Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 10964 1231565 1171022 2026-06-06T19:37:30Z Kurcke 55874 Coat of arms of Quebec (without crown).svg The crown was officially removed from the Québec coat of arms on 23 January 2026. Source: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 1231565 wikitext text/x-wiki {{Kanadeeske provinsje |namme = Kebek <br><small>''Québec''</small> |flagge = [[Ofbyld:Flag of Quebec.svg|border|125px]] |wapen = [[Ofbyld:Coat of arms of Quebec (without crown).svg|60px]] |biedwurd = [[Frânsk]]: '''''Je me souviens''''' ("It is my net fergetten") |lânkaart = [[File:Quebec in Canada.svg|300px]] |ôfkoarting = QC |status (jier) = provinsje ([[1867]]) |haadstêd = [[Kebek (stêd)|Kebek]] |grutste stêd = [[Montreal]] |offisjele taal = [[Frânsk]] |ynwennertal = 7.903.001 <small>(2011)</small> |befolkingstichtens = 5,8 / km² |oerflak = 1.542.056 km² <small>(ynkl. wetter)</small><br> 1.365.128 km² <small>(allinnich lân)</small> |tiidsône = [[UTC]] -5 & -4 |webside = [http://www.gouv.qc.ca/ www.gouv.qc.ca] }} '''Kebek''' ([[Frânsk]]: '''Québec''', útspr.: [ke'bɛk]; [[Ingelsk]]: '''Quebec''', útspr.: [kwǝ'bɛk] of [kǝ'bɛk]) is ien fan 'e tsien [[Kanadeeske provinsjes en territoaria|provinsjes]] fan [[Kanada]], en de iennichste dêr't it Frânsk de dominante taal is. It leit yn it súdeastlike part fan it lân, en is wat oerflak oanbelanget de grutste provinsje, mei 15,4% fan it Kanadeeske grûngebiet (al moat it as de trije [[Kanadeeske provinsjes en territoaria|territoaria]] meirekkene wurde, [[Nûnavût]] foargean litte as it grutste gewest). Kebek is nei [[Ontario]] it befolkingsrykste diel fan Kanada. Sawol de grutste stêd fan 'e provinsje, [[Montreal]], as de [[haadstêd]], [[Kebek (stêd)|Kebek-Stêd]], hearre ta de grutste stêden fan it lân. De provinsje heart ta de regio's [[Sintraal Kanada]] en [[Eastlik Kanada]]. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan [[2011]] hie de provinsje Kebek doe rom 7,9 miljoen ynwenners, wat delkomt op 23,6% fan 'e totale Kanadeeske befolking. ==Etymology== De namme Kebek komt fan it wurd ''kébec'', út 'e [[taal]] fan 'e lânseigen [[Algonkin (folk)|Algonkin]]-[[Yndianen]], dat betsjut "dêr't de rivier tasmellet". Oarspronklik waard dêrmei ferwiisd nei de krite om 'e stêd [[Kebek (stêd)|Kebek]] hinne, dêr't de rivier de [[Saint Lawrence (rivier)|Saint Lawrence]] troch in rotskleau streamt. Yn [[1608]] keas de [[Frankryk|Frânske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[Samuel de Champlain]] dy namme foar de koloniale foarpost dêr't er it bestjoer fan [[Nij-Frankryk]] fêstige. De provinsje waard letter ferneamd nei de stêd. ==Geografy== Kebek hat in oerflak fan 1.542.056 km², wêrfan't 1.365.128 km² út lân bestiet en 176.928 km² út wetter. De provinsje grinzget yn it westen oan 'e Kanadeeske provinsje [[Ontario]], yn it súdeasten oan 'e provinsje [[Nij-Breunswyk]] en yn it noardeasten oan 'e regio [[Labrador (regio)|Labrador]], fan 'e provinsje [[Nijfûnlân en Labrador]]. It noardwesten en noarden wurdt omsletten troch de wetters fan 'e [[Jamesbaai]], de [[Hudsonbaai]], de [[Hudsonstrjitte]] en de [[Ungavabaai]]. Yn it easten leit de [[Saint Lawrencebaai]], in diel fan 'e [[Atlantyske Oseaan]]. Yn it suden, ta einbeslút, wurdt de provinsje begrinzge troch de [[Feriene Steaten]], om persiis te wêzen (fan west nei east) de [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[New York (steat)|New York]], [[Fermont]], [[Nij-Hampshire]] en [[Maine]]. [[File:Chutes à Michel.jpg|left|thumb|250px|De Michelwetterfallen, yn 'e rivier de [[Ashuapmushuan (rivier)|Ashuapmushuan]].]] Kebek wurdt yn 'e regel opdield yn twa grutte [[geografy]]ske regio's. Yn it suden leit it leechlân fan 'e rivier de [[Saint Lawrence (rivier)|Saint Lawrence]], dat tichtbefolke is, en dêr't [[lânbou]] mooglik is. Dêr lizze de grutte stêden fan 'e provinsje, wêrûnder de haadstêd [[Kebek (stêd)|Kebek]], [[Montreal]] en [[Gatineau]]. It [[Gaspé-skiereilân]], besuden de mûning fan 'e Saint Lawrence, is mear in plattelânsgebiet, mar heart lykwols ta deselde geografyske krite. [[Noard-Kebek]], dat it noardlike twatrêdepart fan 'e provinsje beslacht, is krekt in tige tinbefolke gebiet fan [[wâld]]en en [[rivier]]en, dêr't ek it heechste punt fan 'e provinsje leit, de 1.652 m hege [[Mount Caubvick]] (Frânsk: Mont d'Iberville), yn 'e [[Torngatbergen]], oan 'e grins fan [[Labrador (regio)|Labrador]]. De befolking fan Noard-Kebek bestiet foar in relatyf grut part út lânseigen groepen: [[Yndianen]], ''[[Métis]]'' en [[Inûyt]]. It uterste noarden (dat lykwols noch in trêdepart fan 'e provinsje omfiemet) wurdt foarme troch de regio [[Nûnavik]], dêr't suver inkeld Inûyt wenje. ==Skiednis== Yn 'e [[sechstjinde iuw]], doe't [[Jeropa|Jeropeeske]] [[ûntdekkingsreizger]]s foar it earst it hjoeddeiske Kebek oandiene, waard it gebiet bewenne troch de [[Inûyt]] (''Inuit'') yn it noarden; [[Algonkwynske talen|Algonkwynske folken]] yn it sintrale diel ([[Kry (folk)|Kry]] (''Cree''), [[Algonkin (folk)|Algonkin]] (''Algonquin''), [[Attikamek (folk)|Attikamek]] (''Atikamekw''), [[Montanjezen]] (''Montagnais'') en [[Naskapy (folk)|Naskapy]] (''Naskapi'')) en yn it súdeasten ([[Mikmak (folk)|Mikmak]] (''Micmac'') en [[Abenaky (folk)|Abenaky]] (''Abenaki'')); en [[Irokeeske talen|Irokeeske folken]] ([[Saint Lawrence-Irokezen]], [[Huroanen]] (''Huron'') en [[Mohauk (folk)|Mohauk]] (''Mohawk'')) yn it suden. De kust fan Kebek waard yn [[1522]]-[[1523]] foar it earst ferkend troch de [[Itaalje|Italjaanske]] ûntdekkingsreizger yn [[Frankryk|Frânske]] tsjinst [[Giovanni da Verrazzano]]. Yn [[1534]] wie [[Jacques Cartier]] de earste Jeropeaan dy't foet op Kanadeeske grûn sette op it [[Gaspé-skiereilân]], dêr't er in krús plante en de hiele krite yn besit naam út namme fan 'e Frânske Kroan. Yn [[1608]] waard der nei ferskate mislearrings in duorjende koloanje stifte troch [[Samuel de Champlain]], yn 'e foarm fan in hannelspost foar de lukrative [[pelshannel]]. De Frânsen giene op dat mêd in ferbûn oan mei de Algonkwynske folken en de Huroanen, wat fierder nei it binnenlân ta letter slimme oarloggen tusken dy stammen en de [[Irokeeske Konfederaasje]] ta gefolch hie. Al rillegau begûnen Frânske ''voyageurs'' (ûntdekkingsreizgers) en ''coureurs des bois'' (pelsjagers en pelskeaplju) út 'e koloanje wei it efterlân te ferkennen, wêrby't se oan withoefolle lânskipseleminten har hjoeddeistige nammen joegen. De koloanje krige úteinlik de namme fan [[Nij-Frankryk]], en nei [[1627]] mochten har der op befel fan kening [[Loadewyk XIII fan Frankryk]] inkeld noch [[roomsk-katolisisme|roomsen]] fêstigje. Yn [[1663]] waard Nij-Frankryk troch in dekreet fan kening [[Loadewyk XIV fan Frankryk|Loadewyk XIV]] in Frânske provinsje. De befolking fan it gebiet groeide stadich, en dat mear troch natuerlike befolkingsoanwaaks as troch [[ymmigraasje]]. Tsjin 'e ein fan 'e santjinde iuw rekken de [[Ingelân|Ingelsen]] en de Frânsen yn in slepend konflikt ferwikkele oer de macht yn [[Noard-Amearika]], dat pas yn [[1763]] einige, doe't Frankryk, oan 'e ein fan 'e [[Sânjierrige Oarloch]], by de [[Frede fan Parys (1763)|Frede fan Parys]] frijwol al syn besittings yn Noard-Amerika ôfstean moast oan [[Grut-Brittanje]]. Neitiid waard Nij-Frankryk omdoopt ta Kebek, dêr't fan [[1774]] oant [[1791]] ek súdlik [[Ontario]] ta hearde. Yn [[1791]] waard de Britske koloanje Kebek opdield yn twa ûnderskate lytsere koloanjes: [[Neder-Kanada]] (it hjoeddeiske Kebek) en [[Opper-Kanada]] (súdlik Ontario). Yn [[1809]] waard [[Labrador (regio)|Labrador]] losmakke fan Neder-Kanada (dêr't it foartiid altyd ta heart hie) en by [[Nijfûnlân]] foege. It presize ferrin fan 'e grins tusken Kebek en Labrador waard einlings yn [[1927]] fêstlein. Oant fier yn 'e [[tweintichste iuw]] makke it provinsjaal regear fan Kebek noch oanspraak op Labrador, en de grins fan 1927 is troch Kebek noch altyd net planút erkend. [[File:Scotora2 PJC.jpg|right|thumb|250px|Utsjoch oer de rivier de [[Jacques Cartier (rivier)|Jacques Cartier]] en de omlizzende delling.]] It eigenmachtige Britske bestjoer oer Neder-Kanada, dat iepentlik de assimilaasje fan 'e Frânsktalige befolking fan it gebiet yn in gruttere Ingelsktalige kultuer foarstie, late yn [[1837]]-[[1838]] ta in wapene rebûlje ûnder de Frânsktaligen, dy't bekend kaam te stean as de [[Nederkanadeeske Opstân]]. Dêrby rôpen de opstannelingen, ûnder lieding fan [[Louis-Joseph Papineau]] Neder-Kanada yn 1838 út ta in ûnôfhinklike steat. De Britske autoriteiten, dy't dit barren alhiel oer it mad kaam, hiene der yn 't earstoan klauwen oan om 'e rebûlje del te slaan, temear om't yn dyselde snuorje ek yn Opper-Kanada in opstân útbriek. Mar nei in oerwinning foar de Nederkanadezen yn 'e [[Slach by Saint-Denis (1837)|Slach by Saint-Denis]], waard der dochs frij flot mei har ôfweefd. Neitiid besleat it koloniale gesach om Opper- en Neder-Kanada wer gear te foegjen, mei as doel om 'e assimilaasje fan 'e [[Frânsk-Kanadezen]] flugger gean te litten. Sadwaande ûntstie yn [[1840]] de [[koloanje Kanada]]. It earder Neder-Kanada (Kebek) kaam no bekend te stean as [[Kanada-East]], wylst súdlik Ontario de namme [[Kanada-West]] krige. It koloniale bestjoer waard fêstige yn [[Kingston (Ontario)|Kingston]]. Yn [[1851]] stribbe Kanada-West kwa ynwennertal Kanada-East foarby, wêrmei't de Ingelsktaligen yn Kanada foargoed yn 'e mearderheid kamen. Lykwols holden de Ingelsk- en Frânsktalige folksfertsjintwurdigers yn it koloniale parlemint inoar yn lykwicht, wat gauris ta in ympasse late. Under de [[Amerikaanske Boargeroarloch]] ([[1861]]-[[1865]]) stipen de Britten tuike-tuike de Súdlike [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Konfederaasje]], dat doe't úteinlik it Noarden de striid wûn, ûntstie der eangst foar in Amerikaanske ynfaazje fan Kanada, krekt sa't dat yn [[1813]] foarkommen wie. Sadwaande besleaten de Britten al harren Noardamerikaanske koloanjes yn ien steatsferbân te ferienjen, en kaam yn [[1867]] it ''[[dominion]]'' [[Kanada]] ta stân, mei as lidsteaten de eardere koloanjes [[Nij-Skotlân]] en [[Nij-Breunswyk]] en de wer opspjalten provinsjes [[Ontario]] en Kebek. [[File:Neige Montreal.JPG|left|thumb|250px|Winter yn [[Montreal]].]] Under de [[Earste Wrâldoarloch]] waard de Kanadeeske dielname oan 'e striid yn Ingelsktalich Kanada, alteast yn 't earstoan, frij algemien stipe. Yn Kebek wie dy lykwols rare ympopulêr, en late er ta de [[Tsjinstplichtkrisis fan 1917]], dy't dúdlik de tsjinstellings tusken de [[Angelsaksyske Kanadezen]] en de [[Frânsk-Kanadezen]] bleatlei. In werhelling fan setten fûn plak ûnder de [[Twadde Wrâldoarloch]], mei de [[Tsjinstplichtkrisis fan 1944]]. Nei [[1945]] waard de Kebekaanske provinsjale polityk lange tiid dominearre troch de [[konservatisme|konservative]] [[Nasjonale Uny (Kebek)|Nasjonale Uny]] (UA) fan [[Maurice Duplessis]], dy't de stipe hie fan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]. Under it regear fan 'e [[Kebekaanske Liberale Partij]] (PLQ) fûn yn 'e sechstiger jierren en de earste helte fan 'e santiger jierren de saneamde [[Stille Revolúsje]] plak, wêrby't de provinsje op yngeande wize maatskiplike en politike feroarings ûndergie. Yn dy snuorje ferlearen oan 'e iene kant de [[Angelsaksyske Kebekanen]] harren dominante [[ekonomy]]ske posysje, wylst oan 'e oare kant de Roomsk-Katolike Tsjerke syn ynfloed oer de Frânsktaligen fierhinne kwytrekke. Ek waarden grutte [[wetterkrêft|hydro-elektryske]] projekten opsetten, lykas it ferneamde ''[[Hydro-Québec]]''. Op polityk mêd oppenearre him fan [[1963]] ôf it [[Kebekaanske Befrijingsfront]] (FLQ), dat in tsienjierrige kampanje fan [[nasjonalisme|nasjonalistyske]] [[propaganda]] en [[terrorisme|terroristyske]] oanslaggen lansearre, dy't resultearren yn teminsten fiif deaden. Fanôf de ein fan 'e jierren sechtich utere him in mear moderearre foarm fan Kebekaansk nasjonalisme yn 'e groeiende oanhing fan 'e [[Kebekaanske Partij]] (''Parti Québécois'', PQ), dy't úteinlik nei de ferkiezings fan [[1976]] foar it earst oan 'e macht kaam. Sûnt hat dy partij seis fan 'e provinsjale ministers-presidinten levere, tsjin 'e [[liberalisme|liberale]] PLQ fjouwer. Yn [[1877]] waard troch it earste PQ-regear it Frânsk ta de iennichste offisjele taal fan Kebek ferklearre. Teffens stjoerde de PQ oan op ûnôfhinklikheid foar Kebek, wat sûnt altyd in hjit hingizer bleaun is yn 'e Kanadeeske polityk. Yn [[1980]] waard oer de ûnôfhinklikheidskwestje in [[Kebekaansk ûnôfhinklikheidsreferindum fan 1980|referindum]] holden, mar stimde 60% fan 'e Kebekaanske befolking foar behâld fan 'e bân mei Kanada. Nei dy nederlaach moast de PQ-minister-presidint fan Kebek, [[René Lévesque]], nei de federale haadstêd [[Ottawa]] om oer feroarings oan 'e [[Kanadeeske Grûnwet]] te ûnderhanneljen, mar dat rûn al rillegau út op in ympasse, en Kebek is de iennichste provinsje dy't noch altyd net akkoart gien is mei de oanpassing (''patriation'') fan 'e grûnwet fan [[1982]]. [[File:Québec - Hôtel du Parlement 3.jpg|right|thumb|250px|De sit fan it provinsjale parlemint, yn [[Kebek (stêd)|Kebek-Stêd]].]] Yn lettere jierren waard der twaris besocht om 'e ympasse te trochbrekken. Earst wie der it saneamde [[Akkoart fan Meech Lake]], fan [[1987]], dat úteinlik yn [[1990]] op neat útrûn troch wjerstân fan [[Manitoba]] en [[Nijfûnlân en Labrador]]. Fan gefolgen waard doe it [[Kebekaansk Blok]] (''Bloc Québécois'', BQ) oprjochte as federale partij, om 'e Kebekaanske belangen yn it [[Kanadeeske parlemint]] yn Ottawa te behertigjen. Neitiid waard yn [[1992]] nochris in kompromis prebearre mei it [[Akkoart fan Charlottetown]], mar ek dat rûn op neat út. By in twadde [[Kebekaansk ûnôfhinklikheidsreferindum fan 1995|referindum]] oer ûnôfhinklikheid, yn [[1995]], boekte it nee-kamp in nipte oerwinning, mei 50,6% tsjin 49,4% fan 'e stimmen. Yn [[2014]] kundige de PQ in nij referindum oer de kwestje oan as hja de ferkiezings wûn, mar doe't dy ferlern waarden, wie in trêde referindum foarearst fan 'e baan. ==Bestjoer en polityk== Kebek hat in ienkeamerich provinsjaal parlemint mei 125 sitten (oant [[1968]] wie it in twakeamerige folksfertsjintwurdiging). De parlemintsleden fertsjintwurdigje har eigen [[kiesdistrikt]], dêr't se by de ferkiezings op persoanlike titel de mearderheid fan 'e stimmen helle hawwe (krekt itselde kiesstelsel as yn [[Grut-Brittanje]]). De provinsje wurdt regearre troch in eigen regear mei oan it haad in [[minister-presidint]]. Yn Kanada is it trouwens wenst (mar gjin wet) dat de minister-presidinten fan 'e ûnderskate provinsjes oantsjut wurde as ''premier'', wylst de federale minister-presidint de ''prime minister'' is. Yn it federale Kanadeeske parlemint yn [[Ottawa]] wurdt Kebek yn 'e [[Kanadeeske Senaat|Senaat]] fertsjintwurdige troch 24 fan 105 sitten (22,9%), en yn it [[Kanadeeske Legerhûs|Legerhûs]] troch 75 fan 308 sitten (24,4%). ===List fan ministers-presidinten fan Kebek sûnt 1867=== {{Kolommen2 |Kolom1= * [[1867]]-[[1873]] [[Pierre-Joseph-Olivier Chauveau]] * [[1873]]-[[1874]] [[Gédéon Ouimet]] * [[1874]]-[[1878]] [[Charles-Eugène Boucher de Boucherville]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1878]]-[[1879]] [[Henri-Gustave Joly de Lotbinière]] * [[1879]]-[[1882]] [[Joseph-Adolphe Chapleau]] * [[1882]]-[[1884]] [[Joseph-Alfred Mousseau]] * [[1884]]-[[1887]] [[John Jones Ross]] * [[1887]]-[[1887]] [[Louis-Olivier Taillon]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1887]]-[[1891]] [[Honoré Mercier]] * [[1891]]-[[1892]] [[Charles-Eugène Boucher de Boucherville]] <small>(2de termyn)</small> * [[1892]]-[[1896]] [[Louis-Olivier Taillon]] <small>(2de termyn)</small> * [[1896]]-[[1897]] [[Edmund James Flynn]] * [[1897]]-[[1900]] [[Félix-Gabriel Marchand]] * [[1900]]-[[1905]] [[Simon-Napoléon Parent]] * [[1905]]-[[1920]] [[Lomer Gouin]] * [[1920]]-[[1936]] [[Louis-Alexandre Taschereau]] * [[1936]]-[[1936]] [[Adélard Godbout]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1936]]-[[1939]] [[Maurice Duplessis]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1939]]-[[1944]] [[Adélard Godbout]] <small>(2de termyn)</small> |Kolom2= * [[1944]]-[[1959]] [[Maurice Duplessis]] <small>(2de termyn)</small> * [[1959]]-[[1960]] [[Paul Sauvé]] * [[1960]]-[[1960]] [[Antonio Barrette]] * [[1960]]-[[1966]] [[Jean Lesage]] * [[1966]]-[[1968]] [[Daniel Johnson sr.]] * [[1968]]-[[1970]] [[Jean-Jacques Bertrand]] * [[1970]]-[[1976]] [[Robert Bourassa]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1976]]-[[1985]] [[René Lévesque]] <small>([[Kebekaanske Partij|PQ]])</small> * [[1985]]-[[1985]] [[Pierre Marc Johnson]] <small>(PQ)</small> * [[1985]]-[[1994]] [[Robert Bourassa]] <small>(2de termyn)</small> * [[1994]]-[[1994]] [[Daniel Johnson jr.]] * [[1994]]-[[1996]] [[Jacques Parizeau]] <small>(PQ)</small> * [[1996]]-[[2001]] [[Lucien Bouchard]] <small>(PQ)</small> * [[2001]]-[[2003]] [[Bernard Landry]] <small>(PQ)</small> * [[2003]]-[[2012]] [[Jean Charest]] * [[2012]]-[[2014]] [[Pauline Marois]] <small>(PQ)</small> * [[2014]]-[[2018]] [[Philippe Couillard]] * [[2018]]-........ [[François Legault]] }} [[File:Old Port of Montreal (French- Vieux-Port de Montréal).jpg|left|thumb|250px|[[Montreal]], de grutste stêd fan 'e provinsje.]] ==Ekonomy== Foar de [[ekonomy]] fan Kebek hawwe [[mynbou]] en [[swiere yndustry]] lang guon fan 'e wichtichste pylders west, wylst yn 'e sintrale en noardlike dielen fan 'e provinsje de [[papier]]yndustry al hiel lang foar master opslacht. Sûnt de tachtiger jierren binne lykwols foar Kebek as gehiel de [[fleantúch]]bou, [[ynformaasjetechnology|ynformaasje-]] en [[kommunikaasjetechnology]] en de [[farmaseutyske yndustry]] hieltyd belangriker wurden. Njonken de yndustry is benammen de [[tsjinstesektor]] fan belang, wylst de ienris sa wichtige [[lânbou]] no net folle mear ynbringt. Al dy sektoaren hawwe meiholpen om fan Kebek in op ekonomysk mêd tige ynfloedrike provinsje fan Kanada te meitsjen, dy't allinne mar ûnderdocht foar [[Ontario]]. De Kebekaanske ekonomy is goed foar 20,4% fan it Kanadeeske [[bruto nasjonaal produkt]]. ==Demografy== Neffens de Kanadeeske folkstelling fan [[2011]] hie Kebek doe 7.903.001 ynwenners, wat in taname fan 4,7% is neffens [[2006]]. De [[befolkingstichtens]] wie yn 2011 5,8 minsken de km². De grutte mearderheid fan 'e ynwenners fan Kebek, by de 78% om, is fan [[Frânsk-Kanadezen|Frânsk-Kanadeesk]] of [[Frânsen|Frânsk]] [[etnyske groep|etnysk]] komôf. Op [[30 oktober]] [[2003]] naam it provinsjaal parlemint fan Kebek unanym in moasje oan dy't befêstige "''dat it folk fan Kebek in naasje foarmet.''" Op [[27 novimber]] [[2006]] naam it [[Kanadeeske Legerhûs]] op inisjatyf fan federaal minister-presidint [[Stephen Harper]] in moasje oan wêryn't ferklearre waard "''dat dit Hûs erkent dat de [[Kebekanen]] in naasje foarmje binnen in feriene Kanada.''" Der is lykwols sûnt hiel wat diskusje fierd oer wat dy moaie wurden no eins ynhâlde. [[File:Harfang en vol 1.jpg|right|thumb|250px|De [[snie-ûle]], de offisjele provinsjale fûgel fan Kebek.]] Oare wichtige befolkingsgroepen binne [[Ieren (folk)|Ieren]] (5,5%), [[Italjanen]] (4%), [[Ingelsen]] (3,3%), [[Skotten]] (2,7%) en [[Dútsers]] (1,8%). De Ingelsen, Skotten en Ieren foarmje mei-inoar it grutste part fan 'e [[Angelsaksyske Kebekanen|Ingelsktalige minderheid]], dy't likernôch 7,7% fan 'e befolking útmakket. Fierders bestiet likernôch 9% fan 'e befolking út net-Westerske minderheden, dy't frijwol allegear yn [[Montreal]] en omkriten wenje. De lânseigen befolking is goed foar 1,5% fan 'e ynwenners fan Kebek (sa'n 108.000 minsken, mei dêrûnder 65.000 [[Yndianen]], 28.000 ''[[Métis]]'', 11.000 [[Inûyt]] en 4.000 lju dy't ta mear as ien fan dy groepen hearre). Dêrby moat trouwens oantekene wurde dat dizze sifers fiersten te leech binne, mei't guon fan 'e grutste Yndiaanske stammen yn Kebek wegerje om mei te dwaan oan Kanadeeske folkstellings, om't se harsels soeverein achtsje en har net as ûnderdiel fan Kanada beskôgje. Benammen de grutte [[Yndianereservaat|reservaten]] fan 'e [[Mohauk (folk)|Mohauk]] ([[Kahnawake Yndianereservaat|Kahnawake]], [[Akwesasne Yndianereservaat|Akwesasne]] en [[Kanesatake Yndianereservaat|Kanesatake]]) binne net meiteld. Op it mêd fan [[godstsjinst]] bestiet 90,3% fan 'e befolking fan Kebek út [[kristendom|kristenen]]. De provinsje is unyk yn Kanada om't de [[roomsk-katolisisme|roomsen]] der fierwei yn 'e mearderheid binne, mei 83,2% fan 'e befolking. Oare kristlike groepen binne de [[protestantisme|protestanten]] (5,5%), de [[eastersk-otterdoksy|eastersk-otterdoksen]] en [[oriïntaalsk-otterdoksy|oriïntaalsk-otterdoksen]] (1,4%) en de [[eastersk-katolisisme|eastersk-katoliken]] (0,2%). [[Ateïsme|Ateïsten]] en [[agnostisisme|agnosten]] foarmje mar 5,8% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten binne, yn folchoarder fan grutte: de [[islaam]] (1,5%); it [[joadendom]] (1,3%); it [[boedisme]] (0,6%); it [[hindoeïsme]] (0,3%) en it [[sikhisme]] (0,1%). [[File:Flag-of-Quebec.jpg|left|thumb|250px|De ''Fleurdelisé'', grutsk symboal fan 'e Kebekaanske identiteit.]] ==Taal== Kebek rint der mank de Kanadeeske provinsjes út mei't it it as iennichste Kanadeeske gewest (sûnt [[1977]]) inkeld it [[Frânsk]] as offisjele taal hat, al binne der foar it [[Ingelsk]] beskate rjochten fêstlein yn 'e [[Kanadeeske Grûnwet]] dêr't ek Kebek him oan hâlde moat. Al sûnt minskewitten wurdt der yn Kebek in fûleindigen taalstriid fierd, wêrby't de Frânsktaligen har ferfheftich fersette tsjin eltse ynbrek op har rjochten. Op it mêd fan taal wurdt de befolking fan 'e provinsje oer it algemien yn trije groepen ferdield: de Frânsktaligen of [[Kebekanen]] (78%); de Ingelsktaligen of [[Angelsaksyske Kebekanen]] (7,7%); en de oarstaligen (14,3%). Fan alle ynwenners fan Kebek joech yn [[2011]] 80,0% oan dat se yn it deistich bestean meast Frânsk sprieken, wylst 94,4% sei dat se it Frânsk machtich wiene. Lykwols rapportearre minder as de helte fan 'e ynwenners fan Kebek, 47,3%, dat se Ingelsk sprekke koene. De grutste groepen fan 'e oarstaligen binne [[Arabysk]]sprekkers (2%), [[Spaansk]]taligen (1,8%) en [[Italjaansk]]taligen (1,6%). Dêrnei folgje de sprekkers fan it [[Haïtiaansk-Kreoalsk]], [[Sineesk]], [[Gryksk]], [[Portegeesk]], [[Roemeensk]], [[Fjetnameesk]] en [[Russysk]]. Sprekkers fan lânseigen talen foarmje mei-inoar 2% fan 'e befolking. De taalstriid yn Kebek hat ek foar in djippe kleau soarge tusken de lânseigen folken ûnderling. De measte ''[[Métis]]'' en Yndiaanske folken as de [[Abenaky (folk)|Abenaky]], [[Huroanen]], [[Montanjezen]] en [[Naskapy (folk)|Naskapy]] sprekke Frânsk as har earste of twadde taal, wylst de [[Inûyt]], [[Kry (folk)|Kry]], [[Mikmak (folk)|Mikmak]] en [[Mohauk (folk)|Mohauk]] krekt Ingelsk as earste of twadde taal hawwe. ==Klimaat== Kebek hat fjouwer ûnderskate [[klimaat]]sônes. Yn it suden en westen fan 'e provinsje, dêr't de wichtichste befolkingssintra lizze, hearsket in fochtich [[lânklimaat]] mei fjouwer dúdlik faninoar te ûnderskieden [[jiertiid|jiertiden]], waarme en soms hjitte, neare [[simmer]]s en faak tige kâlde, [[snie]]ïge [[winter]]s. Op it [[Gaspé-skiereilân]] en oan 'e mûning fan 'e rivier de [[Saint Lawrence (rivier)|Saint Lawrence]] soarget de bedimjende ynfloed fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] foar in [[seeklimaat]], wêrby't de simmers minder waarm en de winters minder kâld binne. It grutste part fan sintraal Kebek hat in [[toendraklimaat]], mei lange, tige kâlde en snieïge winters, wylst de simmers der waarm mar koart binne. De noardpunt fan Kebek, ta einsluten, hat in [[poalklimaat]] mei tige lange, tige kâlde winters en hiel koarte, frij koele simmers. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Quebec ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Quebec}} }} {{Kanada}} [[Kategory:Kebek| ]] [[Kategory:Provinsje fan Kanada]] [[Kategory:Frânsk-Kanadezen]] [[Kategory:Histoaryske Britske koloanje]] [[Kategory:Histoaryske Frânske koloanje]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1867]] 4xcv967g3jh58mdmy6xt89mcg5lxtxy 1231573 1231565 2026-06-06T23:11:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1231573 wikitext text/x-wiki {{Kanadeeske provinsje |namme = Kebek <br><small>''Québec''</small> |flagge = [[Ofbyld:Flag of Quebec.svg|border|125px]] |wapen = [[Ofbyld:Coat of arms of Quebec (without crown).svg|85px]] |biedwurd = [[Frânsk]]: '''''Je me souviens''''' ("It is my net fergetten") |lânkaart = [[File:Quebec in Canada.svg|300px]] |ôfkoarting = QC |status (jier) = provinsje ([[1867]]) |haadstêd = [[Kebek (stêd)|Kebek]] |grutste stêd = [[Montreal]] |offisjele taal = [[Frânsk]] |ynwennertal = 7.903.001 <small>(2011)</small> |befolkingstichtens = 5,8 / km² |oerflak = 1.542.056 km² <small>(ynkl. wetter)</small><br> 1.365.128 km² <small>(allinnich lân)</small> |tiidsône = [[UTC]] -5 & -4 |webside = [http://www.gouv.qc.ca/ www.gouv.qc.ca] }} '''Kebek''' ([[Frânsk]]: '''Québec''', útspr.: [ke'bɛk]; [[Ingelsk]]: '''Quebec''', útspr.: [kwǝ'bɛk] of [kǝ'bɛk]) is ien fan 'e tsien [[Kanadeeske provinsjes en territoaria|provinsjes]] fan [[Kanada]], en de iennichste dêr't it Frânsk de dominante taal is. It leit yn it súdeastlike part fan it lân, en is wat oerflak oanbelanget de grutste provinsje, mei 15,4% fan it Kanadeeske grûngebiet (al moat it as de trije [[Kanadeeske provinsjes en territoaria|territoaria]] meirekkene wurde, [[Nûnavût]] foargean litte as it grutste gewest). Kebek is nei [[Ontario]] it befolkingsrykste diel fan Kanada. Sawol de grutste stêd fan 'e provinsje, [[Montreal]], as de [[haadstêd]], [[Kebek (stêd)|Kebek-Stêd]], hearre ta de grutste stêden fan it lân. De provinsje heart ta de regio's [[Sintraal Kanada]] en [[Eastlik Kanada]]. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan [[2011]] hie de provinsje Kebek doe rom 7,9 miljoen ynwenners, wat delkomt op 23,6% fan 'e totale Kanadeeske befolking. ==Etymology== De namme Kebek komt fan it wurd ''kébec'', út 'e [[taal]] fan 'e lânseigen [[Algonkin (folk)|Algonkin]]-[[Yndianen]], dat betsjut "dêr't de rivier tasmellet". Oarspronklik waard dêrmei ferwiisd nei de krite om 'e stêd [[Kebek (stêd)|Kebek]] hinne, dêr't de rivier de [[Saint Lawrence (rivier)|Saint Lawrence]] troch in rotskleau streamt. Yn [[1608]] keas de [[Frankryk|Frânske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[Samuel de Champlain]] dy namme foar de koloniale foarpost dêr't er it bestjoer fan [[Nij-Frankryk]] fêstige. De provinsje waard letter ferneamd nei de stêd. ==Geografy== Kebek hat in oerflak fan 1.542.056 km², wêrfan't 1.365.128 km² út lân bestiet en 176.928 km² út wetter. De provinsje grinzget yn it westen oan 'e Kanadeeske provinsje [[Ontario]], yn it súdeasten oan 'e provinsje [[Nij-Breunswyk]] en yn it noardeasten oan 'e regio [[Labrador (regio)|Labrador]], fan 'e provinsje [[Nijfûnlân en Labrador]]. It noardwesten en noarden wurdt omsletten troch de wetters fan 'e [[Jamesbaai]], de [[Hudsonbaai]], de [[Hudsonstrjitte]] en de [[Ungavabaai]]. Yn it easten leit de [[Saint Lawrencebaai]], in diel fan 'e [[Atlantyske Oseaan]]. Yn it suden, ta einbeslút, wurdt de provinsje begrinzge troch de [[Feriene Steaten]], om persiis te wêzen (fan west nei east) de [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[New York (steat)|New York]], [[Fermont]], [[Nij-Hampshire]] en [[Maine]]. [[File:Chutes à Michel.jpg|left|thumb|250px|De Michelwetterfallen, yn 'e rivier de [[Ashuapmushuan (rivier)|Ashuapmushuan]].]] Kebek wurdt yn 'e regel opdield yn twa grutte [[geografy]]ske regio's. Yn it suden leit it leechlân fan 'e rivier de [[Saint Lawrence (rivier)|Saint Lawrence]], dat tichtbefolke is, en dêr't [[lânbou]] mooglik is. Dêr lizze de grutte stêden fan 'e provinsje, wêrûnder de haadstêd [[Kebek (stêd)|Kebek]], [[Montreal]] en [[Gatineau]]. It [[Gaspé-skiereilân]], besuden de mûning fan 'e Saint Lawrence, is mear in plattelânsgebiet, mar heart lykwols ta deselde geografyske krite. [[Noard-Kebek]], dat it noardlike twatrêdepart fan 'e provinsje beslacht, is krekt in tige tinbefolke gebiet fan [[wâld]]en en [[rivier]]en, dêr't ek it heechste punt fan 'e provinsje leit, de 1.652 m hege [[Mount Caubvick]] (Frânsk: Mont d'Iberville), yn 'e [[Torngatbergen]], oan 'e grins fan [[Labrador (regio)|Labrador]]. De befolking fan Noard-Kebek bestiet foar in relatyf grut part út lânseigen groepen: [[Yndianen]], ''[[Métis]]'' en [[Inûyt]]. It uterste noarden (dat lykwols noch in trêdepart fan 'e provinsje omfiemet) wurdt foarme troch de regio [[Nûnavik]], dêr't suver inkeld Inûyt wenje. ==Skiednis== Yn 'e [[sechstjinde iuw]], doe't [[Jeropa|Jeropeeske]] [[ûntdekkingsreizger]]s foar it earst it hjoeddeiske Kebek oandiene, waard it gebiet bewenne troch de [[Inûyt]] (''Inuit'') yn it noarden; [[Algonkwynske talen|Algonkwynske folken]] yn it sintrale diel ([[Kry (folk)|Kry]] (''Cree''), [[Algonkin (folk)|Algonkin]] (''Algonquin''), [[Attikamek (folk)|Attikamek]] (''Atikamekw''), [[Montanjezen]] (''Montagnais'') en [[Naskapy (folk)|Naskapy]] (''Naskapi'')) en yn it súdeasten ([[Mikmak (folk)|Mikmak]] (''Micmac'') en [[Abenaky (folk)|Abenaky]] (''Abenaki'')); en [[Irokeeske talen|Irokeeske folken]] ([[Saint Lawrence-Irokezen]], [[Huroanen]] (''Huron'') en [[Mohauk (folk)|Mohauk]] (''Mohawk'')) yn it suden. De kust fan Kebek waard yn [[1522]]-[[1523]] foar it earst ferkend troch de [[Itaalje|Italjaanske]] ûntdekkingsreizger yn [[Frankryk|Frânske]] tsjinst [[Giovanni da Verrazzano]]. Yn [[1534]] wie [[Jacques Cartier]] de earste Jeropeaan dy't foet op Kanadeeske grûn sette op it [[Gaspé-skiereilân]], dêr't er in krús plante en de hiele krite yn besit naam út namme fan 'e Frânske Kroan. Yn [[1608]] waard der nei ferskate mislearrings in duorjende koloanje stifte troch [[Samuel de Champlain]], yn 'e foarm fan in hannelspost foar de lukrative [[pelshannel]]. De Frânsen giene op dat mêd in ferbûn oan mei de Algonkwynske folken en de Huroanen, wat fierder nei it binnenlân ta letter slimme oarloggen tusken dy stammen en de [[Irokeeske Konfederaasje]] ta gefolch hie. Al rillegau begûnen Frânske ''voyageurs'' (ûntdekkingsreizgers) en ''coureurs des bois'' (pelsjagers en pelskeaplju) út 'e koloanje wei it efterlân te ferkennen, wêrby't se oan withoefolle lânskipseleminten har hjoeddeistige nammen joegen. De koloanje krige úteinlik de namme fan [[Nij-Frankryk]], en nei [[1627]] mochten har der op befel fan kening [[Loadewyk XIII fan Frankryk]] inkeld noch [[roomsk-katolisisme|roomsen]] fêstigje. Yn [[1663]] waard Nij-Frankryk troch in dekreet fan kening [[Loadewyk XIV fan Frankryk|Loadewyk XIV]] in Frânske provinsje. De befolking fan it gebiet groeide stadich, en dat mear troch natuerlike befolkingsoanwaaks as troch [[ymmigraasje]]. Tsjin 'e ein fan 'e santjinde iuw rekken de [[Ingelân|Ingelsen]] en de Frânsen yn in slepend konflikt ferwikkele oer de macht yn [[Noard-Amearika]], dat pas yn [[1763]] einige, doe't Frankryk, oan 'e ein fan 'e [[Sânjierrige Oarloch]], by de [[Frede fan Parys (1763)|Frede fan Parys]] frijwol al syn besittings yn Noard-Amerika ôfstean moast oan [[Grut-Brittanje]]. Neitiid waard Nij-Frankryk omdoopt ta Kebek, dêr't fan [[1774]] oant [[1791]] ek súdlik [[Ontario]] ta hearde. Yn [[1791]] waard de Britske koloanje Kebek opdield yn twa ûnderskate lytsere koloanjes: [[Neder-Kanada]] (it hjoeddeiske Kebek) en [[Opper-Kanada]] (súdlik Ontario). Yn [[1809]] waard [[Labrador (regio)|Labrador]] losmakke fan Neder-Kanada (dêr't it foartiid altyd ta heart hie) en by [[Nijfûnlân]] foege. It presize ferrin fan 'e grins tusken Kebek en Labrador waard einlings yn [[1927]] fêstlein. Oant fier yn 'e [[tweintichste iuw]] makke it provinsjaal regear fan Kebek noch oanspraak op Labrador, en de grins fan 1927 is troch Kebek noch altyd net planút erkend. [[File:Scotora2 PJC.jpg|right|thumb|250px|Utsjoch oer de rivier de [[Jacques Cartier (rivier)|Jacques Cartier]] en de omlizzende delling.]] It eigenmachtige Britske bestjoer oer Neder-Kanada, dat iepentlik de assimilaasje fan 'e Frânsktalige befolking fan it gebiet yn in gruttere Ingelsktalige kultuer foarstie, late yn [[1837]]-[[1838]] ta in wapene rebûlje ûnder de Frânsktaligen, dy't bekend kaam te stean as de [[Nederkanadeeske Opstân]]. Dêrby rôpen de opstannelingen, ûnder lieding fan [[Louis-Joseph Papineau]] Neder-Kanada yn 1838 út ta in ûnôfhinklike steat. De Britske autoriteiten, dy't dit barren alhiel oer it mad kaam, hiene der yn 't earstoan klauwen oan om 'e rebûlje del te slaan, temear om't yn dyselde snuorje ek yn Opper-Kanada in opstân útbriek. Mar nei in oerwinning foar de Nederkanadezen yn 'e [[Slach by Saint-Denis (1837)|Slach by Saint-Denis]], waard der dochs frij flot mei har ôfweefd. Neitiid besleat it koloniale gesach om Opper- en Neder-Kanada wer gear te foegjen, mei as doel om 'e assimilaasje fan 'e [[Frânsk-Kanadezen]] flugger gean te litten. Sadwaande ûntstie yn [[1840]] de [[koloanje Kanada]]. It earder Neder-Kanada (Kebek) kaam no bekend te stean as [[Kanada-East]], wylst súdlik Ontario de namme [[Kanada-West]] krige. It koloniale bestjoer waard fêstige yn [[Kingston (Ontario)|Kingston]]. Yn [[1851]] stribbe Kanada-West kwa ynwennertal Kanada-East foarby, wêrmei't de Ingelsktaligen yn Kanada foargoed yn 'e mearderheid kamen. Lykwols holden de Ingelsk- en Frânsktalige folksfertsjintwurdigers yn it koloniale parlemint inoar yn lykwicht, wat gauris ta in ympasse late. Under de [[Amerikaanske Boargeroarloch]] ([[1861]]-[[1865]]) stipen de Britten tuike-tuike de Súdlike [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Konfederaasje]], dat doe't úteinlik it Noarden de striid wûn, ûntstie der eangst foar in Amerikaanske ynfaazje fan Kanada, krekt sa't dat yn [[1813]] foarkommen wie. Sadwaande besleaten de Britten al harren Noardamerikaanske koloanjes yn ien steatsferbân te ferienjen, en kaam yn [[1867]] it ''[[dominion]]'' [[Kanada]] ta stân, mei as lidsteaten de eardere koloanjes [[Nij-Skotlân]] en [[Nij-Breunswyk]] en de wer opspjalten provinsjes [[Ontario]] en Kebek. [[File:Neige Montreal.JPG|left|thumb|250px|Winter yn [[Montreal]].]] Under de [[Earste Wrâldoarloch]] waard de Kanadeeske dielname oan 'e striid yn Ingelsktalich Kanada, alteast yn 't earstoan, frij algemien stipe. Yn Kebek wie dy lykwols rare ympopulêr, en late er ta de [[Tsjinstplichtkrisis fan 1917]], dy't dúdlik de tsjinstellings tusken de [[Angelsaksyske Kanadezen]] en de [[Frânsk-Kanadezen]] bleatlei. In werhelling fan setten fûn plak ûnder de [[Twadde Wrâldoarloch]], mei de [[Tsjinstplichtkrisis fan 1944]]. Nei [[1945]] waard de Kebekaanske provinsjale polityk lange tiid dominearre troch de [[konservatisme|konservative]] [[Nasjonale Uny (Kebek)|Nasjonale Uny]] (UA) fan [[Maurice Duplessis]], dy't de stipe hie fan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]. Under it regear fan 'e [[Kebekaanske Liberale Partij]] (PLQ) fûn yn 'e sechstiger jierren en de earste helte fan 'e santiger jierren de saneamde [[Stille Revolúsje]] plak, wêrby't de provinsje op yngeande wize maatskiplike en politike feroarings ûndergie. Yn dy snuorje ferlearen oan 'e iene kant de [[Angelsaksyske Kebekanen]] harren dominante [[ekonomy]]ske posysje, wylst oan 'e oare kant de Roomsk-Katolike Tsjerke syn ynfloed oer de Frânsktaligen fierhinne kwytrekke. Ek waarden grutte [[wetterkrêft|hydro-elektryske]] projekten opsetten, lykas it ferneamde ''[[Hydro-Québec]]''. Op polityk mêd oppenearre him fan [[1963]] ôf it [[Kebekaanske Befrijingsfront]] (FLQ), dat in tsienjierrige kampanje fan [[nasjonalisme|nasjonalistyske]] [[propaganda]] en [[terrorisme|terroristyske]] oanslaggen lansearre, dy't resultearren yn teminsten fiif deaden. Fanôf de ein fan 'e jierren sechtich utere him in mear moderearre foarm fan Kebekaansk nasjonalisme yn 'e groeiende oanhing fan 'e [[Kebekaanske Partij]] (''Parti Québécois'', PQ), dy't úteinlik nei de ferkiezings fan [[1976]] foar it earst oan 'e macht kaam. Sûnt hat dy partij seis fan 'e provinsjale ministers-presidinten levere, tsjin 'e [[liberalisme|liberale]] PLQ fjouwer. Yn [[1877]] waard troch it earste PQ-regear it Frânsk ta de iennichste offisjele taal fan Kebek ferklearre. Teffens stjoerde de PQ oan op ûnôfhinklikheid foar Kebek, wat sûnt altyd in hjit hingizer bleaun is yn 'e Kanadeeske polityk. Yn [[1980]] waard oer de ûnôfhinklikheidskwestje in [[Kebekaansk ûnôfhinklikheidsreferindum fan 1980|referindum]] holden, mar stimde 60% fan 'e Kebekaanske befolking foar behâld fan 'e bân mei Kanada. Nei dy nederlaach moast de PQ-minister-presidint fan Kebek, [[René Lévesque]], nei de federale haadstêd [[Ottawa]] om oer feroarings oan 'e [[Kanadeeske Grûnwet]] te ûnderhanneljen, mar dat rûn al rillegau út op in ympasse, en Kebek is de iennichste provinsje dy't noch altyd net akkoart gien is mei de oanpassing (''patriation'') fan 'e grûnwet fan [[1982]]. [[File:Québec - Hôtel du Parlement 3.jpg|right|thumb|250px|De sit fan it provinsjale parlemint, yn [[Kebek (stêd)|Kebek-Stêd]].]] Yn lettere jierren waard der twaris besocht om 'e ympasse te trochbrekken. Earst wie der it saneamde [[Akkoart fan Meech Lake]], fan [[1987]], dat úteinlik yn [[1990]] op neat útrûn troch wjerstân fan [[Manitoba]] en [[Nijfûnlân en Labrador]]. Fan gefolgen waard doe it [[Kebekaansk Blok]] (''Bloc Québécois'', BQ) oprjochte as federale partij, om 'e Kebekaanske belangen yn it [[Kanadeeske parlemint]] yn Ottawa te behertigjen. Neitiid waard yn [[1992]] nochris in kompromis prebearre mei it [[Akkoart fan Charlottetown]], mar ek dat rûn op neat út. By in twadde [[Kebekaansk ûnôfhinklikheidsreferindum fan 1995|referindum]] oer ûnôfhinklikheid, yn [[1995]], boekte it nee-kamp in nipte oerwinning, mei 50,6% tsjin 49,4% fan 'e stimmen. Yn [[2014]] kundige de PQ in nij referindum oer de kwestje oan as hja de ferkiezings wûn, mar doe't dy ferlern waarden, wie in trêde referindum foarearst fan 'e baan. ==Bestjoer en polityk== Kebek hat in ienkeamerich provinsjaal parlemint mei 125 sitten (oant [[1968]] wie it in twakeamerige folksfertsjintwurdiging). De parlemintsleden fertsjintwurdigje har eigen [[kiesdistrikt]], dêr't se by de ferkiezings op persoanlike titel de mearderheid fan 'e stimmen helle hawwe (krekt itselde kiesstelsel as yn [[Grut-Brittanje]]). De provinsje wurdt regearre troch in eigen regear mei oan it haad in [[minister-presidint]]. Yn Kanada is it trouwens wenst (mar gjin wet) dat de minister-presidinten fan 'e ûnderskate provinsjes oantsjut wurde as ''premier'', wylst de federale minister-presidint de ''prime minister'' is. Yn it federale Kanadeeske parlemint yn [[Ottawa]] wurdt Kebek yn 'e [[Kanadeeske Senaat|Senaat]] fertsjintwurdige troch 24 fan 105 sitten (22,9%), en yn it [[Kanadeeske Legerhûs|Legerhûs]] troch 75 fan 308 sitten (24,4%). ===List fan ministers-presidinten fan Kebek sûnt 1867=== {{Kolommen2 |Kolom1= * [[1867]]-[[1873]] [[Pierre-Joseph-Olivier Chauveau]] * [[1873]]-[[1874]] [[Gédéon Ouimet]] * [[1874]]-[[1878]] [[Charles-Eugène Boucher de Boucherville]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1878]]-[[1879]] [[Henri-Gustave Joly de Lotbinière]] * [[1879]]-[[1882]] [[Joseph-Adolphe Chapleau]] * [[1882]]-[[1884]] [[Joseph-Alfred Mousseau]] * [[1884]]-[[1887]] [[John Jones Ross]] * [[1887]]-[[1887]] [[Louis-Olivier Taillon]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1887]]-[[1891]] [[Honoré Mercier]] * [[1891]]-[[1892]] [[Charles-Eugène Boucher de Boucherville]] <small>(2de termyn)</small> * [[1892]]-[[1896]] [[Louis-Olivier Taillon]] <small>(2de termyn)</small> * [[1896]]-[[1897]] [[Edmund James Flynn]] * [[1897]]-[[1900]] [[Félix-Gabriel Marchand]] * [[1900]]-[[1905]] [[Simon-Napoléon Parent]] * [[1905]]-[[1920]] [[Lomer Gouin]] * [[1920]]-[[1936]] [[Louis-Alexandre Taschereau]] * [[1936]]-[[1936]] [[Adélard Godbout]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1936]]-[[1939]] [[Maurice Duplessis]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1939]]-[[1944]] [[Adélard Godbout]] <small>(2de termyn)</small> |Kolom2= * [[1944]]-[[1959]] [[Maurice Duplessis]] <small>(2de termyn)</small> * [[1959]]-[[1960]] [[Paul Sauvé]] * [[1960]]-[[1960]] [[Antonio Barrette]] * [[1960]]-[[1966]] [[Jean Lesage]] * [[1966]]-[[1968]] [[Daniel Johnson sr.]] * [[1968]]-[[1970]] [[Jean-Jacques Bertrand]] * [[1970]]-[[1976]] [[Robert Bourassa]] <small>(1ste termyn)</small> * [[1976]]-[[1985]] [[René Lévesque]] <small>([[Kebekaanske Partij|PQ]])</small> * [[1985]]-[[1985]] [[Pierre Marc Johnson]] <small>(PQ)</small> * [[1985]]-[[1994]] [[Robert Bourassa]] <small>(2de termyn)</small> * [[1994]]-[[1994]] [[Daniel Johnson jr.]] * [[1994]]-[[1996]] [[Jacques Parizeau]] <small>(PQ)</small> * [[1996]]-[[2001]] [[Lucien Bouchard]] <small>(PQ)</small> * [[2001]]-[[2003]] [[Bernard Landry]] <small>(PQ)</small> * [[2003]]-[[2012]] [[Jean Charest]] * [[2012]]-[[2014]] [[Pauline Marois]] <small>(PQ)</small> * [[2014]]-[[2018]] [[Philippe Couillard]] * [[2018]]-........ [[François Legault]] }} [[File:Old Port of Montreal (French- Vieux-Port de Montréal).jpg|left|thumb|250px|[[Montreal]], de grutste stêd fan 'e provinsje.]] ==Ekonomy== Foar de [[ekonomy]] fan Kebek hawwe [[mynbou]] en [[swiere yndustry]] lang guon fan 'e wichtichste pylders west, wylst yn 'e sintrale en noardlike dielen fan 'e provinsje de [[papier]]yndustry al hiel lang foar master opslacht. Sûnt de tachtiger jierren binne lykwols foar Kebek as gehiel de [[fleantúch]]bou, [[ynformaasjetechnology|ynformaasje-]] en [[kommunikaasjetechnology]] en de [[farmaseutyske yndustry]] hieltyd belangriker wurden. Njonken de yndustry is benammen de [[tsjinstesektor]] fan belang, wylst de ienris sa wichtige [[lânbou]] no net folle mear ynbringt. Al dy sektoaren hawwe meiholpen om fan Kebek in op ekonomysk mêd tige ynfloedrike provinsje fan Kanada te meitsjen, dy't allinne mar ûnderdocht foar [[Ontario]]. De Kebekaanske ekonomy is goed foar 20,4% fan it Kanadeeske [[bruto nasjonaal produkt]]. ==Demografy== Neffens de Kanadeeske folkstelling fan [[2011]] hie Kebek doe 7.903.001 ynwenners, wat in taname fan 4,7% is neffens [[2006]]. De [[befolkingstichtens]] wie yn 2011 5,8 minsken de km². De grutte mearderheid fan 'e ynwenners fan Kebek, by de 78% om, is fan [[Frânsk-Kanadezen|Frânsk-Kanadeesk]] of [[Frânsen|Frânsk]] [[etnyske groep|etnysk]] komôf. Op [[30 oktober]] [[2003]] naam it provinsjaal parlemint fan Kebek unanym in moasje oan dy't befêstige "''dat it folk fan Kebek in naasje foarmet.''" Op [[27 novimber]] [[2006]] naam it [[Kanadeeske Legerhûs]] op inisjatyf fan federaal minister-presidint [[Stephen Harper]] in moasje oan wêryn't ferklearre waard "''dat dit Hûs erkent dat de [[Kebekanen]] in naasje foarmje binnen in feriene Kanada.''" Der is lykwols sûnt hiel wat diskusje fierd oer wat dy moaie wurden no eins ynhâlde. [[File:Harfang en vol 1.jpg|right|thumb|250px|De [[snie-ûle]], de offisjele provinsjale fûgel fan Kebek.]] Oare wichtige befolkingsgroepen binne [[Ieren (folk)|Ieren]] (5,5%), [[Italjanen]] (4%), [[Ingelsen]] (3,3%), [[Skotten]] (2,7%) en [[Dútsers]] (1,8%). De Ingelsen, Skotten en Ieren foarmje mei-inoar it grutste part fan 'e [[Angelsaksyske Kebekanen|Ingelsktalige minderheid]], dy't likernôch 7,7% fan 'e befolking útmakket. Fierders bestiet likernôch 9% fan 'e befolking út net-Westerske minderheden, dy't frijwol allegear yn [[Montreal]] en omkriten wenje. De lânseigen befolking is goed foar 1,5% fan 'e ynwenners fan Kebek (sa'n 108.000 minsken, mei dêrûnder 65.000 [[Yndianen]], 28.000 ''[[Métis]]'', 11.000 [[Inûyt]] en 4.000 lju dy't ta mear as ien fan dy groepen hearre). Dêrby moat trouwens oantekene wurde dat dizze sifers fiersten te leech binne, mei't guon fan 'e grutste Yndiaanske stammen yn Kebek wegerje om mei te dwaan oan Kanadeeske folkstellings, om't se harsels soeverein achtsje en har net as ûnderdiel fan Kanada beskôgje. Benammen de grutte [[Yndianereservaat|reservaten]] fan 'e [[Mohauk (folk)|Mohauk]] ([[Kahnawake Yndianereservaat|Kahnawake]], [[Akwesasne Yndianereservaat|Akwesasne]] en [[Kanesatake Yndianereservaat|Kanesatake]]) binne net meiteld. Op it mêd fan [[godstsjinst]] bestiet 90,3% fan 'e befolking fan Kebek út [[kristendom|kristenen]]. De provinsje is unyk yn Kanada om't de [[roomsk-katolisisme|roomsen]] der fierwei yn 'e mearderheid binne, mei 83,2% fan 'e befolking. Oare kristlike groepen binne de [[protestantisme|protestanten]] (5,5%), de [[eastersk-otterdoksy|eastersk-otterdoksen]] en [[oriïntaalsk-otterdoksy|oriïntaalsk-otterdoksen]] (1,4%) en de [[eastersk-katolisisme|eastersk-katoliken]] (0,2%). [[Ateïsme|Ateïsten]] en [[agnostisisme|agnosten]] foarmje mar 5,8% fan 'e befolking. Oare godstsjinsten binne, yn folchoarder fan grutte: de [[islaam]] (1,5%); it [[joadendom]] (1,3%); it [[boedisme]] (0,6%); it [[hindoeïsme]] (0,3%) en it [[sikhisme]] (0,1%). [[File:Flag-of-Quebec.jpg|left|thumb|250px|De ''Fleurdelisé'', grutsk symboal fan 'e Kebekaanske identiteit.]] ==Taal== Kebek rint der mank de Kanadeeske provinsjes út mei't it it as iennichste Kanadeeske gewest (sûnt [[1977]]) inkeld it [[Frânsk]] as offisjele taal hat, al binne der foar it [[Ingelsk]] beskate rjochten fêstlein yn 'e [[Kanadeeske Grûnwet]] dêr't ek Kebek him oan hâlde moat. Al sûnt minskewitten wurdt der yn Kebek in fûleindigen taalstriid fierd, wêrby't de Frânsktaligen har ferfheftich fersette tsjin eltse ynbrek op har rjochten. Op it mêd fan taal wurdt de befolking fan 'e provinsje oer it algemien yn trije groepen ferdield: de Frânsktaligen of [[Kebekanen]] (78%); de Ingelsktaligen of [[Angelsaksyske Kebekanen]] (7,7%); en de oarstaligen (14,3%). Fan alle ynwenners fan Kebek joech yn [[2011]] 80,0% oan dat se yn it deistich bestean meast Frânsk sprieken, wylst 94,4% sei dat se it Frânsk machtich wiene. Lykwols rapportearre minder as de helte fan 'e ynwenners fan Kebek, 47,3%, dat se Ingelsk sprekke koene. De grutste groepen fan 'e oarstaligen binne [[Arabysk]]sprekkers (2%), [[Spaansk]]taligen (1,8%) en [[Italjaansk]]taligen (1,6%). Dêrnei folgje de sprekkers fan it [[Haïtiaansk-Kreoalsk]], [[Sineesk]], [[Gryksk]], [[Portegeesk]], [[Roemeensk]], [[Fjetnameesk]] en [[Russysk]]. Sprekkers fan lânseigen talen foarmje mei-inoar 2% fan 'e befolking. De taalstriid yn Kebek hat ek foar in djippe kleau soarge tusken de lânseigen folken ûnderling. De measte ''[[Métis]]'' en Yndiaanske folken as de [[Abenaky (folk)|Abenaky]], [[Huroanen]], [[Montanjezen]] en [[Naskapy (folk)|Naskapy]] sprekke Frânsk as har earste of twadde taal, wylst de [[Inûyt]], [[Kry (folk)|Kry]], [[Mikmak (folk)|Mikmak]] en [[Mohauk (folk)|Mohauk]] krekt Ingelsk as earste of twadde taal hawwe. ==Klimaat== Kebek hat fjouwer ûnderskate [[klimaat]]sônes. Yn it suden en westen fan 'e provinsje, dêr't de wichtichste befolkingssintra lizze, hearsket in fochtich [[lânklimaat]] mei fjouwer dúdlik faninoar te ûnderskieden [[jiertiid|jiertiden]], waarme en soms hjitte, neare [[simmer]]s en faak tige kâlde, [[snie]]ïge [[winter]]s. Op it [[Gaspé-skiereilân]] en oan 'e mûning fan 'e rivier de [[Saint Lawrence (rivier)|Saint Lawrence]] soarget de bedimjende ynfloed fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] foar in [[seeklimaat]], wêrby't de simmers minder waarm en de winters minder kâld binne. It grutste part fan sintraal Kebek hat in [[toendraklimaat]], mei lange, tige kâlde en snieïge winters, wylst de simmers der waarm mar koart binne. De noardpunt fan Kebek, ta einsluten, hat in [[poalklimaat]] mei tige lange, tige kâlde winters en hiel koarte, frij koele simmers. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Quebec ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Quebec}} }} {{Kanada}} [[Kategory:Kebek| ]] [[Kategory:Provinsje fan Kanada]] [[Kategory:Frânsk-Kanadezen]] [[Kategory:Histoaryske Britske koloanje]] [[Kategory:Histoaryske Frânske koloanje]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1867]] 3m9sayt8trytioqmr3813ym9ztl2q24 0 11013 1231585 1222918 2026-06-07T09:22:12Z -Lemmy- 18187 1231585 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks Sportklub2 |klubnamme = Eintracht Frankfurt |ôfbyldingsnamme = | ôfbyldingsbreedte = 200px |ôfbyldingstekst = ''Logo Eintracht Frankfurt'' |oprjochte = [[8 maart]] [[1899]] |opheft = |plaknamme = [[Frankfurt]] |stadion = [[Deutsche Bank Park]] |kapasiteit = 59.500 |fjilden = |foarsitter = Mathias Beck |trener = [[Adi Hütter]] |kompetysje = | pattern_la1 = _frankfurt2627h | pattern_b1 = _frankfurt2627h | pattern_ra1 = _frankfurt2627h | pattern_sh1 = _frankfurt2627h | pattern_so1 = _frankfurt2627hl | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Eintracht Frankfurt''' is in sportklup yn [[Frankfurt]] yn [[Dútslân]]. De klup waard stifte op [[8 maart]] [[1899]], en nei in lange rige fan fúzjes, hjit de klup sûnt [[1920]] "Eintracht Frankfurt". Yn [[1959]] waard Eintracht kampioen fuotbaljen fan Dútslân. ==Untstean== Op [[8 maart]] [[1899]] waard de "Frankfurter Fussball-Club Victoria von 1899" oprjochte troch leden fan "Frankfurter FC Germania 1894", de âldste klup fan [[Frankfurt]]. Troch de populariteit fan Germania kamen in tal leden net oan de bak en rjochten derom mar in nije klup op. Yn itselde jier waard ek de "Frankfurter Fussball-Club 1899" oprjochte dat yn [[1900]] fúzjonearre mei de "Frankfurter Kickers" de fuzjeklup naam de namme "Frankfurter FC 1899-Kickers" oan. Op [[13 maaie]] [[1911]] fussearren de rivalen "Victoria" en "Kickers" oant "Frankfurter Fussballverein (Kickers-Victoria) von 1899". Yn 1920 folge in nije fúzje mei de "Frankfurter Turngemeinde 1861". De fúzjeklup hjitte no "Turn-und Sportgemeinde Eintracht Frankfurt von 1861". Yn [[1927]] moast de turnôfdieling him ûnder druk fan it Dútske turnbûn ôfsplitse, wêrtroch't der twa sportklups ûntstiene: "Turngemeinde Eintracht Frankfurt von 1861" en "Sportgemeinde Eintracht Frankfurt (F.F.V) von 1899". == Keppeling om utens == * [https://www.eintracht.de Offisjele webstee fan Eintracht]. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * Wikipedy:NL * Wikipedy:DE {{Commonscat|Eintracht Frankfurt}} }} [[Kategory:Dútske fuotbalklup]] [[Kategory:Frankfurt]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1899]] hzc4gcde99cx3pdk5rnosr1bx6xuh7j 0 12058 1231559 1211671 2026-06-06T17:32:07Z Drewes 2754 /* Komôf */ Haithabu is gjin skaai 1231559 wikitext text/x-wiki '''Roarik''', ek wol '''Roerik fan Doarestêd''' of '''Hrörek''' wie in [[Denemarken|Deenske]] [[Wytsing]] dy't tusken [[850]] en [[880]] hearske oer in grut part fan [[Nederlân]], dat yn dy tiid [[Frisia]] (Fryslân) neamd waard. Hy krige fan de Frankyske kening in grut gebiet yn lien dat te westen fan it [[Fly]] lei oant-en-mei ''Flakkee'' it tsjintwurdige [[Hjerringfliet]]. Dêrom wurdt er as in ''[[Fryske greve]]'' beskôge, mar it kin ek sa west ha, dat er himsels [[kening (titel)|kening]] fan Fryslân neamde. == Komôf == Roarik waard om [[810]] hinne berne yn [[Jutlân]], (Denemarken) as soan fan kening [[Anulo]]. Hy hie in broer dy [[Harald II|Harald]] hiet en sy wiene neven fan [[Harald I]], greve fan Riustringen. Yn harren jonge jierRen diene Roarik en Harald mei oan ferskate Wytsingen plondertochten. Yn [[836]] plonderen sy de delsettingen ''Antverpia'', [[Deurne]] mei har Benediktiner [[kleaster]], [[Merksem]], [[Ranst]] en [[Broechem]]. Fan it ferwoaste ''Antverpia'' liet Roarik in typyske Wytsing-ringwâlfesting meitsje. De Frankyske keizer [[Loadewyk de Fromme]] besocht Roarik en syn broer Harald fan plonderjen ôf te hâlden en joech harren yn it kader fan de kustferdigening wichtige militêre amten, Roarik te [[Doarestêd]] en Harald te [[Walcheren]]. == Greve fan Fryslân == Doe Loadewyk de Fromme yn [[840]] ferstoar liet hy syn ryk efter oan syn soannen [[Lotarius I]], [[Loadewyk de Dútser]] en [[Karel de Keale]]. Lotarius I dy't as iennichste de keizertitel droech, liet fuortendaliks Roarik finzen nimme op beskuldiging fan heechferried. Dizze koe lykwols ûntkomme en fûn in gastfrij ûnderdak by Loadewyk, dy't him yn [[841]] it eilân [[Wieringen]] yn lien tawiisde. Yn [[850]] moast keizer Lotarius I duldzje dat Roarik werom kearde nei Dorestêd as steedhâlder. Roarik krige opdracht de Deenske Wytsingen fan plonderjen ôf te hâlden, mar slagge dêr mar heal yn. Dorestêd bleau dêr yn elts gefal fan besparre. Yn [[855]] besocht Roarik de Deenske kroan yn besit te krijen, mar kearde sûnder súkses tebek. Hy wie no fan betinken om de hearskippij oer hiel Fryslân yn hannen te krijen. Tegearre mei syn broer [[Harald]] slagge hy der yn de Fryske gebieten fanút de eilannen [[Wieringen]] (Roarik) en [[Walcheren]] (Harald) te oermasterjen. De nije keizer [[Lotarius II]] moast him by de hearskippij fan Roarik oer Fryslân dellizze. Roarik makke Dorestêd ta sintrum fan syn Fryske machtsgebiet dat har útstrekte tusken it [[Fly]] en [[Maas]]. Dus sawat it hiele gebiet fan it tsjintwurdige [[Hollân]] (Noard- en Súd-) en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Dochs joech Roarik syn oanspraak op de Deenske troan net op. Yn [[857]] naam er [[Hedeby]] yn en yn [[859]] waard [[Bremen (stêd)|Bremen]] plondere. Tidens de ôfwêzichheid fan Roarik foelen oare Deenske Wytsingen it Fryske gebiet oan. Sy oermasteren de wichtichste stêden Dorestêd en [[Utert (stêd)|Utert]], wêrtroch de biskop fan Utert, [[Hunger]] ûntwyk sykje moast yn [[Dimter]]. Hjirmei helle Roarik de woede fan de keizer op syn hals, dy't him it greefskip oer Fryslân ûntnaam. Doe't ek de Friezen tsjin de hearskippij fan Roarik yn opstân kamen ([[864]]), moast hy tydlik Fryslân ferlitte. Mar Roarik socht tanadering by de Frankyske keningen [[Karel de Keale]] en [[Loadewyk de Dútser]] en waard yn [[870]] fan beiden in [[fazal]] en krige dêrtroch syn Fryske lien werom. Hy bekearde him ta it [[kristendom]] en kaam te ferstjerren yn [[880]]. Hy waard opfolge troch [[Godfried de Wytsing|Godfried]], de soan fan Harald. == Literatuer == * Gerlof Verwey, ''Geschiedenis van Nederland'', Amsterdam, 1995, siden 101 en 102. [[Kategory:Deensk Wytsing]] [[Kategory:Jutsk persoan]] [[Kategory:Frysk greve]] [[Kategory:Persoan berne yn 810]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 880]] cfj37l54xrwqpc7n6f99rqgezprtr3y 0 12082 1231558 841846 2026-06-06T17:31:21Z Drewes 2754 Haithabu wie in plak, gjin skaai 1231558 wikitext text/x-wiki '''Harald II''', wie in [[Denemarken|Deenske]] [[Wytsing]], dy't yn de [[9e iuw]] ([[841]]-[[864]]) oer it [[Seelân|Siuwske]] eilân [[Walcheren]] hearske. Fan de [[Frankyske ryk|Frankyske]] kening [[Lotarius I]] krige hy it greefskip yn lien tawiisd. ==Skiednis== Harald wie de soan fan de [[Denemarken|Deenske]] kening [[Anulo]]. Hy wie in broer fan [[Roarik]] en [[Hemming]]. Yn [[841]] waard hy troch keizer Lotarius II beneamd as [[Greve]] fan it eilân Walcheren. Nederlân, dat doe Fryslân hiet, hie doe slim te lijen fan plonderingen troch de Wytsingen. De keizer hie de stille hoop dat Harold hjirtroch syn stamferwanten út Denemarken tsjinhâlde soe. Dochs waarden yn [[863]] fanút de Skeldemûning troch Harold plondertochten hâlden dy't fier it Midden-Frankenlân ynkrongen, oan [[Keulen]] en [[Neuss]] ta. Net folle letter kaam Harald ([[864]]) te ferstjerren en waard opfolge troch syn soan [[Rudolf]]. ==Literatuer== * Gerlof Verwey, ''Geschiedenis van Nederland'', Amsterdam, 1995, s. 101, 112. [[Kategory:Deensk Wytsing]] [[Kategory:Deenske adel]] [[Kategory:Frysk greve]] [[Kategory:Persoan berne yn 841]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 864]] 9rcegb21ok2cwy0xrlftpnqyxi1max5 0 17290 1231566 1174484 2026-06-06T19:38:52Z Kurcke 55874 /* Diplomatike bannen */ Coat of arms of Quebec (without crown).svg The crown was officially removed from the Québec coat of arms on 23 January 2026. Source: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 1231566 wikitext text/x-wiki {{DielstaatDútslân| |namme = Freistaat Bayern |flagge = {{border|[[Ofbyld:Flag of Bavaria (lozengy).svg|140px|Vlag van Beieren (geruite variant)]]}}<small>([[Vlag van Beieren|Details]])</small> |wapen = [[Ofbyld:Coat of arms of Bavaria.svg|140px|Wapen van Beieren]] |haadstêd = [[München]] |km2 = 70.551,57 [[Kante kilometer|km²]] |befolking =12.492.568 <small>''(31-03-2007)''</small> |befolkingstichtens = 177,07 inw./km² |iso = DE-BY |website = [http://www.bayern.de/ www.bayern.de] |mp = [[Günther Beckstein]] ([[Christelijk-Sociale Unie in Beieren|CSU]]) |partijen = [[Christelijk-Sociale Unie in Beieren|CSU]] |bondsraad = 6 |kaart = [[Ofbyld:Deutschland Lage von Bayern.svg|250px|Beieren]] |distrikten = [[Ofbyld:Karte-Bayern-Landkreise.png|250px|Districten van Beieren]] }} [[Ofbyld:Zugspitze Ehrwalder Becken HQ.jpg|thumb|De Zugspitze.]] '''Beieren''', offisjeel de '''Frijsteat Beieren''' ([[Dútsk]]: ''Freistaat Bayern'', [[Beiersk]]: ''Baian'', [[Latyn]]: ''Bavaria''), is ien fan de sechtsjin [[dielsteaten fan Dútslân]] (''Bundesland''), it leit yn it súdeasten fan it lân. Mei in oerflak fan 70.548 kante kilometer, trettsjin kear sa grut as de provinsje [[Fryslân]], en in ynwennertal fan hast 12,5 miljoen minsken, is it de grutste dielsteat fan [[Dútslân]], hast 20% fan it oerflak fan Dútslân leit yn de dielsteat Beieren. Haadstêd fan de dielsteat is [[München]] yn it [[Regierungsbezirk]] [[Opperbeieren]]. As ien fan de âldste steaten fan [[Jeropa]] waard Beieren stifte as hartochdom healwei it earste milennium. Yn de [[17e iuw]] waard de hartoch fan Beieren in keurfoarst fan it [[Hillige Roomske Ryk]]. It Keninkryk Beieren bestie fan [[1806]] oant [[1918]], sûnt dy tiid is Beieren in frijsteat (republyk). Nei de [[besetting fan Dútslân troch de Alliëarden]] (yn it gefal fan Beieren troch de [[Feriene Steaten|Amerikanen]]) nei de [[Twadde Wrâldoarloch]], waard Beieren yn [[1949]] in dielsteat fan 'e [[Bûnsrepublyk Dútslân]] ([[West-Dútslân]]). It is de ienichste moderne steat fan Dútslân dy’t nea ta de [[Hânze]] heard hat. De befolking fan Beieren is foar it meastepart [[Katolisisme|Katolyk]] mei in eigen kultuer. It hjoeddeiske Beieren bestiet ek út parten fan de histoaryske regio’s [[Franken (gebiet)|Franken]] en [[Swaben (regio)|Swaben]]. == Geografy == Beieren leit yn it súdeasten fan Dútslân, it grinzet oan de lannen [[Eastenryk]], [[Tsjechje]] en [[Switserlân]] mei it [[Bodenmar]] en oan de Dútske dielsteaten [[Baden-Wuertemberch]], [[Hessen]], [[Saksen (dielsteat)|Saksen]] en [[Thüringen]]. De twa grutste [[rivier]]en troch de dielsteat hinne binne de [[Donau]] en de [[Main]]. De [[Beierske Alpen]] grinzje oan Eastenryk en binne de heechste bergen fan Dútslân. De heechste berch fan de Beierske Alpen en fan Dútslân is de [[Zugspitze]]. Dizze berikte rikt oant de 2.962 meter. De grutste stêden fan Beieren binne: * [[München]] * [[Neurenberg]] * [[Augsburg]] * [[Regensburg]] * [[Würzburg]] * [[Ingolstadt]] * [[Fürth]] * [[Erlangen]] === Klimaat === Beieren hat in matige, sêft klimaat. It klimaat giet fan it noardwesten nei it easten oer yn it [[lânklimaat]]. Grutte feroarings yn temperatuer binne seldsum. Op lykwols 100 dagen lizze de temperatueren ûnder de 0&nbsp;°C, de wyn komt meastentiids fan it westen. Delslach falt yn alle jiertiden, der falt sa’n 70 sintimeter rein it jier, yn de Alpen kin dit oprinne oant 180 sintimeter it jier. De sinne skynt jierliks tusken de 1.600 en 1.900 oeren. De [[simmer]] rint fan likernôch maaie oant oktober en hat oer it algemien goed waar. De trochsneed temperatuer leit dan tusken de 20 en 30&nbsp;°C. Yn de [[winter]]moannen komme der in soad wintersporters nei de Beierske Alpen, hjir kin fan desimber oant april wintersporte wurde. Yn de bergen leit de trochsneed temperatuer op -6&nbsp;°C. == Skiednis == === It earste stamhartochdom === Beieren ûntstie doe’t in [[Germanen|Germaanske]] stamme, de [[Bajuwaren]], yn de [[6e iuw]] nei Kristus it gebiet binnenfoel en der in hartochdom stifte ûnder de [[Agilolfingen]]. Yn namme binne de Beieren kristen, mar pas nei de komst fan de preesters út it Iersk-Gallyske westen ûntstie der in godstsjinstich libben. [[Bonifatius]] krige stipe fan hartoch [[Odilo fan Beieren|Odilo]] (734-748) en reorganisearre of stifte de bisdommen [[Regensburg]], [[Salzburg]], [[Freising]] en [[Passau]]. Hartoch [[Tassilo III]] (748-788) makke him los fan it [[Frankyske Ryk]] en ûnderwurp de [[Slavyske stammen]] yn it Alpengebiet. Yn [[788]] waard Tassilo troch [[Karel de Grutte]] ôfsetten en it stamhartochdom ynlive by it Frankryske Ryk. By de splitsing fan it Frankyske Ryk yn [[843]] yn it [[Ferdrach fan Ferdun]] kaam Beieren by it [[East-Frankyske Ryk]] te hearren ûnder [[Loadewyk de Dútser]]. Binnen it East-Frankyske Ryk wie Beieren it kearnlân fan de keningen. === Frijsteat Beieren === Yn novimber [[1918]] waard de oant dan ta populêre kening [[Leadewyk III fan Beieren|Loadewyk III]] troch in folksopstân, de [[Beierske Revolúsje]] ûnder lieding fan de ûnôfhinklike [[sosjalisme|sosjalist]] [[Kurt Eisner]], ôfsetten en fuortjeit. Eisner rôp doe de Frijsteat Beieren út en waard minister-presidint fan de steat. Op [[21 febrewaris]] [[1919]] waard Kurt Eisner troch de jonge greve [[Anton von Arco auf Valley]] deasketten. As wraak rôpen de ûnôfhinklike sosjalisten de [[Riedenrepublyk]] Beieren út. Letter waarden de ûnôfhinklike sosjalisten troch de [[kommunisme|kommunisten]] ôfsetten, dy’t de twadde Riedenrepublyk útrôpen. Op [[1 maaie]] [[1919]] waard de Riedenrepublyk ta fal brocht troch ferskate frijkorpsen. Nei it ‘reade eksperimint’ waard Beieren in bolwurk fan de ekstreem-rjochtse nasjonalisten en reaksjonêren. Yn de begjin fan de 20’er jierren waard [[Gustav Ritter von Kahr]] (1862-1934) rykskommissaris fan Beieren en besike de steat ôf te skieden fan Dútslân. Yn [[1923]] besike [[Adolf Hitler]], mei stipe fan de nazi’s en generaal [[Erich Ludendorff]], mei in steatsgreep (putsch) Von Kahr ôf te setten en fan Beieren in nazi-steat te meitsjen. Dizze steatsgreep mislearre. Hjirnei waard it relatyf rêstich yn de steat, en Von Kahr moast nei ferrin fan tiid plak meitsje foar mear konstitúsjonelere minsken. Nettsjinsteande bleaun Beieren it heitelân fan de nazi’s en ek it wichtichste haadkertier fan de [[nasjonaal-sosjalisme|nasjonaal-sosjalisten]] wienen der fêstige. Nei de nasjonaal-sosjalistyske machtsoername yn [[1933]] waarden yn [[1935]] yn [[Neurenberg]] de antysemityske Neurenberger wetten ynsteld. Yn [[1945]] waard Beieren troch de [[Feriene Steaten|Amerikanen]] befrijd/besetten, en sy instalearren der in ynterimbestjoer, dat letter nei demokratyske ferkiezings ferfongen waard troch in Beiersk regear. Al op [[28 septimber]] [[1945]] rjochte [[generaal]] [[Dwight Eisenhower]] by [[proklamaasje]] de Frijsteat Beieren yn syn hjoeddeistige foarm op. De Rynpalts bleaun skieden fan Beieren en waard in part fan de dielsteat Rynlân-Palts (''Rheinland-Pfalz''). Sûnt dy tiid waakse Beieren út ta de rykste dielsteat fan Dútslân. It wurdt hjoed de dei amperoan altiden regear troch de Kristlike-Sosjale Uny ([[Christlich-Soziale Union]]; CSU), de susterpartij fan de Kristen-Demokratyske Uny (CDU). == Polityk == [[Ofbyld:LandtagsgebäudeBayern.jpg|thumb|upright|It Beierske Lândeigebou.]] Beieren hat in mearpartijenstelsel wêr’t de grutste partijen de konservative Kristlike-Sosjale Uny, dy’t al sûnt [[1957]] alle ferkiezings wûn hawwe, en de Sosjaal Demokratyske Partij fan Dútslân (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands''; ''SPD''). De Dútske griene partij, Ferbûn&nbsp;‘90/De Grienen (''Bündnis&nbsp;90/Die Grünen''), wurde ek represintearre yn it parlemint. Sûnt [[2008]] wurde de Dútske liberale partij, de Frije Demokratyske Partij (''Freie Demokratische Partei''; ''FDP'') en de Frije Stimmers (''Freie Wähler'') ek represintearre yn it Beierske parlemint. CSU en FDP kamen yn oktober 2008 in koalysje oerien, wylst de SPD, de Frije Stimmers en de Grienen de opposysje foarmje. Beieren hat in ienkeamerige [[Lândei]] (Landtag), of parlemint, keazen mei algemien stimrjocht. Oant desimber [[1999]], wie der ek in Senaat, waans leden keazen waarden troch sosjale en ekonomyske groepen yn Beieren, mar nei in [[referindum]] yn 1998 waard dat ynstitút opheft. It haad fan de oerheid is de Minister-Presidint. Yn [[1995]] waard yn Beieren de direkte demokrasy ynfierd op it lokale nivo. Dizze ûntwikkeling waard yn gong setten troch de organisaasje dy’t himsels Mehr Demokratie (Mear Demokrasy) neamd hie. By de ferkiezings fan [[2003]] wûn it CSU mear as twa-tredde fan de sitten yn de Lândei, eat wat in oare partij noch nea berikt hat nei de oarloch yn de Dútske skiednis. Yn de ferkiezings fan 2008 ferlear de CSU harren absolute mearderheid foar it earst yn 46 jier tiid.<ref>[http://www.n-tv.de/politik/Fiasko-fuer-die-CSU-article25789.html Fiasko für die CSU], N-tv, 28 septimber 2008 (sjoen op 17 desimber 2009)</ref> === Diplomatike bannen === {| class="wikitable" |- ! colspan="5" | Partnerregion des Freistaates Bayern <ref>[http://www.bayern.de/Bayern-in-der-Welt-.356.22911/index.htm Beziehungen Bayerns zu außereuropäischen Staaten und Regionen]</ref> |- | || [[Shandong]] || [[Folksrepublyk Sina]] || 1987 || {{Flagge CN}} |- | [[Ofbyld:Coat of arms of Quebec (without crown).svg|20px|Wappen von Québec]] || [[Quebec (stêd)|Québec]] || [[Kanada]] || 1989 || {{Flagge CA}} |- | || [[Westkaap]] || [[Súd-Afrika]] || 1995 || {{Flagge ZA}} |- | || [[Gauteng]] || [[Súd-Afrika]] || 1995 || {{Flagge ZA}} |- | [[Ofbyld:Brasão do estado de São Paulo.svg|20px|Wappen von São Paulo]] || [[São Paulo (Bundesstaat)|São Paulo]] || [[Brazylje]] || 1997 || {{Flagge BR}} |- | [[Ofbyld:Seal of California.svg|20px|Wappen von Kalifornien]] || [[Kalifornje]] || [[Feriene Steaten]] || 1998 || {{Flagge US}} |- | || [[Guangdong]] || [[Folksrepublyk Sina]] || 2004 || {{Flagge CN}} |- | [[Ofbyld:Seal_of_Karnataka.svg|20px|Wappen von Karnataka]] || [[Karnataka]] || [[Yndia]] || 2007 || {{Flagge IN}} |} == Ekonomy == Beieren jild as in ekonomysk sterke en rike steat, de grutste fan Dútslân en as steat sels ien fan de grutste ekonomyen fan [[Jeropa]]. It [[bruto binnenlânsk produkt]] oersteech yn [[2007]] de 434&nbsp;miljard euro. Dit makket Beieren op harren sels ien fan de grutste ekonomyen fan Jeropa en de 19e ekonomy fan de wrâld. Beieren hat him yn de lêste desenniums ûntwikkele fan in agrarysk nei in technologyske steat. Guon grutte bedriuwen hawwe harren haadkertier yn Beieren, bygelyks [[BMW]], [[Siemens]], [[Audi]], [[Munich Re]], [[Allianz]], [[Infineon]], [[MAN]], [[Wacker Chemie]], [[Puma AG]] en [[Adidas]]. == Ferkear == [[Ofbyld:Vorfeld Terminal 1 I.JPG|thumb|upright|Flughafen München Franz Josef Strauß.]] Beieren beskikt oer in goed ynfrastruktuer netwurk. Troch Beieren geane inkele fan Dútslâns wichtige ''autobahnen'', de A3, A6, A7, A8, A9 binne inkele hjirfan. Yn in stjerfoarm fan München út geane wegen nei de oare grutte stêden fan de dielsteat. Oer de Beierske autowegen komt altyd in soad ([[Nederlân]]sk) ferkear del dat ûnderweis is nei harren fakânsjebestimmings yn de [[Alpen]] of yn de [[Súd-Jeropa|Súd-Jeropeeske]] lannen as [[Itaalje]], [[Sloveenje]] en [[Kroaasje]]. Ek hat Beieren in ticht netwurk fan spoarwegen, mei tal fan stasjons. It [[Münchener Hauptbahnhof]] is ien fan de grutste fan spoarweistasjons fan Dútslân en foarmt in wichtich knooppunt yn it ynternasjonale ferkear yn Jeropa. München en Nürnberg hawwe metrostelsels (de ferneamde [[U-bahn]]en) en [[S-bahn]]en, wat stiet foar ''Stadtschnellbahn'', in foarm fan ferfier tusken de grutte stêden en harren foarstêden. Yn fan Jeropa’s grutste ferkearsknooppunten is it fleanfjild fan München, [[Flughafen München Franz Josef Strauß]]. Ek Nürnberg en Memmingen hawwe ynternasjonale fleanfjilden. De measte binnenskipfeart giet oer de Donau, de Main en troch it [[Main-Donau-Kanaal]], sa't de namme al seit, in kanaal tusken de Donau en de Main. == Bestjoerlike yndieling == === ''Regierungsbezirke'' (regio's) === [[Ofbyld:Bayern-Regierungsbezirke.png|right|250px]] De Frijsteat Beieren is opdield yn 7&nbsp;administrative distrikten, de saneamde ''Regierungsbezirken''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%; text-align:right" |- ! Regierungs&shy;bezirk !! class="unsortable" | Wapen !! Haadplak ! Ynwenners (2008) !! Oerflak (km²) !! Tal ''Landkreise'' !! Tal ''Kreisfrije stêden'' |- |style=text-align:left |[[Opperfranken]] (''Oberfranken'') |style=text-align:center | [[Ofbyld:Wappen Bezirk Oberfranken2.svg|20px|Wapen fan Opperfranken]] |style=text-align:left |[[Bayreuth]] | 1.085.770 || 7.231 || 9 || 4 |- |style=text-align:left |[[Middelfranken]] (''Mittelfranken'') |style=text-align:center | [[Ofbyld:Mittelfranken Wappen.svg|20px|Wapen fan Middelfranken]] |style=text-align:left |[[Ansbach]] | 1.714.453 || 7.245 || 7 || 5 |- |style=text-align:left |[[Underfranken]] (''Unterfranken'') |style=text-align:center | [[Ofbyld:DEU Regierungsbezirk Unterfranken COA.svg|20px|Wapen fan Underfranken]] |style=text-align:left | [[Würzburg]] | 1.331.500 || 8.531 || 9 || 3 |- |style=text-align:left |[[Swaben (regio)|Swaben]] (''Schwaben'' |style=text-align:center | [[Ofbyld:Wappen Schwaben Bayern.svg|20px|Wapen fan Schwaben]] |style=text-align:left |[[Augsburg]] | 1.787.995 || 9.992 || 10 || 4 |- |style=text-align:left |[[Opperpalts]] (''Oberpfalz'') |style=text-align:center | [[Ofbyld:Wappen Bezirk Oberpfalz.png|20px|Wapen fan Opperpalts]] |style=text-align:left |[[Regensburg]] | 1.085.216 || 9.691 || 7 || 3 |- |style=text-align:left |[[Opperbeieren]] (''Oberbayern'') |style=text-align:center | [[Ofbyld:Wappen Bezirk Oberbayern.png|20px|Wapen fan Opperbeieren]] |style=text-align:left |[[München]] | 4.320.934 || 17.530 || 20 || 3 |- |style=text-align:left |[[Underbeieren]] (''Niederbayern'') |style=text-align:center | [[Ofbyld:Wappen Bezirk Niederbayern.svg|20px|Wapen fan Underbeieren]] |style=text-align:left |[[Landshut]] | 1.193.444 || 10.330 || 9 || 3 |- class="unsortable" !style=text-align:left |Beieren ! [[Ofbyld:Coat of arms of Bavaria.svg|30px|Wapen fan Beieren]] ! style=text-align:left |München !! style=text-align:right | 12.519.312 ! style=text-align:right | 70.549 !! style=text-align:right | 71 ! style=text-align:right | 25 |} Dizze Regierungsbezirken binne wer opdield yn 71&nbsp;''Landkreise'' en 25&nbsp;''kreisfreie Städte''. === ''Landkreise'' (Landkreisen) === [[Ofbyld:Landkreise Bayern.svg|thumb|Lânkreisen en Stêdfrije kreisen.]] [[Ofbyld:Wieskirche Luftaufnahme (2020).jpg|thumb|upright|[[Beafearttsjerke fan Wies]]]] [[Ofbyld:ChapelBavaria.JPG|thumb|upright|[[Landkreis]] [[Bamberg (district)|Bamberg]]]] {| |- valign="top" | width="34%"| # [[Aichach-Friedberg (Landkreis)|Aichach-Friedberg]] # [[Altötting (Landkreis)|Altötting]] # [[Amberg-Sulzbach (Landkreis)|Amberg-Sulzbach]] # [[Ansbach (Landkreis)|Ansbach]] # [[Aschaffenburg (Landkreis)|Aschaffenburg]] # [[Augsburg (Landkreis)|Augsburg]] # [[Bad Kissingen (Landkreis)|Bad Kissingen]] # [[Bad Tölz-Wolfratshausen (Landkreis)|Bad Tölz-Wolfratshausen]] # [[Bamberg (Landkreis)|Bamberg]] # [[Bayreuth (Landkreis)|Bayreuth]] # [[Berchtesgadener Land (Landkreis)|Berchtesgadener Land]] # [[Cham (Landkreis)|Cham]] # [[Coburg (Landkreis)|Coburg]] # [[Dachau (Landkreis)|Dachau]] # [[Deggendorf (Landkreis)|Deggendorf]] # [[Dillingen an der Donau (Landkreis)|Dillingen an der Donau]] # [[Dingolfing-Landau (Landkreis)|Dingolfing-Landau]] # [[Donau-Ries (Landkreis)|Donau-Ries]] # [[Ebersberg (Landkreis)|Ebersberg]] # [[Eichstätt (Landkreis)|Eichstätt]] # [[Erding (Landkreis)|Erding]] # [[Erlangen-Höchstadt (Landkreis)|Erlangen-Höchstadt]] # [[Forchheim (Landkreis)|Forchheim]] # [[Freising (Landkreis)|Freising]] | width="33%"| <ol start=25> <li> [[Freyung-Grafenau (Landkreis)|Freyung-Grafenau]]</li> <li> [[Fürstenfeldbruck (Landkreis)|Fürstenfeldbruck]]</li> <li> [[Fürth (Landkreis)|Fürth]]</li> <li> [[Garmisch-Partenkirchen (Landkreis)|Garmisch-Partenkirchen]]</li> <li> [[Günzburg (Landkreis)|Günzburg]]</li> <li> [[Haßberge]]</li> <li> [[Hof (Landkreis)|Hof]]</li> <li> [[Kelheim (Landkreis)|Kelheim]]</li> <li> [[Kitzingen (Landkreis)|Kitzingen]]</li> <li> [[Kronach (Landkreis)|Kronach]]</li> <li> [[Kulmbach (Landkreis)|Kulmbach]]</li> <li> [[Landsberg am Lech (Landkreis)|Landsberg am Lech]]</li> <li> [[Landshut (Landkreis)|Landshut]]</li> <li> [[Lichtenfels (Landkreis)|Lichtenfels]]</li> <li> [[Landkreis Lindau (Bodensee)|Lindau]]</li> <li> [[Main-Spessart (Landkreis)|Main-Spessart]]</li> <li> [[Miesbach (Landkreis)|Miesbach]]</li> <li> [[Miltenberg (Landkreis)|Miltenberch]]</li> <li> [[Mühldorf am Inn (Landkreis)|Mühldorf am Inn]]</li> <li> [[München (Landkreis)|München]]</li> <li> [[Neuburg-Schrobenhausen (Landkreis)|Neuburg-Schrobenhausen]]</li> <li> [[Neumarkt in der Oberpfalz (Landkreis)|Neumarkt in der Oberpfalz]]</li> <li> [[Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim (Landkreis)|Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim]]</li> <li> [[Neustadt an der Waldnaab (Landkreis)|Neustadt an der Waldnaab]]</li> </ol> | width="33%"| <ol start=49> <li> [[Neu-Ulm (Landkreis)|Neu-Ulm]]</li> <li> [[Nürnberger Land (Landkreis)|Nürnberger Land]]</li> <li> [[Oberallgäu (Landkreis)|Oberallgäu]]</li> <li> [[Ostallgäu (Landkreis)|Ostallgäu]]</li> <li> [[Passau (Landkreis)|Passau]]</li> <li> [[Pfaffenhofen an der Ilm (Landkreis)|Pfaffenhofen an der Ilm]]</li> <li> [[Regen (Landkreis)|Regen]]</li> <li> [[Regensburg (Landkreis)|Regensburg]]</li> <li> [[Rhön-Grabfeld (Landkreis)|Rhön-Grabfeld]]</li> <li> [[Rosenheim (Landkreis)|Rosenheim]]</li> <li> [[Roth (Landkreis)|Roth]]</li> <li> [[Rottal-Inn (Landkreis)|Rottal-Inn]]</li> <li> [[Schwandorf (Landkreis)|Schwandorf]]</li> <li> [[Schweinfurt (Landkreis)|Schweinfurt]]</li> <li> [[Starnberg (Landkreis)|Starnberg]]</li> <li> [[Straubing-Bogen (Landkreis)|Straubing-Bogen]]</li> <li> [[Tirschenreuth (Landkreis)|Tirschenreuth]]</li> <li> [[Traunstein (Landkreis)|Traunstein]]</li> <li> [[Unterallgäu (Landkreis)|Unterallgäu]]</li> <li> [[Weilheim-Schongau (Landkreis)|Weilheim-Schongau]]</li> <li> [[Weißenburg-Gunzenhausen (Landkreis)|Weißenburg-Gunzenhausen]]</li> <li> [[Wunsiedel im Fichtelgebirge (Landkreis)|Wunsiedel im Fichtelgebirge]]</li> <li> [[Würzburg (Landkreis)|Würzburg]]</li> </ol> |} === ''Kreisfreie Städte'' (stêdsdistrikten) === {| |- valign="top" | width="33%"| # [[Amberg]] # [[Ansbach]] # [[Aschaffenburch (stêd)|Aschaffenburch]] # [[Augsburch (stêd)|Augsburch]] # [[Bamberch (stêd)|Bamberch]] # [[Bayreuth (stêd)|Bayreuth]] # [[Coburg (stêd)|Coburg]] # [[Erlangen]] # [[Freising (stêd)|Freising]] # [[Fürth (stêd)|Fürth]] | width="33%"| <ol start=11> <li> [[Hof (Beieren)|Hof]]</li> <li> [[Ingolstadt]]</li> <li> [[Kaufbeuren]]</li> <li> [[Kempten]]</li> <li> [[Landshut (stêd)|Landshut]]</li> <li> [[Memmingen]]</li> <li> [[München]]</li> <li> [[Neurenberch]] (''Nürnberg'')</li> <li> [[Passau (stêd)|Passau]]</li> <li> [[Regensburch (stêd)|Regensburch]]</li> </ol> | width="33%"| <ol start=21> <li> [[Rosenheim (stêd)|Rosenheim]]</li> <li> [[Schwabach]]</li> <li> [[Schweinfurt (stêd)|Schweinfurt]]</li> <li> [[Straubing]]</li> <li> [[Weiden in der Oberpfalz|Weiden]]</li> <li> [[Würzburch (stêd)|Würzburch]]</li> </ol> |} === Gemeenten === De 71 Landkreisen binne wer opdield yn 2.031&nbsp;ferskate gemeenten (Gemeinde, meartal Gemeinden),, tegearre mei de 25&nbsp;Kreisefreie stadte binne der 2.056&nbsp;gemeenten yn Beieren. Yn 44 fan de 71 Landkreisen, binne der 215&nbsp;gemeentefrije gebieten (sûnt 1 jannewaris 2005 gemeindfreie gebiete neamd), dy’t net ta in gemeente behearre. Al dizze gebieten binne ûnbewenne, se besteane foar it meastepart út bosk, mar ek út marren. == Kultuer == De kultuer fan Beieren ferskilt op guon manearen dan dy fan oare parten fan Dútslân. Benammen op it plattelân fan de dielsteat komme noch Beierske kultuerele utings foar. === Leauwe === 56,4% fan de ynwenners hingje it leauwe fan de [[Katolike Tsjerke]] oan, 21% sitte by de [[Evangelyske Tsjerke yn Dútslân]] (''Evangelische Kirche in Deutschland''). It meastepart fan Beieren is [[Roomsk Katolyk]], mar de [[Evangelyske Luterske Tsjerke yn Beieren]] (''Evangelisch-Lutherische Kirche in Bayern'') hat in grutte oanwêzigens yn Franken. Allinne de dielsteat [[Saarlân]] hat in heger persintaazje Katoliken dan Beieren. De hjoeddeiske paus, [[Benedictus XVI]] (Joseph Alois Ratzinger), waard berne yn [[Marktl]] am Inn, yn Opperbeieren en wie Kardinaal-Ierdsbiskop fan München en Freising. It leauwe bliuwt in wichtige rol spyljen foar in soad minsken yn de regio, wat werom komt yn it typyske groetsjen yn Beieren, Eastenryk en Schwaben: ''Grüß Gott'' (''Groet God!'', oarspronklik fan “es Grüße dich Gott” - “God groetet jo”) === Tradysjes === [[Ofbyld:Oktoberfest.JPG|thumb|left|upright|It Oktoberfest yn 2007.]] [[Ofbyld:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|upright|Dialektenkaart fan Súd-Dútslân.]] De Beierske befolking is grutsk op harren tradysjes. Tradisjonele kostúms, bekend as ''Tracht'', wurde droegen op guon gelegenheden, wêrûnder de ferneamde [[Lederhosen]] foar manlju en de [[Dirndl]] foar froulju. Iuwenâlde folksmuzyk wurdt opfierd by de lokale feesten. De [[Maibaum]], de maaiebeam, giet werom op âlde gewoanten fan Keltyske en Germaanske stammen. Ek de Beierske befolking om utens hâlde harren tradysjes oerein. Se hâlde festivals om harren tradisjonele libben yn stân te hâlde. Yn [[New York City]] is der in organisaasje dy’t him dwaande hâldt mei de [[Steuben Parade]] elts jier. It ferneamde [[Oktoberfest]] yn München, wrâlds grutste bierfeest, wurde ek op grutte skaal troch de Dútske befolking yn [[Kanada]], de [[Feriene Steaten]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Sily]] hâlden. === Iten en drinken === Op de folksfestivals wurdt der altyd in soad bier dronken, bekend binne de grutte pullen bier fan it Oktoberfest. Ferneamd fiedsel út Beieren is de [[Weisswurst]] (lokaal Weißwuascht). Ut de regio Franken komme in soad kwaliteitswinen, dy’t hjir al mear as tûzen jier produsearre wurde. In soad plakken hawwe harren eigen wynfestivals. === Taal en dialekt === Trije [[Dútsk]]e dialekten wurde sprutsen yn Beieren: it [[Beiersk]], [[Swabysk]] en [[Eastopperfrankysk]]. Ynwenners fan Beieren binne tige grutsk op harren dialekt, en de measte minsken sprekke dan ek ien fan de trije dialekten. == Omkriten == * [[Allgäu]] * [[Franken (gebiet)|Franken]] * [[Spessart]] == Natuer == * [[Beierske Wâld]] * [[Türinger Wâld]] * [[Rhön]] * [[Östliche Karwendelspitze]] * [[Westliche Karwendelspitze]] == Keppelings om utens == * [http://www.bayern.de Offisjele hiemside fan de Beierske oerheid] * [http://www.bayern.by Offisjele toerisme buro] * [http://www.bayregio.de Hiemside mei ynformaasje oer Beieren] * [http://www.bavariandancers.com Beierske tradysje en kultuer] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} {{Beieren}} {{Dútslân}} {{Nijsgjirrige side}} [[Kategory:Beieren| ]] [[Kategory:Dielsteat fan Dútslân]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1945]] 4f7tamvx3qdfmnnallvjnzsytv6erp1 0 19619 1231562 785238 2026-06-06T17:57:39Z Drewes 2754 Wier, net allinne Frysk 1231562 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Boeier.jpg|thumb|275px|''Boeier'']] In '''boeier''' is in Frysk of Hollânsk rûnjacht fan hout of stiel, mei in lingte tusken 5,5 m - 12m mei de grûnfoarm fan in [[Frysk jacht]] mar mei in foardek en kajútopbou efter de mêst. It is de namme foar in hiele groep skipstypes mar ek foar it type dat heart ta de kromstjûne. De namme soe te meitsjen hawwe mei it oanbringen, it bûgjen en fêstsetten fan hout, tink mar oan de boeisels fan in skip. It type wurdt al neamd yn boarnen út de earste helt fan de [[15e iuw]]. Yn Fryslân binne troch in soad ûndjippe wetters mear skipstypen ûntstien mei swurden ynstee fan in skipskilen. In bekende boeierbouwer wie [[Eeltsje Holtrop van der Zee]] dy't tusken 1860-1897 in soad boeiers boude op [[De Jouwer]]. Oare bekende werven binne Lantinga en de bruorren Smit fan [[Kinderdijk]] dy't ek stielen boeiers boude. ==Keppeling om utens == * [http://www.ssrp.nl/scheepstypen.asp?id=7 Stifting rûne en platboaiemjachten] [[Kategory:Sylskip]] ocsobu9hbxu8kvqyyx4xucpzlqjjhpc 0 25372 1231548 1124835 2026-06-06T16:11:22Z Drewes 2754 [[]] better 1231548 wikitext text/x-wiki {{stobbe|skriuwer}} [[Ofbyld:MaryShelley.jpg|thumb|180px|''Mary Shelly''<br><small>Troch [[Richard Rothwell]]</small>]] '''Mary Shelley''', berne as ''Mary Wollstonecraft Godwin'' ([[Londen]], [[30 augustus]] [[1797]] – dêre, [[1 febrewaris]] [[1851]]) wie in Ingelske skriuwster. Mary Shelley wie de dochter fan de [[feministe]] [[Mary Wollstonecraft]] en de [[filosoof]] [[William Godwin]]. Se waard de frou fan de ferneamde [[skriuwer]] en [[dichter]] [[Percy Bysshe Shelley]]. Har âldere man organisearre regelmjittich gearkomsten foar de doetiidske literêre grutten. Sy mocht dêrby wêze as harker. Ynspirearre troch de ferhalen fan dy grutte mannen skreaun Mary Shelly op har 19e de [[goatyske roman]] [[Frankenstein (roman)|Frankenstein]] (''The Modern Prometheus''). Se stoar op [[1 febrewaris]] [[1851]] yn Londen. Op har fersyk waard hja begroeven op it hôf fan de ''Saint Peter's Church'' yn [[Bournemouth]]. == Bibliografy == === Romans === * ''[[Frankenstein (roman)|Frankenstein; Or, The Modern Prometheus]]'' (1818) * ''Mathilda'' (1819-1920, earste publikaasje 1959) * ''Valperga: Or, the Life and Adventures of Castruccio, Prince of Lucca'' (1823) * ''The Last Man'' (1826) * ''The Fortunes of Perkin Warbeck, A Romance'' (1830) * ''Lodore'' (1835) * ''Falkner'' (1837) == Trivia == De film [[:en:Gothic (film)|Gothic]] fan de Britske regisseur [[Ken Russell]] is foar in part basearre op de gearkomsten fan literêre kopstikken wêr't Mary Shelly by oanwêzich wie. Yn it fierders optochte ferhaal wurdt se spile troch de aktrise [[Natasha Richardson]]. {{DEFAULTSORT:Shelly, Mary}} [[Kategory:Ingelsk romanskriuwer]] [[Kategory:Ingelsk horrorskriuwer]] [[Kategory:Ingelsk science fiction-skriuwer]] [[Kategory:Ingelsk reisferhaleskriuwer]] [[Kategory:Ingelsk feminist]] [[Kategory:Persoan berne yn 1797]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1851]] lok98a6z9wpv2kp78vatqekr2lk4omn 0 25489 1231560 1050310 2026-06-06T17:50:42Z Drewes 2754 /* Keppelings om utens */ - deade 1231560 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks skriuwer | ôfbylding = Theodor Storm (1817-1888).jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = 200px | oar pseudonym = | echte namme = Hans Theodor Woldsen Storm | nasjonaliteit = [[File:Flag of Denmark.svg|18px]] [[Denemark|Deensk]] <br>[[File:Flag of Germany.svg|20px]] [[Dútslân|Dútsk]] | berne = [[14 septimber]] [[1817]] | berteplak = [[Hüsem]] ([[Denemark]]) | stoarn = [[4 july]] [[1888]] | stjerplak = [[Hanerau-Hademarschen|Hademarschen]] ([[Dútslân]]) | etnisiteit = [[File:Nordfriesischeflagge.svg|20px]] [[Noardfriezen|Noardfrysk]] | taal = [[Dútsk]] | sjenre = [[literatuer|lit.]] [[roman]]s, [[poëzij]] | perioade = 2e helte [[19e iuw]] | streaming = [[reälisme (literatuer)|reälisme]], [[naturalisme (literatuer)|naturalisme]] | tema's = | bekendste wurk(en) = ''Immensee'' <br>''[[Der Schimmelreiter]]'' | útjouwer = | prizen = | jierren aktyf = [[1849]] – [[1888]] | webside = [http://www.theodorstorm.co.uk www.theodorstorm.co.uk] }} '''Theodor Storm''' (folút: '''Hans Theodor Woldsen Storm'''; [[Hüsem]], [[14 septimber]] [[1817]] – [[Hanerau-Hademarschen|Hademarschen]], [[4 july]] [[1888]]), wie in [[Dútslân|Dútsk]] [[skriuwer]], [[dichter]] en [[abbekaat]]. Syn pro-[[Dútslân|Dútske]] hâlding brocht him yn konflikt mei de [[Denemark|Deenske]] autoriteiten yn syn heitelân [[Sleeswyk]], en hy brocht mear as tsien jier yn ballingskip troch. Hy is it bekendst wurden mei syn [[novelle]]n ''Immensee'' en ''[[Der Schimmelreiter]]''. ==Libben== Storm waard yn [[1817]] berne yn it [[Noard-Fryslân|Noardfryske]] [[Hüsem]], oan 'e westkust fan [[Sleeswyk]], dat (krekt as [[Holstein]]) doedestiden formeel noch in ûnôfhinklik hartochdom wie, dat yn in [[personele uny]] mei [[Denemark]] ferbûn wie (d.w.s. de Deenske kening wie ek hartoch fan Sleeswyk en Holstein). Syn heit wie de [[abbekaat]] Johann Casimir Storm ([[1790]]-[[1874]]) en syn mem de húsfrou Lucie Woldsen ([[1797]]-[[1879]]). Storm gie nei skoalle yn Hüsem en [[Lübeck]], en studearre [[rjochten]] te [[Kiel]] en [[Berlyn]]. Wylst er noch studearre, publisearre er al syn earste dichtbondel, mei fersen fan himsels en fan 'e bruorren Tycho en [[Theodor Mommsen]]. [[File:Hanerau-Hademarschen Storm-Haus 01.jpg|thumb|left|200px|It hûs yn [[Hanerau-Hademarschen|Hademarschen]], dêr't Theodor Storm syn lêste jierren trochbrocht.]] Nei't er yn [[1843]] syn stúdzje ôfrûne hie, wurke er as abbekaat yn Hüsem, oant him yn [[1852]], nei ôfrin fan 'e [[Earste Deensk-Dútske Oarloch]], syn foech ûntnommen waard troch de Deenske autoriteiten, fanwegen syn ûnfermoedsoenlike pro-Dútske hâlding. Storm ferfear sadwaande yn [[1853]] nei [[Potsdam]], yn it [[Prusen|Prusyske]] [[Brandenburch]], en yn [[1856]] nei [[Heiligenstadt]], yn [[Tueringen]]. Yn 'e simmer fan [[1864]] kaam er yn [[Baden-Baden]], dêr't er nûge wie troch in freon, de [[skriuwer]] en [[keunstskilder|skilder]] [[Ludwig Pietsch]], yn 'e kunde mei de [[Ruslân|Russyske]] skriuwer [[Ivan Toergenjev]]. Neitiid briefken se jierrenlang, en stjoerden se inoar eksimplaren fan harren wurk. Storm kearde pas yn [[1865]] yn Sleeswyk werom, nei't dat by de [[Twadde Deensk-Dútske Oarloch]] ûnder in dield [[Prusen|Prusysk]]-[[Eastenryk]]ske besetting kommen wie. Hy waard doe in distriktsmagistraat (''Landvogt'') ûnder it nije bewâld. Yn [[1880]] sette er him nei wenjen yn [[Hanerau-Hademarschen|Hademarschen]], dat justjes mear it binnenlân yn leit (mar noch altyd yn [[Sleeswyk-Holstein]]), dêr't er him syn lêste jierren talei op syn skriuwwurk. Yn [[1888]] kaam er dêr yn 'e âlderdom fan santich jier te ferstjerren oan [[kanker]]. Storm wie twaris troud, earst mei Konstanze Esmarch, dy't yn [[1864]] stoar, en neitiid mei Dorothea Jensen. ==Wurk== As auteur wie Storm wie ien fan 'e wichtichste fertsjintwurdigers fan it post-[[Romantyk|romantysk]] [[reälisme (literatuer)|reälisme]]. Hy hat 50 [[novelle]]n en in dichtbondel skreaun, mei dêryn ferskate bekend [[gedicht]]en. Syn twa meast ferneamde wurken binne de [[novelle]] ''Immensee'' ([[1849]]) en syn masterwurk ''[[Der Schimmelreiter]]'', skreaun yn syn lêste libbensjier [[1888]]. Storm syn wurk kin sjoen wurde as foarútrinnend op 'e nije literêre streaming fan it [[naturalisme (literatuer)|naturalisme]]. Hy wurdt wurdearre om syn kombinearjen fan tagonklikens mei djipsinnigens yn syn wurk, dat de measte saneamde [[Heimatkeunst]] fan syn tiid te boppe giet. ===''Der Schimmelreiter''=== [[Ofbyld:Stormhaus in Husum.jpg|thumb|Hûs fan Storm yn [[Hüsem]]; no Storm-Museum en ûnderkommen fan it ''Theodor Storm Gesellschaft''.]] ''[[Der Schimmelreiter]]'', dat yn Storm syn bertekrite yn [[Noard-Fryslân]] spilet en ek twaris yn it [[Westerlauwersk Frysk]] oerset is, ferhellet oer Hauke Haien, in boeresoan, dy't earder as alle oaren fan syn gealju begrypt hoe faai oft de [[seedyk|seediken]] derhinne lizze. Troch ferstân en ambysje bringt Haien it ta [[dykgraaf]]. Yn dat amt set er it oanlizzen fan in nije polder mei sterkere diken troch. Hy kriget te meitsjen mei ûnbegryp en tsjinwurking. De striid dy't dêrút fuortkomt, is er mânskernôch foar, mar de see sels makket him úteinlings dochs noch lytsman. De tema's fan it boek binne: de striid tsjin it wetter en it konflikt tusken yndividu en mienskip. ===Priuwke fan Storm syn poëzij=== :''Die Stadt'' (oer [[Hüsem]]) :Am grauen Strand, am grauen Meer :Und seitab liegt die Stadt''; :Der Nebel drückt die Dächer schwer, :Und durch die Stille braust das Meer :Eintönig um die Stadt. :Es rauscht kein Wald, es schlägt im Mai :Kein Vogel ohn' Unterlaß; :Die Wandergans mit hartem Schrei :Nur fliegt in Herbstesnacht vorbei, :Am Strande weht das Gras. ===Bibliografy (in kar)=== * 1849 ''Immensee'' * 1851 ''Der kleine Häwelmann'' * 1852 ''Gedichten'' * 1858 ''Auf dem Staatshof'' * 1861 ''Im Schloß'' * 1863 ''Auf der Universität'' * 1872 ''Draußen im Heidedorf'' * 1874 ''Pole Poppenspäler'' * 1874 ''Waldwinkel'' * 1877 ''Aquis Submersus'' * 1881 ''Hans und Heinz Kirch'' * 1881 ''Der Herr Etatsrat'' * 1884 ''Zur Chronik von Grieshuus'' * 1885 ''Carsten Curator'' * 1885 ''Ein Fest auf Haderslevhuus'' * 1886 ''Ein Doppelgänger'' * 1888 ''[[Der Schimmelreiter]]'' ** [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Frysk]]e oersetting: ''[[De Skimmelrider]]'' (fert. [[Michiel Sjouke Elings Visser]], 1927) ** [[File:Frisian flag.svg|Border|20px]] Fryske oersetting: ''[[De Skimmelruter]]'' (fert. [[Lieuwe Heine Bouma]], 1990) ** [[File:Flag of Het Bildt.svg|border|20px]] [[Biltsk]]e oersetting: ''[[De Skimmelruter#Biltske oersetting|De Skimmelrútter]]'' (fert. [[Sytse Hotzes Buwalda]], 2018) ==Keppelings om utens== * {{en}}[http://www.theodorstorm.co.uk Theodor Storm en syn wrâld] * {{de}}[http://www.zeno.org/Literatur/M/Storm,+Theodor Biografy en in soad wurk fan Storm] * {{de}}[http://gedichte.xbib.de/gedicht_Storm.htm Alle poëzij fan Theodor Storm]. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Theodor_Storm ''References'' en ''Scholarly literature'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Theodor Storm}} }} {{DEFAULTSORT:Storm, Theodor}} [[Kategory:Noardfrysk skriuwer]] [[Kategory:Noardfrysk dichter]] [[Kategory:Noardfrysk abbekaat]] [[Kategory:Noardfrysk aktivist]] [[Kategory:Noardfrysk balling]] [[Kategory:Deensk romanskriuwer]] [[Kategory:Deensk dichter]] [[Kategory:Deensk abbekaat]] [[Kategory:Deensk polityk aktivist]] [[Kategory:Deensk balling]] [[Kategory:Dútsk romanskriuwer]] [[Kategory:Dútsk dichter]] [[Kategory:Dútsk abbekaat]] [[Kategory:Dútsk polityk aktivist]] [[Kategory:Dútsk balling]] [[Kategory:Skriuwer fan wa't ien of mear wurken yn it Frysk oerset binne]] [[Kategory:Deensk persoan fan Dútsk komôf]] [[Kategory:Dútsk persoan fan Noardfrysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1817]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1888]] ger0wawwfxsjg9tu3okzsb1tmfdyyum 0 25970 1231591 931996 2026-06-07T10:33:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Films */ + 1231591 wikitext text/x-wiki {{By de tiid}} [[Ofbyld:Julia Roberts Cannes 2016 3.jpg|thumb|Roberts yn 2016 op it [[Filmfestival fan Cannes]]]] [[File:JuliaRoberts12.JPG|thumb|Roberts op it ''Deauville American Film Festival'' yn Normandje, Frankryk, septimber 1990]] '''Julie Fiona Roberts''' ([[Smyrna (Georgia)|Smyrna]], [[28 oktober]] [[1967]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] aktrise. Hja krige in [[Academy Award]] foar har haadrol yn ''[[Erin Brockovich]]'' (2000), nei't sy al earder neamd waard foar ''Steel Magnolias'' (1990) en ''[[Pretty Woman]]'' (1991). Dêrneist hat sy mear as tritich oare aktearprizen wûn, wêrûnder [[Golden Globe]]s foar ''Steel Magnolias'', ''Pretty Woman'' en ''Erin Brockovich'', in [[BAFTA Award]] foar ''Erin Brockovich'' en [[National Board of Review Award]]s foar ''Prêt-à-Porter'' (mei de hiele cast), ''Erin Brockovich'' en ''Closer''. Roberts hat trije bern by har man Danny Moder, de twilling Hazel Patricia en Phinnaeus Walter, berne yn 2004. Yn 2007 krige hja in soan, Henry Daniel. == Prizen == === ''Best Supporting Actress'' === * [[1990]]: [[Golden Globe]] foar ''[[Steel Magnolias]]'' === Bêste Aktrise === * [[1990]]: [[Academy Award]] foar ''[[Pretty Woman]]'' * [[1990]]: [[British Academy Awards]] foar ''[[Pretty Woman]]'' * [[1991]]: [[Golden Globe]] foar ''[[Pretty Woman]]'' * [[1997]]: [[Golden Globe]] foar ''[[My Best Friend's Wedding]]'' * [[1999]]: [[Golden Globe]] foar ''[[Notting Hill (film)|Notting Hill]]'' * [[2000]]: [[Academy Award]] foar ''[[Erin Brockovich]]'' * [[2000]]: [[British Academy Awards]] foar ''[[Erin Brockovich]]'' * [[2000]]: [[Golden Globe]] foar ''[[Erin Brockovich]]'' ([[2000]]) * [[2000]]: [[National Board of Review of Motion Pictures|National Board of Review]] foar ''[[Erin Brockovich]]'' * [[2000]]: [[Screen Actors Guild]] foar ''[[Erin Brockovich]]'' == Films == {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | Jier ! style="background:#B0C4DE;" | Film ! style="background:#B0C4DE;" | Rol ! style="background:#B0C4DE;" | Oantekenings |- | 1987 | ''Firehouse'' | Babs | |- |rowspan="5"| 1988 | ''Blood Red'' | Maria Collogero | |- | ''[[Miami Vice]]'' | Polly Wheeler | TV (seizoen 4 episoade 22: Mirror Image) |- | ''[[Mystic Pizza]]'' | Daisy Arujo |Nominearre (Nom.) — [[Independent Spirit Award for Best Lead Female]] |- | ''Baja Oklahoma'' | Candy Hutchins | TV |- | ''[[Satisfaction (film)|Satisfaction]]'' | Daryle |Ek bekend as ''Girls of Summer'' |- | 1989 | ''[[Steel Magnolias]]'' | Shelby Eatenton Latcherie | [[Golden Globe Award for Best Supporting Actress – Motion Picture]]<br />Neamd foar — [[Academy Award for Best Supporting Actress]] |- |rowspan="3"| 1990 | ''[[Flatliners]]'' | Rachel Mannus | Nom. — [[Saturn Award for Best Supporting Actress]] |- | ''[[Pretty Woman]]'' | Vivian Ward | [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]<br />Nom. — [[Academy Award for Best Actress]]<br />Nominated — [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role]] |- |''[[Law & Order]]'' |Katrina Ludlow |Episoade "Empire"<br />Nominearre — [[Primetime Emmy Award for Outstanding Guest Actress – Drama Series|Emmy Award for Outstanding Guest Actress – Drama Series]] |- |rowspan="3"| 1991 | ''[[Hook (film)|Hook]]'' | [[Tinkerbell]] | |- | ''[[Dying Young]]'' | Hilary O'Neil | |- | ''[[Sleeping with the Enemy (1991 film)|Sleeping with the Enemy]]'' | Sara Waters/Laura Burney | Nom. — [[Saturn Award for Best Actress]] |- | 1992 | ''[[The Player]]'' | | Cameo |- | 1993 | ''[[The Pelican Brief (film)|The Pelican Brief]]'' | Darby Shaw | |- |rowspan="2"| 1994 | ''[[Prêt-à-Porter (film)|Prêt-à-Porter]]'' | Anne Eisenhower |Ek bekend as ''Ready to Wear''<br />[[National Board of Review Award for Best Cast]] |- | ''[[I Love Trouble]]'' | Sabrina Peterson | |- | 1995 | ''[[Something to Talk About (film)|Something to Talk About]]'' | Grace King Bichon | |- |rowspan="3"| 1996 | ''[[Everyone Says I Love You]]'' | Von Sidell | |- | ''[[Michael Collins (film)|Michael Collins]]'' | [[Kitty Kiernan]] | |- | ''[[Mary Reilly (film)|Mary Reilly]]'' | Mary Reilly | |- |rowspan="2"| 1997 | ''[[Conspiracy Theory (film)|Conspiracy Theory]]'' | Alice Sutton | |- | ''[[My Best Friend's Wedding]]'' | Julianne Potter | Nominearre — [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]<br />Nom. — [[Satellite Award for Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy]] |- | 1998 | ''[[Stepmom (film)|Stepmom]]'' | Isabel Kelly | |- |rowspan="2"| 1999 | ''[[Runaway Bride (1999)|Runaway Bride]]'' | Maggie Carpenter | |- | ''[[Notting Hill (film)|Notting Hill]]'' | Anna Scott |Nominearre — [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]<br />Nom. — [[Satellite Award for Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy]] |- | 2000 | ''[[Erin Brockovich (film)|Erin Brockovich]]'' | [[Erin Brockovich]] | [[Academy Award for Best Actress]]<br />[[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role]]<br />[[Broadcast Film Critics Association Award for Best Actress]]<br />[[Chicago Film Critics Association Award for Best Actress]]<br />[[Empire Awards|Empire Award for Best Actress]]<br />[[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Drama]]<br />[[Los Angeles Film Critics Association Award for Best Actress]]<br />[[National Board of Review Award for Best Actress]]<br />[[San Diego Film Critics Society Award for Best Actress]]<br />[[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Leading Role]]<br />Nom. — [[Las Vegas Film Critics Society Award for Best Actress]]<br />Nom. — [[Online Film Critics Society Award for Best Actress]]<br />Nom. — [[Satellite Award for Best Actress - Motion Picture Drama]] |- |rowspan="3"| 2001 | ''[[Ocean's Eleven (2001 film)|Ocean's Eleven]]'' | Tess Ocean |Nom. — [[Phoenix Film Critics Society Award for Best Cast]] |- | ''[[America's Sweethearts]]'' | Kathleen "Kiki" Harrison | |- | ''[[The Mexican]]'' | Samantha Barzel | |- |rowspan="3"| 2002 | ''[[Confessions of a Dangerous Mind]]'' | Patricia Watson | |- | ''[[Grand Champion]]'' | Jolene | |- | ''[[Full Frontal (film)|Full Frontal]]'' | Catherine/Francesca | |- | 2003 | ''[[Mona Lisa Smile]]'' | Katherine Ann Watson | |- |rowspan="2"| 2004 | ''[[Ocean's Twelve]]'' | Tess Ocean |Nom. — [[Broadcast Film Critics Association Award for Best Cast]] |- | ''[[Closer (film)|Closer]]'' | Anna Cameron |[[National Board of Review Award for Best Cast]]<br />Nom. — [[Broadcast Film Critics Association Award for Best Cast]] |- |rowspan="3"| 2006 | ''[[Charlotte's Web (2006 film)|Charlotte's Web]]'' | Charlotte the Spider (stim) | |- | ''[[Beslan: Three Days In September]] | Narrator |- | ''[[The Ant Bully (film)|The Ant Bully]]'' | Hova (stim) | |- |2007 | ''[[Charlie Wilson's War]]'' | Joanne Herring | Nom. — [[Golden Globe Award for Best Supporting Actress – Motion Picture]] |- | 2008 | ''[[Fireflies in the Garden]]'' | Lisa Waechter | |- |2009 | ''[[Duplicity (film)|Duplicity]]'' | Claire Stenwick | |- |2022 | ''[[Ticket to Paradise (film út 2022)|Ticket to Paradise]]'' | Georgia Cotton | |} == Keppelings om utens == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0000210 Julia Roberts yn de IMDb] * {{en}} [http://www.ibdb.com/person.php?id=403590 Julia Roberts yn de Internet Broadway Database] {{commonsBalke|Julia Roberts}} {{DEFAULTSORT:Roberts, Julia}} [[Kategory:Amerikaansk model]] [[Kategory:Amerikaansk toanielakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]] [[Kategory:Oscar-winner]] [[Kategory:Golden Globe-winner]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Iersk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Skotsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Sweedsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Welsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1967]] mdmatycieqc3o4060rg0qoxg8amt3ts 0 42529 1231563 1176499 2026-06-06T18:02:42Z Drewes 2754 wurk 1231563 wikitext text/x-wiki {{wurk}} {{Politikus | ôfbylding = Tjeerd van der Zwan 2023.png | ôfbyldingstekst = Tjeerd van der Zwan yn 2023 | ôfbyldingsbreedte = | namme = Tjeerd van der Zwan | echte namme = | nasjonaliteit = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]sk | bertedatum = [[19 jannewaris]] [[1954]] | berteplak = [[Rheden (plak)|Rheden]] | stjerdatum = | stjerplak = | dynasty = | etnisiteit = [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Westerlauwerske Friezen|Frysk]] | regionale identiteit = | partij = [[PvdA]] | prizen = | funksje1 = lid [[gemeenteried]] fan [[Lelystêd]] | regear1 = | amtsperioade1 = [[1990]] – [[2002]] | foargonger1 = | opfolger1 = | funksje2 = [[wethâlder]] en [[loko-boargemaster]] fan Lelystêd | regear2 = | amtsperioade2 = [[1998]] - [[2007]] | foargonger2 = | opfolger2 = | funksje3 = [[List fan boargemasters fan Achtkarspelen|boargemaster fan Achtkarspelen]] | regear3 = | amtsperioade3 = [[2007]] - [[2011]] | foargonger3 = [[Louis Lyklema]] | opfolger3 = [[Piet Adema]] (wnd.) | funksje4 = [[List fan boargemasters fan It Hearrenfean|boargemaster fan It Hearrenfean]] | regear4 = | amtsperioade4 = [[2011]] - [[2023]] | foargonger4 = [[Peter de Jonge]] | opfolger4 = [[Avine Fokkens]] | webside = }} '''T.J. (Tjeerd) van der Zwan''' ([[Rheden (plak)|Rheden]], [[19 jannewaris]] [[1954]]) is in [[Nederlân]]sk [[politikus]]. == Biografy == Hy waard yn [[1954]] [[berne]] yn it [[sikehûs]] yn it [[Gelderlân|Gelderske]] [[Velp]]. Syn [[mem]], Grace van Hecking Colenbrander, wie in [[allinnichsteande âlder]]. Hja wie yn [[Yndoneezje]] [[swierwêzen|swier]] rekke nei in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in Yndoneezjer. Ta in [[houlik]] kaam it net om't it yn dy tiid noch ûnbesteanber wie dat Nederlânse mei in Yndoneezjer trouwe soe. Dat, har âlden stjoerden har werom nei Nederlân, mei de bedoeling dat se [[abortus]] dwaan of it bern foar [[adopsje]] ôfstean soe. Grace betocht har lykwols en hold it jonkje, dat se Tjeerd neamde, nei de [[haadpersoan]] yn it [[boek]] ''Toen Kwam Tjeerd'', fan [[Sanne van Havelte]]. Hoewol't har famylje Tjeerd nea akseptearre en har neidroech dat se har libben ferrinnewearre hie, troude Grace letter mei in Nederlânske man (Van der Zwan), mei wa't se noch seis oare bern krige. Oant syn tolfde wist Van der Zwan net better as dat dy man ek syn [[heit]] wie. Doe't er 26 jier wie, reizge er mei syn mem en syn freondinne (letter syn [[oarehelte|frou]]) nei [[Bandung]] ta, dêr't er syn [[biologyske heit]] mette, mei wa't er neitiid kontakt hold oant de man yn [[2004]] kaam te [[ferstjerren]]. Dat ûntdiek Van der Zwan nei in syktocht op it [[ynternet]] doe't er op in stuit neat mear fan him hearde. Want syn biologyske heit hie syn famylje nea ferteld dat er noch in soan út in eardere relaasje hie. Neitiid krige Van der Zwan kontakt mei syn Yndonezyske [[healsuster]].<ref>{{Aut|Koen, Wietske}}, ''Altijd verbonden met Bandung'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 15 augustus 2018, s.2-3.</ref> Nei in karriêre yn it ûnderwiis soe Van der Zwan wurkje foar it [[ministearje fan Justysje]]. Yn [[1990]] waard er út namme fan de [[Partij van de Arbeid|PvdA]] keazen as lid fan de gemeenterie fan [[Lelystêd]]. Inkele jierren letter waard er [[wethâlder]] yn [[lokoboargemaster]] yn deselde gemeente. Op [[11 maaie]] [[2007]] is Van der Zwan ynstallearre as boargemaster fan de Fryske gemeente [[Achtkarspelen]]. Op 28 maart 2011 waard bekend dat Van der Zwan de nije boargemaster fan de gemeente [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]] wurde soe, Op [[25 maaie]] [[2011]] kaam âld-deputearre [[Piet Adema]] nei foarren as opfolger fan Tjeerd van der Zwan yn de gemeente Achtkarspelen. Yn juny 2011 folge syn beneaming ta boargemaster fan It Hearrenfean as opfolger fan [[Peter de Jonge]].<ref>[http://www.omropfryslan.nl/78933/Nije-boargemaster-Hearrenfean.aspx "Nije boargemaster Hearrenfean"], [[Omrop Fryslân]], 28 maart 2011</ref> en letter dat jier waard er keazen ta Fryske politikus fan it jier. Op 1 jannewaris 2014 waard de gemeente [[Boarnsterhim]] opheft wêrby't in part oan [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]] taheakke waard en op dy datum waard Van der Zwan de waarnimmend boargemaster fan de nije gemeente It Hearrenfean. In heal jier letter waard er dêr dochs noch beneamd ta de boargemaster. Njonken syn funksje as boargemaster hat Van der Zwan in tal njonkenfunksjes, sa is hy lid fan it algemien bestjoer fan Feiligheidsregio Fryslân, wie er sekretaris fan de [[Vereniging van Nederlandse Gemeenten]] en wie fan 2015 oant juny 2018 foarsitter fan de [[Feriening fan Fryske gemeenten]].<ref>[https://www.heerenveen.nl/tjeerdvanderzwan.html Side gemeente It Hearrenfean oer boargemaster Van der Zwan] rieplachte 20 septimber 2015</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20180719054150/http://www.friesegemeenten.nl/nieuws/fred-veenstra-nieuwe-voorzitter-vereniging-van-friese-gemeenten.html ''Fred Veenstra nieuwe voorzitter Vereniging van Friese Gemeenten''] Vereniging van Friese Gemeenten, 6 juny 2018</ref> Op 1 oktober 2023 joech er it amt fan boargemaster fan It Hearrenfean oer en waard opfolge troch [[Avine Fokkens]].<ref>[https://www.heerenveen.nl/nieuws/burgemeester-van-der-zwan-kondigt-afscheid-aan/ ''Burgemeester Van der Zwan kondigt afscheid aan''], 19 desimber 2022.</ref> By in bysûndere riedsgearkomste op 28 septimber dat jier waard er [[eareboarger]] fan It Hearrenfean.<ref>[https://web.archive.org/web/20231002211114/https://www.heerenveen.nl/nieuws/ereburgerschap-voor-vertrekkende-burgemeester-tjeerd-van-der-zwan/ ''Ereburgerschap voor vertrekkende burgemeester Tjeerd van der Zwan''], Gemeente It Hearrenfean, 28 septimber 2023.</ref> == Sjoch ek == *[[List fan boargemasters fan It Hearrenfean]] {{boarnen|boarnefernijing= <references/>}} {{DEFAULTSORT:Zwan, Tjeerd van der}} [[Kategory:Nederlânsk ûnderwizer]] [[Kategory:Nederlânsk politikus]] [[Kategory:PvdA-politikus]] [[Kategory:Nederlânsk gemeenteriedslid]] [[Kategory:Nederlânsk wethâlder]] [[Kategory:Nederlânsk sosjalist]] [[Kategory:Frysk ûnderwizer]] [[Kategory:Frysk politikus]] [[Kategory:Boargemaster fan Achtkarspelen]] [[Kategory:Boargemaster fan It Hearrenfean]] [[Kategory:Frysk sosjalist]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Yndonezysk komôf]] [[Kategory:Frysk persoan fan Nederlânsk komôf]] [[Kategory:Frysk persoan fan Yndonezysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1954]] c1d21agysdumdypwakq9ull05ucdbhx 0 44962 1231561 1187439 2026-06-06T17:54:39Z Drewes 2754 /* Bibliografy (kar-út) */ 1231561 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:MarionBloemWP-NL.JPG|thumb|Marion Bloem]] '''Marion Bloem''' ([[Arnhim]], [[24 augustus]] [[1952]]) is in [[Nederlân]]sk [[skriuwer|skriuwster]], [[keunstskilder]] en filmmakster. Bloem waard berne út [[Nederlânsk-Ynje|Yndysk-Nederlânske]] âlden dy't yn 1950 út [[Yndoneezje]] nei Nederlân kamen. Bloem folge de [[Hegereboargerskoalle|HBS]] te [[Amersfoart]] en gong yn [[1971]] nei de [[Universiteit Utert]] om [[psychology]] te studearjen. Yn [[1977]] studearre sy ôf yn de [[klinyske psychology]]. As keunstskilder hat hja op ferskate plakken yn Jeropa útstallings hân.Yn 1993 krige sy de Du Perron Priis foar har hiele oeuvre. Bloem is troud mei skriuwer-arts [[Ivan Wolffers]] (1948–2022). Sy hat ien soan, Kaja, en fjouwer bernsbern. ==Bibliografy (in kar)== * ''Overgang '' (1976) * ''Hyperventilatie'' (1976) mei Ivan Wolffers * ''Geen gewoon Indisch meisje'' (1983) * ''Lange reizen korte liefdes'' (1986) * ''Rio'' (1986) * ''Vaders van betekenis'' (1989) * ''Vliegers onder het matras'' (1990) * ''De honden van Slipi'' (1992) * ''De leugen van de Kaketoe'' (1993) * ''Muggen mensen olifanten'' (1995) * ''Mooie meisjesmond'' (1997) * ''Ver van familie'' (1998) * ''Games4Girls'' (2001) (multimedia) * ''Voor altijd moeder'' (2001), ferhalen, gedichten en tekeningen oer har soan, bekroane ta ien fan de bêste fersoarge boeken 2001. * ''Liefde is soms lastig, liefste'', (2002) gedichtebondel mei in cdrom mei fisuele poëzy. * ''Thuis'' (2003), har meast persoanlike boek mei ferhalen, gedichten, deiboekfragminten, tekeningen en skilderijen. * ''Zo groot als Hugo'' (2004), printeboek oer [[Hugo de Groot]]. * ''De V van Venus'' (2004). * ''Een royaal gebaar'' (2005) * ''In de kamer van mijn vroeger'' (2007), bondeling fan persoanlike gedichten en skilderijen n.o.f. Bloems 55e jierdei. * ''Vervlochten grenzen'' (2009), roman oer de trijehoeksrelaasje Nederlânsk-Ynje, Yndoneezje, Nederlân. Nominearre foar de Du Perron Priis 2009. * ''Geen Requiem'' (2009), gedicht oer de wederwarichheden fan Yndyske Nederlanners yn de Twadde Wrâldkriich. * ''Als je man verandert'' (2010) non-fiksje, boek tegearre mei urolooch Paul Kil oer prostaatkanker. * ''Een lege tas'' (2010) * ''Meer dan Mannelijk'' (2011) * ''Het Bali van Bloem'' (2012), boek oer Baly mei foto's fan Ivan Wolffers * ''Een meisje van honderd'' (2012), grutte famyljeroman mei as haadpersoan de heldersjende Moemie * ''Haar goede hand'' (2016), roman mei in kleurich portret fan in mem * ''Een teken van leven'' (2019), biografysk wurk oer de pine fan in ferlies * ''Indo. Een persoonlijke geschiedenis over identiteit'' (2020) == Prizen == * 1993 de [[E. du Perronpriis]] foar har hiele [[oeuvre]]. * 2009 Nominaasje foar de E. du Perronpriis foar har roman ''Vervlochten grenzen'' (2009). * 2022 de [[Constantijn Huygens-priis]] foar har hiele oeuvre. ==Keppelings om utens== * [http://www.marionbloem.nl/ Offisjele webside] * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=bloe003 Marion Bloem yn de DBNL] {{Commonscat|Marion Bloem}} {{DEFAULTSORT:Bloem, Marion}} [[Kategory:Nederlânsk psycholooch]] [[Kategory:Nederlânsk romanskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk koarte-ferhaleskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk dichter]] [[Kategory:Nederlânsk publisist]] [[Kategory:Nederlânsk keunstskilder]] [[Kategory:Nederlânsk yllustrator]] [[Kategory:Nederlânsk koarte-filmregisseur]] [[Kategory:Nederlânsk telefyzjeregisseur]] [[Kategory:Nederlânsk filmregisseur]] [[Kategory:Nederlânsk polityk aktivist]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Yndonezysk komôf]] [[Kategory:Súdgeldersk persoan]] [[Kategory:Persoan berne yn 1952]] 7xhfcso2nhy1mukt4g416sq3ksg0nim 0 51637 1231567 1231416 2026-06-06T20:53:05Z ~2026-33224-03 58379 De inhoud geactualiseerd en nog een paar puntjes op de i gezet. Met vriendelijke groet, Guido de Roos | Acta Theater én Muziek 1231567 wikitext text/x-wiki '''Acta''' is in profesjoneel teaterselskip út [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] dat yn [[1997]] oprjochte waard. De namme Acta komt út it [[Latyn]] en betsjut 'hannelingen'. 'Acta est fabula' wienen de lêste wurden fan keizer Augustus foar't er stoar en betsjut 'it ferhaal is ferteld'.<br> Acta stiet bekend om har akts by offisjele hannelingen, lykas iepeningen fan gebouwen, wegen, breggen etc. mar is benammen by it publyk bekend wurden troch har hilaryske teater- en dinerkomeedzjes yn Fryslân en omkriten. Al gau groeide Acta út har jaske en gie hja it lân yn. As selsstannich selskip sûnder subsydzje, hat Acta tûzenen kearen optreden foar partikuliere groepen yn besletten rûnte, mar ek foar bedriuwen, organisaasjes en ynstânsjes.<br> Acta is specialisearre yn ynteraktyf teater, ofstân mei it publyk is der eins net. Njonken ynteraksje mei it publyk waard ek muzyk hieltyd wichtiger foar de foarstellings en akts dy Acta spilet. Tsjintwurdich is de offisjele namme '''Acta Teater én Muzyk'''. Alle foarstellings en acts wurde yn eigen behear makke en ûntwikkele troch teatermakkers '''Gea Struiksma''' en '''Guido de Roos''', dy 't ek de eigeners binne fan Acta. Oan harren is in útwreide team fan profesjonele akteurs ferbûn. == Muzykaal strjitteteäter == * Swingen en Zwijmelen met [[Mick & Sugar]] * The Darles Chicken Singers: ynteraktyf markant krystkoarke *The Sugar Berries: ''Je bent wat je eet'' - kabaret mei muzyk yn de styl fan de swingende jierren 1920-1950 *Los Parasols: komyske strjitte act mei muzyk út Súd Amearika *Skazou: fleurige strjitte-act mei Ska en Ska-ferwante nûmers *Roots 'n' Beans: "famylje" countryband mei in miks fan country-pop, tex-mex, folk-rock, of koart wei "americana" == Koarte tematyske foarstellings == * ''Polit-X'' *''Brunner'': oer fersteurde relaasjes op it wurk *''Trashbusters'': yn it tema "Nederland Schoon" *''Persoonsgericht Werken'': edukative foarstelling foar personiel yn de soarch {{Boarnen|boarnefernijing= * [http://www.actatheater.nl/index.html Website Acta Teater én Muzyk] }} [[Kategory:Frysk teaterselskip]] [[Kategory:Organisaasje yn Ljouwert]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1997]] 4r5s00q9e29v2cnerdzdhtt31aofsop 1231568 1231567 2026-06-06T20:56:16Z ~2026-33224-03 58379 kleine correctie doorgevoerd: teäter=> teater 1231568 wikitext text/x-wiki '''Acta''' is in profesjoneel teaterselskip út [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] dat yn [[1997]] oprjochte waard. De namme Acta komt út it [[Latyn]] en betsjut 'hannelingen'. 'Acta est fabula' wienen de lêste wurden fan keizer Augustus foar't er stoar en betsjut 'it ferhaal is ferteld'.<br> Acta stiet bekend om har akts by offisjele hannelingen, lykas iepeningen fan gebouwen, wegen, breggen etc. mar is benammen by it publyk bekend wurden troch har hilaryske teater- en dinerkomeedzjes yn Fryslân en omkriten. Al gau groeide Acta út har jaske en gie hja it lân yn. As selsstannich selskip sûnder subsydzje, hat Acta tûzenen kearen optreden foar partikuliere groepen yn besletten rûnte, mar ek foar bedriuwen, organisaasjes en ynstânsjes.<br> Acta is specialisearre yn ynteraktyf teater, ofstân mei it publyk is der eins net. Njonken ynteraksje mei it publyk waard ek muzyk hieltyd wichtiger foar de foarstellings en akts dy Acta spilet. Tsjintwurdich is de offisjele namme '''Acta Teater én Muzyk'''. Alle foarstellings en acts wurde yn eigen behear makke en ûntwikkele troch teatermakkers '''Gea Struiksma''' en '''Guido de Roos''', dy 't ek de eigeners binne fan Acta. Oan harren is in útwreide team fan profesjonele akteurs ferbûn. == Muzykaal strjitteteater == * Swingen en Zwijmelen met [[Mick & Sugar]] * The Darles Chicken Singers: ynteraktyf markant krystkoarke *The Sugar Berries: ''Je bent wat je eet'' - kabaret mei muzyk yn de styl fan de swingende jierren 1920-1950 *Los Parasols: komyske strjitte act mei muzyk út Súd Amearika *Skazou: fleurige strjitte-act mei Ska en Ska-ferwante nûmers *Roots 'n' Beans: "famylje" countryband mei in miks fan country-pop, tex-mex, folk-rock, of koart wei "americana" == Koarte tematyske foarstellings == * ''Polit-X'' *''Brunner'': oer fersteurde relaasjes op it wurk *''Trashbusters'': yn it tema "Nederland Schoon" *''Persoonsgericht Werken'': edukative foarstelling foar personiel yn de soarch {{Boarnen|boarnefernijing= * [http://www.actatheater.nl/index.html Website Acta Teater én Muzyk] }} [[Kategory:Frysk teaterselskip]] [[Kategory:Organisaasje yn Ljouwert]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1997]] 17byxkcs9w7kfvkzlc1f2o0559k271v 0 51735 1231549 1226072 2026-06-06T16:32:31Z Drewes 2754 + bibliografy 1231549 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Groeneweg, Suze - SFA001012693.jpg|thumb|Suze Groeneweg]] '''Suzanna (Suze) Groeneweg''' ([[Strijensas]], [[4 maart]] [[1875]] - [[Barendrecht]], [[19 oktober]] [[1940]]) wie in [[Nederlân]]sk [[Politikus|politika]]. Sy wie it earste froulike [[Twadde Keamer]]lid yn Nederlân. Suzanna Groeneweg wie in fûl pleitbesoarchster fan [[folksûnderwiis]]. Sels wie se [[ûnderwizer]]esse yn [[Rotterdam]]. Sy gou as [[feminisme|feministe]], mar wie tsjinstanner fan aparte frouljusorganisaasjes. Groeneweg wie bestjoerslid fan de [[SDAP]] doe't by de grûnwet yn 1917 fannijs besjoen waard; neist it [[algemien kiesrjocht]] foar manlju waard doe ek it passyf [[frouljuskiesrjocht]] ynfierd. Doe't yn [[1918]] de earste ferkiezingen ûnder it nije systeem hâlden waarden, wie Groeneweg gadingmakker en waard sy ek keazen. Sy hie in sit yn it parlemint oant [[1937]]. Njonken Kamerlid wie hja ek [[Provinsjale Steaten|Steatenlid]] en lid fan de [[gemeenteried]] fan Rotterdam. Sy wie in fûl [[sosjalisme|sosjaliste]], neffens boargemaster [[Pieter Oud|P.J. Oud]] gjin 'katsje om sûnder wanten oan te pakken'. Sy wie warber yn de [[drankbestriding]], wie [[pasifist]]e en [[antymilitarisme|antymilitariste]]. ==Bibliografy== * 192? - ''Drankbestrijding als moederschapszorg''. Utert, Nederlandse Vereniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:100001448 (Digitale ferzje)] * 192? - ''Vakbeweging en geheelonthouding''. Utert, Nederlandse Vereniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:100001449 (Digitale ferzje)] * 1922 - ''Het moederschap in eere! Een pleidooi voor moederschapszorg''. Amsterdam, "Ontwikkeling". 2e hielendal omwurke printinge [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB24:067463000 (Digitale ferzje)] * 1927 - ''Onze plicht en onze vreugde''. Amsterdam, Ontwikkeling [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB02:000124133 (Digitale ferzje)] * 1929 - ''Een eereschuld aan de moeders. Kamerrede gehouden op 14 maart 1929''. Amsterdam, Ontwikkeling [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMATR08:014568000:00005 (Digitale ferzje)] * om 1930 hinne - ''Doorzetten tot het eind. Drie radio-voordrachten over plaatselijke keuze'' troch C. Smeenk, Suze Groeneweg en P. van der Meulen. Utrecht, Nederlandse Vereniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB18:009670000 (Digitale ferzje)] * om 1933 hinne - ''Al geesteslicht, al wetensmacht!''. Amsterdam, [[S.D.A.P]] [https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB24:070311000 (Digitale ferzje)] == Underskieding == * [[Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw]] (30 augustus 1937) == Keppeling om utens == * [https://www.iisg.nl/bwsa/bios/groeneweg.html Groeneweg, Suzanna], [[Biografysk Wurdboek fan it Sosjalisme en de Arbeidersbeweging yn Nederlân]] {{commonscat|Suze Groeneweg}} {{DEFAULTSORT:Groeneweg, Suze}} [[Kategory:Nederlânsk politikus]] [[Kategory:SDAP-politikus]] [[Kategory:Gemeenteriedslid fan Rotterdam]] [[Kategory:Nederlânsk provinsjaal politikus]] [[Kategory:Twadde Keamerlid]] [[Kategory:Nederlânsk sosjaal aktivist]] [[Kategory:Frouljusrjochte-aktivist]] [[Kategory:Nederlânsk sosjalist]] [[Kategory:Nederlânsk feminist]] [[Kategory:Nederlânsk pasifist]] [[Kategory:Ridder yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw]] [[Kategory:Persoan berne yn 1875]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1940]] f23y91x8e8wvlhsndoov2rvkyiitliw 0 52571 1231553 1231537 2026-06-06T16:44:53Z Drewes 2754 plaatsje 1231553 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Fresendelf / Freesendelf | ôfbylding = Fresendelf in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Fresendelf yn Noard-Fryslân. | flagge = | wapen = DEU Fresendelf COA.svg | ynwennertal = 87 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 2,60 km² | befolkingstichtens = 33 ynw./km² | hichte = 5 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Nordsee-Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 15e iuw<small>(foar it earst neamd)</small><br>1934 <small>(as gemeente)</small> | postkoade = 25876 | webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 25 | lat_sec = 04 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 13 | lon_sec = 43 | lon_dir = E }} '''Fresendelf''' ([[Noardfrysk]]: ''Freesendelf'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Fresendelf is in tige lytse gemeente en is ûnderdiel fan it amt Nordsee-Treene. It doarp leit oan 'e westlike igge fan 'e [[Treene (rivier)|Treene]] en hat 87 ynwenners (2024). De plaknamme betsjut 'grêf fan Friezen' (''Friesengraben'') en waard foar it earst yn 'e 15e iuw yn dokuminten neamd.<ref> Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Aufl., Neumünster 1992, s. 257.</ref> Fresendelf waard op 1 desimber 1934 in selsstannige gemeente nei it opheffen fan 'e ''Kirchspielslandgemeinde Schwabstedt'' (karspellânsgemeente Schwabstedt). [[Ofbyld:Fresendelf Dorfstraße.jpg|thumb|left|Doarpsstrjitte]] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Fresendelf}} }} {{DEFAULTSORT:Fresendelf}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] pnepesbu2h692myoqxyazvzrkg1nxey 0 52580 1231574 549031 2026-06-07T00:30:35Z Xqbot 3660 Robot: Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Bredstedt]] 1231574 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bredstedt]] lx19og1p5otcbljesnt3v227g7t9fue 0 52583 1231554 1231540 2026-06-06T16:57:04Z Drewes 2754 Bytsje skiednis 1231554 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Goldelund / Gelün | ôfbylding = Goldelund in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Goldelund yn Noard-Fryslân. | flagge = Flagge Goldelund.png | wapen = DEU Goldelund COA.svg | ynwennertal = 423 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 12,02 km² | befolkingstichtens = 35 ynw./km² | hichte = 10 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = 1321 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25862 | webside = [https://www.goldelund.de/ www.goldelund.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 40 | lat_sec = 48 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 06 | lon_sec = 51 | lon_dir = E }} '''Goldelund''' ([[Noardfrysk]]: ''Gelün''; [[Deensk]]: ''Goldelund'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Goldelund hat 423 ynwenners (2024). == Skiednis == De plaknamme waard foar it earst skriftlik neamd yn 1321 en is ôflaat fan it Deenske ''galt'' ([[Aldnoarsk]]: ''gǫltr'') dat [[baarch]] betsjut en ''-lund'' dat bosk betsjut. De betsjutting soe 'bosk dêr't bargen fûn wurde' wêze. <ref>Anders Bjerrum: ''Sydslesvigs stednavne'', Bd. 4, Kopenhagen 1979–1984. S. 425</ref><ref>Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Auflage, Neumünster 1992, S. 276</ref>. Op 1 april 1934 waard de parochy fan Joldelund opheft. Al syn doarpen, gehuchten en buorskippen waarden ûnôfhinklike gemeenten, ynklusyf Goldelund.[6] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Goldelund}} }} {{DEFAULTSORT:Goldelund}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 7z6hu4jibu9eor1jyibj6n9fvw942ys 1231555 1231554 2026-06-06T16:57:21Z Drewes 2754 1231555 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Goldelund / Gelün | ôfbylding = Goldelund in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Goldelund yn Noard-Fryslân. | flagge = Flagge Goldelund.png | wapen = DEU Goldelund COA.svg | ynwennertal = 423 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 12,02 km² | befolkingstichtens = 35 ynw./km² | hichte = 10 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = 1321 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25862 | webside = [https://www.goldelund.de/ www.goldelund.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 40 | lat_sec = 48 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 06 | lon_sec = 51 | lon_dir = E }} '''Goldelund''' ([[Noardfrysk]]: ''Gelün''; [[Deensk]]: ''Goldelund'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Goldelund hat 423 ynwenners (2024). == Skiednis == De plaknamme waard foar it earst skriftlik neamd yn 1321 en is ôflaat fan it Deenske ''galt'' ([[Aldnoarsk]]: ''gǫltr'') dat [[baarch]] betsjut en ''-lund'' dat bosk betsjut. De betsjutting soe 'bosk dêr't bargen fûn wurde' wêze. <ref>Anders Bjerrum: ''Sydslesvigs stednavne'', Bd. 4, Kopenhagen 1979–1984. S. 425</ref><ref>Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Auflage, Neumünster 1992, S. 276</ref>. Op 1 april 1934 waard de parochy fan Joldelund opheft. Al syn doarpen, gehuchten en buorskippen waarden ûnôfhinklike gemeenten, ynklusyf Goldelund. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Goldelund}} }} {{DEFAULTSORT:Goldelund}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 62pwbjr12rv8dykvdhza8gvf7b44p73 0 52588 1231556 1231541 2026-06-06T17:06:24Z Drewes 2754 Bytsje skiednis 1231556 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Grothusenkoog / Grathüsemkuuch | ôfbylding = Grothusenkoog in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Gemeentegebiet (read) fan Grothusenkoog yn Noard-Fryslân. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 26 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 3,27 km² | befolkingstichtens = 8 ynw./km² | hichte = 2 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = | stifting = 1693 <small>(yndike) | postkoade = 25836 | webside = [https://www.amt-eiderstedt.de www.amt-eiderstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 18 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 44 | lon_sec = 38 | lon_dir = E }} '''Grothusenkoog''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Grothusenkoog leit bestjoerlik yn it [[Amt]] Eiderstedt, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân]]. Grothusenkoog hat mar 26 ynwenners (2024). De gemeente bestiet út wat fersprate hûzen en pleatsen. == Skiednis == Yn jannewaris 1693 waard lân lâns de rivier de [[Eider (rivier)|Eider]] skonken oan luitenant-generaal Otto Johann Freiherr von Grothusen troch hartoch Christian Albrecht fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf as erkenning foar syn trouwe tsjinst. Om dit lân bedykje te kinnen, socht Grothusen ferskate finansjeel machtige partners, wêrûnder de [[dykgraaf]] en behearder Ove Lorenz út [[Welt]], dy't de nei Grothusen neamde polder yn 1697 erfde. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Grothusenkoog}} }} {{DEFAULTSORT:Grothusenkoog}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Eiderstedt]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] 6gsxdwvfnp54mq9xz90nqld90m6l23k 0 52589 1231542 1194021 2026-06-06T12:10:46Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., korr. flater, + kat. en wat tekst. 1231542 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Haselund | ôfbylding = Haselund in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | flagge = Flagge Haselund.png | wapen = DEU Haselund COA.svg | ynwennertal = 928 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 12,79 km² | befolkingstichtens = 73 ynw./km² | hichte = 18 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Viöl | gemeente-yndieling = | stifting = 1352 <small>(foar it earst neamd)</small><br>1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25855 | webside = [https://www.amt-vioel.de www.amt-vioel.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 36 | lat_sec = 38 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 10 | lon_sec = 06 | lon_dir = E }} '''Haselund''' ([[Noardfrysk]]: ''Haselund'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it Amt Viöl, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Haselund hat 928 ynwenners (2024). Fynsten fan lyts ark tsjûgje der fan dat op it hjoeddeiske gemeentegebiet om 8000 f.Kr. al in delsetting lei. De namme Haselund waard al yn 1352 foar it earst neamd. De gemeente Haselund waard op 1 desimber 1934 oprjochte trocht de eardere gemeenten Brook, Haselund en Kollund gear te foegjen. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Garding}} }} {{DEFAULTSORT:Garding}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] dvyh8qiipuxvxfnodgnmrpmgcjsix6b 0 52590 1231544 1060909 2026-06-06T15:07:57Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav. + kat en wat tekst. 1231544 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hattstedtermarsch /<br>Haatstinger Meersch | ôfbylding = Arlauschleuse, 10.02.2014.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Arlauslús | flagge = | wapen = | ynwennertal = 280 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 35,29 km² | befolkingstichtens = 8 ynw./km² | hichte = 1 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3 = Nordsee-Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1934 <small>(as gemeente)</small> | postkoade = 25856 | webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 33 | lat_sec = 25 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 59 | lon_sec = 55 | lon_dir = E }} [[Ofbyld:Hattstedtermarsch in NF.PNG|thumb|''Lizzing'']] '''Hattstedtermarsch''' ([[Noardfrysk]]: ''Haatstinger Meersch''; [[Deensk]]: ''Hatsted Marsk'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente falt ûnder it [[Amt]] Nordsee-Treene, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Hattstedtermarsch hat 280 ynwenners (2024). == Skiednis == De skiednis fan 'e Hattstedtermarsch giet werom op it yndykjen fan twa polders: de ''Hattstedter Alter Koog'' yn 'e twadde helte fan 'e 15e iuw en de ''Hattstedter Neuer Koog'' yn it jier 1500. Dochs wie der al folle langer minsklike aktiviteit; der wurdt fan útgien dat de [[Angelen]] hjir al foar de 5e iuw oan lânbou diene. Histoarysk hearde it gebiet by it [[hartochdom Sleeswyk]]. Om't it lân hiel leech leit, wie de ôfwettering sûnt it begjin in grut probleem dat allinnich yn mienskiplik ferbân oplost wurde koe. Dêrom ferienigen de ferskate buorskippen har oan 'e ein fan 'e 18e iuw yn in wetterskip, de ''Hattstedtermarsch-Commüne''. Ut dy mienskip ûntstie op 1 april 1934 de selsstannige gemeente Hattstedtermarsch. De swiere stoarmfloeden fan 1962 en 1976 laten ta grutte soargen oer de kustfeiligens, benammen troch de bochtige en kwetsbere seedyk fan 'e Hattstedter Neuer Koog. Dêrom waard besletten om de hiele bocht dy't foar de kust lei yn ien kear folslein yn te dykjen. Dat late ta it ûntstean fan it wichtige natuergebiet ''Beltringharder Koog'', dat foar in part yn 'e gemeente leit. Dêrmei wie it oerstreamingsgefaar foar it efterlân foargoed foarby en ûntstie in gebiet dêr't in soad toeristen op ôfkomme. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hattstedtermarsch}} }} {{DEFAULTSORT:Hattstedtermarsch}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] qrr8uvz5g44jmsx5sb2ncvv0nu17pz6 1231545 1231544 2026-06-06T15:09:40Z RomkeHoekstra 10582 1231545 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hattstedtermarsch /<br>Haatstinger Meersch | ôfbylding = Arlauschleuse, 10.02.2014.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Arlauslús | flagge = | wapen = | ynwennertal = 280 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 35,29 km² | befolkingstichtens = 8 ynw./km² | hichte = 1 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3 = Nordsee-Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1934 <small>(as gemeente)</small> | postkoade = 25856 | webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de www.amt-nordsee-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 33 | lat_sec = 25 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 59 | lon_sec = 55 | lon_dir = E }} [[Ofbyld:Hattstedtermarsch in NF.PNG|thumb|260px|Lokaasje fan Hattstedtermarsch (read) yn Noard-Fryslân.]] '''Hattstedtermarsch''' ([[Noardfrysk]]: ''Haatstinger Meersch''; [[Deensk]]: ''Hatsted Marsk'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente falt ûnder it [[Amt]] Nordsee-Treene, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Hattstedtermarsch hat 280 ynwenners (2024). == Skiednis == De skiednis fan 'e Hattstedtermarsch giet werom op it yndykjen fan twa polders: de ''Hattstedter Alter Koog'' yn 'e twadde helte fan 'e 15e iuw en de ''Hattstedter Neuer Koog'' yn it jier 1500. Dochs wie der al folle langer minsklike aktiviteit; der wurdt fan útgien dat de [[Angelen]] hjir al foar de 5e iuw oan lânbou diene. Histoarysk hearde it gebiet by it [[hartochdom Sleeswyk]]. Om't it lân hiel leech leit, wie de ôfwettering sûnt it begjin in grut probleem dat allinnich yn mienskiplik ferbân oplost wurde koe. Dêrom ferienigen de ferskate buorskippen har oan 'e ein fan 'e 18e iuw yn in wetterskip, de ''Hattstedtermarsch-Commüne''. Ut dy mienskip ûntstie op 1 april 1934 de selsstannige gemeente Hattstedtermarsch. De swiere stoarmfloeden fan 1962 en 1976 laten ta grutte soargen oer de kustfeiligens, benammen troch de bochtige en kwetsbere seedyk fan 'e Hattstedter Neuer Koog. Dêrom waard besletten om de hiele bocht dy't foar de kust lei yn ien kear folslein yn te dykjen. Dat late ta it ûntstean fan it wichtige natuergebiet ''Beltringharder Koog'', dat foar in part yn 'e gemeente leit. Dêrmei wie it oerstreamingsgefaar foar it efterlân foargoed foarby en ûntstie in gebiet dêr't in soad toeristen op ôfkomme. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hattstedtermarsch}} }} {{DEFAULTSORT:Hattstedtermarsch}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 93ukl85bifnpv6jixnswavlpchukfdc 0 52591 1231547 832351 2026-06-06T15:23:48Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + kat. 1231547 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Högel | ôfbylding = Hoegel in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje fan Högel (read) yn Noard-Fryslân | flagge = Flagge Högel.png | wapen = DEU Högel COA.svg | ynwennertal = 446 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 16,28 km² | befolkingstichtens = 30 ynw./km² | hichte = 10 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = 1377 <small>(foar it earst neamd)</small>,<br> 1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25858 | webside = [https://www.hoegel-nf.de/ www.hoegel-nf.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 38 | lat_sec = 37 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 04 | lon_sec = 32 | lon_dir = E }} '''Högel''' ([[Noardfrysk]]: ''Höögel''; [[Deensk]]: ''Høgel'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente heart by it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente telt 446 ynwenners (2024). Sûnt 1 april 1934 is Högel in selsstannige gemeente. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Högel}} }} {{DEFAULTSORT:Hogel}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] qgia0asd50lf88wzphx5u2nmsc55yxb 1231557 1231547 2026-06-06T17:18:48Z Drewes 2754 Stikje skiednis 1231557 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Högel | ôfbylding = Hoegel in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje fan Högel (read) yn Noard-Fryslân | flagge = Flagge Högel.png | wapen = DEU Högel COA.svg | ynwennertal = 446 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 16,28 km² | befolkingstichtens = 30 ynw./km² | hichte = 10 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = 1377 <small>(foar it earst neamd)</small>,<br> 1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25858 | webside = [https://www.hoegel-nf.de/ www.hoegel-nf.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 38 | lat_sec = 37 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 04 | lon_sec = 32 | lon_dir = E }} '''Högel''' ([[Noardfrysk]]: ''Höögel''; [[Deensk]]: ''Høgel'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente heart by it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente telt 446 ynwenners (2024). == Skiednis == De plaknamme Högel waard foar it earst neamd yn 1377 en is ôflaat fan it wurd foar hichte (sjoch [[Aldfrysk]] ''hugel'', [[Alddeensk]] ''hugl''). <ref name="Laur">Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Auflage, Neumünster 1992, s. 333</ref> Oant de Twadde Sleeswykske Oarloch fan 1864 hearde it doarp ta de parochy [[Breklum]] (Breklum Sogn) binnen de Nordergoesharde (Nørre Gøs Herred) fan it Hartochdom Sleeswyk. Fan 1923 ôf waard de elektrisiteit fan it doarp levere troch in mienskiplik oprjochte wynmûne. Op 1 april 1934 waard de parochy Breklum opheft. Alle doarpen, gehuchten en buorskippen waarden selsstannige gemeenten/plattelânsmienskippen, ynklusyf Högel. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Högel}} }} {{DEFAULTSORT:Hogel}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] sm9an6dvfed5ux9vh9po5zzsea4zbug 0 52592 1231564 832330 2026-06-06T18:42:01Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav. 1231564 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Holm | ôfbylding = Holm in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Holm (read) yn Noard-Fryslân | flagge = | wapen = | ynwennertal = 98 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 4,00 km² | befolkingstichtens = 25 ynw./km² | hichte = 3 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Südtondern | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25923 | webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 49 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 53 | lon_sec = 20 | lon_dir = E }} '''Holm''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Holm nimt diel oan it Amt Südtondern yn 'e Kreis [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente telt mar 98 ynwenners (2024). Holm waard foar it earst yn 1497 neamd. Sawol yn it Nederdútsk, it Noardfrysk as it Deensk ferwiist holm nei in eilân of ferheging. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Holm (Nordfriesland)}} }} {{DEFAULTSORT:Holm, Noard-Fryslan}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] et8ld524zvm8ltnazn012kpuwfiqtqg 0 52594 1231569 832352 2026-06-06T21:20:45Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav+, + kat, + tekst skiednis fan 'e Dútske wikipedy. 1231569 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hörnum (Sylt) | ôfbylding = Hornum 8578.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De karakteristike fjoertoer fan Hörnum | flagge = Flagge Hörnum.jpg | wapen = DEU Hörnum (Sylt) COA.svg | ynwennertal = 824 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 5,64 km² | befolkingstichtens = 146 ynw./km² | hichte = 4 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Landschaft Sylt | gemeente-yndieling = | stifting = 1948 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25997 | webside = [https://www.hoernum.de www.hoernum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 45 | lat_sec = 34 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 17 | lon_sec = 20 | lon_dir = E }} '''Hörnum''' ([[Noardfrysk]]: ''Hörnem'') is in plak en gemeente op it eilân Sylt yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[Amt]] Landschaft Sylt yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân]]. Hörnum hat 824 ynwenners (2024). Hörnum leit op 'e súdlike punt fan it eilân [[Sylt]]. De gemeente nimt de hiele súdlike lântonge fan it eilân yn, dat tusken de iepen [[Noardsee]] yn it westen en de [[Waadsee]] yn it easten leit. Benoarden Hörnum leit de gemeente [[Sylt (gemeente)|Sylt]] mei it [[Ortsteil]] Rantum. === Skiednis == Hörnum waard yn 1649 foar it earst yn in oarkonde neamd, doe noch ûnder de namme Hornum. Oant it begjin fan 'e 20e iuw wie Hörnum fierders ûnbewenne. By skipbrek, dat yn dy tiid in soad foar de kust fan Hörnum barde, wienen de ynwenners fan [[Amrum]] der faak as de earsten by om de lukrative berging út te fieren. De earste fêste gebouwen ûntstienen pas mei de bou fan 'e HAPAG-oanlissteiger en de oanlis fan it spoar oan it begjin fan 'e 20e iuw. Op 8 augustus 1907 krige Hörnum in 33,5 meter hege fjoertoer fan it model dêr't meardere fan boud binne. Om't it eilân pas yn 1927 troch de bou fan 'e Hindenburgdaam mei it fêstelân ferbûn waard, wie it eilân foar dy tiid allinnich mei de boat te berikken. [[Ofbyld:Hörnum Strand 2012 PD 6.JPG|thumb|left|Strân.]] Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden der soldaten yn it plak stasjonearre. De haven waard doe in stik útwreide en útboud ta in skûlhaven. Ek waard der benoarden de skûlhaven in lanningsplak foar wetterfleantugen ynrjochte. Yn 1935 wreide de [[Luftwaffe]]de foarsjennings fierder út mei in militêre loftmachtbasis foar wetterfleantugen en in militêre delsetting. Troch de bou fan dy basis en de byhearrende wenwiken naam it ynwennertal ta oant boppe de 1.000. Yn 1947 bea Hörnum yn 'e ynearsten leechsteande soldateferbliuwen tydlik ûnderdak oan mear as 2.000 [[Ferdriuwing fan Dútsers nei de Twadde Wrâldkriich|ferdreaune Dútsers út de eastlike gebieten]] en likernôch 40 hûshâldings fan [[Helgolân]] setten harren nei de evakuaasje fan harren eigen eilân yn Hörnym nei wenjen. Mei yngong fan 1 oktober 1948 skate Hörnum him ôf fan 'e buorgemeente Rantum en sûnt is Hörnum in selsstannige gemeente. [[Ofbyld:St.Thomas-Kirche Hörnum 2024 S.jpg|thumb|250px|left|Protestantske Tomastsjerke.]] De moderne toeristyske ûntwikkeling ta baaiplak oan 'e Noardsee sette yn 1950 útein. Yn 1960 waard Hörnum útwreide mei de nije wenwyk Kersigsiedlung, in wyk mei hûzen yn 'e dunen mei reiden tekken. Yn 1962 folge de bou fan 'e katolike Sint-Joazefstsjerke en yn 'e jierren 1969/1970 de opfallende protestantske Sint-Tomasstsjerke, neffens in ûntwerp fan 'e arsjitekt Martin-Bernhard Christiansen út [[Niebüll]]. Dy lêste tsjerke is it jongste monumint fan Sleeswyk-Holstein. It gebou is boud yn 'e foarm fan in wyt syl. De kazerne waard yn 1994 ôbrutsen om yn 2003 plak te meitsjen foar in lúks hotel en in golfbaan. By Hörnum leit it skiereilân de Hörnum-Odde, de súdpunt fan Sylt, dat swier bedrige wurdt troch kustôfbraak. Se binne benaud dat dat dit strân-, dún- en kweldergebiet foar 2040 troch de stiging fan 'e seespegel en takomstige stoarmen folslein yn see ferdwine sil. [[Ofbyld:Hoernum in NF.PNG|thumb|250px|Lokaasje fan Hörnum (read) yn Noard-Fryslân.]] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hörnum (Sylt)}} }} {{DEFAULTSORT:Hornum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1948]] 395nw0h29w0ui100qu1aisk57mvdc4k 1231577 1231569 2026-06-07T06:17:08Z RomkeHoekstra 10582 tf 1231577 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hörnum (Sylt) | ôfbylding = Hornum 8578.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De karakteristike fjoertoer fan Hörnum | flagge = Flagge Hörnum.jpg | wapen = DEU Hörnum (Sylt) COA.svg | ynwennertal = 824 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 5,64 km² | befolkingstichtens = 146 ynw./km² | hichte = 4 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Landschaft Sylt | gemeente-yndieling = | stifting = 1948 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25997 | webside = [https://www.hoernum.de www.hoernum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 45 | lat_sec = 34 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 17 | lon_sec = 20 | lon_dir = E }} '''Hörnum''' ([[Noardfrysk]]: ''Hörnem'') is in plak en gemeente op it eilân Sylt yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[Amt]] Landschaft Sylt yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân]]. Hörnum hat 824 ynwenners (2024). Hörnum leit op 'e súdlike punt fan it eilân [[Sylt]]. De gemeente nimt de hiele súdlike lântonge fan it eilân yn, dat tusken de iepen [[Noardsee]] yn it westen en de [[Waadsee]] yn it easten leit. Benoarden Hörnum leit de gemeente [[Sylt (gemeente)|Sylt]] mei it [[Ortsteil]] Rantum. === Skiednis == Hörnum waard yn 1649 foar it earst yn in oarkonde neamd, doe noch ûnder de namme Hornum. Oant it begjin fan 'e 20e iuw wie Hörnum fierders ûnbewenne. By skipbrek, dat yn dy tiid in soad foar de kust fan Hörnum barde, wienen de ynwenners fan [[Amrum]] der faak as de earsten by om de lukrative berging út te fieren. De earste fêste gebouwen ûntstienen pas mei de bou fan 'e HAPAG-oanlissteiger en de oanlis fan it spoar oan it begjin fan 'e 20e iuw. Op 8 augustus 1907 krige Hörnum in 33,5 meter hege fjoertoer fan it model dêr't meardere fan boud binne. Om't it eilân pas yn 1927 troch de bou fan 'e Hindenburgdaam mei it fêstelân ferbûn waard, wie it eilân foar dy tiid allinnich mei de boat te berikken. [[Ofbyld:Hörnum Strand 2012 PD 6.JPG|thumb|left|Strân.]] Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden der soldaten yn it plak stasjonearre. De haven waard doe in stik útwreide en útboud ta in skûlhaven. Ek waard der benoarden de skûlhaven in lanningsplak foar wetterfleantugen ynrjochte. Yn 1935 wreide de [[Luftwaffe]] de foarsjennings fierder út mei in militêre loftmachtbasis foar wetterfleantugen en in militêre delsetting. Troch de bou fan dy basis en de byhearrende wenwiken naam it ynwennertal ta oant boppe de 1.000. Yn 1947 bea Hörnum yn 'e ynearsten leechsteande soldateferbliuwen tydlik ûnderdak oan mear as 2.000 [[Ferdriuwing fan Dútsers nei de Twadde Wrâldkriich|ferdreaune Dútsers út de eastlike gebieten]] en likernôch 40 hûshâldings fan [[Helgolân]] setten harren nei de evakuaasje fan harren eigen eilân yn Hörnum nei wenjen. Mei yngong fan 1 oktober 1948 skate Hörnum him ôf fan 'e buorgemeente Rantum en sûnt is Hörnum in selsstannige gemeente. [[Ofbyld:St.Thomas-Kirche Hörnum 2024 S.jpg|thumb|250px|left|Protestantske Tomastsjerke.]] De moderne toeristyske ûntwikkeling ta baaiplak oan 'e Noardsee sette yn 1950 útein. Yn 1960 waard Hörnum útwreide mei de nije wenwyk Kersigsiedlung, in wyk mei hûzen yn 'e dunen mei reiden tekken. Yn 1962 folge de bou fan 'e katolike Sint-Joazefstsjerke en yn 'e jier 1969/1970 de opfallende protestantske Sint-Tomasstsjerke, neffens in ûntwerp fan 'e arsjitekt Martin-Bernhard Christiansen út [[Niebüll]]. Dy lêste tsjerke is it jongste monumint fan Sleeswyk-Holstein. It gebou is boud yn 'e foarm fan in wyt syl. De kazerne waard yn 1994 ôbrutsen om yn 2003 plak te meitsjen foar in lúks hotel en in golfbaan. By Hörnum leit it skiereilân de Hörnum-Odde, de súdpunt fan Sylt, dat swier bedrige wurdt troch kustôfbraak. Se binne benaud dat dit strân-, dún- en kweldergebiet foar 2040 troch de stiging fan 'e seespegel en takomstige stoarmen folslein yn see ferdwine sil. [[Ofbyld:Hoernum in NF.PNG|thumb|250px|Lokaasje fan Hörnum (read) yn Noard-Fryslân.]] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hörnum (Sylt)}} }} {{DEFAULTSORT:Hornum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1948]] qe18pcpmnteh0wn11i11pija36lmrmp 1231578 1231577 2026-06-07T06:17:25Z RomkeHoekstra 10582 1231578 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hörnum (Sylt) | ôfbylding = Hornum 8578.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De karakteristike fjoertoer fan Hörnum | flagge = Flagge Hörnum.jpg | wapen = DEU Hörnum (Sylt) COA.svg | ynwennertal = 824 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 5,64 km² | befolkingstichtens = 146 ynw./km² | hichte = 4 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Landschaft Sylt | gemeente-yndieling = | stifting = 1948 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25997 | webside = [https://www.hoernum.de www.hoernum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 45 | lat_sec = 34 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 17 | lon_sec = 20 | lon_dir = E }} '''Hörnum''' ([[Noardfrysk]]: ''Hörnem'') is in plak en gemeente op it eilân Sylt yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[Amt]] Landschaft Sylt yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân]]. Hörnum hat 824 ynwenners (2024). Hörnum leit op 'e súdlike punt fan it eilân [[Sylt]]. De gemeente nimt de hiele súdlike lântonge fan it eilân yn, dat tusken de iepen [[Noardsee]] yn it westen en de [[Waadsee]] yn it easten leit. Benoarden Hörnum leit de gemeente [[Sylt (gemeente)|Sylt]] mei it [[Ortsteil]] Rantum. == Skiednis == Hörnum waard yn 1649 foar it earst yn in oarkonde neamd, doe noch ûnder de namme Hornum. Oant it begjin fan 'e 20e iuw wie Hörnum fierders ûnbewenne. By skipbrek, dat yn dy tiid in soad foar de kust fan Hörnum barde, wienen de ynwenners fan [[Amrum]] der faak as de earsten by om de lukrative berging út te fieren. De earste fêste gebouwen ûntstienen pas mei de bou fan 'e HAPAG-oanlissteiger en de oanlis fan it spoar oan it begjin fan 'e 20e iuw. Op 8 augustus 1907 krige Hörnum in 33,5 meter hege fjoertoer fan it model dêr't meardere fan boud binne. Om't it eilân pas yn 1927 troch de bou fan 'e Hindenburgdaam mei it fêstelân ferbûn waard, wie it eilân foar dy tiid allinnich mei de boat te berikken. [[Ofbyld:Hörnum Strand 2012 PD 6.JPG|thumb|left|Strân.]] Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden der soldaten yn it plak stasjonearre. De haven waard doe in stik útwreide en útboud ta in skûlhaven. Ek waard der benoarden de skûlhaven in lanningsplak foar wetterfleantugen ynrjochte. Yn 1935 wreide de [[Luftwaffe]] de foarsjennings fierder út mei in militêre loftmachtbasis foar wetterfleantugen en in militêre delsetting. Troch de bou fan dy basis en de byhearrende wenwiken naam it ynwennertal ta oant boppe de 1.000. Yn 1947 bea Hörnum yn 'e ynearsten leechsteande soldateferbliuwen tydlik ûnderdak oan mear as 2.000 [[Ferdriuwing fan Dútsers nei de Twadde Wrâldkriich|ferdreaune Dútsers út de eastlike gebieten]] en likernôch 40 hûshâldings fan [[Helgolân]] setten harren nei de evakuaasje fan harren eigen eilân yn Hörnum nei wenjen. Mei yngong fan 1 oktober 1948 skate Hörnum him ôf fan 'e buorgemeente Rantum en sûnt is Hörnum in selsstannige gemeente. [[Ofbyld:St.Thomas-Kirche Hörnum 2024 S.jpg|thumb|250px|left|Protestantske Tomastsjerke.]] De moderne toeristyske ûntwikkeling ta baaiplak oan 'e Noardsee sette yn 1950 útein. Yn 1960 waard Hörnum útwreide mei de nije wenwyk Kersigsiedlung, in wyk mei hûzen yn 'e dunen mei reiden tekken. Yn 1962 folge de bou fan 'e katolike Sint-Joazefstsjerke en yn 'e jier 1969/1970 de opfallende protestantske Sint-Tomasstsjerke, neffens in ûntwerp fan 'e arsjitekt Martin-Bernhard Christiansen út [[Niebüll]]. Dy lêste tsjerke is it jongste monumint fan Sleeswyk-Holstein. It gebou is boud yn 'e foarm fan in wyt syl. De kazerne waard yn 1994 ôbrutsen om yn 2003 plak te meitsjen foar in lúks hotel en in golfbaan. By Hörnum leit it skiereilân de Hörnum-Odde, de súdpunt fan Sylt, dat swier bedrige wurdt troch kustôfbraak. Se binne benaud dat dit strân-, dún- en kweldergebiet foar 2040 troch de stiging fan 'e seespegel en takomstige stoarmen folslein yn see ferdwine sil. [[Ofbyld:Hoernum in NF.PNG|thumb|250px|Lokaasje fan Hörnum (read) yn Noard-Fryslân.]] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hörnum (Sylt)}} }} {{DEFAULTSORT:Hornum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1948]] nbo8khfsdzawikwjamlannqcfw17n2h 0 52602 1231579 832180 2026-06-07T06:39:15Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + kat en wat tekst. 1231579 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Joldelund / Jåålönj | ôfbylding = Joldelund in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaas fan Joldelund (read) yn Noard-Fryslân | flagge = Flagge Joldelund.png | wapen = DEU Joldelund COA.svg | ynwennertal = 845 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 19,12 km² | befolkingstichtens = 44 ynw./km² | hichte = 26 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25862 | webside = [https://www.joldelund.de/ www.joldelund.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 39 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 08 | lon_sec = 08 | lon_dir = E }} '''Joldelund''' ([[Noardfrysk]]: ''Jåålönj'', [[Deensk]]: ''Hjoldelund'') is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Joldelund makket diel út fan it [[Amt]] Mittleres Nordfriesland, dat yn 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] leit. De gemeente hat 845 ynwenners (2024). == Skiednis == Yn 'e [[izertiid]] waard yn it hjoeddeistige gemeentegebiet izer út [[oer]] wûn. De ûnen binne hjoed-de-dei noch altyd te besichtigjen. De fjildstiennen tsjerke waard om 1200 hinne boud. Yn 1771 waard de wynmûne boud. Nei de anneksaasje fan Sleeswyk-Holstein troch [[Keninkryk|Prusen]] waard út it gebiet fan it kerspel Joldelund in karspelplattelânsgemeente (''Kirchspielslandgemeinde'') foarme. Dy bestie út de fjouwer doarpen [[Goldebek]], [[Goldelund]], Joldelund en [[Kolkerheide]]. Op 1 april 1934 waard de [[kerspel]]plattelânsgemeente opheft, en sûnt dy tiid foarmje de doarpen selsstannige plattelânsgemeenten. Hja hearre ek hjoed-de-dei noch altyd by de tsjerklike gemeente Joldelund. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Joldelund}} }} {{DEFAULTSORT:Joldelund}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] dzx1bskm6genblj1dxtruipclxuz2mj 0 52609 1231580 832332 2026-06-07T07:12:06Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + kat en wat tekst. 1231580 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Karlum / Kuurlem | ôfbylding = Karlum St Laurentius 2647.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De romaanske Laurentiustsjerke fan Karlum | flagge = | wapen = DEU Karlum COA.svg | ynwennertal = 197 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 14,46 km² | befolkingstichtens = 14 ynw./km² | hichte = 13 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Súdtondern | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25923 | webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 46 | lat_sec = 31 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 57 | lon_sec = 54 | lon_dir = E }} '''Karlum''' ([[Noardfrysk]]: ''Kuurlem'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente heart by it [[amt]] Súdtondern en leit yn it histoaryske grinsgebiet fan 'e Karrhurde, tichteby de [[Denemark|Deenske]] grins. Karlum hat 197 ynwenners (2024). Karlum leit op in [[Geast (sân)|geast]] eastlik fan 'e polders. It is in typysk agrarysk doarp dat foaral bestiet út pleatsen, wenhuzen en in grut boskgebiet (''Karlumer Forst'') eastlik fan 'e doarpskearn. Dit bosk is ien fan 'e gruttere bosken yn 'e oarspronklik frij beam-earme krite fan Súdtondern. Yn it Karlumer Nordermoor lizze de boarnen fan trije rivierkes: de Karlumer Au, de Brebeck en de Lecker Mühlenstrom. By Karlum hearre ek de buorskippen Karlumkirche, Gläserkrug, Sterlau en Karlumfeld. De let-romaanske Sint-Laurentiustsjerke fan Karlum is al mear as 800 jier âld. [[Ofbyld:Karlum in NF.PNG|thumb|260px|<small>Lokaasje Karlum (read) yn Noard-Fryslân.</small>]] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Karlum}} }} {{DEFAULTSORT:Karlum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 6is8l8ax7dbgma33pol0obt0u3i6uo5 0 52610 1231581 832212 2026-06-07T07:43:17Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + wat tekst. 1231581 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Katharinenheerd / Katriinenheerd | ôfbylding = Katharinenheerd in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje Katharinenheerd (read) yn Noard-Fryslân | flagge = Flagge Katharinenheerd.png | wapen = DEU Katharinenheerd COA.svg | ynwennertal = 169 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 8,41 km² | befolkingstichtens = 20 ynw./km² | hichte = 0 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25836 | webside = [https://www.amt-eiderstedt.de www.amt-eiderstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 20 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 49 | lon_sec = 45 | lon_dir = E }} '''Katharinenheerd''' ([[Noardfrysk]]: ''Katriinenheerd''; [[Deensk]]: ''Katrineherd'') is in lytse gemeente yn it suden fan 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit sintraal op it [[skiereilân]] [[Eiderstedt]] en makket diel út fan it [[amt]] Eiderstedt. De gemeente hat 169 ynwenners (2024). [[Ofbyld:Katharinenheerd 01.jpg|thumb|left|Tekening fan Katharinenheerd yn 1895.]] It plak is ferneamd nei [[Katarina fan Aleksandrje]] en hja stiet ek op it wapen fan 'e gemeente. De Sint-Katarinatsjerke waard yn 1113 foar it earst neamd. Dêr tichteby lei it [[Ding|rjochtsplak]] Hamygenhoren (Hemminghörn), dêr't yn it jier 1426 de âldste en tûkste lju (''oldesten und klogesten lüde'') fan 'e [[Eiderstedt|Trije Lannen]] (Eiderstedt bestie eartiids út trije lannen) byinoar kamen om oer de saneamde 'kroan fan 'e rjochte wierheid' te kedizen. Dat wie in wichtige rjochtskoade foar de krite Eiderstedt. Ek oare lokale saken waarden hjir bepraat en fêstlein. Yn 1612 waard de ''Norderbootfahrt'' groeven, in kanaal tusken [[Tönning]] en [[Tetenbüll]] dat troch Katharinenheerd rint. Yn 'e gemeente lizze ek de buorskippen Allersdorf, Rumpenhof, Hemminghörn en Stolthusen. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Katharinenheerd}} }} {{DEFAULTSORT:Katharinenheerd}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Katharinenheerd]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] 5pvhsz2bg56afdq6zjdt741d5lb7t18 0 52614 1231582 981703 2026-06-07T08:00:14Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav, + kat. Ik ha stienkoal yn houtskoal feroare. De Aldnoarske ferklearring (kol) ferwiist hjir neffens my nei it brânen fan houtkoal (it ferkoaljen fan hout wat froeger in soad op 'e heide dien waard). Der sit gjin stienkoal yn 'e grûn. 1231582 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Kolkerheide / Kolkerhii | ôfbylding = Kolkerheide in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De gemeente Kolkerheide (read) yn Noard-Fryslân | flagge = Flagge Kolkerheide.png | wapen = DEU Kolkerheide COA.svg | ynwennertal = 73 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 2,10 km² | befolkingstichtens = 35 ynw./km² | hichte = 14 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = 1934 <small>(as selsstannige gemeente)</small> | postkoade = 25862 | webside = [https://www.amnf.de/gemeinden-stadt/kolkerheide www.amnf.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 37 | lat_sec = 53 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 06 | lon_sec = 46 | lon_dir = E }} '''Kolkerheide''' ([[Noardfrysk]]: ''Kolkerhii''; [[Deensk]]: ''Kolkhede'') is in lytse gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân]]. Kolkerheide heart by it [[amt]] Mittleres Nordfriesland en hat 73 ynwenners (2024). == Skiednis == De plaknamme waard foar it earst dokumintearre yn 1499 en betsjut 'Heide fan Koldkær'. De Deenske dialektfoarm tsjut op in fjildnamme, Koldkjær of Koldkær, sompich lân of sompe. In oare ferklearring komt út it [[Aldnoarsk]]: ''kol'' foar koal. Faaks waard dêr [[houtskoal]] wûn <ref> Wolfgang Laur: ''Historisches Ortsnamenlexikon von Schleswig-Holstein'', 2. Auflage, Neumünster 1992, s. 402</ref> <ref>Johannes Kok: ''Det danske folkesprog i Sønderjylland'', Band 2, København 1867, s. 232</ref>. Kolkerheide wie ien fan 'e fjouwer oarspronklike doarpen fan it [[kerspel]] [[Joldelund]] en waard yn 1934 in selsstannige gemeente. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Kolkerheide}} }} {{DEFAULTSORT:Kolkerheid}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] svwd2ped1ed3b4ry92htacsoe8kgk50 0 52615 1231583 832213 2026-06-07T08:17:49Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav, + wat tekst. 1231583 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Kotzenbüll / Kotsenbel | ôfbylding = Kotzenbuell in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje Kotzenbüll (read) yn Noard-Fryslân. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 169 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 7,77 km² | befolkingstichtens = 22 ynw./km² | hichte = 2 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25832 | webside = [https://www.amt-eiderstedt.de/Amt-und-Gemeinden/Gemeinden/Kotzenb%C3%BCll/ www.amt-eiderstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 20 | lat_sec = 15 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 57 | lon_sec = 10 | lon_dir = E }} '''Kotzenbüll''' ([[Noardfrysk]]: ''Kotsenbel''; [[Deensk]]: ''Kotzenbøl'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân]]. De gemeente heart by it [[amt]] Eiderstedt en hat 169 ynwenners (2024). De plaknamme Kotzenbüll bestiet út twa dielen en betsjut mooglik delsetting fan Kotze (wêrby't de útgong ''-büll'' it Deenske wurd foar wenplak of wenning is en ''Kotze'' nei in stifter ferwiist). It besjen wurdich is de om 1500 hinne boude Sint-Nikolaastsjerke. Efter it [[Neogotyk|neogotyske]] front fan it oargel sitte noch pipen dy't út de iere 16e iuw stamme. It doarp is foaral agrarysk. Foar de foarsjenningen binne de ynwenners benammen op it oanbuorjende [[Tönning]] oanwiisd. Yn 'e gemeente lizze ek de buorskippen Axendorfer Weg en Kleihörn. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Kotzenbüll}} }} {{DEFAULTSORT:Kotzenbull}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Eiderstedt]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] 26cjz06d18q6r04me7vw6aevfaray5t 0 52616 1231584 832337 2026-06-07T08:47:20Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + kat., + tekst. 1231584 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Ladelund / Låålönj | ôfbylding = Ladelund in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Ladelund (read) yn Noard-Fryslân. | flagge = Flagge Ladelund.png | wapen = DEU Ladelund COA.svg | ynwennertal = 1.426 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 24,09 km² | befolkingstichtens = 59 ynw./km² | hichte = 20 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Súdtondern | gemeente-yndieling = | stifting = 1934 <small>(as moderne gemeente)</small> | postkoade = 25926 | webside = [https://www.ladelund.de www.ladelund.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 50 | lat_sec = 25 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 01 | lon_sec = 20 | lon_dir = E }} '''Ladelund''' (Noardfrysk: ''Låålönj''; [[Deensk]]: Ladelund) is in plak yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân]]. De gemeente heart by it [[amt]] Súdtondern en hat 1426 ynwenners (2024). Yn 'e gemeente lizze ferskate buorskippen en doarpsdielen, te witten: Beckhuus (Deensk: ''Bækhus''), Boverstedt (''Boversted''), Kolonistenhäuser (''Kolonisthuse''), Königsacker (''Kongsager''), Ladelundfeld (''Ladelund Mark''), Ladelundmühle (''Ladelund Mølle''), Neuhaus (''Nyhus'') en de Zollhäuser (''Toldhuse''). == Skiednis == [[Ofbyld:Ladelund 2635.jpg|thumb|left|Tsjerke fan Ladelund.]] Ladelund is as in boeredoarp stift en waard yn 1352 foar it earst yn 'e dokuminten neamd. De plaknamme is fan Deenske oarsprong en gearstald út de dielen ''lade'' (wat "skuorre" betsjut) en ''lund'' (wat "bosk" betsjut). It iketûkje yn it wapen is dan ek in ferwizing nei de betsjutting fan 'e plaknamme. Lykas in soad oare delsettings yn 'e regio is ek Ladelund ûntstien troch it kappen fan bosk yn in grutter boskgebiet. Dêr tsjûgje hjoed-de-dei ek noch fossile beamstobben fan, dy't by it bewurkjen fan 'e grûn omheech komme. Yn 1934 waard de kerspellânsgemeente Ladelund opheft. De dêrby hearrende doarpen waarden selsstannich. Yn dat jier ûnstie de moderne gemeente Ladelund. Op 1 jannewaris 1970 waard de oant dan ta selsstannige gemeente Boverstedt by Ladelund foege. == Kamp Ladelund == [[Ofbyld:Ladelund DSC 7251.jpg|thumb|left|Tinkstien.]] Yn 'e hjerst fan 1944 lei yn 'e gemeente in bûtenkamp fan it konsintraasjekamp [[Neuengamme]], KZ-Außenlager Ladelund. De finzenen moasten ûnder ferskriklike omstannichheden de saneamde [[Friesenwall]] grave. Binnen seis wiken tiid stoaren der mear as 300 minsken, wêrûnder in hiel grut part fan 'e manlike befolking fan it doarp [[Putten]], dy't nei in [[razzia]] deportearre wiene. De grêven lizze njonken it tsjerkhôf, en it wie ien fan 'e earste plakken yn Dútslân mei in offisjeel betinkingsplak.<ref>[https://www.oorlogsbronnen.nl/thema/Ladelund Oorlogsbronnen, oproppen 7 juny 2026.]</reF> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ladelund}} }} {{DEFAULTSORT:Ladelund}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] sjkk64m7jvfp01mctmscsjtqk87fb97 0 52617 1231586 1133014 2026-06-07T09:50:25Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + kat en wat tekst. 1231586 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Langenhorn / E Hoorne | ôfbylding = Langenhorn in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Langenhorn (read) yn Noard-Fryslân | flagge = | wapen = DEU Langenhorn (Nordfriesland) COA.svg | ynwennertal = 3.363 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 47,4 km² | befolkingstichtens = 71 ynw./km² | hichte = 12 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Mittleres Nordfriesland | gemeente-yndieling = | stifting = 1934 <small>(as moderne gemeente)</small> | postkoade = 25842 | webside = [https://www.langenhorn.de www.langenhorn.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 40 | lat_sec = 20 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 54 | lon_sec = 15 | lon_dir = E }} '''Langenhorn''' ([[Noardfrysk]]: ''E Hoorne''; [[Deensk]] ''Langhorn'') is in gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. Langenhorn heart by it [[amt]] Mittleres Nordfriesland en hat 3.363 ynwenners (2024). De gemeente Langenhorn bestiet út Mönkebüll ([[Deensk]]: Munkebøl), Loheide (Lohede), Efkebüll (Efkebøl), Ost-Langenhorn en West-Langenhorn. == It besjen wurdich == === Laurentiustsjerke === [[Ofbyld:Langenhorn, St.-Laurentius-Kirche, Orgel (12).jpg|thumb|left|It barokke oargel fan Langenhorn.]] De Sint-Laurentiustsjerke fan Langenhorn is in 13e-iuwske tsjerke op in terp mei in frijsteande houten klokketoer. It oargel fan 'e tsjerke is rûnom ferneamd en waard skonken troch [[Seneca Inggersen]], dy't as skipsdokter yn tsjinst fan 'e [[Feriene Eastyndyske Kompanjy]] nei [[Java]] reizge, dêr't er it behear oer de militêre apoteek en letter it pakhûs fan 'e kompanjy krige. Yn 'e tiid dat er dêr regint waard wist Inggersen in ûnbidige rykdom op te bouwen. Yn 1741 troude er mei Adriana van Loo, dy't út in ynfloedrike famylje stamme. Nei de berte fan fjouwer bern ferstoar hja yn 1755 yn 'e âldens fan 29 jier oan in ûngenêslike sykte. Ta neitins oan syn frou joech Seneca syn bertedoarp Langenhorn jild foar de bou fan in nij oargel. Dêrfoar joech er yn 1759 de bekende oargelbouwer Johann Daniel Busch út [[Itzehoe]] de opdracht. Twa jier letter, yn 1761, wie it ynstrumint klear. Oan 'e oargelkas binne teksten yn it Nederlânsk oanbrocht. === Natuer en mûne === Yn 'e gemeente leit it beskerme natuergebiet de Langenhorner Heide, in heidelânskip mei sânferstowings en bosk. In karakteristyk baken yn it lânskip is de ''Westermöhl'', in achtkante [[nôtmûne]] dy't yn 1859 boud waard. == Berne yn Langenhorn == * [[Seneca Inggersen]], grûnbesitter en keapman yn tsjinst fan 'e [[Feriene Eastyndyske Kompanjy]]. * [[Friedrich Paulsen]] (1846–1908), filosoof {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Langenhorn}} }} {{DEFAULTSORT:Langenhorn}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] jecmu1nek8wgeuyv2yqlvc4p2n2ucjy 0 52624 1231595 998444 2026-06-07T11:49:32Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, +nav, + kat, + tekst (oersetting fan it Dútske artikel). 1231595 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = List op Sylt | ôfbylding = List in NF.PNG| | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje List (read) yn [[Noard-Fryslân]] | flagge = Flagge List auf Sylt.svg | wapen = DEU List auf Sylt COA.svg | ynwennertal = 1.540 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 18,42 km² | befolkingstichtens = 84 ynw./km² | hichte = 2 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Landschaft Sylt | gemeente-yndieling = | stifting = 1948 <small>(as moderne gemeente)</small> | postkoade = 25992 | webside = [http://www.sylt-2000.de/Sylt/List/list.html www.sylt-2000.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 55 | lat_min = 01 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 25 | lon_sec = 55 | lon_dir = E }} '''List''' is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. List heart ta it [[amt]] Landschaft Sylt en is it noardlikste plak fan Dútslân. De gemeente hat 1.540 ynwenners en is lid fan it [[Zipfelbund]], in bûn wêryn't de fjouwer úterste punten fan Dútslân gearwurkje. == Namme == De namme List soe ûntliend wêze oan it [[Alddeensk]]e wurd ''listi'', wat "krite" of "râne" betsjut (yn 'e betsjutting fan in kustkrite). Taalkundich nau besibbe binne de plaknammen Listed (op [[Bornholm]]) en Lister (yn [[Noarwegen]] en [[Blekinge län|Blekinge]]). In oare ferwizing nei de Deenske oarsprong is de strjitnamme 'Brünk', wat ôflaat is fan it Deenske ''brink'', dat "skeante" of "helling" betsjut. == Skiednis == [[Ofbyld:List auf Sylt Luftbild.jpg|thumb|left|List.]] List is in fan oarsprong Deenske (Jutske) delsetting dy't yn 1292 foar it earst offisjeel yn 'e dokuminten neamd waard, doe't it plak mei it byhearrende foarlân yn it besit kaam fan 'e stêd [[Ribe]]. Ut de iere 11e iuw stamt in grutte muntskat fan mear as 600 munten (ûnder oare út [[Ingelân]], it [[Eastfrankyske Ryk]], [[Skandinaavje]] en [[Bohemen]]) en mear as 800 oare sulveren foarwerpen. It plak waard ferskate kearen troch stoarmfloeden ferneatige. Sûnt de grutte [[Sint-Marsellusfloed (1362)|Sint-Marsellusfloed]] fan 1362 wie List gjin [[Kerspel|tsjerkedoarp]] mear. List hat in hiel oare histoarje as de rest fan Sylt. Wylst it suden fan it eilân hartoggelik wie, foel List oant 1864 streekrjocht ûnder de Deenske ienheidssteat (as ien fan 'e Deenske [[enklave]]s oan 'e westkust). Earst nei de Twadde Sleeswykske Kriich kaam it by [[Keninkryk Prusen|Prusen]]. [[Ofbyld:13-09-29-Uthörn-N3S 9263.jpg|thumb|left|De Keningshaven.]] Yn 1644 fûn yn it ramt fan 'e [[Tritichjierrige Kriich]] tusken Sylt en [[Rømø]] yn it Lister Djip in seeslach plak tusken in [[Sweedsk]]-[[Republyk fan de Feriene Nederlannen|Nederlânske]] float en de Deenske float. De Deenske kening [[Kristiaan IV fan Denemark|Kristiaan IV]] lei mei syn float yn 'e baai te wachtsjen op 'e Sweedsk-Nederlânske float foardat de striid begûn. Sûnt wurdt dy baai de Keningshaven neamd. Yn 1682 waard de earste dûanepost fan 'e Deenske kening yn List oprjochte. Oant de [[Earste Wrâldkriich]] bestie List mar út twa pleatsen: de Osthof en de Westhof. Nei de Earste Wrâldkriich mochten de ynwenners fan Sleeswyk kieze tusken Denemark en Dútslân. De Dútsk-Deenske grins waard doe krekt noardlik fan Sylt lutsen, sadat List it meast noardlike grinsdoarp fan Dútslân waard. [[File:13-09-29-nordfriesisches-wattenmeer-RalfR-23.jpg|thumb|left|List mei haven]] Yn 'e [[Ynterbellum|tiid tusken de twa wrâldoarloggen]] ûntstie yn List in fleanbasis foar wetterfleantugen (''Seefliegerhorst'') mei in grut tal gebouwen en wenten foar personiel. Ek de haven waard doe yn 'e hjoeddeiske foarm oanlein. Fan dizze basis sette de piloat [[Wolfgang von Gronau]] yn july 1932 útein mei syn spektakulêre wrâldreis yn in wetterfleantúch. Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] wiene hjir rêdingssquadrons (''Seenotstaffeln'') fan 'e [[Wehrmacht]] stasjonearre. List tanket syn hjoeddeiske oansjen foar in grut part oan de bouaktiviteiten yn 'e jierren 1930. Ek de hjoeddeiske protestantske tsjerke waard doe as garnizoenstsjerke boud; it wie ûnderdiel fan 'e fleanbasis en heart ta de pear garnizoenstsjerken dy't yn 'e tiid fan it [[nasjonaalsosjalisme]] boud binne. Yn 1948, nei it opheffen fan 'e âlde Amtsdistrikten waard List in selsstannige, amtsfrije gemeente. Sûnt 2004 heart de gemeente by it amt Landschaft Sylt. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|List}} }} {{DEFAULTSORT:list}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1948]] 4pjvqf297j7vkhtiqado2y662imtmce 0 82584 1231592 1069235 2026-06-07T10:43:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 filmografy by de tiid brocht 1231592 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kaitlyn Dever at the Sundance Film Festival (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Kaitlyn Dever yn [[2026]] op it [[Sundance Filmfestival]]. | ôfbyldingsbreedte = 200px | echte namme = Kaitlyn Dever | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | berne = [[21 desimber]] [[1996]] | berteplak = [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[2009]] – no | webside = [http://www.imdb.com/name/nm3239803/ Kaitlyn Dever] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kaitlyn Dever''' (útspr.: ['ke:tlɪn 'di:vəɹ], likernôch: "keetlin diivr"; [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]), [[21 desimber]] [[1996]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[film]]- en [[tillefyzje]]-[[aktrise]], dy't benammen bekend wurden is mei har rollen yn 'e [[tillefyzjesearje]]s ''Justified'', ''[[Last Man Standing (Amerikaanske telefyzjesearje)|Last Man Standing]]'' en ''Unbelievable''. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Dever waard yn [[1996]] [[berne]] yn 'e [[stêd]] [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]], yn 'e [[Amerikaanske Súdwesten|súdwestlike]] [[Amerikaanske steaten|Amerikaanske steat]] [[Arizona]] as de [[dochter]] fan Tim Dever, in [[stimakteur]], en dy syn [[oarehelte|frou]] Kathy. Har belangstelling foar de [[poadiumkeunst]]en begûn doe't se noch mar fiif jier wie, en har [[âldelju]] har ynskreaune oan in [[toanielskoalle]]. Njonken [[aktearjen]] die hja as [[bern (persoan)|bern]] ek oan [[turnjen]], [[ballet]] en [[skeelerjen]], mar dy [[leafhawwerij]]en joech hja meitiid op om har mear ta te lizzen op har aktearjen. [[File:Kaitlyn Dever 2012.jpg|left|190px|thumb|Kaitlyn Dever yn [[2012]], by de presintaasje fan 'e [[cast]] fan 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Last Man Standing (Amerikaanske tillefyzjesearje)|Last Man Standing]]''.]] Dever [[ferhuze]] mei har âlden nei it [[Teksas|Teksaanske]] [[Dallas (Teksas)|Dallas]], dêr't se in [[oplieding]] folge by de Dallas Young Actors Studio. Neitiid wurke se mei oan ferskate [[reklamespotsje]]s, foar't it [[gesin]], besteande út Dever sels, har âlden en twa jongere [[suster|suskes]], úteinlik ferfear nei [[Los Angeles]], yn [[Kalifornje]]. ===Aktearkarriêre=== Har earste rol fan namme hie Dever yn 'e [[tillefyzjefilm]] ''An American Girl: Chrissa Stands Strong'', út [[2009]], dêr't se in [[narjen|narre]] [[dakleazens|dakleas]] [[famke]] yn spile. Oare films dêr't se lytse [[rol]]tsjes yn hie, wiene û.m. ''Bad Teacher'' ([[2011]]), mei [[Cameron Diaz]] yn 'e [[haadrol]], en it troch [[Clint Eastwood]] [[regisseur|regisearre]] ''J.&nbsp;Edgar'' ([[2011]]), in [[biografyske film]] oer de [[direkteur]] fan 'e [[FBI]] [[J.&nbsp;Edgar Hoover]]. Yn [[2013]] wie Dever te sjen yn 'e [[romantyske film|romantyske]] [[jeugdfilm|jeugd]][[dramafilm]] ''[[The Spectacular Now (film)|The Spectacular Now]]'', mei [[Miles Teller]] en [[Shailene Woodley]] yn 'e haadrollen. Dever spile dêryn de [[freonskip|bêste freondinne]] fan it [[personaazje]] fan Woodley. Fierders aktearre Dever ek yn 'e [[swarte komeedzje]] ''Laggies'' ([[2014]]), mei as [[tsjinspiler]]s û.o. [[Chloë Grace Moretz]] en [[Keira Knightley]]. Itselde jier fertolke se ien fan 'e haadrollen yn 'e film ''Men, Women & Children''. [[File:Kaitlyn Dever TIFF 2014.jpg|right|thumb|160px|Kaitlyn Dever yn [[2014]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]].]] Op 'e [[tillefyzje]] hie Dever û.o. [[gastrol]]len yn [[tillefyzjesearje]]s as ''Modern Family'', ''Private Practice'' en ''The Mentalist''. Fan [[2011]] oant [[2015]] fertolke se de [[weromkearende rol]] fan Loretta McCready yn 'e [[dramasearje]] ''Justified''. Har oare grutte rol wie dy fan Eve Baxter, de jongste [[dochter]] fan 'e personaazjes fan [[Tim Allen]] en [[Nancy Travis]] yn 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Last Man Standing (Amerikaanske telefyzjesearje)|Last Man Standing]]''. Dy sette útein yn [[2011]], wêrnei't Dever seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]] lang in [[fêste rol]] hie. Fan it sânde seizoen yn [[2018]] ôf gie Eve yn 'e searje út 'e hûs en hie Dever inkeld noch yn in [[weromkearende rol]] oant ''Last Man Standing'' yn [[2021]] stopset waard. Dever waard yn [[2012]] nominearre foar trije [[Young Artist Award]]s, foar har rollen yn ''Bad Teacher'', ''Justified'' en ''Last Man Standing''. Yn [[2018]] hie Dever in lytse rol yn 'e [[politike]] [[dramafilm]] ''The Front Runner'', dêr't se yn gearwurke mei [[Molly Ephraim]], har "suster" út ''Last Man Standing''. Datselde jiers wie se ek te sjen yn it biografysk drama ''Beautiful Boy'', mei [[Timothée Chalamet]]. Begjin [[2019]] spile se yn 'e [[skrillerfilm]] ''Them That Follow'', dy't foar it earst fertoand waard op it [[Sundance Filmfestival]] foar [[ûnôfhinklike film]]s. Letter dat jier fertolke Dever mei [[Beanie Feldstein]] de haadrollen yn 'e [[jeugdfilm|jeugd]][[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Booksmart'', ûnder [[rezjy]] fan [[Olivia Wilde]], dy't yn [[premiêre]] gie op it [[filmfestival]] [[South by Southwest]] yn [[Austin (Teksas)]]. Yn [[2019]] hie se ek ien fan 'e haadrollen yn ''Unbelievable'', in [[minysearje]] fan [[Netflix]]. Foar dy rol waard se nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in minysearje of [[tillefyzjefilm]] en de [[BAFTA]] foar opkommende stjer. Yn [[2020]] wurke Dever mei oan it [[harkspul]]drama ''When You Finish Saving the World''. Yn [[2021]] waard se [[cast]] yn 'e [[titelrol]] fan 'e oankommende film ''Rosaline''. ==Filmografy== {{Filmografy|as=aktrise}} |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 2009|| ''An American Girl: Chrissa Stands Strong''&nbsp;&nbsp;&nbsp; || Gwen Thompson || [[tillefyzjefilm]] |- |align="center"| 2009 || ''Make It or Break It'' || skattich [[famke]] || [[gastrol]]; [[ôfl.]] ''Pilot'' |- |align="center"| 2009 || ''Modern Family'' || Bianca Douglas || gastrol; ôfl. ''Fizbo'' |- |align="center"| 2010|| ''Private Practice'' || Paige || gastrol; ôfl. ''Love Bites'' |- |align="center"| 2010 || ''Party Down'' || Escapade Dunfree || gastrol; ôfl. ''Party Down Company Picnic'' |- |align="center"| 2011|| ''Cinema Verite'' || Michelle Loud || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2011 || ''The Mentalist'' || Trina || gastrol; ôfl. ''Blood for Blood'' |- |align="center"| 2011|| ''Curb Your Enthusiasm'' || Kyra O'Donnell || gastrol; ôfl. ''The Divorce'' |- |align="center"| 2011–2015|| ''Justified'' || Loretta McCready || [[weromkearende rol]]; 17 ôfl. |- |align="center"| 2011–2021|| ''[[Last Man Standing (Amerikaanske tillefyzjesearje)|Last Man Standing]]'' || Eve Baxter || [[fêste rol]] yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 1–6; weromkearende rol yn seizoen 7–9 |- |align="center"| 2019|| ''Unbelievable'' || Marie Adler || [[minysearje]] |- |align="center"| 2020|| ''Home Movie: The Princess Bride'' || Westley || gastrol; ôfl. ''Battle of the Wits'' |- |align="center"| 2020 || ''Coastal Elites'' || Sharynn Tarrows || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2020 || ''Monsterland'' || Toni / Jennifer || weromkearende rol; 3 ôfl. |- |align="center"| 2021 || ''The Premise'' || Abbi Miller || gastrol; ôfl. ''The Ballad of Jesse Wheeler'' |- |align="center"| 2021 || ''Dopesick'' || Betsy Mallum || minysearje |- |align="center"| 2025 || ''Appie Cider Vinegar'' || [[Belle Gibson]] || minysearje; ek [[útfierend produsint]]e |- |align="center"| 2025–no || ''The Last of Us'' || Betsy Mallum || searje; [[weromkearende rol]] yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 2, [[fêste rol]] yn seizoen 3 |- {{Filmografy/Titel|titel=films}} |- |align="center"| 2011|| ''Bad Teacher'' || Sasha Abernathy || |- |align="center"| 2011 || ''J. Edgar'' || [[dochter]] fan Palmer&nbsp;&nbsp;&nbsp; || |- |align="center"| 2013|| ''[[The Spectacular Now (film)|The Spectacular Now]]'' || Krystal || |- |align="center"| 2013 || ''Short Term 12'' || Jayden Cole || |- |align="center"| 2014 || ''Laggies'' || Misty || |- |align="center"| 2014|| ''Men, Women & Children'' || Brandy Beltmeyer || |- |align="center"| 2017|| ''All Summers End'' || Grace Turner || |- |align="center"| 2017 || ''We Don't Belong Here'' || Lily Green || |- |align="center"| 2017 || ''Detroit'' || Karen Malloy || |- |align="center"| 2017 || ''Outside In'' || Hildy Beasley || |- |align="center"| 2018 || ''The Front Runner'' || Andrea Hart || |- |align="center"| 2018 || ''Beautiful Boy'' || Lauren || |- |align="center"| 2019 || ''Them That Follow'' || Dilly Picket || |- |align="center"| 2019 || ''Booksmart'' || Amy Antsler || |- |align="center"| 2021 || ''Dear Evan Hansen'' || Zoe Murphy || |- |align="center"| 2022 || ''[[Ticket to Paradise (film út 2022)|Ticket to Paradise]]'' || Lily Cotton || |- |align="center"| 2022 || ''Rosaline'' || Rosaline || ek [[útfierend produsint]]e |- |align="center"| 2023 || ''Next Goal Wins'' || Nicole Megaloudis || [[cameo]] |- |align="center"| 2023 || ''No One Will Save You'' || Brynn Adams|| ek útfierend produsinte |- |align="center"| 2023 || ''Good Grief'' || Lily Kayne || cameo |- |align="center"| 2025 || ''A House of Dynamite'' || Caroline Baker || cameo |- |align="center"| 2026 || ''See You When I See You'' || Leah Whistler|| |- |align="center"| 2027 || ''Godzilla x Kong: Supernova'' || <small><noch net bekend></small> || |- {{Filmografy/Titel|titel=fideospultsjes}} |- |align="center"| 2016 || ''Uncharted 4: A Thief's End'' || Cassie Drake || as [[stimaktrise]]; en [[motion capture]] |- |align="center"| 2021 || ''Open Roads'' || Tess Devine|| |- {{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}} |- |align="center"| 2019 || ''Graduation'' || Decker || [[liet|nûmer]] fan [[Benny Blanco]] en [[Juice Wrld]] |- |align="center"| 2020 || ''Raleigh'' || harsels || nûmer fan Beulahbelle; ek [[regisseur]] en [[muzykprodusint|produsint]] |- |} ==Keppelings om utens== *{{en}} [http://www.imdb.com/name/nm3239803/ Folsleine filmografy fan Kaitlyn Dever yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kaitlyn_Dever ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kaitlyn Dever}} }} {{DEFAULTSORT:Dever, Kaitlyn}} [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk harkspulakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Persoan berne yn 1996]] hfbv2i4vqqevbog1fx2zk735ux5nb35 1231593 1231592 2026-06-07T10:56:45Z Ieneach fan 'e Esk 13292 rinnende tekst by de tiid brocht 1231593 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kaitlyn Dever at the Sundance Film Festival (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Kaitlyn Dever yn [[2026]] op it [[Sundance Filmfestival]]. | ôfbyldingsbreedte = 200px | echte namme = Kaitlyn Dever | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | berne = [[21 desimber]] [[1996]] | berteplak = [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[2009]] – no | webside = [http://www.imdb.com/name/nm3239803/ Kaitlyn Dever] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kaitlyn Dever''' (útspr.: ['ke:tlɪn 'di:vəɹ], likernôch: "keetlin diivr"; [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]), [[21 desimber]] [[1996]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[film]]- en [[tillefyzje]]-[[aktrise]], dy't benammen bekend wurden is mei har rollen yn 'e [[tillefyzjesearje]]s ''Justified'', ''[[Last Man Standing (Amerikaanske telefyzjesearje)|Last Man Standing]]'' en ''Unbelievable''. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Dever waard yn [[1996]] [[berne]] yn 'e [[stêd]] [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]], yn 'e [[Amerikaanske Súdwesten|súdwestlike]] [[Amerikaanske steaten|Amerikaanske steat]] [[Arizona]] as de [[dochter]] fan Tim Dever, in [[stimakteur]], en dy syn [[oarehelte|frou]] Kathy. Har belangstelling foar de [[poadiumkeunst]]en begûn doe't se noch mar fiif jier wie, en har [[âldelju]] har ynskreaune oan in [[toanielskoalle]]. Njonken [[aktearjen]] die hja as [[bern (persoan)|bern]] ek oan [[turnjen]], [[ballet]] en [[skeelerjen]], mar dy [[leafhawwerij]]en joech hja meitiid op om har mear ta te lizzen op har aktearjen. [[File:Kaitlyn Dever 2012.jpg|left|190px|thumb|Kaitlyn Dever yn [[2012]], by de presintaasje fan 'e [[cast]] fan 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Last Man Standing (Amerikaanske tillefyzjesearje)|Last Man Standing]]''.]] Dever [[ferhuze]] mei har âlden nei it [[Teksas|Teksaanske]] [[Dallas (Teksas)|Dallas]], dêr't se in [[oplieding]] folge by de Dallas Young Actors Studio. Neitiid wurke se mei oan ferskate [[reklamespotsje]]s, foar't it [[gesin]], besteande út Dever sels, har âlden en twa jongere [[suster|suskes]], úteinlik ferfear nei [[Los Angeles]], yn [[Kalifornje]]. ===Aktearkarriêre=== Har earste rol fan namme hie Dever yn 'e [[tillefyzjefilm]] ''An American Girl: Chrissa Stands Strong'', út [[2009]], dêr't se in [[narjen|narre]] [[dakleazens|dakleas]] [[famke]] yn spile. Oare films dêr't se lytse [[rol]]tsjes yn hie, wiene û.m. ''Bad Teacher'' ([[2011]]), mei [[Cameron Diaz]] yn 'e [[haadrol]], en it troch [[Clint Eastwood]] [[regisseur|regisearre]] ''J.&nbsp;Edgar'' ([[2011]]), in [[biografyske film]] oer de [[direkteur]] fan 'e [[FBI]] [[J.&nbsp;Edgar Hoover]]. Yn [[2013]] wie Dever te sjen yn 'e [[romantyske film|romantyske]] [[jeugdfilm|jeugd]][[dramafilm]] ''[[The Spectacular Now (film)|The Spectacular Now]]'', mei [[Miles Teller]] en [[Shailene Woodley]] yn 'e haadrollen. Dever spile dêryn de [[freonskip|bêste freondinne]] fan it [[personaazje]] fan Woodley. Fierders aktearre Dever ek yn 'e [[swarte komeedzje]] ''Laggies'' ([[2014]]), mei as [[tsjinspiler]]s û.o. [[Chloë Grace Moretz]] en [[Keira Knightley]]. Itselde jier fertolke se ien fan 'e haadrollen yn 'e film ''Men, Women & Children''. [[File:Kaitlyn Dever TIFF 2014.jpg|right|thumb|160px|Kaitlyn Dever yn [[2014]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]].]] Op 'e [[tillefyzje]] hie Dever û.o. [[gastrol]]len yn [[tillefyzjesearje]]s as ''Modern Family'', ''Private Practice'' en ''The Mentalist''. Fan [[2011]] oant [[2015]] fertolke se de [[weromkearende rol]] fan Loretta McCready yn 'e [[dramasearje]] ''Justified''. Har oare grutte rol wie dy fan Eve Baxter, de jongste [[dochter]] fan 'e personaazjes fan [[Tim Allen]] en [[Nancy Travis]] yn 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Last Man Standing (Amerikaanske telefyzjesearje)|Last Man Standing]]''. Dy sette útein yn [[2011]], wêrnei't Dever seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]] lang in [[fêste rol]] hie. Fan it sânde seizoen yn [[2018]] ôf gie Eve yn 'e searje út 'e hûs en hie Dever inkeld noch yn in [[weromkearende rol]] oant ''Last Man Standing'' yn [[2021]] stopset waard. Dever waard yn [[2012]] nominearre foar trije [[Young Artist Award]]s, foar har rollen yn ''Bad Teacher'', ''Justified'' en ''Last Man Standing''. Yn [[2018]] hie Dever in lytse rol yn 'e [[politike]] [[dramafilm]] ''The Front Runner'', dêr't se yn gearwurke mei [[Molly Ephraim]], har "suster" út ''Last Man Standing''. Datselde jiers wie se ek te sjen yn it biografysk drama ''Beautiful Boy'', mei [[Timothée Chalamet]]. Begjin [[2019]] spile se yn 'e [[skrillerfilm]] ''Them That Follow'', dy't foar it earst fertoand waard op it [[Sundance Filmfestival]] foar [[ûnôfhinklike film]]s. Letter dat jier fertolke Dever mei [[Beanie Feldstein]] de haadrollen yn 'e [[jeugdfilm|jeugd]][[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Booksmart'', ûnder [[rezjy]] fan [[Olivia Wilde]], dy't yn [[premiêre]] gie op it [[filmfestival]] [[South by Southwest]] yn [[Austin (Teksas)]]. Yn [[2019]] hie se ek ien fan 'e haadrollen yn ''Unbelievable'', in [[minysearje]] fan [[Netflix]]. Foar dy rol waard se nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in minysearje of [[tillefyzjefilm]] en de [[BAFTA]] foar opkommende stjer. Yn [[2020]] wurke Dever mei oan it [[harkspul]]drama ''When You Finish Saving the World''. Dever spile yn [[2021]] de rol fan Betsy Mallum yn 'e [[minysearje]] ''Dopesick'', dêr't se in [[Emmy]]-nominaasje foar krige. Yn [[2022]] wie se te sjen yn 'e [[titelrol]] yn 'e film ''Rosaline'', oer in [[personaazje]] dat inkeld neamd wurdt yn it [[toanielstik]] ''[[Romeo en Julia]]'' fan [[William Shakespeare]], as in jonge frou mei wa't Romeo earder [[ferkearing]] hân hat. Datselde jiers spile Dever ek de wichtichste [[byrol]] yn 'e [[romantyske komeedzje]] ''[[Ticket to Paradise (film út 2022)|Ticket to Paradise]]'', mei [[George Clooney]] en [[Julia Roberts]]. Yn [[2023]] wie se te sjen yn 'e [[science fiction]]-[[skrillerfilm|skriller]] ''No One Will Save You'', dêr't suver gjin [[dialooch]] yn siet. Dever waard troch de [[filmkritisy]] priizge foar har fermogen om hast allinnich mei [[gesichtsútdrukking]]s en [[lichemstaal]] it ferhaal oer te bringen. Yn [[2025]] fertolke Dever de rol fan 'e [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[oplichting|oplichtster]] [[Belle Gibson]] yn 'e [[biografy]]ske minysearje ''Apple Cider Vinegar''. Dat jiers krige se ek in [[weromkearende rol]] yn it twadde [[seizoen (omrop)|seizoen]] fan 'e [[post-apokalyptyske fiksje|post-apokalyptyske]] [[dramasearje]] ''The Last of Us'', dy't yn it trêde seizoen omset waard yn in [[fêste rol]]. ==Filmografy== {{Filmografy|as=aktrise}} |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 2009|| ''An American Girl: Chrissa Stands Strong''&nbsp;&nbsp;&nbsp; || Gwen Thompson || [[tillefyzjefilm]] |- |align="center"| 2009 || ''Make It or Break It'' || skattich [[famke]] || [[gastrol]]; [[ôfl.]] ''Pilot'' |- |align="center"| 2009 || ''Modern Family'' || Bianca Douglas || gastrol; ôfl. ''Fizbo'' |- |align="center"| 2010|| ''Private Practice'' || Paige || gastrol; ôfl. ''Love Bites'' |- |align="center"| 2010 || ''Party Down'' || Escapade Dunfree || gastrol; ôfl. ''Party Down Company Picnic'' |- |align="center"| 2011|| ''Cinema Verite'' || Michelle Loud || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2011 || ''The Mentalist'' || Trina || gastrol; ôfl. ''Blood for Blood'' |- |align="center"| 2011|| ''Curb Your Enthusiasm'' || Kyra O'Donnell || gastrol; ôfl. ''The Divorce'' |- |align="center"| 2011–2015|| ''Justified'' || Loretta McCready || [[weromkearende rol]]; 17 ôfl. |- |align="center"| 2011–2021|| ''[[Last Man Standing (Amerikaanske tillefyzjesearje)|Last Man Standing]]'' || Eve Baxter || [[fêste rol]] yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 1–6; weromkearende rol yn seizoen 7–9 |- |align="center"| 2019|| ''Unbelievable'' || Marie Adler || [[minysearje]] |- |align="center"| 2020|| ''Home Movie: The Princess Bride'' || Westley || gastrol; ôfl. ''Battle of the Wits'' |- |align="center"| 2020 || ''Coastal Elites'' || Sharynn Tarrows || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2020 || ''Monsterland'' || Toni / Jennifer || weromkearende rol; 3 ôfl. |- |align="center"| 2021 || ''The Premise'' || Abbi Miller || gastrol; ôfl. ''The Ballad of Jesse Wheeler'' |- |align="center"| 2021 || ''Dopesick'' || Betsy Mallum || minysearje |- |align="center"| 2025 || ''Apple Cider Vinegar'' || [[Belle Gibson]] || minysearje; ek [[útfierend produsint]]e |- |align="center"| 2025–no || ''The Last of Us'' || Abby || searje; [[weromkearende rol]] yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 2, [[fêste rol]] yn seizoen 3 |- {{Filmografy/Titel|titel=films}} |- |align="center"| 2011|| ''Bad Teacher'' || Sasha Abernathy || |- |align="center"| 2011 || ''J. Edgar'' || [[dochter]] fan Palmer&nbsp;&nbsp;&nbsp; || |- |align="center"| 2013|| ''[[The Spectacular Now (film)|The Spectacular Now]]'' || Krystal || |- |align="center"| 2013 || ''Short Term 12'' || Jayden Cole || |- |align="center"| 2014 || ''Laggies'' || Misty || |- |align="center"| 2014|| ''Men, Women & Children'' || Brandy Beltmeyer || |- |align="center"| 2017|| ''All Summers End'' || Grace Turner || |- |align="center"| 2017 || ''We Don't Belong Here'' || Lily Green || |- |align="center"| 2017 || ''Detroit'' || Karen Malloy || |- |align="center"| 2017 || ''Outside In'' || Hildy Beasley || |- |align="center"| 2018 || ''The Front Runner'' || Andrea Hart || |- |align="center"| 2018 || ''Beautiful Boy'' || Lauren || |- |align="center"| 2019 || ''Them That Follow'' || Dilly Picket || |- |align="center"| 2019 || ''Booksmart'' || Amy Antsler || |- |align="center"| 2021 || ''Dear Evan Hansen'' || Zoe Murphy || |- |align="center"| 2022 || ''[[Ticket to Paradise (film út 2022)|Ticket to Paradise]]'' || Lily Cotton || |- |align="center"| 2022 || ''Rosaline'' || Rosaline || ek [[útfierend produsint]]e |- |align="center"| 2023 || ''Next Goal Wins'' || Nicole Megaloudis || [[cameo]] |- |align="center"| 2023 || ''No One Will Save You'' || Brynn Adams|| ek útfierend produsinte |- |align="center"| 2023 || ''Good Grief'' || Lily Kayne || cameo |- |align="center"| 2025 || ''A House of Dynamite'' || Caroline Baker || cameo |- |align="center"| 2026 || ''See You When I See You'' || Leah Whistler|| |- |align="center"| 2027 || ''Godzilla x Kong: Supernova'' || <small><noch net bekend></small> || |- {{Filmografy/Titel|titel=fideospultsjes}} |- |align="center"| 2016 || ''Uncharted 4: A Thief's End'' || Cassie Drake || as [[stimaktrise]]; en [[motion capture]] |- |align="center"| 2021 || ''Open Roads'' || Tess Devine|| |- {{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}} |- |align="center"| 2019 || ''Graduation'' || Decker || [[liet|nûmer]] fan [[Benny Blanco]] en [[Juice Wrld]] |- |align="center"| 2020 || ''Raleigh'' || harsels || nûmer fan Beulahbelle; ek [[regisseur]] en [[muzykprodusint|produsint]] |- |} ==Keppelings om utens== *{{en}} [http://www.imdb.com/name/nm3239803/ Folsleine filmografy fan Kaitlyn Dever yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kaitlyn_Dever ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kaitlyn Dever}} }} {{DEFAULTSORT:Dever, Kaitlyn}} [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk harkspulakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]] [[Kategory:Persoan berne yn 1996]] inbahbsbq42vbgma1evhj3fsu5wc25d 1231594 1231593 2026-06-07T10:57:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1231594 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Kaitlyn Dever at the Sundance Film Festival (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Kaitlyn Dever yn [[2026]] op it [[Sundance Filmfestival]]. | ôfbyldingsbreedte = 200px | echte namme = Kaitlyn Dever | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | berne = [[21 desimber]] [[1996]] | berteplak = [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]) | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[2009]] – no | webside = [http://www.imdb.com/name/nm3239803/ Kaitlyn Dever] yn 'e [[IMDb]] }} '''Kaitlyn Dever''' (útspr.: ['ke:tlɪn 'di:vəɹ], likernôch: "keetlin diivr"; [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] ([[Arizona]]), [[21 desimber]] [[1996]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[film]]- en [[tillefyzje]]-[[aktrise]], dy't benammen bekend wurden is mei har rollen yn 'e [[tillefyzjesearje]]s ''Justified'', ''[[Last Man Standing (Amerikaanske telefyzjesearje)|Last Man Standing]]'' en ''Unbelievable''. ==Libben en karriêre== ===Jonkheid en oplieding=== Dever waard yn [[1996]] [[berne]] yn 'e [[stêd]] [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]], yn 'e [[Amerikaanske Súdwesten|súdwestlike]] [[Amerikaanske steaten|Amerikaanske steat]] [[Arizona]] as de [[dochter]] fan Tim Dever, in [[stimakteur]], en dy syn [[oarehelte|frou]] Kathy. Har belangstelling foar de [[poadiumkeunst]]en begûn doe't se noch mar fiif jier wie, en har [[âldelju]] har ynskreaune oan in [[toanielskoalle]]. Njonken [[aktearjen]] die hja as [[bern (persoan)|bern]] ek oan [[turnjen]], [[ballet]] en [[skeelerjen]], mar dy [[leafhawwerij]]en joech hja meitiid op om har mear ta te lizzen op har aktearjen. [[File:Kaitlyn Dever 2012.jpg|left|190px|thumb|Kaitlyn Dever yn [[2012]], by de presintaasje fan 'e [[cast]] fan 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Last Man Standing (Amerikaanske tillefyzjesearje)|Last Man Standing]]''.]] Dever [[ferhuze]] mei har âlden nei it [[Teksas|Teksaanske]] [[Dallas (Teksas)|Dallas]], dêr't se in [[oplieding]] folge by de Dallas Young Actors Studio. Neitiid wurke se mei oan ferskate [[reklamespotsje]]s, foar't it [[gesin]], besteande út Dever sels, har âlden en twa jongere [[suster|suskes]], úteinlik ferfear nei [[Los Angeles]], yn [[Kalifornje]]. ===Aktearkarriêre=== Har earste rol fan namme hie Dever yn 'e [[tillefyzjefilm]] ''An American Girl: Chrissa Stands Strong'', út [[2009]], dêr't se in [[narjen|narre]] [[dakleazens|dakleas]] [[famke]] yn spile. Oare films dêr't se lytse [[rol]]tsjes yn hie, wiene û.m. ''Bad Teacher'' ([[2011]]), mei [[Cameron Diaz]] yn 'e [[haadrol]], en it troch [[Clint Eastwood]] [[regisseur|regisearre]] ''J.&nbsp;Edgar'' ([[2011]]), in [[biografyske film]] oer de [[direkteur]] fan 'e [[FBI]] [[J.&nbsp;Edgar Hoover]]. Yn [[2013]] wie Dever te sjen yn 'e [[romantyske film|romantyske]] [[jeugdfilm|jeugd]][[dramafilm]] ''[[The Spectacular Now (film)|The Spectacular Now]]'', mei [[Miles Teller]] en [[Shailene Woodley]] yn 'e haadrollen. Dever spile dêryn de [[freonskip|bêste freondinne]] fan it [[personaazje]] fan Woodley. Fierders aktearre Dever ek yn 'e [[swarte komeedzje]] ''Laggies'' ([[2014]]), mei as [[tsjinspiler]]s û.o. [[Chloë Grace Moretz]] en [[Keira Knightley]]. Itselde jier fertolke se ien fan 'e haadrollen yn 'e film ''Men, Women & Children''. [[File:Kaitlyn Dever TIFF 2014.jpg|right|thumb|160px|Kaitlyn Dever yn [[2014]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]].]] Op 'e [[tillefyzje]] hie Dever û.o. [[gastrol]]len yn [[tillefyzjesearje]]s as ''Modern Family'', ''Private Practice'' en ''The Mentalist''. Fan [[2011]] oant [[2015]] fertolke se de [[weromkearende rol]] fan Loretta McCready yn 'e [[dramasearje]] ''Justified''. Har oare grutte rol wie dy fan Eve Baxter, de jongste [[dochter]] fan 'e personaazjes fan [[Tim Allen]] en [[Nancy Travis]] yn 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Last Man Standing (Amerikaanske telefyzjesearje)|Last Man Standing]]''. Dy sette útein yn [[2011]], wêrnei't Dever seis [[seizoen (omrop)|seizoenen]] lang in [[fêste rol]] hie. Fan it sânde seizoen yn [[2018]] ôf gie Eve yn 'e searje út 'e hûs en hie Dever inkeld noch yn in [[weromkearende rol]] oant ''Last Man Standing'' yn [[2021]] stopset waard. Dever waard yn [[2012]] nominearre foar trije [[Young Artist Award]]s, foar har rollen yn ''Bad Teacher'', ''Justified'' en ''Last Man Standing''. Yn [[2018]] hie Dever in lytse rol yn 'e [[politike]] [[dramafilm]] ''The Front Runner'', dêr't se yn gearwurke mei [[Molly Ephraim]], har "suster" út ''Last Man Standing''. Datselde jiers wie se ek te sjen yn it biografysk drama ''Beautiful Boy'', mei [[Timothée Chalamet]]. Begjin [[2019]] spile se yn 'e [[skrillerfilm]] ''Them That Follow'', dy't foar it earst fertoand waard op it [[Sundance Filmfestival]] foar [[ûnôfhinklike film]]s. Letter dat jier fertolke Dever mei [[Beanie Feldstein]] de haadrollen yn 'e [[jeugdfilm|jeugd]][[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Booksmart'', ûnder [[rezjy]] fan [[Olivia Wilde]], dy't yn [[premiêre]] gie op it [[filmfestival]] [[South by Southwest]] yn [[Austin (Teksas)]]. Yn [[2019]] hie se ek ien fan 'e haadrollen yn ''Unbelievable'', in [[minysearje]] fan [[Netflix]]. Foar dy rol waard se nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in minysearje of [[tillefyzjefilm]] en de [[BAFTA]] foar opkommende stjer. Yn [[2020]] wurke Dever mei oan it [[harkspul]]drama ''When You Finish Saving the World''. Dever spile yn [[2021]] de rol fan Betsy Mallum yn 'e [[minysearje]] ''Dopesick'', dêr't se in [[Emmy]]-nominaasje foar krige. Yn [[2022]] wie se te sjen yn 'e [[titelrol]] yn 'e film ''Rosaline'', oer in [[personaazje]] dat inkeld neamd wurdt yn it [[toanielstik]] ''[[Romeo en Julia]]'' fan [[William Shakespeare]], as in jonge frou mei wa't Romeo earder [[ferkearing]] hân hat. Datselde jiers spile Dever ek de wichtichste [[byrol]] yn 'e [[romantyske komeedzje]] ''[[Ticket to Paradise (film út 2022)|Ticket to Paradise]]'', mei [[George Clooney]] en [[Julia Roberts]]. Yn [[2023]] wie se te sjen yn 'e [[science fiction]]-[[skrillerfilm|skriller]] ''No One Will Save You'', dêr't suver gjin [[dialooch]] yn sit. Dever waard troch de [[filmkritisy]] priizge foar har fermogen om hast allinnich mei [[gesichtsútdrukking]]s en [[lichemstaal]] it ferhaal oer te bringen. Yn [[2025]] fertolke Dever de rol fan 'e [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[oplichting|oplichtster]] [[Belle Gibson]] yn 'e [[biografy]]ske minysearje ''Apple Cider Vinegar''. Dat jiers krige se ek in [[weromkearende rol]] yn it twadde [[seizoen (omrop)|seizoen]] fan 'e [[post-apokalyptyske fiksje|post-apokalyptyske]] [[dramasearje]] ''The Last of Us'', dy't yn it trêde seizoen omset waard yn in [[fêste rol]]. ==Filmografy== {{Filmografy|as=aktrise}} |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 2009|| ''An American Girl: Chrissa Stands Strong''&nbsp;&nbsp;&nbsp; || Gwen Thompson || [[tillefyzjefilm]] |- |align="center"| 2009 || ''Make It or Break It'' || skattich [[famke]] || [[gastrol]]; [[ôfl.]] ''Pilot'' |- |align="center"| 2009 || ''Modern Family'' || Bianca Douglas || gastrol; ôfl. ''Fizbo'' |- |align="center"| 2010|| ''Private Practice'' || Paige || gastrol; ôfl. ''Love Bites'' |- |align="center"| 2010 || ''Party Down'' || Escapade Dunfree || gastrol; ôfl. ''Party Down Company Picnic'' |- |align="center"| 2011|| ''Cinema Verite'' || Michelle Loud || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2011 || ''The Mentalist'' || Trina || gastrol; ôfl. ''Blood for Blood'' |- |align="center"| 2011|| ''Curb Your Enthusiasm'' || Kyra O'Donnell || gastrol; ôfl. ''The Divorce'' |- |align="center"| 2011–2015|| ''Justified'' || Loretta McCready || [[weromkearende rol]]; 17 ôfl. |- |align="center"| 2011–2021|| ''[[Last Man Standing (Amerikaanske tillefyzjesearje)|Last Man Standing]]'' || Eve Baxter || [[fêste rol]] yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 1–6; weromkearende rol yn seizoen 7–9 |- |align="center"| 2019|| ''Unbelievable'' || Marie Adler || [[minysearje]] |- |align="center"| 2020|| ''Home Movie: The Princess Bride'' || Westley || gastrol; ôfl. ''Battle of the Wits'' |- |align="center"| 2020 || ''Coastal Elites'' || Sharynn Tarrows || tillefyzjefilm |- |align="center"| 2020 || ''Monsterland'' || Toni / Jennifer || weromkearende rol; 3 ôfl. |- |align="center"| 2021 || ''The Premise'' || Abbi Miller || gastrol; ôfl. ''The Ballad of Jesse Wheeler'' |- |align="center"| 2021 || ''Dopesick'' || Betsy Mallum || minysearje |- |align="center"| 2025 || ''Apple Cider Vinegar'' || [[Belle Gibson]] || minysearje; ek [[útfierend produsint]]e |- |align="center"| 2025–no || ''The Last of Us'' || Abby || searje; [[weromkearende rol]] yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 2, [[fêste rol]] yn seizoen 3 |- {{Filmografy/Titel|titel=films}} |- |align="center"| 2011|| ''Bad Teacher'' || Sasha Abernathy || |- |align="center"| 2011 || ''J. Edgar'' || [[dochter]] fan Palmer&nbsp;&nbsp;&nbsp; || |- |align="center"| 2013|| ''[[The Spectacular Now (film)|The Spectacular Now]]'' || Krystal || |- |align="center"| 2013 || ''Short Term 12'' || Jayden Cole || |- |align="center"| 2014 || ''Laggies'' || Misty || |- |align="center"| 2014|| ''Men, Women & Children'' || Brandy Beltmeyer || |- |align="center"| 2017|| ''All Summers End'' || Grace Turner || |- |align="center"| 2017 || ''We Don't Belong Here'' || Lily Green || |- |align="center"| 2017 || ''Detroit'' || Karen Malloy || |- |align="center"| 2017 || ''Outside In'' || Hildy Beasley || |- |align="center"| 2018 || ''The Front Runner'' || Andrea Hart || |- |align="center"| 2018 || ''Beautiful Boy'' || Lauren || |- |align="center"| 2019 || ''Them That Follow'' || Dilly Picket || |- |align="center"| 2019 || ''Booksmart'' || Amy Antsler || |- |align="center"| 2021 || ''Dear Evan Hansen'' || Zoe Murphy || |- |align="center"| 2022 || ''[[Ticket to Paradise (film út 2022)|Ticket to Paradise]]'' || Lily Cotton || |- |align="center"| 2022 || ''Rosaline'' || Rosaline || ek [[útfierend produsint]]e |- |align="center"| 2023 || ''Next Goal Wins'' || Nicole Megaloudis || [[cameo]] |- |align="center"| 2023 || ''No One Will Save You'' || Brynn Adams|| ek útfierend produsinte |- |align="center"| 2023 || ''Good Grief'' || Lily Kayne || cameo |- |align="center"| 2025 || ''A House of Dynamite'' || Caroline Baker || cameo |- |align="center"| 2026 || ''See You When I See You'' || Leah Whistler|| |- |align="center"| 2027 || ''Godzilla x Kong: Supernova'' || <small><noch net bekend></small> || |- {{Filmografy/Titel|titel=fideospultsjes}} |- |align="center"| 2016 || ''Uncharted 4: A Thief's End'' || Cassie Drake || as [[stimaktrise]]; en [[motion capture]] |- |align="center"| 2021 || ''Open Roads'' || Tess Devine|| |- {{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}} |- |align="center"| 2019 || ''Graduation'' || Decker || [[liet|nûmer]] fan [[Benny Blanco]] en [[Juice Wrld]] |- |align="center"| 2020 || ''Raleigh'' || harsels || nûmer fan Beulahbelle; ek [[regisseur]] en [[muzykprodusint|produsint]] |- |} ==Keppelings om utens== *{{en}} [http://www.imdb.com/name/nm3239803/ Folsleine filmografy fan Kaitlyn Dever yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Kaitlyn_Dever ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Kaitlyn Dever}} }} {{DEFAULTSORT:Dever, Kaitlyn}} [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk harkspulakteur]] [[Kategory:Amerikaansk stimakteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]] [[Kategory:Persoan berne yn 1996]] tcozvs1xixubvghvg65t8uruwxb6cq0 0 160339 1231552 1143686 2026-06-06T16:39:09Z Drewes 2754 1231552 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks skriuwer | ôfbylding = Dörte Hansen auf Frankfurter Buchmesse 2022.jpg | ôfbyldingstekst = Dörte Hansen op de ''[[Frankfurter Buchmesse]]'' yn 2022 | ôfbyldingsbreedte = 200px | oar pseudonym = | echte namme = Dörte Hansen-Jaax | nasjonaliteit = [[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútslân|Dútsk]] | berne = [[20 augustus]] [[1964]] | berteplak = [[Husum]] | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = [[File:Nordfriesischeflagge.svg|border|20px]] [[Noardfriezen|Noardfrysk]] | regionale identiteit = | taal = [[Dútsk]] | sjenre = | perioade = | streaming = | tema's = | bekendste wurk(en) = ''Altes Land'', ''Mittagsstunde'' | útjouwer = | prizen = sjoch tekst | jierren aktyf = | webside = }} '''Dörte Hansen''' ([[Husum]], [[20 augustus]] [[1964]]) is in Dútske [[skriuwster]], [[sjoernaliste]] en taalwittenskipper. Se is bekend wurden troch har tige goed ferkeapjende en lauwere debútroman ''Altes Land'', dy't yn Nederlân yn oersetting ferskynd is as ''Het oude land.'' == Libben en wurk == Se is opgroeid yn [[Högel]] yn [[Noard-Fryslân]]. Thús waard allinne [[Platdútsk]] praat, earst op de [[legere skoalle]] learde se [[Standertdútsk]]. Nei de middelbere skoalle gie se nei de [[Universiteit fan Kiel|Christian Albrechts-Universiteit]] yn [[Kiel (Dútslân)|Kiel]], dêr't se ûnder oaren [[linguïstyk]] en [[frisistyk]] studearre. Yn 1994 promovearre sy oan de Universiteit Hamburg. Neitiid wurke se as sjoernaliste by tydskriften en foar de radio. Dörte Hansen is troud mei dokumintêre-regisseur Sven Jaax en hat in dochter. Fan 2005 ôf wenne sy mei har húshâlding yn Steinkirchen (Altes Land) en sûnt 2016 wer yn Husum == Wurken == * ''Tou latje tääle.'' Yn: Nils Århammar, Christina Tadsen, Ommo Wilts (Hrsg.): ''Skriiw fresk, Schriw frasch, Skriiv friisk. Teksten tu a fresk literatüürweedstridj 1989/90''. [[Nordfriisk Instituut]], Bräist/Bredstedt NF 1993, {{ISBN|3-88007-205-1}}. * ''Transfer bei Diglossie. Synchrone Sprachkontaktphänomene im Niederdeutschen.'' Dr. Kovač, Hamburg 1995, {{ISBN|3-86064-292-8}} (Zugleich Dissertation Universität Hamburg). * ''"An weißer Milch klebt rotes Blut!" – Pastor Skrivers vegane Utopie''. Yn: Nordfriisk Instituut (Hrsg.): ''Nordfriesland'' Nr. 164, Bräist/Bredstedt NF, desimber 2008. *''Altes Land''. Romandebút. Knaus Verlag, München 2015. **Yn it Nederlânsk útbrocht as: ''Het oude land'' (fertaald troch Lucienne Pruijs), HarperCollins, Amsterdam 2016, ISBN 978-94-027-1330-5. *''Mittagsstunde.'' Roman, Penguin Verlag, München 2018. **Yn it Nederlânsk útbrocht as: ''Middaguur'' *''Zur See''. Roman. Penguin, München 2022 **Yn it Nederlânsk útbrocht as: ''Naar zee'' == Literêre prizen == In kar: * 2015: leafste boek fan it jier fan de ûnôfhinklike Dútske boekhannelers (''Altes Land'') * 2016: Usedomer literatuerpriis (''Altes Land'') * 2019: Rheingau Literatur Preis foar ''Mittagsstunde'' * 2019: Niederdeutscher Literaturpreis der Stadt Kappeln<ref>[https://www.kappeln.de/Kultur-Bildung/Niederdeutscher-Literaturpreis ''Niederdeutscher Literaturpreis der Stadt Kappeln.''] Yn: ''kappeln.de.'' </ref> * 2019: Grimmelshausen Literaturpreis foar ''Mittagsstunde'' * 2022: Mainzer Stadtschreiberin <ref>[https://presseportal.zdf.de/pressemitteilung/mitteilung/doerte-hansen-wird-neue-mainzer-stadtschreiberin/ ''Dörte Hansen wird neue Mainzer Stadtschreiberin''], presseportal.zdf.de </ref> * 2022: Kunstpreis des Landes Schleswig-Holstein<ref>[https://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/schleswig-holstein_magazin/Kunstpreis-des-Landes-Schleswig-Holstein-fuer-Doerte-Hansen,shmag97520.html ''Kunstpreis des Landes Schleswig-Holstein für Dörte Hansen''], ndr.de </ref> * 2025: Lid fan de Akademie der Wissenschaften und der Literatur {{Commonscat}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Hansen, Dorte}} [[Kategory:Dútsk sjoernalist]] [[Kategory:Dútsk romanskriuwer]] [[Kategory:Dútsk publisist]] [[Kategory:Dútsk taalkundige]] [[Kategory:Noardfrysk skriuwer]] [[Kategory:Noardfrysk wittenskipper]] [[Kategory:Persoan berne yn 1964]] 1t6zxmez7vt2q9fcjlh0ighfp3lqfwg 1 192309 1231570 1231534 2026-06-06T23:08:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Dútske/Noardfryske plaknammen. */ Antwurd 1231570 wikitext text/x-wiki == Dútske/Noardfryske plaknammen. == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin no útein set mei de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân, wêrfan't in hiel soad stobbes binne. By in oantal plakken wurde Noardfryske nammen brûkt, by oare wer Dútske. Wy ha foar plakken bûten Fryslân de ôfspraak makke dat wy de offisjele nammen oanhâlde, útsein as der in ôfspraak fan 'e mienskip of in boarne is, wêrút bliken docht wat de Fryske namme is. No leit dat foar Noardfryske plaknammen wat oars en dêrom eefkes dit oerlis. Ik sels bin fan betinken dat wy by dizze plakken it bêste de offisjele namme oanhâlde kinne. De measte plakken binne hjir sels by de offisjele namme net bekend, lit stean by de Noardfryske namme. Ik makke sels bygelyks al in nij artikeltsje oan foar Alkersum en doe't ik it keppelje woe kaam ik der efter dat der al in artikel wie mei de Noardfryske namme Aalkersum. De Dútske en Noardfryske nammen wurde somtiden yn itselde artikel ek nochris trochinoar brûkt. Om dy redenen wol ik graach nei in unifoarme oanpak foar de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân. Ik woe it mar sa útstelle lykas ik by [[Arlewatt]] (yn it Noardfrysk Alwat - wat yn ús Westfrysk eins -waad wêze moatte soe) dien ha: as titel en yn 'e tekst de offisjele namme, yn 'e ynfoboks sawol de Dútske en de Noardfryske namme en by de ynlieding efter de offisjele namme de Noardfryske mei de Deenske fariant tusken heakken. Kinne jimme jim dêr yn fine? Ik doch ynearsten eefkes neat mear oan dit wurk en wachtsje jimme reaksje earst ôf. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 4 jun 2026, 12.47 (CEST) :Ik fyn dat prima. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 4 jun 2026, 14.59 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat liket my skoan ta. Der hawwe hjir op 'e Wikipedy yn it ferline meidoggers west dy't krekt diene as wiene Noardfrysk en Westerlauwersk Frysk deselde taal. Dat is gewoan net sa. It Noardfrysk is in oare taal, dy't fansels wol nei oan ús Frysk besibbe is, mar dat makket yn myn optyk noch net dat we it oars behannelje moatte as bgl. Welsk of Katalaansk of Sorbysk of hokker oare minderheidstaal ek. :Noch even oer Alkersum: ik haw jo dûbluere wiske sa't jo my frege hiene. Dêrnei haw ik "Aalkersum" omneamd ta "Alkersum". "Aalkersum" is nammentlik neat, want de Dútske en Deenske nammen binne "Alkersum", mei ien a, en de namme yn it Noardfrysk is "Aalkersem", mei in e yn it lêste wurdlid. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 5 jun 2026, 00.15 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Moai dan kin ik no tink wol wer fierder.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 jun 2026, 08.31 (CEST) :::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], goeie, ik haw dizze diskusje suver mist, want ik bin op it stuit op fakânsje. Ik haw lykwols in oare miening. Der waard yn it ferline yn solidariteit mei de oare Fryslannen de Noard- en Sealterfryske namme te brûken foar geografyske nammen yn dy taalgebieten. Ik soe wol wolle dat dat oanholden wurdt. We hawwe al in tal siden lykas [[Hüsem]], [[Feer]], [[Strukelje]] en sels foar Leer brûke we de Sealterfryske namme [[Lier (stêd)|Lier]]. De Noard- en Sealterfryske wikys brûke ek ús Westerlauwerske nammen foar nammen yn ús Fryslân. Sels de Welske, Baskyske, Katalaanske en Ierske wikys brûke de Fryske nammen, sjoch mar nei de keppelings fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 jun 2026, 22.38 (CEST)<br> {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik ha ek eefkes nei de oare minderheidstalen sjoen en wy brûke yn it gefal fan 'e plaknammen yn Wales en Ierlân de offisjele nammen (Baskyske en Katelaanske plakken binne fierder net beskreaun, útsein Barcelona wat sawol Spaansk as Katalaansk is). Oer Leer/Lier is in pear jier ferlyn stimd, doe staakten de stimmen en dêrom is de stêd Lier bleaun.<br>Lit my begjinne mei te sizzen dat it sympatyk is om solidêr te wêzen mei minderheidstalen, mar wy binne gjin Fryske Beweging en ik freegje my ôf oft in ensyklopedy in geskikt middel is om dy solidêrens mei minderheidstalen út te drukken troch de artikels nammen te jaan dy't hjir folslein ûnbekend binne.<br>It slimste fyn ik dat it tige ynkonsekwint tapast wurdt. Fan lang alle plakken wurde de Noardfryske nammen yn 'e artikels net neamd. Of der yn sokke gefallen wol of net altiten in Noardfryske namme bestiet wit ik net, mar as de Noardfryske namme de foarkar hat, dan moat dat konsekwint barre. Ik ha yntusken in rige plaknammen ûnder hannen nommen en kaam ferskillende sitewaasjes tsjin:<br> * plaknammen mei de Noardfryske plaknamme as titel (en yn 'e tekst de offisjele namme tusken heakjes) * plaknammen mei de offisjele Dútske namme as titel (mei yn 'e tekst de Noardfryske namme en somtiden de Deenske/Nederdútske/Platdútske namme tusken heakjes) * plaknammen mei de offisjele Dútske namme (sûnder fermelding fan 'e Noardfryske namme).<br> Wy brûke yn 'e Fryske Wikipedy Fryske plaknammen bûten Fryslân as dy op 'e fêststelde list mei Fryske eksonimen steane. Foar oare plakken brûke wy de offisjele namme. Dat jout in dúdlik systeem. As in Noardfryske plaknamme op dy list stiet, kin dy as titel brûkt wurde; stiet er der net op, dan leit it mear foar de hân de offisjele Dútske namme te brûken. Mar as der foar keazen wurdt om Noardfryske plaknammen as titel te brûken, dan moat dat konsekwint dien wurde en moatte dy nammen ek yn oare artikels brûkt wurde.<br> Plakken dy't as plak ûnder in Noardfryske namme beskreaun wurde, lykas Hüsem, wurde yn oare artikels wer gewoan Husum neamd. Ik wit dat soks wol te ûnderfangen is mei in trochferwizing, mar as earder by wikipedy útsprutsen is om Noardfryske/Eastfryske nammen te brûken, dan dêr ek. As wy bygelyks nei it artikel fan Hüsum sjogge krije de Stadtteile (meastentiids by de stêd hearrende doarpen) ynienen wer de offisjele Dútske namme. Dizze praktyk, dêr't beide nammen trochinoar rinne en de Noardfryske nammen dan wol en dan wer net brûkt wurde, soarget foar betizing en is neffens my út ensyklopedysk eachpunt net winsklik. It bin dus gjin foarstanner fan oare nammen as de offisjele, útsein as der in Westlauwersk Fryske namme bestiet of de namme al op 'e list mei Fryske plaknammen bûten Fryslân stiet. Ik wachtsje no wer jim reaksje ôf en gean ynearsten fierder mei de artikels fan Noardfryske plakken dy't de Dútske namme as titel brûke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 6 jun 2026, 09.36 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik bin it mei Romke iens. Noardfrysk en Sealterfrysk binne net ús Frysk, mar oare talen. It binne wol talen dy't nau oan it Westerlauwersk Frysk besibbe binne, mar amper yn hegere mjitte as it Ingelsk. Ik sjoch net yn wêrom't we dizze beide talen oars behannelje soene as oare minderheidstalen inkeld en allinnich om't se in bytsje mear op it Westerlauwersk Frysk lykje. Begryp my goed: ik fiel grutte sympaty foar it Noardfrysk en it Sealterfrysk (en dat jildt trouwens ek foar oare minderheidstalen). Mar as wy toponimen yn sokke talen brûke, liedt dat úteinlik ta ferfrjemding fan 'e lêzer. ''Hüsem'' en ''Husum'' is noch wol te ûntsiferjen, mar ''Bräist'' en ''Bredstedt'' koene wol ferskillende plakken wêze (en ik haw sels ek jierren miend dat dat sa wie). As Friezen út ús provinsje al wat fan Noard-Fryslân ôfwitte, dan giet it yn 'e regel om 'e offisjele Dútske plaknammen lykas ''Husum'' en ''Bredstedt''. Dêrom pleitsje ik derfoar dy dan ek te brûken yn 'e artikels oer dy plakken. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 7 jun 2026, 01.08 (CEST) 3qv3oz5q1o11tbc8eap4rejsm0feqxn 1231571 1231570 2026-06-06T23:08:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 ping fergetten; dan moat de hiele reaksje wer op 'e nij tafoege wurde, oars wurket it net 1231571 wikitext text/x-wiki == Dútske/Noardfryske plaknammen. == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin no útein set mei de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân, wêrfan't in hiel soad stobbes binne. By in oantal plakken wurde Noardfryske nammen brûkt, by oare wer Dútske. Wy ha foar plakken bûten Fryslân de ôfspraak makke dat wy de offisjele nammen oanhâlde, útsein as der in ôfspraak fan 'e mienskip of in boarne is, wêrút bliken docht wat de Fryske namme is. No leit dat foar Noardfryske plaknammen wat oars en dêrom eefkes dit oerlis. Ik sels bin fan betinken dat wy by dizze plakken it bêste de offisjele namme oanhâlde kinne. De measte plakken binne hjir sels by de offisjele namme net bekend, lit stean by de Noardfryske namme. Ik makke sels bygelyks al in nij artikeltsje oan foar Alkersum en doe't ik it keppelje woe kaam ik der efter dat der al in artikel wie mei de Noardfryske namme Aalkersum. De Dútske en Noardfryske nammen wurde somtiden yn itselde artikel ek nochris trochinoar brûkt. Om dy redenen wol ik graach nei in unifoarme oanpak foar de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân. Ik woe it mar sa útstelle lykas ik by [[Arlewatt]] (yn it Noardfrysk Alwat - wat yn ús Westfrysk eins -waad wêze moatte soe) dien ha: as titel en yn 'e tekst de offisjele namme, yn 'e ynfoboks sawol de Dútske en de Noardfryske namme en by de ynlieding efter de offisjele namme de Noardfryske mei de Deenske fariant tusken heakken. Kinne jimme jim dêr yn fine? Ik doch ynearsten eefkes neat mear oan dit wurk en wachtsje jimme reaksje earst ôf. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 4 jun 2026, 12.47 (CEST) :Ik fyn dat prima. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 4 jun 2026, 14.59 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat liket my skoan ta. Der hawwe hjir op 'e Wikipedy yn it ferline meidoggers west dy't krekt diene as wiene Noardfrysk en Westerlauwersk Frysk deselde taal. Dat is gewoan net sa. It Noardfrysk is in oare taal, dy't fansels wol nei oan ús Frysk besibbe is, mar dat makket yn myn optyk noch net dat we it oars behannelje moatte as bgl. Welsk of Katalaansk of Sorbysk of hokker oare minderheidstaal ek. :Noch even oer Alkersum: ik haw jo dûbluere wiske sa't jo my frege hiene. Dêrnei haw ik "Aalkersum" omneamd ta "Alkersum". "Aalkersum" is nammentlik neat, want de Dútske en Deenske nammen binne "Alkersum", mei ien a, en de namme yn it Noardfrysk is "Aalkersem", mei in e yn it lêste wurdlid. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 5 jun 2026, 00.15 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Moai dan kin ik no tink wol wer fierder.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 jun 2026, 08.31 (CEST) :::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], goeie, ik haw dizze diskusje suver mist, want ik bin op it stuit op fakânsje. Ik haw lykwols in oare miening. Der waard yn it ferline yn solidariteit mei de oare Fryslannen de Noard- en Sealterfryske namme te brûken foar geografyske nammen yn dy taalgebieten. Ik soe wol wolle dat dat oanholden wurdt. We hawwe al in tal siden lykas [[Hüsem]], [[Feer]], [[Strukelje]] en sels foar Leer brûke we de Sealterfryske namme [[Lier (stêd)|Lier]]. De Noard- en Sealterfryske wikys brûke ek ús Westerlauwerske nammen foar nammen yn ús Fryslân. Sels de Welske, Baskyske, Katalaanske en Ierske wikys brûke de Fryske nammen, sjoch mar nei de keppelings fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 jun 2026, 22.38 (CEST)<br> {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik ha ek eefkes nei de oare minderheidstalen sjoen en wy brûke yn it gefal fan 'e plaknammen yn Wales en Ierlân de offisjele nammen (Baskyske en Katelaanske plakken binne fierder net beskreaun, útsein Barcelona wat sawol Spaansk as Katalaansk is). Oer Leer/Lier is in pear jier ferlyn stimd, doe staakten de stimmen en dêrom is de stêd Lier bleaun.<br>Lit my begjinne mei te sizzen dat it sympatyk is om solidêr te wêzen mei minderheidstalen, mar wy binne gjin Fryske Beweging en ik freegje my ôf oft in ensyklopedy in geskikt middel is om dy solidêrens mei minderheidstalen út te drukken troch de artikels nammen te jaan dy't hjir folslein ûnbekend binne.<br>It slimste fyn ik dat it tige ynkonsekwint tapast wurdt. Fan lang alle plakken wurde de Noardfryske nammen yn 'e artikels net neamd. Of der yn sokke gefallen wol of net altiten in Noardfryske namme bestiet wit ik net, mar as de Noardfryske namme de foarkar hat, dan moat dat konsekwint barre. Ik ha yntusken in rige plaknammen ûnder hannen nommen en kaam ferskillende sitewaasjes tsjin:<br> * plaknammen mei de Noardfryske plaknamme as titel (en yn 'e tekst de offisjele namme tusken heakjes) * plaknammen mei de offisjele Dútske namme as titel (mei yn 'e tekst de Noardfryske namme en somtiden de Deenske/Nederdútske/Platdútske namme tusken heakjes) * plaknammen mei de offisjele Dútske namme (sûnder fermelding fan 'e Noardfryske namme).<br> Wy brûke yn 'e Fryske Wikipedy Fryske plaknammen bûten Fryslân as dy op 'e fêststelde list mei Fryske eksonimen steane. Foar oare plakken brûke wy de offisjele namme. Dat jout in dúdlik systeem. As in Noardfryske plaknamme op dy list stiet, kin dy as titel brûkt wurde; stiet er der net op, dan leit it mear foar de hân de offisjele Dútske namme te brûken. Mar as der foar keazen wurdt om Noardfryske plaknammen as titel te brûken, dan moat dat konsekwint dien wurde en moatte dy nammen ek yn oare artikels brûkt wurde.<br> Plakken dy't as plak ûnder in Noardfryske namme beskreaun wurde, lykas Hüsem, wurde yn oare artikels wer gewoan Husum neamd. Ik wit dat soks wol te ûnderfangen is mei in trochferwizing, mar as earder by wikipedy útsprutsen is om Noardfryske/Eastfryske nammen te brûken, dan dêr ek. As wy bygelyks nei it artikel fan Hüsum sjogge krije de Stadtteile (meastentiids by de stêd hearrende doarpen) ynienen wer de offisjele Dútske namme. Dizze praktyk, dêr't beide nammen trochinoar rinne en de Noardfryske nammen dan wol en dan wer net brûkt wurde, soarget foar betizing en is neffens my út ensyklopedysk eachpunt net winsklik. It bin dus gjin foarstanner fan oare nammen as de offisjele, útsein as der in Westlauwersk Fryske namme bestiet of de namme al op 'e list mei Fryske plaknammen bûten Fryslân stiet. Ik wachtsje no wer jim reaksje ôf en gean ynearsten fierder mei de artikels fan Noardfryske plakken dy't de Dútske namme as titel brûke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 6 jun 2026, 09.36 (CEST) ren4kx4rzzn8qyopm4oxmj2lmnvx17x 1231572 1231571 2026-06-06T23:09:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Dútske/Noardfryske plaknammen. */ Antwurd 1231572 wikitext text/x-wiki == Dútske/Noardfryske plaknammen. == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin no útein set mei de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân, wêrfan't in hiel soad stobbes binne. By in oantal plakken wurde Noardfryske nammen brûkt, by oare wer Dútske. Wy ha foar plakken bûten Fryslân de ôfspraak makke dat wy de offisjele nammen oanhâlde, útsein as der in ôfspraak fan 'e mienskip of in boarne is, wêrút bliken docht wat de Fryske namme is. No leit dat foar Noardfryske plaknammen wat oars en dêrom eefkes dit oerlis. Ik sels bin fan betinken dat wy by dizze plakken it bêste de offisjele namme oanhâlde kinne. De measte plakken binne hjir sels by de offisjele namme net bekend, lit stean by de Noardfryske namme. Ik makke sels bygelyks al in nij artikeltsje oan foar Alkersum en doe't ik it keppelje woe kaam ik der efter dat der al in artikel wie mei de Noardfryske namme Aalkersum. De Dútske en Noardfryske nammen wurde somtiden yn itselde artikel ek nochris trochinoar brûkt. Om dy redenen wol ik graach nei in unifoarme oanpak foar de plakken yn 'e Kreis Noard-Fryslân. Ik woe it mar sa útstelle lykas ik by [[Arlewatt]] (yn it Noardfrysk Alwat - wat yn ús Westfrysk eins -waad wêze moatte soe) dien ha: as titel en yn 'e tekst de offisjele namme, yn 'e ynfoboks sawol de Dútske en de Noardfryske namme en by de ynlieding efter de offisjele namme de Noardfryske mei de Deenske fariant tusken heakken. Kinne jimme jim dêr yn fine? Ik doch ynearsten eefkes neat mear oan dit wurk en wachtsje jimme reaksje earst ôf. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 4 jun 2026, 12.47 (CEST) :Ik fyn dat prima. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 4 jun 2026, 14.59 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat liket my skoan ta. Der hawwe hjir op 'e Wikipedy yn it ferline meidoggers west dy't krekt diene as wiene Noardfrysk en Westerlauwersk Frysk deselde taal. Dat is gewoan net sa. It Noardfrysk is in oare taal, dy't fansels wol nei oan ús Frysk besibbe is, mar dat makket yn myn optyk noch net dat we it oars behannelje moatte as bgl. Welsk of Katalaansk of Sorbysk of hokker oare minderheidstaal ek. :Noch even oer Alkersum: ik haw jo dûbluere wiske sa't jo my frege hiene. Dêrnei haw ik "Aalkersum" omneamd ta "Alkersum". "Aalkersum" is nammentlik neat, want de Dútske en Deenske nammen binne "Alkersum", mei ien a, en de namme yn it Noardfrysk is "Aalkersem", mei in e yn it lêste wurdlid. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 5 jun 2026, 00.15 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Moai dan kin ik no tink wol wer fierder.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 jun 2026, 08.31 (CEST) :::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], goeie, ik haw dizze diskusje suver mist, want ik bin op it stuit op fakânsje. Ik haw lykwols in oare miening. Der waard yn it ferline yn solidariteit mei de oare Fryslannen de Noard- en Sealterfryske namme te brûken foar geografyske nammen yn dy taalgebieten. Ik soe wol wolle dat dat oanholden wurdt. We hawwe al in tal siden lykas [[Hüsem]], [[Feer]], [[Strukelje]] en sels foar Leer brûke we de Sealterfryske namme [[Lier (stêd)|Lier]]. De Noard- en Sealterfryske wikys brûke ek ús Westerlauwerske nammen foar nammen yn ús Fryslân. Sels de Welske, Baskyske, Katalaanske en Ierske wikys brûke de Fryske nammen, sjoch mar nei de keppelings fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 jun 2026, 22.38 (CEST)<br> {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik ha ek eefkes nei de oare minderheidstalen sjoen en wy brûke yn it gefal fan 'e plaknammen yn Wales en Ierlân de offisjele nammen (Baskyske en Katelaanske plakken binne fierder net beskreaun, útsein Barcelona wat sawol Spaansk as Katalaansk is). Oer Leer/Lier is in pear jier ferlyn stimd, doe staakten de stimmen en dêrom is de stêd Lier bleaun.<br>Lit my begjinne mei te sizzen dat it sympatyk is om solidêr te wêzen mei minderheidstalen, mar wy binne gjin Fryske Beweging en ik freegje my ôf oft in ensyklopedy in geskikt middel is om dy solidêrens mei minderheidstalen út te drukken troch de artikels nammen te jaan dy't hjir folslein ûnbekend binne.<br>It slimste fyn ik dat it tige ynkonsekwint tapast wurdt. Fan lang alle plakken wurde de Noardfryske nammen yn 'e artikels net neamd. Of der yn sokke gefallen wol of net altiten in Noardfryske namme bestiet wit ik net, mar as de Noardfryske namme de foarkar hat, dan moat dat konsekwint barre. Ik ha yntusken in rige plaknammen ûnder hannen nommen en kaam ferskillende sitewaasjes tsjin:<br> * plaknammen mei de Noardfryske plaknamme as titel (en yn 'e tekst de offisjele namme tusken heakjes) * plaknammen mei de offisjele Dútske namme as titel (mei yn 'e tekst de Noardfryske namme en somtiden de Deenske/Nederdútske/Platdútske namme tusken heakjes) * plaknammen mei de offisjele Dútske namme (sûnder fermelding fan 'e Noardfryske namme).<br> Wy brûke yn 'e Fryske Wikipedy Fryske plaknammen bûten Fryslân as dy op 'e fêststelde list mei Fryske eksonimen steane. Foar oare plakken brûke wy de offisjele namme. Dat jout in dúdlik systeem. As in Noardfryske plaknamme op dy list stiet, kin dy as titel brûkt wurde; stiet er der net op, dan leit it mear foar de hân de offisjele Dútske namme te brûken. Mar as der foar keazen wurdt om Noardfryske plaknammen as titel te brûken, dan moat dat konsekwint dien wurde en moatte dy nammen ek yn oare artikels brûkt wurde.<br> Plakken dy't as plak ûnder in Noardfryske namme beskreaun wurde, lykas Hüsem, wurde yn oare artikels wer gewoan Husum neamd. Ik wit dat soks wol te ûnderfangen is mei in trochferwizing, mar as earder by wikipedy útsprutsen is om Noardfryske/Eastfryske nammen te brûken, dan dêr ek. As wy bygelyks nei it artikel fan Hüsum sjogge krije de Stadtteile (meastentiids by de stêd hearrende doarpen) ynienen wer de offisjele Dútske namme. Dizze praktyk, dêr't beide nammen trochinoar rinne en de Noardfryske nammen dan wol en dan wer net brûkt wurde, soarget foar betizing en is neffens my út ensyklopedysk eachpunt net winsklik. It bin dus gjin foarstanner fan oare nammen as de offisjele, útsein as der in Westlauwersk Fryske namme bestiet of de namme al op 'e list mei Fryske plaknammen bûten Fryslân stiet. Ik wachtsje no wer jim reaksje ôf en gean ynearsten fierder mei de artikels fan Noardfryske plakken dy't de Dútske namme as titel brûke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 6 jun 2026, 09.36 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes}} Ik bin it mei Romke iens. Noardfrysk en Sealterfrysk binne net ús Frysk, mar oare talen. It binne wol talen dy't nau oan it Westerlauwersk Frysk besibbe binne, mar amper yn hegere mjitte as it Ingelsk. Ik sjoch net yn wêrom't we dizze beide talen oars behannelje soene as oare minderheidstalen inkeld en allinnich om't se in bytsje mear op it Westerlauwersk Frysk lykje. Begryp my goed: ik fiel grutte sympaty foar it Noardfrysk en it Sealterfrysk (en dat jildt trouwens ek foar oare minderheidstalen). Mar as wy toponimen yn sokke talen brûke, liedt dat úteinlik ta ferfrjemding fan 'e lêzer. ''Hüsem'' en ''Husum'' is noch wol te ûntsiferjen, mar ''Bräist'' en ''Bredstedt'' koene wol ferskillende plakken wêze (en ik haw sels ek jierren miend dat dat sa wie). As Friezen út ús provinsje al wat fan Noard-Fryslân ôfwitte, dan giet it yn 'e regel om 'e offisjele Dútske plaknammen lykas ''Husum'' en ''Bredstedt''. Dêrom pleitsje ik derfoar dy dan ek te brûken yn 'e artikels oer dy plakken. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 7 jun 2026, 01.09 (CEST) 2zbj9unuxel4unckzkhhrqdck3c6uho 0 192317 1231576 1231405 2026-06-07T00:30:49Z Xqbot 3660 Robot: Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Flearmûzeglee]] 1231576 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Flearmûzeglee]] ok7j2d31jnm3wpre3uxesfna7o3e3al 0 192319 1231575 1231408 2026-06-07T00:30:44Z Xqbot 3660 Robot: Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Flearmûzegleeën]] 1231575 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Flearmûzegleeën]] 4akzn6gzud3750maf89aqufme9hb1pv 0 192344 1231551 1231489 2026-06-06T16:35:33Z Drewes 2754 /* Galery */ [[]] 1231551 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks keunstner | ôfbylding = Magnussen-christian-carl-in-die-heimat-jg17-1907-heft10-oktober1907-s225.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | nasjonaliteit = {{GERnasj}} | berne = [[31 augustus]] [[1821]] | berteplak = [[Bredstedt]] | stoarn = [[18 july]] [[1896]] | stjerplak = [[Schleswig (stêd)|Schleswig]] | etnisiteit = | regionale identiteit = [[Noard-Fryslân|Noardfrysk]] | wurksum as = skilder | perioade = | streaming = | medium = | bekendste wurk(en) = | jierren aktyf = | prizen = | webside = }} '''Christian Carl Magnussen''' ([[31 augustus]] [[1821]] – [[18 july]] [[1896]]) wie in Dútske [[Keunstskilder|skilder]], benammen fan sjenresênes. Hy waard wol ''Maler der Friesen'' of ''Friesenmaler'' neamd. == Libben en wurk == Hy waard berne yn [[Bredstedt]]. Hy begon syn artistike karriêre as learling fan [[Herman Wilhelm Bissen]] oan de Keninklike Deenske Akademy foar Byldzjende Keunsten yn [[Kopenhagen]]. Fan 1846 oant 1848 wied er yn [[Rome]], dêr't hy sênes út it deistich libben sketste en skildere. Yn 1848, doe't syn oanfraach foar in beurs oan de Akademy ôfwiisd waard, rekke er belutsen by de [[Earste Sleeswykske Oarloch]], oan de Dútske kant. Nei de Deenske oerwinning festige er him yn [[Hamburch]] en waard portretskilder. Dêr krige er kunde oan Georg Christian Lorenz Meyer, in pleatslike politikus, en waard fereale op syn dochter, Meta. Fan 1851 oant 1852 finansierde Meyer in ferbliuw yn [[Parys]] foar him, dêr't er studearre by [[Thomas Couture]] (1815-1879). Nei't er werom wie, yn 1853, troude er mei Meta. Meta har erfskip stelde harren by steat om yn Rome te wenjen. Se wiene dêr yn totaal sân jier, wêryn't se hast kontinu in iepen dei hâlden. Gasten dy't faak oer flier kamen wiene de skilders Ludwig Knaus, Valentin Ruths, de bruorren Gustav en Louis Spangenberg, en ek de keunsthistoarikus Wilhelm Lübke. Se wiene benammen goede freonen mei de dichter Hermann Allmers. De measte wurken dy't er dêr makke wiene of idealisearre portretten fan froulju of sênes út it Italjaanske folkslibben. Doe't de relaasjes tusken Eastenryk en Itaalje ûnder druk kamen te stean en de oarloch op komst like, naam er syn famylje mei werom nei Dútslân en festige him yn [[Hamburch]], dêr't er wer portretskilder waard. Yn 1875 ferhuzen se nei Sleeswyk, dat doe part fan Dútslân wie. Ynstee fan skilderjen rjochte er him op it runnen fan in houtfykskoalle en besocht er de techniken fan 'e "Alde Masters" nij libben yn te blazen. Hy wurke ek oan it restaurearjen fan fykwurk yn tsjerken yn 'e omkriten, mar der wurdt tsjintwurdich algemien tocht dat syn strang útfierde restauraasjes de wurken fan har wearde as histoaryske dingen berôve hawwe.<ref>Rudolf Jaworski, Witold Molik: ''Denkmäler in Kiel und Posen: Parallelen und Kontraste'', Verlag Ludwig, 2002, {{ISBN|3-933598-41-9}}. s. 99 ([https://books.google.com/books?id=LwTu9fxt7JkC&lpg=PA81 online] @ Google Books)</ref> Magnussen wie ek in samler fan meubels en ferskate tsjerkestikken; mear as 500 yn totaal. Yn 1894, doe't syn skoalle finansjeel net súksesfol bliek te wêzen, sette er syn kolleksje by in tentoanstelling yn it nije Museum foar Tapaste Keunsten yn Kopenhagen te keap. De hiele samling waard oankocht troch Ernest Augustus, kroanprins fan Hannover, en is no te sjen as ûnderdiel fan 'e "Cumberland Kolleksje" op it kastiel Sønderborg. <ref>{{Cite web |url=http://www.museum-sonderjylland.dk/siderne/Museerne/Sonderborg-SLot/03b7-Cumberlandske-Samling.html |title=Internetseite von Sønderjyllands Museum |access-date=2019-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330063646/http://www.museum-sonderjylland.dk/siderne/Museerne/Sonderborg-SLot/03b7-Cumberlandske-Samling.html |archive-date=2012-03-30 |url-status=dead }}</ref> In oar wichtich part wie yn 1887 troch Justus Brinckmann oankocht foar it Museum für Kunst und Gewerbe Hamburg. Yn totaal hie er sechstjin bern út twa houliken; wêrûnder de byldhouwer Harro Magnussen, de keramist Walter Magnussen, en skilder en skriuwster Ingeborg Magnussen <ref>[http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629181553/http://www.bautz.de/bbkl/m/magnussen_i.shtml] </ref> Magnussen ferstoar yn 1896 yn Sleeswyk. == Galery == <gallery widths="180" heights="180"> File:Web-magnussen.jpg|Christian Carl Magnussen; portret troch [[Lorenz Frølich]] (1853) Ofbyld:Magnussen-Church.jpg|Tsjerke fan [[Ostenfeld (Husum)|Ostenfeld]], [[sinne-opgong]], 1867 File:Magnussen-Marriage.jpg|It houlik fan prinsesse Helena en prins Christian fan Sleeswyk-Holstein, 1869 Ofbyld:Magnussen-Shepherd.jpg|Harder, 1869 </gallery> == Literatuer == * Reinhold Stolze: ''Christian Karl Magnussen. Der Maler und Zeichner der Inselfriesen auf Föhr''. Yn: ''Schleswig-Holsteinisches Jahrbuch''. Bd. 20 (1932/33), s. 59–63. * Hans-Dieter Loose: ''Christian Carl Magnussen und sein Gruppenporträt des Hamburger Senats.'' Yn: ''Beiträge zur Schleswiger Stadtgeschichte'', jierg. 18 (1973), s. 25–35. * Ernst Schlee: ''Christian Carl Magnussen. Ein Künstlerschicksal aus der Kaiserzeit.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, [[Husum]] 1991, ISBN 978-3-88042-577-4. * Ulrich Schulte-Wülwer, ''Sehnsucht nach Arkadien – Schleswig-Holsteinische Maler in Italien'', Heide 2009, s. 257–267. {{Commons}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Magnussen, Christian}} [[Kategory:Dútsk keunstskilder]] [[Kategory:Noardfrysk keunstskilder]] [[Kategory:Persoan berne yn 1821]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1896]] fbynyqxi9hzbwv34j64apjcx4e0z1er 0 192348 1231543 2026-06-06T14:36:34Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hattstedt / Haatst | ôfbylding = 2014.08.02 12h09 Hattstedt 283mNN.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Loftfoto | flagge = Flagge Hattstedt.png | wapen = DEU Hattstedt COA.svg | ynwennertal = 2.617 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22..." 1231543 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hattstedt / Haatst | ôfbylding = 2014.08.02 12h09 Hattstedt 283mNN.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Loftfoto | flagge = Flagge Hattstedt.png | wapen = DEU Hattstedt COA.svg | ynwennertal = 2.617 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 7,01 km² | befolkingstichtens = 373 ynw./km² | hichte = 9 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3 = Nordsee-Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1240 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1867 <small>(as gemeente)</small> | postkoade = 25856 | webside = [https://hattstedt.de/ hattstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 32 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 01 | lon_sec = 05 | lon_dir = E }} '''Hattstedt''' ([[Noardfrysk]]: ''Haatst'' [[Deensk]]: ''Hatsted''; [[Nederdútsk]]: ''Hatsteed'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it [[Amt]] Nordsee-Treene, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente hat 2.617 ynwenners (2024). == Skiednis == Hattstedt waard yn 1240 foar it earst neamd yn it [[Grûnboek fan Waldemar]] as ''Hattastath''. De namme ferwiist nei alle gedachten nei in man mei de namme Hatto. De Marijetsjerke fan it plak waard om 1240 hinne foar it earst neamd. De âldste dielen fan it gebou binne nei alle gedachten om 1200 hinne boud. Yn 'e iuwen dêrnei waard de tsjerke útwreide. De opfallende toer krige de tsjerke om 1500 hinne. De tsjerke hat noch in fleugelalter fan foar de [[reformaasje]]. Yn 'e tiid fan 'e Twadde [[Sint-Marsellusfloed]] fan 1362 stie ek it flakke lân foar de geastwâl ûnder wetter, ek al leit dat relatyf fier it lân yn. Yn 1460 waard Hattstedtermarsch, dy't oant 1803 de ''Hattstedter Alter Koog'' hiet, yndike. Hattstedt is it berteplak fan 'e humanist Johannes Saxonius († 1561). De hjoeddeiske gemeente Hattstedt waard op 1 april 1934 oprjochte. Yn 'e lêste desennia is Hattstedt troch de geunstige lokaasje by [[Husum]] wat ynwennertal oanbelanget sterk woeksen. Fan in lytse boeredoarp en in soad reiddutsen hûzen is it in doarp wurden mei in soad nijbou. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hattstedt}} }} {{DEFAULTSORT:Hattstedt}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] javb2isb75ntlx1e1qd3rzkhdnlqdmc 1231546 1231543 2026-06-06T15:11:04Z RomkeHoekstra 10582 [[]] 1231546 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hattstedt / Haatst | ôfbylding = 2014.08.02 12h09 Hattstedt 283mNN.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Loftfoto | flagge = Flagge Hattstedt.png | wapen = DEU Hattstedt COA.svg | ynwennertal = 2.617 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 7,01 km² | befolkingstichtens = 373 ynw./km² | hichte = 9 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3 = Nordsee-Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1240 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1867 <small>(as gemeente)</small> | postkoade = 25856 | webside = [https://hattstedt.de/ hattstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 32 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 01 | lon_sec = 05 | lon_dir = E }} '''Hattstedt''' ([[Noardfrysk]]: ''Haatst'' [[Deensk]]: ''Hatsted''; [[Nederdútsk]]: ''Hatsteed'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it [[Amt]] Nordsee-Treene, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente hat 2.617 ynwenners (2024). == Skiednis == Hattstedt waard yn 1240 foar it earst neamd yn it [[Grûnboek fan Waldemar]] as ''Hattastath''. De namme ferwiist nei alle gedachten nei in man mei de namme Hatto. De Marijetsjerke fan it plak waard om 1240 hinne foar it earst neamd. De âldste dielen fan it gebou binne nei alle gedachten om 1200 hinne boud. Yn 'e iuwen dêrnei waard de tsjerke útwreide. De opfallende toer krige de tsjerke om 1500 hinne. De tsjerke hat noch in fleugelalter fan foar de [[reformaasje]]. Yn 'e tiid fan 'e [[Sint-Marsellusfloed (1362)|Twadde Sint-Marsellusfloed]] fan 1362 stie ek it flakke lân foar de geastwâl ûnder wetter, ek al leit dat relatyf fier it lân yn. Yn 1460 waard [[Hattstedtermarsch]], dy't oant 1803 de ''Hattstedter Alter Koog'' hiet, yndike. Hattstedt is it berteplak fan 'e humanist Johannes Saxonius († 1561). De hjoeddeiske gemeente Hattstedt waard op 1 april 1934 oprjochte. Yn 'e lêste desennia is Hattstedt troch de geunstige lokaasje by [[Husum]] wat ynwennertal oanbelanget sterk woeksen. Fan in lytse boeredoarp en in soad reiddutsen hûzen is it in doarp wurden mei in soad nijbou. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hattstedt}} }} {{DEFAULTSORT:Hattstedt}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] j7374iawq04gjr1apqc70h36mbxdbe6 1231550 1231546 2026-06-06T16:34:03Z Drewes 2754 ; 1231550 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Hattstedt / Haatst | ôfbylding = 2014.08.02 12h09 Hattstedt 283mNN.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Loftfoto | flagge = Flagge Hattstedt.png | wapen = DEU Hattstedt COA.svg | ynwennertal = 2.617 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 7,01 km² | befolkingstichtens = 373 ynw./km² | hichte = 9 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3 = Nordsee-Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1240 <small>(foar it earst neamd)</small>, 1867 <small>(as gemeente)</small> | postkoade = 25856 | webside = [https://hattstedt.de/ hattstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 32 | lat_sec = 06 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 01 | lon_sec = 05 | lon_dir = E }} '''Hattstedt''' ([[Noardfrysk]]: ''Haatst''; [[Deensk]]: ''Hatsted''; [[Nederdútsk]]: ''Hatsteed'') is in plak en gemeente yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente leit yn it [[Amt]] Nordsee-Treene, dat ûnderdiel is fan 'e [[Kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]]. De gemeente hat 2.617 ynwenners (2024). == Skiednis == Hattstedt waard yn 1240 foar it earst neamd yn it [[Grûnboek fan Waldemar]] as ''Hattastath''. De namme ferwiist nei alle gedachten nei in man mei de namme Hatto. De Marijetsjerke fan it plak waard om 1240 hinne foar it earst neamd. De âldste dielen fan it gebou binne nei alle gedachten om 1200 hinne boud. Yn 'e iuwen dêrnei waard de tsjerke útwreide. De opfallende toer krige de tsjerke om 1500 hinne. De tsjerke hat noch in fleugelalter fan foar de [[reformaasje]]. Yn 'e tiid fan 'e [[Sint-Marsellusfloed (1362)|Twadde Sint-Marsellusfloed]] fan 1362 stie ek it flakke lân foar de geastwâl ûnder wetter, ek al leit dat relatyf fier it lân yn. Yn 1460 waard [[Hattstedtermarsch]], dy't oant 1803 de ''Hattstedter Alter Koog'' hiet, yndike. Hattstedt is it berteplak fan 'e humanist Johannes Saxonius († 1561). De hjoeddeiske gemeente Hattstedt waard op 1 april 1934 oprjochte. Yn 'e lêste desennia is Hattstedt troch de geunstige lokaasje by [[Husum]] wat ynwennertal oanbelanget sterk woeksen. Fan in lytse boeredoarp en in soad reiddutsen hûzen is it in doarp wurden mei in soad nijbou. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hattstedt}} }} {{DEFAULTSORT:Hattstedt}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] n7kpa1j3o054wj2ltk928mw1egcdh4s 0 192349 1231587 2026-06-07T10:08:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 betsj 1231587 wikitext text/x-wiki {{foarbetsjuttings}} *[[Ticket to Paradise (film út 1936)|''Ticket to Paradise'' (film út 1936)]], in Amerikaanske film út 1936 *[[Ticket to Paradise (film út 1961)|''Ticket to Paradise'' (film út 1961)]], in Britske film út 1961 *''Ticket to Paradise'', de ynternasjonale titel fan 'e Sweedske film ''[[Biljett til Paradiset]]'' út 1962 *''Ticket to Paradise'', de ynternasjonale titel fan 'e Deenske dokumintêre ''[[Fra Thy til Thailand]]'' út 2008 *''Ticket to Paradise'', de ynternasjonale titel fan 'e Kubaanske film ''[[Boleto al Paraíso]]'' út 2011 *[[Ticket to Paradise (film út 2022)|''Ticket to Paradise'' (film út 2022)]], in Australysk-Britsk-Amerikaanske film út 2022 ==Sjoch ek== *''[[Two Tickets to Paradise]]'' {{neibetsjuttings}} jzurssurtwva4dgfiaxay7fhb1ltnv1 0 192350 1231588 2026-06-07T10:10:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 betsj 1231588 wikitext text/x-wiki {{foarbetsjuttings}} *[[Two Tickets to Paradise (liet)|''Two Tickets to Paradise'' (liet)]], in liet fan Eddie Money út 1978 *[[Two Tickets to Paradise (film)|''Two Tickets to Paradise'' (film)]], in Amerikaanske film út 2006 {{neibetsjuttings}} tv0fd2dhio8luxdqg6qy0vsfu4eqipo 6 192351 1231589 2026-06-07T10:18:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 It logo fan 'e film ''Ticket to Paradise'' út 2022. 1231589 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''Ticket to Paradise'' út 2022. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} 6r133x832irzixfizhcwl5cxqi9uo8l 1231590 1231589 2026-06-07T10:18:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Gearfetting */ 1231590 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''Ticket to Paradise'' út 2022. Dit is in logo besteande út simpele letters en/of ienfâldige geometryske foarmen dy't net oer de drompel fan orizjinaliteit komt om oanspraak meitsje te kinnen op auteursrjochtlike beskerming. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} m75gl4g43kbgpd4l444xw86m0h3i3o2