrand foar it dykbehear, mar de polder is oant hjoed-de-dei noch altiten in folslein selsstannige politike gemeente bleaun.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Elisabeth-Sophien-Koog}}
}}
{{DEFAULTSORT:Elisabeth-Sophien-Koog}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1771]]
87f24gc1dfywnkucetq2bnk2dytdo6r
1231515
1231514
2026-06-05T20:54:27Z
RomkeHoekstra
10582
1231515
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Elisabeth-Sophien-Koog
| ôfbylding = Elisabeth-Sophien-Koog, Landschaft-2.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Lânskip fan Elisabeth-Sophien-Koog
| flagge = Flagge Elisabeth-Sophien-Koog.png
| wapen = DEU Elisabeth-Sophien-Koog COA.svg
| ynwennertal = 56 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 5,18 km²
| befolkingstichtens = 11 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1771 <small>(ynpoldere)</small><br>1867 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25845
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 30
| lat_sec = 31
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 52
| lon_sec = 49
| lon_dir = E
}}
'''Elisabeth-Sophien-Koog''' is in plak en gemeente op it [[skiereilân]] [[Nordstrand]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Elisabeth-Sophien-Koog makket diel út fan 'e Kreis [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] en hat 56 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
Nei de ferneatigjende [[Burchardifloed]] fan 1634 krigen de Nederlânske dykbouwers Quirinus Indervelden en trije oare Hollanners yn 1652 in oktroai fan hartoch [[Freark III fan Sleeswyk-Holstein-Gottorp|Freark III]] om de ûnderstrûpte polders op Nordstrand wer drûch te meitsjen. Hoewol't se polders oanleinen, rekken se troch lettere stoarmfloeden finansjeel sa oan reapsein, dat se harren besit oan 'e ynwenners ferkeapje moasten.
Yn 1768 krige de rike bankier Jean Henri Desmercières it rjocht om de polder op 'e nij yn te dykjen. Jean Henri Desmercières wie fan oarsprong in Frânske [[hugenoat]] dy't troch syn heit yn tsjinst kaam fan it Deenske hof. Syn heit wie Jean Henri Huguetan, in smoarrike Frânske bankier dy't út Frankryk flechte wie en troch de Deenske kening yn 'e adelstân ferheft waard as greve fan Gyldensteen. Desmercières liet in nije seedyk oanlizze en neamde de drûchmakke polder yn 1771 nei syn frou: de ''Elisabeth-Sophien-Koog'' (koog → keech, polder). De nije ynwenners krigen op grûn fan it âlde oktroai it rjocht op selsbestjoer.
De troch Desmercières boude dyk hold ek stân by de grutte stoarmfloed fan 1825. Troch de geunstige en feilige lizzing hie de polder folle minder ûnderhâldskosten as de rest fan it skiereilân. De polderbestjoerders woene dêrom polityk sjoen graach selsstannich bliuwe, sadat se net meibetelje haoechden oan 'e djoere dykreparaasjes fan de buorlju. In besykjen fan 'e gruttere buorgemeente Nordstrand yn 1895 om de Elisabeth-Sophien-Koog bestjoerlik te anneksearjen, waard dan ek troch it Kreisbestjoer yn [[Husum]] ôfwiisd. Earst yn 1957 sleat de polder him oan by it mienskiplike wetterskip fan Nordstrand foar it dykbehear, mar de polder is oant hjoed-de-dei noch altiten in folslein selsstannige politike gemeente bleaun.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Elisabeth-Sophien-Koog}}
}}
{{DEFAULTSORT:Elisabeth-Sophien-Koog}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1867]]
ii3l9ina5uxfxoohntp84v91jcxyfah
Ellhöft
0
52566
1231519
832318
2026-06-06T07:55:58Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav, + wat tekst.
1231519
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Ellhöft
| ôfbylding = Ellhoeft in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 99 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 7,82 km²
| befolkingstichtens = 13 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 6 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting =
| postkoade = 25923
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 53
| lat_sec = 04
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 56
| lon_sec = 58
| lon_dir = E
}}
'''Ellhöft''' ([[Deensk]]: ''Ellehoved'', Súdjutlânsk: ''Ælhoi'', [[Nederdútsk]]: ''Ellhööft'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Ellhöft hat 99 ynwenners (2024).
It gemeentegebiet fan Ellhöft leit fuort besuden de beken de Süderau (Deensk: ''Sønderå'') en de Alte Au (Deensk: ''Gamelå''), dy't de Dútsk-Deenske grins foarmje. De gemeente leit yn it oergongsgebiet fan 'e lânskippen de Lecker Geest en de Nordfriesische Marsch. De beken fiere harren wetter ôf nei de Noardsleeswykske [[Vidå|Wiedau]] (Deensk: ''Vidå'').
De gemeente bestiet út de [[Ortsteil]]e Böglum (Deensk: ''Bøvlund''), Struxbüll (''Struksbøl'') en Ellhöftfeld.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Ellhöft}}
}}
{{DEFAULTSORT:Ellhoft}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
dnqfq0y2lowxgrj5kg641f4orc1lqfd
1231520
1231519
2026-06-06T07:56:34Z
RomkeHoekstra
10582
1231520
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Ellhöft
| ôfbylding = Ellhoeft in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 99 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 7,82 km²
| befolkingstichtens = 13 ynw./km²
| stêdekloft =
| hichte = 6 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| stedsyndieling =
| gemeente-yndieling =
| stifting =
| postkoade = 25923
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 53
| lat_sec = 04
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 56
| lon_sec = 58
| lon_dir = E
}}
'''Ellhöft''' ([[Deensk]]: ''Ellehoved'', Súdjutlânsk: ''Ælhoi'', [[Nederdútsk]]: ''Ellhööft'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Ellhöft hat 99 ynwenners (2024).
It gemeentegebiet fan Ellhöft leit fuort besuden de beken de Süderau (Deensk: ''Sønderå'') en de Alte Au (Deensk: ''Gamelå''), dy't de Dútsk-Deenske grins foarmje. De gemeente leit yn it oergongsgebiet fan 'e lânskippen de Lecker Geest en de Nordfriesische Marsch. De beken fiere harren wetter ôf nei de Noardsleeswykske [[Vidå|Wiedau]] (Deensk: ''Vidå'').
De gemeente bestiet út de ''[[Ortsteil]]e'' Böglum (Deensk: ''Bøvlund''), Struxbüll (''Struksbøl'') en Ellhöftfeld.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Ellhöft}}
}}
{{DEFAULTSORT:Ellhoft}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
5totysrkt9fozegfqvv23drx4si6ep9
Fresendelf
0
52571
1231521
1062291
2026-06-06T08:17:03Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav., + kat., + wat tekst
1231521
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Fresendelf
| ôfbylding = Fresendelf in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Fresendelf yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Fresendelf COA.svg
| ynwennertal = 87 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 2,60 km²
| befolkingstichtens = 33 ynw./km²
| hichte = 5 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 1= Nordsee-Treene
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| gemeente-yndieling =
| stifting = 15e iuw<small>(foar it earst neamd)</small><br>1934 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25876
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 25
| lat_sec = 04
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 13
| lon_sec = 43
| lon_dir = E
}}
'''Fresendelf''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Fresendelf is in tige lytse gemeente en is ûnderdiel fan it amt Nordsee-Treene. It doarp leit oan 'e westlike igge fan 'e [[Treene (rivier)|Treene]] en hat 87 ynwenners (2024).
De plaknamme betsjut 'grêf fan Friezen' (''Friesengraben'') en waard foar it earst yn 'e 15e iuw yn dokuminten neamd.<ref> Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Aufl., Neumünster 1992, s. 257.</ref>
Fresendelf waard op 1 desimber 1934 in selsstannige gemeente nei it opheffen fan 'e ''Kirchspielslandgemeinde Schwabstedt'' (karspellânsgemeente Schwabstedt).
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Fresendelf}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fresendelf}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
peeue7yuxobofc866svai57a9attkke
1231523
1231521
2026-06-06T08:38:44Z
RomkeHoekstra
10582
1231523
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Fresendelf
| ôfbylding = Fresendelf in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Fresendelf yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Fresendelf COA.svg
| ynwennertal = 87 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 2,60 km²
| befolkingstichtens = 33 ynw./km²
| hichte = 5 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Nordsee-Treene
| gemeente-yndieling =
| stifting = 15e iuw<small>(foar it earst neamd)</small><br>1934 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25876
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 25
| lat_sec = 04
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 13
| lon_sec = 43
| lon_dir = E
}}
'''Fresendelf''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Fresendelf is in tige lytse gemeente en is ûnderdiel fan it amt Nordsee-Treene. It doarp leit oan 'e westlike igge fan 'e [[Treene (rivier)|Treene]] en hat 87 ynwenners (2024).
De plaknamme betsjut 'grêf fan Friezen' (''Friesengraben'') en waard foar it earst yn 'e 15e iuw yn dokuminten neamd.<ref> Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Aufl., Neumünster 1992, s. 257.</ref>
Fresendelf waard op 1 desimber 1934 in selsstannige gemeente nei it opheffen fan 'e ''Kirchspielslandgemeinde Schwabstedt'' (karspellânsgemeente Schwabstedt).
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Fresendelf}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fresendelf}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
kc6fm6ui0npdw4bv6zhrc4agftfjvpb
1231524
1231523
2026-06-06T08:46:27Z
RomkeHoekstra
10582
Dûbele tekst ferwidere.
1231524
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Fresendelf
| ôfbylding = Fresendelf in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Fresendelf yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Fresendelf COA.svg
| ynwennertal = 87 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 2,60 km²
| befolkingstichtens = 33 ynw./km²
| hichte = 5 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Nordsee-Treene
| gemeente-yndieling =
| stifting = 15e iuw<small>(foar it earst neamd)</small><br>1934 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25876
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 25
| lat_sec = 04
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 13
| lon_sec = 43
| lon_dir = E
}}
'''Fresendelf''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Fresendelf is in tige lytse gemeente en is ûnderdiel fan it amt Nordsee-Treene. It doarp leit oan 'e westlike igge fan 'e [[Treene (rivier)|Treene]] en hat 87 ynwenners (2024).
De plaknamme betsjut 'grêf fan Friezen' (''Friesengraben'') en waard foar it earst yn 'e 15e iuw yn dokuminten neamd.<ref> Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Aufl., Neumünster 1992, s. 257.</ref>
Fresendelf waard op 1 desimber 1934 in selsstannige gemeente nei it opheffen fan 'e ''Kirchspielslandgemeinde Schwabstedt'' (karspellânsgemeente Schwabstedt).
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Fresendelf}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fresendelf}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
lpxwqmr62cqszwhyi2lws8v2voea1oc
1231537
1231524
2026-06-06T11:19:27Z
RomkeHoekstra
10582
+ Noardfryske namme.
1231537
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Fresendelf / Freesendelf
| ôfbylding = Fresendelf in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Fresendelf yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Fresendelf COA.svg
| ynwennertal = 87 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 2,60 km²
| befolkingstichtens = 33 ynw./km²
| hichte = 5 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Nordsee-Treene
| gemeente-yndieling =
| stifting = 15e iuw<small>(foar it earst neamd)</small><br>1934 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25876
| webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 25
| lat_sec = 04
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 13
| lon_sec = 43
| lon_dir = E
}}
'''Fresendelf''' ([[Noardfrysk]]: ''Freesendelf'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Fresendelf is in tige lytse gemeente en is ûnderdiel fan it amt Nordsee-Treene. It doarp leit oan 'e westlike igge fan 'e [[Treene (rivier)|Treene]] en hat 87 ynwenners (2024).
De plaknamme betsjut 'grêf fan Friezen' (''Friesengraben'') en waard foar it earst yn 'e 15e iuw yn dokuminten neamd.<ref> Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Aufl., Neumünster 1992, s. 257.</ref>
Fresendelf waard op 1 desimber 1934 in selsstannige gemeente nei it opheffen fan 'e ''Kirchspielslandgemeinde Schwabstedt'' (karspellânsgemeente Schwabstedt).
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Fresendelf}}
}}
{{DEFAULTSORT:Fresendelf}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
5zkjl8i2p3hbc8zs1z29nnz95z0ua58
Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog
0
52572
1231522
832321
2026-06-06T08:35:53Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav, + kat. en wat tekst.
1231522
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog
| ôfbylding = Friedrich-Wilhelm-Luebke-Koog in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 163 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 13,49 km²
| befolkingstichtens = 12 ynw./km²
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Südtondern
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1954 <small>(ynpoldere)</small><br>1958 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25924
| webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 52
| lat_sec = 15
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 38
| lon_sec = 20
| lon_dir = E
}}
'''Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente telt 163 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
De yndiking fan 'e [[keech]] (polder) mei in 8,5 kilometer lange seedyk wie it grutste dykbouprojekt fan nei de [[Twadde Wrâldkriich]] yn Sleeswyk-Holstein. Om't in grut tal [[Ferdriuwing fan Dútsers nei de Twadde Wrâldkriich|flechtlingen en ferdreaunen út de eastlike gebieten]] harren nei de Twadde Wrâldoarloch yn Sleeswyk-Holstein fêstigen, moast der yn it ramt fan it saneamde ''Programm Nord'' nij lân oanmakke wurde. Dat ''Programm Nord'' waard oantrune troch de doetiidske minister-presidint fan Sleeswyk-Holstein, Friedrich Wilhelm Lübke, dêr't de polder ek nei ferneamd is.
Nei't de dyk op 21 oktober 1954 ôfsletten waard, moast it nije lân earst noch ûntwetterje en ynfrastruktuer oanlein wurde, foardat yn 1958/1959 de earste húshâldings harren nei wenjen sette koene. De oarspronklike bewenning bestie út 41 pleatsen, in skoalle en in herberch mei in winkel. It lân waard yn like dielen ferdield oer lokale boeren en flechtlingen út de eastlike gebieten.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog}}
}}
{{DEFAULTSORT:Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1958]]
lrqz76zd7v1w6ysi8yniwn2o7a45z4p
1231538
1231522
2026-06-06T11:20:30Z
RomkeHoekstra
10582
+ Noardfryske namme.
1231538
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog<br>Friedrich-Wilhelm-Lübke-Kuuch
| ôfbylding = Friedrich-Wilhelm-Luebke-Koog in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 163 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 13,49 km²
| befolkingstichtens = 12 ynw./km²
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Südtondern
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1954 <small>(ynpoldere)</small><br>1958 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25924
| webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 52
| lat_sec = 15
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 38
| lon_sec = 20
| lon_dir = E
}}
'''Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog''' ([[Noardfrysk]]: ''Friedrich-Wilhelm-Lübke-Kuuch'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente telt 163 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
De yndiking fan 'e [[keech]] (polder) mei in 8,5 kilometer lange seedyk wie it grutste dykbouprojekt fan nei de [[Twadde Wrâldkriich]] yn Sleeswyk-Holstein. Om't in grut tal [[Ferdriuwing fan Dútsers nei de Twadde Wrâldkriich|flechtlingen en ferdreaunen út de eastlike gebieten]] harren nei de Twadde Wrâldoarloch yn Sleeswyk-Holstein fêstigen, moast der yn it ramt fan it saneamde ''Programm Nord'' nij lân oanmakke wurde. Dat ''Programm Nord'' waard oantrune troch de doetiidske minister-presidint fan Sleeswyk-Holstein, Friedrich Wilhelm Lübke, dêr't de polder ek nei ferneamd is.
Nei't de dyk op 21 oktober 1954 ôfsletten waard, moast it nije lân earst noch ûntwetterje en ynfrastruktuer oanlein wurde, foardat yn 1958/1959 de earste húshâldings harren nei wenjen sette koene. De oarspronklike bewenning bestie út 41 pleatsen, in skoalle en in herberch mei in winkel. It lân waard yn like dielen ferdield oer lokale boeren en flechtlingen út de eastlike gebieten.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog}}
}}
{{DEFAULTSORT:Friedrich-Wilhelm-Lübke-Koog}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1958]]
02wy5q5m5kxmqu6vls2qhe4j91c80z7
Garding
0
52576
1231525
1131877
2026-06-06T09:03:08Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav, + wat tekst.
1231525
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Garding
| ôfbylding = Garding in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Garding yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Garding COA.svg
| ynwennertal = 2.816 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 3,06 km²
| befolkingstichtens = 920 ynw./km²
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3 = Eiderstedt
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1187 <small>(foar it earst neamd)</small><br>1590 <small>(stedsrjochten)</small><br>
| postkoade = 25836
| webside = [https://www.garding.de www.garding.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 19
| lat_sec = 47
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 46
| lon_sec = 46
| lon_dir = E
}}
'''Garding''' ([[Platdútsk]]: ''Garn'' of ''Gaarn'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Garding is ûnderdiel fan it amt Eiderstedt en de [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente hat 2.816 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
It plak bestie nei alle gedachten al foar de bou fan 'e earste tsjerke yn 1109. De Sint-Kristiaanstsjerke stiet yn it histoaryske sintrum op in natuerlike hichte. De strjitten fan 'e histoaryske binnenstêd binne stjerfoarmich op 'e tsjerke oriïntearre.
Garding krige [[stedsrjochten]] op 12 oktober 1590 fan hartoch Johan Adolf fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf.
Iuwenlang hie Garding in haven dy't it stedsbyld bepaalde en in wichtige rol spile foar de ekonomy. As havenstêd hie Garding sûnt 1612 hannelsferbinings mei Ingelân en oare lannen oer de havens fan [[Katingsiel]] en [[Tönning]]. Dat bleau sa oant hast it begjin fan 'e 20e iuw. De haven sels waard yn 1912 tichtsmiten.
== Berne yn Garding ==
* [[Theodor Mommsen]] (1817-1903), skiedkundige en [[Nobelpriis foar Literatuer|Nobelpriiswinner]] (1902)
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Garding}}
}}
{{DEFAULTSORT:Garding}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
d9wmra4dli3pbbl8v88uv6rskik88md
1231533
1231525
2026-06-06T10:35:29Z
RomkeHoekstra
10582
Noardfryske namme tafoege.
1231533
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Garding / Gaarding
| ôfbylding = Garding in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Garding yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Garding COA.svg
| ynwennertal = 2.816 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 3,06 km²
| befolkingstichtens = 920 ynw./km²
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3 = Eiderstedt
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1187 <small>(foar it earst neamd)</small><br>1590 <small>(stedsrjochten)</small><br>
| postkoade = 25836
| webside = [https://www.garding.de www.garding.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 19
| lat_sec = 47
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 46
| lon_sec = 46
| lon_dir = E
}}
'''Garding''' ([[Noardfrysk]]: Gaarding; Platdútsk: ''Garn'' of ''Gaarn'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Garding is ûnderdiel fan it amt Eiderstedt en de [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente hat 2.816 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
It plak bestie nei alle gedachten al foar de bou fan 'e earste tsjerke yn 1109. De Sint-Kristiaanstsjerke stiet yn it histoaryske sintrum op in natuerlike hichte. De strjitten fan 'e histoaryske binnenstêd binne stjerfoarmich op 'e tsjerke oriïntearre.
Garding krige [[stedsrjochten]] op 12 oktober 1590 fan hartoch Johan Adolf fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf.
Iuwenlang hie Garding in haven dy't it stedsbyld bepaalde en in wichtige rol spile foar de ekonomy. As havenstêd hie Garding sûnt 1612 hannelsferbinings mei Ingelân en oare lannen oer de havens fan [[Katingsiel]] en [[Tönning]]. Dat bleau sa oant hast it begjin fan 'e 20e iuw. De haven sels waard yn 1912 tichtsmiten.
== Berne yn Garding ==
* [[Theodor Mommsen]] (1817-1903), skiedkundige en [[Nobelpriis foar Literatuer|Nobelpriiswinner]] (1902)
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Garding}}
}}
{{DEFAULTSORT:Garding}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
jvakj6coc7ekxzkpezzgudtpe1ptsr3
1231539
1231533
2026-06-06T11:21:33Z
RomkeHoekstra
10582
1231539
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Garding / Gaarding
| ôfbylding = Garding in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Garding yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen = DEU Garding COA.svg
| ynwennertal = 2.816 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 3,06 km²
| befolkingstichtens = 920 ynw./km²
| hichte = 1 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3 = Eiderstedt
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1187 <small>(foar it earst neamd)</small><br>1590 <small>(stedsrjochten)</small><br>
| postkoade = 25836
| webside = [https://www.garding.de www.garding.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 19
| lat_sec = 47
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 46
| lon_sec = 46
| lon_dir = E
}}
'''Garding''' ([[Noardfrysk]]: ''Gaarding''; [[Nederdútsk]]: ''Garn'' of ''Gaarn'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Garding is ûnderdiel fan it amt Eiderstedt en de [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente hat 2.816 ynwenners (2024).
== Skiednis ==
It plak bestie nei alle gedachten al foar de bou fan 'e earste tsjerke yn 1109. De Sint-Kristiaanstsjerke stiet yn it histoaryske sintrum op in natuerlike hichte. De strjitten fan 'e histoaryske binnenstêd binne stjerfoarmich op 'e tsjerke oriïntearre.
Garding krige [[stedsrjochten]] op 12 oktober 1590 fan hartoch Johan Adolf fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf.
Iuwenlang hie Garding in haven dy't it stedsbyld bepaalde en in wichtige rol spile foar de ekonomy. As havenstêd hie Garding sûnt 1612 hannelsferbinings mei Ingelân en oare lannen oer de havens fan [[Katingsiel]] en [[Tönning]]. Dat bleau sa oant hast it begjin fan 'e 20e iuw. De haven sels waard yn 1912 tichtsmiten.
== Berne yn Garding ==
* [[Theodor Mommsen]] (1817-1903), skiedkundige en [[Nobelpriis foar Literatuer|Nobelpriiswinner]] (1902)
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Garding}}
}}
{{DEFAULTSORT:Garding}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
lq1cu0c90gxi2frqdrqubggm23zai0k
Kirchspiel Garding
0
52581
1231526
832333
2026-06-06T09:30:02Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav., - kat (it is in gemeente, der is gjin plak mei dizze namme) en wat tekst.
1231526
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Kirchspiel Garding /<br> Sarkspal Gaarding
| ôfbylding = Garding, Kirchspiel in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Kirchspiel Garding yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 341 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 14,83 km²
| befolkingstichtens = 23 ynw./km²
| hichte = 0 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1590 <small>(ôfskaat as karspel)</small>, 1867 <small>(as gemeente)</small>
| postkoade = 25836
| webside = [https://www.amt-eiderstedt.de www.amt-eiderstedt.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 19
| lat_sec = 44
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 46
| lon_sec = 41
| lon_dir = E
}}
'''Kirchspiel Garding''' ([[Noardfrysk]]: ''Sarkspal Gaarding'') is in gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Kirchspiel Garding hat 341 ynwenners (2024). De gemeente bestiet út ferskillende buorskippen.
== Skiednis ==
De gemeente giet werom op it histoaryske tsjerkedoarp [[Garding]]. Doe't Garding yn 1590 [[stedsrjochten]] krige, waard it omlizzende lannelike gebiet ôfskaat en in selsstannich [[karspel]].
== Ekonomy ==
[[Lânbou]] is it wichtichst foar de [[ekonomy]] fan de gemeente.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Kirchspiel Garding}}
}}
{{DEFAULTSORT:Kirchspiel Garding}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Eiderstedt]]
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestsjoerlike ienheid oprjochte yn 1867]]
kzg1m8f9e0vfh210ila9lra6wi7thbl
Goldebek
0
52582
1231535
832325
2026-06-06T11:02:22Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav., + kt.
1231535
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Goldebek / Golbäk
| ôfbylding = Goldebek in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| flagge = Flagge Goldebek.png
| wapen = DEU Goldebek COA.svg
| ynwennertal = 381 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 10,18 km²
| befolkingstichtens = 37 ynw./km²
| hichte = 12 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1321 <small>(foar it earst neamd)
| postkoade = 25862
| webside = [https://goldebek.jimdosite.com/ goldebek.jimdosite.com]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 40
| lat_sec = 35
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 08
| lon_sec = 20
| lon_dir = E
}}
'''Goldebek''' ([[Noardfrysk]]: ''Golbäk''; [[Deensk]]: ''Goldebæk'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Goldebek leit yn it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]].
Goldebek hat 381 ynwenners (2024).
Goldebek is sûnt 1 april 1934 in selsstannige gemeente.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Goldebek}}
}}
{{DEFAULTSORT:Goldebek}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
brnt8nkft3rbs2y2bxqgsv5o3sihn1t
Goldelund
0
52583
1231540
832326
2026-06-06T11:33:32Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav., + kat.
1231540
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Goldelund / Gelün
| ôfbylding = Goldelund in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Goldelund yn Noard-Fryslân.
| flagge = Flagge Goldelund.png
| wapen = DEU Goldelund COA.svg
| ynwennertal = 423 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 12,02 km²
| befolkingstichtens = 35 ynw./km²
| hichte = 10 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1321 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small>
| postkoade = 25862
| webside = [https://www.goldelund.de/ www.goldelund.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 40
| lat_sec = 48
| lat_dir = N
| lon_deg = 9
| lon_min = 06
| lon_sec = 51
| lon_dir = E
}}
'''Goldelund''' ([[Noardfrysk]]: ''Gelün''; [[Deensk]]: ''Goldelund'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]].
Goldelund hat 423 ynwenners (2024).
Sûnt 1 april 1934 is Goldelund in selsstannige gemeente.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Goldelund}}
}}
{{DEFAULTSORT:Goldelund}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]]
383fhz9xp2ptxn3je99597um97rhvwc
Grothusenkoog
0
52588
1231541
832211
2026-06-06T11:46:01Z
RomkeHoekstra
10582
+ ynfoboks, + nav.
1231541
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme = Grothusenkoog / Grathüsemkuuch
| ôfbylding = Grothusenkoog in NF.PNG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Grothusenkoog yn Noard-Fryslân.
| flagge =
| wapen =
| ynwennertal = 26 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref>
| oerflak = 3,27 km²
| befolkingstichtens = 8 ynw./km²
| hichte = 2 m
| lân = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Kreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Amt
| namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt
| gemeente-yndieling =
| stifting = 1693 <small>(yndike)
| postkoade = 25836
| webside = [https://www.amt-eiderstedt.de www.amt-eiderstedt.de]
| mapname = Sleeswyk-Holstein
| lat_deg = 54
| lat_min = 18
| lat_sec = 06
| lat_dir = N
| lon_deg = 8
| lon_min = 44
| lon_sec = 38
| lon_dir = E
}}
'''Grothusenkoog''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Grothusenkoog leit bestjoerlik yn it [[Amt]] Eiderstedt, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân]]. Grothusenkoog hat mar 26 ynwenners (2024).
De gemeente bestiet út wat fersprate hûzen en pleatsen.
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Grothusenkoog}}
}}
{{DEFAULTSORT:Grothusenkoog}}
{{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}}
[[Kategory:Eiderstedt]]
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
jo5owbsseqv324tcezah5tkb3dtzhz6
Google
0
53319
1231485
870845
2026-06-05T16:48:32Z
Too Classy for This World
49579
1231485
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbyld:Google Search 2026.svg|200px|right]]
'''Google''' is in [[sykje|sykmasine]] fan [[Google Inc.]] foar dokuminten op it [[ynternet|wrâld-wiid-web]], lansearre yn [[1997]] troch twa [[promovendus|promovendi]] oan de [[Stanford-universiteit]], [[Larry Page]] en [[Sergey Brin]]. Page en Brin hiene twa jier wurke oan in avansearre metoade foar it finen fan ynformaasje op [[ynternet]]. Al gau waard Google de populêrste sykmasine fan de wrâld. Brûkers wiene tefreden oer de sykresultaten en oer de presintaasje derfan: op in rêstige side, sûnder de ropperige advertinsjes dy't by oare sykmasines faak te sjen wiene.
De namme is in fariant op it wurd "googol". Googol is neamd nei in getal, it tsjut in 1 mei hûndert nullen (10<sup>100</sup>) oan. De term wjerspegelet de bedriuwsmissy om alle ynformaasje fan de wrâld tagonklik te meitsjen. Larry Page, ien fan de oprjochters, wie fassinearre troch wiskunde en 'Googol'. De namme is úteinlik 'Google' wurden troch in staveringsfout fan Larry.
== Ferskaat ==
* Wyls binne der Google-ferzjes yn ferskate talen, dêrûnder de Fryske [http://www.google.com/webhp?hl=fy hjir].
* By jierdeis fan belangrike minsken of speciale foarfallen brûkt Google soms in tapaslike fariant fan it Google-logo op syn siden, in [[Google Doodle]] neamd.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* {{fy}}[http://www.google.com/webhp?hl=fy Fryske Google]
* {{en}}[http://www.google.com/ncr Ynternasjonale Google]
* {{en}}[http://www.google.com/language_tools?hl=EN Google yn alle beskikbere talen]
* {{nl}}[http://www.computeridee.nl/nieuws/google-easter-eggs-lijstje List fan easter eggs]
* ''Google, Het verhaal achter het mediasucces'', David A. Vise en Mark Malseed, ISBN 90-225-4365-X, op p.49
}}
{{Commonscat|Google}}
[[Kategory:Sykmasine]]
q4e7qxh5if84y00348esw563nduuhtz
Fêstelân
0
101021
1231530
819310
2026-06-06T09:54:06Z
Hurkonides
5270
1231530
wikitext
text/x-wiki
It '''fêstelân''' is in trochrinnende [[grûn|lânmassa]] dy't grutter en faak [[polityk]], [[ekonomy]]sk en/of [[demografy]]sk wichtiger is as byhearrende [[eilân|eilannen]]. Dizze oantsjutting kin brûkt wurde foar it diel fan elts willekeurich [[lân]] dat op in [[kontinint]] leit, sjoen út it perspektyf wei fan ien of mear eilannen dy't by dat lân hearre. Yn it gefal fan [[Fryslân]] is it fêstelân bygelyks, sjoen fan 'e [[Waadeilannen]] ôf, alles tusken [[Harns (stêd)|Harns]], [[Linde]] en [[Lauwersmar]]. Yn it gefal fan [[Kurasau]] wurdt mei it fêstelân ornaris it [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] [[kontinint]] bedoeld. Mei 'fêstelân' kin lykwols ek in grutter eilân bedoeld wurde dat net sels diel útmakket fan in kontinint. Sadwaande kin der ek sprake wêze fan in stikmannich triemmen. Ut it eachpunt wei fan 'e [[Orkney-eilannen]], bygelyks, is [[Skotlân]] it fêstelân, mar út it eachpunt wei fan Skotlân is kontinintaal [[Jeropa]] it fêstelân.
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Mainland ''Notes'', op dizze side].
}}
{{DEFAULTSORT:Festelan}}
[[Kategory:Lânfoarm]]
[[Kategory:Geografy]]
p59sfid65130lxmyoxiy2853tuvqlax
It Sân 4
0
133108
1231497
958131
2026-06-05T19:32:09Z
Hurkonides
5270
1231497
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks bouwurk
| namme = It Sân 4''
| ôfbylding = %27t_Zand_4_Joure.JPG
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Frisian flag.svg|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2 = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:De Fryske Marren wapen.svg|20px]] [[De Fryske Marren]]
| bestjoerlike ienheid 3 =
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| plak = [[De Jouwer]]
| adres = It Sân 4 <small>(''Ned.: 't Zand'')</small>
| koördinaten =
| type bouwurk = wenhûs
| keatling =
| boujier =
| sloopjier =
| arsjitekt =
| boustyl =
| oerbrêget =
| tunnelet ûnder =
| wei of spoar =
| monumintale status = [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer = 20843
| hichte =
| lingte =
| oerflak =
| tal ferdjippings =
| kosten =
| webside =
}}
'''It Sân 4''' is in [[ryksmonumint]] oan It Sân 4 op [[De Jouwer]].
It brede gebou hie yn 1965 noch fjouwer seisrútsfinsters, letter binne de rútsjes ferfongen troch gruttere ramen.<ref>[https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/20843 Monuminteregister]</ref> It oan de foarside ôfskeane sealdak hat in spangevel. De lytse rútsjes fan eartiids binne letter ek ferfongen troch gruttere glêzen.
[[Ofbyld:Voorgevels - Joure - 20121117 - RCE.jpg|thumb|left|Foargevel]]
== Sjoch ek ==
* [[List fan ryksmonuminten op De Jouwer]]
{{Koördinaten|52_58_13_N_5_47_34_E_scale:1500_type:landmark_region:NL|52° 58' 13" N 5° 47' 34" EL}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
[[Kategory:Ryksmonumint yn Skarsterlân]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn De Fryske Marren]]
[[Kategory:Hûs yn Skarsterlân]]
[[Kategory:Hûs yn De Fryske Marren]]
[[Kategory:Bouwurk op De Jouwer]]
[[Kategory:Bouwurk út de 19e iuw]]
ppyre6qthmguwt3uwxuomawwltnwqjr
Tsjerke fan Duerswâld
0
138599
1231503
1123366
2026-06-05T19:50:00Z
Hurkonides
5270
1231503
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks tsjerkegebou
| namme = Jehannestsjerke
| ôfbylding = 2023 Duerswâldmer Jehannestsjerke.jpg
| ôfbyldingsbreedte =
| ôfbyldingstekst =
| lân =
| bestjoerlike ienheid 1 = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2 = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag of Opsterland.svg|20px]] [[Opsterlân]]
| bestjoerlike ienheid 3 =
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| plak = [[Ofbyld:Wynjewâld vlag.svg|20px]] [[Wynjewâld]]
| adres =
| koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_3_47_N_6_13_12_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 3' N 6° 13' E}}
| tsjerkegenoatskip = [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân|Herfoarme PKN-gemeente Wynjewâld]]
| bisdom =
| aartsbisdom =
| patroanhillige = Sint-Jehannes<ref>[https://corpusroemeling.nl/data.html Corpus Roemeling, oproppen 10 juny 2024]</ref>
| status =
| arsjitekt =
| yngenieur =
| boujier = ± 1250
| sloopjier =
| boustyl = [[romanogotyk]]
| hichte =
| monumintale status = [[Ofbyld:Monumentenbordje 2014.svg|12px]] [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/31839 31839]
| webside = [https://hervormdegemeentewijnjewoude.nl/ Herfoarme PKN-gemeente Wynjewâld]
| mapname = Fryslân
| mapwidth =
| lat_deg = 53
| lat_min = 3
| lat_sec = 47
| lat_dir = N
| lon_deg = 6
| lon_min = 13
| lon_sec = 12
| lon_dir = E
| tekst by posysjekaart =
}}
De '''Tsjerke fan Duerswâld''' is ien fan de twa tsjerkegebouwen fan de Herfoarme [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân|PKN]]-gemeente fan [[Wynjewâld]].
== Skiednis ==
De oarspronklik [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] tsjerke waard likernôch yn de jierren 1250-1259 fan [[kleastermop]]pen boud en yn de 15e iuw yn let[[Gotyk|goatyske]] styl op 'e nij boud mei gebrûk fan it âlde boumaterjaal. Neffens de benefisjaalboeken fan 1543 wie de tsjerke fan ''Duyrswolt'' foar de [[reformaasje]] wijd oan ''Sanct Jan''.<ref>[https://pure.knaw.nl/portal/files/1542120/Beneficiaalboeken1543_def.pdf Benefisjaalboeken 1543]</ref> In toer hat de tsjerke nea hân en de [[dakruter]] is in tafoeging út 1783, doe't de [[klokkestoel]] ôfbrutsen waard. De fan giele bakstien oanboude steunbearen binne 18e-iuwsk.
De aparte tagongen yn de tsjerke foar manlju (súdlik) en froulju (noardlik) binne yn 'e rin fan de tiid tichtmitsele mar noch wol goed werom te finen. Oan de bûtenkant fan de tsjerke is yn de noardlike muorre ûnder it twadde eastlike raam it plak te sjen, dêr't eartiids de [[hagioskoop]] siet.
[[Ofbyld:Tsjerke fan Duerswâld, oargel I.jpg|thumb|left|175px|''Oargel'']]
Yn de jierren 1899 en 1932 waard it ynterieur fernijd. De tsjerke ûndergyng in grutte restauraasje yn de njoggentiger jierren. De preekstoel datearret út de 18e iuw.
De hjoeddeiske klok komt oarspronklik út [[Epe]] en waard yn 1952 oankocht. Dy ferfong in yn [[Hoarn (Noard-Hollân)|Hoarn]] getten klok út 1783 dy't yn de [[Twadde Wrâldkriich]] foardere waard en net werom kaam.
It hûske oan it tsjerkepaad noardlik fan de tsjerke is in ienkeamerswente foar de dûmny. It waard yn 1759 boud.
== Oargel ==
It oargel stie eartiids yn de Lutherske tsjerke fan [[Swol]] en waard yn 1917 yn de tsjerke fan Duerswâld opsteld. It is yn 1721 boud troch de soannen Johan George Frans Casper fan de ferneamde [[Dútslân|Dútske]] oargelbouwer [[Arp Schnitger]].
Oant de restauraasje fan it oargel yn 2000-2001 moast der noch trape wurde. By in restauraasje troch [[Bakker & Timmenga]] waard it ynstrumint werom brocht nei de oarspronklike steat. Der is doe in pedaal oanhongen en it is langer net nedich om te traapjen. It ienmanualige ynstrumint hat njoggen registers.
== Sjoch ek ==
[[Tsjerke fan Weinterp]]
{{boarnen|boarnefernijing=
* [https://hervormdegemeentewijnjewoude.nl/kerk-duurswoude/ Skiednis op de tsjerklike side]
* [https://www.orgelsite.nl/wijnjewoude-duurswoude-hervormde-kerk/ Beskriuwing en disposysje oargel]
* Alle Middeleeuwse Kerken, Peter Karstkarel ISBN 9789033005589
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Kerk van Duurswoude|Tsjerke fan Duerswâld}}
}}
[[Kategory:Duerswâld]]
[[Kategory:Wynjewâld]]
[[Kategory:Tsjerkegebou yn Opsterlân|Duerswâld]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Opsterlân]]
[[Kategory:Bouwurk út de 15e iuw]]
0aui9nracglf2n3pvy155g9fn9h9f7g
Daan Remmerts de Vries
0
184820
1231498
1200820
2026-06-05T19:34:43Z
Hurkonides
5270
1231498
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks skriuwer
| ôfbylding = Daan_Remmerts_de_Vries.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| oar pseudonym = A.N. Ryst
| echte namme =
| nasjonaliteit = {{NEDnasj}}
| berne = [[5 april]] [[1962]]
| berteplak = [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]
| stoarn =
| stjerplak =
| etnisiteit =
| regionale identiteit =
| taal = [[Nederlânsk]]
| sjenre = jeugdliteratuer, literatuer
| perioade =
| streaming =
| tema's =
| bekendste wurk(en) =
| útjouwer =
| prizen = [[Gouden Griffel]], [[Sulveren Griffel]], [[Brûnzen Griffel|Vlag en Wimpel]], [[Woutertje Pieterse Priis]], [[Leespluim|Sardes-Leespluim]]
| jierren aktyf = 1990-no
| webside = [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=remm001 DBNL-profyl]
}}
'''Daan Remmerts de Vries''' ([[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[5 april]] [[1962]]) is in Nederlânske [[skriuwer]] fan [[berneboeken]] en boeken foar folwoeksenen, ek is er [[yllustrator]], [[skilder]] en [[muzikant]].
== Libben en wurk ==
Daan Remmerts de Vries folge de oplieding Tekenen en Handvaardigheid oan De Witte Lelie yn [[Amsterdam]]. Rillegau nei it ôfmeitsjen dêrfan is er mei fulltime skilderjen en skriuwen begûn. Yn 1990 debutearre er as berneboekeskriuwer mei ''Zippy en Slos'', ferneamd nei syn eigen katten, yllustrearre mei linoaleumfiken.
Remmerts de Vries hat in soad reizge. Yn [[Newfoundland]] gie er op syk nei walfisken, yn de [[Pyreneeën]] hat er gieren bestudearre, yn [[Yndia]] hat er ûnder oare Aziatyske liuwen, wylde ezels en tigers fotografearre en filme. In soad fan dy ûnderfiningen komme werom yn syn boeken.
Remmerts de Vries hat nea kieze wollen tusken skilderje en skriuwe. Hy hat mear as tritich boeken yllustrearre. Yn 2010, nei oanlieding fan it boek ''Meneer Kandinsky was een schilder'', hong in oersjoch fan syn yllustrative wurk yn it Gemeentemuseum Den Haag, no [[Kunstmuseum Den Haag]]. <br>Dêrby is er altyd trochgien mei it meitsjen fan frij byldzjend wurk. Dit late yn 2019 ta in grutte solo-eksposysje yn [[Museum De Buitenplaats]] yn Eelde, en boppedat ta it mânske boek ''Liefde, je kunt me vinden bij de rivier'' (dat goed 500 wurken befettet).
Remmerts de Vries skreau inkelde (populêr) wittenskiplike wurken, ûnder oaren oer [[Pokémon]] en oer de fynst fan it skelet fan in [[tyrannosaurus]] (''T. Rex Trix in Naturalis'', Leopold, 2016).
Yn 2017 stie er yn teäter HETPALEIS yn [[Antwerpen]] mei ''Yo Kandinsky'', as ûnderdiel fan it programma ''De kleine lettertjes''.
Hy skreau (tegearre mei Judith Eiselin) it feuilleton ''Cliffhanger'' foar de NRC, en inkelde maatskippijkrityske artikels foar deselde krante, ûnder oaren oer wynmûnen en de jacht.
Yn 2019 skreau er ''Shteinpoist en Tic'' (oer twa aliens dy’t de ierde besykje) foar reklameburo Achtung! , yn opdracht fan [[Volkswagen]].
Remmerts de Vries skreau (oant en mei 2019) 51 boeken foar bern. Hy hat ferskate prizen wûn, foar tekst sawol as yllustraasjes. Hy hat twa kear de [[Gouden Griffel]] krigen (yn 2003 en yn 2010), fiif kear in [[Sulveren Griffel]] en ien kear de [[Gouden Lijst]] (2014). Ek hat er in pear kear nominearre west foar de [[Woutertje Pieterse Priis]] en krige meardere Vlag en Wimpels. Yn 2021 waard de [[Theo Thijssen-priis]] oan him takend.
Hy hat seis boeken foar in folwoeksen publyk skreaun: ''IJspaleis'' (2003), ''Zo zal ik bij je zijn'' (2006) en ''Brave nieuwe wereld'' (2011) ûnder syn eigen namme. Under it [[pseudonym]] '''A.N. Ryst''' publisearre er ''De blauwe maanvis'' (2016), ''De nadagen'' (2018) en ''De harpij'' (2014). Oan dat lêste boek, dat in literêre sensaasje wurde soe, wurke er neffens eigen sizzen 23 jier.
Remmerts de Vries keas (úteinlik) foar dit pseudonym om syn folwoeksen boeken in earlike kâns te jaan by resinsinten en publyk, dy't nei syn ûnderfining minder gau oanstriid hawwe om in berneboekeskriuwer literêr serieus te nimmen.
Boeken fan Remmerts de Vries binne oerset yn it [[Dútsk]], [[Sweedsk]], [[Koreaansk]], ([[Mandarynsk]]-)[[Sineesk]], [[Arabysk]], [[Italjaansk]], [[Letsk]] en [[Marokkaansk]].
== Bibliografy ==
* Sjoch: [[:nl:Daan Remmerts de Vries#bibliografy]]
== Yllustraasjes ==
<gallery widths="180" heights="180">
Zippy en Slos.jpg|Yllustraasje út ''Zippy en Slos'' (1990)
De Harpij.jpg|Foarkant fan ''De harpij'' (2014)
Meneer Kandinsky was een schilder.jpg|Foarkant fan ''Meneer Kandinsky was een schilder'' (2010)
Liefde, je kunt me vinden bij de rivier.jpg|''Liefde, je kunt me vinden bij de rivier'' fan Daan Remmerts de Vries (2019)
</gallery>
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://www.kjoek.nl/schrijver/daan-remmerts-de-vries.html kjoek.nl] - ''Daan Remmerts de Vries''
* [https://www.queridokinderenjeugdboeken.nl/web/schrijvers-illustratoren/Auteur/Daan-Remmerts-de-Vries.htm queridokinderenjeugdboeken.nl] - ''Daan Remmerts de Vries''
}}
{{DEFAULTSORT:Remmerts de Vries, Daan}}
[[Kategory:Nederlânsk yllustrator]]
[[Kategory:Nederlânsk berneboekeskriuwer]]
[[Kategory:Nederlânsk romanskriuwer]]
[[Kategory:Nederlânsk muzikant]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn Ljouwert]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1962]]
pkvlqo7zedecwyl5rvet5v7fiq0ypvs
Oerlis:Noard-Fryslân (Kreis)
1
192309
1231512
1231441
2026-06-05T20:38:00Z
Kneppelfreed
2013
/* Dútske/Noardfryske plaknammen. */ Antwurd
1231512
wikitext
text/x-wiki
== Dútske/Noardfryske plaknammen. ==
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin no útein set mei de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân, wêrfan't in hiel soad stobbes binne. By in oantal plakken wurde Noardfryske nammen brûkt, by oare wer Dútske. Wy ha foar plakken bûten Fryslân de ôfspraak makke dat wy de offisjele nammen oanhâlde, útsein as der in ôfspraak fan 'e mienskip of in boarne is, wêrút bliken docht wat de Fryske namme is. No leit dat foar Noardfryske plaknammen wat oars en dêrom eefkes dit oerlis. Ik sels bin fan betinken dat wy by dizze plakken it bêste de offisjele namme oanhâlde kinne. De measte plakken binne hjir sels by de offisjele namme net bekend, lit stean by de Noardfryske namme. Ik makke sels bygelyks al in nij artikeltsje oan foar Alkersum en doe't ik it keppelje woe kaam ik der efter dat der al in artikel wie mei de Noardfryske namme Aalkersum. De Dútske en Noardfryske nammen wurde somtiden yn itselde artikel ek nochris trochinoar brûkt. Om dy redenen wol ik graach nei in unifoarme oanpak foar de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân. Ik woe it mar sa útstelle lykas ik by [[Arlewatt]] (yn it Noardfrysk Alwat - wat yn ús Westfrysk eins -waad wêze moatte soe) dien ha: as titel en yn 'e tekst de offisjele namme, yn 'e ynfoboks sawol de Dútske en de Noardfryske namme en by de ynlieding efter de offisjele namme de Noardfryske mei de Deenske fariant tusken heakken. Kinne jimme jim dêr yn fine? Ik doch ynearsten eefkes neat mear oan dit wurk en wachtsje jimme reaksje earst ôf. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 4 jun 2026, 12.47 (CEST)
:Ik fyn dat prima. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 4 jun 2026, 14.59 (CEST)
:{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat liket my skoan ta. Der hawwe hjir op 'e Wikipedy yn it ferline meidoggers west dy't krekt diene as wiene Noardfrysk en Westerlauwersk Frysk deselde taal. Dat is gewoan net sa. It Noardfrysk is in oare taal, dy't fansels wol nei oan ús Frysk besibbe is, mar dat makket yn myn optyk noch net dat we it oars behannelje moatte as bgl. Welsk of Katalaansk of Sorbysk of hokker oare minderheidstaal ek.
:Noch even oer Alkersum: ik haw jo dûbluere wiske sa't jo my frege hiene. Dêrnei haw ik "Aalkersum" omneamd ta "Alkersum". "Aalkersum" is nammentlik neat, want de Dútske en Deenske nammen binne "Alkersum", mei ien a, en de namme yn it Noardfrysk is "Aalkersem", mei in e yn it lêste wurdlid. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 5 jun 2026, 00.15 (CEST)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Moai dan kin ik no tink wol wer fierder.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 jun 2026, 08.31 (CEST)
:::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], goeie, ik haw dizze diskusje suver mist, want ik bin op it stuit op fakânsje. Ik haw lykwols in oare miening. Der waard yn it ferline yn solidariteit mei de oare Fryslannen de Noard- en Sealterfryske namme te brûken foar geografyske nammen yn dy taalgebieten. Ik soe wol wolle dat dat oanholden wurdt. We hawwe al in tal siden lykas [[Hüsem]], [[Feer]], [[Strukelje]] en sels foar Leer brûke we de Sealterfryske namme [[Lier (stêd)|Lier]]. De Noard- en Sealterfryske wikys brûke ek ús Westerlauwerske nammen foar nammen yn ús Fryslân. Sels de Welske, Baskyske, Katalaanske en Ierske wikys brûke de Fryske nammen, sjoch mar nei de keppelings fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 jun 2026, 22.38 (CEST)
jv3vseupj9tm43it9t0ameecfqvs14m
1231518
1231512
2026-06-06T07:37:00Z
RomkeHoekstra
10582
1231518
wikitext
text/x-wiki
== Dútske/Noardfryske plaknammen. ==
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin no útein set mei de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân, wêrfan't in hiel soad stobbes binne. By in oantal plakken wurde Noardfryske nammen brûkt, by oare wer Dútske. Wy ha foar plakken bûten Fryslân de ôfspraak makke dat wy de offisjele nammen oanhâlde, útsein as der in ôfspraak fan 'e mienskip of in boarne is, wêrút bliken docht wat de Fryske namme is. No leit dat foar Noardfryske plaknammen wat oars en dêrom eefkes dit oerlis. Ik sels bin fan betinken dat wy by dizze plakken it bêste de offisjele namme oanhâlde kinne. De measte plakken binne hjir sels by de offisjele namme net bekend, lit stean by de Noardfryske namme. Ik makke sels bygelyks al in nij artikeltsje oan foar Alkersum en doe't ik it keppelje woe kaam ik der efter dat der al in artikel wie mei de Noardfryske namme Aalkersum. De Dútske en Noardfryske nammen wurde somtiden yn itselde artikel ek nochris trochinoar brûkt. Om dy redenen wol ik graach nei in unifoarme oanpak foar de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân. Ik woe it mar sa útstelle lykas ik by [[Arlewatt]] (yn it Noardfrysk Alwat - wat yn ús Westfrysk eins -waad wêze moatte soe) dien ha: as titel en yn 'e tekst de offisjele namme, yn 'e ynfoboks sawol de Dútske en de Noardfryske namme en by de ynlieding efter de offisjele namme de Noardfryske mei de Deenske fariant tusken heakken. Kinne jimme jim dêr yn fine? Ik doch ynearsten eefkes neat mear oan dit wurk en wachtsje jimme reaksje earst ôf. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 4 jun 2026, 12.47 (CEST)
:Ik fyn dat prima. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 4 jun 2026, 14.59 (CEST)
:{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat liket my skoan ta. Der hawwe hjir op 'e Wikipedy yn it ferline meidoggers west dy't krekt diene as wiene Noardfrysk en Westerlauwersk Frysk deselde taal. Dat is gewoan net sa. It Noardfrysk is in oare taal, dy't fansels wol nei oan ús Frysk besibbe is, mar dat makket yn myn optyk noch net dat we it oars behannelje moatte as bgl. Welsk of Katalaansk of Sorbysk of hokker oare minderheidstaal ek.
:Noch even oer Alkersum: ik haw jo dûbluere wiske sa't jo my frege hiene. Dêrnei haw ik "Aalkersum" omneamd ta "Alkersum". "Aalkersum" is nammentlik neat, want de Dútske en Deenske nammen binne "Alkersum", mei ien a, en de namme yn it Noardfrysk is "Aalkersem", mei in e yn it lêste wurdlid. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 5 jun 2026, 00.15 (CEST)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Moai dan kin ik no tink wol wer fierder.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 jun 2026, 08.31 (CEST)
:::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], goeie, ik haw dizze diskusje suver mist, want ik bin op it stuit op fakânsje. Ik haw lykwols in oare miening. Der waard yn it ferline yn solidariteit mei de oare Fryslannen de Noard- en Sealterfryske namme te brûken foar geografyske nammen yn dy taalgebieten. Ik soe wol wolle dat dat oanholden wurdt. We hawwe al in tal siden lykas [[Hüsem]], [[Feer]], [[Strukelje]] en sels foar Leer brûke we de Sealterfryske namme [[Lier (stêd)|Lier]]. De Noard- en Sealterfryske wikys brûke ek ús Westerlauwerske nammen foar nammen yn ús Fryslân. Sels de Welske, Baskyske, Katalaanske en Ierske wikys brûke de Fryske nammen, sjoch mar nei de keppelings fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 jun 2026, 22.38 (CEST)<br>
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik ha ek eefkes nei de oare minderheidstalen sjoen en wy brûke yn it gefal fan 'e plaknammen yn Wales en Ierlân de offisjele nammen (Baskyske en Katelaanske plakken binne fierder net beskreaun, útsein Barcelona wat sawol Spaansk as Katalaansk is). Oer Leer/Lier is in pear jier ferlyn stimd, doe staakten de stimmen en dêrom is de stêd Lier bleaun.<br>Lit my begjinne mei te sizzen dat it sympatyk is om solidêr te wêzen mei minderheidstalen, mar wy binne gjin Fryske Beweging en ik freegje my ôf oft in ensyklopedy in geskikt middel is om dy solidêrens mei minderheidstalen út te drukken troch de artikels nammen te jaan dy't hjir folslein ûnbekend binne.<br>It slimste fyn ik dat it tige ynkonsekwint tapast wurdt. Fan lang alle plakken wurde de Noardfryske nammen yn 'e artikels net neamd. Of der yn sokke gefallen wol of net in Noardfryske namme bestiet wit ik net, mar as de Noardfryske namme de foarkar hat, dan moat dat konsekwint barre. Ik ha yntusken in rige plaknammen ûnder hannen nommen en kaam ferskillende sitewaasjes tsjin:<br>
* plaknammen mei de Noardfryske plaknamme as titel (en yn 'e tekst de offisjele namme tusken heakjes)
* plaknammen mei de offisjele namme as titel (mei yn 'e tekst de Noardfryske namme en somtiden de Deenske/Nederdútske namme tusken heakjes)
* plaknammen mei de offisjele namme (sûnder fermelding fan 'e Noardfryske namme yn 'e tekst).<br>
Wy brûke yn 'e Fryske Wikipedy Fryske plaknammen bûten Fryslân as dy op 'e fêststelde list mei Fryske eksonimen steane. Foar oare plakken brûke wy de offisjele namme. Dat jout in dúdlik systeem. As in Noardfryske plaknamme op dy list stiet, kin dy as titel brûkt wurde; stiet er der net op, dan leit it mear foar de hân de offisjele Dútske namme te brûken. As der foar keazen wurdt om Noardfryske plaknammen as titel te brûken, dan moat dat konsekwint dien wurde en moatte dy nammen ek yn oare artikels brûkt wurde.<br>
Plakken dy't as plak ûnder in Noardfryske namme beskreaun wurde, lykas Hüsem, wurde yn oare artikels wer gewoan Husum neamd. Ik wit dat soks wol te ûnderfangen is mei in trochferwizing, mar as earder by wikipedy útsprutsen is om Noardfryske/Eastfryske nammen te brûken, dan dêr ek. As wy bygelyks nei it artikel fan Hüsum sjogge krije de Stadtteile (meastentiids by de stêd hearrende doarpen) ynienen wer de offisjele Dútske namme. Dizze praktyk, dêr't beide nammen trochinoar rinne en de Noardfryske nammen dan wol en dan wer net brûkt wurde, soarget foar betizing en is neffens my út ensyklopedysk eachpunt net winsklik. It mei dúdlik wêze dat ik gjin foarstanner bin foar oare nammen as de offisjele, útsein as der in Westlauwersk Fryske namme bestiet of de namme al op 'e list mei Fryske plaknammen bûten Fryslân stiet. Ik wachtsje no wer jim reaksje ôf en gean fierder mei de artikels fan Noardfryske plakken dêr't alllinnich de Dútske namme fan bekend is.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 6 jun 2026, 09.36 (CEST)
oronrvo9m1akdqmv39lc4px5prfndki
1231534
1231518
2026-06-06T10:41:44Z
RomkeHoekstra
10582
1231534
wikitext
text/x-wiki
== Dútske/Noardfryske plaknammen. ==
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin no útein set mei de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân, wêrfan't in hiel soad stobbes binne. By in oantal plakken wurde Noardfryske nammen brûkt, by oare wer Dútske. Wy ha foar plakken bûten Fryslân de ôfspraak makke dat wy de offisjele nammen oanhâlde, útsein as der in ôfspraak fan 'e mienskip of in boarne is, wêrút bliken docht wat de Fryske namme is. No leit dat foar Noardfryske plaknammen wat oars en dêrom eefkes dit oerlis. Ik sels bin fan betinken dat wy by dizze plakken it bêste de offisjele namme oanhâlde kinne. De measte plakken binne hjir sels by de offisjele namme net bekend, lit stean by de Noardfryske namme. Ik makke sels bygelyks al in nij artikeltsje oan foar Alkersum en doe't ik it keppelje woe kaam ik der efter dat der al in artikel wie mei de Noardfryske namme Aalkersum. De Dútske en Noardfryske nammen wurde somtiden yn itselde artikel ek nochris trochinoar brûkt. Om dy redenen wol ik graach nei in unifoarme oanpak foar de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân. Ik woe it mar sa útstelle lykas ik by [[Arlewatt]] (yn it Noardfrysk Alwat - wat yn ús Westfrysk eins -waad wêze moatte soe) dien ha: as titel en yn 'e tekst de offisjele namme, yn 'e ynfoboks sawol de Dútske en de Noardfryske namme en by de ynlieding efter de offisjele namme de Noardfryske mei de Deenske fariant tusken heakken. Kinne jimme jim dêr yn fine? Ik doch ynearsten eefkes neat mear oan dit wurk en wachtsje jimme reaksje earst ôf. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 4 jun 2026, 12.47 (CEST)
:Ik fyn dat prima. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 4 jun 2026, 14.59 (CEST)
:{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat liket my skoan ta. Der hawwe hjir op 'e Wikipedy yn it ferline meidoggers west dy't krekt diene as wiene Noardfrysk en Westerlauwersk Frysk deselde taal. Dat is gewoan net sa. It Noardfrysk is in oare taal, dy't fansels wol nei oan ús Frysk besibbe is, mar dat makket yn myn optyk noch net dat we it oars behannelje moatte as bgl. Welsk of Katalaansk of Sorbysk of hokker oare minderheidstaal ek.
:Noch even oer Alkersum: ik haw jo dûbluere wiske sa't jo my frege hiene. Dêrnei haw ik "Aalkersum" omneamd ta "Alkersum". "Aalkersum" is nammentlik neat, want de Dútske en Deenske nammen binne "Alkersum", mei ien a, en de namme yn it Noardfrysk is "Aalkersem", mei in e yn it lêste wurdlid. [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan 'e Esk|oerlis]]) 5 jun 2026, 00.15 (CEST)
::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Moai dan kin ik no tink wol wer fierder.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 jun 2026, 08.31 (CEST)
:::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], goeie, ik haw dizze diskusje suver mist, want ik bin op it stuit op fakânsje. Ik haw lykwols in oare miening. Der waard yn it ferline yn solidariteit mei de oare Fryslannen de Noard- en Sealterfryske namme te brûken foar geografyske nammen yn dy taalgebieten. Ik soe wol wolle dat dat oanholden wurdt. We hawwe al in tal siden lykas [[Hüsem]], [[Feer]], [[Strukelje]] en sels foar Leer brûke we de Sealterfryske namme [[Lier (stêd)|Lier]]. De Noard- en Sealterfryske wikys brûke ek ús Westerlauwerske nammen foar nammen yn ús Fryslân. Sels de Welske, Baskyske, Katalaanske en Ierske wikys brûke de Fryske nammen, sjoch mar nei de keppelings fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 jun 2026, 22.38 (CEST)<br>
{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik ha ek eefkes nei de oare minderheidstalen sjoen en wy brûke yn it gefal fan 'e plaknammen yn Wales en Ierlân de offisjele nammen (Baskyske en Katelaanske plakken binne fierder net beskreaun, útsein Barcelona wat sawol Spaansk as Katalaansk is). Oer Leer/Lier is in pear jier ferlyn stimd, doe staakten de stimmen en dêrom is de stêd Lier bleaun.<br>Lit my begjinne mei te sizzen dat it sympatyk is om solidêr te wêzen mei minderheidstalen, mar wy binne gjin Fryske Beweging en ik freegje my ôf oft in ensyklopedy in geskikt middel is om dy solidêrens mei minderheidstalen út te drukken troch de artikels nammen te jaan dy't hjir folslein ûnbekend binne.<br>It slimste fyn ik dat it tige ynkonsekwint tapast wurdt. Fan lang alle plakken wurde de Noardfryske nammen yn 'e artikels net neamd. Of der yn sokke gefallen wol of net altiten in Noardfryske namme bestiet wit ik net, mar as de Noardfryske namme de foarkar hat, dan moat dat konsekwint barre. Ik ha yntusken in rige plaknammen ûnder hannen nommen en kaam ferskillende sitewaasjes tsjin:<br>
* plaknammen mei de Noardfryske plaknamme as titel (en yn 'e tekst de offisjele namme tusken heakjes)
* plaknammen mei de offisjele Dútske namme as titel (mei yn 'e tekst de Noardfryske namme en somtiden de Deenske/Nederdútske/Platdútske namme tusken heakjes)
* plaknammen mei de offisjele Dútske namme (sûnder fermelding fan 'e Noardfryske namme).<br>
Wy brûke yn 'e Fryske Wikipedy Fryske plaknammen bûten Fryslân as dy op 'e fêststelde list mei Fryske eksonimen steane. Foar oare plakken brûke wy de offisjele namme. Dat jout in dúdlik systeem. As in Noardfryske plaknamme op dy list stiet, kin dy as titel brûkt wurde; stiet er der net op, dan leit it mear foar de hân de offisjele Dútske namme te brûken. Mar as der foar keazen wurdt om Noardfryske plaknammen as titel te brûken, dan moat dat konsekwint dien wurde en moatte dy nammen ek yn oare artikels brûkt wurde.<br>
Plakken dy't as plak ûnder in Noardfryske namme beskreaun wurde, lykas Hüsem, wurde yn oare artikels wer gewoan Husum neamd. Ik wit dat soks wol te ûnderfangen is mei in trochferwizing, mar as earder by wikipedy útsprutsen is om Noardfryske/Eastfryske nammen te brûken, dan dêr ek. As wy bygelyks nei it artikel fan Hüsum sjogge krije de Stadtteile (meastentiids by de stêd hearrende doarpen) ynienen wer de offisjele Dútske namme. Dizze praktyk, dêr't beide nammen trochinoar rinne en de Noardfryske nammen dan wol en dan wer net brûkt wurde, soarget foar betizing en is neffens my út ensyklopedysk eachpunt net winsklik. It bin dus gjin foarstanner fan oare nammen as de offisjele, útsein as der in Westlauwersk Fryske namme bestiet of de namme al op 'e list mei Fryske plaknammen bûten Fryslân stiet. Ik wachtsje no wer jim reaksje ôf en gean ynearsten fierder mei de artikels fan Noardfryske plakken dy't de Dútske namme as titel brûke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 6 jun 2026, 09.36 (CEST)
ren4kx4rzzn8qyopm4oxmj2lmnvx17x
Bräist
0
192341
1231468
2026-06-05T12:31:21Z
RomkeHoekstra
10582
RomkeHoekstra hat de side [[Bräist]] omneamd ta [[Bredsted]]: Sjoch plaknamme-oerlis Kreis Noard-Fryslân
1231468
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Bredsted]]
kmvwubv9winr9qitfi34uhsdzt9u8zo
1231473
1231468
2026-06-05T12:57:16Z
RomkeHoekstra
10582
Trochferwizingsdoel feroare fan [[Bredsted]] nei [[Bredstedt]]
1231473
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Bredstedt]]
lx19og1p5otcbljesnt3v227g7t9fue
Meidogger:InternetArchiveBot
2
192342
1231469
2026-06-05T12:44:25Z
Mysha
254
Soksawat. Ik bin der wer net wis fan of it sa goed is; at der faker fan dy bots binne wie it handich at der Meta-wiid in system wie, dêr't de lokalen allinnich mar de beskriuwings oer foar setten hoechden.
1231469
wikitext
text/x-wiki
{{Bot|InternetArchiveBot|site=commons|codebase=C#}}
{| style="width: 25%; float: right; text-align: right"
|}
<small>Behearders: At dizze bot it net goed docht, [{{fullurl:Special:Blockip|wpBlockAddress={{PAGENAMEE}}&wpBlockExpiry=indefinite&wpAnonOnly=0&wpEnableAutoblock=0&wpCreateAccount=0&wpBlockReason=Bot%20malfunctioning:%20}} blokkear]'' dy dan.</small>
== Bot beskriuwing ==
InternetArchiveBot is in bot om brutsen keppelings om utens te finen en te ferfangen. De bot docht ek oare ferbetterings dy't wy besjen kinne yn de Meta-side. De bot is in an tsjinst troch [[Internet Archive]], yn gearwurking mei de Wikimedia mienskip.
De wizigings fan InternetArchiveBot wurde op 'Koartlyn feroare' ferburgen, mar binne al te sjen troch op 'bots werjaan' te klikken.
{{clear}}
{{Meidogger/Botstatus}}
{{clear}}
Folsleine ynformaasje, yn it Ingelsk, op: [[meta:User:InternetArchiveBot]], dêr't ek mear stiet oer it stopsetten fan de bot.
01qperrcprdn61c648r731kakj2sngy
Christian Carl Magnussen
0
192344
1231481
2026-06-05T16:08:17Z
Drewes
2754
wurk
1231481
wikitext
text/x-wiki
{{wurk}}
{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding = Magnussen-christian-carl-in-die-heimat-jg17-1907-heft10-oktober1907-s225.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| echte namme =
| nasjonaliteit = {{GERnasj}}
| berne = [[31 augustus]] [[1821]]
| berteplak = [[Bredstedt]]
| stoarn = [[18 july]] [[1896]]
| stjerplak = [[Schleswig (stêd)|Schleswig]]
| etnisiteit =
| regionale identiteit = [[Noard-Fryslân|Noardfrysk]]
| wurksum as = skilder
| perioade =
| streaming =
| medium =
| bekendste wurk(en) =
| jierren aktyf =
| prizen =
| webside =
}}
'''Christian Carl Magnussen''' ([[31 augustus]] [[1821]] – [[18 july]] [[1896]]) wie in Dútske [[Keunstskilder|skilder]], benammen fan sjenresênes. Hy waard wol ''Maler der Friesen'' of ''Friesenmaler'' neamd.
== Libben en wurk ==
Hy waard berne yn [[Bredstedt]]. Hy begon syn artistike karriêre as learling fan [[Herman Wilhelm Bissen]] oan de Keninklike Deenske Akademy foar Byldzjende Keunsten yn [[Kopenhagen]]. Fan 1846 oant 1848 wied er yn [[Rome]], dêr't hy sênes út it deistich libben sketste en skildere. Yn 1848, doe't syn oanfraach foar in beurs oan de Akademy ôfwiisd waard, rekke er belutsen by de [[Earste Sleeswykske Oarloch]], oan de Dútske kant.
Nei de Deenske oerwinning festige er him yn [[Hamburch]] en waard portretskilder. Dêr krige er kunde oan Georg Christian Lorenz Meyer, in pleatslike politikus, en waard fereale op syn dochter, Meta. Fan 1851 oant 1852 finansierde Meyer in ferbliuw yn [[Parys]] foar him, dêr't er studearre by [[Thomas Couture]] (1815-1879). Nei't er werom wie, yn 1853, troude er mei Meta.
Meta har erfskip stelde harren by steat om yn Rome te wenjen. Se wiene dêr yn totaal sân jier, wêryn't se hast kontinu in iepen dei hâlden. Gasten dy't faak oer flier kamen wiene de skilders Ludwig Knaus, Valentin Ruths, de bruorren Gustav en Louis Spangenberg, en ek de keunsthistoarikus Wilhelm Lübke. Se wiene benammen goede freonen mei de dichter Hermann Allmers. De measte wurken dy't er dêr makke wiene of idealisearre portretten fan froulju of sênes út it Italjaanske folkslibben.
Doe't de relaasjes tusken Eastenryk en Itaalje ûnder druk kamen te stean en de oarloch op komst like, naam er syn famylje mei werom nei Dútslân en festige him yn [[Hamburch]], dêr't er wer portretskilder waard. Yn 1875 ferhuzen se nei Sleeswyk, dat doe part fan Dútslân wie. Ynstee fan skilderjen rjochte hy him op it runnen fan in houtsnijskoalle en besocht hy de techniken fan 'e "Alde Masters" nij libben yn te blazen. Hy wurke ek oan it restaurearjen fan fykwurk yn tsjerken yn 'e omkriten, mar der wurdt tsjintwurdich algemien tocht dat syn strang útfierde restauraasjes de wurken fan har wearde as histoaryske dingen berôve hawwe.<ref>Rudolf Jaworski, Witold Molik: ''Denkmäler in Kiel und Posen: Parallelen und Kontraste'', Verlag Ludwig, 2002, {{ISBN|3-933598-41-9}}. s. 99 ([https://books.google.com/books?id=LwTu9fxt7JkC&lpg=PA81 online] @ Google Books)</ref>
Yn totaal hie er sechstjin bern út twa houliken; wêrûnder de byldhouwer Harro Magnussen, de keramist Walter Magnussen, en skilder en skriuwster Ingeborg Magnussen <ref>[http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629181553/http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml] </ref>
Magnussen ferstoar yn 1896 yn Sleeswyk.
== Galery ==
<gallery widths="180" heights="180">
File:Web-magnussen.jpg|Christian Carl Magnussen; portret troch [[Lorenz Frølich]] (1853)
Ofbyld:Magnussen-Church.jpg|Tsjerke fan Ostenfeld, [[sinne-opgong]], 1867
File:Magnussen-Marriage.jpg|It houlik fan prinsesse Helena en prins Christian fan Sleeswyk-Holstein, 1869
</gallery>
== Literatuer ==
* Reinhold Stolze: ''Christian Karl Magnussen. Der Maler und Zeichner der Inselfriesen auf Föhr''. Yn: ''Schleswig-Holsteinisches Jahrbuch''. Bd. 20 (1932/33), s. 59–63.
* Hans-Dieter Loose: ''Christian Carl Magnussen und sein Gruppenporträt des Hamburger Senats.'' Yn: ''Beiträge zur Schleswiger Stadtgeschichte'', jierg. 18 (1973), s. 25–35.
* Ernst Schlee: ''Christian Carl Magnussen. Ein Künstlerschicksal aus der Kaiserzeit.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, [[Husum]] 1991, ISBN 978-3-88042-577-4.
* Ulrich Schulte-Wülwer, ''Sehnsucht nach Arkadien – Schleswig-Holsteinische Maler in Italien'', Heide 2009, s. 257–267.
{{Commons}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{DEFAULTSORT:Magnussen, Christian}}
[[Kategory:Dútsk keunstskilder]]
[[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1821]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1896]]
gha8wttpwanhfmmsvd54gmaon2nysmh
1231482
1231481
2026-06-05T16:14:54Z
Drewes
2754
1231482
wikitext
text/x-wiki
{{wurk}}
{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding = Magnussen-christian-carl-in-die-heimat-jg17-1907-heft10-oktober1907-s225.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| echte namme =
| nasjonaliteit = {{GERnasj}}
| berne = [[31 augustus]] [[1821]]
| berteplak = [[Bredstedt]]
| stoarn = [[18 july]] [[1896]]
| stjerplak = [[Schleswig (stêd)|Schleswig]]
| etnisiteit =
| regionale identiteit = [[Noard-Fryslân|Noardfrysk]]
| wurksum as = skilder
| perioade =
| streaming =
| medium =
| bekendste wurk(en) =
| jierren aktyf =
| prizen =
| webside =
}}
'''Christian Carl Magnussen''' ([[31 augustus]] [[1821]] – [[18 july]] [[1896]]) wie in Dútske [[Keunstskilder|skilder]], benammen fan sjenresênes. Hy waard wol ''Maler der Friesen'' of ''Friesenmaler'' neamd.
== Libben en wurk ==
Hy waard berne yn [[Bredstedt]]. Hy begon syn artistike karriêre as learling fan [[Herman Wilhelm Bissen]] oan de Keninklike Deenske Akademy foar Byldzjende Keunsten yn [[Kopenhagen]]. Fan 1846 oant 1848 wied er yn [[Rome]], dêr't hy sênes út it deistich libben sketste en skildere. Yn 1848, doe't syn oanfraach foar in beurs oan de Akademy ôfwiisd waard, rekke er belutsen by de [[Earste Sleeswykske Oarloch]], oan de Dútske kant.
Nei de Deenske oerwinning festige er him yn [[Hamburch]] en waard portretskilder. Dêr krige er kunde oan Georg Christian Lorenz Meyer, in pleatslike politikus, en waard fereale op syn dochter, Meta. Fan 1851 oant 1852 finansierde Meyer in ferbliuw yn [[Parys]] foar him, dêr't er studearre by [[Thomas Couture]] (1815-1879). Nei't er werom wie, yn 1853, troude er mei Meta.
Meta har erfskip stelde harren by steat om yn Rome te wenjen. Se wiene dêr yn totaal sân jier, wêryn't se hast kontinu in iepen dei hâlden. Gasten dy't faak oer flier kamen wiene de skilders Ludwig Knaus, Valentin Ruths, de bruorren Gustav en Louis Spangenberg, en ek de keunsthistoarikus Wilhelm Lübke. Se wiene benammen goede freonen mei de dichter Hermann Allmers. De measte wurken dy't er dêr makke wiene of idealisearre portretten fan froulju of sênes út it Italjaanske folkslibben.
Doe't de relaasjes tusken Eastenryk en Itaalje ûnder druk kamen te stean en de oarloch op komst like, naam er syn famylje mei werom nei Dútslân en festige him yn [[Hamburch]], dêr't er wer portretskilder waard. Yn 1875 ferhuzen se nei Sleeswyk, dat doe part fan Dútslân wie. Ynstee fan skilderjen rjochte hy him op it runnen fan in houtsnijskoalle en besocht hy de techniken fan 'e "Alde Masters" nij libben yn te blazen. Hy wurke ek oan it restaurearjen fan fykwurk yn tsjerken yn 'e omkriten, mar der wurdt tsjintwurdich algemien tocht dat syn strang útfierde restauraasjes de wurken fan har wearde as histoaryske dingen berôve hawwe.<ref>Rudolf Jaworski, Witold Molik: ''Denkmäler in Kiel und Posen: Parallelen und Kontraste'', Verlag Ludwig, 2002, {{ISBN|3-933598-41-9}}. s. 99 ([https://books.google.com/books?id=LwTu9fxt7JkC&lpg=PA81 online] @ Google Books)</ref>
Yn totaal hie er sechstjin bern út twa houliken; wêrûnder de byldhouwer Harro Magnussen, de keramist Walter Magnussen, en skilder en skriuwster Ingeborg Magnussen <ref>[http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629181553/http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml] </ref>
Magnussen ferstoar yn 1896 yn Sleeswyk.
== Galery ==
<gallery widths="180" heights="180">
File:Web-magnussen.jpg|Christian Carl Magnussen; portret troch [[Lorenz Frølich]] (1853)
Ofbyld:Magnussen-Church.jpg|Tsjerke fan Ostenfeld, [[sinne-opgong]], 1867
File:Magnussen-Marriage.jpg|It houlik fan prinsesse Helena en prins Christian fan Sleeswyk-Holstein, 1869
Ofbyld:Magnussen-Shepherd.jpg|Harder, 1869
</gallery>
== Literatuer ==
* Reinhold Stolze: ''Christian Karl Magnussen. Der Maler und Zeichner der Inselfriesen auf Föhr''. Yn: ''Schleswig-Holsteinisches Jahrbuch''. Bd. 20 (1932/33), s. 59–63.
* Hans-Dieter Loose: ''Christian Carl Magnussen und sein Gruppenporträt des Hamburger Senats.'' Yn: ''Beiträge zur Schleswiger Stadtgeschichte'', jierg. 18 (1973), s. 25–35.
* Ernst Schlee: ''Christian Carl Magnussen. Ein Künstlerschicksal aus der Kaiserzeit.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, [[Husum]] 1991, ISBN 978-3-88042-577-4.
* Ulrich Schulte-Wülwer, ''Sehnsucht nach Arkadien – Schleswig-Holsteinische Maler in Italien'', Heide 2009, s. 257–267.
{{Commons}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{DEFAULTSORT:Magnussen, Christian}}
[[Kategory:Dútsk keunstskilder]]
[[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1821]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1896]]
9g62cr5qi8jckfn7z22iu18lwaatkb5
1231484
1231482
2026-06-05T16:23:54Z
Drewes
2754
1231484
wikitext
text/x-wiki
{{wurk}}
{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding = Magnussen-christian-carl-in-die-heimat-jg17-1907-heft10-oktober1907-s225.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| echte namme =
| nasjonaliteit = {{GERnasj}}
| berne = [[31 augustus]] [[1821]]
| berteplak = [[Bredstedt]]
| stoarn = [[18 july]] [[1896]]
| stjerplak = [[Schleswig (stêd)|Schleswig]]
| etnisiteit =
| regionale identiteit = [[Noard-Fryslân|Noardfrysk]]
| wurksum as = skilder
| perioade =
| streaming =
| medium =
| bekendste wurk(en) =
| jierren aktyf =
| prizen =
| webside =
}}
'''Christian Carl Magnussen''' ([[31 augustus]] [[1821]] – [[18 july]] [[1896]]) wie in Dútske [[Keunstskilder|skilder]], benammen fan sjenresênes. Hy waard wol ''Maler der Friesen'' of ''Friesenmaler'' neamd.
== Libben en wurk ==
Hy waard berne yn [[Bredstedt]]. Hy begon syn artistike karriêre as learling fan [[Herman Wilhelm Bissen]] oan de Keninklike Deenske Akademy foar Byldzjende Keunsten yn [[Kopenhagen]]. Fan 1846 oant 1848 wied er yn [[Rome]], dêr't hy sênes út it deistich libben sketste en skildere. Yn 1848, doe't syn oanfraach foar in beurs oan de Akademy ôfwiisd waard, rekke er belutsen by de [[Earste Sleeswykske Oarloch]], oan de Dútske kant.
Nei de Deenske oerwinning festige er him yn [[Hamburch]] en waard portretskilder. Dêr krige er kunde oan Georg Christian Lorenz Meyer, in pleatslike politikus, en waard fereale op syn dochter, Meta. Fan 1851 oant 1852 finansierde Meyer in ferbliuw yn [[Parys]] foar him, dêr't er studearre by [[Thomas Couture]] (1815-1879). Nei't er werom wie, yn 1853, troude er mei Meta.
Meta har erfskip stelde harren by steat om yn Rome te wenjen. Se wiene dêr yn totaal sân jier, wêryn't se hast kontinu in iepen dei hâlden. Gasten dy't faak oer flier kamen wiene de skilders Ludwig Knaus, Valentin Ruths, de bruorren Gustav en Louis Spangenberg, en ek de keunsthistoarikus Wilhelm Lübke. Se wiene benammen goede freonen mei de dichter Hermann Allmers. De measte wurken dy't er dêr makke wiene of idealisearre portretten fan froulju of sênes út it Italjaanske folkslibben.
Doe't de relaasjes tusken Eastenryk en Itaalje ûnder druk kamen te stean en de oarloch op komst like, naam er syn famylje mei werom nei Dútslân en festige him yn [[Hamburch]], dêr't er wer portretskilder waard. Yn 1875 ferhuzen se nei Sleeswyk, dat doe part fan Dútslân wie. Ynstee fan skilderjen rjochte er him op it runnen fan in houtsnijskoalle en besocht er de techniken fan 'e "Alde Masters" nij libben yn te blazen. Hy wurke ek oan it restaurearjen fan fykwurk yn tsjerken yn 'e omkriten, mar der wurdt tsjintwurdich algemien tocht dat syn strang útfierde restauraasjes de wurken fan har wearde as histoaryske dingen berôve hawwe.<ref>Rudolf Jaworski, Witold Molik: ''Denkmäler in Kiel und Posen: Parallelen und Kontraste'', Verlag Ludwig, 2002, {{ISBN|3-933598-41-9}}. s. 99 ([https://books.google.com/books?id=LwTu9fxt7JkC&lpg=PA81 online] @ Google Books)</ref>
Yn totaal hie er sechstjin bern út twa houliken; wêrûnder de byldhouwer Harro Magnussen, de keramist Walter Magnussen, en skilder en skriuwster Ingeborg Magnussen <ref>[http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629181553/http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml] </ref>
Magnussen ferstoar yn 1896 yn Sleeswyk.
== Galery ==
<gallery widths="180" heights="180">
File:Web-magnussen.jpg|Christian Carl Magnussen; portret troch [[Lorenz Frølich]] (1853)
Ofbyld:Magnussen-Church.jpg|Tsjerke fan Ostenfeld, [[sinne-opgong]], 1867
File:Magnussen-Marriage.jpg|It houlik fan prinsesse Helena en prins Christian fan Sleeswyk-Holstein, 1869
Ofbyld:Magnussen-Shepherd.jpg|Harder, 1869
</gallery>
== Literatuer ==
* Reinhold Stolze: ''Christian Karl Magnussen. Der Maler und Zeichner der Inselfriesen auf Föhr''. Yn: ''Schleswig-Holsteinisches Jahrbuch''. Bd. 20 (1932/33), s. 59–63.
* Hans-Dieter Loose: ''Christian Carl Magnussen und sein Gruppenporträt des Hamburger Senats.'' Yn: ''Beiträge zur Schleswiger Stadtgeschichte'', jierg. 18 (1973), s. 25–35.
* Ernst Schlee: ''Christian Carl Magnussen. Ein Künstlerschicksal aus der Kaiserzeit.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, [[Husum]] 1991, ISBN 978-3-88042-577-4.
* Ulrich Schulte-Wülwer, ''Sehnsucht nach Arkadien – Schleswig-Holsteinische Maler in Italien'', Heide 2009, s. 257–267.
{{Commons}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{DEFAULTSORT:Magnussen, Christian}}
[[Kategory:Dútsk keunstskilder]]
[[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1821]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1896]]
jsjtd28j15rhrryygkihi2g7arl8ifw
1231489
1231484
2026-06-05T17:32:14Z
Drewes
2754
1231489
wikitext
text/x-wiki
{{Ynfoboks keunstner
| ôfbylding = Magnussen-christian-carl-in-die-heimat-jg17-1907-heft10-oktober1907-s225.jpg
| ôfbyldingstekst =
| ôfbyldingsbreedte =
| echte namme =
| nasjonaliteit = {{GERnasj}}
| berne = [[31 augustus]] [[1821]]
| berteplak = [[Bredstedt]]
| stoarn = [[18 july]] [[1896]]
| stjerplak = [[Schleswig (stêd)|Schleswig]]
| etnisiteit =
| regionale identiteit = [[Noard-Fryslân|Noardfrysk]]
| wurksum as = skilder
| perioade =
| streaming =
| medium =
| bekendste wurk(en) =
| jierren aktyf =
| prizen =
| webside =
}}
'''Christian Carl Magnussen''' ([[31 augustus]] [[1821]] – [[18 july]] [[1896]]) wie in Dútske [[Keunstskilder|skilder]], benammen fan sjenresênes. Hy waard wol ''Maler der Friesen'' of ''Friesenmaler'' neamd.
== Libben en wurk ==
Hy waard berne yn [[Bredstedt]]. Hy begon syn artistike karriêre as learling fan [[Herman Wilhelm Bissen]] oan de Keninklike Deenske Akademy foar Byldzjende Keunsten yn [[Kopenhagen]]. Fan 1846 oant 1848 wied er yn [[Rome]], dêr't hy sênes út it deistich libben sketste en skildere. Yn 1848, doe't syn oanfraach foar in beurs oan de Akademy ôfwiisd waard, rekke er belutsen by de [[Earste Sleeswykske Oarloch]], oan de Dútske kant.
Nei de Deenske oerwinning festige er him yn [[Hamburch]] en waard portretskilder. Dêr krige er kunde oan Georg Christian Lorenz Meyer, in pleatslike politikus, en waard fereale op syn dochter, Meta. Fan 1851 oant 1852 finansierde Meyer in ferbliuw yn [[Parys]] foar him, dêr't er studearre by [[Thomas Couture]] (1815-1879). Nei't er werom wie, yn 1853, troude er mei Meta.
Meta har erfskip stelde harren by steat om yn Rome te wenjen. Se wiene dêr yn totaal sân jier, wêryn't se hast kontinu in iepen dei hâlden. Gasten dy't faak oer flier kamen wiene de skilders Ludwig Knaus, Valentin Ruths, de bruorren Gustav en Louis Spangenberg, en ek de keunsthistoarikus Wilhelm Lübke. Se wiene benammen goede freonen mei de dichter Hermann Allmers. De measte wurken dy't er dêr makke wiene of idealisearre portretten fan froulju of sênes út it Italjaanske folkslibben.
Doe't de relaasjes tusken Eastenryk en Itaalje ûnder druk kamen te stean en de oarloch op komst like, naam er syn famylje mei werom nei Dútslân en festige him yn [[Hamburch]], dêr't er wer portretskilder waard. Yn 1875 ferhuzen se nei Sleeswyk, dat doe part fan Dútslân wie. Ynstee fan skilderjen rjochte er him op it runnen fan in houtfykskoalle en besocht er de techniken fan 'e "Alde Masters" nij libben yn te blazen. Hy wurke ek oan it restaurearjen fan fykwurk yn tsjerken yn 'e omkriten, mar der wurdt tsjintwurdich algemien tocht dat syn strang útfierde restauraasjes de wurken fan har wearde as histoaryske dingen berôve hawwe.<ref>Rudolf Jaworski, Witold Molik: ''Denkmäler in Kiel und Posen: Parallelen und Kontraste'', Verlag Ludwig, 2002, {{ISBN|3-933598-41-9}}. s. 99 ([https://books.google.com/books?id=LwTu9fxt7JkC&lpg=PA81 online] @ Google Books)</ref>
Magnussen wie ek in samler fan meubels en ferskate tsjerkestikken; mear as 500 yn totaal. Yn 1894, doe't syn skoalle finansjeel net súksesfol bliek te wêzen, sette er syn kolleksje by in tentoanstelling yn it nije Museum foar Tapaste Keunsten yn Kopenhagen te keap. De hiele samling waard oankocht troch Ernest Augustus, kroanprins fan Hannover, en is no te sjen as ûnderdiel fan 'e "Cumberland Kolleksje" op it kastiel Sønderborg. <ref>{{Cite web |url=http://www.museum-sonderjylland.dk/siderne/Museerne/Sonderborg-SLot/03b7-Cumberlandske-Samling.html |title=Internetseite von Sønderjyllands Museum |access-date=2019-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330063646/http://www.museum-sonderjylland.dk/siderne/Museerne/Sonderborg-SLot/03b7-Cumberlandske-Samling.html |archive-date=2012-03-30 |url-status=dead }}</ref> In oar wichtich part wie yn 1887 troch Justus Brinckmann oankocht foar it Museum für Kunst und Gewerbe Hamburg.
Yn totaal hie er sechstjin bern út twa houliken; wêrûnder de byldhouwer Harro Magnussen, de keramist Walter Magnussen, en skilder en skriuwster Ingeborg Magnussen <ref>[http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629181553/http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml] </ref>
Magnussen ferstoar yn 1896 yn Sleeswyk.
== Galery ==
<gallery widths="180" heights="180">
File:Web-magnussen.jpg|Christian Carl Magnussen; portret troch [[Lorenz Frølich]] (1853)
Ofbyld:Magnussen-Church.jpg|Tsjerke fan Ostenfeld, [[sinne-opgong]], 1867
File:Magnussen-Marriage.jpg|It houlik fan prinsesse Helena en prins Christian fan Sleeswyk-Holstein, 1869
Ofbyld:Magnussen-Shepherd.jpg|Harder, 1869
</gallery>
== Literatuer ==
* Reinhold Stolze: ''Christian Karl Magnussen. Der Maler und Zeichner der Inselfriesen auf Föhr''. Yn: ''Schleswig-Holsteinisches Jahrbuch''. Bd. 20 (1932/33), s. 59–63.
* Hans-Dieter Loose: ''Christian Carl Magnussen und sein Gruppenporträt des Hamburger Senats.'' Yn: ''Beiträge zur Schleswiger Stadtgeschichte'', jierg. 18 (1973), s. 25–35.
* Ernst Schlee: ''Christian Carl Magnussen. Ein Künstlerschicksal aus der Kaiserzeit.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, [[Husum]] 1991, ISBN 978-3-88042-577-4.
* Ulrich Schulte-Wülwer, ''Sehnsucht nach Arkadien – Schleswig-Holsteinische Maler in Italien'', Heide 2009, s. 257–267.
{{Commons}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{DEFAULTSORT:Magnussen, Christian}}
[[Kategory:Dútsk keunstskilder]]
[[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1821]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1896]]
i5wix9tqx6nxfwbmrefu061ongcr5xs
Kategory:Noardfrysk keunstskilder
14
192345
1231483
2026-06-05T16:18:14Z
Drewes
2754
Side makke mei "[[Kategory:Noardfrysk persoan|Keunstskilder]] [[Kategory:Dútsk keunstskilder| ]] [[Kategory:Keunstskilder]]"
1231483
wikitext
text/x-wiki
[[Kategory:Noardfrysk persoan|Keunstskilder]]
[[Kategory:Dútsk keunstskilder| ]]
[[Kategory:Keunstskilder]]
9m9mvbky3ecu3qpmonoxpj3zv523zvp
1231506
1231483
2026-06-05T20:05:23Z
Ieneach fan 'e Esk
13292
kt
1231506
wikitext
text/x-wiki
[[Kategory:Noardfrysk keunstner|Keunstskilder]]
[[Kategory:Dútsk keunstskilder| ]]
[[Kategory:Keunstskilder]]
n4htfajv6erp6agw3t6m87s2f3ry6ka
Doogebel
0
192346
1231488
2026-06-05T16:59:21Z
RomkeHoekstra
10582
RomkeHoekstra hat de side [[Doogebel]] omneamd ta [[Dagebüll]] fan de trochferwizing: Sjoch plaknamme-oerlis Kreis Noard-Fryslân
1231488
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Dagebüll]]
nvlm5t8q0rn3ahdfatesmf40stm6v1d
Drage
0
192347
1231492
2026-06-05T17:44:40Z
RomkeHoekstra
10582
RomkeHoekstra hat de side [[Drage]] omneamd ta [[Drage (Noard-Fryslân)]]: Der binne mear plakken mei deselde namme.
1231492
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Drage (Noard-Fryslân)]]
hcehaz67fu9mllugjnki7erjn6ctofm