Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 898 1231855 1118523 2026-06-11T08:06:08Z Mysha 254 Komboerd 1231855 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = | ôfbylding = 2023 Raerd, Sicht op de Buorren.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260 | ôfbyldingstekst = | wapen = [[Ofbyld:Raerd vlag.svg|border|85px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:Rauwerd wapen.svg|60px]] | ynwennertal = 637 <small>(2022)</small> <ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/poppenwier/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 7,64 km² <br> werfan lân: 7,56 km² <br> werfan wetter 0,08 km² | befolkingstichtens = 84 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = | lân = {{Flagge NL}} [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Súdwest-Fryslân Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_05_53.8_N_5_45_33.2_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 05' N 5° 45' E}} | webside = [http://www.raerd.com/ Side Raerd] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | lat_deg = 53 | lat_min = 05 | lat_sec = 05.1 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 44 | lon_sec = 56.4 | lon_dir = E }} {{Of|Raerd yn de gemeente Súdwest-Fryslân|Raard yn de gemeente Noardeast-Fryslân|Raard}} '''Raerd''' is in [[terpdoarp]] mei 637 ynwenners (2022) yn de gemeente [[Súdwest-Fryslân]]. It doarp leit tichteby de wei fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] nei [[Snits (stêd)|Snits]]. Ta it gebiet fan Raerd heart ek it buorskip [[Flânsum]]. == Skiednis == Oarspronklik lei Raerd oan de rivier [[De Boarn]] en oan de [[Middelsee]]. It wie oant 1984 it haadplak fan de eardere gemeente [[Raerderhim]]. Raerd ûnstie as terpdoarp mei in radiale struktuer yn de iere midsiuwen en waard foar it earst yn 1329 as 'Rawerd' fermeld, wylst it gebiet dêr't it leit al yn de 13e iuw 'Rawertham' neamd waard. Oare nammen fan it doarp wiene 'Rawerderhem' (1401), 'Rauwert' (1427), 'Raerd' (1491), 'Rauwerd' (1505) en 'Raert' (1579). De plaknamme ferwiist nei in mei reid begroeide terp. De terp fan it doarp waard troch it bedykjen yn de 11e of 12e iuw opnommen yn de noardlike Himdyk. Oan it begjin fan de 20e iuw ûnstie der lintbebouwing yn noardlike rjochting. Oant de [[gemeentlike weryndieling]] yn [[1984]] wie Raerd it haadplak fan de gemeente [[Raerderhim]]. Op 1 jannewaris 1984 gie Raerderhim mei de gemeenten [[Idaerderadiel]] en it grutste part fan [[Utingeradiel]] op yn de doe nije gemeente [[Boarnsterhim]], dêr [[Grou]] it haadplak fan waard. By de opheffing fan de gemeente Boarnsterhim op 31 desimber 2013 gie Raerd oer nei de doe foarme gemeente Súdwest-Fryslân. === Laurentiustsjerke === [[Ofbyld:2022 Raerd, Laurentiustsjerke.jpg|thumb|left|''Laurentiustsjerke'']] {{Apart|Laurentiustsjerke (Raerd)}} De hjoeddeiske Laurentiustsjerke is fan [[1814]] en ferfong doe de letmidsiuwske tsjerke mei [[sealtek]]toer. By de restauraasje fan 2009-2010 waarden njoggen grêfstiennen yn stikken ûnder de flier fûn. Der waard oant doe altiten tocht dat de grêfstiennen yn 1908 út tsjerke helle wiene. By de restauraasje waard ek in mooglik [[8e iuw]]sk brûnzen ornamint fûn, mei in ôfbyld fan in [[Jezus (tradisjoneel kristlik)|Kristuskop]] yn in krús. As dy datearring strykt, dan giet it om de âldste kristlike foarstelling yn Noard Nederlân. Oan de foet fan it tsjerkhôf stiet in rjochthoekige tinkstien as neitins oan de yn de gemeente omkommen fersetsstriders. It monumint waard ûnthuld op [[4 maaie]] [[1957]]. Op de stien steane de nammen fan alve fersetsstriders, wêrûnder [[Chris Tinkelenberg]]. === Jongemastate === [[Ofbyld:2022 Raerd, poartegebou Jongemastate.jpg|thumb|left|''Poartegebou Jongemastate'']] {{Apart|Jongemastate}} Noardlik fan de beboude kom stie eartiids [[Jongema State]], dêr't allinnich de poarte noch fan oerbleaun is. Op it stee is no in park mei beammen en [[stinzeplant]]en. It park wurdt beheard troch [[It Fryske Gea]]. Utsein yn 'e maitiid is it park frij tagonklik foar it publyk. == Mienskip == [[Ofbyld:2023 Raerd, doarpshûs 'De Trijesprong'.jpg|thumb|260px|''Doarpshûs De Trijesprong'']] Yn 2000 is it Doarpshûs Raerd oprjochte. Mei arsjitekt [[Rein Hofstra]] waard it eardere kafee ferboud. De feriening foar Doarpsbelang hat hjir har gearkomsten. "Praet van Raerd" is de doarpskrante. Stifting Festiviteiten Kommisje Raerd, ek wol merkekommisje neamd, organisearret de festiviteiten yn it fjirde wykein fan augustus. Foar de jongerein binne der yn 'e wintermoannen aktiviteiten yn sportkantine "Jongemakrite". De ynwenners krigen troch it grut tal roekenêsten op it [[Jongemastate|terrein fan de eardere state]] de [[Skelwurd|bynamme]] "Raerder Roeken". Yn 'e folksmûle wurdt dat terrein "Raerder Bosk" neamd. === Tsjerke === * [https://ruimgeloven.nl/de-laurentiuskerk-van-raerd/ PKN-gemeente Ingwert] === Skoalle === * Iepenbiere basisskoalle [https://www.raerderhiem.nl/ 't Raerderhiem] [[File:2023 Raerd, Sylsterhoeke.jpg|thumb|260px|''Sylsterhoeke'']] === Ferienings === {| |valign=top| * Badminton Raerd * Biljertklub Miss Stoot * Biljert senioren * Gymnastykferiening OSO * Iisklub Raerderhim * Karnavalsferiening De Tûke Roeken |valign=top| * [https://wez-wis.nl/ Keatsferiening Wês-Wis] * Popkoar Animo * Tennisferiening * Toanielferiening Nije Moed * Dokumintenkommisje * Stifting Farrend Erfgoed |} [[Ofbyld:2023 Raerd, Hegedyk.jpg|thumb|260px|''Hegedyk'']] === Befolkingsferrin === {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 1954 || 1959 || 1964 || 1969 || 1974 || 1999 || 2004 || 2007 || 2010 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 620 || 573 || 563 || 544 || 529 || 637 || 588 || 614 || 648 |- ! style="text-align:left;"| Jier || 2022 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 637 |} == Strjitten == [[Ofbyld:2023 Raerd, kop-hals-romppleats Hegedyk 10.jpg|thumb|260px|''Hegedyk'']] Aldfeartswei, Buorren, De Blink, [[De Dille]], De Pôle, [[Flânsum]], Frijhofke, Hegedyk, It Fintsje, Kleaster, Op 'e Feart, [[Poppenwier]]sterdyk, Sélânswei, Skoalstrjitte, Slingerbochten, Slotsdyk, Smitshoeke, [[Snits (stêd)|Snits]]erdyk, Sylsterhoeke. == Publikaasjes == * {{Aut|Willem Hansma}} "De Laurentiuskerk van Raerd" * {{Aut|G.D. Boerlage, Marie Boerlage}} "Een Friese pastorie in oorlogstijd" * {{Aut|Sjoke Brunia-de Wolff en Titus de Wolff}} "Flansum" == Ferskaat == [[Ofbyld:Komboerd - Raerd.png|thumb|Komboerd]] * It doarp is ien fan de einpunten fan de [[Slachtemaraton]], in kulturele maraton oer de âlde [[Slachtedyk]] troch it Fryske lânskip tusken Raerd en [[Easterbierrum]]. * Raerd leit ek oan de westrûte fan it [[Jabikspaad]]. * It doarp is ek de thúshaven fan it [[IFKS]]-[[skûtsje]] de [[Raerder Roek]]. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Raerd}} }} {{Koördinaten|53_5_53_N_5_45_33_E_type:city_zoom:14_region:NL|53° 6' NB, 5° 46' EL}} {{Súdwest-Fryslân}} [[Kategory:Raerd| ]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Súdwest-Fryslân]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Boarnsterhim]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Raerderhim]] j95qoro9klcpkd4dsu0yyaxsjdqdtde 0 6927 1231833 1231827 2026-06-10T15:13:30Z Drewes 2754 1231833 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = | ôfbylding = 2023 Binnenbuorren 22 en brêge oer de Aldfeart (2).jpg | ôfbyldingsbreedte = 260 | ôfbyldingstekst = ''Binnenbuorren en brêchje oer de Aldfeart'' | wapen = [[Ofbyld:Poppenwier vlag.svg|85px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:Poppenwier wapen.svg|60px]] | ynwennertal = 160 <small>(2023)</small> <ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/poppenwier/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 4,83 km² <br> werfan lân: 4,68 km² <br> werfan wetter 0,15 km² | befolkingstichtens = 34 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = | lân = {{Flagge NL}} [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Súdwest-Fryslân Gemeentevlag.svg|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_05_05.1_N_5_44_56.4_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 05' N 5° 44' E}} | webside = [https://ww.poppenwier.frl/homepage Side Poppenwier]<br>[https://www.facebook.com/people/Doarp-Poppenwier/100064830632765/?paipv=0&eav=AfarPQ8GfS-KDzm4g3R9nOpXLEtMWoRkOuQ3H-PlLNKIqftVWI5xfe5IyDkevey_FOY&_rdr FB-side] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | lat_deg = 53 | lat_min = 05 | lat_sec = 05.1 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 44 | lon_sec = 56.4 | lon_dir = E }} '''Poppenwier''' is in doarp yn de gemeente [[Súdwest-Fryslân]] tusken [[Jirnsum]] en [[Dearsum (Súdwest-Fryslân)|Dearsum]] oan de [[Snitser Aldfeart]]. It is it meast noardlike doarp fan 'e [[Legeaën]]. It doarp hat likernôch 165 ynwenners (2022). == Skiednis == Poppenwier is in terpdoarp en moat al hiel âld wêze. Der binne potdiggels fûn fan kûgelpotten en Rynlânsk ierdewurk út de [[1e iuw]] oant de [[10e iuw]]. Yn 1478 waard krekt benoarden Poppenwier it kleaster [[Kleaster Ingwert|Ingwert]] stifte, in kleaster fan de grauwe [[beginen]]. Mei de ynfiering fan de [[reformaasje]] yn 1580 waard it kleaster wer sletten en de lêste resten fan it kleaster binne yn 1875 ôfbrutsen. Ek de terp dêr't it kleaster op stie waard doe ôfgroeven.<ref>[https://www.erfgoedkloosterleven.nl/zoeken/collecties-zoeken.php?mivast=1212&mizig=212&miadt=1212&miaet=14&micode=DOC-MON-ME&minr=1133660&miview=ldt Erfgoed Kloosterleven, oproppen 30 april 2023]</ref> By it doarp stie eartiids de [[Albadastins]]. [[Ofbyld:2023 Poppenwier, Nikolaastsjerke (1).jpg|thumb|left|260px|''Nikolaastsjerke'']] De namme Poppenwier komt út de [[14e iuw]]: ''Poppe'' is in [[manljusnamme]]; ''wier'' ferwiist nei de terp fan it doarp. Aldere nammen fan it doarp binne Popengwere (1401), Poppingawyr (1446), Poppingawyer (1505) en Poppingwier (1579). Yn [[1989]] waard de offisjele namme Poppingawier yn it ramt fan de offisjele ferfrysking fan de plaknammen fan de gemeente Boarnsterhim feroare yn Poppenwier. Eartiids wie Poppenwier allinne oer it wetter te berikken. Súdwestlik fan it doarp lei oant de droechlizzing yn 1860<ref>Kapitaalvorming in infrastructuur in Nederland, 1800-1913 Groote, Peter Dirk (PDF)</ref> de [[Poppenwierstermar]]. De namme fan de 19e-iuwske [[kop-hals-romppleats]] Marsherne is noch in oantinken oan de mar. De [[Midsiuwen|midsiuwske]] [[Nikolaastsjerke (Poppenwier)|Nikolaastsjerke]] waard yn 1860 ferfongen troch de hjoeddeiske.<ref>Monumenten in Nederland. Fryslân(2000) – Sabine Broekhoven, Saskia van Ginkel-Meester, Chris Kolman, Yme Kuiper, Ronald Stenvert</ref> Oant de [[gemeentlike weryndieling]] yn [[1984]] makke Poppenwier diel út fan de eardere, nei ien fan de [[Himpolder]]s ferneamde, gemeente [[Raarderhim]]. Op 1 jannewaris 1984 gie Raarderhim mei de gemeenten [[Idaerderadiel]] en it grutste part fan [[Utingeradiel]] op yn de doe nije gemeente [[Boarnsterhim]]. By de opheffing fan de gemeente Boarnsterhim op 31 desimber 2013 gie Poppenwier oer nei de doe noch nije gemeente [[Súdwest-Fryslân]]. == Mienskip == [[Ofbyld:2023 Poppenwier, Bûtenbuorren 8.jpg|thumb|260px|''De Herbech'']] Nei de sluting fan it doarpshûs anneks kafee 'De Herberch' hat de doarpsmienskip it nije doarpshûs 'De Trilker' boud. Der is in feriening foar Pleatslik Belang en in Merkekommisje foar de feesten. De stifting Pop'nPop organisearret oan it lân oan de Marsherne in muzikaal túnfeest. Der wurde in tal festiviteiten mei [[pream]]men organisearre, lykas in wedstriid tusken preammen fan doarpen yn 'e [[Legeaën]]. [[Ofbyld:2023 Poppenwier, Binnenbuorren (2).jpg|thumb|260px|''Binnenbuorren'']] === Tsjerken === * {{Apart|Nikolaastsjerke (Poppenwier)}} * {{Apart|Mennistetsjerke (Poppenwier)}} Yn Poppenwier steane twa tsjerken: de fermanje en de [[Nederlânske Herfoarme Tsjerke|herfoarme]]- of Nikolaastsjerke. Beide tsjerken wurde net mear brûkt foar de earetsjinst. De [[Nikolaastsjerke (Poppenwier)|Nikolaastsjerke]] wurdt no as aula brûkt en foar eksposysjes en sjonggroepen. === Skoalle === It doarp hat foarhinne in eigen skoalle hân. Tusken 1862 en 1876 wie dat in gebouke achter de herberch en dêrnei stie de skoalle oant 1937 oan de Bûtenbuorren.<ref>[http://www.albadaleen.nl/grondinP.htm Albadalien, oproppen 30 april 2023]</ref> Tsjintwurdich geane de Poppenwierster bern yn'e regel nei de skoalle fan [[Raerd]]. === Ferienings === Poppenwier hat in relatyf grut ferieningslibben, de list is mooglik net folslein. * Toanielferiening Foarút * Iisklub Tryntsje Piters * Toulûkferiening * Frouljusklub * Fûgelwacht Raarderhim [[OFbyld:2023 Poppenwier, Bûtenbuorren.jpg|thumb|260px|''Bûtenbuorren'']] === Befolkingsferrin === {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 1954 || 1959 || 1964 || 1969 || 1974 || 1999 || 2004 || 2013 || 2022 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 279 || 238 || 226 || 184 || 173 || 182 || 184 || 175 || 165 |} === Berne === * [[Douwe Kiestra]] (1899-1970), skriuwer, dichter en politikus. == Sjoch ek == * [[Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân]] * [[Fryske doarpen]] == Strjitten == Binnenbuorren, Bûtenbuorren, Bûtlânswei, Fiskerssteech, [[Harsta]]wei, [[Ingwert]], Marsherne, Pôle, Skoalsteech. <gallery> Ofbyld:Komboerd - Poppenwier.jpeg|Komboerd </gallery> {{Koördinaten|53_5_4_N_5_44_50_E_type:city_zoom:14_region:NL|53° 5' NB, 5° 45' EL}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Poppenwier}} }} {{Súdwest-Fryslân}} [[Kategory:Poppenwier| ]] [[Kategory:Beskerme doarpsgesicht yn Nederlân]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Súdwest-Fryslân]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Boarnsterhim]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Raerderhim]] mmjl38x8bwot8lhs78ee3jtei3588js 0 9718 1231861 1070626 2026-06-11T09:13:27Z Mysha 254 Bermplanke 1231861 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Tsienzerbuorren | ôfbylding = Tsienzerbuorren 3, Reduzum.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | wapen = | ynwennertal = ± 40 | oerflak = | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Leeuwarden vlag 2014.svg|border|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = Himrik | namme bestjoerlike ienheid 3= [[File:Reduzum vlag.svg|20px]] [[Reduzum]] | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = 9008 | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_6_21.7_N_5_46_32.5_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 6' N 5° 46' E}} | webside = }} '''Tsienserbuorren''' is in [[buorskip]] yn de gemeente [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]. Tsienserbuorren leit oan de [[N354]] tusken [[Raerd]] en [[Reduzum]]. Offisjeel heart Tsienzerbuorren ta de [[himrik]] fan Reduzum, mar leit wol tichterby Raard. De buorskip hat in eigen plaknammeboerd. De namme komt ek foar as ''Tzjinser Buiren'', ''Tsijnzerburen'' , ''Zinserbu(u)ren'' en as weinamme ''Sensera menwech''. Tsienzerbuorren hat 15 adressen en likernôch 40 ynwenners. == Sjoch ek == * [[Fryske doarpen#Buorskippen|Fryske doarpen, buorskippen en delsettings]] [[Ofbyld:Utbuorren - Tsienzerbuorren.png|thumb|left||Bermplanke]] {{Boarnen|boarnefernijing= *{{Aut|[[Karel F. Gildemacher]]}}, "Friese Plaatsnamen", Ljouwert, Friese Pers Boekerij 2007, ''tsienserbuorren'' ---- {{Commonscat|Tsienzerbuorren}} }} {{GemeenteLjouwert}} [[Kategory:Reduzum]] [[Kategory:Buorskip yn Idaerderadiel]] [[Kategory:Buorskip yn Boarnsterhim]] [[Kategory:Buorskip yn Ljouwert (gemeente)]] 7lpslqdvcodi22f8jqwxvxl3sg0paar 0 9738 1231874 931152 2026-06-11T11:36:13Z Mysha 254 Sa mar efkens 1231874 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Utbuorren - Spears.jpeg|thumb|Utbuorrenboerd foar Spears.]] ''' Spears''' is in [[buorskip]] yn de gemeente [[Súdwest-Fryslân]], yn de [[himrik]] fan [[Sibrandabuorren]]. Spears leit noardeastlik fan [[Skearnegoutum]], en westlik fan [[Sibrandabuorren]]. De namme komt ek foar as ''Spaere'', ''Spaers'' en ''Speerster Huijsen''. De namme soe fan 'fersperre' komme kinne, de binnendyk stiet dêr dwers op de [[Middelsee]]dyk en ferspert sa it wetter. Dat is ek by de namme [[Sparjeburd]] sa. == Sjoch ek == * [[Fryske doarpen#Buorskippen|Fryske doarpen, buorskippen en delsettings]] {{Boarnen|boarnefernijing= * [[Grutte Provinsje Atlas Fryslân]], Wolters-Noordhof Altlasproduksjes / [[Afûk]], 2000 *{{Aut|[[Karel F. Gildemacher]]}}, "Friese Plaatsnamen", Ljouwert, Friese Pers Boekerij 2007, ''Spears'' }} [[Kategory:Sibrandabuorren]] [[Kategory:Buorskip yn Raerderhim]] [[Kategory:Buorskip yn Boarnsterhim]] [[Kategory:Buorskip yn Súdwest-Fryslân]] ndusca5lnqsaq0mwdzffbnu5utknmbd 0 24878 1231829 1136728 2026-06-10T14:46:26Z Drewes 2754 [[]] better 1231829 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks kastiel | namme = Jaarsma State of Unia State | ôfbylding = JaersmaStateMetslawier1 1722.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = ''Unia State neffens Jacobus Stellingwerf yn 1723'' | lân = | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|20px]] [[Noardeast-Fryslân]] | plak = [[Ofbyld:Metslawier vlag.svg|20px]] [[Mitselwier]] | adres = | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_21_35.8_N_6_04_07.5_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 21'N 6° 04'E}} | stifter = | stiftingsjier = ± 1390 | boujier = | ferneatiging = 1771 | hjoeddeiske steat = | type = | boustyl = | hichte = | hjoeddeisk gebrûk = | tagonklikens = | bysûnderheden = | monumintale status = | monumintnûmer = | webside = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 21 | lat_sec = 35.8 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 04 | lon_sec = 07.5 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Jaarsmastate''', yn de [[18e iuw]] '''Uniastate''' neamd, wie eartiids in state yn [[Mitselwier]] en lei eastlik fan de [[Doarpstsjerke (Mitselwier)|herfoarme tsjerke]], noch op de [[terp]], mei in grêft rûnom. Fan de grêft bestiet noch in part. == Skiednis== Yn [[1417]] wurdt in Jarich Jarima út Mitselwier neamd as skiedsrjochter yn in skeel. It kin wêze dat hy besibbe is oan Riurd Jarichsma (fan [[Jaarsmastate]]-/Jarichsmastate te [[Holwert]]) dy't yn [[1390]] [[grytman]] yn Dongeradiel is. Yn [[1468]] wurdt in Pybo Jaddes neamd, faaks deselde as 'Pibo Jaddesoen hoveling to Mitzlewier', dy't yn [[1491]] it ferbûn mei de stêd Grins ûndertekenet. [[Ofbyld:2023 Mitselwier, âlde slotgrêft Jaersma- of Unia State.jpg|thumb|250px|left|''Alde slotgrêft'' (2023)]] Earst yn [[1639]] wurdt Jaarsmastate wer neamd at de Aylva's eigners wurde. Ferkeaper wie doe gemeentesekretaris [[Marcus Verspeeck]] (± 1583-1652)<ref>Stambeam Bavo van der Molen</ref> . Verspeeck wie troud mei Elisabeth Gilbertsdochter Forbes fan [[Dokkum]] dy't mûglik erfgename fan it hûs wie. De state wurdt omskreaun as in 'cleijn huijs ende twe hiemingen'. Yn de [[17e iuw]] ferhiere de bern fan Douwe fan Aylva it Jaarsma-[[hoarnleger]] en yn [[1698]] dogge de bern fan Hobbe Esias fan Aylva itselde. Hobbe wie boaske oan Juliana Dorothea fan Unia en nei har wurdt de state letter neamd, sy wenne dêr ek. Sy ferkeapet it spul yn [[1739]] oan (grytman) [[Jarich Georg fan Burmania]]. [[Jacobus Stellingwerf]] hat de state tekene yn [[1723]] en neamt Julius fan Unia eigner. It gebou hat dan betiid 16e-iuwske skaaimerken. De state (''hornleger en Oud Heeren Huijs te Metslawier, mitsgaders een schuur, twee hoven en een hoveniershuisje.'') is yn [[1739]] ferkocht oan Jarich Georg fan Burmania op [[Holdingastate (Eanjum)|Holdingastate]] te [[Eanjum]] en yn [[1754]] oan Gemme Onuphrius fan Burmania kaam. Om [[1771]] hinne is de state ôfbrutsen. Op it stee fan Uniastate stie fan earste helte [[19e iuw]] oant [[1927]] de pleats Haersmastate mei de efterein foar it Skipfeartsein oer. Op de [[Kadaster|kadastrale]] kaart fan [[1832]] is sprake fan de pleats Jaarsma, dy't besuden [[Wibalda-state]] en de opfeart oan it Skipfeartsein lei, faaks op ien fan de 'hiemingen' dy't yn 1639 neamd wurde. De pleats is koart foar [[1884]] ôfbrutsen. Guonts hawwe wol fan betinken west dat dit it plak fan de midsiuwske Jaarsmastate wie. == Bewenners == * 1390 Riurd Jarichsma (?) * 1417 Jarich Jarixsma * 1468 Pybe Jaddez * ? - 1505 bern fan Pybe Jaddez * ? - 1639 dhr. Verspeeck * 1639 - ? erven Douwe fan Aylva * 1698 de bern fan Hobbo Esaias fan Aylva * 1728 jonker Julius Jelte fan Unia * 1832 Ulbo fan Burmania te Eanjum == Sjoch ek == * [[Nij Jaarsmastate]] {{boarnen|boarnefernijing= *{{Aut|Herma M. van den Berg}} Noordelijk Oostergo/De Dongeradelen, 1983. Haadstik Mitselwier. * [http://www.stinseninfriesland.nl/ Stinseninfriesland.nl] ;Noat <references/> }} [[Kategory:State]] [[Kategory:Stins]] [[Kategory:Mitselwier]] [[Kategory:Eardere stins of state yn Fryslân]] [[Kategory:Stins of state yn Dongeradiel]] [[Kategory:Stins of state yn Noardeast-Fryslân]] [[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw]] [[Kategory:Bouwurk sloopt yn 1771]] 88ph8czo920i6hl0941lkzcp0uzel86 0 25626 1231835 1224825 2026-06-10T15:36:33Z Hurkonides 5270 1231835 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Michael-zeeman-1346081605.jpg | ôfbyldingstekst = Michaël Zeeman op it terras fan it museum foar moderne keunst yn Rome | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{NEDnasj}} | berne = [[12 septimber]] [[1958]] | berteplak = | stoarn = [[27 july]] [[2009]] (50 jier) | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dichter]], [[skriuwer]], [[literatuerkritikus]], [[redakteur]] | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} '''Michaël Zeeman''' ([[Marken (eilân)|Marken]], [[12 septimber]] [[1958]] - [[Rotterdam]], [[27 july]] [[2009]]), wie in [[Nederlân]]sk [[dichter]], [[skriuwer]] en [[literatuerkritikus|literatuerresinsint]]. == Libben en wurk == Zeeman wie in soan fan in grifformearde dûmny op it eilân [[Marken (eilân)|Marken]]. De hûshâlding ferhuze nei Fryslân doe't heit Zeeman predikant waard yn [[Ljussens]]. Letter waard er dûmny yn [[Burdaard]]. Zeeman gie doe nei de ''Christelijke Scholengemeenschap "Oostergo"'' yn [[Dokkum]], dêr't er op it Atheneum siet. Dêrnei studearre er inkelde jierren [[filosofy]] yn [[Universiteit Utert|Utert]] en yn [[Ryksuniversiteit Grins|Grins]]. Mei 15 jier hie er al in baantsje ([[1974]]) by boekhannel [[De Tille (boekhannel)|'De Tille']] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. Yn de tachtiger jierren skreau er [[poezij]][[resinsje]]s foar de [[Ljouwerter Krante]] en letter ek foar [[NRC Handelsblad]]. Fan 1995 ôf wie er ek presintator fan it [[VPRO]]-tillefyzjeprogramma "Zeeman met boeken". Hy ynterviewde ferneamde skriuwers lykas [[Jeanette Winterson]], [[Edward Said]] en [[Philip Roth]]. Foar dat programma krige er yn jannewaris 2002 de [[Gouden Ganzenveer]]. Yn datselde jier 2002 gie er by de VPRO wei en fêstige er him yn Rome. <ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2002/04/22/een-kunstpaus-gaat-naar-rome-7586677-a160262 ''Een kunstpaus gaat naar Rome''], NRC Handelsblad, 22 april 2002</ref> <br>Zeeman wie ien fan de fêste presintatoaren fan it Haachske festival Winternachten. De bibliofyl Zeeman wie in ferwoeden samler fan boeken mei in foarkar foar boeken oer [[filosofy]], de [[Twadde Wrâldoarloch]], okkultisme en [[poëzy]]. Zeeman krige yn 1991 de [[C. Buddingh-priis]] foar it bêste poëzijdebút foar de bondel ''Beeldenstorm''. Koart foar syn ferstjerren yn 2009 waard him de [[Pierre Bayle-priis]] foar kultuerkrityk takend. Zeeman wie jierrenlang befreone mei de ferneamde Amerikaanske skriuwer Philip Roth. Hy hearde ta it selekte groepke freonen oan wa't Roth in oardiel frege oer ûnderdielen fan syn manuskripten. Yn 2000 naam er Roth foar de VPRO-tf in ynterview fan oardel oere ôf oer joadedom, skriuwerskip en seksualiteit. Nei Zeemans ferstjerren stjoerde Roth in ferklearring nei de parse, dêr't er nei har yntellektuele freonskip yn ferwiisde, Michael's flugge geast en emosjonele skerpte priizge en syn fertriet deroer útspruts dat "dizze net wurch te krijen reus" der net mear is. <ref>https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/de-vriendschap-van-michael-zeeman-met-de-overleden-schrijver-philip-roth~b7d732fa/. [https://web.archive.org/web/20201125014928/https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/de-vriendschap-van-michael-zeeman-met-de-overleden-schrijver-philip-roth~b7d732fa/ Argivearre] op 25 novimber 2020.</ref> Michaël Zeeman stoar yn de âldens fan mar 50 jier oan in [[harsenstumor]].<ref>[http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1267424.ece/Journalist_Michael_Zeeman_50_overleden Journalist Michaël Zeeman (50) overleden], de Volkskrant, 27 july 2009</ref> Hy waard beïerdige op it Algemien Begraafplak Crooswijk yn [[Rotterdam]]. By it opromjen fan syn appartemint yn Rome die bliken dat er sa'n 40.000 boeken samle hie: dy bibleteek waard yn 2010 feild yn [[Leien]]. == Publikaasjes == *''Gezegend elk geschrift waarvan ik meen dat het haar roemt'' (1986) *''Beeldenstorm'' (1991) *''Verhoudingen'', gedichten (1995) *''De verduistering'', ferhalen (1995) *''God zij met ons'' (1997) *''Wie kan het paradijs weerstaan'' (2006) Briefwikseling mei [[Abderkader Benali]] * ''Michaël Zeeman: Aan mijn voormalig vaderland '' (2010) Bondeling kritiken. * ''Zo las hij, zo leefde hij'' (2012) Fierders gedichten en ferhalen yn ''Hollands Maandblad'' en ''Optima.'' == Biografy == * {{Aut|Willem Otterspeer}}, ''In alles ben ik groot''. Prometheus, Amsterdam 2025. == Keppeling om utens == *[https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=zeem001 Zeeman yn de [[DBNL|Digitale Bibleteek Nederlânske Letteren]].] {{boarnen|boarnefernijing=<references/>}} {{DEFAULTSORT:Zeeman, Michaël}} [[Kategory:nederlânsk dichter]] [[Kategory:Nederlânsk essayist]] [[Kategory:Nederlânsk koarte-ferhaleskriuwer]] [[Kategory:Nederlânsk publisist]] [[Kategory:Nederlânsk sjoernalist]] [[Kategory:Nederlânsk literatuerkritikus]] [[Kategory:Nederlânsk telefyzjepresintator]] [[Kategory:VPRO-wurknimmer]] [[Kategory:Frysk dichter]] [[Kategory:Frysk essayist]] [[Kategory:Frysk koarte-ferhaleskriuwer]] [[Kategory:Frysk publisist]] [[Kategory:Frysk sjoernalist]] [[Kategory:Frysk literatuerkritikus]] [[Kategory:Frysk telefyzjepresintator]] [[Kategory:Frysk persoan fan Nederlânsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1958]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 2009]] iadq8cy9kn3dprevxuxij2blx9rvdua 0 27063 1231872 1044959 2026-06-11T10:46:23Z ~2026-34431-74 58462 stikje weihelle wat net kloppet 1231872 wikitext text/x-wiki Yn de skiednis fan de minske beslacht it tiidrek dat sy foar harren deiliks bestean ôfhinklik wienen fan jagen en sammeljen fierwei it grutste part. Nei alle gedachten hawwe de ierste minske-eftigen benammen plantaardich fiedsel ieten (woartels, beien, siedden, fruchten, nôt, fûgelaaien en ynsekten), en allinnich fleis as sy tafallich in dea bist op har wei fûnen. Letter makken minsken [[ark]] en wurken tegearre om better jeie te kinnen. En troch bettere jachtmetoaden, de útfining fan de spearwerper, pylk-en-bôge en de domestisearring fan de [[hûn]] koe de opbringst fan de jacht tanimme. De jager-samlers wienen hieltyd op weis, omdat sy harren proai folgje moasten of nei in oare fiedselboarne op 'e siik wienen. Underweis waard socht nei ytbere wylde planten en jage op bisten. Alle dagen moast der wer socht wurde om genôch iten. Meastentiids libben sy yn lytse kloften (trochsneeds 20-50 persoanen) en resten út ûnder oerhingjende rotsen, grotten of oar ienfâldige skûlplakken oant de tiid om wer fierder te gean. De manlju wienen yn de groep de jagers, wylst de froulju en bern harren dwaande hâlden mei it sammeljen fan planten. Yn it Midden-Easten, yn it gebiet fan de [[Fruchtbere Heale Moanne|fruchtbere sisel]], waard troch de jagers-sammelers mear as 10.000 jier lyn begûn mei planten te kultivearjen, benammen [[nôt]] en grienten. Noch wat letter, op ferskate plakken en op ferskillende tiden, gongen kloften minsken oer op it hâlden fan [[fee]] en [[húsdier]]en. Dat tiidrek wurdt de [[neolityske revolúsje]] neamd. == Keppelings om utens == * {{en}} [http://www.pygmies.org/ African Pygmies] Hunter-gatherers from the Central African rainforests [[Kategory:Jager-samler| ]] [[Kategory:Prehistoarje]] [[Kategory:Ekonomyske skiednis]] [[Kategory:Antropology]] [[Kategory:Jacht]] 4a68478acyeeu6qdv0jvpozzf86afs4 1231873 1231872 2026-06-11T10:48:01Z ~2026-34431-74 58462 stikje weihelle wat net kloppet 1231873 wikitext text/x-wiki Yn de skiednis fan de minske beslacht it tiidrek dat sy foar harren deiliks bestean ôfhinklik wienen fan jagen en sammeljen fierwei it grutste part. Nei alle gedachten hawwe de ierste minske-eftigen benammen plantaardich fiedsel ieten (woartels, beien, siedden, fruchten, nôt, fûgelaaien en ynsekten), en allinnich fleis as sy tafallich in dea bist op har wei fûnen. Letter makken minsken [[ark]] en wurken tegearre om better jeie te kinnen. En troch bettere jachtmetoaden, de útfining fan de spearwerper, pylk-en-bôge en de domestisearring fan de [[hûn]] koe de opbringst fan de jacht tanimme. hallo, hallo, hallo, hallo, hallo ik verveel me De jager-samlers wienen hieltyd op weis, omdat sy harren proai folgje moasten of nei in oare fiedselboarne op 'e siik wienen. Underweis waard socht nei ytbere wylde planten en jage op bisten. Alle dagen moast der wer socht wurde om genôch iten. Meastentiids libben sy yn lytse kloften (trochsneeds 20-50 persoanen) en resten út ûnder oerhingjende rotsen, grotten of oar ienfâldige skûlplakken oant de tiid om wer fierder te gean. De manlju wienen yn de groep de jagers, wylst de froulju en bern harren dwaande hâlden mei it sammeljen fan planten. Yn it Midden-Easten, yn it gebiet fan de [[Fruchtbere Heale Moanne|fruchtbere sisel]], waard troch de jagers-sammelers mear as 10.000 jier lyn begûn mei planten te kultivearjen, benammen [[nôt]] en grienten. Noch wat letter, op ferskate plakken en op ferskillende tiden, gongen kloften minsken oer op it hâlden fan [[fee]] en [[húsdier]]en. Dat tiidrek wurdt de [[neolityske revolúsje]] neamd. == Keppelings om utens == * {{en}} [http://www.pygmies.org/ African Pygmies] Hunter-gatherers from the Central African rainforests [[Kategory:Jager-samler| ]] [[Kategory:Prehistoarje]] [[Kategory:Ekonomyske skiednis]] [[Kategory:Antropology]] [[Kategory:Jacht]] b1rr5n67dfmi6munftycdp4l0uast0f 0 39219 1231830 1136656 2026-06-10T14:49:11Z Drewes 2754 /* Sjoch ek */ [[]] 1231830 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Holwert Jaarsmastate en Hania 2010.jpg|thumb|''Jaarsma en Hania (2010)'']] [[Ofbyld:Holwert Jaersmastate yn 1982.jpg|thumb|''Jaarsma en Hania (1982)'']] '''Jaarsmastate''', ek '''Jarichsma''' en '''Grut-Jaarsma''' is in eardere [[state]] en stie besuden [[Holwert]], gemeente [[West-Dongeradiel|Dongeradiel]], en grinze oan de súdkant fan [[Haniastate (Holwert)]]. Op it út de loft wei noch goed te ûnderskieden eardere stinsterrein neist dat fan Haniastate stiet no in pleats. De stins sil nei alle gedachten út de [[14e iuw]] wêze. De family Jaarsma gou as aadlik en hearde ta de lytse [[haadling]]en. De staach stoar yn de [[17e iuw]] út. Jarichsma waard yn [[1390]] neamd as wenplak fan Riowrd Jarichsma, grytman oer de beide Dongeradielen. In akte oer [[jiermerk]]en yn 1452 waard mei besegele troch Offa Jurgijsma. Omdat Lijef Iarsma yn [[1453]] Binnert Haygha op Hania foar him segelje lit, wenne hy grif yn Holwert. Yn 1491 sluet Take Jaersma him oan by it ferbûn mei Grins en yn [[1504]] en [[1505]] wurdt hy as edelman yn Dongeradeel neamd. Yn 1511 wie hy eigener en brûker fan Jaarsmastate mei 44 [[pûnsmiet]] binnendyks en 8 pûnsmiet bûtendyks lân. Op de kaarten fan 1622 en 1664 wurdt Jaersma noch in edele state neamd, op dy fan [[Schotanusatlas|1718]] net mear. Om 1785 hinne seit de “Tegenwoordige Staat” omtrint Haniastate: ''Deze plaats is merkwaardig wegens haare plantagie, welke ongeveer zeven morgen groot is, en ook een gedeelte beslaat van Jaarsma-state, waarvan byna niets dan de naam is overgebleeven''. De pleats hie yn [[1832]] en ek no in grêft rûnom. == Eigeners == * ?Lijef Iarsma, 1453. * Take Jaersma, 1491, 1504, 1511. Soan: * Siuerdt Jaersma, 1526, 1539 op Jaersma. Dochter: * Romck Jaersma. Hja troude mei Saecke Harings Rinia, 1541-1560 grytman. Soan: * Ritscke fan Rinia, 1586-1618 grytman. Ritscke syn suster Fedt Saeckes Rinia, † 1624, troude mei Sjoert Saeckma. Harren pake- en beppesizzer: * dr. Suffridus Saeckema, grytman fan Dantumadiel, wie yn 1640 eigener fan ''Jaarsama state ende saate''- sekretaris Henricus fan Wyckel en ''wijlen de heer Cornelius Bosman kinderen'' beide foar de helte eigener; brûker Monte Freerxs yn 1698, yn 1700 88 pûnsmiet/29.29 ha. grut * yn 1728 Monte Freerks neist brûker teffens folslein eigener * 1832 Abe Goffes de Boer út Ternaard eigener == Sjoch ek == * [[Uniastate (Mitselwier)]] {{Boarnen|boarnefernijing= * [http://www.stinseninfriesland.nl/ Stinzen yn Fryslân] * {{Aut|P.N.Noomen}} - ''De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners'', 2009 * {{Aut|[[Herma M. van den Berg]]}} - De monumenten van geschiedenis en kunst, Noordelijk Oostergo, De Dongeradelen'' * Genealogyske databank fan Jan Leemburg * [http://www.hisgis.nl Hisgis] }} [[Kategory:State]] [[Kategory:Holwert]] [[Kategory:Eardere stins of state yn Fryslân]] [[Kategory:Stins of state yn Dongeradiel]] [[Kategory:Stins of state yn Noardeast-Fryslân]] [[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw]] [[Kategory:Bouwurk sloopt yn de 17e iuw]] mqonc7o6mmk2i3417e5t1oes6w8fqyi 0 40484 1231837 1225423 2026-06-10T15:52:05Z Drewes 2754 /* Untfangen fan bloed */ - tikfl. 1231837 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Blood donation - photo of arm.jpg|thumb|''Bloedôfname foar transfúzje'']] By in '''bloedtransfúzje''' wurdt [[bloed]] fan in [[bloeddonor]], yn de [[ier (anatomy)|ieren]] fan in [[pasjint]] dy't dit bloed nedich hat fanwege slimme [[bloedearmoede]] troch bygelyks [[bloedferlies]] of troch in probleem mei de [[hematopoese|bloedoanmaak]]. De earste súksesfolle bloedtransfúzje by de [[minske]] waard yn [[1818]] útfierd troch de [[Grut-Brittanje|Britske]] [[dokter]] [[James Blundell (dokter)|James Blundell]]. == Kompatibiliteit == In bloedtransfúzje is allinnich mooglik as ûntfanger en donor deselde of in útwikselbere [[bloedgroep]] hawwe, omdat oars gefaarlike ôfwarreaksjes optrede kinne. Foarôfgeand oan de bloedtransfúzje wurdt dêrom ek altiten in kompatibiliteitsûndersyk dien.<ref>Minsken freegje artsen soms as foarsoarch harren bloedgroep bepale te litten, foar it gefal se ea in transfúzje nedich hawwe soene. Dit is eigentlik ûnnut, omdat it jaan fan ferkearde transfúzje slimme gefolgen hawwe kin en sels ta de dea fan de pasjint liede kin, wurdt yn westerse lannen altiten foarôfgeand oan elke bloedtransfúzje de bloedgroep fan de pasjint bepaald en de bloedgroep fan it pûdsje bloed. Boppedat wurdt de krúsproef dien om oare, seldsumere foarmen fan ûnferienichberens op te spoaren. Sokke analyzes wurde dien yn it [[Klinysk gemysk laboratoarium]] fan it [[sikehûs]]. Meidielings fan de pasjint oer syn of har bloedgroep wurde net brûkt om in bloedtransfúzje út te fieren.</ref> Dit ûndersyk bestiet út: * Bepaling fan de AB0-bloedgroep en Resus D faktor fan de ûntfanger en fan de donor. Bloedgroep AB0 en Resus D faktor binne de meast [[immunogeen|immunogene]] [[boedgroep|bloedgroepen]] en moatte dêrom ûndersocht wurde. * Antystof screening: searum fan de ûntfanger wurdt ûndersocht op [[irregulêre antystoffen]]. * Yn alle gefallen útsein by daliks libbensbedriigjende spoed wurdt der ek noch in krúsproef útfierd tusken it searum fan de ûntfanger en de reade bloedsellen fan de donor. Hjirby wurde [[reade bloedsellen]] fan de donor ynkubearre mei [[searum]] fan de ûntfanger. Treedt by dizze krúsproef gearklûntsjen op (troch oanwêzichheid fan [[antystof]]fen) dan is transfúzje mei dat bloed net mooglik. Der wurdt dan in nije sek bloed útkeazen foar it ynsetten fan in nije krúsproef. Pas as der gjin gearklûntering is tusken it searum fan de ûntfanger en de reade bloedsellen fan de donor kin it bloed oan de pasjint jûn wurde foar transfúzje. * As der in de antystof screening of yn de krúsproef positive reaksjes optrede dan moatte der fierdere ûndersiken útfierd wurde. == Untfangen fan bloed == [[Ofbyld:Vidro para transfusão de sangue, Centro de Memórias do Curso de Enfermagem da UFES (2).jpg|thumb|Glês brûkt yn âlde metoade fan bloedtransfúzje.]] Omdat der in soad ferskillende, ûnderling net ferienbere bloedgroepen besteane, is it net mooglik om fan eltsenien te ûntfangen. Oer it generaal jildt: wa't in bepaalde faktor net hat, mei gjin bloed ûntfange dêr't dy faktor yn oanwêzich is. As dat wol bart kin immen in ôfwarreaksje krije op de "frjemde" dieltsjes dy't hommels yn it lichem sitte. Bloedgroep 0 Resus D negatyf (0-) wurdt sjoen as de universele donor, dit bloed kin oan elke ûntfanger jûn wurde. Bloedgroep AB Resus D posityf (AB+) wurdt sjoen as universele ûntfanger, dizze persoan kin bloed fan elkenien ûntfange. Der binne noch folle mear [[bloedgroep]]en, mar dy binne foar de deistige praktyk fan de bloedtransfúzje minder fan belang. Yn haastsituaasjes wurdt der altiten bloedgroep 0- jûn. Yn de ûndersteande tabel is te sjen hokker bloedtransfúzjes mooglik binne. In '+' jout oan dat de bloedtransfúzje mooglik is, in '-' jout oan dat dizze net mooglik is. Fan boppen nei ûnderen is te sjen hokker bloedgroep ûntfongen wurde kin en f.l.n.r. is hokker bloedgroep donearre wurde kin. {| style="text-align:center;" | || colspan="8" | Bloedtype fan de ûntfanger |- style="background:#abcdef;" | || A+ || A- || B+ || B- || AB+ || AB- || 0+ || 0- |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | A+ || style="background:#89ff55;" | + || - || - || - || style="background:#89ff55;" | + || - || - || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | A- || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || - || - || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || - || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | B+ || - || - || style="background:#89ff55;" | + || - || style="background:#89ff55;" | + || - || - || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | B- || - || - || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || - || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | AB+ || - || - || - || - || style="background:#89ff55;" | + || - || - || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | AB- || - || - || - || - || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || - || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | 0+ || style="background:#89ff55;" | + || - || style="background:#89ff55;" | + || - || style="background:#89ff55;" | + || - || style="background:#89ff55;" | + || - |- style="background:#ff5f5f;" | style="background:#abcdef;" | 0- || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + || style="background:#89ff55;" | + |} == Risiko’s fan in bloedtransfúzje == Bloed kin [[syktekym|syktekimen]] befetsje en dizze kinne by in bloedtransffúzje oerdroegen wurde fan de donor op de ûntfanger. Yn Nederlân wurdt der mei tige avansearre systemen wurke om de kâns op oerdracht fan sykten troch in bloedtransfúzje sa lyts mooglik te hâlden. Slimme syktes dy't troch in transfúzje oerbrocht wurde kinne binne ûnder oaren: [[AIDS|HIV/aids]], [[syfilis]], [[hepatitis B]] en oare foarmen fan [[Hepatitisfirus|firale hepatitis]], en [[malaria]]. Dêrom wurde bloeddonors sekuer neisjoen op syktes. Omdat by guon besmettingen, bygelyks mei HIV/aids, it wiken oant moannen duorje kin eardat de sykte him oppenearret ([[ynkubaasjetiid]]), mar der dan al wol kâns op skypjen fan de sykte troch transfúzje is, wurdt it bloed fan nije donoren earst in lang skoft opslein. Earst at in nije analyse fan it donorbloed útwiist dat de donor net mei it HIV-firus besmet wie, wurde de bloedsekken frijjûn foar donaasje. Yn de measte lannen wurde minsken mei in dúdlik hegere kâns op besmetting al net as donor akseptearre. Mei om dizzze risiko's wurdt by alle yngrepen besocht bloedferlies te mijen of te beheinen om foar te kommen dat bloedtransfúzje nedich is. Om dit doel te berikken wurde techniken sa as "cell-saver"<ref>By de "cell-saver" metoade wyrdt by de operaasje bloed weromwûn út in wûn of lichemsholte. It wurdt wosken en filtere en dêrnei, somtiids oan ienen wei, oan de pasjint weromjûn.</ref> of "hemodilúsje" tapast.<ref>By "hemodilúsje" wurdt oan it begjin fan de operaasje bloed omlaat nei pûden en ferfongen troch in bloedfrij ferfangingsmiddel. Sadwaande is it bloed yn it lichem fan de pasjint yn de operaasje fertinne sadat it minder reade bloedsellen hat. Oan de ein fan de operaasje, of earder as dat nedich is, kriget de pasjint syn opheinde bloed werom.</ref> == Bloedkomponinten == Earder waard der bloedtransfúzje jûn mei folbloed. Dit betsjutte dat it folsleine bloed dat fan de donor kaam oan de pasjint jûn waard. Folbloedtransfúzjes kinne slimme bywurkings hawwe en wurde dêrom yn Nederlân net mear dien. As der no sprake is fan in bloedtransfúzje wurde der allinnich [[reade bloedsellen]] (PC, 'Packed Cells', RBC) jûn. Dizze reade bloedsellen wurde krigen troch folbloed te sintrifugearjen wêrtroch 't der skieding fan de ferskillende komponinten fan bloed ûntstiet, lykas reade bloedsellen en plasma. Reade bloedsellen (erytrosyten, packed cells) wurde jûn by bloedearmoede, by grut bloedferlies en foar, by en nei operaasjes. Oare produkten dy't út donorbloed wûn wurde binne ûnder oare [[bloedplaatsje]]s en plasma. Bloedplaatsjes wurde jûn wannear't de pasjint in tekoart oan bloedplaatsjes hat, wêrtroch't problemen yn de [[bloedstjurring]] ûntsteane. Omdat soksoarte transfúzje mei bloedplaatsjes mar inkele dagen effekt hat wurdt dit allinnich dien as der útsjoch op herstel fan de normale situaasje is by de pasjint. Plasma wurdt jûn by grutte bliedings yn kombinaasje mei reade bloedsellen en by terapeutyske [[plasmafereze]]. == Alternativen foar bloedtransfúzjes == Der binne ek alternativen foar transfúzjes fan donorbloed: * Foar it oanfollen fan [[bloedplasma]], dat by in blieding ferlern gien is, wurdt al tsientallen jierren saneamde kristalloïden of [[kolloïd]]en, beide grutmolekulêre floeistoffen jûn. * Foar it [[Disoerstof|soerstoftransport]] kin in PFC-emulsy ([[perfluorkarbon]]ferbining) ynspuite wurde. * By "autotransfúzje" wurdt in skoftke foar de operaasje bloed ôfnomd fan de pasjint, sadat dit letter eventueel tatsjinne wurde kin. * Op termyn soe [[Fluosol]] brûkt wurde kinne as folslein alternatyf, in '[[keunstbloed]]' dêr't de minsk 72 oere mei oerlibje kin. Dit lêste produkt is noch altiten sterk yn ûntwikkeling en kin de hjoeddeiske bloedprodukten (noch) net ferfange. [[Ofbyld:Erythrozytenkonzentrat neu.jpg|thumb|150px|Plestik sekje mei erytrosytenkonsintraat (RBC).]] == Ferskaat == * [[William P. Murphy Jr.]] ferbettere it ûntwerp fan de [[bloedsek]], brûkt by bloedtransfúzjes. * [[Jehova's tsjûgen]] en [[Christadelphians]] akseptearje út leauwensoerwegings gjin bloedtransfúzje of transfúzje fan bepaalde bloedkomponinten. As in Jehova's tsjûge sa'n medyske behanneling dochs akseptearret en dêrfan gjin berou hat, wurdt de persoan útsletten. == Sjoch ek == * [[bloeddonaasje]] * [[bloedgroep]] == Keppeling om utens == * [https://www.sanquin.nl Stichting Sanquin Bloedfoarsjenning] * [http://www.nature.com/nbt/journal/v25/n4/abs/nbt1298.html Enzimen sette bloed om nei type O] * [http://www.kiesbeter.nl/medischeinformatie/bloedtransfusie/bloedtransfusie/medische-encyclopedie/ Medyske ynformaasje] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} [[Kategory:Medyske behanneling]] [[Kategory:Hematology]] [[Kategory:Yntroduksje út 1818]] ir7qaqmpasqukbuxg4omiy0pj9paz0k 0 45608 1231831 1225857 2026-06-10T15:01:56Z Drewes 2754 [[]] 1231831 wikitext text/x-wiki Drs. '''Herma M. van den Berg''' ([[24 april]] [[1918]] - [[Utert (stêd)|Utert]], [[29 septimber]] [[2005]])<ref>[http://www.online-begraafplaatsen.nl/zerken.asp?sortpers=naam&command=showgraf&bgp=1126&grafid=1089052&char=B Begraafplak Bilthoven]</ref> wie in [[Keunstskiednis|keunsthistoarika]]. Van den Berg studearre nei it gymnasium keunstskiednis by professor [[Willem Vogelsang (keunsthistoarikus)|Vogelsang]], mei as byfakken [[archeology]] en [[arsjitektuer]]. Yn [[1942]] docht sy har doktoraaleksamen, mar yn [[1941]] makket sy al in útstalling yn it Amsterdamsk Steedlik Museum: ''ln Holland staat een huis'', oer ien iuw ynterieurûntjouwing. Koart nei de [[Twadde Wrâldkriich|oarloch]] komt sy yn tsjinst fan de [[Rykstsjinst foar de Monumintesoarch]], dêr't sy oant har pinsjonearring ta bliuwe soe. Van den Berg hat tal fan monuminten yn [[Nederlân]] beskreaun, benammen dy yn noardwest- en noard-Nederlân. Troch har bydragen oan de rige ''De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst'', útjûn by de [[Steatsútjouwerij]] yn [[De Haach]], hat sy in bliuwend plak yn de Nederlânske monumintebeskriuwing krigen. Yn [[1990]] kriget sy it earelidmaatskip fan de ''Vereniging Oud Hoorn'' dêr't sy soad wurk foar út de kant set hat. Frou Van den Berg stoar yn de âldens fan 87 jier en waard te hôf brocht yn [[Bilthoven]]. ==Wurk == Kar-út: * Westfriesland, Tessel en Wieringen (1955) * R.F.P. DE BEAUFORT en HERMA M. VAN DEN BERG, ''De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst. Deel III De Betuwe''. De Haach, 1968 * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: Ferweradeel'', De Haach 1981. * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: De Dongeradelen'', De Haach 1983. * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: De gemeente Dantumadeel'', de Haach 1984. * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: Kollumerland en Nieuw Kruisland'', De Haach 1989. * [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=berg229 Wurk fan Herma van den Berg yn de [[DBNL]]] {{boarnen|boarnefernijing= * [http://www.verenigingoudhoorn.nl/kwartaalblad/?jaar=2005&nr=4 Vereniging Oud Hoorn]<references/> }} {{DEFAULTSORT:Berg, Herma M. van den}} [[Kategory:Nederlânsk keunsthistoarikus]] [[Kategory:Nederlânsk amtner]] [[Kategory:Nederlânsk publisist]] [[Kategory:Persoan berne yn 1918]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 2005]] q63epclmxdppk6k9eh7gg0w15t64ro3 1231832 1231831 2026-06-10T15:12:22Z Drewes 2754 + kou 1231832 wikitext text/x-wiki Drs. '''Herma M. van den Berg''' ([[24 april]] [[1918]] - [[Utert (stêd)|Utert]], [[29 septimber]] [[2005]])<ref>[http://www.online-begraafplaatsen.nl/zerken.asp?sortpers=naam&command=showgraf&bgp=1126&grafid=1089052&char=B Begraafplak Bilthoven]</ref> wie in [[Keunstskiednis|keunsthistoarika]]. Van den Berg studearre nei it gymnasium keunstskiednis by professor [[Willem Vogelsang (keunsthistoarikus)|Vogelsang]], mei as byfakken [[archeology]] en [[arsjitektuer]]. Yn [[1942]] docht sy har doktoraaleksamen, mar yn [[1941]] makket sy al in útstalling yn it Amsterdamsk Steedlik Museum: ''ln Holland staat een huis'', oer ien iuw ynterieurûntjouwing. Koart nei de [[Twadde Wrâldkriich|oarloch]] komt sy yn tsjinst fan de [[Rykstsjinst foar de Monumintesoarch]], dêr't sy oant har pinsjonearring ta bliuwe soe. Van den Berg hat tal fan monuminten yn [[Nederlân]] beskreaun, benammen dy yn noardwest- en noard-Nederlân. Troch har bydragen oan de rige ''De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst'', útjûn by de [[Steatsútjouwerij]] yn [[De Haach]], hat sy in bliuwend plak yn de Nederlânske monumintebeskriuwing krigen. Yn [[1990]] kriget sy it earelidmaatskip fan de ''Vereniging Oud Hoorn'' dêr't sy soad wurk foar út de kant set hat. Frou Van den Berg stoar yn de âldens fan 87 jier en waard te hôf brocht yn [[Bilthoven]]. == Keppeling om utens == * [https://willemiekereijersenvanbuuren.com/herma-v-de-berg In ystallaasje oer it libben en wurk fan Van den Berg] troch Willemieke Reijersen-Vanbuuren ==Wurk == Kar-út: * Westfriesland, Tessel en Wieringen (1955) * R.F.P. DE BEAUFORT en HERMA M. VAN DEN BERG, ''De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst. Deel III De Betuwe''. De Haach, 1968 * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: Ferweradeel'', De Haach 1981. * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: De Dongeradelen'', De Haach 1983. * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: De gemeente Dantumadeel'', de Haach 1984. * Berg, Herma M. van den, ''De Monumenten van Geschiedenis en Kunst: Noordelijk Oostergo: Kollumerland en Nieuw Kruisland'', De Haach 1989. * [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=berg229 Wurk fan Herma van den Berg yn de [[DBNL]]] {{boarnen|boarnefernijing= * [http://www.verenigingoudhoorn.nl/kwartaalblad/?jaar=2005&nr=4 Vereniging Oud Hoorn]<references/> }} {{DEFAULTSORT:Berg, Herma M. van den}} [[Kategory:Nederlânsk keunsthistoarikus]] [[Kategory:Nederlânsk amtner]] [[Kategory:Nederlânsk publisist]] [[Kategory:Persoan berne yn 1918]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 2005]] jypdee06apzssbdixxgejx7figo6yvy 0 52006 1231836 1009459 2026-06-10T15:41:24Z Drewes 2754 Update 1231836 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Ayu Utami at the International Conference on Feminism, 2016-09-24 01.jpg|thumb|Ayu Utami op 'e Ynternasjonale Konferinsje oer Feminisme, 2016]] '''Ayu Utami''' ([[Bogor (stedsgemeente)|Bogor]], [[21 novimber]] [[1968]]) is in [[Yndoneezje|Yndonesyske]] [[sjoernalist]]e, radiomakker en [[skriuwster]] fan [[roman (literatuer)|romans]], [[Koart ferhaal|koarte ferhalen]], in teaterstik en artikelen. Troch te skriuwen oer [[seks]] en [[polityk]], hat Utami ûnderwerpen oansnien dy't earder ferbean wienen foar Yndonezyske froulju, in feroaring dy't oantsjut wurdt as ''sastra wangi'' Ayu Utami is in fertolker fan de generaasje fan nije Yndonezyske arysten en skriuwers dy't opgong makker nei de delfal fan [[Soeharto]]. ''Saman'' (1998) wurdt yn it generaal beskôge as har masterwurk en waard yn 2001 oerset yn it [[Nederlânsk]] as ''Samans missie''. It ferfolch op ''Saman'', ''Larung'', ferskynde 2003 ek yn it Nederlânsk. == Jonkheid en stúdzje == Utami waard berne yn Bogor en waard grut yn de haadstêd [[Jakarta]]. Sy helle de [[bachelor]]graad oan de [[Universitas Indonesia]] dêr't hja [[Russysk]]e taal en literatuer studearre hie. Yn har studietijd wie hja al út einset mei it skriuwen fan ferslaggen en essays yn ferkate kranten. Yn 1990 siet sy yn de finale fan in skientmeferkiezing, mar model woe hja net wurde, kosmetica en make-up hie hja it mier oan. Yn 1995 folge sy in stúdzje Advanced Journalism by de Thomson Foundation yn [[Cardiff]] ([[Feriene Keninkryk]]) en 1999 it Asian Leadership Fellow Program yn [[Tokio]], [[Japan]]. == Wurkpaad == Utami wie sjoernalist foar in ferskaat oan Yndonezyske blêden sa as ''Humor'', ''Matra'', ''Forum Keadilan'', en ''D&R''. Koart skoft neidat Soeharto yn de peroade fan de 'Nije Oarder' trije magazines fernea, nammentlik ''Tempo'', ''Editor'' en ''Detik'', rjochte Utami út protest tsjin it ferbod mei it ''[[Aliansi Jurnalis Independen]]'' (Alliânsje fan Unôfhinklike Sjoernalisten) op. Yn de ûnderdûk gie sy troch mei har sjoernalistike arbeid, ûnder oaren publisearre hja in swartboek oer de korrupsje fan it Soeharto-rezjym. Utami har earste roman, ''Saman'', ferskynde yn 1998, mar in pear wiken foar de fak fan Soeharto. It boek wurdt sjoen as ien fan de sinjalen fan it feroarjend kulturele en politike lânskip fan Yndoneezje. Utami har romans beantwurdzje net oan de tradisjonele ferwachtingen fan de Javaanske- en Moslimkultuer wat froulju oanbelanget, dy't ûnderhearrich, seksueel ûnskuldich en húsfrou wêze moasten. De froulike haadfigueren binne by har faak seksueel bretaal mei eksplisyt taalgebrûk anneks, dat it ferskinen fan ''Saman'' hat de nedige opskuor yn Yndoneezje feroarsake. It boek smiet har de earste priis op fan de ''Dewan Kesenian Jakarta'' (Keunstried fan Jakarta). Teffens wûn sy de [[Prins Claus Priis]] yn 2000. Fan ''Saman'' waarden goed 100.000 stiks ferkocht en it ferskynde 34 kear in werprintinge. It ferfolch op ''Saman'' wie ''Larung'' dat yn 2001 publisearre waard. Dêrnei gie se oan de gong foar [[Radio 68H]], in ûnôfhinklik lanlik nijsstasjon en skreay sy foar it kulturele tydskrift ''Kalam'' en yn ''Teater Utan Kayu'' yn Jakarta. It teäterstik en boek ''Pengadilan Susila'' ('Susila har rjochtsaak') út 2008 wart sy har mei tsjin de anti-pornografywetjouwing. Utami is as ûndersykster ferbûn oan it ''Institut Studi Arus Informasi'' (Ynstitút foar Súdzjes fan Frij Ferkear fan Ynformaasje''). == Bibliografy == *1998: ''Samans missie'' (roman), ISBN 978-3895022432 *2001: ''Larung'' (roman), ISBN 978-9044503166 *2003: "Si Parasit Lajang" (sammele essays) *2008: ''Bilangan Fu'' (roman) *2008: ''Pengadilan Susila'' (teaterskript) *2010: ''Manjali Dan Cakrabirawa'', ISBN 978-9799102607 *2012: ''Cerita Cinta Enrico'', KPG, Jakarta {{DEFAULTSORT:Utami, Ayu}} [[Kategory:Yndonezysk sjoernalist]] [[Kategory:Yndonezysk romanskriuwer]] [[Kategory:Yndonezysk koarte-ferhaleskriuwer]] [[Kategory:Yndonezysk publisist]] [[Kategory:Yndonezysk toanielskriuwer]] [[Kategory:Javaansk persoan]] [[Kategory:Persoan berne yn 1968]] 6rbg08oya67tsyon3lzw3lled6i33c5 0 52513 1231838 998488 2026-06-10T16:48:56Z RomkeHoekstra 10582 tf, ynfoboks, nav. 1231838 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Utersum / Ödersem | ôfbylding = Utersum in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Utersum (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = Wappen Utersum.png | ynwennertal = 404 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 5,26 km² | befolkingstichtens = 77 ynw./km² | hichte = 3 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Föhr-Amrum | gemeente-yndieling = 2 doarpskearnen | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25938 | webside = [http://www.utersum.de/ www.utersum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 42 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 24 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Utersum''' ([[Feer]]sk [[Noardfrysk]]: ''Ödersem'', [[Deensk]]: ''Yttersum'') is in plak en gemeente op it eilân [[Feer]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] [[Föhr-Amrum]] en telt 404 ynwenners (2024). Njonken it plak Utersum leit ek it doarp Hedehusum yn 'e gemeente. Oant 1969 wie Hedehusum in selsstannige gemeente. == Ut de skiednis == Resten fan in hunebêd op it gemeentegebiet tsjûgje fan bewenning yn 'e [[stientiid]]. De trije noch bewarre grêfheuels mei de namme Triibergem tsjûgje fan bewenning yn 'e [[brûnstiid]]. Yn 'e 17e en 18e iuw wie de walfiskfeart fan belang op Feer. In folkstelling yn [[1787]] wiisde út dat Utersum en Hedehusum tegearre 294 ynwenners hiene; 62 dêrfan wiene seelju. West-Feer mei Utersum hearden ta de enklaves fan it Keninkryk Denemark, wylst East-Feer en [[Wyk op Föhr|Wyk]] ta it [[hartochdom Sleeswyk]] hearden. Mei de anneksaasje fan it hartochdom Sleeswyk troch Prusen waard ek Utersum yn 1864 ûnderdiel fan Sleeswyk-Holstein. By it referindum yn Sleeswyk fan 1920 stimden yn 'e twadde sône allinich Utersum en Hedehusum en it oanbuorjende [[Goting]] yn mearderheid foar de oansluting by Denemark. Om't de plakken net fuort oan 'e letter Deensk-Dútske grins leine, bleaune de plakken dochs Dútsk. {{boarnen|boarnefernijing= * Karl Heinz Lorenzen: ''650 Jahre Utersum. Ein Inseldorf gestern und heute.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, Husum 2010 {{reflist}} ---- {{Commonscat|Utersum}} }} {{DEFAULTSORT:Utersum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] iskup8fivxq8r1k7kxvxzusidnzflxh 1231839 1231838 2026-06-10T16:53:53Z RomkeHoekstra 10582 1231839 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Utersum / Ödersem | ôfbylding = Utersum in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Utersum (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 404 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 5,26 km² | befolkingstichtens = 77 ynw./km² | hichte = 3 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Föhr-Amrum | gemeente-yndieling = 2 doarpskearnen | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25938 | webside = [http://www.utersum.de/ www.utersum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 42 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 24 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Utersum''' ([[Feer]]sk [[Noardfrysk]]: ''Ödersem'', [[Deensk]]: ''Yttersum'') is in plak en gemeente op it eilân [[Feer]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] [[Föhr-Amrum]] en telt 404 ynwenners (2024). Njonken it plak Utersum leit ek it doarp Hedehusum yn 'e gemeente. Oant 1969 wie Hedehusum in selsstannige gemeente. == Ut de skiednis == Resten fan in hunebêd op it gemeentegebiet tsjûgje fan bewenning yn 'e [[stientiid]]. De trije noch bewarre grêfheuels mei de namme Triibergem tsjûgje fan bewenning yn 'e [[brûnstiid]]. Yn 'e 17e en 18e iuw wie de walfiskfeart fan belang op Feer. In folkstelling yn [[1787]] wiisde út dat Utersum en Hedehusum tegearre 294 ynwenners hiene; 62 dêrfan wiene seelju. West-Feer mei Utersum hearden ta de enklaves fan it Keninkryk Denemark, wylst East-Feer en [[Wyk op Föhr|Wyk]] ta it [[hartochdom Sleeswyk]] hearden. Mei de anneksaasje fan it hartochdom Sleeswyk troch Prusen waard ek Utersum yn 1864 ûnderdiel fan Sleeswyk-Holstein. By it referindum yn Sleeswyk fan 1920 stimden yn 'e twadde sône allinich Utersum en Hedehusum en it oanbuorjende [[Goting]] yn mearderheid foar de oansluting by Denemark. Om't de plakken net fuort oan 'e letter Deensk-Dútske grins leine, bleaune de plakken dochs Dútsk. == Ofbylden == <gallery mode="packed" heights="125px" style="box-sizing: border-box; display: flex; justify-content: flex-start; margin: 0; padding: 0;"> 004 2016 05 22 Archaeologie.jpg|Grêfheuvel. Wattenmeer-Sonnenuntergang.jpg|Waadsee. </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= * Karl Heinz Lorenzen: ''650 Jahre Utersum. Ein Inseldorf gestern und heute.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, Husum 2010 {{reflist}} ---- {{Commonscat|Utersum}} }} {{DEFAULTSORT:Utersum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 0v1vqe48c2hktxz1hlsksyhecsn0ncn 1231840 1231839 2026-06-10T17:16:07Z Drewes 2754 red. 1231840 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Utersum / Ödersem | ôfbylding = Utersum in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Utersum (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 404 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 5,26 km² | befolkingstichtens = 77 ynw./km² | hichte = 3 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Föhr-Amrum | gemeente-yndieling = 2 doarpskearnen | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25938 | webside = [http://www.utersum.de/ www.utersum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 42 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 24 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Utersum''' ([[Feer]]sk [[Noardfrysk]]: ''Ödersem'', [[Deensk]]: ''Yttersum'') is in plak en gemeente op it eilân [[Feer]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] [[Föhr-Amrum]] en hat 404 ynwenners (2024). Njonken it plak Utersum leit ek it doarp Hedehusum yn 'e gemeente. Oant 1969 wie Hedehusum in selsstannige gemeente. == Ut de skiednis == Resten fan in hunebêd op it gemeentegebiet tsjûgje fan bewenning yn 'e [[stientiid]]. De trije noch bewarre [[grêfhichten]] mei de namme Triibergem tsjûgje fan bewenning yn 'e [[brûnstiid]]. Yn 'e 17e en 18e iuw wie de walfiskfeart fan belang op Feer. In folkstelling yn [[1787]] wiisde út dat Utersum en Hedehusum tegearre 294 ynwenners hiene; 62 dêrfan wiene seelju. West-Feer mei Utersum hearden ta de enklaves fan it Keninkryk Denemark, wylst East-Feer en [[Wyk op Föhr|Wyk]] ta it [[hartochdom Sleeswyk]] hearden. Mei de anneksaasje fan it hartochdom Sleeswyk troch Prusen waard ek Utersum yn 1864 ûnderdiel fan Sleeswyk-Holstein. By it referindum yn Sleeswyk fan 1920 stimden yn 'e twadde sône allinich Utersum en Hedehusum en it oanbuorjende [[Goting]] yn mearderheid foar de oansluting by Denemark. Om't de plakken net fuort oan 'e letter Deensk-Dútske grins leine, bleaune de plakken dochs Dútsk. == Ofbylden == <gallery mode="packed" heights="125px" style="box-sizing: border-box; display: flex; justify-content: flex-start; margin: 0; padding: 0;"> 004 2016 05 22 Archaeologie.jpg|Grêfheuvel. Wattenmeer-Sonnenuntergang.jpg|Waadsee. </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= * Karl Heinz Lorenzen: ''650 Jahre Utersum. Ein Inseldorf gestern und heute.'' Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, Husum 2010 {{reflist}} ---- {{Commonscat|Utersum}} }} {{DEFAULTSORT:Utersum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] qndkqlhb5dun2dbvu1tiywduq3k4yb4 0 52770 1231834 1231817 2026-06-10T15:16:46Z Drewes 2754 red. 1231834 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Tinningstedt / Taningstää | ôfbylding = Tinningstedt in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Tinningstedt (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = DEU Tinningstedt COA.svg | ynwennertal = 235 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 8,91 km² | befolkingstichtens = 26 ynw./km² | hichte = 9 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Südtondern | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25917 | webside = [https://www.tinningstedt.de/ www.tinningstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 48 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 53 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Tinningstedt''' ([[Noardfrysk]]: ''Taningstää''; [[Deensk]]: ''Tinningsted'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Südtondern en hat 235 ynwenners (2024). == Geografy == It doarpsgebiet fan Tinningstedt leit yn it natuergebiet fan 'e ''Lecker Geest'' (de [[Geast (sân)|geast]] fan Leck), noardwestlik fan [[Leck]] yn Südtondern. De grins tusken [[Denemark]] en Dútslân rint sa'n tsien kilometer benoarden it doarp. Yn it suden fan 'e gemeente leit op 'e grins mei de buorgemeente [[Klixbüll]] in part fan it terrein fan 'e eardere militêre fleanbasis Leck. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tinningstedt}} }} {{DEFAULTSORT:Tinningstedt}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] 5wmmygxciu5tb9h6bh8vx9vki9qylev 0 52777 1231841 1231819 2026-06-10T18:10:10Z Drewes 2754 wurk 1231841 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Tümlauer-Koog / Tümlauer Kuuch | ôfbylding = Tuemlauer Koog in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Tümlauer-Koog (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = Flagge Tümlauer-Koog.png | wapen = DEU Tümlauer Koog COA.svg | ynwennertal = 98 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 6,20 km² | befolkingstichtens = 16 ynw./km² | hichte = 0 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = | stifting = 1936 | postkoade = 25881 | webside = [http://www.tuemlauer-koog.de/ www.tuemlauer-koog.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 21 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 41 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Tümlauer-Koog''' ([[Noardfrysk]]: ''Tümlauer Kuuch'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Eiderstedt en hat 98 ynwenners (2024). It gebiet is in lytse [[polder]] (''Koog'' is it Dútske wurd foar polder). Fan 1935 oant 1945 hjitte de doe noch nije polder, dy't in úthingboerd foar nazy-propaganda wie, [[Hermann Göring]]-Koog. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tümlauer-Koog}} }} {{DEFAULTSORT:Tumlauer-Koog}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Eiderstedt]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1936]] 107bauq87jqgpuhp45659v51ru11vn2 0 52778 1231828 1231826 2026-06-10T12:20:55Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. 1231828 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Uelvesbüll / Ülwesbel | ôfbylding = Uelvesbuell in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Uelvesbüll (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = Flagge Uelvesbüll.png | wapen = DEU Uelvesbüll COA.svg | ynwennertal = 288 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 10,23 km² | befolkingstichtens = 28 ynw./km² | hichte = 0 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= [[Amt Eiderstedt|Eiderstedt]] | gemeente-yndieling = | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25889 | webside = [https://www.uelvesbuell.de/ www.uelvesbuell.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 22 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 55 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Uelvesbüll''' ([[Noardfrysk]]: ''Ülwesbel'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Eiderstedt. Njonken it tsjerkedoarp Uelvesbüll lizze yn 'e gemeente ek de buorskippen Am Sand en Uelvesbüllerkoog, Smeerkrog en Barneckermoor, Bueerweg, Munleyweg-Schiedhörn en Porrendeich. == Skiednis == It doarp Uelvesbüll wie in [[kerspel]] dêr't om 1710 hinne ek de buorskippen Barnekermoor, Bös-söwen, Porrendeich, Westerdeich, Norderfriedrichskoog en Schiedhörn ta hearden. === Twadde Marcellusfloed === Foar de [[Sint-Marsellusfloed (1362)|Twadde Marsellusfloed fan 1362]] lei it âlde Uelvesbüll, dat by dy stoarmfloed ûndergong, op it eilân [[Strân (eilân)|Strand]]. In grut part fan 'e huzen en lânbougrûn leine in stik fierder nei it noarden en westen yn 'e hjoeddeiske [[Waadsee]]. De buorskip Barneckermoor wie oarspronklik in selsstannige parochy mei in eigen tsjerke en hearde doe al by de ''[[herred]]'' Everschop. Letter waard Barneckermoor by de parochy Uelvesbüll foege. Om't de Heverstream hieltyd breder waard, moast it nije Uelvesbüll nei it suden ta ferhûzje. Nei de floed, dy't ek de earste tsjerke ferneatige, kaam hiel Uelvesbüll ûnder de herred Everschop te fallen. === Sint-Nikolaastsjerke === De twadde tsjerke, dy't nei de floed boud wie, moast yn 1854 wegens brekfalligens ôfbrutsen wurde. De hjoeddeiske Sint-Nikolaastsjerke waard binnen in heal jier boud yn 'e klassisityske en neogoatyske styl en koe op 6 oktober 1854 ynwijd wurde. Om't de Deenske kening [[Freark VII fan Denemark|Freark VII]] de bou mei jild stipe hie, droech de tsjerke fan 1854 oant 1964 de namme ''Friedrichskirche''. Yn it tsjerkegebou hinget in houten [[epitaaf]] út 1591, dat as it ''Volkmarsche Epitaph'' yn 'e keunstskiednis bekend wurden is. Yn 'e tsjerke stiet boppedat it iennichst bewarre en bespylbere pneumatyske oargel fan Eiderstedt, boud yn 1910 troch de bekende oargelboufirma [[Marcussen & Søn]] út [[Aabenraa]]. === It wrak fan Uelvesbüll === [[Ofbyld:2011 01 03 Mus Husum Wrack 400J Frachtsegler DSCI4211 k.JPG|thumb|left|It wrak fan Uelvesbüll.]] By wurk oan in útwetteringsslûs yn 'e Uelvesbüller Koog waard yn july 1994 it wrak fûn fan in platboaiem. Ut dendrogronologysk ûndersyk fan it ikehout die bliken dat it skip om it jier 1600 hinne boud wêze moat. Sawat tweintich jier letter is it skip foar de Adolfskoog yn in djippe ril fergong en sonken. Nei de berging en in konservearingsfaze fan twa jier yn in sûkeroplossing, is it wrak sûnt april 1998 te sjen yn it Schiffahrtsmuseum Nordfriesland yn [[Husum]]. == Natuer == [[Ofbyld:Porrendeich Wehle Ost.JPG|thumb|left|Ien fan 'e fjouwer wielen.]] Oan 'e Porrendyk lizze fjouwer [[wiel]]en, dy't yn 'e 16e iuw troch it brekken fan 'e dyk ûntstiene. De gatten yn 'e boaiem binne doe net op 'e nij tichtsmiten. Yn it noardwesten fan Adolfskoop leit it natuergebiet Wester-Spätinge. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Uelvesbüll}} }} {{DEFAULTSORT:Uelvesbull}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] s9m13lav4ejjtgjiqi8v7j7gjlq1kfy 0 52790 1231843 832387 2026-06-10T20:40:58Z RomkeHoekstra 10582 + ynfoboks, + nav., + kt, plus tekst oernommen fan Dútske wiki. 1231843 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wenningstedt-Braderup / Woningstair-Brēderep | ôfbylding = Wenningstedt-Braderup in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Wenningstedt-Braderup (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = Wenningstedt-Braderup flag.jpg | wapen = DEU Wenningstedt-Braderup (Sylt) COA.svg | ynwennertal = 1.406 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 6,16 km² | befolkingstichtens = 228 ynw./km² | hichte = 18 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Landschaft Sylt | gemeente-yndieling = ''2 [[Ortsteil]]e'' | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25996 | webside = [https://www.sylt.de/wenningstedt/ www.sylt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 56 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 19 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Wenningstedt-Braderup''' ([[Noardfrysk]]: ''Woningstair-Brēderep'') op it eilân Sylt is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Landschaft Sylt en hat 1.406 ynwenners (2024). Wenningstedt-Braderup bestiet út it oan 'e westlike kust lizzende ''[[Ortsteil]]'' Wenningstedt en it eastlik oan 'e [[Waadsee]] lizzende ''Ortsteil'' Braderup. It gemeentehûs stiet yn Wenningstedt, dat ek it grutste plak is. Braderup hat gjin âld doarpssintrum en wie healwei de 19e iuw in buorskip fan in pear pleatsen. Njonken de Braderuper Heide is dêr ek in Natuer en Ynformaasjesintrum fan 'e Natuerbeskerming fan Sylt. == Skiednis == === Iere skiednis en leginden === Neffens histoaryske kaarten fan Johannes Mejer lei it âlde ''Wendingstadt'' foar de [[Sint-Marsellusfloed (1362)|Twadde Marsellusfloed]] fan 1362 sa'n twa kilometer westliker as de hjoeddeistige kustline. By dy stoarmfloed gie it oarspronklike doarp mei grutte stikken lân ferlern. In âlde oerlevering wol hawwe dat de bekende [[Angelsaksen|Angelsaksyske]] legeroanfierders [[Hengist en Horsa]] út 'e haven fan it âlde Wenningstedt wei nei [[Ingelân]] fearn binne. === Fan boeredoarp nei baaiplak === [[Ofbyld:Friesenkapelle Wenningstedt 2026.jpg|thumb|left|Friezenkapel.]] Oant it begjin fan 'e 19e iuw bestie Wenningstedt út mar acht pleatsen. De ynwenners libben fan 'e lânbou, de fiskerij en de walfiskfeart. De grutte groei fan it doarp begûn healwei de 19e iuw mei it opkommen fan it toerisme. Sûnt 1859 is Wenningstedt in offisjeel baaiplak. Yn 1914 waard de protestantske Fryske Kapel (''Friesenkapelle'') by de doarpsfiver boud. === Bestjoerlike ûntwikkeling === Sûnt 1871 foarme Wenningstedt tegearre mei Kampen en Braderup de gemeente ''Norddörfer'' (Noarddoarpen). Dy namme ûntstie om't dizze doarpen de noardlikste plakken fan it [[hartochdom Sleeswyk]] wiene, wylst it noch noardliker lizzende List doe as enklave streekrjocht by it [[Keninkryk Denemark]] hearde. Nei de Dútsk-Deenske Kriich kaam hiel Sylt ûnder [[Keninkryk Prusen|Prusysk]] bestjoer te fallen. Yn 1927 waard Kampen selsstannich en feroare de gemeente de namme yn Wenningstedt. Op 12 augustus 2002 krige de gemeente har hjoeddeistige namme Wenningstedt-Braderup. === Oarlochsskiednis === Fan 1907 oant 1970 wie it doarp troch de Sylter Inselbahn ferbûn mei Westerland en List. Yn 'e nazy-tiid hie [[Hermann Göring]] in simmerhûs by Wenningstedt. Under de [[Twadde Wrâldkriich]] stie der yn 'e dunen in swiere Dútske kustbatterij, mar ta echte hannelingen kaam it dêr net. De bunkers waarden yn 'e jierren 1950 troch Britske troepen opblaasd en letter folslein ûnder it dúnsân begroeven. == It besjen wurdich en natuer == Noardeastlik fan it doarp leit de ''Braderuper Heide''. Dit oarspronklike heidelânskip waard al yn 'e jierren 1920 útroppen ta natuergebiet. It grinzget fuort oan it [[Nasjonaal Park Sleeswyk-Holsteinske Waadsee]], dêr't regelmjittich waadrinstochten ûnder begelieding organisearre wurde. Oan 'e noardrâne fan Wenningstedt leit ''Denghoog'', in [[hunebêd]] dat mear as 5000 jier âld is en út 'e [[Stientiid]] (Neolitikum) stammet. De namme betsjut [[ding]]plak of rjochtstoel op in hichte. It grêf bestiet út tolve draachstiennen dy't trije grutte dekstiennen drage. It waard yn 1868 iepene en is sûnt 1928 iepen foar besikers. Yn it sintrum fan Wenningstedt leit de doarpsfiver. De fiver waard yn 'e jierren 1950 troch de eigners oan 'e gemeente skonken. Om it doarpske karakter om 'e fiver en de ''Friesenkapelle'' hinne te behâlden, is der in lokale wet dy't ferplichtet dat alle oangrinzgjende nije huzen mei in reidtek boud wurde moatte. Wenningstedt leit oan 'e râne fan 'e dunen op it Reade Klif (''Rotes Kliff''). Under it klif rint oer de folsleine lingte fan it doarp in breed sânstrân, dat benammen simmerdeis in soad toeristen lûkt. == Ofbyldings == <gallery mode="packed" heights="220px" style="box-sizing: border-box; display: flex; justify-content: flex-start; margin: 0; padding: 0;"> Kampen rotes Kliff 02.jpg|It Reade Klif by Wenningstedt. Denghoog1.jpg|De yngong nei it âlde gonggrêf Denghoog. BraderuperHeideSylt13.jpg|Braderuper Heide. </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wenningstedt-Braderup}} }} {{DEFAULTSORT:Wenningstedt-Braderup}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] dvc4w9ywdzafao4yrf46w7h436d3uz4 0 52791 1231847 832388 2026-06-11T06:29:27Z RomkeHoekstra 10582 ynfoboks, nav, kt en wat tekst. 1231847 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wester-Ohrstedt / Weester-Uurst | ôfbylding = Wester-Ohrstedt in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Wester-Ohrstedt (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 1.105 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 18,54 km² | befolkingstichtens = 60 ynw./km² | hichte = 26 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Viöl | gemeente-yndieling = | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25885 | webside = [https://www.wester-ohrstedt.de/de/ www.wester-ohrstedt.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 31 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 12 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Wester-Ohrstedt''' ([[Noardfrysk]]: Weester-Uurst; [[Deensk]]: ''Vester Ørsted'') is in plak en gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Viöl. Njonken it doarp mei deselde namme lizze ek de hûzegroepen Ohrstedt-Bahnhof, Westerholz (Deensk: Vesterholt), Bremsburg (Deensk: Bremsborg), Pfannendorf, Haneburg, yn 'e gemeente. === Geografy === Yn it gemeentegebiet fan Wester-Ohrstedt, eastlik fan it stasjon Ohrstedt, leit de boarne fan 'e [[Husumer Mühlenau]]. Dit rivierke streamt súdlik fan 'e doarpskearn troch de gemeente hinne rjochting [[Husum]]. == Skiednis == Grêfheuvels út 'e [[Stientiid]] (Neolitikum) en de [[Brûnstiid]] tsjûgje fan in iere bewenning op it hjoeddeiske doarpsgebiet. Yn totaal binne der mear as fjirtich argeologyske fynsten en alve grêfheuvels yn 'e gemeente bekend. Yn 'e tiid tusken 1200 en 1420 stie yn it súdwesten fan it doarpsgebiet de ''Haneburg''. Nei alle gedachten wie dat in toer op in heuvel, dêr't tsjintwurdich yn it lânskip neat mear fan werom te finen is. Allinnich de nammen fan in strjitte en in pleats dogge noch tinken oan dy âlde fersterking. == Namme == It plak sels waard yn 1438 foar it earst skriftlik as ''Westerohrstede'' neamd. De namme ''Ohrstedt'' giet mooglik werom op it [[Aldnoarsk]]e wurd ''ārr'', wat "boade" of "ingel" betsjut, of op it Aldnoarske ''arðr'' (Alddeensk: ''arthær'') yn 'e betsjutting fan "ploech". Ohrstedt soe dêrmei safolle betsjutte kinne as "plak fan 'e boade" of "ploechplak". {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wester-Ohrstedt}} }} {{DEFAULTSORT:Wester-Ohrstedt}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 0w0mpwmr2496926hgryndfrybx08iyl 0 52792 1231848 832201 2026-06-11T07:06:54Z RomkeHoekstra 10582 ynfoboks, nav., + kt. Kategory "plak yn Sleeswyk-Holstein ferwidere, Westerhever is gjin plak, allinnich in gemeente. 1231848 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Westerhever | ôfbylding = Westerhever in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Westerhever (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 89 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 13,32 km² | befolkingstichtens = 7 ynw./km² | hichte = 0 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = fersprate bewenning (terpen) | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25881 | webside = [https://www.westerhever-nordsee.de www.westerhever-nordsee.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 23 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 41 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Westerhever''' is in gemeente op it [[skiereilân]] [[Eiderstedt]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Westerhever makket diel út fan it [[amt]] Eiderstedt en hat 89 ynwenners. Yn 'e gemeente lizze de buorskippen Leikenhusen, Stufhusen, Sparhörn, Sieversbüll en Schanze. == Skiednis == Westerhever wie oarspronklik in eilân dat yn 'e 12e iuw foar it earst permanint bewenne waard. De earste ynwenners bouden grutte doarps- of hûsterpen lykas ''Sieversbüll'', ''Leikenhusen'' en ''Stufhusen'', en beskermen it boerelân mei in ringdyk. By de [[Earste Grutte Mandrenke]] fan 1362 waard de earste tsjerke út 1123 folslein ferneatige. Yn 'e buert fan 'e tsjerke leit de terp ''Wogemannsburg''. Tusken 1362 en 1370 wennen dêr de saneamde ''Wogemänner''. Dat wiene piraten dy't ek de omlizzende doarpen op it skiereilân plonderen. Yn 1370 waarden hja troch de befolking ferslein en dêrnei ûnthalze. Harren kastiel waard folslein ferneatige; de âlde [[kleastermop]]pen waarden letter brûkt foar de bou fan 'e nije tsjerketoer. [[Ofbyld:St. Stephanus Westerhever 2025 SE (cropped).jpg|thumb|left|Sint-Stefanustsjerke.]] De hjoeddeiske bakstiennen ''Sint-Stefanustsjerke'' bestiet út in [[Gotyk|goatyske]] toer út 1370 en in [[Skip (tsjerke)|tsjerkeskip]] út 1804 (dat in stik lytser is as it oarspronklike skip). Tegearre mei it kafee foarmet de tsjerke it lytse doarpshert fan 'e gemeente. Yn Westerhever binne noch ferskate grutte tradisjonele pleatsen bewarre bleaun. Op ien fan dizze pleatsen, de ''Siekhof'', waard yn 1860 de keunstskilder [[Jacob Alberts]] (bekend as de ''Maler der Halligen'') berne. Hy leit ek op it tsjerkhôf fan Westerhever begroeven. == Fjoertoer == De 'Fjoertoer fan Westerheversân (boud yn 1906 en yn gebrûk naam yn 1908) is it ikoan fan it skiereilân Eiderstedt. De toer is 40 meter heech en stiet op in njoggen meter hege terp midden yn 'e kwelders, sa'n kilometer bûtendyksk. Hjoed-de-dei is de fjoertoer automatiseare en stiet it kompleks iepen foar besikers en toeristyske rûnliedings. <gallery mode="packed" heights="150px" style="box-sizing: border-box; display: flex; justify-content: flex-start; margin: 0; padding: 0;"> Leuchtturm Westerheversand 2023b.jpg Westerhever Stufhusen.JPG </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Westerhever}} }} {{DEFAULTSORT:Westerhever}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Eiderstedt]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 3qtvd46athrb68vaj7u97v56jzgzd58 1231849 1231848 2026-06-11T07:10:55Z RomkeHoekstra 10582 Noardfrysk namme tafoege. 1231849 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Westerhever / Waasterheewer | ôfbylding = Westerhever in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Westerhever (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 89 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 13,32 km² | befolkingstichtens = 7 ynw./km² | hichte = 0 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = fersprate bewenning (terpen) | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25881 | webside = [https://www.westerhever-nordsee.de www.westerhever-nordsee.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 23 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 41 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Westerhever''' ([[Noardfrysk]]: ''Waasterheewer'') is in gemeente op it [[skiereilân]] [[Eiderstedt]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. Westerhever makket diel út fan it [[amt]] Eiderstedt en hat 89 ynwenners. Yn 'e gemeente lizze de buorskippen Leikenhusen, Stufhusen, Sparhörn, Sieversbüll en Schanze. == Skiednis == Westerhever wie oarspronklik in eilân dat yn 'e 12e iuw foar it earst permanint bewenne waard. De earste ynwenners bouden grutte doarps- of hûsterpen lykas ''Sieversbüll'', ''Leikenhusen'' en ''Stufhusen'', en beskermen it boerelân mei in ringdyk. By de [[Earste Grutte Mandrenke]] fan 1362 waard de earste tsjerke út 1123 folslein ferneatige. Yn 'e buert fan 'e tsjerke leit de terp ''Wogemannsburg''. Tusken 1362 en 1370 wennen dêr de saneamde ''Wogemänner''. Dat wiene piraten dy't ek de omlizzende doarpen op it skiereilân plonderen. Yn 1370 waarden hja troch de befolking ferslein en dêrnei ûnthalze. Harren kastiel waard folslein ferneatige; de âlde [[kleastermop]]pen waarden letter brûkt foar de bou fan 'e nije tsjerketoer. [[Ofbyld:St. Stephanus Westerhever 2025 SE (cropped).jpg|thumb|left|Sint-Stefanustsjerke.]] De hjoeddeiske bakstiennen ''Sint-Stefanustsjerke'' bestiet út in [[Gotyk|goatyske]] toer út 1370 en in [[Skip (tsjerke)|tsjerkeskip]] út 1804 (dat in stik lytser is as it oarspronklike skip). Tegearre mei it kafee foarmet de tsjerke it lytse doarpshert fan 'e gemeente. Yn Westerhever binne noch ferskate grutte tradisjonele pleatsen bewarre bleaun. Op ien fan dizze pleatsen, de ''Siekhof'', waard yn 1860 de keunstskilder [[Jacob Alberts]] (bekend as de ''Maler der Halligen'') berne. Hy leit ek op it tsjerkhôf fan Westerhever begroeven. == Fjoertoer == De 'Fjoertoer fan Westerheversân (boud yn 1906 en yn gebrûk naam yn 1908) is it ikoan fan it skiereilân Eiderstedt. De toer is 40 meter heech en stiet op in njoggen meter hege terp midden yn 'e kwelders, sa'n kilometer bûtendyksk. Hjoed-de-dei is de fjoertoer automatiseare en stiet it kompleks iepen foar besikers en toeristyske rûnliedings. <gallery mode="packed" heights="150px" style="box-sizing: border-box; display: flex; justify-content: flex-start; margin: 0; padding: 0;"> Leuchtturm Westerheversand 2023b.jpg Westerhever Stufhusen.JPG </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Westerhever}} }} {{DEFAULTSORT:Westerhever}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Eiderstedt]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 54vn8udw7vhx0gsuni7fnwinb3bz8qi 0 52793 1231852 938835 2026-06-11T07:49:09Z RomkeHoekstra 10582 ynfoboks, nav., kt. en wat tekst. 1231852 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Westre / Weestre | ôfbylding = Westre in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Westre (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = DEU Westre COA.svg | ynwennertal = 350 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 19,14 km² | befolkingstichtens = 18 ynw./km² | hichte = 17 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Südtondern | gemeente-yndieling = | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25926 | webside = [https://www.amt-suedtondern.de www.amt-suedtondern.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 50 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 59 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Westre''' ([[Noardfrysk]]: ''Weestre'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it amt Südtondern en hat 350 ynwenners (2024). == Geografy en lânskip == Westre leit op 'e [[Geast (sân)|geastgrûn]] in pear kilometer súdlik fan 'e [[Denemark|Deenske]] stêd [[Tønder]], streekrjocht oan 'e Dútsk-Deenske grins. Yn it noarden en easten fan it doarp lizze ferskate grutte feangebieten, nammentlik it Schwanenmoor, it Kranenmoor en it Schwarzbergmoor. == Skiednis == It plak waard yn 1352 foar it earst skriftlik neamd. Histoarysk sjoen hearde Westre oant de Dútsk-Deenske Oarloch fan 1864 ta it [[hartochdom Sleeswyk]], dat ûnder Denemark foel. It wie dêr ûnderdiel fan it saneamde distrikt Kær (Karr) yn it bestjoerlike amt Tønder. Tsjerklik sjoen hat Westre fan âldsher gjin eigen tsjerke, mar heart it doarp by de parochy fan [[Ladelund]]. == Namme == De plaknamme lit him ferklearje troch de lokaasje fan it doarp: it lei op in heidefjild yn it westlike part fan 'e parochy. De namme is nei alle gedachten in gearfoeging fan ''vester'' (westlik) en ''-hede'' (heide) of ''-rød'' (ûntginning). {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Westre}} }} {{DEFAULTSORT:Westre}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] ce8y4eg2frm46ngi89jwp5cxe8vdiv8 0 52799 1231856 832389 2026-06-11T08:20:29Z RomkeHoekstra 10582 1231856 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Winnert / Winert | ôfbylding = Winnert in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Winnert (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = DEU Winnert COA.svg | ynwennertal = 718 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 18,88 km² | befolkingstichtens = 38 ynw./km² | hichte = 18 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Treene | gemeente-yndieling = fersprate bewenning | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25887 | webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de/Gemeinden-Stadt/S-W/Winnert/ www.amt-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 26 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 12 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Winnert''' ([[Noardfrysk]]: ''Winert'') is in plak yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Treene en hat 718 ynwenners (2024). Njonken it doarp Winnert hearre de lytsere doarpsdielen Autrum, Brehmhöft, Osterwinnert en Winnertfeld ek by de gemeente. == Lânskip == Likernôch de helte fan it 631 hektare grutte beskerme feangebiet Wildes Moor leit op it grûngebiet fan 'e gemeente Winnert. == Skiednis == Op 1 april 1934 waard de âlde parochygemeente Ostenfeld (''Kirchspielslandgemeinde Ostenfeld'') opheft. Alle doarpen en buorskippen dy't dêrûnder foelen, waarden selsstannige gemeenten. Njonken it haadplak Ostenfeld waarden doe ek Winnert en it buordoarp Wittbek folslein selsstannige gemeenten. == Nammeferklearring == De namme Winnert waard yn 1423 foar it earst skriftlik dokumintearre. It earste part fan 'e namme giet nei alle gedachten werom op it Deenske ''vin'' (gêrslân, greide) of op ''vinde'' (bûging). It efterheaksel is histoarysk sjoen lestich te ferklearjen; mooglik wie de oarspronklike foarm ''Wynderyng'', in derivaasje mei it efterheaksel ''-ing'' as oantsjutting foar de ynwenners. De namme fan it buorskip '''Autrum''' komt neffens tinken fan it Deenske ''agten'' (fan efter) en ''-rum'' (plak/romte), wat safolle betsjut as "efter it plak". {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Winnert}} }} {{DEFAULTSORT:Winnert}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] pqjjhfhj72a3vekrvah08yx5qfsyr3a 1231857 1231856 2026-06-11T08:21:02Z RomkeHoekstra 10582 1231857 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Winnert / Winert | ôfbylding = Winnert in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Winnert (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = DEU Winnert COA.svg | ynwennertal = 718 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 18,88 km² | befolkingstichtens = 38 ynw./km² | hichte = 18 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25887 | webside = [https://www.amt-nordsee-treene.de/Gemeinden-Stadt/S-W/Winnert/ www.amt-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 26 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 12 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Winnert''' ([[Noardfrysk]]: ''Winert'') is in plak yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Treene en hat 718 ynwenners (2024). Njonken it doarp Winnert hearre de lytsere doarpsdielen Autrum, Brehmhöft, Osterwinnert en Winnertfeld ek by de gemeente. == Lânskip == Likernôch de helte fan it 631 hektare grutte beskerme feangebiet Wildes Moor leit op it grûngebiet fan 'e gemeente Winnert. == Skiednis == Op 1 april 1934 waard de âlde parochygemeente Ostenfeld (''Kirchspielslandgemeinde Ostenfeld'') opheft. Alle doarpen en buorskippen dy't dêrûnder foelen, waarden selsstannige gemeenten. Njonken it haadplak Ostenfeld waarden doe ek Winnert en it buordoarp Wittbek folslein selsstannige gemeenten. == Nammeferklearring == De namme Winnert waard yn 1423 foar it earst skriftlik dokumintearre. It earste part fan 'e namme giet nei alle gedachten werom op it Deenske ''vin'' (gêrslân, greide) of op ''vinde'' (bûging). It efterheaksel is histoarysk sjoen lestich te ferklearjen; mooglik wie de oarspronklike foarm ''Wynderyng'', in derivaasje mei it efterheaksel ''-ing'' as oantsjutting foar de ynwenners. De namme fan it buorskip '''Autrum''' komt neffens tinken fan it Deenske ''agten'' (fan efter) en ''-rum'' (plak/romte), wat safolle betsjut as "efter it plak". {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Winnert}} }} {{DEFAULTSORT:Winnert}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 7d0729pxmgge48w4dc5fts0to0du76w 0 52802 1231858 832204 2026-06-11T08:34:22Z RomkeHoekstra 10582 1231858 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Witsum | ôfbylding = Witsum in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Witsum (read) op it eilân Föhr yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 45 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 1,59 km² | befolkingstichtens = 28 ynw./km² | hichte = 8 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Föhr-Amrum | gemeente-yndieling = 1 doarpskearn | stifting = | postkoade = 25938 | webside = [https://www.witsum.de/ www.witsum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 41 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 26 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Witsum''' ( ''[[Noardfrysk]]: Wiisem'') is in gemeente op it eilân [[Feer]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Föhr-Amrum en hat 45 ynwenners (2024). == Skiednis == Witsum waard yn 1509 foar it earst skriftlik neamd. As ûnderdiel fan Westerland-Föhr (it westlike part fan it eilân) hearde it doarp histoarysk sjoen ta de saneamde Deenske keninklike enklaves. Dat betsjutte dat it gebiet streekrjocht ûnder it [[keninkryk Denemark]] foel, wylst Osterland-Föhr (mei it plak Wyk) by it [[hartochdom Sleeswyk]] hearde. Pas nei de Dútsk-Deenske Kriich fan 1864, doe't Denemark de kontrôle oer Sleeswyk ferlear oan [[Keninkryk Prusen|Prusen]], kaam ek Witsum by Sleeswyk-Holstein (en letter it Dútske Ryk) te hearren. === Referindum fan 1920 === By it referindum fan 1920, dat de nije Dútsk-Deenske grins bepale moast, stimde de befolking fan Witsum en de buorgemeente [[Utersum]] (ynklusyf it hjoeddeiske doarpsdiel Hedehusum) yn grutte mearderheid foar in oansluting by Denemark. It wiene dêrmei de iennige gemeenten yn 'e saneamde Sône II (it hjoeddeiske Noard-Fryslân) dy't foar Denemark stimden. Om't de gemeenten lykwols net streekrjocht oan 'e nije grins kamen te lizzen mar in stik súdliker op it eilân, bleau it gebiet dochs by Dútslân. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Witsum}} }} {{DEFAULTSORT:Witsum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] mi0x7eg1ltw46f1lnlbuwn31c9wo3bt 1231859 1231858 2026-06-11T08:35:10Z RomkeHoekstra 10582 1231859 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Witsum / Wiisem | ôfbylding = Witsum in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Witsum (read) op it eilân Föhr yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = | ynwennertal = 45 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 1,59 km² | befolkingstichtens = 28 ynw./km² | hichte = 8 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Föhr-Amrum | gemeente-yndieling = 1 doarpskearn | stifting = | postkoade = 25938 | webside = [https://www.witsum.de/ www.witsum.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 41 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 26 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Witsum''' ([[Noardfrysk]]: ''Wiisem'') is in gemeente op it eilân [[Feer]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Föhr-Amrum en hat 45 ynwenners (2024). == Skiednis == Witsum waard yn 1509 foar it earst skriftlik neamd. As ûnderdiel fan Westerland-Föhr (it westlike part fan it eilân) hearde it doarp histoarysk sjoen ta de saneamde Deenske keninklike enklaves. Dat betsjutte dat it gebiet streekrjocht ûnder it [[keninkryk Denemark]] foel, wylst Osterland-Föhr (mei it plak Wyk) by it [[hartochdom Sleeswyk]] hearde. Pas nei de Dútsk-Deenske Kriich fan 1864, doe't Denemark de kontrôle oer Sleeswyk ferlear oan [[Keninkryk Prusen|Prusen]], kaam ek Witsum by Sleeswyk-Holstein (en letter it Dútske Ryk) te hearren. === Referindum fan 1920 === By it referindum fan 1920, dat de nije Dútsk-Deenske grins bepale moast, stimde de befolking fan Witsum en de buorgemeente [[Utersum]] (ynklusyf it hjoeddeiske doarpsdiel Hedehusum) yn grutte mearderheid foar in oansluting by Denemark. It wiene dêrmei de iennige gemeenten yn 'e saneamde Sône II (it hjoeddeiske Noard-Fryslân) dy't foar Denemark stimden. Om't de gemeenten lykwols net streekrjocht oan 'e nije grins kamen te lizzen mar in stik súdliker op it eilân, bleau it gebiet dochs by Dútslân. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Witsum}} }} {{DEFAULTSORT:Witsum}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] qxhjyl4gplkposognz2rpuvieigj8vr 0 52803 1231862 832205 2026-06-11T09:14:47Z RomkeHoekstra 10582 Ynfoboks, nav., kt, stik tekst fan Dútske wiki oernommen. 1231862 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wittbek / Witbek | ôfbylding = Wittbek in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Wittbek (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = Flagge Wittbek.png | wapen = DEU Wittbek COA.svg | ynwennertal = 795 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 19,91 km² | befolkingstichtens = 40 ynw./km² | hichte = 25 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25887 | webside = [https://www.amt-treene.de www.amt-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 26 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 11 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Wittbek''' ([[Noardfrysk]]: ''Witbek''; [[Deensk]]: ''Vedbæk'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it amt Treene en hat 795 ynwenners (2024). == Geografy == [[Ofbyld:Luftaufnahmen Nordseekueste 2013-09 by-RaBoe 200.jpg|thumb|left|Loftfoto fan Wittbek.]] Wittbek leit midden op 'e Sleeswykske [[Geast (sân)|geast]] op in hichterêch westlik fan it streamgebiet fan 'e [[Treene]]. Krekt oer de súdlike gemeentegrins, yn 'e buorgemeente [[Ostenfeld]], leit de ''Sandesberg''. Mei 53,5 meter is dat it heechste punt fan 'e hiele kreis Noard-Fryslân. Njonken de haadkearn Wittbek lizze ek de buorskippen Osterwittbekfeld, Westerwittbekfeld en Sprüng op it grûngebiet fan 'e gemeente. == Skiednis == Oant de Dútsk-Deenske Oarloch fan 1864 hearde it doarp by de parochy Ostenfeld (Deensk: ''Østerfjolde Sogn'') yn it distrikt Sidergoes yn it [[hartochdom Sleeswyk]], dat ûnder de Deenske kroan foel. Nei't [[Keninkryk Prusen|Prusen]] de hartochdommen Sleeswyk en Holstein anneksearret, waard út de âlde parochy in saneamde ''Kirchspielslandgemeinde'' foarme mei de trije doarpen [[Ostenfeld]], [[Winnert]] en Wittbek. Op 1 april 1934 waard de parochygemeente opheft, wêrtroch't alle trije doarpen folslein selsstannige gemeenten waarden. In opmerklik histoarysk feit út de tiid fan it [[nasjonaalsosjalisme]] is dat de hiele befolking fan Wittbek fiif kear efterinoar mei 100% fan 'e stimmen foar de [[NSDAP]] stimde. Neffens in berjocht yn 'e ''Husumer Nachrichten'' naam [[Adolf Hitler]] dêrop it eareboargerskip fan it doarp oan. Dat earneboargerskip is letter yn 'e skiednis offisjeel wer ynlutsen en opheft. == Namme == Wittbek waard yn 1423 foar it earst skriftlik neamd as ''Widbeke''. De plaknamme is in gearfoeging fan twa wurden. It efterste part komt fan it Deenske wurd foar beek (Deensk: ''bæk''). It earste part, ''Witt'', komt fan it Alddeenske wurd foar bosk (Alddeensk: ''with'', Nijdeensk: ''ved''), dat letter yn it Nederdútsk oernommen is. De betsjutting fan de plaknamme is dêrmei safolle as "Boskbeek". {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wittbek}} }} {{DEFAULTSORT:Wittbek}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] g0lxu9xq0sr2lr4zkdbkwfe8zkd7fy5 1231863 1231862 2026-06-11T09:20:15Z RomkeHoekstra 10582 1231863 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wittbek / Witbek | ôfbylding = Wittbek in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Wittbek (read) yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = Flagge Wittbek.png | wapen = DEU Wittbek COA.svg | ynwennertal = 795 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 19,91 km² | befolkingstichtens = 40 ynw./km² | hichte = 25 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Treene | gemeente-yndieling = | stifting = 1 april 1934 | postkoade = 25887 | webside = [https://www.amt-treene.de www.amt-treene.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 26 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 11 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Wittbek''' ([[Noardfrysk]]: ''Witbek''; [[Deensk]]: ''Vedbæk'') is in gemeente yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it amt Treene en hat 795 ynwenners (2024). == Geografy == [[Ofbyld:Luftaufnahmen Nordseekueste 2013-09 by-RaBoe 200.jpg|thumb|left|Loftfoto fan Wittbek.]] Wittbek leit midden op 'e Sleeswykske [[Geast (sân)|geast]] op in hichterêch westlik fan it streamgebiet fan 'e [[Treene (rivier)|Treene]]. Krekt oer de súdlike gemeentegrins, yn 'e buorgemeente [[Ostenfeld]], leit de ''Sandesberg''. Mei 53,5 meter is dat it heechste punt fan 'e hiele kreis Noard-Fryslân. Njonken de haadkearn Wittbek lizze ek de buorskippen Osterwittbekfeld, Westerwittbekfeld en Sprüng op it grûngebiet fan 'e gemeente. == Skiednis == Oant de Dútsk-Deenske Oarloch fan 1864 hearde it doarp by de parochy Ostenfeld (Deensk: ''Østerfjolde Sogn'') yn it distrikt Sidergoes yn it [[hartochdom Sleeswyk]], dat ûnder de Deenske kroan foel. Nei't [[Keninkryk Prusen|Prusen]] de hartochdommen Sleeswyk en Holstein anneksearre, waard út de âlde parochy in saneamde ''Kirchspielslandgemeinde'' foarme mei de trije doarpen Ostenfeld, [[Winnert]] en Wittbek. Op 1 april 1934 waard de parochygemeente opheft, wêrtroch't alle trije doarpen folslein selsstannige gemeenten waarden. In opmerklik histoarysk feit út de tiid fan it [[nasjonaalsosjalisme]] is dat de hiele befolking fan Wittbek fiif kear efterinoar mei 100% fan 'e stimmen foar de [[NSDAP]] stimde. Neffens in berjocht yn 'e ''Husumer Nachrichten'' naam [[Adolf Hitler]] dêrop it eareboargerskip fan it doarp oan. Dat eareboargerskip is letter yn 'e skiednis offisjeel wer ynlutsen en opheft. == Namme == Wittbek waard yn 1423 foar it earst skriftlik neamd as ''Widbeke''. De plaknamme is in gearfoeging fan twa wurden. It efterste part komt fan it Deenske wurd foar beek (Deensk: ''bæk''). It earste part, ''Witt'', komt fan it Alddeenske wurd foar bosk (Alddeensk: ''with'', Nijdeensk: ''ved''), dat letter yn it Nederdútsk oernommen is. De betsjutting fan de plaknamme is dêrmei safolle as "Boskbeek". {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wittbek}} }} {{DEFAULTSORT:Wittbek}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 86t79p2thcr2cdwguvnmc0475tmg306 0 52805 1231869 832206 2026-06-11T10:38:48Z RomkeHoekstra 10582 1231869 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Witzwort / Witswort | ôfbylding = Witzwort in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Lokaasje gemeente Witzwort (read) op it skiereilân Eiderstedt yn [[Noard-Fryslân]]. | flagge = | wapen = DEU Witzwort COA.svg | ynwennertal = 1.043 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/A_I_2_vj_24-4_Zensus22_SH.pdf Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (PDF)]</ref> | oerflak = 28,14 km² | befolkingstichtens = 37 ynw./km² | hichte = 2 m | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Schleswig-Holstein.svg|border|20px]] [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Kreis | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 3 = Amt | namme bestjoerlike ienheid 3= Eiderstedt | gemeente-yndieling = | stifting = | postkoade = 25884 | webside = [https://witzwort.de/ witzwort.de] | mapname = Sleeswyk-Holstein | lat_deg = 54 | lat_min = 24 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 8 | lon_min = 59 | lon_sec = 0 | lon_dir = E }} '''Witzwort''' ([[Noardfrysk]]: ''Witswort''; [[Deensk]]: ''Vitsvort'') is in plak en gemeente op it [[skiereilân]] [[Eiderstedt]] yn 'e [[kreis]] [[Noard-Fryslân (Kreis)|Noard-Fryslân]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]]. De gemeente makket diel út fan it [[amt]] Eiderstedt en hat 1.034 ynwenners (2024). Sûnt july 2000 is Witzwort troch de dielsteat Sleeswyk-Holstein in offisjeel erkend rekreaasjeplak, wat de ekonomyske betsjutting fan it toerisme foar it doarp ûnderstreket. == Namme == De plaknamme Witzwort hat in [[Aldfrysk]]e oarsprong dy't typysk is foar it kwelderlânskip. It efterheaksel ''-wort'' ferwiist nei in [[terp]] (yn it Noardfrysk ek wol ''wurt'' neamd). It earste part, ''Witz-'', giet werom op 'e âlde [[Germaansk]]e of Fryske foarnamme ''Wido''. De plaknamme betsjut dêrmei safolle as "de terp fan Wido". == Monuminten == Likernôch trije kilometer noardlik fan it doarp leit de ''Roter Haubarg''. Dit is in wite pleats fan it typysk Eiderstedtske type (in saneamde ''Haubarg'') mei in reiden tek, dy't nei alle gedachten yn 1647 boud waard. De oarsprong fan 'e namme "Roter Haubarg" is net hielendal dúdlik. Mooglik ûntstie de namme pas yn 'e 18e iuw en waard dy oernommen fan in foargonger dy't reade dakpannen hie en dy't om-ende-by hûndert jier letter troch brân ferlern gie. In oare teory is dat de hjoeddeiske pleats earder read pleistere wie of dat de reade bakstiennen yn it ferline net oerpleistere wiene. Hjoed-de-dei is de ''Roter Haubarg'' it agraryske diel fan it Eiderstedter Heimatmuseum en wurdt it gebou ek as restaurant brûkt. === Sint-Marijetsjerke === Yn Witzwort stiet de fan bakstien boud Sint-Marijetsjerke (''St. Marienkirche''). De tsjerke waard yn 'e 15e iuw boud en yn 1631 útwreide mei in houten klokketoer en in oanslutend [[Koer (tsjerke)|koer]]. De houten preekstoel waard yn 1583 ûnder dûmny Laurentius Adzen yn 'e tsjerke set. In lyts stikje njonken it tsjerkegebou leit de pastorije. == Ofbylden == <gallery mode="packed" heights="125px" style="box-sizing: border-box; display: flex; justify-content: flex-start; margin: 0; padding: 0;"> Roter Haubarg-msu-2020-9597-2.jpg|''Roter Hauburg''. Wirtzwort - St. Marien Kirche mit hölzernem Glockenturm.jpg|Marijetsjerke. </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Witzwort}} }} {{DEFAULTSORT:Witzwort}} {{Navigaasje Landkreis Noard-Fryslân}} [[Kategory:Eiderstedt]] [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1934]] 78fc9yitxexw4kybalfsjc9j6mhxq7r 0 52809 1231870 1064967 2026-06-11T10:39:39Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Wyk op Feer]] omneamd ta [[Wyk auf Föhr]] fan de trochferwizing: offisjele namme. 1064967 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Wyk op Feer<br>''Wyk auf Föhr'' | ôfbylding = Wyk auf Foehr in NF.PNG | ôfbyldingsbreedte = 260px | ôfbyldingstekst = | ynwennertal = 4.413 <small>(2011)</small> | oerflak = 8 km² | befolkingstichtens = 552 / km² | stêdekloft = | hichte = 1 m | lân = [[Dútslân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Sleeswyk-Holstein]] | bestjoerlike ienheid 2 = Distrikt | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Noard-Fryslân]] | boargemaster = | stêdsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = CET [[UTC]]+1 | simmertiid = CEST UTC+2 | koördinaten = | webside = [http://www.wyk.de// www.wyk.de] }} '''Wyk op Feer''' (''[[Dútsk]]: Wyk auf Föhr'') is in gemeente yn de [[Dútslân|Dútske]] [[Dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Sleeswyk-Holstein]] en makket diel út fan it distrikt [[Noard-Fryslân]]. Wyk op Föhr hat 4421 ynwenners (2010). De piloat en lettere ''Wehrmachtsbefehlshaber in den Niederlanden'' [[Friedrich Christiansen]] is hjir berne. Christiansen waard yn 1932 eare-boarger fan Wyk. Nei syn frijlitting yn 1951 waard syn eare-boargerskip fernijd en waard yn Wyk in stjitte nei him neamd. Dy ferneaming is letter weromdraaid. <gallery> Foehr Wyk Mittelbruecke Sandwall.jpg|Wyk fan it wetter ôf sjoen File:St Nicolai Foehr.jpg|[[Sint-Niklaastsjerke (Wyk op Feer)|Sint-Niklaastsjerke]] Ofbyld:Nordfriesland-IMG 4943.JPG|Fearboat ferlit Feer </gallery> == Ferneamde persoanen== ===Berne yn Wyk=== *[[Stine Andresen]] (1849–1927), dichter *[[Friedrich Christiansen]] (1879–1972), piloat, nazy-generaal ===Ferbûn oan Feer=== *[[Sidonie Werner]] (1860–1932), politikus. Stifter fan in [[sanatoarium]] foar [[Joaden|joadske]] bern mei [[tuberkuloaze]] (1927–1938) yn Wyk. *[[Carl Haeberlin]] (1870–1954), stichter fan it Frysk museum yn Wyk en ûndersiker fan de Fryske skiednis; pionier fan de [[thalassoterapy]] *[[Stanfour]], in rockband. {{Koördinaten|54_42_0_N_8_34_0_E_type:city_scale:50000_region:DE|54° 42' NB, 8° 34' EL}} {{DEFAULTSORT:Wik op Feer}} [[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]] 10v8f9pq5fdkfyux67t7lent9bc25ep 0 136310 1231853 1017044 2026-06-11T07:53:45Z Mysha 254 Ein-komboerd 1231853 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Plaknammeboerd_Damwâld.png|thumb|In standert Frysktalich plaknammeboerd]] [[Ofbyld:Ein-komboerd - Poppenwier.jpeg|thumb|Frysktalich ein fan komboerd]] [[Ofbyld:Jonkersland.jpg|thumb|In twatalich buorskip-plaknammeboerd]] In '''plaknammeboerd''' of '''komboerd''' is in boerd dat by de yngong fan in plak stiet. Under de plaknamme stiet de gemeente wêryn't it plak him befynt, utsein wannear't de plaknamme lyk oan de gemeentenamme is. == Nederlân == Yn Nederlân hat it komboerd de status fan in ferkearsboerd neffens de RVV fan 1990. In komboerd jout ek altyd in maksimale gong fan 50 km yn it oere oan, lykwols stiet dit der ta ferdudliking meastentiids noch ûnder. Somtiden wurdt in hegere tastiene gong oanjûn (rûnwei) of in legere gong (wenwyk). By it yngean fan de [[beboude kom]] stiet it standert plaknammeboerd, by it ferlitten fan de beboude kom stiet der hast itselde boerd, mar mei in reade skeane streek troch de namme. By guon plaknammen makket dy streek it lykwols net altyd maklik te lêzen. Oant de ynfiering fan RVV 1990 waard by it ferlitten fan de kom nea in plaknamme neamd, mar bestie it boerd allinne mar út in blau flak mei trije of fjouwer skeane wite streken. Op guon plakken binne sokke buorden noch wol oanwêzich. Faak is der ûnder it boerd in oar boerd befêstige mei in tekst dat der by it ynriden fan in plak "Wolkom" en by it ferlitten "Oant sjen" stiet. By in buorskip is der almeast gjin sprake fan in offisjel beboude kom. Dêr kin in standert komboerd, dat nammers in leger maksimum gong gebiedt, net brûkt wurde. Dêr stiet dan faak in plaknammeboerd yn negatyf: in wyt boerd mei blauwe of swarte letters. Der binne lykwols ek wol útsûnderingen fan buorskippen dy't al in offisjel beboude kom hawwe. Dêr wurde dan al standert blauwe plaknammebuorden pleatst. Dêrtroch ûntstiet wolris betizing dat sokke buorskippen doarpen wêze kinne. Inkelde bekende útsûnderingen binne de [[Noard-Brabân|Noardbrabânske]] buorskippen [[Oventje]], [[Dalem]] en [[Walik]]. == Belgje == Yn Belgje wurdt it binnenriden fan de beboude kom oanjûn mei in wyt plaknammeboerd, it bûtenriden derfan wurdt oanjûn troch itselde boerd mei in line der trochhinne. Dizze buorden jouwe ek de byhearrende ferkearsrigels oan, sa as de maksimale snelheid fan 50 km yn it oere. == Twatalige plaknammebuorden == Sûnt de fyftiger jierren fan de [[tweintichste iuw]] stiet in Fryslân njonken de [[Nederlânsk]]e namme almeast ek de Fryske namme op de plaknammebuorden. Guon gemeenten kieze derfoar allinne de offisjele namme op de buorden sjen te litten, yn bygelyks [[Dantumadiel]] binne dat de Fryske en yn [[Eaststellingwerf]] de Nederlânske. Yn [[Sealterlân]] en [[Noard-Fryslân]] steane by guon plakken njonken de [[Dútsk]]e namme ek de [[Sealterfrysk]]e en [[Noardfrysk]]e namme. By [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] stiet de [[Nedersaksyske talen|Leechsaksysk]]e fariant fan [[East-Fryslân]] ''Auerk'' op de boerd. Ek yn oare twatalige gebieten, sa as [[Ierlân]], [[Skotlân]], [[Wales]], [[Bretanje]], [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]], [[Galysje]], [[Kataloanje]], [[Súd-Tirol]] en [[Ystrje]] binne twatalige plaknammebuorden. <gallery widths="160" heights="160"> Ofbyld:Rafio_kombord.jpg|[[Baflo|Rafio]]? De reade line makket de namme fan it plak somtiden dreech om te lêzen Ofbyld:Plaatsnaambord_Walshoutem.JPG|In Belgysk plaknammeboerd Ofbyld:Kleve_sign_winter.jpg|Plaknammeboerd yn Dútslân </gallery> {{Commonscat|City limit signs|Plaknammeboerd}} [[Kategory:Strjitmeubilêr]] [[Kategory:Plak]] [[Kategory:Namme]] qcncm272o6yqxee8ezex51hck8onnlw 1231865 1231853 2026-06-11T09:50:13Z Mysha 254 bermplanke 1231865 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Plaknammeboerd_Damwâld.png|thumb|In standert Frysktalich plaknammeboerd]] [[Ofbyld:Ein-komboerd - Poppenwier.jpeg|thumb|Frysktalich ein fan komboerd]] [[Ofbyld:Jonkersland.jpg|thumb|In twatalich buorskip-plaknammeboerd]] [[Ofbyld:Utbuorren - Tsienzerbuorren.png|thumb|In Fryske bermplanke.]] In '''plaknammeboerd''' of '''komboerd''' is in boerd dat by de yngong fan in plak stiet. Under de plaknamme stiet de gemeente wêryn't it plak him befynt, utsein wannear't de plaknamme lyk oan de gemeentenamme is. == Nederlân == Yn Nederlân hat it komboerd de status fan in ferkearsboerd neffens de RVV fan 1990. In komboerd jout ek altyd in maksimale gong fan 50 km yn it oere oan, lykwols stiet dit der ta ferdudliking meastentiids noch ûnder. Somtiden wurdt in hegere tastiene gong oanjûn (rûnwei) of in legere gong (wenwyk). By it yngean fan de [[beboude kom]] stiet it standert plaknammeboerd, by it ferlitten fan de beboude kom stiet der hast itselde boerd, mar mei in reade skeane streek troch de namme. By guon plaknammen makket dy streek it lykwols net altyd maklik te lêzen. Oant de ynfiering fan RVV 1990 waard by it ferlitten fan de kom nea in plaknamme neamd, mar bestie it boerd allinne mar út in blau flak mei trije of fjouwer skeane wite streken. Op guon plakken binne sokke buorden noch wol oanwêzich. Faak is der ûnder it boerd in oar boerd befêstige mei in tekst dat der by it ynriden fan in plak "Wolkom" en by it ferlitten "Oant sjen" stiet. === Buorskippen === By in buorskip is der almeast gjin sprake fan in offisjele beboude kom. Dêr kin in standert komboerd, dat nammers in leger maksimum gong gebiedt, net brûkt wurde. Dêr stiet dan faak in plaknammeboerd yn negatyf: in wyt boerd mei blauwe of swarte letters. Der binne lykwols ek wol útsûnderingen fan buorskippen dy't al in offisjel beboude kom hawwe. Dêr wurde dan al standert blauwe plaknammebuorden pleatst. Dêrtroch ûntstiet wolris betizing dat sokke buorskippen doarpen wêze kinne. Inkelde bekende útsûnderingen binne de [[Noard-Brabân|Noardbrabânske]] buorskippen [[Oventje]], [[Dalem]] en [[Walik]]. Oarsom binne der sitewaasjes, bygelyks by in [[snelwei]] dêr't hoe ek nimmen fan de dyk ôf kin, dêr't yn stee fan in komboerd allinnich in bermplanke brûkt wurdt. == Belgje == Yn Belgje wurdt it binnenriden fan de beboude kom oanjûn mei in wyt plaknammeboerd, it bûtenriden derfan wurdt oanjûn troch itselde boerd mei in line der trochhinne. Dizze buorden jouwe ek de byhearrende ferkearsrigels oan, sa as de maksimale snelheid fan 50 km yn it oere. == Twatalige plaknammebuorden == Sûnt de fyftiger jierren fan de [[tweintichste iuw]] stiet in Fryslân njonken de [[Nederlânsk]]e namme almeast ek de Fryske namme op de plaknammebuorden. Guon gemeenten kieze derfoar allinne de offisjele namme op de buorden sjen te litten, yn bygelyks [[Dantumadiel]] binne dat de Fryske en yn [[Eaststellingwerf]] de Nederlânske. Yn [[Sealterlân]] en [[Noard-Fryslân]] steane by guon plakken njonken de [[Dútsk]]e namme ek de [[Sealterfrysk]]e en [[Noardfrysk]]e namme. By [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] stiet de [[Nedersaksyske talen|Leechsaksysk]]e fariant fan [[East-Fryslân]] ''Auerk'' op de boerd. Ek yn oare twatalige gebieten, sa as [[Ierlân]], [[Skotlân]], [[Wales]], [[Bretanje]], [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]], [[Galysje]], [[Kataloanje]], [[Súd-Tirol]] en [[Ystrje]] binne twatalige plaknammebuorden. <gallery widths="160" heights="160"> Ofbyld:Rafio_kombord.jpg|[[Baflo|Rafio]]? De reade line makket de namme fan it plak somtiden dreech om te lêzen Ofbyld:Plaatsnaambord_Walshoutem.JPG|In Belgysk plaknammeboerd Ofbyld:Kleve_sign_winter.jpg|Plaknammeboerd yn Dútslân </gallery> {{Commonscat|City limit signs|Plaknammeboerd}} [[Kategory:Strjitmeubilêr]] [[Kategory:Plak]] [[Kategory:Namme]] nkvg7rk4bo3bllvvvpt77xca1mgh5vy 1231868 1231865 2026-06-11T10:11:01Z Mysha 254 gallery útbuorren 1231868 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Plaknammeboerd_Damwâld.png|thumb|In standert Frysktalich plaknammeboerd]] [[Ofbyld:Ein-komboerd - Poppenwier.jpeg|thumb|Frysktalich ein fan komboerd]] [[Ofbyld:Jonkersland.jpg|thumb|In twatalich buorskip-plaknammeboerd]] In '''plaknammeboerd''' of '''komboerd''' is in boerd dat by de yngong fan in plak stiet. Under de plaknamme stiet de gemeente wêryn't it plak him befynt, utsein wannear't de plaknamme lyk oan de gemeentenamme is. == Nederlân == Yn Nederlân hat it komboerd de status fan in ferkearsboerd neffens de RVV fan 1990. In komboerd jout ek altyd in maksimale gong fan 50 km yn it oere oan, lykwols stiet dit der ta ferdudliking meastentiids noch ûnder. Somtiden wurdt in hegere tastiene gong oanjûn (rûnwei) of in legere gong (wenwyk). By it yngean fan de [[beboude kom]] stiet it standert plaknammeboerd, by it ferlitten fan de beboude kom stiet der hast itselde boerd, mar mei in reade skeane streek troch de namme. By guon plaknammen makket dy streek it lykwols net altyd maklik te lêzen. Oant de ynfiering fan RVV 1990 waard by it ferlitten fan de kom nea in plaknamme neamd, mar bestie it boerd allinne mar út in blau flak mei trije of fjouwer skeane wite streken. Op guon plakken binne sokke buorden noch wol oanwêzich. Faak is der ûnder it boerd in oar boerd befêstige mei in tekst dat der by it ynriden fan in plak "Wolkom" en by it ferlitten "Oant sjen" stiet. === Buorskippen === By in buorskip is der almeast gjin sprake fan in offisjele beboude kom. Dêr kin in standert komboerd, dat nammers in leger maksimum gong gebiedt, net brûkt wurde. Dêr stiet dan faak in plaknammeboerd yn negatyf: in wyt boerd mei blauwe of swarte letters. Der binne lykwols ek wol útsûnderingen fan buorskippen dy't al in offisjel beboude kom hawwe. Dêr wurde dan al standert blauwe plaknammebuorden pleatst. Dêrtroch ûntstiet wolris betizing dat sokke buorskippen doarpen wêze kinne. Inkelde bekende útsûnderingen binne de [[Noard-Brabân|Noardbrabânske]] buorskippen [[Oventje]], [[Dalem]] en [[Walik]]. Oarsom binne der sitewaasjes, bygelyks by in [[snelwei]] dêr't hoe ek nimmen fan de dyk ôf kin, dêr't yn stee fan in komboerd allinnich in bermplanke brûkt wurdt. <Gallery> Ofbyld:Utbuorren - Spears.jpeg|In Fryske útbuorren yn ... Ofbyld:Ein-útbuorrenboerd - Spears.jpeg|... en om wer fuort Ofbyld:Utbuorren - Tsienzerbuorren.png|In Fryske bermplanke. </Gallery> == Belgje == Yn Belgje wurdt it binnenriden fan de beboude kom oanjûn mei in wyt plaknammeboerd, it bûtenriden derfan wurdt oanjûn troch itselde boerd mei in line der trochhinne. Dizze buorden jouwe ek de byhearrende ferkearsrigels oan, sa as de maksimale snelheid fan 50 km yn it oere. == Twatalige plaknammebuorden == Sûnt de fyftiger jierren fan de [[tweintichste iuw]] stiet in Fryslân njonken de [[Nederlânsk]]e namme almeast ek de Fryske namme op de plaknammebuorden. Guon gemeenten kieze derfoar allinne de offisjele namme op de buorden sjen te litten, yn bygelyks [[Dantumadiel]] binne dat de Fryske en yn [[Eaststellingwerf]] de Nederlânske. Yn [[Sealterlân]] en [[Noard-Fryslân]] steane by guon plakken njonken de [[Dútsk]]e namme ek de [[Sealterfrysk]]e en [[Noardfrysk]]e namme. By [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] stiet de [[Nedersaksyske talen|Leechsaksysk]]e fariant fan [[East-Fryslân]] ''Auerk'' op de boerd. Ek yn oare twatalige gebieten, sa as [[Ierlân]], [[Skotlân]], [[Wales]], [[Bretanje]], [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]], [[Galysje]], [[Kataloanje]], [[Súd-Tirol]] en [[Ystrje]] binne twatalige plaknammebuorden. <gallery widths="160" heights="160"> Ofbyld:Rafio_kombord.jpg|[[Baflo|Rafio]]? De reade line makket de namme fan it plak somtiden dreech om te lêzen Ofbyld:Plaatsnaambord_Walshoutem.JPG|In Belgysk plaknammeboerd Ofbyld:Kleve_sign_winter.jpg|Plaknammeboerd yn Dútslân </gallery> {{Commonscat|City limit signs|Plaknammeboerd}} [[Kategory:Strjitmeubilêr]] [[Kategory:Plak]] [[Kategory:Namme]] g0efcl4smbwrdmlmax10welhvezwiv4 5 145508 1231842 1231778 2026-06-10T19:49:06Z ~2026-34330-46 58453 LearnFrisian reply to Ieneach 1231842 wikitext text/x-wiki == Important: maintenance operation on September 1st == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|Read this message in another language]] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data centre. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic to the secondary data centre on '''Tuesday, September 1st 2020'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, September 1st. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200901T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 19:30 IST, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday September 2). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the week of September 1st, 2020. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2020 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. '''Please share this information with your community.''' </div></div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|User:Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]])</span> 31 aug 2020, 12.30 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=20410849 --> == Important: maintenance operation on October 27 == {{int:please-translate}} {{int:thank-you}} This is a reminder of [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server_switch_2020|a message]] already sent to your wiki. On Tuesday, October 27 2020, all wikis will be in read-only mode for a short period of time. You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, October 27. The test will start at 14:00 UTC (14:00 WET, 15:00 CET, 10:00 EDT, 19:30 IST, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 03:00 NZDT on Wednesday October 28). Background jobs will be slower and some may be dropped. This may have an impact on some bots work. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server_switch_2020|Know more about this operation.]] -- <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|User:Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]])</span> 26 okt 2020, 10.25 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=20578077 --> == Server switch == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. <!-- They will switch all traffic back to the primary data center on '''Tuesday, October 27 2020'''. --> Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, 29 June 2021. The test will start at [https://zonestamp.toolforge.org/1624975200 14:00 UTC] (07:00 PDT, 10:00 EDT, 15:00 WEST/BST, 16:00 CEST, 19:30 IST, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday 30 June). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the week of June 28. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter#Schedule_for_2021_switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div></div> [[user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] 27 jun 2021, 03.23 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=20746915 --> == Server switch == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic back to the primary data center on '''Tuesday, 14 September 2021'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, 14 September 2021. The test will start at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628049 14:00 UTC] (07:00 PDT, 10:00 EDT, 15:00 WEST/BST, 16:00 CEST, 19:30 IST, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday, 15 September). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div></div> [[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User:SGrabarczuk (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 11 sep 2021, 03.10 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=20746915 --> == Bots need to upgrade to Pywikibot 6.6.1 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear bot operators, bots running [[mw:Pywikibot|Pywikibot]] must upgrade to [https://doc.wikimedia.org/pywikibot/stable/changelog.html version 6.6.1] otherwise they will break when [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|deprecated API parameters]] are removed. If you have any questions or need help in upgrading, please reach out using one of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Communication|Pywikibot communication channels]]. Thanks, [[m:User:Legoktm|Legoktm]] ([[m:User talk:Legoktm|talk]]) 22 sep 2021, 20.02 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Legoktm@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=22004738 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 27 feb 2023, 22.24 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=24337896 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-04-26|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-04-26T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-04-26T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-04-26|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 apr 2023, 03.21 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=24903511 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-09-20|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-09-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-09-20T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-09-20|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]]) 15 sep 2023, 11.30 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=25086542 --> == Fersyk botstatus FryskaBot == Hallo, ik bin [[Meidogger:AukeDH|AukeDH]] en freegje hjirmei botstatus oan foar [[Meidogger:FryskaBot|FryskaBot]]. === Wat docht de bot? === FryskaBot oersettet artikels fan de Nederlânske of Ingelske Wikipedy nei it Frysk. De bot brûkt in lokaal fine-tuned Frysk taalmodel (frisian-llm, basearre op Qwen2.5-3B). Alle oersette artikels wurde earst troch in automatyske hallusinaasjekontrôle gien (ferliking fan sifers, jierren en seksjetal mei de boarne). Artikels dy't de kontrôle net trochjouwe wurde apart bewarre foar minslike beoardieling foardat se publisearre wurde. === Technologysk === * Software: [[pywikibot]] * Taalmodel: frisian-llm (lokaal, Qwen2.5-3B fine-tuned op Frysk) * Maksimum tempo: 30 bewurkings per oere * CC BY-SA attributysje: eltse bewurking hat in resumé mei ferwizing nei de boarne === Bewiisstikken === Meidogger AukeDH hat 7 manuele bewurkings dien op de Fryske Wikipedy om de wurkwize te testen: [[Ylst]], [[Alve stêden fan Fryslân]], [[Waddensee]], [[Alde Fryske Tsjerken]], [[FNP (partij)]], [[Kulturele Haadstêd 2018]] en [[Fryske literatuer]]. Tige tank foar jo oerweging. -- [[Meidogger:AukeDH|AukeDH]] [[Meidogger:AukeDH|AukeDH]] ([[Meidogger oerlis:AukeDH|oerlis]]) 21 mai 2026, 23.24 (CEST) :Goeie, AukeDH. Dat moat mar net. Jo "bewiisstikken" lieken nearne nei. Ylst, Waddensee, Sneekermeer en Lauwersmeer binne gjin Fryske nammen. Wy hawwe al lang artikels oer Drylts, de Waadsee, de Snitsermar en de Lauwersmar. Dy siden hiene jo mei in bytsje ynspanning fan jo kant ek wol fine kinnen. Ek oer alle oare troch jo oanmakke ûnderwerpen bestiene al lang artikels. Foar in diel soe it wêze kinne dat jo dy siden net fine kinnen hawwe, bgl. yn it gefal fan de "Alve stêden fan Fryslân", dêr't jo foar wêze moatte by it artikel Fryske stêden. Mar yn it gefal fan "FNP (partij)" meitsje jo my net wiis dat jo de side FNP net fine koene, en by "Fryske literatuer" hawwe jo sels in goede trochwizing nei Frysktalige literatuer wiske om moedwillich in dûbele side oan te meitsjen. Dat komt al hiel ticht yn 'e buert fan fandalisme. It wiskjen fan twatrêdepart fan it besteande artikel by De Kameleon is gewoan fandalisme. As jo soks nochris dogge, dan sille wy jo útslute moatte. De iennichste bydrage fan jowes dy't stean bliuwt is it stikje oer Elba en de útwreiding fan it artikel [[mangrove]]. En de tafoege tekst stie dêr grôtfol staverings- en grammatikaflaters. As jo it Frysk net better behearskje as sa, dan kinne jo spitigernôch net oan 'e Fryske Wikipedy bydrage. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 mai 2026, 02.40 (CEST) == Fersyk botstatus foar LearnFrisian == Hallo, ik bin de operator fan it akkount [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]]. Ik soe dizze meidogger graach brûke wolle as bot foar it oanmeitsjen fan nije stub-artikels op de Fryske Wikipedy. '''Doel:''' De bot makket koarte stub-siden oan oer ûnderwerpen dy't al in artikel hawwe op de Ingelske Wikipedy, mar noch net op fy.wikipedia.org. It giet benammen om: * Fryske doarpen en plakken * Fryske persoannen (sportlju, skriuwers, histoaryske figuren) * Fryske kultuersaken, wetterwegen en natoergebieten '''Wurkwize:''' * De bot kontrolearret earst oft in side al bestiet foardat er ien oanmakket * It taal-resultaat is West-Frysk * De bot wurket maksimaal 3 neue siden per dei * Alle bewurkings hawwe in dúdlike bewurkingskommentaar '''Foarbylden fan al oanmakke artikels (testfaze):''' * [[Friezen (âld folk)]] — oer de âlde Fryske stam * [[Carl Verheijen]] — Nederlânske snieâldringer * [[Hylum]] — lyts doarp yn Súdwest-Fryslân * [[Reinder Nummerdor]] — Fryske beachfollybalspiler (berne yn Snits) Ik freegje hjirby om botstatus foar [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]], sadat de bewurkings net de side "Koartlyn feroare" oerfleane. Fragen of opmerkingen binne fansels wolkom. [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]] [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]] ([[Meidogger oerlis:LearnFrisian|oerlis]]) 28 mai 2026, 01.29 (CEST) :Goeie, LearnFrisian. Dy botstatus krije jo net. De stobben dy't jo oant no ta skreaun hawwe, wiene foar in diel te summier, joegen ferkearde ynformaasje (bygelyks: Hylum is gjin doarp yn Súdwest-Fryslân, en Reinder Nummerdor is net berne yn Snits) en wiene skreaun yn striemin masinefrysk (wat is yn 'e frede in "snie-âldringer"?). Wy binne mar mei in beheind groepke en hawwe der simpelwei de mankrêft en de tiid net foar om jo stobben te ferbetterjen. Twa fan ús behearders, Drewes en ik, hawwe hjir hjoed al fierstente folle tiid yn stekke moatten. As jo it Frysk net better behearskje, kinne jo net oan dizze Wikipedy bydrage. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 29 mai 2026, 00.49 (CEST) ::Goeie Ieneach, ::Ik bin de operator fan it akkount LearnFrisian en freegje botstatus oan foar in stub-bot op fy.wikipedia.org. ::LearnFrisian is gjin oersettingbot. De bot is spesifyk ûntwikkele foar it Frysk, mei in taalmodel dat goed traint is op West-Frysk en mooglik de earste bot is dy't echt ferstannige Fryske stub-artikels skriuwe kin, ynstee fan gewoan fan it Hollânsk oer te setten. De oanpak: ::* Kontrolearret earst oft in side al bestiet (createonly=1), duplikaten binne struktureel ûnmooglik ::* Alle ûnderwerpen hawwe hânmakke Fryske nammen, gjin Hollânske of Ingelske nammen ::* Trije kwaliteitslagen: Hunspell Frysk wurdboek, blocklist foar Hollânske wurden, en in automatyske West-Fryske taalbeoardieling ::* Maksimum 3 nije artikels elke 3 dagen, hiel behindich tempo ::Foarbylden fan oanmakke artikels: [[Fryske grammatika]], [[Potestaat fan Fryslân]], [[Kaatsen op de Olympyske Spelen 1928]], [[Heliport Flylân]]. ::Ik bin iepen foar feedback en wol graach gearwurkje mei de Fryske Wikipedy-mienskip. ::Freonlike groeten, [[Wiki:Meidogger-bydragen/&#126;2026-32478-26|&#126;2026-32478-26]] ([[Meidogger oerlis:&#126;2026-32478-26|talk]]) 31 mai 2026, 19.25 (CEST) :::Goeie, LearnFrisian. Sa't ik hjirboppe al útlein haw, kinne wy dêr net oan begjinne. Wy hawwe simpelwei de mankrêft net om jo eltse dei op 'e nij te helpen. Want dêr sil it op delkomme. Jo sizze dat jo bot sok geweldich Frysk skriuwt (net "West-Frysk", dat is hiel wat oars), mar út jo foarbyldartikels is wol bleken dat it stikfol fouten stiet en bytiden ûnbegryplik koeterwaalsk is. Wy wolle dêrom gjin bots dy't artikels oersette. Jo moatte sels Frysk sprekke en skriuwe kinne, sadat jo sels de fouten út jo tekst helje kinne. Dêr binne wy net foar. Dat bestjut dat minsken dy't gjin Frysk sprekke simpelwei net oan dit projekt bydrage kinne. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 31 mai 2026, 21.13 (CEST) ::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Trije ''neue'' ''stubs'' per dei, ik moat der net oan tinke. Faaks wurdt soks mei de tiid noch wat, mar yndie earst mar net. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 9 jun 2026, 16.50 (CEST) :::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik slút my by jimme oan. Net oan begjinne dus. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 9 jun 2026, 18.13 (CEST) == LearnFrisian — updated approach == Hi Ieneach, Thank you for your reply. Your criticism was fair, the first articles were not good enough. We have completely changed the approach. The bot no longer writes Frisian. Instead it reads facts from Wikidata and places them into fixed, pre-verified Frisian sentences. Invented words and calques are no longer possible. On top of that, every article is checked by a Frisian-speaking operator before it is published. You will have no work from it. Would you give us the chance to show you a few articles before you make a final decision? Kind regards, [[Wiki:Meidogger-bydragen/&#126;2026-33807-89|&#126;2026-33807-89]] ([[Meidogger oerlis:&#126;2026-33807-89|talk]]) 8 jun 2026, 01.21 (CEST) :Hello LearnFrisian. That Frisian-speaking operator you are talking about, would that be you? If so, why are we speaking in English now? If not, then who? And if you have a native Frisian-speaking operator, why would you need your bot to "read facts from Wikidata and place them into fixed, pre-verified Frisian sentences"? You could just have this purported Frisian-speaker write the stub article him- or herself. That would save everyone a lot of time and effort. This all sound very far-fetched to me. Let's just be done with this. We don't need more stubs. We have enough of those already that never get developed into real articles. What we need is native Frisian speakers writing actual articles. A bot isn't going to help us with that. So, thank you for your interest in our language and thank you for your offers of help, but I'm afraid we're going to have to respectfully decline. Kind regards, [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 9 jun 2026, 02.01 (CEST) --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 9 jun 2026, 18.22 (CEST) :Goeie Ieneach, :Jo hawwe gelyk dat de earste artikels net goed genôch wiene. Dat jouwe wy ta. :Us doel is lykwols itselde as dat fan jo: mear Frysk op it ynternet. Wy begripe ek dat de Fryske Wikipedy útwurke artikels nedich hat. :Soe it mooglik wêze om fierder te praten fia mail of tillefoan? Jo kinne my berikke op auke.haan@hotmail.nl of jo kinne my ek belje op 0630771404. :Mei freonlike groetnis, Auke de Haan [[Wiki:Meidogger-bydragen/&#126;2026-34330-46|&#126;2026-34330-46]] ([[Meidogger oerlis:&#126;2026-34330-46|talk]]) 10 jun 2026, 21.49 (CEST) qpoowyc7zwt72190zpbo3ua32he3rz5 1231846 1231842 2026-06-11T00:15:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* LearnFrisian — updated approach */ Antwurd 1231846 wikitext text/x-wiki == Important: maintenance operation on September 1st == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|Read this message in another language]] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data centre. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic to the secondary data centre on '''Tuesday, September 1st 2020'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, September 1st. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200901T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 19:30 IST, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday September 2). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the week of September 1st, 2020. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2020 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. '''Please share this information with your community.''' </div></div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|User:Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]])</span> 31 aug 2020, 12.30 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=20410849 --> == Important: maintenance operation on October 27 == {{int:please-translate}} {{int:thank-you}} This is a reminder of [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server_switch_2020|a message]] already sent to your wiki. On Tuesday, October 27 2020, all wikis will be in read-only mode for a short period of time. You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, October 27. The test will start at 14:00 UTC (14:00 WET, 15:00 CET, 10:00 EDT, 19:30 IST, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 03:00 NZDT on Wednesday October 28). Background jobs will be slower and some may be dropped. This may have an impact on some bots work. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server_switch_2020|Know more about this operation.]] -- <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|User:Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]])</span> 26 okt 2020, 10.25 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&oldid=20578077 --> == Server switch == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. <!-- They will switch all traffic back to the primary data center on '''Tuesday, October 27 2020'''. --> Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, 29 June 2021. The test will start at [https://zonestamp.toolforge.org/1624975200 14:00 UTC] (07:00 PDT, 10:00 EDT, 15:00 WEST/BST, 16:00 CEST, 19:30 IST, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday 30 June). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the week of June 28. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter#Schedule_for_2021_switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div></div> [[user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] 27 jun 2021, 03.23 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=20746915 --> == Server switch == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic back to the primary data center on '''Tuesday, 14 September 2021'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, 14 September 2021. The test will start at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628049 14:00 UTC] (07:00 PDT, 10:00 EDT, 15:00 WEST/BST, 16:00 CEST, 19:30 IST, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday, 15 September). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div></div> [[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User:SGrabarczuk (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 11 sep 2021, 03.10 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=20746915 --> == Bots need to upgrade to Pywikibot 6.6.1 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear bot operators, bots running [[mw:Pywikibot|Pywikibot]] must upgrade to [https://doc.wikimedia.org/pywikibot/stable/changelog.html version 6.6.1] otherwise they will break when [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|deprecated API parameters]] are removed. If you have any questions or need help in upgrading, please reach out using one of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Communication|Pywikibot communication channels]]. Thanks, [[m:User:Legoktm|Legoktm]] ([[m:User talk:Legoktm|talk]]) 22 sep 2021, 20.02 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Legoktm@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=22004738 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 27 feb 2023, 22.24 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=24337896 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-04-26|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-04-26T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-04-26T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-04-26|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 apr 2023, 03.21 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=24903511 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-09-20|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-09-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-09-20T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-09-20|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]]) 15 sep 2023, 11.30 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Bots&oldid=25086542 --> == Fersyk botstatus FryskaBot == Hallo, ik bin [[Meidogger:AukeDH|AukeDH]] en freegje hjirmei botstatus oan foar [[Meidogger:FryskaBot|FryskaBot]]. === Wat docht de bot? === FryskaBot oersettet artikels fan de Nederlânske of Ingelske Wikipedy nei it Frysk. De bot brûkt in lokaal fine-tuned Frysk taalmodel (frisian-llm, basearre op Qwen2.5-3B). Alle oersette artikels wurde earst troch in automatyske hallusinaasjekontrôle gien (ferliking fan sifers, jierren en seksjetal mei de boarne). Artikels dy't de kontrôle net trochjouwe wurde apart bewarre foar minslike beoardieling foardat se publisearre wurde. === Technologysk === * Software: [[pywikibot]] * Taalmodel: frisian-llm (lokaal, Qwen2.5-3B fine-tuned op Frysk) * Maksimum tempo: 30 bewurkings per oere * CC BY-SA attributysje: eltse bewurking hat in resumé mei ferwizing nei de boarne === Bewiisstikken === Meidogger AukeDH hat 7 manuele bewurkings dien op de Fryske Wikipedy om de wurkwize te testen: [[Ylst]], [[Alve stêden fan Fryslân]], [[Waddensee]], [[Alde Fryske Tsjerken]], [[FNP (partij)]], [[Kulturele Haadstêd 2018]] en [[Fryske literatuer]]. Tige tank foar jo oerweging. -- [[Meidogger:AukeDH|AukeDH]] [[Meidogger:AukeDH|AukeDH]] ([[Meidogger oerlis:AukeDH|oerlis]]) 21 mai 2026, 23.24 (CEST) :Goeie, AukeDH. Dat moat mar net. Jo "bewiisstikken" lieken nearne nei. Ylst, Waddensee, Sneekermeer en Lauwersmeer binne gjin Fryske nammen. Wy hawwe al lang artikels oer Drylts, de Waadsee, de Snitsermar en de Lauwersmar. Dy siden hiene jo mei in bytsje ynspanning fan jo kant ek wol fine kinnen. Ek oer alle oare troch jo oanmakke ûnderwerpen bestiene al lang artikels. Foar in diel soe it wêze kinne dat jo dy siden net fine kinnen hawwe, bgl. yn it gefal fan de "Alve stêden fan Fryslân", dêr't jo foar wêze moatte by it artikel Fryske stêden. Mar yn it gefal fan "FNP (partij)" meitsje jo my net wiis dat jo de side FNP net fine koene, en by "Fryske literatuer" hawwe jo sels in goede trochwizing nei Frysktalige literatuer wiske om moedwillich in dûbele side oan te meitsjen. Dat komt al hiel ticht yn 'e buert fan fandalisme. It wiskjen fan twatrêdepart fan it besteande artikel by De Kameleon is gewoan fandalisme. As jo soks nochris dogge, dan sille wy jo útslute moatte. De iennichste bydrage fan jowes dy't stean bliuwt is it stikje oer Elba en de útwreiding fan it artikel [[mangrove]]. En de tafoege tekst stie dêr grôtfol staverings- en grammatikaflaters. As jo it Frysk net better behearskje as sa, dan kinne jo spitigernôch net oan 'e Fryske Wikipedy bydrage. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 mai 2026, 02.40 (CEST) == Fersyk botstatus foar LearnFrisian == Hallo, ik bin de operator fan it akkount [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]]. Ik soe dizze meidogger graach brûke wolle as bot foar it oanmeitsjen fan nije stub-artikels op de Fryske Wikipedy. '''Doel:''' De bot makket koarte stub-siden oan oer ûnderwerpen dy't al in artikel hawwe op de Ingelske Wikipedy, mar noch net op fy.wikipedia.org. It giet benammen om: * Fryske doarpen en plakken * Fryske persoannen (sportlju, skriuwers, histoaryske figuren) * Fryske kultuersaken, wetterwegen en natoergebieten '''Wurkwize:''' * De bot kontrolearret earst oft in side al bestiet foardat er ien oanmakket * It taal-resultaat is West-Frysk * De bot wurket maksimaal 3 neue siden per dei * Alle bewurkings hawwe in dúdlike bewurkingskommentaar '''Foarbylden fan al oanmakke artikels (testfaze):''' * [[Friezen (âld folk)]] — oer de âlde Fryske stam * [[Carl Verheijen]] — Nederlânske snieâldringer * [[Hylum]] — lyts doarp yn Súdwest-Fryslân * [[Reinder Nummerdor]] — Fryske beachfollybalspiler (berne yn Snits) Ik freegje hjirby om botstatus foar [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]], sadat de bewurkings net de side "Koartlyn feroare" oerfleane. Fragen of opmerkingen binne fansels wolkom. [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]] [[Meidogger:LearnFrisian|LearnFrisian]] ([[Meidogger oerlis:LearnFrisian|oerlis]]) 28 mai 2026, 01.29 (CEST) :Goeie, LearnFrisian. Dy botstatus krije jo net. De stobben dy't jo oant no ta skreaun hawwe, wiene foar in diel te summier, joegen ferkearde ynformaasje (bygelyks: Hylum is gjin doarp yn Súdwest-Fryslân, en Reinder Nummerdor is net berne yn Snits) en wiene skreaun yn striemin masinefrysk (wat is yn 'e frede in "snie-âldringer"?). Wy binne mar mei in beheind groepke en hawwe der simpelwei de mankrêft en de tiid net foar om jo stobben te ferbetterjen. Twa fan ús behearders, Drewes en ik, hawwe hjir hjoed al fierstente folle tiid yn stekke moatten. As jo it Frysk net better behearskje, kinne jo net oan dizze Wikipedy bydrage. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 29 mai 2026, 00.49 (CEST) ::Goeie Ieneach, ::Ik bin de operator fan it akkount LearnFrisian en freegje botstatus oan foar in stub-bot op fy.wikipedia.org. ::LearnFrisian is gjin oersettingbot. De bot is spesifyk ûntwikkele foar it Frysk, mei in taalmodel dat goed traint is op West-Frysk en mooglik de earste bot is dy't echt ferstannige Fryske stub-artikels skriuwe kin, ynstee fan gewoan fan it Hollânsk oer te setten. De oanpak: ::* Kontrolearret earst oft in side al bestiet (createonly=1), duplikaten binne struktureel ûnmooglik ::* Alle ûnderwerpen hawwe hânmakke Fryske nammen, gjin Hollânske of Ingelske nammen ::* Trije kwaliteitslagen: Hunspell Frysk wurdboek, blocklist foar Hollânske wurden, en in automatyske West-Fryske taalbeoardieling ::* Maksimum 3 nije artikels elke 3 dagen, hiel behindich tempo ::Foarbylden fan oanmakke artikels: [[Fryske grammatika]], [[Potestaat fan Fryslân]], [[Kaatsen op de Olympyske Spelen 1928]], [[Heliport Flylân]]. ::Ik bin iepen foar feedback en wol graach gearwurkje mei de Fryske Wikipedy-mienskip. ::Freonlike groeten, [[Wiki:Meidogger-bydragen/&#126;2026-32478-26|&#126;2026-32478-26]] ([[Meidogger oerlis:&#126;2026-32478-26|talk]]) 31 mai 2026, 19.25 (CEST) :::Goeie, LearnFrisian. Sa't ik hjirboppe al útlein haw, kinne wy dêr net oan begjinne. Wy hawwe simpelwei de mankrêft net om jo eltse dei op 'e nij te helpen. Want dêr sil it op delkomme. Jo sizze dat jo bot sok geweldich Frysk skriuwt (net "West-Frysk", dat is hiel wat oars), mar út jo foarbyldartikels is wol bleken dat it stikfol fouten stiet en bytiden ûnbegryplik koeterwaalsk is. Wy wolle dêrom gjin bots dy't artikels oersette. Jo moatte sels Frysk sprekke en skriuwe kinne, sadat jo sels de fouten út jo tekst helje kinne. Dêr binne wy net foar. Dat bestjut dat minsken dy't gjin Frysk sprekke simpelwei net oan dit projekt bydrage kinne. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 31 mai 2026, 21.13 (CEST) ::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Trije ''neue'' ''stubs'' per dei, ik moat der net oan tinke. Faaks wurdt soks mei de tiid noch wat, mar yndie earst mar net. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 9 jun 2026, 16.50 (CEST) :::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik slút my by jimme oan. Net oan begjinne dus. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 9 jun 2026, 18.13 (CEST) == LearnFrisian — updated approach == Hi Ieneach, Thank you for your reply. Your criticism was fair, the first articles were not good enough. We have completely changed the approach. The bot no longer writes Frisian. Instead it reads facts from Wikidata and places them into fixed, pre-verified Frisian sentences. Invented words and calques are no longer possible. On top of that, every article is checked by a Frisian-speaking operator before it is published. You will have no work from it. Would you give us the chance to show you a few articles before you make a final decision? Kind regards, [[Wiki:Meidogger-bydragen/&#126;2026-33807-89|&#126;2026-33807-89]] ([[Meidogger oerlis:&#126;2026-33807-89|talk]]) 8 jun 2026, 01.21 (CEST) :Hello LearnFrisian. That Frisian-speaking operator you are talking about, would that be you? If so, why are we speaking in English now? If not, then who? And if you have a native Frisian-speaking operator, why would you need your bot to "read facts from Wikidata and place them into fixed, pre-verified Frisian sentences"? You could just have this purported Frisian-speaker write the stub article him- or herself. That would save everyone a lot of time and effort. This all sound very far-fetched to me. Let's just be done with this. We don't need more stubs. We have enough of those already that never get developed into real articles. What we need is native Frisian speakers writing actual articles. A bot isn't going to help us with that. So, thank you for your interest in our language and thank you for your offers of help, but I'm afraid we're going to have to respectfully decline. Kind regards, [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 9 jun 2026, 02.01 (CEST) --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 9 jun 2026, 18.22 (CEST) :Goeie Ieneach, :Jo hawwe gelyk dat de earste artikels net goed genôch wiene. Dat jouwe wy ta. :Us doel is lykwols itselde as dat fan jo: mear Frysk op it ynternet. Wy begripe ek dat de Fryske Wikipedy útwurke artikels nedich hat. :Soe it mooglik wêze om fierder te praten fia mail of tillefoan? Jo kinne my berikke op auke.haan@hotmail.nl of jo kinne my ek belje op 0630771404. :Mei freonlike groetnis, Auke de Haan [[Wiki:Meidogger-bydragen/&#126;2026-34330-46|&#126;2026-34330-46]] ([[Meidogger oerlis:&#126;2026-34330-46|talk]]) 10 jun 2026, 21.49 (CEST) ::It is gebrûklik om hjir op 'e Wikipedy op dizze manier te kommunisearjen, sadat eltsenien it petear folgje kin. We hawwe neat te ferbergjen. En earlik sein soe ik net witte wat wy fierders noch beprate moatte. It spyt my wol, De Haan, mar ik haw mei de oare behearders oerlein, en in bot dy't op eigen manneboet artikelstobben oanmakket, dêr sjogge wy neat yn. Jo binne fansels tige wolkom om as (minsklike) meidogger oan ús projekt by te dragen. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 11 jun 2026, 02.15 (CEST) 57ahfmq835w3yy3hyuh1dbuaa2qr83t 0 192394 1231844 1231812 2026-06-10T23:21:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 offisjele status en erkenning as minderheidstaal neffens en: 1231844 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Albaneesk | ôfbylding = Lenga albanesa map.jpg | ôfbyldingsbreedte= | ôfbyldingstekst = Fersprieding fan it Albaneesk. | oare namme(n) = | eigen namme = ''shqip'' | lânseigen yn = [[File:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albaanje]] | tal sprekkers = 7,6 miljoen <small>(2026)</small> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Europeeske talen|Yndo-Europeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● ''Albaneesk'' | dialekten = | offisjele status= ● [[Ofbyld:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albaanje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Kosovo.svg|20px]] [[Kosovo]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Montenegro]] <small>(regionaal)</small><br> ● [[Ofbyld:Flag of North Macedonia.svg|20px]] [[Noard-Masedoanje]] <small>(regionaal)</small> | erkenning as minderheidstaal = ● [[Ofbyld:Flag of Italy.svg|20px]] [[Itaalje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Croatia.svg|20px]] [[Kroaasje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Romania.svg|20px]] [[Roemeenje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Serbia.svg|20px]] [[Servje]] | ISO 639-1 = sq | ISO 639-2 = alb | ISO 639-3 = sqi }} It '''Albaneesk''' (Albaneesk: ''Shqip'' of ''Gjuha Shqipe'') is in Yndo-Europeeske taal dy't benammen sprutsen wurdt yn [[Albaanje]] en [[Kosovo]], mar dy't ek in wichtige taaleilannen hat (grutter en lytser) yn oare parten fan de Balkan en yn tal fan diaspoara-mienskippen oer de hiele wrâld. Mei nei skatting sân oant acht miljoen sprekkers heart it net ta de grutste talen fan Europa, mar út taalkundich eachpunt is it ien fan de meast bysûndere. Oars as bygelyks it [[Frysk]], [[Ingelsk]], [[Frânsk]], [[Katalaansk]], [[Russysk]] of [[Servysk]] foarmet it Albaneesk in selsstannige tûke binnen de [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Europeeske taalfamylje]]. Dat betsjut dat de taal gjin nau besibbe libbene sustertalen hat en dêrom in wichtige boarne is foar taalkundigen dy't de skiednis fan de Yndo-Europeeske talen bestudearje. Troch syn geografyske posysje op de [[Balkan]] hat it Albaneesk troch de iuwen hinne yn kontakt stien mei in grut ferskaat oan folken, kultueren en talen. Dat hat laat ta in rike wurdskat mei ynfloeden út ûnder oare it [[Latyn]], [[Gryksk]], [[Slavyske talen|Slavysk]], [[Turksk]] en [[Italjaansk|Italiaansk]]. Tagelyk hat de taal syn eigen grammatikale struktuer en in grut diel fan syn oarspronklike wurdskat beholden. It Albaneesk wurdt dêrom faak beskôge as ien fan de meast unike talen fan [[Europa]]. == Namme == De hjoeddeistige Albanezen neame harsels ''Shqiptarë'' en harren taal ''Shqip''. De oarsprong fan dy nammen is net hielendal wis. Guon taalkundigen bringe it wurd ''Shqip'' yn ferbân mei it begryp "dúdlik sprekke" of "inoar ferstean kinne". Oaren hawwe alternative etymologyske ferklearringen foarsteld. Yn it ferline waarden troch bûtensteanders ek oare nammen brûkt. Yn West-Europa wie lange tiid de term "Albaneesk" de meast gongbere oantsjutting, ôflaat fan midsiuwske foarmen lykas ''Albaanje'' en ''Albanenses''. == Oarsprong en ûntwikkeling == De krekte oarsprong fan it Albaneesk is ien fan de meast besprutsen ûnderwerpen yn de Balkan-taalkunde. Der bestiet brede oerienstimming dat de taal ta de Yndo-Europeeske taalfamylje heart, mar de fraach fan hokker âlde Balkan-taal oft it Albaneesk krekt ôflaat is, is noch altyd net definityf beäntwurde. De measte ûndersikers geane derfan út dat it Albaneesk ûntstien is út in taal dy't yn de westlike Balkan sprutsen waard foardat de [[Romeinen]] it gebiet feroveren. Faak wurdt in ferbân lein mei de Illyryske talen, dy't yn de [[Aldheid]] yn in grut part fan de westlike Balkan brûkt waarden. Om't der lykwols mar in beheind tal Illyryske ynskripsjes en eigennammen bewarre bleaun binne, is it net mooglik om dat mei absolute wissichheid te bewizen. Guon gelearden hawwe ek ferbiningen foarsteld mei oare âlde Balkan-talen, lykas it Dasysk of Trakysk. Wat wol dúdlik is, is dat de foarâlden fan de Albaneeskpraters al iuwenlang op de Balkan húsmanne hawwe. Dat docht bliken út de grutte hoemannichte âlde lienwurden út it Latyn. Dy [[lienwurd]]en binne opnommen yn in perioade dat it Latyn noch in libbene taal wie yn it [[Romeinske Ryk]]. Dêrtroch kinne taalkundigen konkludearje dat de foarrinner fan it Albaneesk al bestie foar't it Latyn him ûntwikkele ta de [[Romaanske talen]]. Nei de fal fan it [[Westromeinske Ryk]] kaam de regio ûnder ynfloed fan ferskillende machten en folken. Slavyske stammen setten har op de Balkan nei wenjen, it [[Byzantynske Ryk]] behold ynfloed yn ferskate gebieten en letter makke ek it [[Osmaanske Ryk|Ottomaanske Ryk]] him ta de dominante macht. Elk fan dy perioaden liet spoaren efter yn de taal. == Skiednis fan it skrift == [[Ofbyld:E Mbsuame E Chraesterae.jpg|thumb|16e iuwske tekst]] Hoewol't it Albaneesk sûnder mis al iuwenlang sprutsen waard, ferskynt it relatyf let yn skriftlike boarnen. Dat komt foar in part troch de politike en religieuze omstannichheden op de Balkan, dêr't lange tiid oare talen brûkt waarden foar bestjoer, religy en literatuer. It âldst bekende Albaneeske dokumint is in doopformule út 1462. De earste folsleine publikaasje yn it Albaneesk is it ''Meshari'' ("Misboek") fan Gjon Buzuku út 1555. Dat wurk hat in ûnskatbere wearde foar de kennis fan it iere Albaneesk, om't it sjen lit hoe't de taal yn de sechstjinde iuw derút seach. Yn de folgjende iuwen ûntstiene mear religieuze, histoaryske en literêre teksten. Der bestie lykwols gjin algemien akseptearre skriuwsysteem. Ferskillende skriuwers brûkten farianten fan it Latynske, Grykske of Arabyske alfabet. Pas yn de njoggentjinde en iere tweintichste iuw waard wurke oan in ienheidsskrift foar alle Albanezen. In wichtich momint wie it [[Kongres fan Monastir]] yn 1908. Dêr waard besletten om in standerdisearre Latynsk alfabet te brûken. Dat alfabet foarmet noch altyd de basis fan it moderne Albaneeske skrift. == Geografyske fersprieding == Tsjintwurdich wurdt it Albaneesk foaral sprutsen yn [[Albaanje]] en [[Kosovo]]. Yn Albaanje is it de ienige offisjele taal en wurdt it brûkt yn alle lagen fan de maatskippij. Yn Kosovo hat it deselde sintrale posysje en foarmet it de memmetaal fan de grutte mearderheid fan de befolking. Ek yn [[Noard-Masedoanje]] wennet in grutte Albaneesktalige minderheid. Benammen yn it westen fan dat lân wurdt it Albaneesk op grutte skaal brûkt yn it deistich libben, yn it ûnderwiis en yn regionale oerheidsynstellings. Fierders besteane der Albaneesktalige mienskippen yn [[Montenegro]], [[Servje]] en [[Grikelân]]. Troch migraasje hawwe him ek grutte diaspoara-mienskippen ûntwikkele yn lannen lykas Itaalje, Switserlân, Dútslân, Eastenryk, it Feriene Keninkryk, België, Nederlân, Kanada en de Feriene Steaten. Yn in protte fan dy lannen binne kulturele ferienings, media en skoallen oprjochte dy't bydrage oan it behâld fan de taal. == Dialekten == [[Ofbyld:DialectsofAlbanian.png|thumb|Dialektkaartsje]] Tradisjoneel wurdt it Albaneesk ferdield yn twa grutte dialektgroepen: it Gheg en it Tosk. De skiedingsline rint sawat by de rivier de Shkumbin yn sintraal Albaanje. It Gheg wurdt sprutsen yn noardlik Albaanje, Kosovo, Montenegro en parten fan Servje. It Tosk wurdt brûkt yn súdlik Albaanje en yn in diel fan de Albaneeske mienskippen yn Grikelân. De ferskillen tusken beide dialekten komme nei foaren yn de útspraak, de grammatika en de wurdskat. Nettsjinsteande dy ferskillen kinne sprekkers fan beide farianten inoar oer it algemien goed ferstean. Yn de rin fan de tweintichste iuw waard in standerttaal ûntwikkele dy't benammen basearre is op it Tosk, mar dy't ek eleminten fan it Gheg omfettet. De standerttaal wurdt hjoed-de-dei brûkt yn it ûnderwiis, de media, de literatuer en de oerheid. Dochs bliuwe de regionale dialekten in wichtich ûnderdiel fan de kulturele identiteit fan in protte Albanezen. == Skriftsysteem == It moderne Albaneesk brûkt in Latynsk alfabet mei seisentritich letters. Guon fan dy letters besteane út twa tekens, lykas ''dh'', ''gj'', ''ll'', ''nj'', ''rr'', ''sh'', ''th'', ''xh'' en ''zh'', mar wurde dochs as selsstannige letters beskôge. It alfabet is tige fonetysk fan aard. Yn ferliking mei talen lykas it Ingelsk is de relaasje tusken [[stavering]] en útspraak folle regelmjittiger. Dêrtroch kinne lêzers yn de measte gefallen frij maklik de útspraak fan in ûnbekend wurd ôfliede. In bysûnder skaaimerk is de letter ''ë'', dy't in sintrale rol spilet yn sawol de útspraak as de [[grammatika]] fan de taal. == Lûdlear == It Albaneesk hat in relatyf ryk systeem fan bylûden en lûden. Guon klanken binne bekend foar sprekkers fan oare Europeeske talen, wylst oaren mear karakteristyk binne foar it Albaneesk. By de bylûden falle benammen klanken lykas ''dh'', ''th'', ''gj'', ''xh'' en ''zh'' op. Dizze hawwe faak gjin krekte tsjinhinger yn it Frysk of Ingelsk. Dêrtroch wurdt de útspraak fan it Albaneesk troch bûtenlanners geregeld as útdaagjend ûnderfûn. De klam falt meastal op ien fan de lêste wurdlidden, mar de krekte posysje ferskilt fan wurd ta wurd. == Grammatika == De grammatika fan it Albaneesk kombinearret âlde Yndo-Europeeske eigenskippen mei ûntwikkelingen dy't unyk binne foar de taal sels. It systeem fan [[haadwurd]]en, [[eigenskipswurd]]en en [[tiidwurd]]en is relatyf kompleks yn ferliking mei dat fan it moderne Ingelsk. Haadwurden hawwe grammatikaal geslacht en kinne manlik of froulik wêze. Dêrneist hawwe se ferskillende foarmen foar it iental en it meartal. In nijsgjirrich skaaimerk is dat de bepaalde foarm faak troch in efterheakke [[lidwurd]] útdrukt wurdt. Wylst in soad Europeeske talen in apart wurd brûke foar "de" of "it", wurdt yn it Albaneesk faak in útgong oan it haadwurd tafoege. It systeem fan [[namfal]]len is foar in grut part beholden bleaun. Hoewol't de funksjes fan guon namfallen yn de rin fan de tiid feroare binne, spylje se noch altyd in wichtige rol yn de grammatika. Ek de tiidwurden binne ryk oan foarmen. Der besteane ferskillende tiden, aspekten en wizings. De ferbûging jout ynformaasje oer persoan, tal en grammatikale funksje. Dat makket it mooglik om in protte betsjuttingsnuânses krekt út te drukken. == Wurdskat == De wurdskat fan it Albaneesk fertsjintwurdiget de skiednis fan de Balkan yn it lyts. In grut tal wurden is erfd út de oarspronklike foarâldertaal fan it Albaneesk. Dêrneist binne troch de iuwen hinne lienwurden út tal fan talen opnommen. Latynske ynfloeden binne tige sterk oanwêzich en geane werom nei de Romeinske tiid. Ek it Gryksk hat in wichtige bydrage levere, benammen op religieus en kultureel mêd. Fan de [[midsiuwen]] ôf kamen dêr Slavyske [[lienwurd]]en by, wylst ûnder it Ottomaanske bewâld in grut tal Turkske wurden yn de taal opnommen waard. Yn de moderne tiid hawwe benammen it Italiaansk, Frânsk en Ingelsk ynfloed hân op nije terminology foar technology, wittenskip en populêre kultuer. == Literatuer en kultuer == [[Ofbyld:Libër Dore Jugosllav.jpg|thumb|Publikaasje út 1952]] De Albaneeske literatuer hat har woartels yn religieuze teksten út de sechstjinde iuw, mar groeide yn de njoggentjinde iuw út ta in wichtich ynstrumint fan nasjonale bewustwurding. Skriuwers en dichters spilen in wichtige rol by de ûntwikkeling fan in Albaneeske nasjonale identiteit. Yn de tweintichste iuw ûntstie in moderne literêre tradysje dy't ynternasjonale erkenning krige. De bekendste Albaneeske skriuwer is sûnder mis Ismail Kadare, waans romans yn tsientallen talen oerset binne. Syn wurk ferbynt Albaneeske skiednis, mytology en polityk mei universele literêre tema's. Njonken de literatuer spilet de taal ek in sintrale rol yn de Albaneeske muzyk, folksferhalen, poëzij en moderne media. == Hjoeddeistige situaasje == Yn de ienentweintichste iuw stiet it Albaneesk der relatyf sterk foar. De taal hat offisjele status yn Albaanje en Kosovo en wurdt troch miljoenen minsken as memmetaal brûkt. It ûnderwiis, de media en it digitale domein drage by oan de fierdere ûntwikkeling fan de taal. Tagelyk bringt globalisearring nije útdagings mei him mei. Yn diaspoara-mienskippen is taalbehâld net altyd fanselssprekkend, om't jongere generaasjes faak opgroeie mei meardere talen. Dêrom wurde yn in protte lannen ynspanningen dien om it Albaneesk troch te jaan oan nije generaasjes. Nettsjinsteande dy útdagings bliuwt it Albaneesk ien fan de wichtichste talen fan de Balkan en in unike fertsjintwurdiger fan in selsstannige tûke fan de Yndo-Europeeske taalfamylje. Syn lange skiednis, rike kulturele tradysje en bysûndere taalkundige eigenskippen meitsje it ta in taal fan grut belang foar sawol syn sprekkers as foar de ynternasjonale taalkunde. == Keppeling om utens == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Albanisches Online-Wörterbuch (mei 40.000 lemma's)], ientalich wurdboek. * [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/albol Albanian Online], taalynformaasje yn it Ingelsk mei ferwizingen nei taalkursussen {{commonscat|Albanian language}} [[Kategory:Yndo-Jeropeeske talen]] 51v4tpwb42yo5m8nr7u4nfogx7pc3bu 1231845 1231844 2026-06-10T23:36:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 + Bosnje, dat hat it Albaneesk erkend ûnder it Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen, red 1231845 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Albaneesk | ôfbylding = Lenga albanesa map.jpg | ôfbyldingsbreedte= | ôfbyldingstekst = Fersprieding fan it Albaneesk. | oare namme(n) = | eigen namme = ''shqip'' | lânseigen yn = [[File:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albaanje]] | tal sprekkers = 7,6 miljoen <small>(2026)</small> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Europeeske talen|Yndo-Europeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● ''Albaneesk'' | dialekten = | offisjele status= ● [[Ofbyld:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albaanje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Kosovo.svg|20px]] [[Kosovo]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Montenegro]] <small>(regionaal)</small><br> ● [[Ofbyld:Flag of North Macedonia.svg|20px]] [[Noard-Masedoanje]] <small>(reg.)</small> | erkenning as minderheidstaal = ● [[Ofbyld:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosnje-Hertsegovina]]<br>● [[Ofbyld:Flag of Italy.svg|20px]] [[Itaalje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Croatia.svg|20px]] [[Kroaasje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Romania.svg|20px]] [[Roemeenje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Serbia.svg|20px]] [[Servje]] | ISO 639-1 = sq | ISO 639-2 = alb | ISO 639-3 = sqi }} It '''Albaneesk''' (Albaneesk: ''Shqip'' of ''Gjuha Shqipe'') is in Yndo-Europeeske taal dy't benammen sprutsen wurdt yn [[Albaanje]] en [[Kosovo]], mar dy't ek in wichtige taaleilannen hat (grutter en lytser) yn oare parten fan de Balkan en yn tal fan diaspoara-mienskippen oer de hiele wrâld. Mei nei skatting sân oant acht miljoen sprekkers heart it net ta de grutste talen fan Europa, mar út taalkundich eachpunt is it ien fan de meast bysûndere. Oars as bygelyks it [[Frysk]], [[Ingelsk]], [[Frânsk]], [[Katalaansk]], [[Russysk]] of [[Servysk]] foarmet it Albaneesk in selsstannige tûke binnen de [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Europeeske taalfamylje]]. Dat betsjut dat de taal gjin nau besibbe libbene sustertalen hat en dêrom in wichtige boarne is foar taalkundigen dy't de skiednis fan de Yndo-Europeeske talen bestudearje. Troch syn geografyske posysje op de [[Balkan]] hat it Albaneesk troch de iuwen hinne yn kontakt stien mei in grut ferskaat oan folken, kultueren en talen. Dat hat laat ta in rike wurdskat mei ynfloeden út ûnder oare it [[Latyn]], [[Gryksk]], [[Slavyske talen|Slavysk]], [[Turksk]] en [[Italjaansk|Italiaansk]]. Tagelyk hat de taal syn eigen grammatikale struktuer en in grut diel fan syn oarspronklike wurdskat beholden. It Albaneesk wurdt dêrom faak beskôge as ien fan de meast unike talen fan [[Europa]]. == Namme == De hjoeddeistige Albanezen neame harsels ''Shqiptarë'' en harren taal ''Shqip''. De oarsprong fan dy nammen is net hielendal wis. Guon taalkundigen bringe it wurd ''Shqip'' yn ferbân mei it begryp "dúdlik sprekke" of "inoar ferstean kinne". Oaren hawwe alternative etymologyske ferklearringen foarsteld. Yn it ferline waarden troch bûtensteanders ek oare nammen brûkt. Yn West-Europa wie lange tiid de term "Albaneesk" de meast gongbere oantsjutting, ôflaat fan midsiuwske foarmen lykas ''Albaanje'' en ''Albanenses''. == Oarsprong en ûntwikkeling == De krekte oarsprong fan it Albaneesk is ien fan de meast besprutsen ûnderwerpen yn de Balkan-taalkunde. Der bestiet brede oerienstimming dat de taal ta de Yndo-Europeeske taalfamylje heart, mar de fraach fan hokker âlde Balkan-taal oft it Albaneesk krekt ôflaat is, is noch altyd net definityf beäntwurde. De measte ûndersikers geane derfan út dat it Albaneesk ûntstien is út in taal dy't yn de westlike Balkan sprutsen waard foardat de [[Romeinen]] it gebiet feroveren. Faak wurdt in ferbân lein mei de Illyryske talen, dy't yn de [[Aldheid]] yn in grut part fan de westlike Balkan brûkt waarden. Om't der lykwols mar in beheind tal Illyryske ynskripsjes en eigennammen bewarre bleaun binne, is it net mooglik om dat mei absolute wissichheid te bewizen. Guon gelearden hawwe ek ferbiningen foarsteld mei oare âlde Balkan-talen, lykas it Dasysk of Trakysk. Wat wol dúdlik is, is dat de foarâlden fan de Albaneeskpraters al iuwenlang op de Balkan húsmanne hawwe. Dat docht bliken út de grutte hoemannichte âlde lienwurden út it Latyn. Dy [[lienwurd]]en binne opnommen yn in perioade dat it Latyn noch in libbene taal wie yn it [[Romeinske Ryk]]. Dêrtroch kinne taalkundigen konkludearje dat de foarrinner fan it Albaneesk al bestie foar't it Latyn him ûntwikkele ta de [[Romaanske talen]]. Nei de fal fan it [[Westromeinske Ryk]] kaam de regio ûnder ynfloed fan ferskillende machten en folken. Slavyske stammen setten har op de Balkan nei wenjen, it [[Byzantynske Ryk]] behold ynfloed yn ferskate gebieten en letter makke ek it [[Osmaanske Ryk|Ottomaanske Ryk]] him ta de dominante macht. Elk fan dy perioaden liet spoaren efter yn de taal. == Skiednis fan it skrift == [[Ofbyld:E Mbsuame E Chraesterae.jpg|thumb|16e iuwske tekst]] Hoewol't it Albaneesk sûnder mis al iuwenlang sprutsen waard, ferskynt it relatyf let yn skriftlike boarnen. Dat komt foar in part troch de politike en religieuze omstannichheden op de Balkan, dêr't lange tiid oare talen brûkt waarden foar bestjoer, religy en literatuer. It âldst bekende Albaneeske dokumint is in doopformule út 1462. De earste folsleine publikaasje yn it Albaneesk is it ''Meshari'' ("Misboek") fan Gjon Buzuku út 1555. Dat wurk hat in ûnskatbere wearde foar de kennis fan it iere Albaneesk, om't it sjen lit hoe't de taal yn de sechstjinde iuw derút seach. Yn de folgjende iuwen ûntstiene mear religieuze, histoaryske en literêre teksten. Der bestie lykwols gjin algemien akseptearre skriuwsysteem. Ferskillende skriuwers brûkten farianten fan it Latynske, Grykske of Arabyske alfabet. Pas yn de njoggentjinde en iere tweintichste iuw waard wurke oan in ienheidsskrift foar alle Albanezen. In wichtich momint wie it [[Kongres fan Monastir]] yn 1908. Dêr waard besletten om in standerdisearre Latynsk alfabet te brûken. Dat alfabet foarmet noch altyd de basis fan it moderne Albaneeske skrift. == Geografyske fersprieding == Tsjintwurdich wurdt it Albaneesk foaral sprutsen yn [[Albaanje]] en [[Kosovo]]. Yn Albaanje is it de ienige offisjele taal en wurdt it brûkt yn alle lagen fan de maatskippij. Yn Kosovo hat it deselde sintrale posysje en foarmet it de memmetaal fan de grutte mearderheid fan de befolking. Ek yn [[Noard-Masedoanje]] wennet in grutte Albaneesktalige minderheid. Benammen yn it westen fan dat lân wurdt it Albaneesk op grutte skaal brûkt yn it deistich libben, yn it ûnderwiis en yn regionale oerheidsynstellings. Fierders besteane der autochtoane Albaneesktalige mienskippen yn [[Bulgarije]], [[Grikelân]], [[Itaalje]], [[Kroaasje]], [[Montenegro]], de [[Oekraïne]], [[Servje]] en [[Roemeenje]]. Yn [[Turkije]] binne in protte islamityske Albanezen út Grikelân wei bedarre troch de [[Gryksk-Turkske Befolkingsruil]] fan [[1923]]. Yn [[Bosnje]] bestie histoarysk ek in Albaneeske minderheid. Hoewol't dy dêr assimilearre is troch oare befolkingsgroepen, hat it Bosnyske regear it Albaneesk wol erkend as minderheidstaal. Troch resinte [[minsklike migraasje|migraasje]] hawwe har ek grutte [[diaspoara]]mienskippen ûntwikkele yn lannen lykas [[Sloveenje]], [[Switserlân]], [[Dútslân]], [[Eastenryk]], Itaalje (net te betiizjen mei de autochtoane Albaneeske minderheid dêre), it [[Feriene Keninkryk]], [[België]], [[Nederlân]], [[Kanada]] en de [[Feriene Steaten]]. Yn in protte fan dy lannen binne kulturele ferienings, media en skoallen oprjochte dy't bydrage oan it behâld fan de taal. == Dialekten == [[Ofbyld:DialectsofAlbanian.png|thumb|Dialektkaartsje]] Tradisjoneel wurdt it Albaneesk ferdield yn twa grutte dialektgroepen: it [[Gegysk]] en it [[Toskysk]]. De skiedingsline rint sawat by de rivier de Shkumbin yn sintraal Albaanje. It Gegysk wurdt sprutsen yn noardlik Albaanje, Kosovo, Montenegro en parten fan Servje. It Toskysk wurdt brûkt yn súdlik Albaanje en yn in diel fan de Albaneeske mienskippen yn Grikelân. De ferskillen tusken beide dialekten komme nei foaren yn de útspraak, de grammatika en de wurdskat. Nettsjinsteande dy ferskillen kinne sprekkers fan beide farianten inoar oer it algemien goed ferstean. Yn de rin fan de tweintichste iuw waard in standerttaal ûntwikkele dy't benammen basearre is op it Toskysk, mar dy't ek eleminten fan it Gegysk omfettet. De standerttaal wurdt hjoed-de-dei brûkt yn it ûnderwiis, de media, de literatuer en de oerheid. Dochs bliuwe de regionale dialekten in wichtich ûnderdiel fan de kulturele identiteit fan in protte Albanezen. == Skriftsysteem == It moderne Albaneesk brûkt in Latynsk alfabet mei seisentritich letters. Guon fan dy letters besteane út twa tekens, lykas ''dh'', ''gj'', ''ll'', ''nj'', ''rr'', ''sh'', ''th'', ''xh'' en ''zh'', mar wurde dochs as selsstannige letters beskôge. It alfabet is tige fonetysk fan aard. Yn ferliking mei talen lykas it Ingelsk is de relaasje tusken [[stavering]] en útspraak folle regelmjittiger. Dêrtroch kinne lêzers yn de measte gefallen frij maklik de útspraak fan in ûnbekend wurd ôfliede. In bysûnder skaaimerk is de letter ''ë'', dy't in sintrale rol spilet yn sawol de útspraak as de [[grammatika]] fan de taal. == Lûdlear == It Albaneesk hat in relatyf ryk systeem fan bylûden en lûden. Guon klanken binne bekend foar sprekkers fan oare Europeeske talen, wylst oaren mear karakteristyk binne foar it Albaneesk. By de bylûden falle benammen klanken lykas ''dh'', ''th'', ''gj'', ''xh'' en ''zh'' op. Dizze hawwe faak gjin krekte tsjinhinger yn it Frysk of Ingelsk. Dêrtroch wurdt de útspraak fan it Albaneesk troch bûtenlanners geregeld as útdaagjend ûnderfûn. De klam falt meastal op ien fan de lêste wurdlidden, mar de krekte posysje ferskilt fan wurd ta wurd. == Grammatika == De grammatika fan it Albaneesk kombinearret âlde Yndo-Europeeske eigenskippen mei ûntwikkelingen dy't unyk binne foar de taal sels. It systeem fan [[haadwurd]]en, [[eigenskipswurd]]en en [[tiidwurd]]en is relatyf kompleks yn ferliking mei dat fan it moderne Ingelsk. Haadwurden hawwe grammatikaal geslacht en kinne manlik of froulik wêze. Dêrneist hawwe se ferskillende foarmen foar it iental en it meartal. In nijsgjirrich skaaimerk is dat de bepaalde foarm faak troch in efterheakke [[lidwurd]] útdrukt wurdt. Wylst in soad Europeeske talen in apart wurd brûke foar "de" of "it", wurdt yn it Albaneesk faak in útgong oan it haadwurd tafoege. It systeem fan [[namfal]]len is foar in grut part beholden bleaun. Hoewol't de funksjes fan guon namfallen yn de rin fan de tiid feroare binne, spylje se noch altyd in wichtige rol yn de grammatika. Ek de tiidwurden binne ryk oan foarmen. Der besteane ferskillende tiden, aspekten en wizings. De ferbûging jout ynformaasje oer persoan, tal en grammatikale funksje. Dat makket it mooglik om in protte betsjuttingsnuânses krekt út te drukken. == Wurdskat == De wurdskat fan it Albaneesk fertsjintwurdiget de skiednis fan de Balkan yn it lyts. In grut tal wurden is erfd út de oarspronklike foarâldertaal fan it Albaneesk. Dêrneist binne troch de iuwen hinne lienwurden út tal fan talen opnommen. Latynske ynfloeden binne tige sterk oanwêzich en geane werom nei de Romeinske tiid. Ek it Gryksk hat in wichtige bydrage levere, benammen op religieus en kultureel mêd. Fan de [[midsiuwen]] ôf kamen dêr Slavyske [[lienwurd]]en by, wylst ûnder it Ottomaanske bewâld in grut tal Turkske wurden yn de taal opnommen waard. Yn de moderne tiid hawwe benammen it Italiaansk, Frânsk en Ingelsk ynfloed hân op nije terminology foar technology, wittenskip en populêre kultuer. == Literatuer en kultuer == [[Ofbyld:Libër Dore Jugosllav.jpg|thumb|Publikaasje út 1952]] De Albaneeske literatuer hat har woartels yn religieuze teksten út de sechstjinde iuw, mar groeide yn de njoggentjinde iuw út ta in wichtich ynstrumint fan nasjonale bewustwurding. Skriuwers en dichters spilen in wichtige rol by de ûntwikkeling fan in Albaneeske nasjonale identiteit. Yn de tweintichste iuw ûntstie in moderne literêre tradysje dy't ynternasjonale erkenning krige. De bekendste Albaneeske skriuwer is sûnder mis Ismail Kadare, waans romans yn tsientallen talen oerset binne. Syn wurk ferbynt Albaneeske skiednis, mytology en polityk mei universele literêre tema's. Njonken de literatuer spilet de taal ek in sintrale rol yn de Albaneeske muzyk, folksferhalen, poëzij en moderne media. == Hjoeddeistige situaasje == Yn de ienentweintichste iuw stiet it Albaneesk der relatyf sterk foar. De taal hat offisjele status yn Albaanje en Kosovo en wurdt troch miljoenen minsken as memmetaal brûkt. It ûnderwiis, de media en it digitale domein drage by oan de fierdere ûntwikkeling fan de taal. Tagelyk bringt globalisearring nije útdagings mei him mei. Yn diaspoara-mienskippen is taalbehâld net altyd fanselssprekkend, om't jongere generaasjes faak opgroeie mei meardere talen. Dêrom wurde yn in protte lannen ynspanningen dien om it Albaneesk troch te jaan oan nije generaasjes. Nettsjinsteande dy útdagings bliuwt it Albaneesk ien fan de wichtichste talen fan de Balkan en in unike fertsjintwurdiger fan in selsstannige tûke fan de Yndo-Europeeske taalfamylje. Syn lange skiednis, rike kulturele tradysje en bysûndere taalkundige eigenskippen meitsje it ta in taal fan grut belang foar sawol syn sprekkers as foar de ynternasjonale taalkunde. == Keppeling om utens == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Albanisches Online-Wörterbuch (mei 40.000 lemma's)], ientalich wurdboek. * [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/albol Albanian Online], taalynformaasje yn it Ingelsk mei ferwizingen nei taalkursussen {{commonscat|Albanian language}} [[Kategory:Illyryske talen]] [[Kategory:Taal yn Albaanje]] [[Kategory:Taal yn Kosovo]] [[Kategory:Taal yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Taal yn Bulgarije]] [[Kategory:Taal yn Grikelân]] [[Kategory:Taal yn Itaalje]] [[Kategory:Taal yn Kroaasje]] [[Kategory:Taal yn Montenegro]] [[Kategory:Taal yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Taal yn de Oekraïne]] [[Kategory:Taal yn Roemeenje]] [[Kategory:Taal yn Servje]] [[Kategory:Taal yn Sloveenje]] [[Kategory:Taal yn Turkije]] ii2v3dsrjf4c7rnyzd6ga3vh7q16yec 0 192395 1231850 2026-06-11T07:11:50Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Sint-Marsellusfloed (1362)]] 1231850 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sint-Marsellusfloed (1362)]] hevi4ftd37ethnqwumnkp9x0v83bsb1 6 192396 1231851 2026-06-11T07:38:13Z Mysha 254 Ientalich Frysk ein-komboerd: Poppenwier (2026) 1231851 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Ientalich Frysk ein-komboerd: Poppenwier (2026) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} 87ng2flpbo7z7m2opd4i0qvkyh7k1qf 6 192397 1231854 2026-06-11T07:59:01Z Mysha 254 Ientalich Frysk komboerd: Raerd (2026) 1231854 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Ientalich Frysk komboerd: Raerd (2026) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} f7qbqbs2rhky6lw0wal40q9g17xukzy 6 192398 1231860 2026-06-11T09:08:44Z Mysha 254 Ientalich Frysk bermplanke útbuorrenboerd: Tsienzerbuorren (2026) (Foto krekt wat bywurke.) 1231860 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Ientalich Frysk bermplanke útbuorrenboerd: Tsienzerbuorren (2026) (Foto krekt wat bywurke.) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} r98dhd5tcmc76lia6cg725i72u62q82 6 192399 1231864 2026-06-11T09:34:23Z Mysha 254 Ientalich Frysk komboerd: Sibrandabuorren (2026) 1231864 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Ientalich Frysk komboerd: Sibrandabuorren (2026) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} kmychp0qjbmmwbhqorf3hpfe8ldyqs4 6 192400 1231866 2026-06-11T09:54:12Z Mysha 254 Ientalich Frysk útbuorrenboerd: Spears (2026) 1231866 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Ientalich Frysk útbuorrenboerd: Spears (2026) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} syisbeys3c7cd55rzhx9pemhrgy6b7t 6 192401 1231867 2026-06-11T09:58:14Z Mysha 254 Ientalich Frysk ein-útbuorrenboerd: Spears (2026) 1231867 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Ientalich Frysk ein-útbuorrenboerd: Spears (2026) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} fh52h3hoalxspeel4j6yzn30ig5op2k 0 192402 1231871 2026-06-11T10:39:40Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Wyk op Feer]] omneamd ta [[Wyk auf Föhr]] fan de trochferwizing: offisjele namme. 1231871 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wyk auf Föhr]] 1hsnndfpo8ognbq5nw1lqfgk49vudbp