Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 4 176 1232827 1232752 2026-06-23T17:11:37Z MediaWiki message delivery 15867 /* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ nije seksje 1232827 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <!-- Don't place ynterwiki directly on this page; it interferes with the discussion. Interwiki can be found in [[Berjocht:Oerlisside]]. --> {{Oerlisside}} == Uitnodiging == -------------- {| style="width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke" |- | <h3><span style="color: #000;">Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?</span></h3> <span style="color: #000;">Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch. <br><br>'''[[wmnl:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je uiterlijk 10 januari in]]!''' <br><br>De borrel wordt georganiseerd door Wikimedia Nederland voor alle Wikimedianen. <br>Eventuele partners zijn ook welkom.</span> | [[File:Mascot celebratory floating balloons.jpg]] |} -------------- Ik hoop dat er Friese Wikipedianen zijn die de reis naar Den Bosch kunnen maken. In elk geval zijn jullie ook van harte welkom. [[Meidogger:Ellywa|Ellywa]] ([[Meidogger oerlis:Ellywa|oerlis]]) 7 jan 2026, 21.40 (CET) == In goed begjin? == Eltsenien dy't ik noch net troffen haw: Folle Lok en Seine. As immen neat om hannen hat, kin er dan ris op [[Meidogger:Mysha/Kladblok]] sjen hoe't de plaatsjes goed komme? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 15 jan 2026, 10.03 (CET) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026, 20.45 (CET) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> : Grif hawwe hja it idee dat it foar eltsenien dúdlik wêze sil, mar ik soe sizze dat it de tante-test (muoike-metoade(?)) net folbringen kin. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Amateurfuotbalklubs yn Fryslân == @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], is der immen dy't de amateurfuotbalklubs yn Fryslân by de tiid bringe/ferbetterje wol? Guon klubs hawwe noch gjin side en in guon klubs binne fusearre. Ek soe it moai wêze as der in navigaasjebalkje komt fan de klubs út Fryslân of sokssawat. Ik yn alle gefallen haw der gjin nocht oan, it seit my net sa folle, mar as in Fryske wikipedy soe it baas wêze en haw soks teminsten by de tiid. Ik haw de lêste tiden dwaande west mei in soad siden en oare dingen oan it ophelpen en dêr haw ik stadichoan in bytsje myn nocht fan, want it begjint wat putsjewurk te wurden. Ik wol meikoarten ris oer dingen skriuwe dêr't ik niget oan haw. Alfêst tige tanke. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 18 jan 2026, 04.45 (CET) :@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] Ha we in list om hokker Klubs it giet? [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 18 jan 2026, 11.13 (CET) ::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha|Drewes}} Gjin idee, ik ha ek al eefkes sjoen mar koe allinnich de Fryske list fine, dy't neffens Kneffelfreed al datearre is. Ik bin earlik sein net sa thús yn 'e sport.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.38 (CET) ::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Ieneach fan 'e Esk|Mysha}} Ik bin ek net thús yn 'e sport en fiel der gjin sprút foar. En sjoch ek ris nei dy oare siden dy't dy't by de tiid brocht wurde moatte. Totaal in krappe 125 op dit stuit. Wy hawwe ienfâldich te min meidoggers om alles by te hâlden. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 18 jan 2026, 16.26 (CET) :::::{{Ping|Kneppelfreed|FreyaSport|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Ik bin net fan 'e sport en alhielendal fan it fuotbal. Ik haw yn it ferline wolris in keatsferiening of sa beskreaun, mar dat wie ynsidinteel. It lokket my net oan om hjir struktureel mei oan 'e gong. Wat kin ik sizze? Dit is myn ûnderwerp net. Drewes hat gelyk: we kinne net alles byhâlde. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 jan 2026, 01.46 (CET) @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], der is dêr fierder gjin list fan dy't by de tiid brocht wurde moatte. It bêste is om se allegear eefkes bylâns te rinnen. Soks binne we ek mei de siden oer doarpen ensfh oan 'e gong. Guon dêrfan wiene sa'n 20 jier net bywurke.<br> Sa besteane bygelyks [[Bolswardia]] en [[CAB]] net mear en binne se fusearre ta SC Bolsward. De bêste manear soe wêze om dan even nei de Nederlânske ferzje te sjen. Ja Drewes hat wier gelyk dat we net alles byhâlde kinne, mar as it heal kin, soe it moai wêze dat siden, dy't mei Fryslân te krijen hawwe, in bytsje byholden wurde. Ik soe tinke dat sokke siden wol reedlik populêr by de lêzer wêze soene. Mar hawar as it net ien oanlokket om dêr mei oan 'e gong te gean, dat ik wol jimme ek gjin wurk opkringe, it moat wol moai bliuwe fansels. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 jan 2026, 20.49 (CET) :::::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|RomkeHoekstra|Mysha}} Dan moatte we earst mar ris in list sjen te meitsjen, fan wat we ha en wat der efterhelle is. Ik bin al fan de sport mar fan it fuotbal bin ik mear fan de grutte toernoaien en de gruttere klubs. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 19 jan 2026, 09.42 (CET) ::::::{{Ping|FreyaSport}} Jo kinne [[:Kategory:Fryske_fuotbalklup]] as ynvintarisaasjelist brûke. Dat binne alle Fryske fuotbalklubs dêr't wy siden oer hawwe. Dan hoege jo net alle doarpen bylâns om te sjen oft der in artikel oer de pleatslike klub bestiet. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 20 jan 2026, 01.58 (CET) :::::::{{Ping|FreyaSport|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Moai dat jo dat oppakke wolle Freya. Eefkes in pear opmerkingen foar ús allegear: (1) miskien is it wol goed om der tenei by in bewurking wat konsekwinter om te tinken of der in fermoeden is dat it artikel by de tiid brocht wurde moat en sa ja, dan fuort eefkes dat berjocht ta te foegjen. Ferâldere artikels binne gjin reklame foar de Fryske wikipedy en ik kin my foarstelle dat soks argewaasje jout by in lêzer dêrfan, dus ek hiel moai dat Kneppelfreed dit eefkes oan 'e oarder stselde. Ik bin op it stuit wat mei Frankryk oan 'e gong en dêr kaam ik ek slim ferâldere artikels tsjin fan (grutte) plakken en sa ek mei de regio's dêre, wylst der wol lytse bewurkinkjes dien wurde. Somtiden is it ien yn eachopslach te sjen dat de ynformaasje yn in ynfoboks al aardich datearre is. (2) Sa'n berocht tafoegje is in ding, mar it moat ek dúdlik wêze wêrom"t in berjocht tafoege wurdt. Sa is it handich om - yn guon gefallen - op 'e oerlisside (as it hiel erch nedich is) of teminsten yn 'e gearfetting in regeltsje efter te litten wat der krekt by de tiid brocht wurde moat. Dat hoecht net as dat yn ien eachopslach lykas by doarpen of stêden wol te sjen is, mar by [[Kim Kardashian]] bygelyks stiet noch in berjocht dat it artikel by de tiid brocht wurde moat, wylst dêr nei it oanbringen fan it berjocht noch wol oan wurke is. In regeltsje yn 'e gearfetting lykas "by de tiid bringe" of "update nedich" seit foar in oar net altiten alles. In update yn it artikel fan bygelyks wat? As in klub fusearre is of as der mei in persoan wat feroare is, dan is it handich om dat tagelyk mei de tafoeging fan it berjocht fuort op 'e oerlisside of yn 'e gearfetting del te setten. Sadat de persoan dy't it oppakt fuort ek wit wat der barre moat.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 jan 2026, 08.45 (CET) :::::::: Ut dy beskriuwing lês ik dat wy in berjocht {{moatbywurke}} hawwe. Krekt hokfoar berjocht is dat? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) {{Ping|Mysha}} Mysha, dat is it berjocht: {{By de tiid}}. :::::::: {{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk|Drewes|Welberry|Wutsje}} Ik ha sakrekt in begjintsje makke, nei efkes neitinken ha ik besletten it wat gestrukturearder ([[Wikipedy:Wikiprojekt/Fryske amateur fuobalklups]]) oan te pakken as wat ik mei de [[PC]] en de grutte Omgongen fan it hurdfytsen dien ha. Ek om't ek ik net alhiel thús bin yn it fuotbal. Ik gean earst de kommende wiken efkes goed de brot troch en dan moat it mar ris los en hooplik komt der wat help fan bûten. [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 20 jan 2026, 13.25 (CET) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 18 jan 2026, 14.21 (CET) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19 jan 2026, 22.01 (CET) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Oranjestêden == Wy sizze no op de haadside dat [[Oranjestêd]] de haadstêd is fan [[Arûba]] en fan [[Sint Eustaasjes]]. Dan moat dy keppeling, op de haadside, fansels al nei [[Oranjestêd]]; oars komt de lêzer by mar ien stêd út. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 feb 2026, 14.15 (CET) : Ik haw [[Berjocht:Wisten jo dat/wike 7]] oanpast dat dy keppelet nei [[Oranjestêd]], mar ik wit net at it berjocht om it berjocht om it bejocht dan ek oanpast wurdt. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :: It is goedkaam. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 20 feb 2026, 13.26 (CET) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). --[[Meidogger:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Meidogger oerlis:Johannes Richter (WMDE)|oerlis]]) 9 mrt 2026, 14.31 (CET) :: Skriuwer wol graach in ekspiriment dwaan; ik haw gjin idee wêrom dat net op En: dien wurdt: It ekspiriment is beheind, dat de beheining op En: koe ienfâldich op mar 1% setten wurde. Mar it nuvere is dat der sein wurdt dat it barre sil; der wurdt net om tastimming frege, mar sûnder fregen wurdt dit oplein. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :: Author would like to do an experiment; I have no idea why it isn't done at En:: The experiment is limited, so the restriction on En: could simply be set to only 1%. But the strange thing is that it is SAID to be happening; permission is not asked, this is imposed without asking. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! == Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier. We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan! Met vriendelijke groet, Team Wikimedia Nederland [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 12 mrt 2026, 11.36 (CET) : It is moai dat der romte foar in feestke is foar Nl:. Fansels is Fy: jonger: Wolle wy eat dwaan foar [[2 septimber]] [[2027]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Kaarte? == Is it [[Klaverjasse (kaartspul)]] of [[Klaverjassen (kaartspul)]]? Wat wy ek skriuwe, der binne hoe ek lju dy't it der net mei iens binne. Dat, kinne jim der eat oer sizze dêr't wy by bliuwe kinne? Perslot: der binne noch mear spultsjes om te beskriuwen. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 13 mrt 2026, 13.45 (CET) : [[Meidogger oerlis:Top8]] skreau op dy oerlisside in antwurd dat ik frege hie hjir te skriuwen: :Ik soe oanslute wolle by wat Popkema yn syn grammatika seit, mei de oanfolling dat in ynfinityf brûkt as haadwurd gjin -n krijt as er sûnder fierdere determinearders foarkomt: 'Fytse is in sûne aktiviteit mar smoke wurde je net better fan.' Datselde jildt dus ek foar ynfinitiven dy't brûkt wurde as kopkes. :As der in bywurd by de ynfinityf komt bliuwt dy sûnder -n: :'Hurd wurkje is goed foar dy.' :Of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' :Sagau't der in lidwurd of in oar bepalend wurd foar de ynfinityf komt, komt der wol in -n achter. :'Syn fytsen is ta in obsesje wurden.' :'Dat altyd mar hurde wurkjen is net geod foar dy.' :Yn myn optyk is dat de gongbere Fryske noarm. :Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart. Dêr woe ik net yn meigean. :Om de regels krekt op papier te krijen (ik haw grif net alle gefallen goed útbonke) soene je in trochkrûpte grammatikus freegje moatte. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 13 mrt 2026, 17.07 (CET) ::{{Ping|Mysha}} Mar it is net in frije kar, Mysha, of in kwestje fan smaak: dit is grammatika. "Klaverjasse" is yn dit gefal simpelwei fout. "Klaverjasse" is in tiidwurd (''werkwoord''). As in wurd dat fan oarsprong in tiidwurd is, brûkt wurdt as in haadwurd (''zelfstandig naamwoord''), dan kriget it yn it Frysk in -n oan 'e ein. Dus: <span style="color:blue;">''wy klaverjasse,''</span> mar <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''.''</span> ::Tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden komme yn it Nederlânsk ek foar. Soks wurdt yn it Frysk allinnich mar fout dien (neffens my) om't it Nederlânsk by tiidwurden altyd al in -n oan 'e ein hat, dus yn dy taal sjogge (en hearre) je it ferskil net. ::Hoe kinne je beide foarmen no útinoar hâlde as je dêr net genôch taalgefoel foar hawwe of as je gjin ''native speaker'' binne? Hiel simpel: as je der in lidwurd ("it") foar sette kinne, moat der in -n oan 'e ein. By <span style="color:blue;">''Wy klaverjasse altyd tiisdeitejûns''</span> kin der gjin lidwurd foar. By <span style="color:blue;">''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it klaverjasse'''n'''''</span> stiet it lidwurd der al yn en is it dúdlik dat it net <span style="color:blue;">''Wy binne tiisdeitejûns altyd oan it <span style="text-decoration: line-through;">klaverjasse</span>''</span> wêze kin. By <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan klaverjasse'''n'''''</span> stiet der gjin lidwurd foar, mar kin it ynfoege wurde: <span style="color:blue;">''Ik hâld net fan '''it''' klaverjassen.''</span> Yn titels giet it altyd om haadwurdlik brûkt tiidwurd, omdat bgl. "klaverjassen" gjin sin is en dat wurd dus gjin tiidwurdsfunksje hawwe kin. Boppedat: wêr giet dat artikel oer? Oer '''it''' klaverjassen. ::Ik hoopje dat ik it sa dúdlik útlein haw. Sa net, skromje dan net om my der nochris nei te freegjen. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 14 mrt 2026, 20.06 (CET) ::: {{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}}{{Ping|Top8}}Sjoch: At hjimme beide skriuwe, dan is te sjen dat ik net freegje om't ìk dat aardich fyn, mar om't wy dúdlik hawwe moatte hoe it weze moat. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :@Mysha Ik snap dy wol, in net-memmetaalprater freget om hâldfêst. Mar soms binne de regels net simpel en sels mei dizige grinzen. :@Ieneach fan 'e Esk Tank foar dyn útlis mar nei myn betinken makkest de saak te simpel (om didaktyske redenen miskien?). De sinnen dy't ik neamde: 'Hurd wurkje is goed foar dy.' of: 'Altyd mar hurd wurkje is net goed foar dy.' binne perfekt grammatikaal, mar it giet wol om in ynfinityf brûkt as haadwurd dy't gjin -n kriget. Neffens dyn argumint kin dat net. Sjoch ek Popkema syn 'Grammatica Fries', Utert 2006, s. 194. Dêr stiet hiel dúdlik dat yn de gefallen dat de ynfinityf 'zonder bepaaldwoord' stiet der gjin -n by hoecht. En foar kopkes dy't besteane út in ynfinityf sûnder bepaaldwurd jildt dus itselde. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 16 mrt 2026, 11.42 (CET) ::{{Ping|Mysha|Tulp8}} Tulp8, ik ha mei ferheardens jo stikje lêzen. Ik fyn "wurkjen" net sa'n goed foarbyld om't hjir yn myn omkriten troch frijwol eltsenien it hollanisme "werken" brûkt wurdt, en dat fertroebelet myn taalgefoel foar "wurkjen" wat. Mar as we "wurkjen" ferfange troch "fytsen", dan soe ik altyd sizze: "Hurd fytse'''n''' is goed foar dy" en noait "Hurd fytse is goed foar dy". Dat lêste doocht foar myn taalgefoel net. Ek: "Fytse'''n''' is in sûne aktiviteit mar smoke'''n''' wurde je net better fan." Ik wit net wat ik der fierders fan sizze kin, mar dat is neffens mý hoe't it heart. Sa't jo jo beroppe op Popkema, berop ik my op it boekje ''Tiidwurden'', in útjefte fan 'e Afûk, wêryn't op side 22 yn 'e paragraaf ''Nammefoarm + -n'' stiet: "By it brûken fan in tiidwurd as haadwurd kriget de nammefoarm ek in -n, bygelyks: It rinne'''n''' falt him swier; Prate'''n''' hâld ik net fan. Yn jo/Popkema's optyk soe dat twadde foarbyld "Prate hâldt ik net fan" wêze moatte, mar neffens de Afûk is dat net sa. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 17 mrt 2026, 01.15 (CET) :::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}}, der ferskynde in reade melding op myn skerm, mooglik wiene jo wat fan'e kaart en is hjirboppe in betizing mei de brûker {{Ping|Top8}}? [[Meidogger:Tulp8|Tulp8]] ([[Meidogger oerlis:Tulp8|oerlis]]) 20 mrt 2026, 17.32 (CET) ::::{{Ping|Tulp8}} Oeps. Sa siet it presys. Nim my net kwea-ôf. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 15.44 (CET) :::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]Dat boekje ''Tiidwurden'' fan de Afûk haw ik ek. It jout yn par 2.4. in ferienfâldige werjefte fan it systeem want it gefal dat in ynfinityf brûkt wurdt as haadwurd sûnder determinearder stiet der net yn. Oars, it foarbyldsintsje 'Praten hâld ik net fan' dat jo jouwe stiet net yn it boekje fan de Afûk. Boppedat is dat sintsje net in korrekt foarbyld omdat it ferhâldingswurd 'fan' strâne is. Dat heart eins by 'praten'. :::::In better foarbyld is 'Prate is goed foar har'. Dêr heart nei myn taalgefoel gjin n achter. Mar ja, as it op yndividueel taalgefoel oankomt, dan is it jowes tsjinoer mines. Noch in foarbyld: Ik fyn 'Hurd fytse is goed foar de lea' (en ek 'Hurdfytse is in moaie sport':-)) grammatikaal korrekte sinnen. Sa't ik earder sei, miskien soene wy hjir in trochkrûpte grammatikus rieplachtsje kinne. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 26 mrt 2026, 00.16 (CET) ::::::{{Ping|Top8}} Jo hawwe blykber in totaal oare útjefte fan ''Tiidwurden'', want yn myn ferzje giet it fan paragraaf 2.2.3. nei 3, dus 2.4 bestiet net. Ik kin foaryn gjin druk fine, mar ik tink dat ik de oarspronklike útjefte út 1989 haw. By my giet ik yn dizze saak om par. 4.5.2. op side 22, dêr't trije foarbylden jûn wurde: ::::::*It rinnen falt him swier. ::::::*It sliepen wol net mear. ::::::*Praten hâld ik net fan. ::::::Dat foarbyldsintsje stiet der dus wol deeglik yn. (It middelste foarbyld hie ik hjirboppe weilitten om't dat op itselde delkomt as foarbyld nû. 1.) As dat is wat jo bedoele mei "haadwurd sûnder determinearder" (en sa haw ik it al begrepen), dan wurdt ek dy foarm yn it boekje beskreaun. Dat en wêr't "fan" yn dy sin stiet, hat neffens my gjin inkele ynfloed op 'e fraach oft it haadwurdlik brûkte tiidwurd in wurdeinige -n kriget of net. Mar om jo foarbyld te nimmen: dat heart dus neffens my (en neffens de Afûk) "Praten is goed foar har" te wêzen. Dêr komme we dan, sa't jo hjirboppe al fêststelden, net fierder mei. ::::::Mar jo skriuwe hjirboppe: "''Troch de tanimmende druk fan it Hollânsk op it Fryske systeem sjogge je hieltiid faker in -n achter in ynfinityf, ek as it net hoecht/heart.''" Dêr woe ik noch al even tsjinyn gean. Neffens my is it krekt oarsom: sa't it my út myn jeugd bystiet, waard doe altyd "Praten is goed foar dy" sein, mei in -n, wylst de foarm "Prate is goed foar dy", sûnder -n, der letter geandewei ynslûpt is ûnder druk fan it Nederlânsk. Alteast, sa haw ik dat belibbe. Want it Nederlânsk makket gjin ûnderskie tusken skriuwwize en útspraak fan tiidwurden en haadwurdlik brûkte tiidwurden. Friezen ferlieze dêrtroch it besef dat dat ûnderskie bestiet en begjinne nei Nederlânsk foarbyld haadwurdlik brûkte tiidwurden út te sprekken en te skriuwen as gewoane tiidwurden. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.24 (CET) :::::::@Ieneach fan 'e Esk [1] De útjeften fan ''Tiidwurden'' dy't ik haw binne in 6ste printinge út 2000 en in 11te printinge út 2011. Jo hawwe grif in âldere fersy, sa't jo sels ek al stelle. :::::::[2] In didaktysk boekje fan de Afûk is foar my minder gesachhawwend as in wiidweidige grammatika. :::::::[3] Wy moatte earst dúdlik hawwe wêr't wy it ûniens oer binne. It giet om it as haadwurd brûkte tiidwurd sûnder determinearder. Yn de trije foarbylden dy't jo út ''Tiidwurden'' oanhelje hat de ynfinityf wol in determinearder, al is it foarsetsel 'fan' yn nr. 3 nei de ein fan de sin ta skood. :::::::[4] It giet my dus allinne om ynfinitiven as substantyf sûnder determinearder. Oer de oare gefallen binne wy it wol iens, liket my. :::::::Ik haw in pear foarbylden út de skreaune literatuer opdûkt. :::::::[a] It lidwurd 'it' is in determinearder. Dêrom is it 'It skûtsjesilen is hjoed yn Grou.' Mar Tetman de Vries sjongt: 'Skûtsjesile is myn nocht,/ lavearje en soms foar de wyn.'. Dêr wurdt de ynfinityf 'los' brûkt as haadwurd, sûnder fierdere determinearders, en Tetman sjongt dêr GJIN -n. Dat kinne je goed hearre, want oars hie er wol songen 'Skûtsjesil'n', mei in dúdlike sylabisearring fan it lêste wurdlid. Op Spotify kinne jo hearre hoe't Anneke Douma it sjongt, krekt sa't it hjir boppe stiet, sûnder -n. In parallel is dan: 'Klaverjasse is myn nocht.' :::::::[b] Yn ''De Reade Boarre'' fan Tr. Riemersma fûn ik ek in moai foarbyld (s. 457): 'Underweis fan de wein ôf springe, dat wie prachtich.' :::::::Dat is itselde as ien dy't seit: 'De hiele jûn klaverjasse, dat wie prachtich!' :::::::[5] Jo analyse fan de ynfloed fan it Nederlânsk is nijsgjirrich. It soe kinne dat dy ynfloed sa wurket. Mar ik gean ôf op hoe't de dingen yn it Frysk sein wurde (waarden), en, sa't jo sizze, der is yn de útspraak in dúdlik ferskil, sa't Tetman en Anneke Douma hearre litte. En by harren is de útspraak sûnder n wier gjin ynterferinsje mei it Nederlânsk. :::::::[6] Sa't ik earder ek al útstelde, miskien is it better om hjir in trochkrûpte grammatikus te rieplachtsjen. [[Meidogger:Top8|Top8]] ([[Meidogger oerlis:Top8|oerlis]]) 12 apr 2026, 22.35 (CEST) :::::::: Ik moat ris sjen wêr't ik it oersjoch fan de Afûk haw. Mar hoe ek: Sa't it my bystiet is De Reade Boarre net yn de hjoeddeiske stavering. Dat koe ynfloed hawwe. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::::::: Ja, en nee: [[De Reade Bwarre]] wie yn in eigen stavering. [[Jetske Bilker]] hat yn [[2022]] in [[wertaling]] makke as [[De reade boarre]]. Wy hawwe der neat oer, núvernoch. ::::::::: Hoe fine wy sa'n trochkrûpte grammatikus? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you. * '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] * '''Bot operator''': [[commons:User:SchlurcherBot]] * '''Bot task''': Automatically convert links from <code>http://</code> to <code>https://</code> (secure protocol migration) * '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}. * '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:en:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:en:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:en:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:en:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:en:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:en:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]] * '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you. [[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 21 mrt 2026, 16.43 (CET) :{{Ping|Drewes|Kneppelfreed}} Goeie. Dit liket my wol okee. Sille wy dit mar takenne? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 mrt 2026, 17.39 (CET) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ja dat liket my ek wol goed ta. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 mrt 2026, 21.07 (CET) :::Ik ha ek gjin beswier. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 23 mrt 2026, 11.24 (CET) :::: [[File:Symbol neutral vote.svg|18px]] [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) - Ik wit it net: ik gean der fanút dat at immen keazen hat foar "http:", dat dêr dan in grûn foar is. Mar at der sein wurdt dat der al ferskate tapassings foar binne, dan nim ik oan dat sokke problemen al fûn binne. (Wie der berjocht dêr't ik dat "neutraal" mei dwaan koe?) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::: {{Neutraal}} [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::: Ik leau net dat dêr al in berjocht foar bestiet, mar fiel jo frij om it oan te meitsjen. Wat dizze diskusje fierders oangiet: foarstel is oannommen. Ik sil ris sjen oft ik "bot flag" aktivearre krij. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.00 (CET) :::::{{Ping|Schlurcher}} Hello. We (the aministrators of this Wikipedia) talked it over and decided to grant your request. I believe I have taken care of it, but I've never done this before (we don't get many bot flag requests, in fact almost none). So if there is a problem, please let me know. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 26 mrt 2026, 02.34 (CET) ::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Thanks for confirming, everything looks fine. --[[Meidogger:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Meidogger oerlis:Schlurcher|oerlis]]) 26 mrt 2026, 22.48 (CET) Ik tocht al; grif hawwe wy dêr wat foar: It wie: "foar" {{foar}}; "tsjin" {{tsjin}} ; en "neutraal" {{neutraal}}. (No opnaam yn de list fan berjochten.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :Moat dat "Neutraal" net "Unthâlding" wurde? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 28 mrt 2026, 21.02 (CET) :: Dit is hoe't @[[Meidogger:J'88|J'88]] it makke hat, 15 jier lyn. Fansels kin it ek {{Unthâlde}} wêze, mar dan komme wy wer by de stavering fan it tiidwurd. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :[[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 mrt 2026, 12.11 (CEST) == Beursaanvraag Wikimania 2026 geopend == Van 21 - 25 juli vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] in Parijs plaats, de jaarlijkse wereldwijde conferentie voor iedereen die betrokken is bij een of meerdere Wikimedia-projecten. Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor reis- en verblijfskosten voor het hoofdprogramma van 23–25 juli. Je kunt tot uiterlijk zondag 12 april een beurs aanvragen. [[wmnl:Wikimania_2026|Meer informatie over de beursaanvraag vind je op de verenigingswiki]]. [[Meidogger:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Meidogger oerlis:JansenKirsten|oerlis]]) 23 mrt 2026, 15.06 (CET) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Unsichtber? == Is der immen dy sjen kin dat ik dizze bewurking makke haw [[Oerlis:1918]]? Ik kin it sjen at ik der sels hinne gean, en ik sjoch it ek yn myn Bydragen, mar by myn Folchlist stiet it der net by, en by Koartlyn feroare ek net. Immen in idee? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 2 apr 2026, 12.40 (CEST) : It is núver: It is no sa'n skoft letter dat net mear te sjen is of Koartlyn feroare it hie, mar oarsom hat der yn de tuskentiid net ien west dy't sei: "Ja it is goed!" of "Nee, wêr prate jo fan?". Is der no wier net ien dy't sels mar sjen kin at der wat stiet op [[Oerlis:1918]]? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 3 apr 2026, 19.11 (CEST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Meidogger:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meidogger oerlis:MediaWiki message delivery|oerlis]]) 26 apr 2026, 02.57 (CEST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> : Ekskuzes foar it skriuwen yn it Ingelsk. Help asjebleaft mei it oersetten nei jo taal. Op it stuit wurdt in fersyk om kommentaar behannele om te besluten oer in wrâldwiid AI-belied. Tankewol. (Neffens Google translate. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]])) == InternetArchiveBot == Ik kin net fine dat der ea eat dien is foar [[Wikipedy_oerlis:Ambassade#InternetArchiveBot]]. De man freget om botstatus, en oant no ta is der immen dy't dat in goed idea fûn, mar der bart neat, en wy binne jierren letter. === Foarstel: Jou [[Meidogger:InternetArchiveBot]] botstatus === {{Neutraal}} - [[Mysha]]. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 11 mai 2026, 16.07 (CEST)<br> {{Foar}} -[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 mai 2026, 08.45 (CEST)<br> Dan soe ik sizze dat mei de helte fan de stimmen {{Foar}}, en net ien der op tsjin, dat it foarstel dochs ris oannaam is. (Mysha, 27 maaie.)<br> {{Foar}} -[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 27 mai 2026, 17.35 (CEST)<br> {{Foar}} - [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 27 mai 2026, 18.05 (CEST) : Is der immen dy't de rjochten hat en set te bot-status oan? : No binne der dúdlik mear fòàrstanners. Is der ek immen dy't de status fan [[User:InternetArchiveBot]] feroarje kin? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) : Dat, wa hat de rjochten en feroaret in botstatus? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :: Dat kinne rjochte-útfurders dwaan en dat binne hjir û.o. Drewes en ik. Ik moat trouwens sizze, ik ferkearde ûnder de yndruk dat dit al lang regele wie. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 4 jun 2026, 02.15 (CEST) ::: Wy moatte mar oannimme dat dat feroarsake is trochdat der in hiel stuit net ien op de ambesade wie. Doet ik dan yn allegefallen it wurdfieren oernaam haw, bin ik begûn mei eltsenien te freegjen of harren fersyk oplost wie. Ik sil no trochjaan dat it der dochs noch fan kaam is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 5 jun 2026, 14.47 (CEST) ::Ik haw it dien. InternetArchiveBot hat no botstatus op 'e Wikipedy. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 4 jun 2026, 02.18 (CEST) ::: Tank. Ik haw de side oanpast, en ik sil it trochjaan; it wie lykwols makliker at der in systeem wie dêr't wy allinnich de oersettings foar dwaan moasten. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 5 jun 2026, 14.47 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mai 2026, 19.14 (CEST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Boarnen en referensjes == Beste allegear, Hjoed wie ik fan plan om wer is wat artikels oer te setten. No bin ik net sa goed hoe ik boarnen en referensjes tafoege mat. Mei ik jim freegje my dêr by te helpen? Soen jim dizze foar my tafoege wolle? Ik hear graach wat mogelik is. [[Meidogger:Anoniem-NOF|Anoniem-NOF]] ([[Meidogger oerlis:Anoniem-NOF|oerlis]]) 29 mai 2026, 11.54 (CEST) :{{Ping|Anoniem-NOF}} Goeie. Wy hawwe in side [https://fy.wikipedia.org/wiki/Kategory:Berjochten Kategory:Berjochten]. Dêr fine jo it antwurd op jo fraach. Helpe wolle wy altyd [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 29 mai 2026, 16.56 (CEST) : Ik haw it/de idee dat de bysûndere saken net sa wurkje, mar hoe at [[Wikipedy:Noaten|noaten]] op harrensels wurkje is koart útlein. Faaks kin immen earne in stikje tafoegje oer hoe at it net wurket en wat it bêste alternatyf is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) {{Ping|Anoniem-NOF}} Jo meie ek dwaan wat ik by oersette artikels fan 'e Ingelske Wikipedy almeast doch, troch it ûndersteande berjocht ûnderoan de side ta te foegjen: {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/XXXXXXXXXXX ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|XXXXXXXXXXX}} }} Of as jo it fan 'e Nederlânske Wikipedy helje, moatte jo ynstee dit dwaan: {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/XXXXXXXXXXX ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side]. ---- {{commonscat|XXXXXXXXXXX}} }} By de X-en yn 'e keppelings nei sawol de Ingelske of Nederlânske Wikipedy moatte jo dan fansels de namme fan it oangeande artikel neame. By de X-en op 'e twadde regel yn 'e keppeling nei Commons moatte jo de namme fan 'e kategory oer it oangeande ûnderwerp op Commons ynfoegje. As der op Commons gjin plaatsjes binne oer dit ûnderwerp, kinne de keppeling dêrhinne fansels fuortlitte. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 30 mai 2026, 00.45 (CEST) :Graach <nowiki><ref>''NAMMEREFERINSJE''</REF></nowiki> yn tekst ynfoegje en dan <nowiki></references></nowiki> ûnderoan de tekst ynfoegje, op it plak dêr't de list mei referinsjes komme moat. --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 7 jun 2026, 22.55 (CEST) == 2FA: two-factor authentication == Okkerdeis krige ik in melding dat ik in ''two-factor authetication'' ynstelle moast. Tsjek eefkes jim rjochten. Foar burokraten wurde de rjochten fuorthelle, as de 2FA net ynsteld wurdt. Ik wit net oft dit foar oaren ek sa is. Mochten jim net mear de goede rjochten hawwe, jou eefkes lûd en ik meitsje it wer yn oarder. Mei in golle groetnis fan [[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 7 jun 2026, 22.58 (CEST) :{{Ping|Kening Aldgilles|Drewes}} Ja, dat e-mailtsje haw ik ek hân. It is inkeld foar ''bureaucrats'' en dy neame we hjirre [[Wikipedy:Rjochte-útfurders|rjochte-útfurders]], neffens my. Dat betsjut dat it inkeld jildt foar jo, my en Drewes. Ik haw it regele, hoewol't ik it ûnnedich panikerich fyn fan Wikimedia. Der is hjir op Wikipedia gjin jild te heljen, dat ik kin my net foarstelle dat der hackers binne dy't der sa'n wurk fan meitsje om accounts fan behearders fan in lytse Wikipedia as de Fryske te hacken poer om wat fandalisme plege te kinnen. En as se dat al dogge, sette we it gewoan wer werom. Dat ik seach de needsaak der net fan yn en ik hie der ek hielendal gjin sin oan om soks te dwaan, mar goed, je wurde twongen, dat je moatte. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 8 jun 2026, 00.53 (CEST) ::BG Ieneach, dan hawwe wy it beide foar inoar. By it lêzen fan de e-mail tocht ik itselde. Wat wy allegear net foar de goede saak dogge. :-) [[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 9 jun 2026, 23.26 (CEST) == Gjin brêge? == By my wurket it plaatsje fan de Bearinstrjitte op de foarside net. De keppeling wurket al, mar it plaatsje is op de foarside net te sjen. Oaren? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 9 jun 2026, 12.56 (CEST). By my ek net. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 9 jun 2026, 16.33 (CEST) :Ik haw in oar plaatsje nommen, in oare oplossing hie ik sa gau net. [[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 9 jun 2026, 23.34 (CEST) :: In alle gefallen sjogge wy no in plaatsje; it seit net folle, marit is better as in foutmelding. Tank. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Koördinaten == {{Ping|Drewes}} Dy koordinaten hie ik noch efkens litten, om't ús Geohack net wol. {{Ping|Kneppelfreed}} Mar tank foar it kaartsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 12 des 2025, 11.00 (CET) {{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Mysha|Ieneach fan 'e Esk}} Is de reden bekend werom't Geohack net wurket?--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 des 2025, 19.48 (CET) :@[[Meidogger:Mysha|Mysha]], graach dien, hjer. De koördinaten kinne jo ek oernimmen fan de Nederlânske side. @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik begryp net wêrom't Geohack no net wurket. Ik seach it no ek krekt. It wurke foarhinne al. Ik sjoch sa gau it probleem net. Is der immen dy't it wit? [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.38 (CET) :{{Ping|Mysha|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes}} Nee, ikke net. Mar ik dy koördinaten en sa, dat giet my al gau boppe de pet. Is it oeral sa of allinnich op dizze side? As it oeral itselde is, hawwe se by Geohack miskien in ''bug'' en losse se it sels op. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.42 (CET) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], it skynt by ús op alle plakken, want ik haw dêr by in stikmannich plakken even neisjoen. By nl wurket er dêrfoaroer wol. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 des 2025, 20.47 (CET) :::{{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} As it op nl: wol wurket, dan is der faaks by Geohack wat feroare wêrtroch it koördinateberjocht by ús (dat oars is as it koördinateberjocht op nl:, seach ik) net mear goed wurket. Mar hoe't je dat reparearje kinne sûnder dat je alle siden by del moatte dêr't it berjocht op brûkt wurdt, dat soe ik net witte. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 12 des 2025, 20.55 (CET) :::: {{Ping|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] (Ik wit net krekt wêr't der stiet wat it ferskil is tusken "Ping" en "@".) Is it allinnich by ús in probleem? Of hawwe oare W: dat probleem en hawwe dy it oplost? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::::{{Ping|Mysha}} Neffens my is der gjin ferskil en kinne jo beide brûke, mar earlik sein bin ik dêr net wis fan. Ik ha by de Fryske wiki leard om te pingen.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 15 des 2025, 18.45 (CET) :{{Ping|Drewes|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} Om't it probleem noch jimmeroan net oplost is, ha ik oan ChatGPT frege wat it probleem wêze kin. Neffens ChatGPT hat de Frysktalige wikipedy gjin eigen konfiguraasje ynsteld om koördinaten fuort troch te stjoeren nei in kaarttsjinst. It hat te krijen mei in ûntbrekkende of oare ynstelling en net mei in bug. Soks soe oankaarte wurde kinne op Phabricator (it bug-/taaksysteem van Wikimedia). Dat kin sa en ik tink dat ien fan 'e behearders dat it bêste dwaan kinne: *stap 1 gean nei: https://phabricator.wikimedia.org *stap 2 Log yn (Wikimedia-account) *stap 3 Klik op Create Task *stap 4 Plak de ûndersteande tekst *stap 5 Foegje de tags ta (dat helpt by de sichtberens) Tags: MediaWiki Wikis Maps GeoHack Kartographer fywiki '''De folgjende tekst tekst kin yn it berjocht plakt wurde.''' Title: fywiki: Coordinates link to GeoHack instead of opening a primary map service Description: On the Frisian Wikipedia (fywiki), clicking on coordinates in articles always redirects to GeoHack (toolforge.org), instead of opening a primary map service (e.g. OpenStreetMap) directly. This differs from other Wikipedias such as nlwiki, where coordinates open a map directly and GeoHack is only used as a secondary tool. Example: Article: Abdij fan Cluny (fywiki) Coordinates link to: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=fy&params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR It appears that fywiki does not have a “primary map service” configured for coordinate links, causing the default GeoHack redirect to be used. Expected behavior: Clicking on coordinates on fywiki should open a primary map service directly (e.g. OpenStreetMap), similar to nlwiki and other Wikipedias. Possible solution / investigation: Check whether fywiki has a primary map service configured for coordinates (MediaWiki / Kartographer / Wiki configuration). If missing, align fywiki’s behavior with other Wikipedias by setting a default map service. Ik hoopje dat hjir wat mei dien wurde kin.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 18 des 2025, 20.37 (CET) :: Romke, de lêste berjochten oer AI, is dat y alle gefallen, in tredde fan de antwurden ferkeard is. Om't by [[Abdij fan Cluny]] de koordinaten net funksjonearje, moat ik oannimme dat it antwurd wat jo hân hawwe yn dy tredde sit. :: De skoalle giet ticht foar it jier; dat ik winskje eltsenien noflike dagen, en yn [[2026]] hoopje ik werom te kommen om te sjen dat it oplost is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 19 des 2025, 14.00 (CET) :{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} Ik haw hjir ris even nei sjoen, mar se wolle by Phabricator myn meidoggersnamme net akseptearje om't der in apostrof yn sit. No kin ik foar dizze webside fansels in oare meidoggersnamme betinke, mar ik haw oer dit ûnderwerp sa'n bytsje doel, dat as ik fragen krij, ik dy net beäntwurdzje kinne soe. Ik brûk dy koördinaten noait en ik begryp earlik sein mar heal wat it probleem is. De keppeling wurket blykber net mear goed, dat is alles wat ik oant no ta begrepen haw. {{Ping|Kneppelfreed}}, jo hawwe hjir okkerjiers de hiele programmatuer fan 'e posysjekaarten ynsteld, dat dit seit jo nei alle gedachten mear as my; is dit ek wat dat jo oppakke kinne? As jo net wolle, sil ik it wol dwaan, mar dan taast ik folslein yn it tsjuster. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 12.31 (CET) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ik haw it dêre op it aljemint brocht, dus sil sjen wat dêr fierder út komt. Mar earlik sein giet soks mei ek boppe de pet. Ja, ik haw okkerjiers de posysjekaarten oan 'e praat krigen, mar dat wie mear in kwestje om de juste berjochten yn de wikipedy oan te meitsjen, en dat wiene der noch al wat, om dy posysjekaarten oan it wurk te krijen. Dit is in kwestje foar yn 'e Wikimedia dêr't ik fierders alhiel gjin ferstân fan haw. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 19 des 2025, 20.15 (CET) :::{{Ping|Kneppelfreed}} O. Ik tocht dat dit oanferwante dingen wiene. Safolle wit ik der dus fan. No, yn elts gefal tankjewol dat jo it oppakt hawwe. We sille sjen wat it opsmyt. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 20.48 (CET) ::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed}} Tige tank foar jim krewearjen. Eefkes ôfwachtsje wat der no bart. It soe moai wêze as wy dit wer oan 'e praat krije. Eefkes in fraach: binne der ek kontakten mei wikipedia dat wy harren freegje kinne oer saken dêr't by ús de kennis tekoart komt? Wy binne hjir no ienris in hiel kwetsber klubke.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 19 des 2025, 22.12 (CET) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} In goeie fraach. Dêr moast ik al even djip oer neitinke. Der hat in stikmannich jierren lyn ris wat west mei de haadside, dy't net mear goed werjûn waard. Doe bin ik by Meta-Wiki te rie gien, en dy hawwe doe holpen. Doe moast ik tydlik de befeiliging fan 'e haadside útsette, wit ik noch wol, sadat sy dêrmei oan it pielen koene. Ik leau dat ik dêrfoar dizze link brûkt haw: https://meta.wikimedia.org/wiki/Ask_a_question/Recent_questions , want dy haw ik teminsten opslein. Mar as jo bliuwende kontakten of in spesjale kontaktpersoan foar ús Wikipedy bedoele, nee, dy hawwe wy net. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 19 des 2025, 23.15 (CET) ::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ik praat fanút in stik ûnkunde en bin gjin behearder en wit ek net hokker tools jimme ta jim beskikking ha, mar is it dan net handich om earne in dielplak te hawwen dêr't jimme dizze kennis meiïnoar diele kinne? It soe spitich wêze dat de boel hjir op 'e kont leit as ien foar in skoft neat dwaan kin of omfalt of gewoan gjin nocht mear oan it wurk hat en elkenien mar omgriemt om't dêrmei de kennis ferdwûn is.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 20 des 2025, 09.17 (CET) :::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} No, safolle ''tools'' mear as jo hawwe wy net. Wat wy dogge, ferskilt eins net safolle fan wat josels ek al dogge, allinnich kinne wy as behearder siden wiskje, skoattelje en ûntskoattelje en meidoggers útslute. Mear is it eins net. Wat jo sizze oer it dielen fan kennis, dêr hawwe jo wol in punt. Mar ik soe sa ien, twa, trije net witte wêr't wy sokke dingen krekt opskriuwe kinne dêr't behearders fan letter it weromfine kinne as se der ferlet fan hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 01.29 (CET) Dit wie it antwurd dat ik fan wikimedia weromkrigen ha: Hi @Kneppelfreed, thanks for taking the time to report this and welcome to Phabricator! "koördinaten" in the Infobox in https://fy.wikipedia.org/wiki/Abdij_fan_Cluny links to dead http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=fy&params=46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR&pagename=Abdij_fan_Cluny&src=Abdij_fan_Cluny. Toolserver.org was switched off in 2014. https://fy.wikipedia.org/wiki/Berjocht:Koördinaten_yn_tekst needs updating (several outdated links), and https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:Koördinaten&action=edit (after an unneeded redirect) uses https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Berjocht:MapsServer&action=edit which also needs several links to get updated. User scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves. Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead. This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding! {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} :Moai, no dan witte wy dat wy dêr net wêze moatte en it sels oplosse moatte. Ik ha fan 'e moarn in hiel skoft mei ChatGPT oan 'e gong west en nei lapen tekst en hinne en wer geskriuw binne wy der tink út (it lestige is dat ChatGPT nochal ris ferkearde folchoarders oanhâldt en somtiden wurden brûkt dy't ik net kin/koe). Mar om koart te kriemen leit neffens ChatGPT de oarsaak fan it probleem by it berjocht, dat streekrjocht nei GeoHack ferwiist. No moat der foar de oplossing earst in systeem- of ynterfaceberjocht oanmakke wurde (dêr ha ik gjin rjochten foar, dus dat sil troch ien fan jimme dien wurde moatte. Sa'n ynterfaceberjocht wurdt as folget oanmakke (mei format MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label): * stap 1: gean nei: https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label * stap 2: klik op bewurkje boppe oan 'e side. * stap 3: plak dêr de platte tekst: Toant de koördinaten fan dit plak as klikbere kaartlink mei Kartographer. * stap 4: opslaan. It berjocht is no beskikber foar alle berjochten of funksjes dy't it Koordinaten-yn-tekst-label brûke. As dat dien is sjoch ik as it berjocht:koördinaten yn tekst oanpast wurde moat (dêr ha'k leau ik wol rjochten foar).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 12.52 (CET) :{{Ping|RomkeHoekstra}} "No witte wy [... dat wy] it sels oplosse moatte", skriuwe jo. Uh, dat is net wat der yn 'e reäksje fan Phabricator stiet. Sy sizze: as jimme help nedich binne om dit probleem op te lossen, dan moatte jim net by ús wêze, mar by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech. :As jo miene dat jo it sels oplosse kinne, is my dat bêst, mar ik fyn dat jo tefolle fertrouwe op ChatGPT. Sels haw ik earlik sein nul fertrouwen yn sa'n a.i.-programma. "Hallusinearje" is net foar neat ta it wurd fan it jier keazen. As ik nei https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label gean en dêr jo tekst opslaan wol, krij ik de folgjende tekst yn byld: "''Warskôging: Jo bewurkje in side dy't brûkt wurdt yn de tagongstekst foar it wikiprogramma. Feroarings op dizze side feroarje it oansjen fan de tagong foar oare meidoggers.''" Sels haw ik gjin idee wat der barre kin as ik hjirmei ompiel. As de hiele Wikipedy it straks net mear docht, binne wy fierder fan hûs, fansels. Hoe wis binne jo fan jo saak? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 15.05 (CET) ::Ik ha út it andert begrepen dat dit op de lokale wiki korrizjearre wurde moat troch de lokale ynhâld oan te passen en dat wy dus sels oan 'e slach moatte. Mar dan begryp ik dat dus ferkeard.<br> ::Ik wit dat ChatGPT fouten makket en it dus net sa dat ik blyn op dingen yngean (foar de aardichheid moasten jo de hiele diskusje mei ChatGPT ris trochlêze), mar it is ek grutte ûnsin dat ChatGPT neat kin. Wat skriuwt ChatGPT as ik dy warskôging fan jo foarlis: Deze waarschuwing verschijnt altijd bij interfaceberichten. Het is bedoeld om te zeggen: “Denk even na voordat je opslaat.” In jullie geval is de wijziging: één korte zin, zonder code, zonder sjablonen. Dat is zo veilig als het maar kan. Deze waarschuwing is geen signaal dat je “op gevaarlijk terrein” zit — het is MediaWiki dat netjes zegt: “dit is belangrijk”.<br> ::Wat ChatGPT skriuwt as ik de benaudens foar AI-hallusinaasje ferwurdzje: "ik begryp de soarch oer AI-hallusinaasje hiel goed. Yn dit gefal giet it lykwols net om nije logika, mar om it ferienfâldigjen fan in interfaceberjocht nei platte tekst, wat neffens MediaWiki-praktyk is. De wiziging is lyts, direkt werom te draaien en feroaret gjin artikelynhâld.<br> ::Mar goed, jo binne behearder, ik net. As jo nul fertrouwen ha yn ChatGPT, dan soe ik dit mar gewurde litte. Ik wol nimmen wat oplizze. Ik besykje allinnich mei te tinken om't it in probleem is dat wol om in oplossing freget.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 16.08 (CET) :::{{Ping|RomkeHoekstra|Drewes|Kneppelfreed}} No ja, Romke, ik sil jo fertelle hoe't ik ta myn miening oer A.I. kommen bin. Google jout op 't heden boppe oan 'e side ek in A.I.-berjocht as jo wat freegje. Ik woe fan 'e wike witte wêr't de namme ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam, de wittenskiplike namme fan 'e Rapajufferdo. ''Huttoni'' is dúdlik ôflaat fan 'e Ingelske efternamme Hutton, mar wa wie dy man (want by in frou komt der net ''-i'', mar ''-ae'' efter). Dus ik freegje dat oan Google. Dat A.I.-berjocht seit fan: o, dat is William Hutton, in bekende Nijseelânske samler fan spesimina, mei jierren fan berte en ferstjerren derby. No naam ik al neat oan fan A.I. sûnder dat ik it earnewêr oars befêstigje koe, dat ik sykje nei in William Hutton mei de opjûne jiertallen. Nearne wat te finen. Ik trochsykje en nei in hiel soad gedoch fûn ik út dat de do ferneamd wie nei de Britsk-Nijseelânske biolooch Frederick Wollaston Hutton. Der hat, ynsafier't ik útsykje kin, nea in William Hutton mei dat berop en dy jiertallen bestien. Dêr bin ik earlik sein wol wat fan skrokken. Dat sadwaande. (En dat gong ek net om nije logika, mar om âlde kennis.) :::Wat it probleem mei de koördinaten oangiet, ik leau dat ik wat yrritaasje by jo opmerk oer myn opstelling (altyd moeilik te sizzen op basis fan skreaune tekst). Ik hoopje dat jo wol foar it ferstân hawwe dat ik jo ynset yn dizze saak tige wurdearje, mar ik hoopje ek dat jo der begrip foar opbringe kinne dat ik huverich bin om om te prutsjen mei programmatuer dêr't ik hielendal gjin ferstân fan haw. Dat ien regel platte tekst it ferskil net meitsje sil, dat wol ik wol oannimme, mar dat makket it ferskil ek net om it probleem mei de koördinaten op te lossen. Jo binne fan doel (of ik moat jo ferkeard begripe) om dêrnei oan 'e programmatuer te sleuteljen. As jo dêr ferstân fan hawwe, bêst genôch. As jo dat poer en allinnich dogge op basis fan 'e oanwizings fan ChatGPT, dan fiel ik my dêr earlik sein net sa noflik by. Ik soe earlik sein wat dit oangiet wol wat ynbring fan 'e oare behearders hawwe wolle. Wat fine {{Ping|Drewes}} en {{Ping|Kneppelfreed}} hjirfan? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 16.40 (CET) ::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Drewes|Kneppelfreed}} No wurket it [Berjocht:Koördinaten yn tekst] sawiesa net. It is de trouwens de fraach of der überhaupt sleutele wurde moat nei it opslaan fan in interfaceberjocht (interface = tagongstekst). Mar dat leart ús it úttesten. Wat ik yn it Berjocht:Koördinaten yn tekst dêrnei ferfange soe, kin ek wersteld wurde, dat liket my net folle oars as mei oare berjochten. ::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Wat it gebrûk fan A.I. oanbelanget: A.I. hellet syn ynformaasje fan ynternet en ek ynternet is net altiten korrekt. Sjoch nei wat jo hjoed oer BirdLife by it seerotsje skreaunen en ik hie lykas jo dêr ek myn twifel oer. By fragen oan ChatGPT kinne jo nei boarnen freegje, dy jout er dan by it jaan fan in antwurd en dan kinne jo de ynformaasje fuort by de boarne kontrolearje. Jo fregen oan Google A.I. wêr't de namme ''huttoni'' yn ''Ptilinopus huttoni'' wei kaam. Ik ha gjin ûnderfining mei Google A.I., mar ik ha foar de aardichheid jo fraach suverkrekt oan ChatGPT frege en krige fuort as andert: "huttoni ferwiist nei Frederick Wollaston Hutton (1836–1905), in Britsk-Nijseelânske natuerûndersiker en geolooch" mei ferwizing nei it Ingelsktalige wikipedylemma (Frederick Hutton (scientist).) ChatGPT makket bêst wol fouten (minsken meitsje dy trouwens ek), mar wat ik yntusken wol wit is wat spesifiker de fraach, namste better de antwurden binne. Ik soe jo oanriede dochs ris ChatGPT te brûken (en altiten om boarnen te freegjen).--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 des 2025, 22.46 (CET) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Tankjewol foar de tip. Ik sil der ris oer neitinke. Wat de rest oangiet, as jo tinke dat it miskien mei it opslaan fan dy regel platte tekst klear is, dan wol ik dat wol foar jo dwaan. (Dus dat doch no daliks even.) Mar as der mear gebeure moat, wol ik graach dat jo dêr even mei wachtsje oant Drewes en Kneppelfreed ek har sechje oer dit ûnderwerp dwaan kinnen hawwe. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 des 2025, 23.09 (CET) ::::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ik wol alderearst Romke tige betankje foar jo ynset om dit euveltsje te ferhelpen. Sa't it liket, skynt it allinnich op ús wikipedy net te wurkjen. Ik sjoch by in soad oare wikys wurket it wol. It soe tige moai wêze dat we it hjir ek wer oan it wurk krije kinne. As Romke hjir oan sleutelje wol, dan fyn ik dat poerbêst. Iksels bin in bytsje noedlik om dêr mei om te pielen. As jo, Romke, dat net oan doare, kinne we altyd freegje op dy link dy't Phabricator stjoerd hat: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech]. It liket dat it berjocht feroare wurde moat. By nl brûke se de âlde [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sjabloon:Co%C3%B6rdinaten sjabloan koördinaten], dy't praktysk itselde wie as ús [[Berjocht:Koördinaten]]. Wêr't ik bang foar bin, as we it berjocht koördinaten feroarje, we alle siden by del moatte om dy ek te feroarjen. ::::::En wat ChatGPT oanbelanget, dêr haw ik noch net mei wurke, wol mei Google AI, en ik haw dêr mingde gefoelens oer. It sil yn protte gefallen wol goed wêze, mar it kin it somtiden ek ferkeard ha. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 03.21 (CET) :::::::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes}} Ieneach hat no in interfaceberjocht oanmakke en der is fierder neat raars bart, lykas ChatGPT al oanjoech. It feroaret lykwols noch neat oan 'e wurking fan 'e koördinaten om't it âlde berjocht noch hieltiten de Geohack-keppeling makket. Der moatte no twa dingen dien wurde: 1. Om't der in lus ûntstiet mei't de namme fan it berjocht en de namme fan it interfaceberjocht meiïnoar botse, moat der A. in nij berjocht oanmakke wurde ûnder de namme Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer. B. Yn it âlde berjocht moat in trochferwizing komme. Dat is alles. Wurket it net, dan kin neffens ChatGPT alles weromdraaid wurde: klikke op skiednis, kies de eardere ferzje en weromsette. Eefkes foar jim ynformaasje: ik ha mei ChatGPT sels in pear saken thús oplosse kind, û.o. it werstellen fan it lint yn Word (dat út it byld ferdwûn wie), mei help fan A.I. in skealike pop-up fan 'e computer ferwidere en in skermprobleem mei de mobyl oplost. It foardiel fan ChatGPT is dat er by problemen alles yn stappen trochjout. Ik wachtsje jim reäksje ôf. It soe moai wêze as [[Meidogger:Drewes]] as behearder ek eefkes reägearret? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 09.05 (CET) ::::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Miskien bin ik wol wat te foarsichtich mei sok spul. Dus, no ja, okee, prebearje it mar ris. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 15.00 (CET) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|RomkeHoekstra}} Meidoggers. Ik folgje alles wier wol, mar kin hjir gjin sinnich wurd oer sizze. Interfaceberjocht, ChatGPT of Geohack-keppeling, it seit my neat. Sorry. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 22 des 2025, 16.07 (CET) :::{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk|Drewes}} Ik haw besocht oft in lokale oanpassing mooglik wie en hie hope dat it hjirmei oplost wie, mar it docht bliken dat de koördinaten djipper yn 'e infoboksstruktuer sitte as ferwachte. Dat soe betsjutte dat der ek yn 'e ynfoboksen sleutele wurde moat en dat giet ek my te fier. Dêrom haw ik de feroaring fan it berjocht Berjocht:Koördinaten yn tekst werom set nei de âlde sitewaasje. It nije Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin ferwidere wurde lykas ek it interfaceberjocht. Dêrmei binne wy wer by de âlde sitewaasje. ChatGPT advisearret ús op 'e nij Phabricator te mailen om't it in struktureel patroanprobleem is dat dêr thús heart en joech my foar de mail de folgjende tekst. :::---- :::On fy.wikipedia.org we investigated replacing legacy GeoHack-based coordinate links with Kartographer (maplink). :::While this initially appears to be a local template change, we found that there is no safe local-only migration path due to how coordinate templates are used. :::Current situation: :::* A single coordinate template is used both: ::: - inline in article text, and ::: - inside multiple infobox templates. :::* The template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts. :::Problem encountered: :::* Replacing the GeoHack link with Kartographer maplink causes: ::: - template loop errors when maplink looks up interface messages, or ::: - literal parameter output (e.g. {{{3}}}) in infoboxes, because infoboxes expect plain wikitext, not a rendering tag. :::* Splitting logic into subtemplates avoids loops, but still breaks infobox rendering. :::* Fixing this would require modifying infobox templates, which makes the change non-local and affects many pages. :::Conclusion: :::This suggests a structural limitation: when a coordinate template is embedded in infoboxes, switching from GeoHack (plain link) to Kartographer (rendered maplink) cannot be done safely by editing the coordinate template alone. :::We reverted all local changes after testing. :::Question: :::Is there a recommended migration pattern for wikis where coordinate templates are used both inline and inside infoboxes? :::Or is GeoHack currently the only viable option in such cases? :::---- :::Dizze tags kinne tafoege wurde: :::Kartographer :::Templates :::Wikimedia-Site-Requests :::<br> [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 17.47 (CET) ::::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], ja sa't ik al sei, wie ik al bang dat der folle mear by komt te sjen. Ik haw ek even besocht en feroarje it [[Berjocht:Koördinaten]], mar dat fern**kt alle koördinaten op 'e siden en dêr moat nei alle gedachten folle mear berjochten by oanmakke wurde, tink ik. We kinne wer besykje it by Phabricator op it aljemint te bringen, en sjen wat er ditkear weromstjoerd. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 des 2025, 20.57 (CET) ::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Wat in ellinde, sis. En dat krekt mei de krystdagen... Romke, jo skriuwe hjirboppe dat it ynterfaceberjocht ferwidere wurde kin. Bedoele jo dêrmei dat ik https://fy.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Koordinaten-yn-tekst-label wiskje moat? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 22 des 2025, 21.17 (CET) {{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}} Ieneach, jo meie dat interfaceberjocht ek eefkes stean litte, it kin fierder dochs gjin kwea en it kin altiten noch fuort. It Berjocht:Koördinaten yn tekst/Kartographer kin fuort en as it nedich is en Phabricator kin neat foar ús betsjutte, dan kinne wy it sa wer oanmeitsje. It âlde Berjocht:Koördinaten yn tekst moat fansels yn alle gefallen stean bliuwe. No earst sjen as Phabricator it foar ús oplosse kin. Sanet, dan kinne jimme in ienmalige ynfoboksfiks oerwege. Yn dat gefal moatte de fjilden fan 'e koördinaten yn 'e ynfoboksen oanpast wurde: Hjoeddeiske sitewaasje bygelyks: <pre><nowiki> {{Ynfoboks abdij | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|…}} }}</nowiki></pre> De ynfoboks befettet yntern: <pre><nowiki> | koördinaten = {{{koördinaten|}}}</nowiki></pre> wy feroarje allinnich de ynfobox sels, bygelyks nei: <pre><nowiki> | koördinaten = {{{koördinaten|{{Koördinaten yn tekst|{{{lat|}}}|{{{lon|}}}}}}}</nowiki></pre> Wy ha alletrije ûnderfining mei ynfoboksen en witte dat wy de ynfoboks werom sette kinne as de feroaring gjin resultaat hat. As it al slagget dan hoege wy fansels net de artikels oan te passen en dan is de ynfoboks sa oanpast dat dy in Kartographer-kaartlink toane kin, wylst dy foar dy tiid allinnich mei in platte GeoHack-link omgean koe. Hawar, no earst mar wer eefkes Phabricator ôfwachtsje. Noflike jûn mannen! --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 des 2025, 22.52 (CET) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], ik ha it wer nei Phabricator stjoerd. Ris sjen wat hy no seit. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 08.34 (CET) @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is wat ik weromkrigen ha fan Phabricator: Hi, user scripts, gadgets, templates, modules, custom CSS are local on-wiki content. Local content is managed independently on each wiki, by each wiki community themselves. Phabricator is mostly used for MediaWiki, MediaWiki extensions, or server configuration, or by developers and teams to organize what they plan to work on. Phabricator is not a support forum. If you are looking for help with the local code on a wiki, please see https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech instead. This needs fixing on the local wiki by editing its local content. Thus I am closing this task here - thanks for your understanding. Dus dêr kinne we neat mei. Hy jout dy iene link wer. We soene dêr ris freegje kinne..... --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 des 2025, 20.00 (CET) @[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Kneppelfreed, jo soene dizze tekst brûke kinne foar de mail: <blockquote> Hello, We would like to ask for technical advice regarding coordinate templates on a smaller Wikipedia (fy.wikipedia.org). Current situation: On our wiki, a single coordinate template is used both: - inline in article text, and - inside multiple infobox templates. This template currently outputs a plain external GeoHack link, which works in both contexts. Problem: We investigated replacing the GeoHack link with Kartographer (maplink). While this initially looks like a local template change, we ran into structural issues: - Using maplink inside the existing coordinate template leads to template loop errors or broken output. - Splitting logic into subtemplates avoids loops, but then breaks infobox rendering (infoboxes expect plain wikitext, not a rendered maplink tag). - Fixing this appears to require modifying infobox templates as well, which makes the change non-local and affects many pages. We reverted all changes after testing. Question: Is there a recommended or established pattern for migrating legacy GeoHack-based coordinate templates to Kartographer on wikis where those templates are also used inside infoboxes? Or is GeoHack currently still the only viable solution in such mixed-use cases? Any pointers, examples from other wikis, or general guidance would be very welcome. Thank you in advance. </blockquote> --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 des 2025, 21.52 (CET) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], dien! [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 24 des 2025, 07.43 (CET) @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], dit is it andert dat ik weromkrigen haw fan https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech oangeande de koördinaten. Okay, so there are two problems: :::* GeoHack doesn’t show a map. What GeoHack shows is defined at [[Berjocht:GeoTemplate]], you can copy parts of its Dutch or English (or whichever) counterpart to fix this. :::* You couldn’t replace the GeoHack link with a Kartographer one. This replacement is probably worth it even if you manage to (or could manage to) add the map to GeoHack, as showing the map without loading a new page is more user-friendly in my opinion. The problem with Kartographer is that it uses a completely different coordinate structure. Currently [[:fy:Berjocht:Koördinaten yn tekst]] gets a parameter with the value <code>53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL</code>, but Kartographer expects three parameters: <code>latitude=53.050833</code>, <code>longitude=5.575556</code> and <code>zoom=15</code> (the latter is optional, <code>type:city</code> and <code>region:NL</code> have no Kartographer equivalents), e.g. <code><nowiki><maplink latitude="53.050833" longitude="5.575556" zoom="15" /></nowiki></code> (<maplink latitude="53.050833" longitude="5.575556" zoom="15" />). While it’s probably possible to code the conversion between the two formats in wikitext (with the help of [[:fy:Module:String]]), the result would likely be unreadable wikitext. So you have two options: either convert all calls using a bot, or have a Lua module do the conversion. The Lua solution means less edits in the short term, but I find the current parameter value quite hard to read, so I think a bot conversion would result in a better editor experience in the long term. It earste probleem is dus in kwestje fan [[Berjocht:GeoTemplate]] te fiksen. It twadde probleem liket in stik mear yngewikkeld. --[[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 01.27 (CET) : Dus opsje a is alles omsette mei in bot en opsje b is in konversy yn in Lua-module. Hy advisearret opsje a mar beide opsjes geane fier boppe myn kennis. Wat no? --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 30 des 2025, 10.00 (CET) ::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], hy sei dêr binne twa problemen. Us [[Berjocht:GeoTemplate]] is tink ik út de tiid, want dêr stiet gjin kaart op. We kinne dy side miskien ferhelpe om de fariant fan nl of en of de oer te nimmen. Ik tink dat it probleem dan ek noch net ferholpen is, want [[Berjocht:Koördinaten]] en [[Berjocht:Koördinaten yn tekst]] sille nei alle gedachten ek oanpast wurde moatte, want yn in soad oare wikys wiene dy jierrenlyn al oanpast neffens nije systemen sa't ik begrepen ha. Dy fan ús is nea oanpast. It simpelste is dy ek fan bgl nl of en of de oer te nimmen. ::It twade probleem is grutter, want as je Kartographer brûke wolle, moatte oare koördinatestruktueren, sa't er hjirboppe neamt, brûkt wurde en dêr binne twa opsjes foar: a: mei in bot of b: mei in Lua-module. ::Wat te dwaan no: ik soe it net witte. It giet my allegear te fier boppe de pet. We kinne besykje it earste probleem op te lossen en sjen oft dat wat helpt. Ik ha earder besocht mei dy Lua-rommel te pielen, mar rekke alhiel fêst. Ik ha lêsten besocht om [[Berjocht:Ofbyld multy]] te meitsjen, dêr't je meardere ôfbylldings sa as yn bygelyks ynfoboksen sette kin, mar doe rûn ik tsjin in betonnen muorre oan, want dêr rûn ik tsjin dy Lua-modulen oan en besocht guon fan dy berjocten oan te meitsjen, mar rûn ahiel fêst. Ik tocht nei it foarinoar krijen fan 'e posysjekaarten, dat ik soks hooplik ek oan 'e praat krije koe, mar dat slagge my dus net. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 30 des 2025, 20.32 (CET) :::{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed}} Tsja, mannen, ik kin hjir ek net folle oan tafoegje. Ik haw de reäksje fannacht trije kear lêzen en ik koe it noch net neikomme. Ik hie sels noch nea fan Lua heard, en wit net wat dat is. Bots hawwe wy ek net. Wat ik wol sjoch is dat GeoHack DMS-koördinaten (degrees, minutes, seconds) brûkt, wylst Kartographer desimale koördinaten brûkt. As we Kartographer brûke wolle soene, betsjut dat dat al dy DMS-koördinaten omrekkene wurde moatte. Wat my oangiet is dat in brêge te fier. Dus we bliuwe by GeoHack. Dan is der noch ien mooglikheid: gewoan hânmjittich side foar side de boel oanpasse. It giet om sa'n 4.500 haw ik lêsten opsocht. As we 50 deis dwaan kinne komt dat út op in fearnsjier. Dat is net leuk, mar it soe te dwaan wêze as we allegearre mei-inoar de hannen út 'e mouwen stekke. Mar dan moat der earst fansels wol in funksjonearjende keppeling yninoar knutsele wurde om 'e âlde mei te ferfangen. Dat is wêr't it by my stûket, want dat kin ik sels net dwaan. Of oars kinne we der ek foar kieze om 'e âlde keppeling net te ferfangen mar gewoan fuort te heljen. We hawwe ommers yn hast alle geografyske artikels ek al in posysjekaart. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 30 des 2025, 21.18 (CET) :::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}} Hoe dan ek, it wurket no net dus gjin ien hat wat oan dy koördinaten en it jout allinnich mar argewaasje as jo der op drukke en der komt neat. It giet hoe dan ek my ek fier boppe de macht, dus it soe al fan Kneppelfreed komme moatte en oars is it net oars. Faaks is dan de koartste klap om de koördinaten út de ynfoboksen te ferwiderjen. Mar dat lit ik oan jimme oer, ik help wol mei as se side foar side omset wurde moatte (mar dan sil der ek in plan komme moatte hoe't wy dat oanpakke, oars iepenje wy allegear siden dêr't earder al ien oan 'e gong west hat. Kinne jo hjir wat mei [[Meidogger:Kneppelfreed]]? Dit ha'k fan ChatGPT, faaks helpt it jo wat. <blockquote> '''Stappenplan: starten met een Lua-oplossing (veilig en omkeerbaar)''' ''Doel: Kartographer gebruiken zonder artikelen of infoboxen aan te passen, en met mogelijkheid tot volledige terugdraai.'' ---- '''Stap 1 — Niets wijzigen aan artikelen of infoboxen''' * Geen enkele artikelpagina aanpassen * Geen infobox-sjablonen aanpassen * Alles moet blijven werken met de huidige GeoHack-parameterstring * Als dit niet haalbaar blijkt → stoppen. ---- '''Stap 2 — Maak één nieuw Lua-module aan (losstaand)''' Maak een nieuwe module aan, bijvoorbeeld: <small>Module:Koördinaten</small> Deze module doet uitsluitend het volgende: * input: de bestaande GeoHack-string <small>53_03_03_N_5_34_32_E_type:city_zoom:15_region:NL</small> * output: ** latitude (decimaal) ** longitude (decimaal) ** zoom (optioneel) '''Belangrijk:''' *De module rendert géén kaart *Geen maplink, geen HTML *Alleen parsing en omrekening ---- '''Stap 3 — Houd de Lua-code minimaal en leesbaar''' *Gebruik standaard Lua-functies *Eventueel : <small>Module:String</small> voor splitsen *Geen “slimme” trucjes Commentaar toevoegen bij elke stap (voor onderhoud) Als de code onleesbaar wordt → heroverwegen. ---- '''Stap 4 — Pas alleen het bestaande sjabloon minimaal aan''' In <small>Berjocht:Koördinaten yn tekst:</small> *Voeg een '''veilige keuze''' toe: **Als Lua-module geldige coördinaten teruggeeft → gebruik Kartographer **Anders → toon exact de oude GeoHack-link Dus altijd een '''fallback'''. Geen recursie, geen extra sjablonen. ---- '''Stap 5 — Test uitsluitend via voorvertoning''' *Test op 1 artikel met inline coördinaten *Test op 1 artikel met infobox *Alleen voorvertoning gebruiken *Pas opslaan als: **geen foutmeldingen **geen lege waarden **geen template-lussen ---- '''Stap 6 — Terugdraaien moet triviaal zijn''' Zorg dat alles terug te draaien is door: *het sjabloon terug te zetten *of de module te verwijderen Geen sporen in artikelen. ---- '''Stopcriteria (heel belangrijk)''' Direct stoppen als: *infoboxen {{{3}}} of lege waarden tonen *template-lus ontstaat *meerdere sjablonen tegelijk aangepast moeten worden *extra interfaceberichten nodig lijken Dan is Lua hier geen goede oplossing. ---- '''Samenvattend''' *Lua is hier een tussenlaag, geen einddoel *Veiligheid en leesbaarheid gaan vóór functionaliteit *Geen bot, geen massabewerkingen *Bij twijfel: niets doen en GeoHack behouden ---- '''Hjirûnder stiet in minimaal Lua-skelet (raamwurk) dat allinnich de besteande GeoHack-string parsed en omrekkenet. It rendert neat en feroaret neat oan artikels. As dit al net stabyl wurket, moatte wy hjir stopje.''' It is in minimaal en feilich Lua-skelet en hoe't it brûkt wurdt, sa opset dat: *er niets aan artikelen of infoboxen verandert *alles terug te draaien is *het vooral begrijpelijk blijft voor een volgende beheerder ---- '''Lua-skelet (minimaal en veilig)''' Nieuwe pagina aanmaken: <nowiki></pre>Module:Koördinaten</nowiki></pre> Inhoud (voorbeeld, nog zonder Kartographer): <pre><nowiki> -- Module:Koördinaten -- Doel: omrekken fan GeoHack-koördinaten nei desimale latitude/longitude -- LET OP: dizze module rendert GEEN kaart local p = {} local function dmsToDecimal(deg, min, sec, hemi) local val = deg + (min / 60) + (sec / 3600) if hemi == 'S' or hemi == 'W' then val = -val end return val end function p.parse(frame) local input = frame.args[1] if not input or input == '' then return nil end local parts = mw.text.split(input, '_') if #parts < 8 then return nil end local lat = dmsToDecimal( tonumber(parts[1]), tonumber(parts[2]), tonumber(parts[3]), parts[4] ) local lon = dmsToDecimal( tonumber(parts[5]), tonumber(parts[6]), tonumber(parts[7]), parts[8] ) return string.format( 'latitude=%.6f|longitude=%.6f', lat, lon ) end return p </nowiki></pre> '''Belangrijk''': *Dit doet nog niets zichtbaar *Geen <maplink> *Geen HTML *Alleen rekenen ---- '''Hoe dit later in het sjabloon gebruikt kan worden (concept)''' In <small>Berjocht:Koördinaten yn tekst</small>(alleen conceptueel): <pre><nowiki>{{#invoke:Koördinaten|parse|{{{1}}}}}</nowiki></pre> 👉 In deze fase alleen testen in voorvertoning, niet opslaan. ---- '''Waarom dit skelet veilig is''' *Geen recursie *Geen template-lus mogelijk *Geen wijziging aan artikelen *Geen afhankelijkheid van infoboxen Eén module = één edit om terug te draaien ---- '''Wat nog NIET moet gebeuren''' ❌ Nog geen <maplink><br> ❌ Nog geen vervanging van GeoHack<br> ❌ Nog geen bot<br> ❌ Nog geen interfaceberichten aanpassen<br> Eerst alleen vaststellen: Kinne wy betrouber latitude/longitude út de besteande string helje? Als dit niet stabiel werkt → direct stoppen. ---- {{Ping|RomkeHoekstra}}, {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}}, sorry, mar dit giet my allegear boppe de pet. Ik ha by https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech frege as se dêr mei helpe wolle, of immen witte dy't ús helpe wol. It moat as it heal kin al even fikst wurde, want dat soe ek moai wêze foar takomstige meidoggers. As ik nei in wike neat fan harren hear, dan sil ik sels noch even besykje dêr mei om te pielen en as dat net my net slagget, dan moatte we mar in plan meitsje alle siden hânmjittich om te setten. Ik soe it leafste de koördinaten wol op 'e siden hâlde wolle. :{{Ping|Kneppelfreed|Ieneach fan 'e Esk}} De bêste winsken foar it nije jier! Geweldich Kneppelfreed dat jo dit fierder noch oppakke wolle. As it net slagget, soe'k der mar net te lang mear mei omgrieme. Dan kin de tiid miskien better stutsen wurde yn it omsetten en dan moat er lykas Ieneach skreau noch wol in funksjonearjend einformaat komme. Ik ha der fierder gjin doel oer, it iennige wat ik bydrage kin is wat ChatGPT hjir oer seit. Ik wit dat jimme dêr noch net sa'n soad betrouwen yn ha, mar wy wite ek net alles en meiïnoar ynklusyf ChatGPT witte wy yn alle gefallen mear. ---- Stappenplan bij handmatige omzetting van alle artikelen – zo pak je het veilig aan:<br> 1️⃣ '''Leg eerst het nieuwe eindformaat vast (zonder uitzonderingen)''' Nog vóór het eerste artikel: *exact één manier afspreken om coördinaten te noteren *vastleggen: **welke parameters verplicht zijn **welke optioneel zijn (bijv. zoom) **hoe het er in infoboxen uitziet Bijvoorbeeld (alleen illustratief): <pre><nowiki> {{Koördinaten yn tekst | latitude = 53.050833 | longitude = 5.575556 | zoom = 15 }} </nowiki></pre> ---- 2️⃣ '''Maak een korte handleiding voor bewerkers''' Eén simpele pagina is genoeg: oude vorm → nieuwe vorm *1 of 2 voorbeelden *hoe je graden/minuten/seconden omzet naar decimalen *waar je fouten meldt Dit voorkomt goedbedoelde, maar verschillende oplossingen. ---- 3️⃣ Begin met 3–5 testartikelen Niet meteen los. *kies artikelen: **1 met infobox **1 zonder infobox *controleer: **kaart klopt **mobiele weergave **geen foutmeldingen Pas als dit goed voelt → doorgaan. ---- '''4️⃣ Werk in kleine batches''' Bijvoorbeeld: *5–10 artikelen per keer *tussendoor kijken of alles nog goed gaat *niet alles in één week willen doen *Dat houdt het overzichtelijk. ---- 5️⃣ '''Verwijder oude GeoHack-specifieke rommel''' Bij elke omzetting: *haal type:city, region:NL etc. weg *zet ze niet om naar iets vaags *liever minder, maar correct ---- 6️⃣ '''Noteer wat al gedaan is''' Bijvoorbeeld: *een categorie “Koördinaten omset nei Kartographer” *of een projectpagina met afgevinkte artikelen *Zodat niemand dubbel werk doet. ---- 7️⃣ '''Accepteer dat het niet perfect hoeft''' Dit is belangrijk: *een kaart die 20 meter verschoven is → oké *een ontbrekende zoom → oké *later verbeteren kan altijd ---- '''Eerlijk slotwoord''' Na alles wat jullie geprobeerd hebben, is dit: *de meest begrijpelijke *de meest controleerbare *en de minst stressvolle route En misschien wel de enige die echt past bij een kleine, zorgvuldige wiki. Als je wilt, help ik graag met: *een concreet Fries voorbeeldartikel *een korte omzettingshandleiding *of een checklist voor elke bewerking </blockquote> == Ferfolch == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes|Mysha|FreyaSport}} In skoft lyn ha wy it boppesteande oerlis oer de koördinaten hân. Ik wit net of it jimme yntusken opfallen is, mar ek de sifers fan 'e koördinaten yn 'e artikels binne no ferdwûn en ferfongen troch {{{2}}}. Sjoch yn 'e rjochter boppehoeke fan bygelyks [[Ryptsjerk]]. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 jun 2026, 09.11 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] en @[[Meidogger:Mysha|Mysha]], dy <nowiki>{{{2}}}</nowiki> ferskynt no op alle siden dêr't de koördinaten boppe oan de side steane. Ik haw gjin flau benul hoe't dat kin. Ik soe nochris even sjen nei dy koördinateboel, mar om earlik te sizzen, siet dêr tsjin oan te skytskoarjen, want it giet my eins boppe de pet. We sille der wol even oer gear moatte mei syn allen hoe't we dat hânmjittich oanpakke kinne. It soe baas wêze as soks goed wurkje koe. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 12 jun 2026, 20.24 (CEST) : Sa't it liket binne de koordinaten der al by [[Abdij fan Cluny]], allinnich komme dy nearne op út. Itselde foar [[Loaiïngea]]. Ik wit sa gau net at wy ek earne in foarbyld hawwe fan koordinaten yn gewoane tekst. Hoe ek: It liket dat it probleem himsels net oplost hat, dat ik nim oan dat wy it foarbyld fan hoe dit [[Wikipedy:Putsje]] earne delsette moatte, dat at der gjin bot foar is, wy it stadichoan op oarder bringje kinne. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) {{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes|Mysha|FreyaSport}} Nee, Romke dat wie my noch net opfallen. Ik nim oan dat Mysha it hat oer de koördinaten yn 'e ynfoboks, want boppe-oan de side stiet by my by Loaiïngea ek in 2. Ik wol wol meihelpe om de put te klearjen, mar litte wy earst goed ôfprate wat der no eins barre moat. Ik stel foar dat we it [[:Berjocht:Koördinaten]] mar fan alle siden wiskje dêr't it op stiet, en dat we by it [[:Berjocht:Koördinaten yn tekst]], dat yn ynfoboksen stiet, de keppelings wiskje, mar de koördinaten sels stean litte. Dus sa: [https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ryptsjerk&diff=1232050&oldid=1183507]. Mei iens? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 13 jun 2026, 18.05 (CEST) :@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] en @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]], litte we dat earst noch mar net dwaan foar't we der oeriens kommen binne hoe't we dit allegear fierder dogge, oars krije we aanst dûbel wurk. Al dy berjochten koördinaten en koördinaten yn tekst sille hânmjittich omset wurde moatte sa't it wurket as je dêr op klikke. It bêste is om dy berjochten fan nl of en oer te nimmen en dy op alle siden dêr't se steane oan te passen. In oare manier wie in bot, mar dy hawwe wy net. Ik haw de kommende pear dagen net folle tiid, want ik haw dingen bûten de wikipedy dy't earst eefkse foarrang krije, mar dêrnei wol ik hjir wol eefkes fierder yn ferdjipje. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 13 jun 2026, 19.41 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes|Mysha|FreyaSport}} Ek ik soe útstelle wolle om dêr eefkes mei te wachtsjen. Ik moat my wer yn it boppesteande ferdjipje want it is al wer in set lyn dat wy hjir mei ompielden. Foar safier ik my herinnerje kin, ha wy fral besocht it âlde te reparearjen en hat Kneppelfreed Phabricator frege oft hja wat foar ús dwaan koene. Dêr binne wy doe net mei fierder kommen. Der moat in oplossing wêze en ik tink dat wy der net ûnder út kinne om in nij koördinatenberjocht oan te meitsjen. It is tink earst it handichste om te sjen hoe't se it by de Nederlânsktalige wiki it dogge. ::Wat de ynfoboksen oanbelanget: is it in opsje om tydlik it fjild koördinaten út it berjocht fan 'e ynfoboksen te ferwiderjen oant der in oplossing is? Dan is dat fan 'e ynfoboks earst eefkes oplost. Wy hawwe aldergelokst noch altiten de posysjekaart. It fjild kinne wy der dan maklik wer ynsette as wy wer wurkjende koördinaten ha.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 13 jun 2026, 20.05 (CEST) :::{{Ping|RomkeHoekstra|Kneppelfreed|Drewes|Mysha|FreyaSport}} Earlik sein woe ik no leaver daliks mar trochpakke, mar goed, dan moatte jim der noch marris nei sjen en dan hear ik it wol. Ik haw persoanlik dizze berjochten nea brûkt op siden dy't ik oanmakke haw, en ik fyn se ek net nedich. De boel gewoan simpelwei wiskje liket my in prima oplossing. Dan kin dit mei tsien of fyftjin jier ek net wer swierrichheden opleverje as it wer efter de tiid rekke is om't wy der te min ferstân fan hawwe om it te ûnderhâlden. :::It foarstel fan Romke om it lemma "koördinaten" tydlik út 'e ynfoboksen te ferwiderjen, bin ik it beslist net mei iens. Dan wurdt dat ommers oeral ferwidere, ek op siden dêr't by de koördinaten yn 'e ynfoboks gjin link nei GeoHack stiet en dus gjin probleem is. Dat fyn ik problematysker as dat op 'e siden mei dizze berjochten noch in skoftke langer in link stiet dy't nei in blanko pagina liedt. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 14 jun 2026, 01.42 (CEST) ::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], @[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:Mysha|Mysha]] en @[[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]], litte we foarearst beleaven noch neat ferwiderje. It bêste is dat we der earst wer even better yn ferdjipje en sjen hoe't se it bygelyks op nl dien hawwe. It komt der op del dat we it sels fikse moatte, want ik haw it by Phabricator op it aljemint brocht. Dy ferwiisde my [https://meta.wikimedia.org/wiki/Tech hjir] hinne en dy sei dat ús [[Berjocht:GeoTemplate]] ferâldere is. It komt der op del dat de koördinaten omset wurde moatte fan graden ta desimalen. Dêr binne twa manearen: mei in bot of fia in lua-module. In bot hawwe we net en mei in lua-module haw ik gjin ferstân fan. Ik haw doe frege dêre oft we technyske help krije koene, mar ik haw nea in andert werom krigen. Dat wie ein desimber en we binne no hast al in heal jier fierder. De iennige opsje dy't we hawwe is dat we itsels oanpakke mei syn allen en beide de [[Berjocht:Koördinaten]] en [[Berjocht:Koördinaten yn tekst]] ferfange en op siden dêr't dy beide berjochten op steane hânmjittich om te setten. Ek it [[Berjocht:GeoTemplate]] moat oanpast wurde. Dy soene we fan bygelyks nl oernimme kinne. Op de Nederlânske wiky wie dit allegear stikmannich jierren lyn ek feroare, mar dy hiene dêr miende ik in bot foar. It maklikste soe yndie wêze en ferwiderje alle koördinaten, mar dan soe ús wiky de iennige wêze en soe dêr yn myn miening ûnprofesjoneel út sjen. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 14 jun 2026, 22.11 (CEST) ::::: {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes|Mysha|FreyaSport}} Dêr slút ik my by oan. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 15 jun 2026, 08.27 (CEST) :::::: {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Kneppelfreed|Drewes|RomkeHoekstra|FreyaSport}}: Dy koordinaten binne ynformaasje, dat wy moatte dy net fuorthhelje oant wy wat oars hawwe.<br>Mar it liket my dat wy <nowiki>{{Koördinaten yn tekst|46_40_0_N_4_42_0_E_scale:12500_type:landmark_region:FR|46°40'N 4°42'E}}</nowiki> wurdearje litte kinne ta "46°40'N 4°42'E", sûnder fierdere effekten. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :{{Ping|Kneppelfreed}}: Ha jo by de Nederlânske wikipedy hjir "Categorie:Wikipedia:Sjablonen coördinaten" noch sjoen en kinne jo dêrmei faaks in nij Frysk koördinatesjabloan meitsje?: * Sjabloon:Coord * Sjabloon:Coor title * Sjabloon:Coor dec * Sjabloon:Coor dms * Module:Coordinaten --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 21 jun 2026, 22.51 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], ja dêr siet ik yndie al even nei te sjen. Ik tink dat wol oernimme kinne en fan soks in Frysk koördinateberjocht fan meitsje kinne. Sil der noch even fierder nei sjen. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 jun 2026, 02.13 (CEST) ::{{Ping|Kneppelfreed}}: As jo wolle dat ik help moatte jo it mar sizze. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 22 jun 2026, 07.21 (CEST) :::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], okee, sil ik dwaan. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 22 jun 2026, 21.55 (CEST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|oerlis]])</bdi> 23 jun 2026, 19.11 (CEST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> qi79me5c8q5mvr79825fftpf0zmojnw 0 9912 1232907 1232433 2026-06-24T10:06:13Z Mysha 254 It die bliken dat sa'n panorama gjin titel hie, 1232907 wikitext text/x-wiki {{Posysjekaart|Fryslân | lat_deg = 53 | lat_min = 3 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 40 | lon_sec = 3 | lon_dir = E }} [[Ofbyld:Utbuorren - De Pôle.jpeg|thumb|Utbuorrenboerd]] '''De Pôle''' is in [[buorskip]] yn de gemeente [[Súdwest-Fryslân]], foarhinne [[Wymbritseradiel (1984-2011)|Wymbritseradiel]], yn 'e [[himrik]] fan [[Skearnegoutum]]. De Pôle leit noardlik fan [[Snits (stêd)|Snits]] (krekt noardlik fan 'e âlde gemeentegrins fan Wymbrits mei [[Snits (gemeente)|Snits]]) westlik fan [[Skearnegoutum]], oan 'e westkant fan it [[spoar fan Ljouwert nei Starum]], oan de [[Sint Martensdyk]]. {{koördinaten|53_3_29_N_5_40_3_E_type:city_zoom:15_region:NL|53° 3' NB, 5° 40' EL}} [[Ofbyld:Panorama 2026 De Pôle.png|900px]]{{clear}}''De Pôle'' fan it westen út. {{Súdwest-Fryslân}} {{DEFAULTSORT:Pole, De}} [[Kategory:Skearnegoutum]] [[Kategory:Buorskip yn Wymbritseradiel (oant 1984)]] [[Kategory:Buorskip yn Wymbritseradiel]] [[Kategory:Buorskip yn Súdwest-Fryslân]] 9u2qn8t7dlnigkyxflod3cnzolj485e 0 14529 1232822 984123 2026-06-23T16:33:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232822 wikitext text/x-wiki [[File:General Rugby Union backplay.JPG|right|400px]] '''Unyrugby''' (''Rugby Union'') is de sport dy't ornaris allinnich ''Rugby'' neamd wurdt, of ''Rugby Fuotbal''. It is in [[fuotsport]], ûntstean doe't de oarspronklike fuotbalsport him opdielde yn in rjochting dêr't in gewoane spiler de bal net mei de hân oanreitsje mocht, [[fuotbal|Assosjaasjefuotbal]] en ien dêr't dat al tastien wie, ''Rugby fuotbal''. Alle oare fuotsporten dêr't de bal fêstholden wurde kin, binne fan de earste foarm fan Unyrugby ôflaat. Unyrugby wurdt spile mei in wat sylindryske bal, dy't troch de spiler fêstholden wurde mei wylst er rint. De bal mei lykwols net nei foaren goaid wurde, wat it spul syn karakteristyk beweging fan ferskate spiler op in rige. [[Kategory:Rugby]] hwqrnfyd9bkgkb2uwv9n6hgq7gbayoa 1232906 1232822 2026-06-24T10:02:31Z Mysha 254 Ik woe de skiednis yn twa foarmen fan fuotbal fêsthâlde. k bin lykwols net bliid mei it plaatsje. 1232906 wikitext text/x-wiki [[File:Sceptre Rugby Ball.jpg|thumb|Ovalen bal.]] '''Unyrugby''' (''Rugby Union'') is de sport dy't ornaris allinnich ''Rugby'' neamd wurdt, of ''Rugby Fuotbal''. It is in [[fuotsport]], ûntstean doe't de oarspronklike fuotbalsport him opdielde yn twa rjochtings: Yn de iene rjochting koe in gewoane spiler de bal nét mei de hân oanreitsje: [[fuotbal|Assosjaasje-fuotbal]]. Yn de oare rjochting wie dat ál tastien: ''Rugby fuotbal''. Alle oare fuotsporten dêr't de bal fêstholden wurde kin, binne fan de earste foarm, fan Unyrugby, ôflaat. Unyrugby wurdt spile mei in wat sylindryske bal, dy't troch de spiler fêstholden wurde mei wylst er rint. De bal mei lykwols net nei foaren goaid wurde, wat it spul syn karakteristyk beweging jout fan ferskate spilers op in rige. [[File:General Rugby Union backplay.JPG|900px]]{{clear}}Hoe't ''uny-rugby'' ornaris liket. [[Kategory:Rugby]] okyzynqbu1jqiiu9plrgntszbtnfo1v 0 19315 1232845 1217424 2026-06-23T20:41:18Z ~2026-36308-10 58629 bianca censori ipv kim kardashian 1232845 wikitext text/x-wiki {{by de tiid}} {{Biografy | namme = Kanye West | ôfbylding = Kanye West at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg | ôfbyldingstekst = Kanye West yn 2009 | berop = [[Muzikant]] | lân = [[Feriene Steaten]] | etnisiteit = [[Ofbyld:Flag of the UNIA.svg|20px]] [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaansk]] | bertedatum = [[8 juny]] [[1977]] | berteplak = [[Atlanta]], [[Georgia]] | troud mei = [[Bianca Censori]] | bern = 3 | heit = Ray West | mem = Donda West }} '''Ye''', berne as '''Kanye Omari West''' (* [[8 juny]] [[1977]] yn [[Atlanta]], [[Georgia]]), is in [[Rap|rapper]], muzykprodusint, en moadeûntwerper út de [[Feriene Steaten]]. Hy wie hikke en tein yn [[Chicago]], [[Illinois (steat)|Illinois]], hjoed-de-dei wennet er yn [[Hidden Hills (Kalifornje)]]. == Diskografy == === Albums === * 2004: ''The College Dropout'' * 2005: ''Late Registration'' * 2007: ''Graduation'' * 2008: ''808s & Heartbreak'' * 2010: ''My Beautiful Dark Twisted Fantasy'' * 2011: ''Watch the Throne'' (mei [[Jay-Z]] ) * 2013: ''Yeezus'' * 2016: ''The Life of Pablo'' *2018: ''Ye'' *2018: ''Kids See Ghosts'' (mei [[Kid Cudi]]) *2019: ''Jesus Is King'' *2021: ''Donda'' *2024: ''Vultures 1'' (mei [[Ty Dolla $ign]]) *2024: ''Vultures 2'' (mei [[Ty Dolla $ign]]) *2026: ''Bully'' === Mixtapes === * 2002: ''Chi Town Productions Presents: The Lost Tapes'' * 2003: ''I’m Good'' * 2003: ''Get Well Soon'' * 2003: ''Mick Boogie - Kanye Essentials: First Semester'' * 2003: ''Akademiks: Jeanius Level Musik'' * 2003: ''Akademiks: Jeanius Level Musik 2'' * 2004: ''Kon the Louis Vuitton Don'' * 2004: ''The High School Graduate Mixtape'' * 2004: ''The High School Graduate Mixtape 2'' * 2005: ''Freshmen Adjustment'' * 2005: ''Freshmen Adjustment 2'' * 2005: ''Best of Kanye West'' * 2005: ''Tapemasters, Inc. & Kanye West: We Major In This'' * 2005: ''Mick Boogie - Kanye Essentials: Second Semester'' * 2005: ''The Late Mixtape'' * 2005: ''Summer School (The Late Registration Prequel)'' * 2005: ''Kanye West & J.A.M.E.S. WATTS - Summer Vacation: I'll Be Coming Home'' * 2006: ''DJ Keyz & Kanye West: Kon The Don'' * 2006: ''Clinton Sparks & Kanye West: Touch The Sky'' * 2006: ''The College Dropout: Mixtape Version'' * 2006: ''The College Dropout: Mixtape Version 2'' * 2006: ''The College Dropout: Mixtape Version 3'' * 2006: ''DJ LRM & Kanye West: Ego'' * 2006: ''DJ Kochece Presents Kanye West & Pharrell: Skateboards & Blazers'' * 2006: ''DJ LRM: Instrumental World # 35 (Kanye Edition)'' * 2006: ''DJ Rukiz: Early Enrollment (Kanye Blends)'' * 2006: ''DJ A-Trak & Kanye West: Welcome 2 Kanye's Soul Mix Show'' * 2006: ''Lushlife Presents: West Sounds (Kanye Meets The Beach Boys)'' * 2006: ''Gold Digging: As Sampled By Kanye West'' * 2006: ''Class of '06: World's Best Dressed Label Under GOOD Music'' * 2007: ''Kanye West Presents: Promise'' * 2007: ''DJ Dub: Style & Grace'' * 2007: ''DJ Dub: Style & Grace 2'' * 2007: ''Can’t Tell Me Nothing Mixtape'' * 2007: ''Freshmen Adjustment 3 '' * 2007: ''The Graduate '' === Singels === * 2003: ''Slow Jamz'' (mei [[Twista]] & [[Jamie Foxx]]) * 2003: ''Through the Wire'' * 2004: ''This Way'' ([[Dilated Peoples]] mei Kanye West) * 2004: ''All Falls Down'' (mei [[Syleena Johnson]]) * 2004: ''Talk About Our Love'' ([[Brandy (Sängerin)|Brandy]] mei Kanye West) * 2004: ''Jesus Walks'' * 2004: ''The New Workout Plan'' * 2004: ''Down & Out'' ([[Cam’ron]] mei [[Syleena Johnson]] & Kanye West) * 2004: ''Selfish'' ([[Slum Village]] mei [[John Legend]] & Kanye West) * 2004: ''The Food (Live)'' ([[Common]] mei Kanye West) * 2004: ''I Changed My Mind'' ([[Keyshia Cole]] mei Kanye West) * 2005: ''Number One'' ([[John Legend]] mei Kanye West) * 2005: ''Go! (Remix)/ The Corner'' ([[Common]] mei [[Joy Denalane]] & Kanye West) * 2005: ''Diamonds From Sierra Leone'' * 2005: ''Grammy Family'' (DJ Khaled mei [[Consequence]], [[John Legend]] & Kanye West) * 2005: ''Hey Mama'' * 2005: ''Gold Digger'' (mei [[Jamie Foxx]]) * 2006: ''Heard ’Em Say'' (mei [[Adam Levine]] von [[Maroon 5]]) * 2006: ''Touch the Sky'' (mei [[Lupe Fiasco]]) * 2006: ''Drive Slow (Remix)'' (mei GLC, [[Paul Wall]] & [[T.I.]]) * 2006: ''Number One'' ([[Pharrell Williams]] mei Kanye West) * 2006: ''Extravaganza'' ([[Jamie Foxx]] mei Kanye West) * 2006: ''Brand New'' (Rhymefest mei Kanye West) * 2007: ''Wouldn’t Get Far'' ([[The Game]] mei Kanye West) * 2007: ''I Still Love H.E.R.'' ([[Teriyaki Boyz]] mei Kanye West) * 2007: ''This Ain’t a Scene, It’s an Arms Race (Kanye West Remix)'' (mei [[Fall Out Boy]]; digitales Release) * 2007: ''Classic (DJ Premier Remix)'' (mei [[Nas (Rapper)|Nas]], [[KRS-One]] en [[Rakim]]) * 2007: ''Can’t Tell Me Nothing'' * 2007: ''Stronger'' (mei [[Daft Punk]]) * 2007: ''The Good Life'' (mei [[T-Pain]]) * 2008: ''Flashing Lights'' (mei [[Dwele]]) * 2008: ''Homecoming'' (mei [[Chris Martin]]) * 2008: ''American Boy'' ([[Estelle Swaray|Estelle]] mei Kanye West) * 2008: ''Put On'' ([[Young Jeezy]] mei Kanye West) == Keppeling om utens == * [https://yeezy.com yeezy.com] offisjele webside (Ingelsk) {{DEFAULTSORT:West, Kanye}} [[Kategory:Amerikaansk rapper]] [[Kategory:Amerikaansk hiphopartyst]] [[Kategory:Amerikaansk soulartyst]] [[Kategory:Amerikaansk R&B-artyst]] [[Kategory:Amerikaansk muzykprodusint]] [[Kategory:Grammy-winner]] [[Kategory:Amerikaansk muzikant fan Afro-Amerikaansk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk produsint fan Afro-Amerikaansk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1977]] abbcwoy6xvokhavpcf6099p75pp4h6t 0 102255 1232878 1023449 2026-06-23T23:00:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1232878 wikitext text/x-wiki In '''neilittenskip''', yn it deistich taalgebrûk ornaris oantsjut as in '''erfenis''', '''erfskip''', '''erf''' of '''beërf''', is it gehiel fan [[replik guod]], [[ûnreplik goed]] en [[skuld (debet)|skulden]] dat in [[ferstoarn]]e persoan neilit. Yn [[Nederlân]] regelet it [[erfrjocht]] sa't dat fêstlein is yn Boek 4 fan it [[Nederlânsk Boargerlik Wetboek]] wat dêrmei bart. De persoan dy't in neilittenskip neilit, is de '''erflitter''', wylst immen dy't in (diel fan in) neilittenskip kriget, in '''erfgenamt''' hjit. In foarwerp út in neilittenskip is in '''erfstik'''. Wat de measte minsken net beseffe, is dat de oanfurding fan in neilittenskip ek oanfurding fan potinsjele skulden omfiemet. Net selden soarget in neilittenskip foar langduorjende [[rûzje]] binnen in [[famylje (besibskip)|famylje]], as twa of mear djipdrôven har sinnen op ien en itselde stik út 'e [[ynboel]] set hawwe of as der op oare wize in [[skeel]] feroarsake wurdt troch de ferdieling. Faak regelet de erflitter foar syn dea oan wa't er syn besittings neilit troch by in [[notaris]] dêrta in spesjale [[akte]] opstelle te litten, dy't in [[testamint (akte)|testamint]] hjit. Sa'n testamint is bûn oan beskate regels en moat, om [[rjocht]]sjildich te wêzen, bgl. ûndertekene wêze troch de erflitter (dy't yn dit ferbân de [[testateur]] hjit. Foarhinne wie ek de ûndertekening troch twa [[tsjûge (amtlike akte)|tsjûge]]n fereaske, mar sûnt [[2003]] hoecht dat net mear. It orizjineel fan it testamint wurdt bewarre troch de notaris, wylst de testateur in offisjele [[kopy]] meikriget. Behalven in opsomming fan wat oan wa neilitten wurdt (de erfstelling), kin in testamint ek it tsjindiel omfetsje, ntl. in [[ûnterving]] (wêrby't dus oanjûn wurdt dat in beskaat persoan neat krije mei. As de erflitter net tastaminte hat, sil de neilittenskip ferdield wurde neffens de regels fan [[erfrjocht|erfopfolging by ferstjerren]]. Dêrmei jout de erflitter dus syn sizzenskip oer de ferdieling fan syn neilittenskip út hannen. Wol kin men ek sels in hânskreaune akte opstelle, wêrby't de foarm der fierders net ta docht en wêrby't it mei in [[datum]] en [[hantekening]] ta kin om 'e wilsbeskikking autentyk te meitsjen. Yn Nederlân moat sa'n [[dokumint]] wol by in notaris yn bewarring jûn wurde om rjochtsjildich te wêzen. Foar de ferdieling fan replik guod dat ta de [[ynboel]] heart, kin in erflitter ek in [[kodisil]] opstelle, mar [[skilderij]]en en oar [[keunst]]foarwerpen binne dêrfan útsletten. Yn tsjinstelling ta it erfrjocht fan foàr [[2003]] kin in [[eksekuteur]] (immen dy't tafersjoch hâldt op 'e útfiering fan in testamint, foàr 2003 in eksekuteur-testamintêr neamd) net mear by kodisil oanwiisd wurde. Njonken in testamint of kodisil, wêrby't it útslutend oer de ferdieling fan 'e neilittenskip giet, kin de erflitter ek in persoanlik [[memorandum]] of [[regifêst]] neilitte, wêryn't praktyske details neamd wurde dy't de útfierders fan 'e wilsbeskikking in protte hollebrekken besparje kinne. Sa'n persoanlik memorandum kin bestean út winsken foar de [[útfeart]], in list mei [[adres]]sen fan [[famylje (besibskip)|famyljeleden]], freonen en [[kunde]], it fynplak fan wichtige stikken lykas akten en [[fersekeringspolis|polissen]], de identiteit fan 'e [[eksekuteur]], ynformaasje oer [[fersekering]]sgegevens, [[skuld (debet)|skulden]], [[bankrekken|banktegoeden]] en oare [[fermogen]]smiddels, rinnende [[abbonemint]]en, [[kontribúsje]]s en [[lidmaatskip]]pen, en identiteitsgegevens lykas jins [[boargerservicenûmer]] en [[administraasje]]nûmers by bgl. in [[pinsjoenfûns]]. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Inheritance ''References'', op dizze side]. }} [[Kategory:Neilittenskip| ]] [[Kategory:Erfrjocht]] [[Kategory:Boargerlik rjocht]] [[Kategory:Dea]] ifg7iarck1e499z0fm6y9rl8wlxow7f 0 123051 1232880 1215887 2026-06-23T23:04:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Films */ red 1232880 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} == Foarfallen == ;jannewaris *[[1 jannewaris|1]] - De [[Afrikaanske Kontintale Frijhannelssône]] giet yn. *[[1 jannewaris|1]] - Kuba ferienet nei 27 jier formeel syn twafâldige [[faluta]]. De [[Kubaanske ynwikselbere peso]] (CUC) wurdt ynlutsen en de [[Kubaanske peso]] (CUP) is fan no ôf oan de iennichste jildige muntienheid. *[[4 jannewaris|4]] - In [[Feriene Keninkryk|Britsk]] [[gerjochtshôf]] leit it near op 'e [[útlevering]] fan [[WikiLeaks]]-oprjochter [[Julian Assange]] oan 'e [[Feriene Steaten]]. *[[5 jannewaris|5]] - [[Saûdy-Araabje]] en syn bûngenoaten lizze harren skeel mei [[Katar]] by. Sa komt in ein oan 'e [[Katareeske diplomatike krisis]], dy't yn [[juny]] [[2017]] begûn. *[[5 jannewaris|5]] - By [[ferkiezings]] foar de [[Amerikaanske Senaat]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Georgia]] ferslane de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaten [[Jon Ossoff]] en [[Raphael Warnock]] de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] kandidaten [[David Perdue]] en [[Kelly Loeffler]]. Dêrmei rekket de Amerikaanske Senaat ferdield yn 50 Demokraten en 50 Republikeinen en kin de [[fise-presidint]] as [[foarsitter]] fan 'e Senaat by stimmings de trochslachjaande stim útbringe. Sadwaande makket it de wei frij foar de trochfiering fan progressive [[wet]]jouwing troch it oankommende [[regear]] fan [[presidint-elekt]] [[Joe Biden]]. *[[6 jannewaris|6]] - Wylst it [[Amerikaanske Kongres]] gearkomt yn it [[Amerikaanske Kapitoal]] yn [[Washington, D.C.]] om 'e útslach fan 'e stimming fan it [[Elektoraal Kolleezje]] te bekrêftigjen dat de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokraat]] [[Joe Biden]] de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2020)|presidintsferkiezings fan 2020]] wûn hat, fynt de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal]] plak. De dieders binne [[razernij|poerrazene]] oanhingers fan [[presidint]] [[Donald Trump]], dy't troch him en oare sprekkers tsjin it Kongres opstokele binne. Der falle fiif [[dea]]den, ûnder wa in [[plysjeman]]. It ynsidint wurdt klassifisearre as in gefal fan binnenlânsk [[terrorisme]] en wurdt rûnom feroardiele. *[[6 jannewaris|6]] - De [[plysje]] yn [[Hongkong]] pakt mear as 50 [[demokrasy]]-[[aktivist]]en op, dy't tsjin lange [[finzenisstraf]]fen oansjogge. *[[7 jannewaris|7]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Brazylje]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 200.000. *[[11 jannewaris|11]] - It tal minsken dat wrâldwiid oanhelle rekke is mei it [[COVID-19|koroanafirus]] passearret de 90 miljoen. *[[13 jannewaris|13]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] wurdt in wike nei de troch him feroarsake [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal]] en in wike foar't syn termyn as presidint ôfrint, [[twadde impeachment fan Donald Trump|foar de twadde kear]] [[impeachment|impeacht]] troch it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]]. *[[15 jannewaris|15]] - By [[ierdbeving op Selebes (2021)|in ierdbeving]] op it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] [[eilân]] [[Selebes]] fan 6,2 op 'e [[Skaal fan Richter]] komme teminsten 35 [[minske]]n om. *[[15 jannewaris|15]] - Wrâldwiid binne der no 2&nbsp;miljoen [[minsken]] [[ferstoarn]] oan [[COVID-19]]. *[[15 jannewaris|15]] - Yn [[Nederlân]] treedt it [[Kabinet-Rutte III]] ôf oer de [[Taslagge-affêre]]. *[[17 jannewaris|17]] - Fiif [[moanne (tiid)|moannen]] nei't er troch de [[geheime tsjinst]] [[FSB]] [[fergiftiging fan Aleksej Navalny|fergiftige waard]], keart [[opposysje (polityk)|opposysjelieder]] [[Aleksej Navalny]] werom nei [[Ruslân]]. Hy wurdt fuortendaliks nei oankomst op 'e [[lofthaven]] yn opdracht fan it [[regear]] fan [[Vladimir Pûtin]] [[arrestaasje|oppakt]]. *[[19 jannewaris|19]] - It tal [[stjergefal]]len yn 'e [[Feriene Steaten]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 400.000. *[[20 jannewaris|20]] - Yn [[Washington, D.C.]] wurdt [[Joe Biden]] [[ynauguraasje|ynsward]] as de 46e [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. Hy is mei 78 jier de âldste nije presidint út 'e [[Amerikaanske skiednis]]. [[Kamala Harris]] wurdt ynsward as de earste [[frou]]like, de earste [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] en de earste [[Súd-Aazje|Súdaziatyske]] [[fise-presidint]] yn 'e skiednis fan 'e Feriene Steaten. *[[20 jannewaris|20]] - De nije [[presidint fan 'e Feriene Steaten]], [[Joe Biden]], slút syn lân wer oan by it [[Klimaatakkoart fan Parys]] en by de [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO), dêr't syn foargonger [[Donald Trump]] de [[Feriene Steaten]] út weromlutsen hie. *[[21 jannewaris|21]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Kolombia]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 50.000. *[[26 jannewaris|26]] - It tal minsken dat wrâldwiid oanhelle rekke is mei it [[COVID-19|koroanafirus]] passearret de 100&nbsp;miljoen. *[[27 jannewaris|27]] - It tal [[stjergefal]]len yn it [[Feriene Keninkryk]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 100.000. ;febrewaris *[[1 febrewaris|1]] - By [[steatsgreep yn Birma (2021)|in steatsgreep]] yn [[Birma]] wurdt troch de [[striidkrêften]] it hiele [[demokratysk]] keazen [[regear]] [[arrestaasje|arrestearre]] en [[finzenskip|opsletten]], regearingsliedster [[Aung San Suu Kyi]] ynbegrepen. *[[3 febrewaris|3]] - [[Kanada]] ferklearret as earste [[steat|lân]] de [[Proud Boys]], in organisaasje fan [[Donald Trump|Trump]]-oanhingers dy't op [[6&nbsp;jannewaris]] belutsen wie by de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal]], ta [[terrorist]]yske [[organisaasje]]. *[[4 febrewaris|4]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Joe Biden]] kundiget oan dat syn lân gjin [[wapen]]s mear leverje sil oan [[Saûdy-Araabje]] en de [[Feriene Arabyske Emiraten]] om yn 'e [[Twadde Jemenityske Boargeroarloch]] yn te setten. *[[6 febrewaris|6]] - It tal minsken dat yn [[Nederlân]] oanhelle rekke is mei it [[COVID-19|koroanafirus]] passearret de 1&nbsp;miljoen. *[[9 febrewaris|9]] - Yn 'e [[Amerikaanske Senaat]] begjint it [[twadde impeachment fan Donald Trump|twadde impeachmentproses]] tsjin 'e eardere [[Amerikaanske presidint]] [[Donald Trump]]. *[[9 febrewaris|9]] - In mienskiplik ûndersyk troch de [[Folksrepublyk Sina]] en ekspêrs fan 'e [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) konkludearret dat it "ekstreem ûnwierskynlik" is dat it [[COVID-19]]-[[firus (biology)|firus]] út it Sineeske [[laboratoarium]] yn [[Wuhan]] ûntsnapt is, en de oarsprong fan it firus nei alle gedachten in "natuerlik reservoir" yn 'e [[flearmûzen|flearmûzepopulaasje]] yn 'e omkriten fan Wuhan wêze moat. *[[9 febrewaris|9]] - It [[romteskip|romtefartúch]] fan 'e [[Emiratyske Marsmisje]] berikt as earste [[Arabyske wrâld|Arabyske]] [[romtefeart|romtemisje]] feilich in [[baan (astronomy)|baan]] om 'e [[planeet]] [[Mars (planeet)|Mars]] hinne. *[[13 febrewaris|13]] - Yn it ramt fan 'e [[twadde impeachment fan Donald Trump]] wurde de [[Donald Trump|eardere presidint fan 'e Feriene Steaten]] frijsprutsen troch de leden fan 'e [[Amerikaanske Senaat]] mei 43 tsjin 57 stimmen (der wie ferlet fan 67 stimmen, oftewol twatrêde mearderheid, om him te feroardieljen). Alle 50 [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] [[senator]]s en 7 [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinen]] stimme foar feroardieling. De measte oare Republikeinen beweare net dat Trump ûnskuldich is, mar wolle hawwe dat de [[Amerikaanske Grûnwet]] de [[impeachment]] fan in presidint dy't langer net mear yn funksje is, net tastiet. *[[13 febrewaris|13]]-[[17 febrewaris|17]] - By [[winterstoarm yn Noard-Amearika (febrewaris 2021)|in winterstoarm]] komme yn 'e [[Feriene Steaten]] 58 minsken om, wylst 9,7&nbsp;miljoen lju sûnder [[elektrisiteit]] en [[wetterlieding]] komme te sitten. Behammen yn [[Teksas]] binne de problemen tige grut. *[[18 febrewaris|18]] - Yn it ramt fan 'e [[Mars 2020]]-misje fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romtefeart]]organisaasje [[NASA]] arrivearret it ''[[Perseverance (rover)|Perseverance]]''-karke ûnskansearre op it oerflak fan 'e [[planeet]] [[Mars (planeet)|Mars]]. *[[19 febrewaris|19]] - De [[Feriene Steaten]] wurde formeel wer opnommen yn it [[Klimaatakkoart fan Parys]], 107 [[dagen]] nei't de eardere [[presidint]] [[Donald Trump]] syn lân dêr útstappe litten hie. *[[20 febrewaris|20]] - It tal [[faksinaasje]]s dat wrâldwiid útfierd is tsjin [[COVID-19]] passearret de 200&nbsp;miljoen. *[[22 febrewaris|22]] - It tal [[stjergefal]]len yn 'e [[Feriene Steaten]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 500.000. *[[25 febrewaris|25]] - Wrâldwiid binne der no 2,5&nbsp;miljoen [[minsken]] [[ferstoarn]] oan [[COVID-19]]. *[[25 febrewaris|25]] - De [[Armeenske Striidkrêften]] roppe op ta it ôftreden fan it [[regear]] fan [[Armeenje]]. [[Premier]] [[Nikol Pasjinjan]] beskuldiget de [[kriichsmacht]] fan it prebearjen fan in [[steatsgreep]]. *[[26 febrewaris|26]] - By de [[ûntfiering fan Zamfara]] wurde yn 'e steat [[Zamfara (steat)|Zamfara]], yn [[Nigearia]], troch [[rebel]]len 279&nbsp;[[learling|skoalfamkes]] [[ûntfierd]]. ;maart *[[1 maart|1]] - De eardere [[Frankryk|Frânske]] [[presidint]] [[Nicolas Sarkozy]] wurdt feroardiele ta trije jier [[finzenisstraf]] (wêrfan twa jier [[ûnder betingst (strafrjocht)|ûnder betingst]]) foar [[korrupsje]]. *[[2 maart|2]] - Alle 279 [[learling|skoalfamkes]] dy't op [[26&nbsp;febrewaris]] yn [[Nigearia]] by de [[ûntfiering fan Zamfara]] [[finzen]]nommen wiene troch [[rebel]]len, wurde frijlitten. *[[7 maart|7]] - By [[Untploffings yn Bata (2021)|in rige grutskalige ûntploffings]] op in [[legerbasis]] yn [[Ekwatoriaal-Guinee]] giet in [[arsenaal]] fan 'e [[kriichsmacht]] de loft yn. De skea oan 'e basis en de omlizzende [[wyk|wenwiken]] fan 'e [[stêd]] [[Bata (Ekwatoriaal-Guinee)|Bata]] is ûnbidige grut. Der komme teminsten 98&nbsp;[[minske]]n om en mear as 615 oaren reitsje [[ferwûne]]. *[[7 maart|7]] - By in [[referindum]] yn [[Switserlân]] wurdt troch de [[befolking]] in [[boerkaferbod]] goedkard. *[[8 maart|8]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Itaalje]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 100.000. *[[9 maart|9]] - It [[Jeropeesk Parlemint]] heft de [[politike ûnskeinberens]] op fan 'e [[Kataloanje|Katalaanske]] [[separatisme|separatistyske]] foaroanman [[Carles Puigdemont]] en twa oare Katalaanske leden. Dat makket it paad frij foar in eventuele [[útlevering]] fan harren oan [[Spanje]], dat harren ferfolgje wol foar belutsenens by it organisearjen fan it [[Katalaansk ûnôfhinklikheidsreferindum (2017)]]. *[[17 maart|17]] - Yn [[Nederlân]] wurde de [[Twadde Keamerferkiezings (2021)|Twadde Keamerferkiezings]] wûn troch de [[VVD]] (grutste [[politike partij|partij]]) en [[D66]] (grutste winst oan sitten). It [[CDA]], de [[PVV]] en de [[links (polityk)|linkse partijen]] ferlieze, wylst [[Foarum foar Demokrasy]] wint en ferskate nije partijen mei ien of inkele sit yn 'e [[Twadde Keamer]] komme. Yn [[Fryslân]] behellet de [[VVD]] de measte stimmen. *[[18 maart|18]] - It tal [[minske]]n dat wrâldwiid tsjin it [[COVID-19|koroanafirus]] [[faksinaasje|yninte]] is, passearret de 400 miljoen. *[[19 maart|19]] - [[Noard-Koreä]] ferbrekt de [[diplomasy|diplomatike bannen]] mei [[Maleizje]] nei't dat lân inkele Noardkoreaanske [[nasjonaliteit|steatsboarger]]s [[útlevering|útlevere]] hat oan 'e [[Feriene Steaten]] om [[berjochting|berjochte]] te wurden foar it [[wytwaskjen]] fan [[jild]]. *[[20 maart|20]] - [[Presidint]] [[Recep Tayyip Erdoğan]] fan [[Turkije]] kundiget oan dat er syn lân by [[dekreet]] weromlûkt út 'e [[Konvinsje fan Istanbûl]], in ynternasjonaal [[ferdrach]] tsjin [[frouljusmishanneling]] en [[húslik geweld]] yn it ramt fan 'e [[Rie fan Jeropa]]. Turkije is it earste lân dat út dat ferdrach stapt. *[[23 maart|23]] - Yn [[Israel]] wurde foar de fjirde kear yn twa jier [[Israelyske parlemintsferkiezings (2021)|parlemintsferkiezings]] holden, nei't it Israelyske regear yn [[desimber]] [[2020]] fallen is. De politike ynstabiliteit yn it lân wurdt feroarsake troch de fan [[korrupsje]] beskuldige [[premier]] [[Benjamin Netanyahu]], dy't koste wat kost oan 'e macht bliuwe wol sadat er syn [[politike ûnskeinberens]] behâlde kin. De nije ferkiezings liede lykwols net ta oare ferhâldings: it [[Likûdblok]] fan Netanyahu wint sitten, mar kriget mei syn bûnsgenoaten gjin mearderheid yn 'e [[Knesset]]. *[[23 maart|23]] - De ''[[Ever Given]]'', ien fan 'e grutste [[frachtskip]]pen fan 'e wrâld, rint oan 'e grûn yn it [[Suëzkanaal]] yn [[Egypte]], en [[Tichtsetting fan it Suëzkanaal (2021)|set sa ien fan 'e wichtichste hannelsrûtes fan 'e wrâld ticht]]. *[[24 maart|24]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Brazylje]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 300.000. *[[25 maart|25]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Meksiko]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 200.000. *[[25 maart|25]] - It tal [[minske]]n dat wrâldwiid tsjin it [[COVID-19|koroanafirus]] [[faksinaasje|yninte]] is, passearret de 500 miljoen. ;april *[[2 april|2]] - [[Ruslân]], dat in grutte [[leger (lânmacht)|legermacht]] opbout oan 'e eastgrins fan 'e [[Oekraïne]], warskôget de [[NATO]] om gjin [[troepen]] nei de Oekraïne te stjoeren om dat lân te stypjen. *[[4 april|4]] - De [[orkaan|sykloan]] [[Sykloan Seroja|Seroja]] treft it [[eilân]] [[Timor]]. Teminsten 167 minsken yn it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] [[West-Timor]] en 42 minsken yn it ûnôfhinklike [[East-Timor]] komme om. *[[11 april|11]] - Nei't in grutte [[eksploazje]] it ynterne [[elektrisiteit]]ssysteem fan it [[uraniumferriking]]sfabryk fan [[Natanz]] ferwoastget, beskuldiget [[Iraan]] de [[Israel]]yske [[geheime tsjinst]] [[Mossad]] fan "nukleêr [[terrorisme]]" en swart [[wraak]]. *[[13 april|13]] - It [[regear]] fan [[Japan]] kart in plan goed om it [[radioaktiviteit|radio-aktive]] kuollingswetter út 'e [[kearnsintrale fan Fukushima]] oer in perioade fan 30 jier yn 'e [[Stille Oseaan]] te loazen. It [[Ynternasjonaal Atoomenerzjy Agintskip]] (IAEA) stipet it plan, mar de buorlannen [[Sina]], [[Súd-Koreä]] en [[Taiwan]] kantsje har dertsjin oan. *[[17 april|17]] - Wrâldwiid binne der no 3&nbsp;miljoen [[minsken]] [[ferstoarn]] oan [[COVID-19]]. *[[18 april|18]] - Tolve foaroansteande [[Jeropa|Jeropeeske]] [[fuotbal]]klubs besykje in Jeropeeske 'Superliga' op te rjochtsjen om faker tsjininoar spylje te kinnen en dêrmei mear jild binnen te swyljen. It plan kriget fuortendaliks swiere [[krityk]] fan oare fuotbalklubs, ynternasjonale fuotbalorganisaasjes lykas de [[FIFA]] en de [[UEFA]], en fan fuotbal[[fan (persoan)|fans]]. Twa dagen letter stjert it plan in sêfte dea as de seis [[Ingelân|Ingelske]] klubs dy't derby belutsen wiene, har beskamme weromlûke. *[[19 april|19]] - Yn [[Kuba]] draacht [[Raúl Castro]] syn restearjende macht as [[sekretaris-generaal]] fan 'e [[Kubaanske Kommunistyske Partij]] (PCC) oer oan [[presidint]] [[Miguel Díaz-Canel]]. Dêrmei komt in ein oan mear as 62 jier hearskippij fan 'e Castro's oer Kuba. *[[19 april|19]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romtefeart]]organisaasje [[NASA]] fiert mei de [[drone|helikopterdrone]] ''[[Ingenuity (drone)|Ingenuity]]'' de earste oandreaune flecht út op in oare [[planeet]] (te witten: [[Mars (planeet)|Mars]]). *[[20 april|20]] - [[Idriss Déby]], dy't al goed 30 jier [[presidint]] fan [[Tsjaad]] is, [[sneuveljen|sneuvelet]] yn 'e striid tsjin [[opstanneling]]en yn it noarden fan syn lân. Der wurdt in Militêre Oergongsried ynsteld om it regear waar te nimmen. *[[21 april|21]] - Yn [[Yndia]] fine 315.000 ynfektearrings mei it [[COVID-19]]-[[firus (biology)|firus]] plak yn [[etmiel|24 oeren]], it heechste dat yn lykfol hokker lân fêstlein is sûnt it útbrekken fan 'e [[koroanafiruspandemy (2019-2021)|koroanfiruspandemy]]. *[[24 april|24]] - Nei in syktocht mei ynternasjonale stipe wurdt bekendmakke dat de [[ûnderseeër]] [[KRI Nanggala (402)|KRI ''Nanggala'']] fan 'e [[Yndonezyske Nasjonale Marinemacht]] [[sonken]] is mei de [[dea]] fan alle 53 [[bemanning]]sleden ta gefolch. *[[24 maart|24]] - It tal [[minske]]n dat wrâldwiid tsjin it [[COVID-19|koroanafirus]] [[faksinaasje|yninte]] is, passearret de 1 miljard. De helte fan dy faksinaasjes is ferrjochte yn mar trije lannen: [[Sina]], de [[Feriene Steaten]] en [[Yndia]]. *[[28 april|28]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Yndia]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 200.000. *[[28 april|28]] - By de [[Kirgizysk-Tadzjyksk grinskonflikt (2021)|in grinskonflikt]] tusken [[Kirgyzje]] en [[Tadzjikistan]] falle eminsten 55 [[dea]]den en slane hast 50.000 [[flechtling|minsken op 'e flecht]]. *[[28 april|28]] - By [[protesten yn Kolombia (2021)|grutskalige protesten]] yn alle grutte [[stêd]]en fan [[Kolombia]] tsjin 'e plande [[belesting]]ferhegings en [[sûnenssoarch]]herfoarmings fan [[presidint]] [[Iván Duque Márquez]] komme by [[plysjegeweld]] tsientallen [[demonstraasje (protest)|demonstranten]] om. *[[29 april|29]] - Wrâldwiid binne der no 150&nbsp;miljoen befêstige gefallen fan besmetting mei [[COVID-19]]. *[[29 april|29]] - De [[Sina|Sineeske]] [[romtefeart]]organisaasje [[China National Space Administration]] set yn in [[baan (astronomy)|baan]] om 'e [[Ierde (planeet)|Ierde]] útein mei de bou fan it [[Tiangong-romtestasjon|''Tiangong''-romtestasjon]], dat mei twa jier klear wêze moat. *[[30 april|30]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Brazylje]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 400.000. *[[30 april|30]] - Yn [[Israel]] komme 45 [[minske]]n om en reitsje 150 oaren [[ferwûne]] as se yn 'e [[ferdrukking]] komme op in [[festival]] foar [[ultra-otterdokse joadendom|ultra-otterdokse joaden]] op 'e [[berch]] [[Meron (berch)|Meron]], dêr't 100.000 besikers talitten binne wylst der mar romte en [[fergunning]] is foar 10.000. ;maaie *[[6 maaie|6]] - Der brekt opskuor út yn [[Jeruzalim]] as de [[Israel]]yske [[oerheid]] 6 [[Palestina|Palestynske]] [[húshâlding]]s yn it besette [[East-Jeruzalim]] út harren [[huzen]] [[hûsútsetting|útsette]] wol om 'e wenten ynstee oan [[Joaden|Joadske]] [[kolonist]]en te jaan. Dat is it begjin fan 'e [[Israelysk-Palestynske Krisis (2021)|Israelysk-Palestynske Krisis]] fan 2021. *[[7 maaie|7]] - De [[Israel]]yske [[plysje]] falt [[gebed|biddende]] [[Palestina|Palestinen]] oan by de [[Al-Aksamoskee]] op 'e [[Timpelberch]] yn [[Jeruzalim]], dat ien fan 'e [[hillich plak|hillichste plakken]] fan 'e [[islaam]] is. De plysje kringt de [[moskee]] yn en brûkt dêr [[triengas]] en [[stungranaat|stungranaten]], ta [[ferûntweardiging|skandalisearring]] fan 'e Palestinen en oare [[moslim]]s. *[[10 maaie|10]] - Nei't [[Israel]] harren [[ultimatum]] negearre hat (om [[plysje]] en [[leger (lânmacht)|leger]] werom te lûken fan 'e hillige plakken op 'e [[Timpelberch]] en út 'e [[East-Jeruzalim|Eastjeruzalimske]] [[wyk]] [[Sjeik Djarrah]]), begjinne twa [[Palestina|Palestynske]] militante groepearrings, [[Hamas]] en de [[Palestynske Islamityske Djihaad]], út 'e [[Gazastripe]] wei [[Raket (wapen)|raketten]] op Israel ôf te fjurjen. Israel reägearret mei [[bombardemint]]en troch de [[loftmacht]] op 'e Gazastripe, wêrby't yn in [[wike]] goed 213 [[minske]]n omkomme en ferskate [[flatgebou]]wen ferneatige waarden. *[[11 maaie|11]] - By [[sjitpartij yn Kazan (2021)|in sjitpartij]] op in [[skoalle]] foar [[fuortset ûnderwiis]] yn [[Kazan (stêd)|Kazan]], yn 'e [[Ruslân|Russyske]] dielrepublyk [[Tatarstan]], komme 9 [[learling]]en en [[dosint]]en om en reitsje 23 oaren [[ferwûne]]. De dieder blykt in âld-learling fan 'e skoalle te wêzen. *[[14 maaie|14]] - De [[Sina|Sineeske]] [[romtefeart]]organisaasje [[China National Space Administration]] lânet mei súkses it selsridende karke ''[[Tianwen-1|Zhurong]]'' op it oerflak fan 'e [[planeet]] [[Mars (planeet)|Mars]]. Sina is it trêde lân dat soks slagget, nei de [[Feriene Steaten]] en de [[Sovjet-Uny]]. *[[15 maaie|15]] - Yn it ramt fan 'e [[Israelysk-Palestynske Krisis (2021)|Israelysk-Palestynske Krisis]] [[bombardemint|bombardearret]] de [[Israelyske Loftmacht]] yn 'e [[Gazastripe]] it [[Al-Djalaä-gebou]], dêr't [[tillefyzjenetwurk]] [[Al-Jazeera]] en [[parseburo]] [[Associated Press]] harren [[kantoar]]en hawwe. Neffens [[Israel]] soe yn it [[flatgebou]], dat hielendal mei de grûn lyk makke wurdt, ek in ôfdieling fan 'e [[militêr]]e [[ynljochtingetsjinst]] fan 'e [[Palestina|Palestynske]] militante groepearring [[Hamas]] húsfêste west hawwe. Wrâldwiid wurdt it bombardemint lykwols beskôge as in oanfal op 'e media, dy't bedoeld is om it ferslach dwaan fan 'e gefolgen fan 'e Israelyske bombardeminten yn 'e Gazastripe dreger te meitsjen. *[[18 maaie|18]]-[[22 maaie|22]] - Yn [[Rotterdam]] wurdt it [[Eurofyzjesongfestival]] fan 2021 holden (dat yn [[2020]] oergien wie), mei fanwegen de oanhâldende [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]] mar beheinde talitting foar [[publyk]]. Winner is de [[Itaalje|Italjaanske]] ynstjoering ''Zitti e Buoni'', songen troch de [[rock]]band [[Måneskin]]. *[[20 maaie|20]] - In [[wapenstilstân]] makket, nei't der krapoan 250 [[dea]]den fallen binne, in ein oan 'e [[Israelysk-Palestynske Krisis (2021)|Israelysk-Palestynske Krisis]] fan 2021. *[[22 maaie|22]] - Yn [[Samoä]] brekt [[Samoaanske konstitúsjonele krisis (2021)|in konstitúsjonele krisis]] út as de sittende [[premier]] [[Tuila‘epa Aiono Sa‘ilele Malielegaoi]] mei stipe fan it [[steatshaad]], de ''[[o le ao o le malo]]'' [[Tuimaleali‘ifano Va‘aleto‘a Eti Sualauvi II]], wegeret de oerwinning te erkennen fan [[opposysje (polityk)|opposysjeliedster]] [[Naomi Mata‘afa]] by de [[Samoaanske parlemintsferkiezings (2021)|parlemintsferkiezings]], nettsjinsteande ferskate [[fûnis|útspraken]] yn it foardiel fan har troch it [[Heechgerjochthôf fan Samoä]]. Om't it sittende [[regear]] de doarren fan it [[parlemint]]sgebou op 't slot hâldt, lit Mata‘afa har op [[24 april]] yn 'e [[tún]] fan it parlemintsgebou ynswarre as de nije premier. Malielegaoi kwalifisearret dat letter as in "die fan [[lânferrie]]". *[[23 maaie|23]] - Nei in falske [[bommelding]] wurdt [[Ryanair flecht-4978|in ferkearsfleantúch]] fan [[loftfeartmaatskippij]] [[Ryanair]], ûnderweis fan [[Atene]] yn [[Grikelân]] nei [[Vilnius]] yn [[Litouwen]], troch [[Wyt-Ruslân|Wytrussyske]] [[strieljager]]s twongen om te lânjen yn 'e Wytrussyske haadstêd [[Minsk]]. Dêr wurde de Wytrussyske [[balling]] en [[minskerjochte]]-[[aktivist]] [[Raman Pratasevitsj]] en syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|faam]] Sofija Sapega út it fleantúch helle foar't it syn wei ferfolgje mei. De ynternasjonale skok is grut oer dizze aksje fan it [[rezjym (regear)|rezjym]] fan [[diktator]] [[Aleksander Lûkasjenko]], dy't betitele wurdt as "steatsterrorisme". De regearingslieders fan 'e lidsteaten fan 'e [[Jeropeeske Uny]] komme yn spoedsitting gear om nije sanksjes tsjin Wyt-Ruslân út te furdigjen. *[[24 maaie|24]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Yndia]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 300.000. *[[24 maaie|24]] - By [[steatsgreep yn Maly (2021)|in steatsgreep]] yn [[Maly]] wurde [[presidint]] [[Bah Ndaw]] en [[premier]] [[Moctar Ouane]] ôfset troch [[opstân|opstannige]] [[militêr]]en. *[[26 maaie|26]] - De [[Nederlân]]ske [[rjochter]] leit [[oaljemaatskippij]] [[Keninklike Shell]] yn in baanbrekkend [[fûnis]] op om mear te dwaan om 'e útstjit fan [[broeikasgassen]] tsjin te gean. *[[28 maaie|28]] - [[Dútslân]] erkent formeel as in [[genoside]] en biedt formeel [[ûntskuldiging]]s oan foar de [[Namibyske Genoside]] fan [[1904]]-[[1908]], doe't ûnder it bewâld fan it [[Keizerryk Dútslân]] yn 'e doetiidske [[koloanje]] [[Dútsk-Súdwest-Afrika]] (no [[Namybje]]) 65.000 of mear [[etnyske]] [[Herero (folk)|Herero]] en 10.000 etnyske [[Nama (folk)|Nama]] fermoarde waarden by in rjochte útrûgingskampanje nei't dy beide [[folk]]en yn [[opstân]] kommen wiene tsjin 'e Dútske koloniale oerhearsking. *[[31 maaie|31]] - [[Perû]] stelt it tal ynwenners dat oant no ta [[ferstoarn]] is oant [[COVID-19]] by fan 69.000 nei 181.000. It is dêrmei nei ferhâlding it slimst troffen lân. ;juny *[[5 juny|5]] - De [[G7]] komme ta oerienkomst oer de ynfiering fan in minimaal wrâldwiid [[fennoatskipsbelesting]]spersintaazje fan 15% om [[belestingûntwiking]] troch grutte [[bedriuw]]en tsjin te gean. *[[9 juny|9]] - [[El Salvador]] fiert de [[Bitcoin]] yn as legale [[faluta]] njonken de [[Amerikaanske dollar]], en wurdt dêrmei it earste lân dêr't in [[kryptomunt]] offisjeel betelmiddel wurdt. *[[11 juny|11]]-[[11 july]] - It [[EK fuotbal 2020]] wurdt mei in jier útstel omreden fan 'e [[koroanafiruspandemy (2019-2021)|koroanafiruspandemy]] holden yn alve ûnderskate gastlannen. Yn 'e [[finale]] wurdt [[Ingelân]] ferslein troch [[Itaalje]]. *[[13 juny|13]] - Yn [[Israel]] komt nei goed 15 [[jier]] (mei ûnderbrekkings) in ein oan it [[regear]] fan [[premier]] [[Benjamin Netanyahu]]. In [[koälysjeregear]] besteande út acht tige ferskillende [[politike partij]]en mei as iennichste oerienkomst dat se fan Netanyahu ôf wolle, komt oan 'e macht. [[Naftali Bennett]] wurdt de nije premier, dy't oer twa jier ôflost wurde sil troch [[Yair Lapid]]. *[[14 juny|14]] - De [[China National Space Administration]] (CNSA) stjoert de earste trije [[romtefarder]]s nei it eigen nije [[romtestasjon Tiangong|romtestasjon ''Tiangong'']]. *[[20 juny|20]] - It tal [[stjergefal]]len yn [[Brazylje]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 500.000. Brazylje is nei de [[Feriene Steaten]] it twadde lân dat dat oerkomt. *[[20 juny|20]] - Yn [[Swazylân]] begjinne [[protesten yn Swazylân (2021)|grutskalige protesten]] tsjin 'e [[korrupsje]] en selsferriking fan it [[regear]] fan [[kening]] [[Mswati&nbsp;III]], dy't tsjin ein [[juny]] de [[monargy]] oan it wankeljen bringe. *[[23 juny|23]] - Yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Saskatchewan]] wurde 751 ûnmarkearre [[grêf|grêven]] fan [[bern (persoan)|bern]] ûntdutsen op it terrein fan 'e [[Marieval Indian Residential School]], in [[kostskoalle]] dêr't foarhinne ûnder twang tûzenen [[Yndianen|Yndiaanske]] bern hinne stjoerd waarden om [[kulturele assimilaasje]] yn 'e [[jeropide ras|blanke]] [[Westerske wrâld|Westerske]] [[kultuer]] te ûndergean. It is de grutste fan 'e [[Untdekkings fan Yndiaanske bernegrêven by Kanadeeske kostskoallen (2021)|ûntdekkings fan Yndiaanske bernegrêven by Kanadeeske kostskoallen]], en it liedt yn Kanada ta grutte opskuor. *[[23 juny|23]]-[[7 july]] - Yn it [[west]]like part fan [[Noard-Amearika]], benammen yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]] en de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[Washington (steat)|Washington]] en [[Oregon]], begjint [[hjitteweach yn westlik Noard-Amearika (2021)|in hjitteweach]] fan ûnsjoene proporsjes, wêrby't alle [[waarmte]]rekôrs brutsen wurde. As gefolch dêrfan falle der mear as 645 [[dea]]den yn Kanada en teminsten 208 yn 'e Feriene Steaten. *[[24 juny|24]] - In [[ynstoarting fan appartemintekompleks yn Surfside|appartemintekompleks stoart yn]] yn [[Surfside (Floarida)|Surfside]], by [[Miami]], yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Floarida]]. Der falle 98 [[dea]]den. *[[28 juny|28]] - Yn 'e [[Tigreeske Oarloch]] nimme de [[rebel]]len [[Mekele]], de [[haadstêd]] fan [[Tigray]], yn en ferdriuwe dêr it [[Etioopje|Etiopyske]] regearingsleger. *[[29 juny|29]] - De eardere [[presidint]] fan [[Súd-Afrika]] [[Jacob Zuma]] wurdt feroardiele ta 15 [[moanne (tiid)|moannen]] [[finzenisstraf]] foar [[mislediging fan 'e rjochtbank]] yn it [[rjochtsaak|proses]] tsjin him oangeande [[korrupsje]]. ;july *[[3 july|3]] - De [[Feriene Naasjes]] meitsje bekend dat de [[Tigreeske Oarloch]] yn noardlik [[Etioopje]] in [[hongersneed]] feroarsake hat dy't no 400.000 [[minske]]n bedriget. *[[5 july|5]] - Mear as 1.000 [[Afganistan|Afgaanske]] [[soldaten]] flechtsje oer de grins fan it buorlân [[Tadzjikistan]], nei't se ferslein binne troch de [[Taliban]]. *[[6 july|6]] - Yn [[Amsterdam]] wurdt [[ferslachjouwer]] [[Peter R. de Vries]] nei dielname oan in útstjoering fan it [[tillefyzjeprogramma]] ''[[RTL Boulevard]]'' delsketten. Dyselde [[jûn]]s noch wurde der twa mannen [[arrestearre]] dy't derfan [[fertochte|fertocht]] wurde de dieders te wêzen. De Vries komt njoggen dagen letter, op [[15&nbsp;july]], oan syn [[ferwûning]]s te [[ferstjerren]]. *[[7 july|7]] - Yn [[Port-au-Prince]], de [[haadstêd]] fan [[Haïty]], wurdt de Haïtiaanske [[presidint]] [[Jovenel Moïse]] yn it presidinsjeel paleis [[dea]]sketten. Syn [[oarehelte|frou]] wurdt ek delsketten en bedarret yn it [[sikehûs]]. Yn 'e folgjende dagen pakt de Haïtiaanske [[plysje]] in groep Haïtianen en [[Kolombia]]anske en [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[hierling]]en op dy't efter de [[moardoanslach]] lykje te sitten. *[[8 july|8]] - Wrâldwiid binne der no 4&nbsp;miljoen [[minsken]] [[ferstoarn]] oan [[COVID-19]]. *[[11 july|11]] - Op [[Kuba]] brekke [[Kubaanske protesten (2021)|seldsume anty-regearingsdemonstraasjes]] út, dy't benammen feroarsake wurde troch tekoarten oan [[iten]] en [[COVID-19|koroanafaksêns]]. *[[12 july|12]] - Yn 'e [[Súd-Afrika|Súdafrikaanske]] [[provinsje]]s [[KwaZulu-Natal]] en [[Gauteng]] brekke grutskalige ûngeregeldheden út dy't mank geane mei [[plondering]]s fan [[winkel]]s en oare [[bedriuw]]en, nei't de eardere presidint [[Jacob Zuma]] arrestearre is yn ferbân mei [[minachting fan de rjochtbank|minachting fan 'e rjochtbank]] by syn [[rjochtsaak|berjochting]] foar [[korrupsje]]. *[[14 july|14]] - It tal [[stjergefal]]len yn de [[Feriene Steaten]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 600.000. *[[15 july|15]] - [[Oerstreamings yn Noardwest- en Midden-Jeropa (july 2021)|Grutskalige oersteamings]] teheisterje de [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Rynlân-Palts]] en [[Noardrynlân-Westfalen]], it [[Gruthartochdom Lúksemboarch]], de [[Belgje|Belgyske]] [[Ardinnen]] en it [[Nederlân]]ske [[Súd-Limburch]] nei't der by needwaar yn in pear [[dagen]] [[tiid]] likefolle [[rein (delslach)|reinwetter]] delkommen is as oars yn 'e [[moanne (tiid)|moannen]] [[july]] en [[augustus]] mei-inoar. Yn Dútslân komme teminsten 184 [[minske]]n om en Belgje 52. *[[18 july|18]] - Ut in ynternasjonaal ûndersyk komt oan it ljocht dat it [[Israel]]yske [[technology]]bedriuw [[NSO Group]] [[spyware]] ynset om [[steatshaden]] en tûzenen [[aktivist]]en, [[sjoernalist]]en en [[dissidint]]en fan oer de hiele wrâld te [[spionaazje|bespionearjen]]. *[[21 july|21]] - De organisaasje fan 'e [[Olympyske Simmerspullen 2032]] wurdt tawiisd oan 'e stêd [[Brisbane]], yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. *[[22 july|22]] - By [[oerstreamings yn Maharasjtra (2021)|grutskalige oerstreamings]] yn 'e [[Yndia]]aske dielsteat [[Maharasjtra]] komme teminsten 200 [[minske]]n om. *[[23 july|23]] - Nei in útspraak fan it Samoaanske Hof fan Berop (ferlykber mei de [[Ried fan Steat]] yn Nederlân), wêryn't de heechste rjochters fan it lân oanjouwe dat [[opposysje (polityk)|opposysjeliedster]] [[Naomi Mata‘afa]] en har [[politike partij|partij]] [[Faʻatuatua i le Atua Samoa ua Tasi|FAST]] de [[Samoaanske parlemintsferkiezings (2021)|Samoaanske parlemintsferkiezings]] fan [[22&nbsp;maaie]] wûn hawwe en sûnt [[24&nbsp;maaie]] eins it rjochtlike [[regear]] fan it lân foarmje, jout de útgeande [[premier]] [[Tuila‘epa Aiono Sa‘ilele Malielegaoi]] einlings en te'n lêsten syn ferset tsjin 'e ferkiezingsútslach op en ûntrommet syn [[kantoar]], hoewol't er de rjochters noch wol beskuldiget fan "lânferrie" om't bestjoerders yn syn optyk "troch [[God (monoteïsme)|God]] keazen" wurde. Hjirmei komt in ein oan 'e [[Samoaanske konstitúsjonele krisis (2021)|Samoaanske konstitúsjonele krisis]]. *[[23 july|23]]-[[8 augustus]] - De [[Olympyske Simmerspullen 2020]] wurde holden yn 'e [[Japan]]ske [[haadstêd]] [[Tokio]]. De Spullen hiene eins yn [[2020]] holden wurde moatten, mar waarden in jier útsteld y.f.m. de [[koronafiruspandemy (2019-2020)|koronafiruspandemy]]. *[[25 july|25]] - De [[Tuneezje|Tunezyske]] [[presidint]] [[Kaïs Saïd]] stjoert it [[parlemint]] nei hûs en [[ûntslach]]t de [[premier]] yn [[Tunezyske politike krisis (2021)|in ferkapte steatsgreep]]. *[[28 july|28]] - Foar it earst fynt der in direkte observaasje fan [[ljocht]] plak dat efter in [[swart gat]] wei komt. Dêrmei wurdt [[Albert Einstein|Einstein]] syn [[algemiene relativiteitsteory]] befêstige. *[[28 july|28]] - Yn [[Turkije]] brekke [[natoerbrannen yn Turkije (2021)|grutskalige natoerbrannen]] út, dy't oan acht [[minske]]n it libben kostje. ;augustus *[[3 augustus|3]] - Yn [[Grikelân]] brekke [[boskbrannen yn Grikelân (2021)|grutskalige boskbrannen]] út. *[[4 augustus|4]] - De [[Wyt-Ruslân|Wytrussyske]] [[atlete]] [[Krystsina Tsimanouskaja]], dy't troch har útspraken op 'e [[Olympyske Simmerspullen 2020]] yn [[Tokio]] yn 'e knipe kommen wie mei it Wytrussyske [[regear]] fan [[diktator]] [[Aleksander Lûkasjenko]] en dêrom net nei har heitelân weromkeare woe, kriget [[polityk asyl]] yn [[Poalen]]. *[[4 augustus|4]] - Wrâldwiid binne der no 200&nbsp;miljoen befêstige gefallen fan besmetting mei [[COVID-19]]. *[[5 augustus|5]] - Yn 'e [[Tigreeske Oarloch]] feroverje de [[Tigray|Tigreeske]] [[rebel]]len [[Lalibela]], in plak dat op 'e [[Wrâlderfgoed]]list fan 'e [[UNESCO]] stiet, op it [[Etioopje|Etiopyske]] regearingsleger. *[[8 augustus|8]] - Yn 'e [[Oarloch yn Afganistan]] feroverje de [[Taliban]] de wichtige stêd [[Kunduz]]. *[[9 augustus|9]] - It [[Yntergûverneminteel Panel oangeande Klimaatferoaring]] (IPCC) publisearret in nije [[Rapport (ferslach)|rapportaazje]], wêryn't konkludearre wurdt dat de effekten fan 'e troch de [[minskheid]] feroarsake [[klimaatferoaring]] no "wiidferspraat, fluch en almar yntinsiver" binne. *[[12 augustus|12]] - Yn 'e [[Oarloch yn Afganistan]] feroverje de [[Taliban]] [[Herat]], de op twa nei grutste [[stêd]] fan [[Afganistan]]. *[[13 augustus|13]] - Yn 'e [[Oarloch yn Afganistan]] feroverje de [[Taliban]] [[Lashkar Gah]], de [[haadstêd]] fan 'e wichtige [[provinsje]] [[Helmand]], en [[Kandahar]], de op ien nei grutste stêd fan [[Afganistan]]. *[[14 augustus|14]] - [[Haïty]] wurdt troffen troch [[Ierdbeving yn Haïty (2021)|in swiere ierdbeving]] fan 7,2 op 'e [[skaal fan Richter]], werby't mear as 2.100 [[minske]]n omkomme. *[[14 augustus|14]] - Yn 'e [[Oarloch yn Afganistan]] feroverje de [[Taliban]] de wichtige stêd [[Mazar-i-Sharif]]. *[[15 augustus|15]] - Yn 'e [[Oarloch yn Afganistan]] feroverje de [[Taliban]] [[Kabul]], de [[haadstêd]] fan [[Afganistan]]. [[Presidint]] [[Ashraf Ghani]] ûntflechtet it lân. De Taliban ferklearje de oarloch foar ôfrûn. *[[15 augustus|15]] - It [[Nasjonaal Fersetsfront fan Afganistan]], in anty-Taliban-groepearring û.l.f. [[Ahmed Massud]] en [[Amrullah Saleh]], nimt de macht oer yn 'e [[Panjshirdelling]], it iennichste part fan [[Afganistan]] dat noch net yn 'e hannen fan 'e [[Taliban]] fallen is. *[[15 augustus|15]]-[[30 augustus|30]] - De [[evakuaasje út Afganistan (2021)|evakuaasje út Afganistan]] fynt plak fan alle [[troepen]] en [[boarger]]s fan [[Westerske lannen]] en dy Afganen dy't foar de Westerske troepen en helporganisaasjes wurke hawwe en dêrom [[represaille]]s fan 'e [[Taliban]] ferwachtsje kinne. Hjirby wurde troch 39 lannen 122.000 minsken troch de loft evakuëarre. Tsientûzenen Afganen dy't mei de Westerlingen gearwurke hawwe, en ferskate tûzenen Westerske steatsboargers, kinne lykwols net mear fuortkomme foar't de [[Feriene Steaten]] op [[30&nbsp;augustus]] in ein oan 'e evakuaasje meitsje. *[[19 augustus|19]] - De [[Taliban]] jouwe it [[terrorist]]yske [[Hakkani-netwurk]] sizzenskip oer de [[befeiliging]] yn 'e [[Afganistan|Afgaanske]] [[haadstêd]] [[Kabul]]. *[[24 augustus|24]]-[[5 septimber]] - Yn [[Tokio]], yn [[Japan]], wurde de [[Paralympyske Simmerspullen 2020]] holden, dy't omreden fan 'e [[koroanafiruspandemy (2019-2022)|koroanapandemy]] in jier útsteld wiene. *[[26 augustus|26]] - By in troch de [[terrorist]]yske organisaasje [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje - Koarasan|ISIS-K]] opeaske [[bomoanslach op de lofthaven fan Kabul (2021)|bomoanslach op 'e lofthaven]] fan [[Kabul]] komme mank de gaos fan 'e [[evakuaasje út Afganistan (2021)|evakuaasje út Afganistan]] teminsten 182 [[minske]]n om, ûnder wa 11 [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[marinier]]s, 1 [[soldaat]] en 1 [[matroas (rang)|matroas]]. *[[29 augustus|29]] - De [[orkaan]] [[Orkaan Ida|Ida]] komt as in orkaan fan 'e fjirde kategory op 'e [[skaal fan Saffir-Simpson]] oan lân yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Louisiana]], en rjochtet dêr grutte skea oan. Der falle 17 [[dea]]den. *[[30 augustus|30]] - Mei de weromlûking fan 'e lêste [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[troepen]] út [[Afganistan]] fan 'e [[lofthaven]] fan [[Kabul]] komt der in ein oan tweintich jier fan belutsenens fan 'e [[Feriene Steaten]] by de [[Oarloch yn Afganistan]]. ;septimber *[[1 septimber|1]] - De restanten fan 'e [[orkaan]] [[Orkaan Ida|Ida]] tsjogge oer it noardeasten fan 'e [[Feriene Steaten]] en soargje dêr foar sa'n [[rein (delslach)|reinfal]] dat der rekôrs brutsen wurde en grutte [[oerstreaming]]s ûntsteane. Dêrby komme 53 [[minske]]n om. Fral de [[Amerikaanske steaten]] [[Nij-Jersey]] en [[New York (stêd)|New York]] wurde slim troffen. *[[1 septimber|1]] - Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Teksas]] wurdt in nije [[wet]] fan krêft dy't net inkeld [[abortus]] fanôf de sechsde [[wike]] fan it [[swierwêzen]] fan in [[frou]] ferbiedt (wat legale abortus yn 'e praktyk ûnmooglik makket), mar ek nochris gjin útsûndering makket foar [[slachtoffer]]s fan [[ferkrêfting]] of froulju dy't om [[genêskunde|medyske redens]] gjin [[bern (persoan)|bern]] foldrage kinne. Boppedat wurdt der in systeem optuge, wêrby't it neilibjen fan dy wet ôftwongen wurde moat troch partikulieren, dy't fan eltsenien dy't by in abortus belutsen is, al is it ek mar in [[taksysjauffeur]] dy't de swiere frou nei it [[sikehûs]] riidt, in "[[skeafergoeding]]" fan minimaal [[$]]10.000 easkje kinne. *[[5 septimber|5]] - By [[steatsgreep yn Guinee (2021)|in steatsgreep]] yn [[Guinee]] wurdt [[presidint]] [[Alpha Condé]] ôfset. *[[7 septimber|7]] - De [[Bitcoin]] is fan hjoed ôf in offisjele [[muntienheid]] fan [[El Salvador]] (njonken de [[Amerikaanske dollar]]). *[[7 septimber|7]] - It [[Heechgerjochtshôf fan Meksiko]] docht unanym de [[fûnis|útspraak]] dat [[abortus]] yn [[Meksiko]] legaal wurde moat. *[[10 septimber|10]] - Ut [[sjoernalist]]ike ûndersiken (los faninoar) troch de [[krante]]n ''[[The New York Times]]'' en ''[[The Washington Post]]'' en troch de [[nijs]]stjoerder [[CNN]] docht bliken dat de tsien [[dea]]dlike [[slachtoffer]]s fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[ferjilding]]saksje (troch in [[drone]]-oanfal) nei de [[bomoanslach op de lofthaven fan Kabul (2021)|bomoanslach op 'e lofthaven]] fan [[Kabul]] op [[26&nbsp;augustus]] gjin [[terrorist]]en fan [[ISIS-K]] wiene, mar ynstee [[Afganistan|Afgaanske]] [[boarger]]s, wêrûnder sân [[bern (persoan)|bern]]. Op [[17&nbsp;septimber]] jout it [[Amerikaanske Leger]] ta dat dat wier is en dat de ferjildingsaksje op dramatyske wize mis gien is. *[[15 septimber|15]] - De [[Feriene Steaten]], it [[Feriene Keninkryk]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]] foarmje it nije [[militêr]]e bûnsgenoatskip [[AUKUS]], dat rjochte is tsjin 'e tanimmende ynfloed fan 'e [[Folksrepublyk Sina]] yn [[Súdeast-Aazje]]. As ûnderdiel fan it nije pakt skaft Austraalje syn earste [[nukleêre reäktor|nukleêre]] [[dûkboat]]en oan fan 'e Feriene Steaten. Dêrfoar seit it lân in [[kontrakt]] mei [[Frankryk]] ôf om dêr nije dûkboaten te keapjen. As Frankryk dit út 'e [[media]] fernimme moat, liedt dat ta in [[diplomatike]] krisis wêrby't de Frânske [[ambassadeur]]s út Austraalje en de Feriene Steaten weromroppen wurde. *[[19 septimber|19]] - Op it [[Kanaryske Eilannen|Kanaryske]] [[eilân]] [[La Palma]] begjint in [[fulkaanútbarsting|útbarsting]] fan 'e [[fulkaan]] de [[Cumbre Vieja]], wêrfoar't yn 'e folgjende dagen 7.000 minsken [[evakuëarre]] wurde moatte en wêrby't 1.100 [[gebou]]wen ferlern geane. *[[19 septimber|19]] - By in plechtige [[seremoanje]] yn [[Amsterdam]] ûntbleatet [[kening]] [[Willem-Alexander fan 'e Nederlannen]] it nije [[Holokaust Nammemonumint]]. *[[26 septimber|26]] - By de [[Dútske Bûnsdeiferkiezings (2021)|Bûnsdeiferkiezings]] yn [[Dútslân]] wint de [[sosjaal-demokrasy|sosjaal-demokratyske]] [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] it nipt fan 'e [[kristen-demokrasy|kristen-demokratyske]] [[CDU/CSU]]. *[[26 septimber|26]] - By in [[referindum]] yn [[Switserlân]] stimt in romme mearderheid fan 'e [[befolking]] foar de ynfiering fan it [[homohoulik]]. ;oktober *[[2 oktober|2]] - It tal [[stjergefal]]len yn de [[Feriene Steaten]], feroarsake troch de [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]], passearret de 700.000. *[[3 oktober|3]] - It [[Ynternasjonaal Konsortium fan Undersykssjoernalisten]] makket y.g.m. [[media]] yn ferskate [[lannen en territoaria]] in kloft fan 11,9&nbsp;miljoen [[dokumint]]en iepenbier, dy't lekt binne by 14 [[bankêre sektor|finansjele ynstellings]] wei. Dizze [[Pandora Papers]] foarmje bewiis foar finansjele aktiviteiten dy't it deiljocht net ferdrage kinne fan in grut tal eardere en hjoeddeistige wrâldlieders en oare [[politisy]]. Yn [[Nederlân]] ûntstiet yn dat ramt opskuor oer [[belizzing]]s fan [[minister]] fan Finânsjes [[Wopke Hoekstra]]. *[[5 oktober|5]] - De [[Ruslân|Russyske]] [[romtefeart]]organisaasje [[Roscosmos]] lansearret de [[Sojûz MS-19]]-misje nei it [[Ynternasjonaal Romtestasjon ISS]]. Oan board binne û.o. [[aktrise]] [[Jûlija Peresild]] en [[regisseur]] anneks [[kameraman]] [[Klim Sjipenko]], dy't yn it romtestasjon [[opnamen (film)|opnamen]] dwaan sille foar de [[spylfilm]] ''[[Vyzov]]''. Dat is in primeur; nea earder is in film opnommen yn 'e [[romte]]. *[[6 oktober|6]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) kart it earste [[faksên]] tsjin [[malaria]] goed. *[[9 oktober|9]] - De [[Eastenryk]]ske [[bûnskânselier]] [[Sebastian Kurz]] treedt ôf middenmank in [[korrupsje]]skandaal. Hy bliuwt wol oan as partijlieder fan 'e [[kristen-demokratysk]]e [[Eastenrykske Folkspartij]] (ÖVP). *[[13 oktober|13]] - By in [[oanslach yn Kongsberg (2021)|in oanslach]] yn 'e [[Noarwegen|Noarske]] [[stêd]] [[Kongsberg]] troch in [[Denemark|Deenske]] [[man (sekse)|man]] dy't út [[islamisme|islamistysk]] [[terrorist]]ysk motyf hannelet, komme 5 [[minske]]n om en reitsje 3 oaren [[ferwûne]]. *[[15 oktober|15]] - De [[Itaalje|Italjaanske]] nasjonale [[loftfeartmaatskippij]] [[Alitalia]] wurdt nei 75 jier opheft. Dêrfoar yn 't plak komt in nije loftfeartmaatskippij dy't eigendom is fan 'e Italjaanske steat, [[Italia Trasporto Aereo]]. *[[21 oktober|21]] - [[Letlân]] is de earste lidsteat fan 'e [[Jeropeeske Uny]] dy't wer yn [[lockdown]] giet omreden fan omrinnende oantallen besmettings mei [[COVID-19]]. *[[25 oktober|25]] - By [[steatsgreep yn Sûdan (2021)|in steatsgreep]] yn [[Sûdan]] skoot it [[leger (lânmacht)|leger]] it ynterimregear oan 'e kant en lûkt de macht nei him ta. [[Premier]] [[Abdalla Hamdok]] wurdt ûnder [[hûsarrest]] pleatst. De nije machthawwer, [[generaal]] [[Abdel Fatta al-Boerhan]], ropt de [[needtastân]] út en ferbiedt alle [[demonstraasje (protest)|protesten]] fan 'e [[befolking]]. *[[28 oktober|28]] - De [[Ruslân|Russyske]] [[haadstêd]] [[Moskou]] giet foar teminsten oardel [[wike]] yn [[lockdown]] fanwegen oprinnende oantallen besmettings mei [[COVID-19]]. ;novimber *[[1 novimber|1]] - Yn it [[Skotlân|Skotske]] [[Glasgow]] begjint de [[Klimaatkonferinsje fan Glasgow]]. *[[1 novimber|1]] - Wrâldwiid binne der no 5&nbsp;miljoen [[minsken]] [[ferstoarn]] oan [[COVID-19]]. Dat binne inkeld de registrearre deaden; it eigentlike sifer leit nei alle gedachten wol trije oant fjouwer kear sa heech. *[[2 novimber|2]] - De [[Sina|Sineeske]] [[tennis]]ster [[Peng Shuai]] beskuldiget op 'e [[sosjale media]] yn in lang en yngeand betooch de eardere [[fise-premier]] fan Sina [[Zhang Gaoli]] fan [[ferkrêfting]]. Neitiid wurdt har ferhaal troch de Sineeske [[oerheid]] gau-gau wiske en ferdwynt Peng spoarleas. Pas nei swiere druk fan it [[Frouljustennisbûn]] (WTA) wurdt der op [[17&nbsp;novimber]] wer wat fan har heard, as der in [[e-mail]]berjocht ferskynt dat sabeare troch har skreaun is. *[[5 novimber|5]] - By [[tankweinûntploffing yn Freetown|de ûntploffing fan in tankwein]] mei [[branje]] komme yn [[Freetown]], de [[haadstêd]] fan [[Sierra Leöane]], 99 [[minske]]n om en reitsje mear as 100 oaren [[ferwûne]]. *[[7 novimber|7]] - Yn ferskate [[Poalen|Poalske]] [[stêd]]en fine grutskalige [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] plak tsjin 'e nije strange anty-[[abortus]]wet. Direkte oanlieding is it [[ferstjerren]] fan in 30-jierrige [[frou]] by wa't de [[dokter]]s wegeren in abortus út te fieren, ek al wie dúdlik dat de [[foetus]] al [[dea]] wie. *[[18 novimber|18]] - [[Eastenryk]] beslút as earste lân yn 'e wrâld ta in ferplichte [[yninting]] tsjin [[COVID-19]]. Uterlik [[1&nbsp;febrewaris]] [[2022]] moatte alle ynwenners fan it lân faksinearre wêze. *[[19 novimber|19]] - By in [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] tsjin 'e maatregels yn it ramt fan 'e [[koroanafiruspandemy (2019-2022)|koroanakrisis]] fan it [[Kabinet-Rutte III]] wurdt yn 'e [[Nederlân]]ske [[stêd]] [[Rotterdam]] swier [[geweld]] brûkt tsjin 'e [[plysje]] en de [[brânwacht]] en wurde grutte [[fandalisme|fernielings oanrjochte]]. *[[21 novimber|21]] - De [[Folksrepublyk Sina]] makket bekend dat it de [[diplomasy|diplomatike betrekkings]] mei [[Litouwen]] ferbrekt, nei't dat lân [[Taiwan]] tastien hat de namme 'Taiwan' (ynstee fan 'Republyk Sina') te brûken foar syn diplomatike fertsjintwurdiging yn 'e Litouske [[haadstêd]] [[Vilnius]]. *[[21 novimber|21]] - It [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee]] (IOC) bringt nei bûten ta dat de [[Sina|Sineeske]] [[tennis]]ster [[Peng Shuai]], dy't ferdwûn is nei't se de eardere [[fise-premier]] fan Sina [[Zhang Gaoli]] fan [[ferkrêfting]] beskuldige, wer boppe wetter is. Hja hat [[byldbeljen|byldbelle]] mei IOC-[[foarsitter]] [[Thomas Bach]] en oare IOC-pommeranten, en dyselden hat se ferteld dat se fleurich, feilich en sûn is en dat men net oer har yn hoecht te sitten. Nei de publikaasje fan dat nijsbulletên kriget it IOC in stoarm fan [[krityk]] oer him hinne om't de organisaasje it ûnder druk setten fan Peng troch de Sineeske [[oerheid]] besiket te behimmeljen en aktyf meiwurket oan it yn 'e dôfpot stopjen fan 'e hiele saak. *[[22 novimber|22]] - Omreden fan 'e oprinnende oantallen lju dy't mei [[COVID-19]] besmet binne, giet [[Eastenryk]] foar trije [[wike]]n yn [[lockdown]]. *[[24 novimber|24]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romtefeart]]organisaasje [[NASA]] lansearret de [[Double Asteroid Redirection Test]] (DART), in earste besykjen om in [[asteroïde]] fan koers feroarje te litten, mei as doel om te learen hoe't de [[Ierde (planeet)|Ierde]] tsjin eventuele takomstige asteroïden op raamkoers beskerme wurde kin. De útkomsten fan 'e test sille pas oer in jier te sjen wêze, mei't it sa lang duorret foar't de [[romtesonde]] syn doel berikt hat. *[[25 novimber|25]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) beleit in needgearkomste om te oerlizzen oer Omikron, in yngeand [[mutaasje|mutearre]] en nei alle gedachten [[besmetlike sykte|besmetlikere]] nije fariant fan it [[COVID-19]]-[[firus (biology)|firus]], dy't fêststeld is yn [[Súdlik Afrika]]. *[[25 novimber|25]] - By in [[Mynbrân fan Kemerovo (2021)|brân yn in stienkoalmyn]] yn [[Kemerovo]], yn [[Sibearje]], komme mear as 50 [[Ruslân|Russyske]] [[mynwurker]]s om. *[[30 novimber|30]] - [[Barbados]] hâldt op in [[monargy]] te wêzen mei de [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[keninginne]] [[Elizabeth II fan it Feriene Keninkryk|Elizabeth II]] oan it haad, en is fan no ôf oan in [[republyk]]. ;desimber *[[2 desimber|2]] - Yn [[Dútslân]] berikt it nasjonale [[regear]] oerienstimming mei de 16 dielsteaten foar it ferplichtsjen fan in [[faksinaasje]] tsjin [[COVID-19]] foar de hiele [[befolking]] mei yngong fan [[1&nbsp;febrewaris]] [[2022]]. *[[5 desimber|5]] - By [[Utbarsting fan de Semeru|in útbarsting]] fan 'e [[fulkaan]] de [[Semeru]] komme op it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] [[eilân]] [[Java]] 46 [[minske]]n om. *[[6 desimber|6]] - It [[Frouljustennisbûn]] (WTA) skoarret alle gearwurking mei de [[Folksrepublyk Sina]] op om't dat lân wegeret om klearrichheid te jaan yn 'e saak fan [[tennis]]ster [[Peng Shuai]] en om har beskuldigings fan [[ferkrêfting]] oan it adres fan 'e eardere [[fise-premier]] [[Zhang Gaoli]] te ûndersykjen. It WTA ferliest dêrmei de oankommende jierren hûnderten miljoenen [[Amerikaanske dollar|dollars]] oan ynkomsten, mar nimt dat foar leaf. Waarnimmers priizgje it prinsipiële stânpunt fan it WTA, dat yn skril konstrast stiet ta it hâlden en dragen fan it [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee]] (IOC), dat de kwestje-Peng ûnder it flierkleed besiket te feien. *[[6 desimber|6]] - De [[Feriene Steaten]] kundigje in [[diplomatike]] [[boycot]] ôf fan 'e [[Olympyske Winterspullen 2022]], omreden fan 'e ynbrek dy't yn it gastlân, de [[Folksrepublyk Sina]], allegeduerigen makke wurdt op 'e [[minskerjochten]]. [[Kanada]], it [[Feriene Keninkryk]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]] slute har by de boycot oan. *[[10 desimber|10]]-[[11 desimber|11]] - By [[tornado-útbraak fan 10 en 11 desimber 2021|in tornado-útbraak]] yn it eastlik-sintrale diel fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] komme teminsten 88 [[minske]]n om, wêrfan teminsten 78 yn it uterste westen fan 'e [[Amerikaanske steat|steat]] [[Kentucky]]. *[[12 desimber|12]] - De [[Kanaken]], de lânseigen [[befolking]] fan [[Nij-Kaledoanje]], boycot it trêde [[Nijkaledoanysk Unôfhinklikheidsreferindum (2021)|Nijkaledoanysk Unôfhinklikheidsreferindum]], dat de [[Frankryk|Frânske]] [[oerheid]] trochgean lit wylst in protte [[elektoraat|kiezers]] omreden fan in útbraak fan [[COVID-19]] op it [[eilân]] harren stim net útbringe kinne. De útslach is sadwaande foarsisber yn it foardiel fan 'e Frânske besetting: 96,5% tsjin ûnôfhinklikheid en 3,5% foar. *[[14 desimber|14]] - [[Malta]] legalisearret as earste lidsteat fan 'e [[Jeropeeske Uny]] it [[rekreätyf]] gebrûk fan [[marihûana]]. *[[14 desimber|14]] - Yn 'e [[Haïty|Haïtiaanske]] [[haven]]stêd [[Cap-Haïtien]] komt [[tankweinûntploffing yn Cap-Haïtien (2021)|in tankwein ta ûntploffing]]. Der falle teminsten 90 [[dea]]den. *[[16 desimber|16]] - [[Tyfoan]] [[tyfoan Rai|Rai]] (Filipynske namme: Odette) treft de [[Filipinen]]. Dêrby komme 393 [[minsken]] om, wylst 56 oaren [[fermist]] reitsje. *[[19 desimber|19]] - [[Nederlân]] giet wer yn [[lockdown]] om 'e fersprieding fan 'e omikron-fariant fan it [[COVID-19]]-[[firus (biology)|biology]] tsjin te gean. *[[25 desimber|25]] - Yn [[Birma]] wurde de [[brân|ferbrânde]] [[stoflike omskotten]] weromfûn fan tsientallen [[flechtling]]en, dy't [[fermoarde]] binne troch de [[Tatmadaw]], de Birmeeske [[kriichsmacht]]. Under de [[dea]]den binne twa meiwurkers fan 'e [[helporganisaasje]] [[Save the Children]]. == Berne == == Ferstoarn == ;jannewaris *[[4 jannewaris|4]] - [[Tanya Roberts]], Amerikaansk aktrise (* [[1955]]) *[[10 jannewaris|10]] - [[Joop Mulder]], Frysk teäterprodusint (* [[1953]]) * [[14 jannewaris|14]] - [[Jan de Vries (koereur)|Jan de Vries]], Frysk motorkoereur (* [[1944]]) *[[18 jannewaris|18]] - [[Hans de Boer (bestjoerder)|Hans de Boer]], Nederlânske ûndernimmer en bestjoerder (* [[1955]]) *[[21 jannewaris|21]] - [[Jan Kooistra (skilder)|Jan Kooistra]], Frysk keunstskilder (* [[1950]]) *[[23 jannewaris|23]] - [[Larry King]], Amerikaanske radio- en telefyzjepresintator (* [[1933]]) *[[27 jannewaris|27]] - [[Jan J. Bijlsma]], Frysk ûnderwizer en skriuwer/dichter (* [[1931]]) *[[29 jannewaris|29]] - [[Chantal Boonacker]], Nederlânsk swimster (* [[1977]]) ;febrewaris * [[1 febrewaris|1]] - [[Tamara Rylova]], Russysk reedrydster (* [[1931]]) *[[8 febrewaris|8]] - [[Hitoshi Kodama]], Japansk taalkundige (* [[1931]]) *[[10 febrewaris|10]] - [[Larry Flynt]], Amerikaansk produsint en útjouwer fan pornografy (* [[1942]]) *[[17 febrewaris|17]] - [[Jan Geersing]], Frysk politikus (* [[1940]]) *17 - [[Rush Limbaugh]], Amerikaansk radiopresintator (* [[1951]]) *[[18 febrewaris|18]] - [[Jan Mans]], Nederlânsk politikus (* [[1940]]) *[[20 febrewaris|20]] - [[Roel Falkena]], Frysk feedokter en politikus (* [[1936]]) *[[21 febrewaris|21]] - [[Hannie Bruinsma-Kleijwegt]], Nederlânsk politika (* [[1936]]) * [[25 febrewaris|25]] - [[Rein Halbersma]], Frysk keunstskilder (* [[1949]]) *[[27 febrewaris|27]] - [[Wiebe Kort]], Frysk hurdsiler en reedrydtrainer (* [[1944]]) ;maart * [[3 maart|3]] - [[Gaatske Wiersma]], Frysk natoerbeskermster (* [[1954]]) * [[5 maart|5]] - [[Roy A. Tucker]], Amerikaansk astronoom (* [[1951]]) *[[13 maart|13]] - [[Igor Cornelissen]], Nederlânske sjoernalist en auteur (* [[1935]]) *[[29 maart|29]] - [[Bibian Mentel]], Nederlânsk snowboarder (* [[1972]]) * [[31 maart|31]] - [[Cees den Heyer]], Nederlânsk teoloog (* [[1942]]) ;april *[[9 april|9]] - [[DMX]], Amerikaansk rapper (* [[1970]]) *9 - prins [[Philip Mountbatten]], hartoch fan Edinburgh, Britsk prins-gemaal (* [[1921]]) *[[16 april|16]] - [[Heinze Bakker]], Frysk sportferslachjouwer (* [[1942]]) *[[19 april|19]] - [[Walter Mondale]], Amerikaansk politikus en diplomaat (* [[1928]]) *[[28 april|28]] - [[Michael Collins (astronaut)|Michael Collins]], Amerikaansk romtefarder (* [[1930]]) *[[29 april|29]] - [[Hafid Bouazza]], Marokkaansk-Nederlânsk skriuwer (* [[1970]]) * 29 - [[Liuwe Tamminga]], Frysk oargelist (* [[1953]]) ;maaie *[[7 maaie|7]] - [[Angelica Bella]], Hongaarsk pornoaktrise (* [[1968]]) *7 - [[Tawny Kitaen]], Amerikaansk aktrise en presintatrise (* [[1961]]) *[[9 maaie|9]] - [[Meindert Leerling]], Nederlânsk politkus en sjoernalist (* [[1936]]) *[[20 maaie|20]] - [[Cees van Drongelen]], Nederlânsk radio- en telefyzjepresintator (* [[1936]]) ;juny * [[7 juny|7]] - [[Tejo Moerings]], Nederlânske byldzjend keunstner (* [[1952]]) * 7 - [[A.L. Snijders]], Nederlânsk skriuwer (* [[1937]]) * [[9 juny|9]] - [[Dakota Skye (pornografysk aktrise)|Dakota Skye]], Amerikaansk pornoaktrise (* [[1994]]) * [[12 juny|12]] - [[Igor Zjelezovski]], Wytrussysk reedrider (* [[1963]]) ;july *[[15 july|15]] - [[Peter R. de Vries]], Nederlânske misdiedferslachjouwer (* [[1956]]) *[[25 july|25]] - [[Tsjisse Hettema]], Frysk skriuwer en dichter (* [[1955]]) ;augustus * [[21 augustus|21]] - [[Nicoletta Orsomando]], Italjaanske presintatrise (* [[1929]]) ;septimber * [[6 septimber|6]] - [[Bote Wilpstra]] Nederlânsk politikus (* [[1946]]) * [[28 septimber|28]] - [[Karan Armstrong]], Amerikaansk operasjongster (* [[1941]]) * 28 - [[Jaap Maarleveld]], Nederlânsk akteur (* [[1924]]) ;oktober * [[17 oktober|17]] - [[Sien Diels]], Flaamsk aktrise (* [[1947]]) * [[26 oktober|26]] - [[Tiemen Groen]], Frysk hurdfytser (* [[1946]]) * [[31 oktober|31]] - [[Lexi Diamond]], Amerikaansk pornoaktrise (* [[1990]]) ;novimber * [[7 novimber|7]] - [[Bas van der Vlies]], Nederlânsk politikus út namme fan de SGP (* [[1942]]) * [[17 novimber|17]] - [[Theuns Jordaan]], Súd-Afrikaansk sjonger (* [[1971]]) * [[23 novimber|23]] - [[Sikke Sikkema]], Frysk keatser (* [[1941]]) * [[28 novimber|28]] - [[Frank Williams (Formule 1)|Frank Williams]], Ingelsk Formule 1 teambaas (* [[1942]]) ;desimber *[[3 desimber|3]] - [[Arie Ribbens]], Nederlânske sjonger (* [[1937]]) * [[5 desimber|5]] - [[John Miles (muzikant)|John Miles]], Ingelsk muzikant (* [[1949]]) * [[9 desimber|9]] - [[Bernard Schmidt]], Nederlânsk politikus (* [[1941]]) *[[20 desimber|20]] - [[Reinier Paping]], winner fan de [[Tolfde Alvestêdetocht|Alvestêdetocht fan 1963]] (* [[1931]]) *[[26 desimber|26]] - [[Desmond Tutu]], Súdafrikaansk aartsbiskop en minskerjochte-aktivist (* [[1931]]) ==Literatuer== ;romans & novelles * [[Lois McMaster Bujold]], ''[[The Assassins of Thasalon]]'' * Lois McMaster Bujold, ''[[Knot of Shadows]]'' * [[Patricia Briggs]], ''[[Wild Sign]]'' ;non-fiksje *[[Flip van Doorn]], ''[[De Friezen]]'' ==Films== {{Kolommen3 |Kolom1= * ''[[Cinderella (Amerikaansk-Britske film út 2021)|Cinderella]]'' * ''[[Free Guy]]'' * ''[[Ghostbusters: Afterlife]]'' * ''[[The Hitman's Wife's Bodyguard]]'' * ''[[The King's Man]]'' |Kolom2= * ''[[The Little Things (film út 2021)|The Little Things]]'' * ''[[Minions & Monsters]]'' * ''[[No Time to Die (film út 2021)|No Time to Die]]'' * ''[[Spider-Man: No Way Home]]'' * ''[[Stjer (film)|Stjer]]'' |Kolom3= * ''[[The Suicide Squad (film)|The Suicide Squad]]'' * ''[[The Tomorrow War]]'' * ''[[Trolls: Holiday in Harmony]]'' * ''[[West Side Story (film út 2021)|West Side Story]]'' }} ==Tillefyzje== * ''[[The Book of Boba Fett]]'' * ''[[Saturday Morning Minions]]'' * ''[[Star Trek: Prodigy]]'' * ''[[Star Wars: The Bad Batch]]'' * ''[[Star Wars: Galaxy of Creatures]]'' * ''[[Star Wars: Visions]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:2021| ]] [[Kategory:21e iuw]] e5gijlfrequ3etuvq65gtv2d3qtigs1 0 123053 1232830 1232674 2026-06-23T17:24:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Films */ + 1232830 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} == Foarfallen == ;jannewaris *[[1 jannewaris|1]] - [[Kroaasje]] fiert de [[euro]] yn as [[muntienheid]] en wurdt opnommen yn it [[Schengengebiet]]. *[[5 jannewaris|5]] - Yn [[Fatikaanstêd]] fynt de [[útfeart]] fan 'e eardere [[paus]] [[Benediktus XVI]] plak. *[[8 jannewaris|8]] - Oanhingers fan 'e foargeande [[presidint]] [[Jair Bolsonaro]] fiere yn 'e [[Brazylje|Brazyljaanske]] [[haadstêd]] [[Brasilia]] [[bestoarming fan it Brazyljaanske Kongres, Presidinsjeel Paleis en Heechgerjochtshôf (2023)|in bestoarming]] út fan it [[Nasjonaal Kongres fan Brazylje|parlemintsgebou]], presidinsjeel [[paleis]] en [[heechgerjochtshôf]]. De Brazyljaanske autoriteiten beskôgje it as in mislearre [[steatsgreep]] om 'e [[links (polityk)|linkse]] opfolger fan Bolsanaro, [[Luiz Inácio Lula da Silva]], ôf te setten. *[[15 jannewaris|15]] - Yn [[Nepal]], by de stêd [[Pokhara (stêd)|Pokhara]], hat in [[fleanramp]] plak mei in [[ATR 72|ATR 72-500]]. [[Yeti Airlines-flecht 691]] stoart del, wêrby't 68 minsken omkomme.<ref>[https://nos.nl/artikel/2460027-geen-hoop-meer-op-overlevenden-vliegramp-nepal {{nl}} nos.nl, 16-01-2023, Geen hoop meer op overlevenden vliegramp Nepal]</ref> *[[17 jannewaris|17]] - [[Nguyễn Xuân Phúc]] stapt op as [[presidint]] fan [[Fjetnam]] nei't syn posysje fanwegen ferskate [[skandalen]] ûnhâldber wurden is. *[[18 jannewaris|18]] - De [[Oekraïne|Oekraynske]] [[minister]] fan Binnenlânske Saken [[Denis Monastyrski]] komt yn 'e mande mei 13 oare minsken om as syn [[helikopter]] [[delstoarten|delstoart]] yn 'e stêd [[Brovary]]. *[[27 jannewaris|27]] - Yn it troch [[Israel]] besette [[Westjordaanlân]] brekt rûnom ûnrêst út as by in ynfal fan it Israelyske leger yn [[Jenin]] 9 [[Palestina|Palestinen]] omkomme. Jûns wurde yn [[East-Jeruzalim]] troch in Palestyn 7 Israeeljers [[dea]]sketten as se út 'e [[synagoge]] komme. *[[30 jannewaris|30]] - Yn 'e [[Pakistan|Pakistaanske]] stêd [[Peshawar]] komme by [[selsmoardoanslach op in moskee yn Peshawar (2023)|in selsmoardoanslach]] op in [[moskee]] teminsten 101 minsken om, foar it meastepart [[plysje]]minsken, wylst mear as 220 oaren [[ferwûne]] reitsje. ;febrewaris *[[3 febrewaris|3]] - It [[regear]] fan 'e [[Feriene Steaten]] makket buorkundich dat it [[Sineesk ballonynsidint (2023)|in Sineeske spionaazjeballon]] yn 'e rekken hâldt, dy't fan [[Alaska]] fia [[Kanada]] en dan oer de [[legere 48 steaten]] sweeft, oant er op [[4 febrewaris]] foar de kust fan [[Súd-Karolina]] boppe de [[Atlantyske Oseaan]] delsketten wurdt. Troch dit ynsidint bekuolje de relaasjes tusken de Feriene Steaten en de [[Folksrepublyk Sina]], dy't dochs al net bêst wiene, noch mear. *[[6 febrewaris|6]] - It suden fan [[Turkije]] en it noardwesten fan [[Syrje]] wurde troffen troch [[ierdbeving yn Turkije en Syrje (2023)|in swiere ierdbeving]] mei in krêft fan 7.8 op 'e [[skaal fan Richter]]. Op [[15 maart]] binne der krapoan as 56.000 [[dea]]den teld en mear as 130.000 [[ferwûne]]n. *[[17 febrewaris|17]] - [[Andorra]] fiert it [[homohoulik]] yn. *[[21 febrewaris|21]] - De [[Ruslân|Russyske]] [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]] skoarret de meiwurking fan syn lân op oan 'e útfiering fan [[New START]], in [[ferdrach]] mei de [[Feriene Steaten]] dat de [[atoombom|nuklêre wapenarsenalen]] beheine moat. *[[27 febrewaris|27]] - It [[Feriene Keninkryk]] en de [[Jeropeeske Uny]] berikke in kompromis om it [[Noard-Ierlânprotokol]] fan it [[Brexit]]ferdrach oan te passen. *[[28 febrewaris|28]] - Yn [[Grikelân]] fynt by it plak [[Larisa (stêd)|Larisa]], yn 'e [[lânstreek]] [[Tessaalje]], [[Treinramp by Larissa|in treinramp]] plak, wêrby't 57 minsken omkomme en 85 oaren [[ferwûne]] reitsje. Dat liedt [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] en [[staking]]s yn it hiele lân, mei't wanbelied fan it regear foar de roamp ferantwurdlik holden wurdt. ;maart *[[4 maart|4]] - De lidsteaten fan 'e [[Feriene Naasjes]] stimme yn mei it [[Folleseeferdrach]], dat derop rjochte is om yn [[2030]] 30% fan 'e [[ynternasjonale wetters]] in [[natoergebiet|beskerme status]] te jaan. *[[10 maart|10]] - Under bemiddeling troch [[Sina]] beslute [[Iraan]] en [[Saûdy-Araabje]] om wer [[diplomatike betrekkings]] oan te gean, nei't hja dy yn [[2016]] ferbrutsen hiene. *[[10 maart|10]] - De [[Silicon Valley Bank]], de op 15 nei grutste [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] fan 'e [[Feriene Steaten]], giet [[fallyt]], folge troch twa lytsere banken. Dat ropt op 'e [[effektebeurs|finansjele merken]] wrâldwiid [[eangst]] op foar in nije [[Bankekrisis]]. *[[15 maart|15]] - Yn [[Nederlân]] wurde yn in [[polarisaasje|polarisearre]] [[polityk]] klimaat [[Provinsjale Steateferkiezings (2023)|Provinsjale Steateferkiezings]] holden. De [[BoerBoargerBeweging]] (BBB) komt as de grutte winner út 'e bus. It [[Foarum foar Demokrasy]] en it [[CDA]] binne de slimste ferliezers. *[[17 maart|17]] - It [[Ynternasjonaal Strafhof]] (ICC) yn [[De Haach]] lit in [[arrestaasjebefel]] útgean foar de [[Ruslân|Russyske]] [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]], omreden fan [[oarlochsmisdie]]den dy't ûnder syn befel yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] troch Russyske [[militêr]]en en [[boarger]]like [[funksjonaris]]sen begien binne yn 'e [[Oekraïne]]. *[[18 maart|18]] - By in [[ierdbeving by Guayas (2023)|swiere ierdbeving]] fan 6.8 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn it suden fan [[Ekwador]] 18 minsken om, reitsje mear as 500 oaren [[ferwûne]] en wurdt swiere skea oanrjochte. *[[19 maart|19]] - Yn [[Switserlân]] stimt de foaroansteande [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] [[UBS Group AG]] ta yn 'e oername fan [[konkurrint]] [[Crédit Suisse]], dy't driget om te fallen. De oerienkomst, dy't in wearde hat fan 3&nbsp;miljard [[Switserske frank]], is ta stân kommen ûnder bemiddeling fan it Switserske [[regear]]. *[[21 maart|21]] - By in [[ierdbeving yn Badachsjan (2023)|swiere ierdbeving]] fan 6.5 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn it noardeasten fan [[Afganistan]] en it noarden fan it oanbuorjende [[Pakistan]] 21 minsken om en reitsje mear as 400 oaren [[ferwûne]]. *[[21 maart|21]] - It [[Parlemint fan Uganda]] nimt de [[Anty-Homoseksualiteitswet (2023)]] oan, wêryn't [[homoseksualiteit]] bestraft wurde kin mei [[libbenslange finzenisstraf]]. ;april *[[1 april|1]] - By [[bomoanslach yn Sint-Petersburch (2023)|in bomoanslach]] yn [[Sint-Petersburch]] komt [[Vladlen Tatarsky]] om, in oanhinger fan [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]], dy't op syn [[floch]] yngeand ferslach die fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] en dêrby [[propaganda]] makke foar de [[Ruslân|Russyske]] oarlochsynset. *[[4 april|4]] - [[Finlân]] wurdt as 31e [[lân]] lid fan 'e [[NATO]]. *[[4 april|4]] - Yn [[Nederlân]] fynt by it plak [[Voorschoten]], yn 'e [[provinsje]] [[Súd-Hollân]], op de [[Alde line|âlde line]] in [[treinramp|treinûngelok]] plak, wêrby't in trein [[ûntspoaring|ûntspoart]] en 1 persoan omkomt. *[[11 april|11]] - Yn 'e [[Birmeeske Boargeroarloch]] komme by in [[bombardemint]] fan 'e [[Birma|Birmeeske]] [[loftmacht]] op it doarp [[Pazigyi]] teminsten 165 [[boarger]]s om. *[[14 april|14]] - De [[Jupiter Icy Moons Explorer]] (JUICE), in [[romtesonde]] dy't de mei [[iis]] oerdutsen [[moanne (byplaneet)|moannen]] fan 'e [[planeet]] [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] fan deunby ûndersykje sil, wurdt lansearre troch it [[ESA|Jeropeesk Romtefeartagintskip]] (ESA). De sonde sil Jupiter yn [[2031]] berikke. *[[15 april|15]] - Yn [[Dútslân]] wurdt de lêste [[kearnsintrale]] fan it lân sletten. *[[15 april|15]] - Yn 'e [[Sûdan]]eeske [[haadstêd]] [[Chartûm]] en oare dielen fan it lân brekke gefjochten út tusken de [[Sûdaneeske Striidkrêften]] en in tige grutte [[paramilitêr]]e [[milysje]], de [[Flugge Stipemacht]] (RSF). De RSF feroveret ier yn 'e striid de [[Ynternasjonale Lofthaven fan Chartûm]] en it [[presidint|presidinsjeel]] [[paleis]]. As de gefjochten nei in pear dagen inkeld mar oanboazje, driget der in nije [[boargeroarloch]] te ûntstean. *[[19 april|19]] - As yn 'e [[Jemen]]ityske [[haadstêd]] [[Sana'a]] by it útdielen fan [[iten]] en [[jild]] yn it ramt fan 'e [[fêstjen|festelmoanne]] [[Ramadan]] [[panyk]] útbrekt trochdat der yn 'e loft [[sjitten|sketten]] wurdt, [[ferdrukking yn Sana'a|komme troch ferdrukking teminsten 90 minsken om it libben]]. Nochris 322 oaren reitsje [[ferwûne]]. *[[25 april|25]] - Yn it [[Shakaholawâld]] yn [[Kenia]] wurde 110 folgelingen fan 'e [[kristlik]]e [[sekte]] [[Good News International Ministries]] yn ûndjippe [[grêven]] oantroffen. Nochris 300 oaren wurde noch [[fermist]] en fan har wurdt freze dat se ek [[dea]] binne. De sekteleden hawwe harrensels skynber [[ferhongering|deahongere]] om't se op dy manear neffens sektelieder [[Paul Nthenge Mackenzie]] "[[God (monoteïsme)|God]] moetsje" soene. Mackenzie hat himsels lykwols net deahongere en wurdt [[arrestearre]] op beskuldiging fan mearfâldige [[deaslach]]. ;maaie *[[1 maaie|1]] - It omfallen fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[First Republic Bank]], dy't [[bankrot]] gien is, wurdt op it lêste momint foarkomd troch in oername troch [[JPMorgan Chase]]. *[[5 maaie|5]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) beskôget [[COVID-19]] net langer as in wrâldwiid needgefal, mar giet troch mei dernei te ferwizen as in [[pandemy]]. *[[6 maaie|6]] - [[kroaning fan Charles III fan it Feriene Keninkryk|De kroaning]] fan [[Charles III fan it Feriene Keninkryk|Charles III]] ta [[kening]] fan it [[Feriene Keninkryk]] en alle lidsteaten fan it [[Britske Mienebêst]] dy't in [[monargy|monargale]] steatsfoarm hawwe, fynt mei grut fertoan fan pracht en preal en âlde [[tradysje]]s plak yn 'e [[Abdij fan Westminster]] yn [[Londen]]. *[[7 maaie|7]] - [[Syrje]] wurdt wer as folweardich lidsteat talitten ta de [[Arabyske Liga]]. It Syryske lidmaatskip wie opskoarre sûnt it [[regear|rezjym]] fan [[presidint]] [[Bashar al-Assad]] oan it begjin fan 'e [[Syryske Boargeroarloch]] yn [[2011]] mei grou [[geweld]] tsjin 'e [[opstanneling]]en fanwegen kaam. *[[14 maaie|14]] - De [[sykloan]] [[Sykloan Mocha|Mocha]], dy't himsels ûntjûn hat op 'e iepen [[Yndyske Oseaan]], treft mei in krêft fan kategory&nbsp;4 op 'e [[Skaal fan Saffir-Simpson]] de [[kust]]en fan [[Birma]] en [[Bangladesj]], dêr't 463 [[dea]]den falle, 101 minsken bliuwend [[fermist]] wurde en 719 oaren [[ferwûne]] reitsje. *[[14 maaie|14]] - By [[Taiske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Tailân]] winne [[politike partij|partijen]] dy't foar in weromkear nei de [[demokrasy]] binne in mearderheid yn it [[legerhûs (Tailân)|legerhûs]] fan it [[parlemint]], wylst partijen dy't de [[militêr]]e [[diktatuer|gûnta]] stypje, sitten ynleverje moatte. *[[17 maaie|17]] - De [[Itaalje|Italjaanske]] [[regio's fan Itaalje|regio]] [[Emylje-Romanje]] wurdt troffen troch swiere [[oerstreaming]]s wannear't [[stjalprein]] folget op in lange snuorje fan [[drûchte]], mei as gefolch dat de útdrûge grûn it wetter net opnimme kin. *[[28 maaie|28]] - Yn 'e twadde omgong fan 'e [[Turkske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Turkije]] behellet de sittende [[presidint]] [[Recep Tayyip Erdoğan]] mei 52,2% fan 'e stimmen in oerwinning oer [[Kemal Kılıçdaroğlu]], de kandidaat fan 'e feriene [[opposysje (polityk)|opposysje]]. ;juny *[[2 juny|2]] - Yn it [[Nasjonaal Park De Biesbosk]] yn [[Súd-Hollân]] wurde foar it earst wer [[steur (fisk)|steuren]] útset, 70 jier nei't dy fisk yn 'e [[Nederlân]]ske [[oerflaktewetter]]s foar it lêst waarnommen is. *[[2 juny|2]] - By in [[treinramp yn Orissa (2023)|in grutte treinramp]] yn 'e [[Yndia]]aske dielsteat [[Orissa]], dêr't trije [[trein]]en by belutsen binne, komme teminsten 289 minsken om en reitsje mear as 1.175 oaren [[ferwûne]]. *[[6 juny|6]] - Yn it troch [[Ruslân]] yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] besette diel fan 'e [[Oekraïne]] wurdt de [[Nova Kachovkadaam]] troch in [[eksploazje]] ferwoastge. De krite streamôf wurdt ferrinnewearre troch [[oerstreaming]]s, wylst it gebiet streamop mei [[wettertekoart]]en foar [[yrrigaasje]]doelen te meitsjen kriget. Nei alle gedachten sitte de Russen efter it opblazen fan 'e [[keardaam]] en wolle se troch it skeppen fan in soarte fan [[wetterliny]] it oansteande Oekraynske [[offinsyf]] besykje tsjin te kearen. *[[8 juny|8]] - De [[reek]] fan hûnderten [[natoerbrannen yn Kanada (2023)|natoerbrannen yn Kanada]] waaieret út oer grutte [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêden, lykas [[New York (stêd)|New York]], [[Philadelphia]], [[Baltimore]], [[Washington, D.C.]], [[Detroit]] en [[Minneapolis]], dêr't it deiljocht alhiel ferdizene wurdt. Der wurdt warskôge om safolle mooglik thús te bliuwen en út 'e reek, dy't net sûn is om yn te azemjen. De autoriteiten warskôgje de ynwenners ek dat se har der mar op ynstelle moatte dat soks faker barre sil, om't it natoerbrânseizoen noch mar krekt oanbrutsen is. *[[13 juny|13]] - Teminsten 103 [[minske]]n komme om as in [[boat]] mei [[brulloft]]sfolk [[kapseizen|kapseist]] op 'e [[rivier]] de [[Niger (rivier)|Niger]] yn [[Nigearia]]. *[[14 juny|14]] - Op 'e [[Ioanyske See]], 80 [[km]] út 'e súdwestlike [[kust]] fan it [[Grikelân|Grykske]] [[skiereilân]] de [[Peloponnesos]], sinkt in oerladen [[Lybje|Lybyske]] [[skip|fiskersboat]] mei oan board 400 oant 750 [[migrant]]en út [[Egypte]], [[Syrje]], [[Afganistan]], [[Pakistan]] en [[Palestina]] ûnderweis nei in bettere [[takomst]] yn [[Jeropa]]. Der wurde 104 minsken rêden en 82 [[stoflike omskotten]] burgen. De restearjende likernôch 500 opfarrenden reitsje [[fermist]] en fan harren wurdt oannommen dat se de [[drinkeldea]] [[stoarn]] binne. *[[17 juny|17]] - [[Ruslân]] makket bekend dat it inkele [[nukleêre wapen]]s op it grûngebiet fan buorlân en bûnsgenoat [[Wyt-Ruslân]] stasjonearre hat. *[[20 juny|20]] - By [[finzenisrebûlje yn Támara|in rebûlje]] yn in [[frouljusfinzenis]] yn [[Támara]], yn [[Hondoeras]], komme teminsten 41 froulju om. *[[23 juny|23]] - Yn [[Ruslân]] komt de [[Wagnergroep]], in [[hierling]]eleger dat oan 'e Russyske kant yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] fjochtet, yn [[opstân]] tsjin 'e [[Russyske Striidkrêften]]. Dizze [[Opstân fan 'e Wagnergroep]], dy't ûnder lieding stiet fan Wagnerlieder [[Jevgeni Prigozjin]], begjint mei in besetting fan [[Rostov oan 'e Don]] en giet fierder mei in opmars nei [[Moskou]]. Deselde deis noch lûkt Prigozjin lykwols syn troepen werom nei't der tusken him de Russyske [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]] in fredesoerienkomst ta stân kommen is troch bemiddeling fan 'e [[Wyt-Ruslân|Wytrussyske]] presidint [[Aleksander Lûkasjenko]]. ;july *[[1 july|1]] - [[Kening]] [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] biedt út namme fan it [[Nederlân]]ske [[regear]] op [[Keti Koti]] oan 'e [[Suriname]]rs en [[Nederlânske Antillen|Antiljanen]] syn [[ûntskuldiging]]s oan foar it Nederlânske [[slavernij]]ferline. *[[1 july|1]]-[[23 july|23]] - De [[Omgong fan Frankryk 2023]] fynt plak, mei de start yn [[Bilbao]], yn [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]], en de finish yn [[Parys]]. *[[7 july|7]] - Yn [[Nederlân]] falt it [[Kabinet-Rutte IV]] as de koälysjepartijen [[VVD]], [[CDA]], [[D66]] en [[KristenUny]] gjin oerienstimming berikke kinne oer it beheinen fan it rjocht op [[gesinsweriening]] foar [[asylsiker]]s. *[[14 july|14]] - Yn [[Hollywood]] kundiget it machtige [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[fakbûn]] fan [[akteur]]s [[SAG-AFTRA]] in algemiene [[staking]] ôf út protest tsjin 'e ûnwil fan 'e grutte [[filmstudio's]] om 'e akteurs ôfdwaande te kompinsearjen foar distribúsje fia [[streamingtsjinst]]en en te beskermjen tsjin 'e oername fan harren wurk troch generative [[keunstmjittige yntelliginsje]]s. *[[20 july|20]]-[[20 augustus]] - Yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Nij-Seelân]] wurdt it [[Wrâldkampioenskip fuotbal froulju 2023|WK fuotbal foar froulju]] holden. *[[23 july|23]] - Tsientûzenen [[toerist]]en ûntflechtsje it [[Grikelân|Grykske]] [[eilân]] [[Roados]], nei't dêr [[natoerbrannen yn Grikelân (2023)|in grutte natoerbrân]] útbrutsen is. It is de grutste [[evakuaasje]] yn 'e [[skiednis fan Grikelân]]. *[[23 july|23]] - By [[Spaanske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Spanje]] wurdt de [[konservatisme|konservative]] [[Partido Popular]] (PP) de grutste [[politike partij]]. Mar om't de oare [[rjochts (polityk)|rjochtse]] partijen sitten ferlieze, kin der oer rjochts gjin [[regear]] mei in mearderheid yn it [[parlemint]] foarme wurde. De iennichste mooglikheden lykje in [[links (polityk)|links]] kabinet mei stipe fan 'e regionale [[nasjonalist]]yske partijen yn [[Kataloanje]], [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]] en de [[Kanaryske Eilannen]], of oars nije ferkiezings. *[[26 july|26]] - By [[steatsgreep yn Niger (2023)|in steatsgreep]] yn [[Niger]] wurdt de [[demokratysk]] keazen [[presidint]] [[Mohamed Bazoum]] ôfset troch leden fan 'e [[striidkrêften]] en fan syn eigen presidinsjele garde. [[Generaal]] [[Abdourahamane Tchiani]] wurdt ynstallearre as lieder fan in [[militêr]]e [[gûnta]]. *[[26 july|26]] - Op 'e [[Noardsee]] boppe it [[Fryslân|Fryske]] [[Waadeilannen|Waadeilân]] [[It Amelân]] brekt [[brân]] út oan board fan it mei sa'n 3.800 [[auto's]] laden [[frachtskip]] de ''[[MS Fremantle Highway|Fremantle Highway]]''. By de [[evakuaasje]] fan 'e [[bemanning]] fan it skip komt ien persoan om. De brân is foar de [[Nederlânske Kustwacht]] dreech te blussen om't it gebrûk fan bluswetter de stabiliteit fan it skip yn gefaar bringe kin. *[[30 july|30]] - Yn [[Khar (Pakistan)|Khar]], in stêd yn [[Pakistan]], komme 63 minsken om en reitsje mear as 200 oaren [[ferwûne]] by [[selsmoardoanslach yn Khar (2023)|in selsmoardoanslach]] mei in [[autobom]]. [[Islamityske Steat - Provinsje Koarasan]] easket de ferantwurdlikheid foar de [[oanslach (misdriuw)|oanslach]] op. ;augustus *[[1 augustus|1]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]] stelt [[spesjaal oanklager]] [[Jack Smith (jurist)|Jack Smith]] de eardere [[Amerikaanske presidint]] [[Donald Trump]] [[ynsteatfanbeskuldigingstelling|yn steat fan beskuldiging]] omreden fan dy syn mislearre besykjen om 'e útslach fan 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020]] te feroarjen en foar it oansetten ta de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal]] op [[6&nbsp;jannewaris]] [[2021]]. *[[2 augustus|2]] - [[Tjisse Steenstra]], [[Hans Wassenaar]] en [[Renze Pieter Hiemstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 2023|170ste]] [[PC]]. Tjisse Steenstra wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. De PC begûn fanwegen it minne waar pas om 12.00 oere, de tradisjonele tocht yn de koets mei de winners fan it foarrige jier troch de stêd waard skrast. * [[8 augustus|8]] - By [[natoerbrannen yn Hawaï (2023)|fûleindige natoerbrannen]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Hawaï]] brânt op it [[eilân]] [[Maui]] de stêd [[Lahaina (Hawaï)|Lahaina]] plat. Der komme teminsten 102 [[minsken]] om en 2.207 [[gebouw]]wen wurde ferwoastge. De skea bedraacht [[$]]5,5&nbsp;miljard. * [[9 augustus|9]] - [[Dronryp]] wint yn [[Wommels]] de 121ste [[Freulepartij]]. * [[15 augustus|15]] - Op [[Teneryf]], ien fan 'e [[Kanaryske Eilannen]], wurde omreden fan [[natoerbrân op Teneryf (2023)|in natoerbrân]] 3.000 minsken [[evakuëarre]]. * [[16 augustus|16]]-[[21 augustus|21]] - De swiere [[orkaan]] [[Orkaan Hilary|Hilary]] tsjocht út 'e [[Stille Oseaan]] wei yn noardlike rjochting oer it [[Kalifornysk Skiereilân]] en dan fierder it lân yn nei de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kalifornje]]. It is foar it earst yn 84 jier dat dizze regio troch in orkaan troffen wurdt. Der reitsje 2 lju [[dea]], yndirekt feroarsake troch de orkaan, mar der wurdt fral in soad skea oanrjochte troch [[oerstreaming]]s troch de oerfloedige [[rein (delslach)|rein]] dy't Hilary meibringt. * [[16 augustus|16]] - Skipper [[Douwe Albertsz. Visser|Douwe A. Visser]] wint mei it [[It Doarp Grou|Doarp Grou]] it [[Sintrale Kommisje Skûtsjesilen|SKS kampioenskip]] fan 2023. * [[17 augustus|17]] - Yn noardlik [[Kanada]] wurdt [[Yellowknife (Noardwestlike Territoaria)|Yellowknife]], de territoriale [[haadstêd]] fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], [[evakuaasje|ûntromme]] omreden fan [[Natoerbrannen yn Kanada (2023)|in tichterby kommende natoerbrân]]. * [[18 augustus|18]] - Yn [[Camp David]] slute de [[Feriene Steaten]], [[Japan]] en [[Súd-Koreä]] in nij [[militêr bûnsgenoatskip]], it [[Amerikaansk-Japansk-Súdkoreaansk trilateraal pakt]]. Dat is benammen rjochte tsjin 'e [[Folksrepublyk Sina]]. * [[20 augustus|20]] - De [[Gûatemalteekske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Gûatemala]] wurde ûnferwachts wûn troch de [[links (polityk)|linkse]] kandidaat [[Bernardo Arévalo]], dy't troch de [[korrupt]]e politike fêstige oarder yn it lân net as bedriging sjoen waard om't er gjin kâns op winnen meitsje soe. * [[23 augustus|23]] - De [[Yndia]]aske [[romtesonde]] [[Chandrayaan-3]] lânet op 'e súdpoal fan 'e [[moanne (byplaneet fan de Ierde)|moanne]]. It is de earste moannemisje foar it [[Súd-Aazje|Súdaziatyske]] lân. * [[23 augustus|23]] - Yn [[Ruslân]] wurdt it priveefleantúch fan [[Jevgeny Prigozjin]], de [[kommandant]] fan it [[hierling]]eleger [[Wagnergroep|Wagner]], delsketten troch it [[loftdoelgeskut]] fan it [[Russyske Leger]]. Dat soe in fersin wêze, mar yn 'e [[media]] wurdt dit barren rûnom sjoen as de [[wraak]] fan [[diktator]] [[Vladimir Pûtin]] op Prigozjin nei [[Opstân fan de Wagnergroep|dy syn opstân]] fan 60 dagen earder. * [[30 augustus|30]] - By [[steatsgreep yn Gabon (2023)|in steatsgreep]] yn [[Gabon]] wurdt [[presidint]] [[Ali Bongo]] ôfset troch leden fan 'e [[striidkrêften]] en fan syn eigen presidinsjele garde. In [[militêr]]e [[gûnta]] nimt de macht oer. * [[30 augustus|30]]-[[31 augustus|31]] - De swiere [[orkaan]] [[Orkaan Idalia|Idalia]] tsjocht út 'e [[Golf fan Meksiko]] wei oer de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[Floarida]], [[Georgia]], [[Súd-Karolina]] en [[Noard-Karolina]] hinne en feroarsaket dêr fral in protte skea troch [[wyn (waar)|wyn]] en [[rein (delslach)|rein]]. Der komme 3 minsken om. ;septimber * [[8 septimber|8]] - Yn it suden fan [[Marokko]] fynt [[Ierdbeving fan Marrakesj-Safi (2023)|in swiere ierdbeving]] fan 6,8 op 'e [[skaal fan Richter]] plak. Der komme teminsten 2.960 [[minske]]n om, wylst nochris krapoan 5.700 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[9 septimber|9]] - Op 'e top fan 'e [[G20]] yn 'e [[Yndia]]aske [[haadstêd]] [[New Delhi]] wurdt de [[Afrikaanske Uny]] as nij lid presintearre. * [[10 septimber|10]] - De [[stoarm]] [[Stoarm Daniël|Daniël]], in [[Middellânske See|Mediterrane]] [[sykloan]], komt oan lân yn 'e [[Syrenaika]], yn [[Lybje]], en rjochtet dêr gâns skea oan. By de [[stêd]] [[Derna (stêd)|Derna]] beswike twa [[keardaam|keardammen]], mei as gefolch dat in fjirdepart fan 'e stêd troch in floedweach fuortspield wurdt. Der wurdt rûsd dat der 18.000 oant 20.000 [[dea]]den falle. * [[12 septimber|12]] - By in [[brân yn Hanoi (12 septimber 2023)|in brân]] yn in [[appartemintekompleks]] yn 'e [[Fjetnam]]eeske [[haadstêd]] [[Hanoi]] komme 56 [[minske]]n om en reitsje nochris 37 [[ferwûne]]. * [[15 septimber|15]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]] brekt [[staking fan de UAW (2023)|in grutte staking]] út ûnder de [[fabryksarbeider]]s fan 'e trije grutte [[auto]]produsinten [[Ford Motor Company|Ford]], [[General Motors]] en [[Stellantis]] ([[Chrysler]]). * [[19 septimber|19]] - [[Azerbeidzjan]] fiert yn 'e [[separatist]]yske [[regio]] [[Nagorno-Karabach]] [[offinsyf fan Azerbeidzjan yn Nagorno-Karabach (2023)|in offinsyf]] út, dat binnen ien [[dei]] ta in klinkende oerwinning liedt. De 120.000 [[etnysk]]e [[Armenen]] dy't de krite bewenje, begjinne út eangst foar ferfolgings [[eksodus fan Armenen út Nagorno Karabach|nei Armeenje te flechtsjen]] by wat in ''[[de facto]]'' [[etnyske suvering]] wurdt. * [[25 septimber|25]] - By [[ûntploffing fan in brânstofdepot yn Stepanakert|in ûntploffing]] fan in [[brânstof]]depot yn [[Stepanakert]], de [[haadstêd]] fan [[Nagorno-Karabach]], komme nei skatting 170 [[minske]]n om en reitsje teminsten 300 oaren [[ferwûne]]. * [[28 septimber|28]] - [[Samvel Sjahramanjan]], de [[presidint]] fan 'e [[Republyk Artsach]], in lân sûnder algemiene erkenning dat it meastepart fan 'e [[etnysk]] [[Armenen|Armeenske]] [[enklave]] [[Nagorno-Karabach]] yn [[Azerbeidzjan]] omfettet, lit nei de folsleine nederlaach tsjin 'e Azerbeidzjanen, tsien dagen earder, in [[dekreet]] útgean wêryn't er Artsach per [[1&nbsp;jannewaris]] [[2024]] opheft. * [[28 septimber|28]] - Fouad L. sjit yn [[Rotterdam]] by fersktate sjitynsidinten trije [[minske]]n [[dea]], wêrûnder syn [[buorfrou]] en har 14-jierrige [[dochter]] en in [[dokter]]-[[dosint]] fan it [[Erasmus Medysk Sintrum]]. * [[29 septimber|29]] - By [[bomoanslach yn Mastung (2023)|in bomoanslach]] by in [[moskee]] yn 'e [[Pakistan|Pakistaanske]] [[stêd]] [[Mastung (Pakistan)|Mastung]] komme mear as 52 [[minske]]n om en reitsje teminsten 70 oaren [[ferwûne]]. ;oktober * [[3 oktober|3]] - De [[foarsitter]] fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]], [[Kevin McCarthy]], dy't op [[8&nbsp;jannewaris]] fan dit jier mei in protte muoite ta syn [[amt (funksje)|amt]] keazen waard, wurdt ôfset troch tadwaan fan acht leden fan syn eigen [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] û.l.f. ôffurdige [[Matt Gaetz]]. It is de earste kear yn 'e [[Amerikaanske skiednis]] dat in foarsitter fan it Hûs fan Offurdigen ôfset wurdt. De Republikeinske Partij yn it Hûs bliuwt yn gaos efter. * [[7 oktober|7]] - De [[Palestina|Palestynske]] [[paramilitêre organisaasje]] [[Hamas]] docht út 'e [[Gazastripe]] wei in grutskalige ynfal yn súdlik [[Israel]], wêrby't ferskate tige bloedige [[terrorist]]yske [[oanslach (misdriuw)|oanslaggen]] begien wurde. Hamas wurdt hjirby stipe troch ferskate oare Palestynske paramilitêre groepen, te witten: de [[Palestynske Islamityske Djihaad|Islamityske Djihaad]], it [[Folksfront foar de Befrijing fan Palestina]] (PFLP), it [[Demokratysk Front foar de Befrijing fan Palestina]] (DFLP) en [[Ariin al-Usûd]]. By de oanslaggen komme 1.033 Israelyske [[boarger]]s en 357 [[militêr]]en om. Dêropta wurde 233 boargers en soldaten [[ûntfierd]] nei de Gazastripe om dêr yn [[gizeling (misdriuw)|gizeling]] holden te wurden. Dit is it begjin fan [[Gaza-oarloch (2023)|in nije Gaza-oarloch]], mei't Israel fuort de oare deis úteinset mei swiere [[bombardemint]]en fan 'e Gazastripe. * [[7 oktober|7]] - By [[ierdbevings fan Herat (2023)|in swiere ierdbeving]] yn 'e neite fan [[Herat]], yn westlik [[Afganistan]], op [[11&nbsp;oktober]] en [[15&nbsp;oktober]] folge troch twa tige swiere [[neiskok]]ken, komme yn totaal 1.389 [[minske]]n om, wylst hast 2.800 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[14 oktober|14]] - By it [[Australian Indigenous Voice-referindum]], wêrby't it [[elektoraat]] fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]] derfoar kieze koe om 'e lânseigen befolking, de [[Australyske Aboriginals]] en de [[Torresstrjitte-eilanners]], mear ynfloed op it [[politike]] proses te jaan, stimt in romme mearderheid fan 60,1% tsjin. * [[15 oktober|15]] - By [[Poalske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Poalen]] komt de [[ekstreem-rjochts]]e [[politike partij]] [[PiS]], dy't al jierrenlang it [[regear]] foarmet en Poalen allegeduerigen yn konflikt bringt mei de [[Jeropeeske Uny]], as winner út 'e bus. De [[opposysje (polityk)|opposysjepartijen]] hawwe lykwols mei-inoar mear stimmen helle en beslute û.l.f. [[Donald Tusk]] in koälysjeregear te foarmjen dat de PiS bûtenslút. * [[17 oktober|17]] - Wylst de [[Israel]]yske [[bombardemint]]en fan 'e Gazastripe yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] oanhâlde, fynt der in grutte [[ûntploffing]] plak by it [[Al-Ahli Al-Arabi-sikehûs]] yn [[Gaza (stêd)|Gaza-Stêd]]. Dêrby komme 471 [[minske]]n om. Israel ûntkent ferantwurdlikheid en seit dat de ekploazje feroarsake is troch in delstoarte [[raket]] fan 'e [[Palestynske Islamityske Djihaad]]. * [[18 oktober|18]] - De [[Nederlân|Nederlanner]] [[Joran van der Sloot]] bekend nei 18 jier de [[moard op Natalee Holloway]] yn [[2005]] op [[Arûba]]. * [[25 oktober|25]] - De [[Orkaan]] [[Orkaan Otis|Otis]] komt as in [[Skaal fan Saffir-Simpson|orkaan fan 'e fyfde kategory]] op 'e [[skaal fan Saffir-Simpson]] út 'e [[Stille Oseaan]] wei oan lân by it [[baaiplak]] [[Acapulco]], yn 'e westkust fan [[Meksiko]]. Der komme teminsten 48 [[minske]]n om en de stêd wurdt fierhinne ferwoastge. * [[25 oktober|25]] - Nei goed trije [[wike]]n slagget it de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] einlings en te'n lêsten om in nije [[foarsitter]] fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]] te kiezen. It wurdt [[Mike Johnson (politikus út Louisiana)|Mike Johnson]], dy't net folle [[ûnderfining]] hat, mar ek noch net folle fijannen makke hat. * [[29 oktober|29]] - De [[Republyk Turkije]] bestiet 100 jier. ;novimber * [[6 novimber|6]] - Wylst de [[Israel]]yske [[bombardemint]]en fan 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] oanhâlde, binne dêr al mear as 10.000 [[minske]]n by omkommen. De ynternasjonale druk op Israel om in "humanitêr skoft" yn te laskjen wurdt hieltyd grutter. * [[19 novimber|19]] - De [[populisme|populist]] [[Javier Milei]] wint de [[Argentynske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Argentynje]]. * [[22 novimber|22]] - [[Israel]] en [[Hamas]] komme yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] in fjouwerdeisk [[sjitferbod]] oerien, wêrby't Hamas Israelyske [[gizeling (misdriuw)|gizelders]] loslitte sil, wylst Israel [[Palestina|Palestynske]] [[froulju]] en [[minderjierrige]]n frijlitte sil út syn [[finzenis]]sen. Neitiid wurdt it sjitferbod trije kear mei ien dei ferlinge, sadat it úteinlik sân dagen duorret. * [[22 novimber|22]] - Yn [[Nederlân]] rinne de [[Twadde-Keamerferkiezings (2023)|Twadde-Keamerferkiezings]] út op in grutte oerwinning foar de [[ekstreem-rjochts]]e [[PVV]] fan [[Geert Wilders]]. Oare winners binne de nije [[politike partij]] [[NSC]] fan [[Pieter Omtzigt]], [[GrienLinks]]-[[PvdA]] fan [[Frans Timmermans]] en de [[BBB]] fan [[Caroline van der Plas]]. De [[VVD]], [[D66]], it [[CDA]] en de [[KristenUny]] binne de grutste ferliezers. * [[29 novimber|29]] - [[Nepal]] fiert it [[homohoulik]] yn. ;desimber *[[1 desimber|1]] - It [[sjitferbod]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] rint ôf. [[Israel]] ferfettet syn [[bombardemint]]en fan 'e [[Palestina|Palestynske]] [[boarger]]befolking yn 'e [[Gazastripe]]. *[[3 desimber|3]] - Yn it ramt fan 'e [[Fenezolaansk-Guyaanske Krisis (2023)|Fenezolaansk-Guyaanske Krisis]] wurdt yn [[Fenezuëla]] in [[referindum]] holden oer de [[anneksaasje]] fan 'e [[ierdoalje]]rike krite [[Essequibo (gebiet)|Essequibo]], dy't de helte fan it buorlân [[Guyana]] beslacht. Nettsjinsteande it feit dat de ynwenners fan it gebiet soks ûnbesprekber fine en by Guyana hearren bliuwe wolle, stimt mear as 95% fan it Fenezolaanske [[elektoraat]] foar de anneksaasje (al is de [[opkomst]] opmerklike leech en fermoedzje ynternasjonale waarnimmers dat it Fenezolaanske regear [[stimbusfraude]] begien hat). It referindum is likegoed mar in leech gebeart, om't Fenezuëla it gebiet inkeld ynliivje kin troch in [[oarloch]] te begjinnen. *[[12 desimber|12]] - Op 'e [[Klimaatkonferinsje fan Dûbai (2023)|Klimaatkonferinsje fan Dûbai]] berikke alle dielnimmende [[lannen en territoaria|lannen]] in akkoart om [[fossile brânstof]]fen út te fazearjen. *[[17 desimber|17]] - It [[Compact of Free Association]] tusken de [[Feriene Steaten]], [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], [[Palau]] en de [[Marshalleilannen]] rint ôf. *[[18 desimber|18]] - In stikmannich [[rederij]]en kundiget oan om foarearst net mear fia de [[Reade See]] en it [[Suëzkanaal]] te farren, omreden fan 'e oanfallen fan 'e [[Hûty-rebellen]] út [[Jemen]] op 'e [[skipfeart]] dêre. De oanfallen binne in ferjilding foar de oanhâldende [[Israel]]yske [[bombardemint]]en op 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]]. *[[20 desimber|20]] - By [[presidintsferkiezings yn de Demokratyske Republyk Kongo (2023)|presidintsferkiezings]] yn 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]] wint de sittende [[presidint]] [[Felix Tshisekedi]] neffens de offisjele útslach mei 73% fan 'e stimmen fan syn beide [[politike]] rivalen. Dy útkomst is ekstreem kontroversjeel, mei't de measte ûnôfhinklike waarnimmers, de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] ynbegrepen, fan miening binne dat [[opposysje (polityk)|opposysjekandidaat]] [[Martin Fayulu]] eins mei oermacht de ferkiezings wûn hat en dat Tshisekedi en syn oanhingers skuldich binne oan massale [[stimbusfraude]]. *[[21 desimber|21]] - By [[sjitpartij yn Praach (2023)|in sjitpartij]] op 'e [[Karelsuniversiteit]] yn 'e [[Tsjechje|Tsjechyske]] [[haadstêd]] [[Praach]] komme 15 [[minske]]n om (de dieder ynbegrepen) en reitsje 25 oaren [[ferwûne]]. De dieder is in [[studint]] oan 'e [[universiteit]]. *[[22 desimber|22]] - It deadetol fan 'e [[Israel]]yske [[bombardemint]]en op 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] passearret it oantal fan 20.000 [[Palestina|Palestynske]] [[boarger]]s. *[[29 desimber|29]] - By in grutskalige [[Ruslân|Russyske]] oanfal yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] mei [[drone]]s en [[raket]]ten op alle grutte [[Oekraïne|Oekraynske]] [[stêd]]en komme teminsten 39 [[minske]]n om en reitsje mear as 160 oaren [[ferwûne]]. *[[30 desimber|30]] - De [[Oekraïne]] ferjildet de [[Ruslân|Russyske]] oanfal fan in dei earder mei in eigen bombardemint fan 'e Súdrussyske stêd [[Belgorod]], wêrby't teminsten 21 [[minsken]] omkomme en 110 oaren ferwûne reitsje. *[[31 desimber|31]] - Yn har [[taspraak|nijjierstaspraak]] kundiget [[keninginne]] [[Margareta II fan Denemark]] ûnferwachts har [[abdikaasje]] oan op [[14 jannewaris]] [[2024]]. == Berne == == Ferstoarn == ;jannewaris * [[2 jannewaris|2]] - [[Ken Block]], Amerikaansk rallykoereur (* [[1967]]) * [[3 jannewaris|3]] - [[Walter Cunningham]], Amerikaansk romtefarder (* [[1932]]) * [[4 jannewaris|4]] - [[Fay Weldon]], Ingelsk skriuwster (* [[1931]]) * [[5 jannewaris|5]] - [[Earl Boen]], Amerikaansk akteur (* [[1941]]) * [[6 jannewaris|6]] - [[Dick Savitt]], Amerikaansk tennisser (* [[1927]]) * [[7 jannewaris|7]] - [[Russell Banks]], Amerikaansk skriuwer (* [[1940]]) * [[9 jannewaris|9]] - [[Simone Kramer]], Nederlânsk berneboekeskriuwster (* [[1939]]) * [[10 jannewaris|10]] - [[Jeff Beck]], Ingelsk gitarist (* [[1944]]) * [[10 jannewaris|10]] - [[Konstantyn II fan Grikelân]] fan 1964 oant en mei 1973 kening fan Grikelân (* [[1940]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Harke Bremer]], Frysk oersetter en skriuwer (* [[1955]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Klas Lestander]], Sweedsk biatleet (* [[1931]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Lisa Marie Presley]], Amerikaansk sjongster (* [[1968]]) * [[14 jannewaris|14]] - [[Lieuwe Westra]], Frysk hurdfytser (* [[1982]]) * [[15 jannewaris|15]] - [[Jan Krol (acteur)|Jan Krol]], Nederlânsk akteur (* [[1962]]) * [[16 jannewaris|16]] - [[Gina Lollobrigida]], Italjaansk aktrise (* [[1927]]) * [[17 jannewaris|17]] - [[Cornelius Rogge (1932-2023)|Cornelius Rogge]], Nederlânske byldzjend keunstner (* [[1932]]) * [[18 jannewaris|18]] - [[Denis Monastyrski]], Oekraynsk politikus (* [[1980]]) * [[19 jannewaris|19]] - [[David Crosby]], Amerikaansk gitarist (* [[1941]]) * [[19 jannewaris|19]] - [[Johann Frank]], Noardfrysk stedsbesjoerder en bibeloersetter (* [[1932]]) * [[19 jannewaris|19]]/[[20 jannewaris|20]] - [[Ger Lamerus]], Frysk muzikant (* [[1947]]) * [[23 jannewaris|23]] - [[Inge van der Velden]], Nederlânsk rugbyster (* [[1992]]) * [[29 jannewaris|29]] - [[Heddy Lester]], Nederlânsk sjongster en aktrise (* [[1950]]) ;febrewaris * [[2 febrewaris|2]] - [[Jean-Pierre Jabouille]], Frânsk Formule-1 koereur (* [[1942]]) * [[3 febrewaris|3]] - [[Paco Rabanne]] Spaansk moade ûntwerper (* [[1934]]) * 3 - [[Melis van der Sluis]], Frysk keunstner * [[6 febrewaris|6]] - [[Greta Andersen]], Deensk Swimster (* [[1927]]) * 6 - [[Ger Thijs]], Nederlânsk akteur en regisseur (* [[1948]]) * 6 - [[Taner Savut]], Turksk fuotballer en bestjoerder (* [[1974]]) * 6 - [[Cemal Kütahya]], Turksk hânballer (* [[1990]]) * 6 - [[Christian Atsu]], Ganeesk fuotballer (* [[1992]]) * 6 - [[Ahmet Eyüp Türkaslan]] Turksk fuotballer (* [[1994]]) * [[8 febrewaris|8]] - [[Vladimir Morozov (1940)|Vladimir Morozov]] Turkmeensk kanofarder (* [[1940]]) * [[9 febrewaris|9]] - [[Marijke Merckens]] Nederlânsk aktrise (* [[1940]]) * [[10 febrewaris|10]] - [[Marie Gabrielle fan Lúksemboarch]], Lúksemboarchske prinses (* [[1925]]) * [[11 febrewaris|11]] - [[Hans Modrow]], premier fan East-Dútslân (* [[1928]]) * [[14 febrewaris|14]] - [[Tim Aymar]], Amerikaansk sjonger (* [[1963]]) * [[15 febrewaris|15]] - [[Raquel Welch]], Amerikaanks aktrise (* [[1940]]) * [[16 febrewaris|16]] - [[Tim Lobinger]], Dútsk atleet (* [[1972]]) * [[18 febrewaris|18]] - [[Robert Cazala]], Frânsk hurdfytser (* [[1934]]) * [[19 febrewaris|19]] - [[Greg Foster]], Amerikaansk atleet (* [[1958]]) * 19 - [[Cock Kerling-Simons]], Nederlânsk politikus (* [[1929]]) * [[23 febrewaris|23]] - [[Slim Borgudd]], Sweedsk formule-1 koereur (* [[1946]]) * [[26 febrewaris|26]] - [[Bob Richards]], Amerikaansk atleet (* [[1926]]) ;maart * [[2 maart|2]] - [[Jos Heymans]], Nederlânsk journalist (* [[1951]]) * 2 - [[Sietse de Boer]], Frysk fotograaf (* [[1963]]) * [[3 maart|3]] - [[Tom Sizemore]], Amerikaansk akteur (* [[1961]]) * [[4 maart|4]] - [[Judith Heumann]], Amerkaansk minskerjochten aktiviste (* [[1947]]) * [[5 maart|5]] - [[Gary Rossington]], Amerikaansk gitarist (* [[1951]]) * [[7 maart|7]] - [[Harry de Winter]], Nederlânsk programma makker (* [[1949]]) * [[8 maart|8]] - [[Josua Madsen]], Sweedsk drummer (* [[1978]]) * [[12 maart|12]] - [[Art Boon]], Kanadeesk feteraan (* [[1925]]) * 12 - [[Dick Fosbury]], Amerikaansk atleet (* [[1947]]) * [[27 maart|27]] - [[Wim de Bie]], Nederlânsk komediant (* [[1939]]) * [[31 maart|31]] - [[Evert Wilstra]], Frysk fierljepper (* [[1951]]) * 31 - [[Johannes Brandsma (keatser)|Johannes Brandsma]], Frysk keatser (* [[1957]]) ;april * [[3 april|3]] - [[Gryt van Duinen]], Frysk presintatrise, (* [[1950]]) * [[9 april|9]] - [[Huub Oosterhuis]], Nederlânsk teolooch en dichter (* [[1933]]) * [[23 april|23]] - [[Tori Bowie]], Amerikaansk atlete (* [[1990]]) * [[25 april|25]] - [[Paul van Vliet]], Nederlânsk kabaretier (* [[1935]]) ;maaie * [[10 maaie|10]] - [[Leen Pfrommer]], Nederlânsk reedrydtrainer (* [[1935]]) * [[16 maaie|16]] - [[Jan Troost]], Nederlânsk minskerjochte-aktivist (* [[1958]]) * [[18 maaie|18]] - [[Gerrit Breteler]], Nederlânsk-Fryske keunstskilder, tekstdichter, toanielskriuwer en sjonger (* [[1954]]) * [[20 maaie|20]] - [[Richard McDermott]], Amerikaansk reedrider (* [[1940]]) * [[24 maaie|24]] - [[Tina Turner]], Switsersk/Amerikaansk sjongeres (* [[1939]]) * [[26 maaie|26]] - [[Dirk Roelfsema]], Frysk fuotballer (* [[1939]])<ref>[https://lc.nl/sport/Cambuur-icoon-Dirk-Roelfsema-op-84-jarige-leeftijd-overleden-topschutter-was-de-eerste-contractspeler-ooit-van-SC-Cambuur-28452500.html lc.nl 30-5-2023, Cambuur-icoon Dirk Roelfsema op 84-jarige leeftijd overleden: topschutter was de eerste contractspeler ooit van SC Cambuur]</ref> * [[28 maaie|28]] - [[Marius de Boer]], Frysk sjonger (* [[1961]]) ;juny * [[3 juny|3]] - [[Jim Hines]], Amerikaansk atleet (* [[1946]]) * [[5 juny|5]] - [[Thom van der Goot]], dosint, teäterdirekteur en regisseur (* [[1946]]) * [[8 juny|8]] - [[Renato Longo]], Italjaansk hurdfytser (* [[1937]]) * [[10 juny|10]] - [[Jacques Thönissen]], Nederlânsk skriuwer (* [[1939]]) * [[12 juny|12]] - [[Silvio Berlusconi]], Italjaansk ûndernimmer en politikus (* [[1936]]) * 12 - [[Meindert Fennema]], Frysk Heechlearaar Politikology (* [[1946]]) * 12 - [[Treat Williams]], Amerikaansk akteur (* [[1951]]) * 12 - [[Harvey Glance]], Amerikaansk atleet (* [[1957]]) * [[13 juny|13]] - [[Cormac McCarthy]], Amerikaansk skriuwer (* [[1933]]) * [[15 juny|15]] - [[Glenda Jackson]], Ingelsk aktrise en politika (* [[1936]]) * [[16 juny|16]] - [[Gino Mäder]], Switsersk hurdfytser (* [[1997]]) * [[18 juny|18]] - [[Jellie Brouwer]], Nederlânsk radio presintatrise (* [[1964]]) * [[19 juny|19]] - [[Diane Rowe]], Ingelsk tafeltennister (* [[1933]]) * [[21 juny|21]] - [[Johan Habekothé]], Frysk waarman (* [[1943]]) * [[23 juny|23]] - [[Willem Nijholt]], Nederlânsk akteur en sjonger (* [[1934]]) * [[29 juny|29]] - [[Jan Stekelenburg]], Nederlânsk telefyzjepresintator (* [[1941]]) ;july * [[1 july|1]] - [[Dilano van 't Hoff]], Nederlânsk autokoereur (* [[2004]]) * [[4 july|4]] - [[Jan Sierhuis]], Nederlânsk keunstskilder (* [[1928]]) * [[5 july|5]] - [[Andrés Oliva]], Spaansk hurdfytser (* [[1948]]) * [[9 july|9]] - [[Luis Suárez (1935)|Luis Suárez]], Spaansk fuotballer (* [[1935]]) * [[10 july|10]] - [[Marga Minco]], Nederlânsk skriuwster (* [[1920]]) * [[12 july|12]] - [[John Nettleton]], Ingelsk akteur (* [[1929]]) * [[13 july|13]] - [[Carlin Glynn]], Amerikaansk aktrise (* [[1940]]) * 13 - [[Josephine Chaplin]], Amerikaansk aktrise (* [[1949]]) * [[15 july|15]] - [[Venjamin Soldatenko]], Kazaksk atleet (* [[1939]]) * [[16 july|16]] - [[Jane Birkin]] Ingelsk aktrise (* [[1946]]) * [[19 july|19]] - [[Remigius Valiulis]], Litousk atleet (* [[1958]]) * [[20 july|20]] - [[Theo Smit (hurdfytser)|Theo Smit]], Nederlânsk hurdfytser (* [[1951]]) * 20 - [[Durk Stoker]], Frysk politikus (* [[1957]]) * [[22 july|22]] - [[Marianne Werner]], Dútsk atlete (* [[1924]]) * [[26 july|26]] - [[Sinéad O'Connor]], Iersk sjongeres (* [[1966]]) * [[27 july|27]] - [[Bea Van der Maat]], Flaamsk sjongeres en presintatrise (* [[1960]]) * [[30 july|30]] - [[Paul Reubens]], Amerikaansk akteur (* [[1952]]) ;augustus * [[3 augustus|3]] - [[Mark Margolis]], Amerikaansk akteur (* [[1939]]) * [[6 augustus|6]] - [[Ahmed Anarbayev]], Kirgysk swimmer (* [[1948]]) * [[7 augustus|7]] - [[William Friedkin]], Amerikaansk regisseur (* [[1935]]) * [[8 augustus|8]] - [[Federico Bahamontes]], Spaansk hurdfytser (* [[1928]]) * [[12 augustus|12]] - [[Aggie van der Meer]], Frysk skriuwster (* [[1927]]) * [[14 augustus|14]] - [[Boris Doebrovsky]], Russysk roeier (* [[1939]]) * [[19 augustus|19]] - [[Tineke Beishuizen]], Nederlânsk skriuwster (* [[1938]]) * [[22 augustus|22]] - [[Tom Courtney]], Amerikaansk atleet (* [[1933]]) * 22 - [[Martin Laciga]], Switsersk strânfolllyballer (* [[1975]]) * [[24 augustus|24]] - [[Bernie Marsden]], Ingelsk gitarist (* [[1951]]) * [[25 augustus|25]] - [[Rob Fruithof]], Nederlânsk presintator en akteur (* [[1951]]) * [[31 augustus|31]] - [[Jan Jongbloed]], Nederlânsk fuotballer (* [[1940]]) * 31 - [[Clairy Polak]] Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise (* [[1956]]) ;septimber * [[4 septimber|4]] - [[Saya Song]], Súdkoreaansk-Amerikaansk pornoaktrise (* [[1986]]) * [[12 septimber|12]] - [[Schelte van Heemstra (1941)|Schelte baron van Heemstra]], Nederlânsk diplomaat (* [[1941]]) * [[15 septimber|15]] - [[Michel Jager]], Nederlânsk politikus (* [[1944]]) * [[16 septimber|16]] - [[Nicolaas van Beek]], Nederlânsk keunstner (* [[1938]]) * 16 - [[Wimie Wilhelm]], Nederlânsk aktrise (* [[1961]]) * [[20 septimber|20]] - [[Ruth Fuchs]], Dútsk atlete en politika (* [[1946]]) * 20 - [[Erwin Olaf]], Nederlânsk fotograaf (* [[1959]]) * [[22 septimber|22]] - [[Giorgio Napolitano]], Italjaansk politikus (* [[1925]]) * [[25 septimber|25]] - [[David McCallum]], Skotsk akteur (* [[1933]]) * [[26 septimber|26]] - [[Klaas Hofstra]], Nederlânsk akteur (* [[1944]]) * [[27 septimber|27]] - [[Michael Gambon]], Iersk akteur (* [[1940]]) * [[29 septimber|29]] - [[Dianne Feinstein]], Ammerikaansk politika (* [[1933]]) ;oktober * [[1 oktober|1]] - [[Patricia Janečková]], Slowaaksk sjongeres (* [[1998]]) * [[5 oktober|5]] - [[Paul Ramboux]], Waalsk striptekener (* [[1932]]) * [[8 oktober|8]] - [[Tjerk Westerterp]], Nederlânsk politikus (* [[1930]]) * 8 - [[László Sólyom]], Hongaarsk politikus (* [[1942]]) * 8 - [[Agneta Andersson]], Sweedsk kanofarster (* [[1961]]) * [[10 oktober|10]] - [[Terry Dischinger]], Amerikaansk basketballer (* [[1940]]) * [[11 oktober|11]] - [[Phyllis Coates]], Amerikaansk aktrise (* [[1927]]) * [[13 oktober|13]] - [[Louise Glück]], Amerikaansk dichter (* [[1943]] * [[14 oktober|14]] - [[Piper Laurie]], Amerikaansk aktrise (* [[1932]]) * [[15 oktober|15]] - [[Suzanne Somers]], Amerikaansk aktrise (* [[1946]]) * [[16 oktober|16]] - [[Martti Ahtisaari]], Finsk politikus (* [[1937]]) * [[18 oktober|18]] - [[Wessel te Gussinklo]], Nederlânsk skriuwer (* [[1941]]) * [[19 oktober|19]] - [[Anfisa Reztsova]], Russysk biatlete (* [[1964]]) * [[21 oktober|21]] - [[Bobby Charlton]], Ingelsk fuotballer (* [[1937]]) * [[22 oktober|22]] - [[Gerrit Jan Alberts]], Frysk ferslachjouwer (* [[1962]]) ;novimber * [[2 novimber|2]] - [[Ben Ramakers]], Nederlânsk akteur (* [[1953]]) * [[12 novimber|12]] - [[Frans Steijvers]], Nederlânsk politikus (* [[1942]]) * [[14 novimber|14]] - [[Karel van de Graaf]], Nederlânsk presintator (* [[1950]]) * [[16 novimber|16]] - [[A.S. Byatt]], Ingelsk skriuwster (* [[1936]]) * [[17 novimber|17]] - [[Ellen Jens]], Nederlânsk regisseuse (* [[1940]]) * 17 - [[Charlie Dominici]], Amerikaansk sjonger (* [[1951]]) * [[19 novimber|19]] - [[Rosalynn Carter]], Amerikaansk presidintsfrou (* [[1927]]) * [[23 novimber|23]] - [[Helmert Woudenberg]], Nederlânske akteur, toanielregisseur (* [[1945]]) * [[26 novimber|26]] - [[Geordie Walker]], Ingelsk gitarist (* [[1958]]) * [[27 novimber|27]] - [[John Nichols (skriuwer)|John Nichols]], Amerikaansk skriuwer (* [[1940]]) * [[29 novimber|29]] - [[Henry Kissinger]], Amerikaansk diplomaat en politikus (* [[1923]]) * [[30 novimber|30]] - [[Jacobus Knol]], Frysk, learaar, skriuwer en oersetter (* [[1936]]) * 30 - [[Sante Gaiardoni]], Italjaansk hurdfytser (* [[1939]]) * 30 - [[Shane MacGowan]], Iersk sjonger (* [[1957]]) ;desimber * [[1 desimber|1]] - [[Burny Bos]], Nederlânsk filmprodusint, akteur en skriuwer (* [[1944]]) * [[2 desimber|2]] - [[Barbara Doll]], Frânsk pornoaktrise (* [[1972]]) * [[3 desimber|3]] - [[Peter d'Hamecourt]], Nederlânsk sjoernalist (* [[1946]]) * [[6 desimber|6]] - [[Cilly Dartell]], Nederlânsk aktrise en presintatrise (* [[1957]]) * [[8 desimber|8]] - [[Ryan O'Neal]], Amerikaansk akteur (* [[1941]]) * 8 - [[Peter-Michael Kolbe]], Dútsk roeier (* [[1953]]) * [[11 desimber|11]] - [[Andre Braugher]], Amerikaansk akteur (* [[1962]]) * [[13 desimber|13]] - [[Dick Tommel]], Nederlânsk politikus (* [[1942]]) * 13 - [[Paul Litjens]], Nederlânsk hockeyer (* [[1947]]) * [[16 desimber|16]] - [[Nawaf al-Ahmad al-Jaber al-Sabah]], Emir fan Koeweit (* [[1937]]) * [[17 desimber|17]] - [[Linda van Dyck]], Nederlânsk aktrise (* [[1948]]) * [[20 desimber|20]] - [[Harrie Smeets]], Nederlânsk biskop (* [[1960]]) * [[21 desimber|21]] - [[Bob Meijer]], Nedderlânsk nijslêzer (* [[1935]]) * 21 - [[Agaath Meulenbroek]], Nederlânsk aktrise (* [[1943]]) * [[22 desimber|22]] - [[Laura Lynch]], Amerikaansk bassiste (* [[1958]]) * [[24 desimber|24]] - [[Annemiek Klijberg]], Nederlânsk presintatrise (* [[1948]]) * [[26 desimber|26]] - [[Wolfgang Schäuble]], Dútsk politikus (* [[1942]]) * 26 - [[Lesley McNaught-Mändli]], Switsersk springrúter (* [[1964]]) * [[28 desimber|28]] - [[Beno Hofman]], Nederlânsk histoarikus en presitator (* [[1954]]) * [[29 desimber|29]] - [[Doeke Eisma]], Nederlânsk politikus (* [[1939]]) * [[30 desimber|30]] - [[Tom Wilkinson]], Ingelsk akteur (* [[1948]]) * [[31 desimber|31]] - [[Hubert van Hoof]], Nederlânsk presintator en sjoernalist (* [[1951]]) * 31 - [[Melissa Hoskins]], Australysk hurdfytster (* [[1991]]) ===Bisten=== * [[10 jannewaris]] - Jasper 366, [[Frysk hynder|Fryske dekhynst]]<ref>[https://www.horses.nl/fokkerij/friezen/friese-hengst-jasper-366-overleden/ {{nl}} Horses.nl, 11-1-2023,Friese hengst Jasper 366 overleden]</ref> (* [[1995]]) * [[4 april]] - [[Diergaarde_Blijdorp#Bokito|Bokito]], gorilla fan [[Diergaarde Blijdorp]].<ref>[https://www.diergaardeblijdorp.nl/gorilla-bokito-overleden/ diergaardeblijdorp.nl, 5-4-2023, GORILLA BOKITO OVERLEDEN]</ref> (* [[1996]]) ==Films== * ''[[Aquaman and the Lost Kingdom]]'' * ''[[Barbie (film)|Barbie]]'' * ''[[The Equalizer 3]]'' * ''[[The Flash (film)|The Flash]]'' * ''[[Guardians of the Galaxy Vol. 3]]'' * ''[[A Haunting in Venice]]'' * ''[[John Wick: Chapter 4]]'' * ''[[Meg 2: The Trench]]'' * ''[[Mooned]]'' * ''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]'' * ''[[Shazam! Fury of the Gods]]'' * ''[[Trolls Band Together]]'' ==Tillefyzje== * ''[[Ahsoka (tillefyzjesearje)|Ahsoka]] * ''[[Star Wars: Skeleton Crew]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:2023| ]] [[Kategory:21e iuw]] 9xvk4o9jyq34oj5bwc8xj1g8hh5s41d 1232831 1232830 2026-06-23T17:25:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Films */ red 1232831 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} == Foarfallen == ;jannewaris *[[1 jannewaris|1]] - [[Kroaasje]] fiert de [[euro]] yn as [[muntienheid]] en wurdt opnommen yn it [[Schengengebiet]]. *[[5 jannewaris|5]] - Yn [[Fatikaanstêd]] fynt de [[útfeart]] fan 'e eardere [[paus]] [[Benediktus XVI]] plak. *[[8 jannewaris|8]] - Oanhingers fan 'e foargeande [[presidint]] [[Jair Bolsonaro]] fiere yn 'e [[Brazylje|Brazyljaanske]] [[haadstêd]] [[Brasilia]] [[bestoarming fan it Brazyljaanske Kongres, Presidinsjeel Paleis en Heechgerjochtshôf (2023)|in bestoarming]] út fan it [[Nasjonaal Kongres fan Brazylje|parlemintsgebou]], presidinsjeel [[paleis]] en [[heechgerjochtshôf]]. De Brazyljaanske autoriteiten beskôgje it as in mislearre [[steatsgreep]] om 'e [[links (polityk)|linkse]] opfolger fan Bolsanaro, [[Luiz Inácio Lula da Silva]], ôf te setten. *[[15 jannewaris|15]] - Yn [[Nepal]], by de stêd [[Pokhara (stêd)|Pokhara]], hat in [[fleanramp]] plak mei in [[ATR 72|ATR 72-500]]. [[Yeti Airlines-flecht 691]] stoart del, wêrby't 68 minsken omkomme.<ref>[https://nos.nl/artikel/2460027-geen-hoop-meer-op-overlevenden-vliegramp-nepal {{nl}} nos.nl, 16-01-2023, Geen hoop meer op overlevenden vliegramp Nepal]</ref> *[[17 jannewaris|17]] - [[Nguyễn Xuân Phúc]] stapt op as [[presidint]] fan [[Fjetnam]] nei't syn posysje fanwegen ferskate [[skandalen]] ûnhâldber wurden is. *[[18 jannewaris|18]] - De [[Oekraïne|Oekraynske]] [[minister]] fan Binnenlânske Saken [[Denis Monastyrski]] komt yn 'e mande mei 13 oare minsken om as syn [[helikopter]] [[delstoarten|delstoart]] yn 'e stêd [[Brovary]]. *[[27 jannewaris|27]] - Yn it troch [[Israel]] besette [[Westjordaanlân]] brekt rûnom ûnrêst út as by in ynfal fan it Israelyske leger yn [[Jenin]] 9 [[Palestina|Palestinen]] omkomme. Jûns wurde yn [[East-Jeruzalim]] troch in Palestyn 7 Israeeljers [[dea]]sketten as se út 'e [[synagoge]] komme. *[[30 jannewaris|30]] - Yn 'e [[Pakistan|Pakistaanske]] stêd [[Peshawar]] komme by [[selsmoardoanslach op in moskee yn Peshawar (2023)|in selsmoardoanslach]] op in [[moskee]] teminsten 101 minsken om, foar it meastepart [[plysje]]minsken, wylst mear as 220 oaren [[ferwûne]] reitsje. ;febrewaris *[[3 febrewaris|3]] - It [[regear]] fan 'e [[Feriene Steaten]] makket buorkundich dat it [[Sineesk ballonynsidint (2023)|in Sineeske spionaazjeballon]] yn 'e rekken hâldt, dy't fan [[Alaska]] fia [[Kanada]] en dan oer de [[legere 48 steaten]] sweeft, oant er op [[4 febrewaris]] foar de kust fan [[Súd-Karolina]] boppe de [[Atlantyske Oseaan]] delsketten wurdt. Troch dit ynsidint bekuolje de relaasjes tusken de Feriene Steaten en de [[Folksrepublyk Sina]], dy't dochs al net bêst wiene, noch mear. *[[6 febrewaris|6]] - It suden fan [[Turkije]] en it noardwesten fan [[Syrje]] wurde troffen troch [[ierdbeving yn Turkije en Syrje (2023)|in swiere ierdbeving]] mei in krêft fan 7.8 op 'e [[skaal fan Richter]]. Op [[15 maart]] binne der krapoan as 56.000 [[dea]]den teld en mear as 130.000 [[ferwûne]]n. *[[17 febrewaris|17]] - [[Andorra]] fiert it [[homohoulik]] yn. *[[21 febrewaris|21]] - De [[Ruslân|Russyske]] [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]] skoarret de meiwurking fan syn lân op oan 'e útfiering fan [[New START]], in [[ferdrach]] mei de [[Feriene Steaten]] dat de [[atoombom|nuklêre wapenarsenalen]] beheine moat. *[[27 febrewaris|27]] - It [[Feriene Keninkryk]] en de [[Jeropeeske Uny]] berikke in kompromis om it [[Noard-Ierlânprotokol]] fan it [[Brexit]]ferdrach oan te passen. *[[28 febrewaris|28]] - Yn [[Grikelân]] fynt by it plak [[Larisa (stêd)|Larisa]], yn 'e [[lânstreek]] [[Tessaalje]], [[Treinramp by Larissa|in treinramp]] plak, wêrby't 57 minsken omkomme en 85 oaren [[ferwûne]] reitsje. Dat liedt [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] en [[staking]]s yn it hiele lân, mei't wanbelied fan it regear foar de roamp ferantwurdlik holden wurdt. ;maart *[[4 maart|4]] - De lidsteaten fan 'e [[Feriene Naasjes]] stimme yn mei it [[Folleseeferdrach]], dat derop rjochte is om yn [[2030]] 30% fan 'e [[ynternasjonale wetters]] in [[natoergebiet|beskerme status]] te jaan. *[[10 maart|10]] - Under bemiddeling troch [[Sina]] beslute [[Iraan]] en [[Saûdy-Araabje]] om wer [[diplomatike betrekkings]] oan te gean, nei't hja dy yn [[2016]] ferbrutsen hiene. *[[10 maart|10]] - De [[Silicon Valley Bank]], de op 15 nei grutste [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] fan 'e [[Feriene Steaten]], giet [[fallyt]], folge troch twa lytsere banken. Dat ropt op 'e [[effektebeurs|finansjele merken]] wrâldwiid [[eangst]] op foar in nije [[Bankekrisis]]. *[[15 maart|15]] - Yn [[Nederlân]] wurde yn in [[polarisaasje|polarisearre]] [[polityk]] klimaat [[Provinsjale Steateferkiezings (2023)|Provinsjale Steateferkiezings]] holden. De [[BoerBoargerBeweging]] (BBB) komt as de grutte winner út 'e bus. It [[Foarum foar Demokrasy]] en it [[CDA]] binne de slimste ferliezers. *[[17 maart|17]] - It [[Ynternasjonaal Strafhof]] (ICC) yn [[De Haach]] lit in [[arrestaasjebefel]] útgean foar de [[Ruslân|Russyske]] [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]], omreden fan [[oarlochsmisdie]]den dy't ûnder syn befel yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] troch Russyske [[militêr]]en en [[boarger]]like [[funksjonaris]]sen begien binne yn 'e [[Oekraïne]]. *[[18 maart|18]] - By in [[ierdbeving by Guayas (2023)|swiere ierdbeving]] fan 6.8 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn it suden fan [[Ekwador]] 18 minsken om, reitsje mear as 500 oaren [[ferwûne]] en wurdt swiere skea oanrjochte. *[[19 maart|19]] - Yn [[Switserlân]] stimt de foaroansteande [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] [[UBS Group AG]] ta yn 'e oername fan [[konkurrint]] [[Crédit Suisse]], dy't driget om te fallen. De oerienkomst, dy't in wearde hat fan 3&nbsp;miljard [[Switserske frank]], is ta stân kommen ûnder bemiddeling fan it Switserske [[regear]]. *[[21 maart|21]] - By in [[ierdbeving yn Badachsjan (2023)|swiere ierdbeving]] fan 6.5 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn it noardeasten fan [[Afganistan]] en it noarden fan it oanbuorjende [[Pakistan]] 21 minsken om en reitsje mear as 400 oaren [[ferwûne]]. *[[21 maart|21]] - It [[Parlemint fan Uganda]] nimt de [[Anty-Homoseksualiteitswet (2023)]] oan, wêryn't [[homoseksualiteit]] bestraft wurde kin mei [[libbenslange finzenisstraf]]. ;april *[[1 april|1]] - By [[bomoanslach yn Sint-Petersburch (2023)|in bomoanslach]] yn [[Sint-Petersburch]] komt [[Vladlen Tatarsky]] om, in oanhinger fan [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]], dy't op syn [[floch]] yngeand ferslach die fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] en dêrby [[propaganda]] makke foar de [[Ruslân|Russyske]] oarlochsynset. *[[4 april|4]] - [[Finlân]] wurdt as 31e [[lân]] lid fan 'e [[NATO]]. *[[4 april|4]] - Yn [[Nederlân]] fynt by it plak [[Voorschoten]], yn 'e [[provinsje]] [[Súd-Hollân]], op de [[Alde line|âlde line]] in [[treinramp|treinûngelok]] plak, wêrby't in trein [[ûntspoaring|ûntspoart]] en 1 persoan omkomt. *[[11 april|11]] - Yn 'e [[Birmeeske Boargeroarloch]] komme by in [[bombardemint]] fan 'e [[Birma|Birmeeske]] [[loftmacht]] op it doarp [[Pazigyi]] teminsten 165 [[boarger]]s om. *[[14 april|14]] - De [[Jupiter Icy Moons Explorer]] (JUICE), in [[romtesonde]] dy't de mei [[iis]] oerdutsen [[moanne (byplaneet)|moannen]] fan 'e [[planeet]] [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] fan deunby ûndersykje sil, wurdt lansearre troch it [[ESA|Jeropeesk Romtefeartagintskip]] (ESA). De sonde sil Jupiter yn [[2031]] berikke. *[[15 april|15]] - Yn [[Dútslân]] wurdt de lêste [[kearnsintrale]] fan it lân sletten. *[[15 april|15]] - Yn 'e [[Sûdan]]eeske [[haadstêd]] [[Chartûm]] en oare dielen fan it lân brekke gefjochten út tusken de [[Sûdaneeske Striidkrêften]] en in tige grutte [[paramilitêr]]e [[milysje]], de [[Flugge Stipemacht]] (RSF). De RSF feroveret ier yn 'e striid de [[Ynternasjonale Lofthaven fan Chartûm]] en it [[presidint|presidinsjeel]] [[paleis]]. As de gefjochten nei in pear dagen inkeld mar oanboazje, driget der in nije [[boargeroarloch]] te ûntstean. *[[19 april|19]] - As yn 'e [[Jemen]]ityske [[haadstêd]] [[Sana'a]] by it útdielen fan [[iten]] en [[jild]] yn it ramt fan 'e [[fêstjen|festelmoanne]] [[Ramadan]] [[panyk]] útbrekt trochdat der yn 'e loft [[sjitten|sketten]] wurdt, [[ferdrukking yn Sana'a|komme troch ferdrukking teminsten 90 minsken om it libben]]. Nochris 322 oaren reitsje [[ferwûne]]. *[[25 april|25]] - Yn it [[Shakaholawâld]] yn [[Kenia]] wurde 110 folgelingen fan 'e [[kristlik]]e [[sekte]] [[Good News International Ministries]] yn ûndjippe [[grêven]] oantroffen. Nochris 300 oaren wurde noch [[fermist]] en fan har wurdt freze dat se ek [[dea]] binne. De sekteleden hawwe harrensels skynber [[ferhongering|deahongere]] om't se op dy manear neffens sektelieder [[Paul Nthenge Mackenzie]] "[[God (monoteïsme)|God]] moetsje" soene. Mackenzie hat himsels lykwols net deahongere en wurdt [[arrestearre]] op beskuldiging fan mearfâldige [[deaslach]]. ;maaie *[[1 maaie|1]] - It omfallen fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[First Republic Bank]], dy't [[bankrot]] gien is, wurdt op it lêste momint foarkomd troch in oername troch [[JPMorgan Chase]]. *[[5 maaie|5]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) beskôget [[COVID-19]] net langer as in wrâldwiid needgefal, mar giet troch mei dernei te ferwizen as in [[pandemy]]. *[[6 maaie|6]] - [[kroaning fan Charles III fan it Feriene Keninkryk|De kroaning]] fan [[Charles III fan it Feriene Keninkryk|Charles III]] ta [[kening]] fan it [[Feriene Keninkryk]] en alle lidsteaten fan it [[Britske Mienebêst]] dy't in [[monargy|monargale]] steatsfoarm hawwe, fynt mei grut fertoan fan pracht en preal en âlde [[tradysje]]s plak yn 'e [[Abdij fan Westminster]] yn [[Londen]]. *[[7 maaie|7]] - [[Syrje]] wurdt wer as folweardich lidsteat talitten ta de [[Arabyske Liga]]. It Syryske lidmaatskip wie opskoarre sûnt it [[regear|rezjym]] fan [[presidint]] [[Bashar al-Assad]] oan it begjin fan 'e [[Syryske Boargeroarloch]] yn [[2011]] mei grou [[geweld]] tsjin 'e [[opstanneling]]en fanwegen kaam. *[[14 maaie|14]] - De [[sykloan]] [[Sykloan Mocha|Mocha]], dy't himsels ûntjûn hat op 'e iepen [[Yndyske Oseaan]], treft mei in krêft fan kategory&nbsp;4 op 'e [[Skaal fan Saffir-Simpson]] de [[kust]]en fan [[Birma]] en [[Bangladesj]], dêr't 463 [[dea]]den falle, 101 minsken bliuwend [[fermist]] wurde en 719 oaren [[ferwûne]] reitsje. *[[14 maaie|14]] - By [[Taiske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Tailân]] winne [[politike partij|partijen]] dy't foar in weromkear nei de [[demokrasy]] binne in mearderheid yn it [[legerhûs (Tailân)|legerhûs]] fan it [[parlemint]], wylst partijen dy't de [[militêr]]e [[diktatuer|gûnta]] stypje, sitten ynleverje moatte. *[[17 maaie|17]] - De [[Itaalje|Italjaanske]] [[regio's fan Itaalje|regio]] [[Emylje-Romanje]] wurdt troffen troch swiere [[oerstreaming]]s wannear't [[stjalprein]] folget op in lange snuorje fan [[drûchte]], mei as gefolch dat de útdrûge grûn it wetter net opnimme kin. *[[28 maaie|28]] - Yn 'e twadde omgong fan 'e [[Turkske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Turkije]] behellet de sittende [[presidint]] [[Recep Tayyip Erdoğan]] mei 52,2% fan 'e stimmen in oerwinning oer [[Kemal Kılıçdaroğlu]], de kandidaat fan 'e feriene [[opposysje (polityk)|opposysje]]. ;juny *[[2 juny|2]] - Yn it [[Nasjonaal Park De Biesbosk]] yn [[Súd-Hollân]] wurde foar it earst wer [[steur (fisk)|steuren]] útset, 70 jier nei't dy fisk yn 'e [[Nederlân]]ske [[oerflaktewetter]]s foar it lêst waarnommen is. *[[2 juny|2]] - By in [[treinramp yn Orissa (2023)|in grutte treinramp]] yn 'e [[Yndia]]aske dielsteat [[Orissa]], dêr't trije [[trein]]en by belutsen binne, komme teminsten 289 minsken om en reitsje mear as 1.175 oaren [[ferwûne]]. *[[6 juny|6]] - Yn it troch [[Ruslân]] yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] besette diel fan 'e [[Oekraïne]] wurdt de [[Nova Kachovkadaam]] troch in [[eksploazje]] ferwoastge. De krite streamôf wurdt ferrinnewearre troch [[oerstreaming]]s, wylst it gebiet streamop mei [[wettertekoart]]en foar [[yrrigaasje]]doelen te meitsjen kriget. Nei alle gedachten sitte de Russen efter it opblazen fan 'e [[keardaam]] en wolle se troch it skeppen fan in soarte fan [[wetterliny]] it oansteande Oekraynske [[offinsyf]] besykje tsjin te kearen. *[[8 juny|8]] - De [[reek]] fan hûnderten [[natoerbrannen yn Kanada (2023)|natoerbrannen yn Kanada]] waaieret út oer grutte [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêden, lykas [[New York (stêd)|New York]], [[Philadelphia]], [[Baltimore]], [[Washington, D.C.]], [[Detroit]] en [[Minneapolis]], dêr't it deiljocht alhiel ferdizene wurdt. Der wurdt warskôge om safolle mooglik thús te bliuwen en út 'e reek, dy't net sûn is om yn te azemjen. De autoriteiten warskôgje de ynwenners ek dat se har der mar op ynstelle moatte dat soks faker barre sil, om't it natoerbrânseizoen noch mar krekt oanbrutsen is. *[[13 juny|13]] - Teminsten 103 [[minske]]n komme om as in [[boat]] mei [[brulloft]]sfolk [[kapseizen|kapseist]] op 'e [[rivier]] de [[Niger (rivier)|Niger]] yn [[Nigearia]]. *[[14 juny|14]] - Op 'e [[Ioanyske See]], 80 [[km]] út 'e súdwestlike [[kust]] fan it [[Grikelân|Grykske]] [[skiereilân]] de [[Peloponnesos]], sinkt in oerladen [[Lybje|Lybyske]] [[skip|fiskersboat]] mei oan board 400 oant 750 [[migrant]]en út [[Egypte]], [[Syrje]], [[Afganistan]], [[Pakistan]] en [[Palestina]] ûnderweis nei in bettere [[takomst]] yn [[Jeropa]]. Der wurde 104 minsken rêden en 82 [[stoflike omskotten]] burgen. De restearjende likernôch 500 opfarrenden reitsje [[fermist]] en fan harren wurdt oannommen dat se de [[drinkeldea]] [[stoarn]] binne. *[[17 juny|17]] - [[Ruslân]] makket bekend dat it inkele [[nukleêre wapen]]s op it grûngebiet fan buorlân en bûnsgenoat [[Wyt-Ruslân]] stasjonearre hat. *[[20 juny|20]] - By [[finzenisrebûlje yn Támara|in rebûlje]] yn in [[frouljusfinzenis]] yn [[Támara]], yn [[Hondoeras]], komme teminsten 41 froulju om. *[[23 juny|23]] - Yn [[Ruslân]] komt de [[Wagnergroep]], in [[hierling]]eleger dat oan 'e Russyske kant yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] fjochtet, yn [[opstân]] tsjin 'e [[Russyske Striidkrêften]]. Dizze [[Opstân fan 'e Wagnergroep]], dy't ûnder lieding stiet fan Wagnerlieder [[Jevgeni Prigozjin]], begjint mei in besetting fan [[Rostov oan 'e Don]] en giet fierder mei in opmars nei [[Moskou]]. Deselde deis noch lûkt Prigozjin lykwols syn troepen werom nei't der tusken him de Russyske [[presidint]] [[Vladimir Pûtin]] in fredesoerienkomst ta stân kommen is troch bemiddeling fan 'e [[Wyt-Ruslân|Wytrussyske]] presidint [[Aleksander Lûkasjenko]]. ;july *[[1 july|1]] - [[Kening]] [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]] biedt út namme fan it [[Nederlân]]ske [[regear]] op [[Keti Koti]] oan 'e [[Suriname]]rs en [[Nederlânske Antillen|Antiljanen]] syn [[ûntskuldiging]]s oan foar it Nederlânske [[slavernij]]ferline. *[[1 july|1]]-[[23 july|23]] - De [[Omgong fan Frankryk 2023]] fynt plak, mei de start yn [[Bilbao]], yn [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]], en de finish yn [[Parys]]. *[[7 july|7]] - Yn [[Nederlân]] falt it [[Kabinet-Rutte IV]] as de koälysjepartijen [[VVD]], [[CDA]], [[D66]] en [[KristenUny]] gjin oerienstimming berikke kinne oer it beheinen fan it rjocht op [[gesinsweriening]] foar [[asylsiker]]s. *[[14 july|14]] - Yn [[Hollywood]] kundiget it machtige [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[fakbûn]] fan [[akteur]]s [[SAG-AFTRA]] in algemiene [[staking]] ôf út protest tsjin 'e ûnwil fan 'e grutte [[filmstudio's]] om 'e akteurs ôfdwaande te kompinsearjen foar distribúsje fia [[streamingtsjinst]]en en te beskermjen tsjin 'e oername fan harren wurk troch generative [[keunstmjittige yntelliginsje]]s. *[[20 july|20]]-[[20 augustus]] - Yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Nij-Seelân]] wurdt it [[Wrâldkampioenskip fuotbal froulju 2023|WK fuotbal foar froulju]] holden. *[[23 july|23]] - Tsientûzenen [[toerist]]en ûntflechtsje it [[Grikelân|Grykske]] [[eilân]] [[Roados]], nei't dêr [[natoerbrannen yn Grikelân (2023)|in grutte natoerbrân]] útbrutsen is. It is de grutste [[evakuaasje]] yn 'e [[skiednis fan Grikelân]]. *[[23 july|23]] - By [[Spaanske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Spanje]] wurdt de [[konservatisme|konservative]] [[Partido Popular]] (PP) de grutste [[politike partij]]. Mar om't de oare [[rjochts (polityk)|rjochtse]] partijen sitten ferlieze, kin der oer rjochts gjin [[regear]] mei in mearderheid yn it [[parlemint]] foarme wurde. De iennichste mooglikheden lykje in [[links (polityk)|links]] kabinet mei stipe fan 'e regionale [[nasjonalist]]yske partijen yn [[Kataloanje]], [[Baskelân (autonome mienskip)|Baskelân]] en de [[Kanaryske Eilannen]], of oars nije ferkiezings. *[[26 july|26]] - By [[steatsgreep yn Niger (2023)|in steatsgreep]] yn [[Niger]] wurdt de [[demokratysk]] keazen [[presidint]] [[Mohamed Bazoum]] ôfset troch leden fan 'e [[striidkrêften]] en fan syn eigen presidinsjele garde. [[Generaal]] [[Abdourahamane Tchiani]] wurdt ynstallearre as lieder fan in [[militêr]]e [[gûnta]]. *[[26 july|26]] - Op 'e [[Noardsee]] boppe it [[Fryslân|Fryske]] [[Waadeilannen|Waadeilân]] [[It Amelân]] brekt [[brân]] út oan board fan it mei sa'n 3.800 [[auto's]] laden [[frachtskip]] de ''[[MS Fremantle Highway|Fremantle Highway]]''. By de [[evakuaasje]] fan 'e [[bemanning]] fan it skip komt ien persoan om. De brân is foar de [[Nederlânske Kustwacht]] dreech te blussen om't it gebrûk fan bluswetter de stabiliteit fan it skip yn gefaar bringe kin. *[[30 july|30]] - Yn [[Khar (Pakistan)|Khar]], in stêd yn [[Pakistan]], komme 63 minsken om en reitsje mear as 200 oaren [[ferwûne]] by [[selsmoardoanslach yn Khar (2023)|in selsmoardoanslach]] mei in [[autobom]]. [[Islamityske Steat - Provinsje Koarasan]] easket de ferantwurdlikheid foar de [[oanslach (misdriuw)|oanslach]] op. ;augustus *[[1 augustus|1]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]] stelt [[spesjaal oanklager]] [[Jack Smith (jurist)|Jack Smith]] de eardere [[Amerikaanske presidint]] [[Donald Trump]] [[ynsteatfanbeskuldigingstelling|yn steat fan beskuldiging]] omreden fan dy syn mislearre besykjen om 'e útslach fan 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings fan 2020]] te feroarjen en foar it oansetten ta de [[Bestoarming fan it Amerikaanske Kapitoal]] op [[6&nbsp;jannewaris]] [[2021]]. *[[2 augustus|2]] - [[Tjisse Steenstra]], [[Hans Wassenaar]] en [[Renze Pieter Hiemstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 2023|170ste]] [[PC]]. Tjisse Steenstra wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. De PC begûn fanwegen it minne waar pas om 12.00 oere, de tradisjonele tocht yn de koets mei de winners fan it foarrige jier troch de stêd waard skrast. * [[8 augustus|8]] - By [[natoerbrannen yn Hawaï (2023)|fûleindige natoerbrannen]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Hawaï]] brânt op it [[eilân]] [[Maui]] de stêd [[Lahaina (Hawaï)|Lahaina]] plat. Der komme teminsten 102 [[minsken]] om en 2.207 [[gebouw]]wen wurde ferwoastge. De skea bedraacht [[$]]5,5&nbsp;miljard. * [[9 augustus|9]] - [[Dronryp]] wint yn [[Wommels]] de 121ste [[Freulepartij]]. * [[15 augustus|15]] - Op [[Teneryf]], ien fan 'e [[Kanaryske Eilannen]], wurde omreden fan [[natoerbrân op Teneryf (2023)|in natoerbrân]] 3.000 minsken [[evakuëarre]]. * [[16 augustus|16]]-[[21 augustus|21]] - De swiere [[orkaan]] [[Orkaan Hilary|Hilary]] tsjocht út 'e [[Stille Oseaan]] wei yn noardlike rjochting oer it [[Kalifornysk Skiereilân]] en dan fierder it lân yn nei de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kalifornje]]. It is foar it earst yn 84 jier dat dizze regio troch in orkaan troffen wurdt. Der reitsje 2 lju [[dea]], yndirekt feroarsake troch de orkaan, mar der wurdt fral in soad skea oanrjochte troch [[oerstreaming]]s troch de oerfloedige [[rein (delslach)|rein]] dy't Hilary meibringt. * [[16 augustus|16]] - Skipper [[Douwe Albertsz. Visser|Douwe A. Visser]] wint mei it [[It Doarp Grou|Doarp Grou]] it [[Sintrale Kommisje Skûtsjesilen|SKS kampioenskip]] fan 2023. * [[17 augustus|17]] - Yn noardlik [[Kanada]] wurdt [[Yellowknife (Noardwestlike Territoaria)|Yellowknife]], de territoriale [[haadstêd]] fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], [[evakuaasje|ûntromme]] omreden fan [[Natoerbrannen yn Kanada (2023)|in tichterby kommende natoerbrân]]. * [[18 augustus|18]] - Yn [[Camp David]] slute de [[Feriene Steaten]], [[Japan]] en [[Súd-Koreä]] in nij [[militêr bûnsgenoatskip]], it [[Amerikaansk-Japansk-Súdkoreaansk trilateraal pakt]]. Dat is benammen rjochte tsjin 'e [[Folksrepublyk Sina]]. * [[20 augustus|20]] - De [[Gûatemalteekske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Gûatemala]] wurde ûnferwachts wûn troch de [[links (polityk)|linkse]] kandidaat [[Bernardo Arévalo]], dy't troch de [[korrupt]]e politike fêstige oarder yn it lân net as bedriging sjoen waard om't er gjin kâns op winnen meitsje soe. * [[23 augustus|23]] - De [[Yndia]]aske [[romtesonde]] [[Chandrayaan-3]] lânet op 'e súdpoal fan 'e [[moanne (byplaneet fan de Ierde)|moanne]]. It is de earste moannemisje foar it [[Súd-Aazje|Súdaziatyske]] lân. * [[23 augustus|23]] - Yn [[Ruslân]] wurdt it priveefleantúch fan [[Jevgeny Prigozjin]], de [[kommandant]] fan it [[hierling]]eleger [[Wagnergroep|Wagner]], delsketten troch it [[loftdoelgeskut]] fan it [[Russyske Leger]]. Dat soe in fersin wêze, mar yn 'e [[media]] wurdt dit barren rûnom sjoen as de [[wraak]] fan [[diktator]] [[Vladimir Pûtin]] op Prigozjin nei [[Opstân fan de Wagnergroep|dy syn opstân]] fan 60 dagen earder. * [[30 augustus|30]] - By [[steatsgreep yn Gabon (2023)|in steatsgreep]] yn [[Gabon]] wurdt [[presidint]] [[Ali Bongo]] ôfset troch leden fan 'e [[striidkrêften]] en fan syn eigen presidinsjele garde. In [[militêr]]e [[gûnta]] nimt de macht oer. * [[30 augustus|30]]-[[31 augustus|31]] - De swiere [[orkaan]] [[Orkaan Idalia|Idalia]] tsjocht út 'e [[Golf fan Meksiko]] wei oer de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[Floarida]], [[Georgia]], [[Súd-Karolina]] en [[Noard-Karolina]] hinne en feroarsaket dêr fral in protte skea troch [[wyn (waar)|wyn]] en [[rein (delslach)|rein]]. Der komme 3 minsken om. ;septimber * [[8 septimber|8]] - Yn it suden fan [[Marokko]] fynt [[Ierdbeving fan Marrakesj-Safi (2023)|in swiere ierdbeving]] fan 6,8 op 'e [[skaal fan Richter]] plak. Der komme teminsten 2.960 [[minske]]n om, wylst nochris krapoan 5.700 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[9 septimber|9]] - Op 'e top fan 'e [[G20]] yn 'e [[Yndia]]aske [[haadstêd]] [[New Delhi]] wurdt de [[Afrikaanske Uny]] as nij lid presintearre. * [[10 septimber|10]] - De [[stoarm]] [[Stoarm Daniël|Daniël]], in [[Middellânske See|Mediterrane]] [[sykloan]], komt oan lân yn 'e [[Syrenaika]], yn [[Lybje]], en rjochtet dêr gâns skea oan. By de [[stêd]] [[Derna (stêd)|Derna]] beswike twa [[keardaam|keardammen]], mei as gefolch dat in fjirdepart fan 'e stêd troch in floedweach fuortspield wurdt. Der wurdt rûsd dat der 18.000 oant 20.000 [[dea]]den falle. * [[12 septimber|12]] - By in [[brân yn Hanoi (12 septimber 2023)|in brân]] yn in [[appartemintekompleks]] yn 'e [[Fjetnam]]eeske [[haadstêd]] [[Hanoi]] komme 56 [[minske]]n om en reitsje nochris 37 [[ferwûne]]. * [[15 septimber|15]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]] brekt [[staking fan de UAW (2023)|in grutte staking]] út ûnder de [[fabryksarbeider]]s fan 'e trije grutte [[auto]]produsinten [[Ford Motor Company|Ford]], [[General Motors]] en [[Stellantis]] ([[Chrysler]]). * [[19 septimber|19]] - [[Azerbeidzjan]] fiert yn 'e [[separatist]]yske [[regio]] [[Nagorno-Karabach]] [[offinsyf fan Azerbeidzjan yn Nagorno-Karabach (2023)|in offinsyf]] út, dat binnen ien [[dei]] ta in klinkende oerwinning liedt. De 120.000 [[etnysk]]e [[Armenen]] dy't de krite bewenje, begjinne út eangst foar ferfolgings [[eksodus fan Armenen út Nagorno Karabach|nei Armeenje te flechtsjen]] by wat in ''[[de facto]]'' [[etnyske suvering]] wurdt. * [[25 septimber|25]] - By [[ûntploffing fan in brânstofdepot yn Stepanakert|in ûntploffing]] fan in [[brânstof]]depot yn [[Stepanakert]], de [[haadstêd]] fan [[Nagorno-Karabach]], komme nei skatting 170 [[minske]]n om en reitsje teminsten 300 oaren [[ferwûne]]. * [[28 septimber|28]] - [[Samvel Sjahramanjan]], de [[presidint]] fan 'e [[Republyk Artsach]], in lân sûnder algemiene erkenning dat it meastepart fan 'e [[etnysk]] [[Armenen|Armeenske]] [[enklave]] [[Nagorno-Karabach]] yn [[Azerbeidzjan]] omfettet, lit nei de folsleine nederlaach tsjin 'e Azerbeidzjanen, tsien dagen earder, in [[dekreet]] útgean wêryn't er Artsach per [[1&nbsp;jannewaris]] [[2024]] opheft. * [[28 septimber|28]] - Fouad L. sjit yn [[Rotterdam]] by fersktate sjitynsidinten trije [[minske]]n [[dea]], wêrûnder syn [[buorfrou]] en har 14-jierrige [[dochter]] en in [[dokter]]-[[dosint]] fan it [[Erasmus Medysk Sintrum]]. * [[29 septimber|29]] - By [[bomoanslach yn Mastung (2023)|in bomoanslach]] by in [[moskee]] yn 'e [[Pakistan|Pakistaanske]] [[stêd]] [[Mastung (Pakistan)|Mastung]] komme mear as 52 [[minske]]n om en reitsje teminsten 70 oaren [[ferwûne]]. ;oktober * [[3 oktober|3]] - De [[foarsitter]] fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]], [[Kevin McCarthy]], dy't op [[8&nbsp;jannewaris]] fan dit jier mei in protte muoite ta syn [[amt (funksje)|amt]] keazen waard, wurdt ôfset troch tadwaan fan acht leden fan syn eigen [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] û.l.f. ôffurdige [[Matt Gaetz]]. It is de earste kear yn 'e [[Amerikaanske skiednis]] dat in foarsitter fan it Hûs fan Offurdigen ôfset wurdt. De Republikeinske Partij yn it Hûs bliuwt yn gaos efter. * [[7 oktober|7]] - De [[Palestina|Palestynske]] [[paramilitêre organisaasje]] [[Hamas]] docht út 'e [[Gazastripe]] wei in grutskalige ynfal yn súdlik [[Israel]], wêrby't ferskate tige bloedige [[terrorist]]yske [[oanslach (misdriuw)|oanslaggen]] begien wurde. Hamas wurdt hjirby stipe troch ferskate oare Palestynske paramilitêre groepen, te witten: de [[Palestynske Islamityske Djihaad|Islamityske Djihaad]], it [[Folksfront foar de Befrijing fan Palestina]] (PFLP), it [[Demokratysk Front foar de Befrijing fan Palestina]] (DFLP) en [[Ariin al-Usûd]]. By de oanslaggen komme 1.033 Israelyske [[boarger]]s en 357 [[militêr]]en om. Dêropta wurde 233 boargers en soldaten [[ûntfierd]] nei de Gazastripe om dêr yn [[gizeling (misdriuw)|gizeling]] holden te wurden. Dit is it begjin fan [[Gaza-oarloch (2023)|in nije Gaza-oarloch]], mei't Israel fuort de oare deis úteinset mei swiere [[bombardemint]]en fan 'e Gazastripe. * [[7 oktober|7]] - By [[ierdbevings fan Herat (2023)|in swiere ierdbeving]] yn 'e neite fan [[Herat]], yn westlik [[Afganistan]], op [[11&nbsp;oktober]] en [[15&nbsp;oktober]] folge troch twa tige swiere [[neiskok]]ken, komme yn totaal 1.389 [[minske]]n om, wylst hast 2.800 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[14 oktober|14]] - By it [[Australian Indigenous Voice-referindum]], wêrby't it [[elektoraat]] fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]] derfoar kieze koe om 'e lânseigen befolking, de [[Australyske Aboriginals]] en de [[Torresstrjitte-eilanners]], mear ynfloed op it [[politike]] proses te jaan, stimt in romme mearderheid fan 60,1% tsjin. * [[15 oktober|15]] - By [[Poalske parlemintsferkiezings (2023)|parlemintsferkiezings]] yn [[Poalen]] komt de [[ekstreem-rjochts]]e [[politike partij]] [[PiS]], dy't al jierrenlang it [[regear]] foarmet en Poalen allegeduerigen yn konflikt bringt mei de [[Jeropeeske Uny]], as winner út 'e bus. De [[opposysje (polityk)|opposysjepartijen]] hawwe lykwols mei-inoar mear stimmen helle en beslute û.l.f. [[Donald Tusk]] in koälysjeregear te foarmjen dat de PiS bûtenslút. * [[17 oktober|17]] - Wylst de [[Israel]]yske [[bombardemint]]en fan 'e Gazastripe yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] oanhâlde, fynt der in grutte [[ûntploffing]] plak by it [[Al-Ahli Al-Arabi-sikehûs]] yn [[Gaza (stêd)|Gaza-Stêd]]. Dêrby komme 471 [[minske]]n om. Israel ûntkent ferantwurdlikheid en seit dat de ekploazje feroarsake is troch in delstoarte [[raket]] fan 'e [[Palestynske Islamityske Djihaad]]. * [[18 oktober|18]] - De [[Nederlân|Nederlanner]] [[Joran van der Sloot]] bekend nei 18 jier de [[moard op Natalee Holloway]] yn [[2005]] op [[Arûba]]. * [[25 oktober|25]] - De [[Orkaan]] [[Orkaan Otis|Otis]] komt as in [[Skaal fan Saffir-Simpson|orkaan fan 'e fyfde kategory]] op 'e [[skaal fan Saffir-Simpson]] út 'e [[Stille Oseaan]] wei oan lân by it [[baaiplak]] [[Acapulco]], yn 'e westkust fan [[Meksiko]]. Der komme teminsten 48 [[minske]]n om en de stêd wurdt fierhinne ferwoastge. * [[25 oktober|25]] - Nei goed trije [[wike]]n slagget it de [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] einlings en te'n lêsten om in nije [[foarsitter]] fan it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]] te kiezen. It wurdt [[Mike Johnson (politikus út Louisiana)|Mike Johnson]], dy't net folle [[ûnderfining]] hat, mar ek noch net folle fijannen makke hat. * [[29 oktober|29]] - De [[Republyk Turkije]] bestiet 100 jier. ;novimber * [[6 novimber|6]] - Wylst de [[Israel]]yske [[bombardemint]]en fan 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] oanhâlde, binne dêr al mear as 10.000 [[minske]]n by omkommen. De ynternasjonale druk op Israel om in "humanitêr skoft" yn te laskjen wurdt hieltyd grutter. * [[19 novimber|19]] - De [[populisme|populist]] [[Javier Milei]] wint de [[Argentynske presidintsferkiezings (2023)|presidintsferkiezings]] yn [[Argentynje]]. * [[22 novimber|22]] - [[Israel]] en [[Hamas]] komme yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] in fjouwerdeisk [[sjitferbod]] oerien, wêrby't Hamas Israelyske [[gizeling (misdriuw)|gizelders]] loslitte sil, wylst Israel [[Palestina|Palestynske]] [[froulju]] en [[minderjierrige]]n frijlitte sil út syn [[finzenis]]sen. Neitiid wurdt it sjitferbod trije kear mei ien dei ferlinge, sadat it úteinlik sân dagen duorret. * [[22 novimber|22]] - Yn [[Nederlân]] rinne de [[Twadde-Keamerferkiezings (2023)|Twadde-Keamerferkiezings]] út op in grutte oerwinning foar de [[ekstreem-rjochts]]e [[PVV]] fan [[Geert Wilders]]. Oare winners binne de nije [[politike partij]] [[NSC]] fan [[Pieter Omtzigt]], [[GrienLinks]]-[[PvdA]] fan [[Frans Timmermans]] en de [[BBB]] fan [[Caroline van der Plas]]. De [[VVD]], [[D66]], it [[CDA]] en de [[KristenUny]] binne de grutste ferliezers. * [[29 novimber|29]] - [[Nepal]] fiert it [[homohoulik]] yn. ;desimber *[[1 desimber|1]] - It [[sjitferbod]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] rint ôf. [[Israel]] ferfettet syn [[bombardemint]]en fan 'e [[Palestina|Palestynske]] [[boarger]]befolking yn 'e [[Gazastripe]]. *[[3 desimber|3]] - Yn it ramt fan 'e [[Fenezolaansk-Guyaanske Krisis (2023)|Fenezolaansk-Guyaanske Krisis]] wurdt yn [[Fenezuëla]] in [[referindum]] holden oer de [[anneksaasje]] fan 'e [[ierdoalje]]rike krite [[Essequibo (gebiet)|Essequibo]], dy't de helte fan it buorlân [[Guyana]] beslacht. Nettsjinsteande it feit dat de ynwenners fan it gebiet soks ûnbesprekber fine en by Guyana hearren bliuwe wolle, stimt mear as 95% fan it Fenezolaanske [[elektoraat]] foar de anneksaasje (al is de [[opkomst]] opmerklike leech en fermoedzje ynternasjonale waarnimmers dat it Fenezolaanske regear [[stimbusfraude]] begien hat). It referindum is likegoed mar in leech gebeart, om't Fenezuëla it gebiet inkeld ynliivje kin troch in [[oarloch]] te begjinnen. *[[12 desimber|12]] - Op 'e [[Klimaatkonferinsje fan Dûbai (2023)|Klimaatkonferinsje fan Dûbai]] berikke alle dielnimmende [[lannen en territoaria|lannen]] in akkoart om [[fossile brânstof]]fen út te fazearjen. *[[17 desimber|17]] - It [[Compact of Free Association]] tusken de [[Feriene Steaten]], [[Mikroneezje (lân)|Mikroneezje]], [[Palau]] en de [[Marshalleilannen]] rint ôf. *[[18 desimber|18]] - In stikmannich [[rederij]]en kundiget oan om foarearst net mear fia de [[Reade See]] en it [[Suëzkanaal]] te farren, omreden fan 'e oanfallen fan 'e [[Hûty-rebellen]] út [[Jemen]] op 'e [[skipfeart]] dêre. De oanfallen binne in ferjilding foar de oanhâldende [[Israel]]yske [[bombardemint]]en op 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]]. *[[20 desimber|20]] - By [[presidintsferkiezings yn de Demokratyske Republyk Kongo (2023)|presidintsferkiezings]] yn 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]] wint de sittende [[presidint]] [[Felix Tshisekedi]] neffens de offisjele útslach mei 73% fan 'e stimmen fan syn beide [[politike]] rivalen. Dy útkomst is ekstreem kontroversjeel, mei't de measte ûnôfhinklike waarnimmers, de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] ynbegrepen, fan miening binne dat [[opposysje (polityk)|opposysjekandidaat]] [[Martin Fayulu]] eins mei oermacht de ferkiezings wûn hat en dat Tshisekedi en syn oanhingers skuldich binne oan massale [[stimbusfraude]]. *[[21 desimber|21]] - By [[sjitpartij yn Praach (2023)|in sjitpartij]] op 'e [[Karelsuniversiteit]] yn 'e [[Tsjechje|Tsjechyske]] [[haadstêd]] [[Praach]] komme 15 [[minske]]n om (de dieder ynbegrepen) en reitsje 25 oaren [[ferwûne]]. De dieder is in [[studint]] oan 'e [[universiteit]]. *[[22 desimber|22]] - It deadetol fan 'e [[Israel]]yske [[bombardemint]]en op 'e [[Gazastripe]] yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023)|Gaza-oarloch]] passearret it oantal fan 20.000 [[Palestina|Palestynske]] [[boarger]]s. *[[29 desimber|29]] - By in grutskalige [[Ruslân|Russyske]] oanfal yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] mei [[drone]]s en [[raket]]ten op alle grutte [[Oekraïne|Oekraynske]] [[stêd]]en komme teminsten 39 [[minske]]n om en reitsje mear as 160 oaren [[ferwûne]]. *[[30 desimber|30]] - De [[Oekraïne]] ferjildet de [[Ruslân|Russyske]] oanfal fan in dei earder mei in eigen bombardemint fan 'e Súdrussyske stêd [[Belgorod]], wêrby't teminsten 21 [[minsken]] omkomme en 110 oaren ferwûne reitsje. *[[31 desimber|31]] - Yn har [[taspraak|nijjierstaspraak]] kundiget [[keninginne]] [[Margareta II fan Denemark]] ûnferwachts har [[abdikaasje]] oan op [[14 jannewaris]] [[2024]]. == Berne == == Ferstoarn == ;jannewaris * [[2 jannewaris|2]] - [[Ken Block]], Amerikaansk rallykoereur (* [[1967]]) * [[3 jannewaris|3]] - [[Walter Cunningham]], Amerikaansk romtefarder (* [[1932]]) * [[4 jannewaris|4]] - [[Fay Weldon]], Ingelsk skriuwster (* [[1931]]) * [[5 jannewaris|5]] - [[Earl Boen]], Amerikaansk akteur (* [[1941]]) * [[6 jannewaris|6]] - [[Dick Savitt]], Amerikaansk tennisser (* [[1927]]) * [[7 jannewaris|7]] - [[Russell Banks]], Amerikaansk skriuwer (* [[1940]]) * [[9 jannewaris|9]] - [[Simone Kramer]], Nederlânsk berneboekeskriuwster (* [[1939]]) * [[10 jannewaris|10]] - [[Jeff Beck]], Ingelsk gitarist (* [[1944]]) * [[10 jannewaris|10]] - [[Konstantyn II fan Grikelân]] fan 1964 oant en mei 1973 kening fan Grikelân (* [[1940]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Harke Bremer]], Frysk oersetter en skriuwer (* [[1955]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Klas Lestander]], Sweedsk biatleet (* [[1931]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Lisa Marie Presley]], Amerikaansk sjongster (* [[1968]]) * [[14 jannewaris|14]] - [[Lieuwe Westra]], Frysk hurdfytser (* [[1982]]) * [[15 jannewaris|15]] - [[Jan Krol (acteur)|Jan Krol]], Nederlânsk akteur (* [[1962]]) * [[16 jannewaris|16]] - [[Gina Lollobrigida]], Italjaansk aktrise (* [[1927]]) * [[17 jannewaris|17]] - [[Cornelius Rogge (1932-2023)|Cornelius Rogge]], Nederlânske byldzjend keunstner (* [[1932]]) * [[18 jannewaris|18]] - [[Denis Monastyrski]], Oekraynsk politikus (* [[1980]]) * [[19 jannewaris|19]] - [[David Crosby]], Amerikaansk gitarist (* [[1941]]) * [[19 jannewaris|19]] - [[Johann Frank]], Noardfrysk stedsbesjoerder en bibeloersetter (* [[1932]]) * [[19 jannewaris|19]]/[[20 jannewaris|20]] - [[Ger Lamerus]], Frysk muzikant (* [[1947]]) * [[23 jannewaris|23]] - [[Inge van der Velden]], Nederlânsk rugbyster (* [[1992]]) * [[29 jannewaris|29]] - [[Heddy Lester]], Nederlânsk sjongster en aktrise (* [[1950]]) ;febrewaris * [[2 febrewaris|2]] - [[Jean-Pierre Jabouille]], Frânsk Formule-1 koereur (* [[1942]]) * [[3 febrewaris|3]] - [[Paco Rabanne]] Spaansk moade ûntwerper (* [[1934]]) * 3 - [[Melis van der Sluis]], Frysk keunstner * [[6 febrewaris|6]] - [[Greta Andersen]], Deensk Swimster (* [[1927]]) * 6 - [[Ger Thijs]], Nederlânsk akteur en regisseur (* [[1948]]) * 6 - [[Taner Savut]], Turksk fuotballer en bestjoerder (* [[1974]]) * 6 - [[Cemal Kütahya]], Turksk hânballer (* [[1990]]) * 6 - [[Christian Atsu]], Ganeesk fuotballer (* [[1992]]) * 6 - [[Ahmet Eyüp Türkaslan]] Turksk fuotballer (* [[1994]]) * [[8 febrewaris|8]] - [[Vladimir Morozov (1940)|Vladimir Morozov]] Turkmeensk kanofarder (* [[1940]]) * [[9 febrewaris|9]] - [[Marijke Merckens]] Nederlânsk aktrise (* [[1940]]) * [[10 febrewaris|10]] - [[Marie Gabrielle fan Lúksemboarch]], Lúksemboarchske prinses (* [[1925]]) * [[11 febrewaris|11]] - [[Hans Modrow]], premier fan East-Dútslân (* [[1928]]) * [[14 febrewaris|14]] - [[Tim Aymar]], Amerikaansk sjonger (* [[1963]]) * [[15 febrewaris|15]] - [[Raquel Welch]], Amerikaanks aktrise (* [[1940]]) * [[16 febrewaris|16]] - [[Tim Lobinger]], Dútsk atleet (* [[1972]]) * [[18 febrewaris|18]] - [[Robert Cazala]], Frânsk hurdfytser (* [[1934]]) * [[19 febrewaris|19]] - [[Greg Foster]], Amerikaansk atleet (* [[1958]]) * 19 - [[Cock Kerling-Simons]], Nederlânsk politikus (* [[1929]]) * [[23 febrewaris|23]] - [[Slim Borgudd]], Sweedsk formule-1 koereur (* [[1946]]) * [[26 febrewaris|26]] - [[Bob Richards]], Amerikaansk atleet (* [[1926]]) ;maart * [[2 maart|2]] - [[Jos Heymans]], Nederlânsk journalist (* [[1951]]) * 2 - [[Sietse de Boer]], Frysk fotograaf (* [[1963]]) * [[3 maart|3]] - [[Tom Sizemore]], Amerikaansk akteur (* [[1961]]) * [[4 maart|4]] - [[Judith Heumann]], Amerkaansk minskerjochten aktiviste (* [[1947]]) * [[5 maart|5]] - [[Gary Rossington]], Amerikaansk gitarist (* [[1951]]) * [[7 maart|7]] - [[Harry de Winter]], Nederlânsk programma makker (* [[1949]]) * [[8 maart|8]] - [[Josua Madsen]], Sweedsk drummer (* [[1978]]) * [[12 maart|12]] - [[Art Boon]], Kanadeesk feteraan (* [[1925]]) * 12 - [[Dick Fosbury]], Amerikaansk atleet (* [[1947]]) * [[27 maart|27]] - [[Wim de Bie]], Nederlânsk komediant (* [[1939]]) * [[31 maart|31]] - [[Evert Wilstra]], Frysk fierljepper (* [[1951]]) * 31 - [[Johannes Brandsma (keatser)|Johannes Brandsma]], Frysk keatser (* [[1957]]) ;april * [[3 april|3]] - [[Gryt van Duinen]], Frysk presintatrise, (* [[1950]]) * [[9 april|9]] - [[Huub Oosterhuis]], Nederlânsk teolooch en dichter (* [[1933]]) * [[23 april|23]] - [[Tori Bowie]], Amerikaansk atlete (* [[1990]]) * [[25 april|25]] - [[Paul van Vliet]], Nederlânsk kabaretier (* [[1935]]) ;maaie * [[10 maaie|10]] - [[Leen Pfrommer]], Nederlânsk reedrydtrainer (* [[1935]]) * [[16 maaie|16]] - [[Jan Troost]], Nederlânsk minskerjochte-aktivist (* [[1958]]) * [[18 maaie|18]] - [[Gerrit Breteler]], Nederlânsk-Fryske keunstskilder, tekstdichter, toanielskriuwer en sjonger (* [[1954]]) * [[20 maaie|20]] - [[Richard McDermott]], Amerikaansk reedrider (* [[1940]]) * [[24 maaie|24]] - [[Tina Turner]], Switsersk/Amerikaansk sjongeres (* [[1939]]) * [[26 maaie|26]] - [[Dirk Roelfsema]], Frysk fuotballer (* [[1939]])<ref>[https://lc.nl/sport/Cambuur-icoon-Dirk-Roelfsema-op-84-jarige-leeftijd-overleden-topschutter-was-de-eerste-contractspeler-ooit-van-SC-Cambuur-28452500.html lc.nl 30-5-2023, Cambuur-icoon Dirk Roelfsema op 84-jarige leeftijd overleden: topschutter was de eerste contractspeler ooit van SC Cambuur]</ref> * [[28 maaie|28]] - [[Marius de Boer]], Frysk sjonger (* [[1961]]) ;juny * [[3 juny|3]] - [[Jim Hines]], Amerikaansk atleet (* [[1946]]) * [[5 juny|5]] - [[Thom van der Goot]], dosint, teäterdirekteur en regisseur (* [[1946]]) * [[8 juny|8]] - [[Renato Longo]], Italjaansk hurdfytser (* [[1937]]) * [[10 juny|10]] - [[Jacques Thönissen]], Nederlânsk skriuwer (* [[1939]]) * [[12 juny|12]] - [[Silvio Berlusconi]], Italjaansk ûndernimmer en politikus (* [[1936]]) * 12 - [[Meindert Fennema]], Frysk Heechlearaar Politikology (* [[1946]]) * 12 - [[Treat Williams]], Amerikaansk akteur (* [[1951]]) * 12 - [[Harvey Glance]], Amerikaansk atleet (* [[1957]]) * [[13 juny|13]] - [[Cormac McCarthy]], Amerikaansk skriuwer (* [[1933]]) * [[15 juny|15]] - [[Glenda Jackson]], Ingelsk aktrise en politika (* [[1936]]) * [[16 juny|16]] - [[Gino Mäder]], Switsersk hurdfytser (* [[1997]]) * [[18 juny|18]] - [[Jellie Brouwer]], Nederlânsk radio presintatrise (* [[1964]]) * [[19 juny|19]] - [[Diane Rowe]], Ingelsk tafeltennister (* [[1933]]) * [[21 juny|21]] - [[Johan Habekothé]], Frysk waarman (* [[1943]]) * [[23 juny|23]] - [[Willem Nijholt]], Nederlânsk akteur en sjonger (* [[1934]]) * [[29 juny|29]] - [[Jan Stekelenburg]], Nederlânsk telefyzjepresintator (* [[1941]]) ;july * [[1 july|1]] - [[Dilano van 't Hoff]], Nederlânsk autokoereur (* [[2004]]) * [[4 july|4]] - [[Jan Sierhuis]], Nederlânsk keunstskilder (* [[1928]]) * [[5 july|5]] - [[Andrés Oliva]], Spaansk hurdfytser (* [[1948]]) * [[9 july|9]] - [[Luis Suárez (1935)|Luis Suárez]], Spaansk fuotballer (* [[1935]]) * [[10 july|10]] - [[Marga Minco]], Nederlânsk skriuwster (* [[1920]]) * [[12 july|12]] - [[John Nettleton]], Ingelsk akteur (* [[1929]]) * [[13 july|13]] - [[Carlin Glynn]], Amerikaansk aktrise (* [[1940]]) * 13 - [[Josephine Chaplin]], Amerikaansk aktrise (* [[1949]]) * [[15 july|15]] - [[Venjamin Soldatenko]], Kazaksk atleet (* [[1939]]) * [[16 july|16]] - [[Jane Birkin]] Ingelsk aktrise (* [[1946]]) * [[19 july|19]] - [[Remigius Valiulis]], Litousk atleet (* [[1958]]) * [[20 july|20]] - [[Theo Smit (hurdfytser)|Theo Smit]], Nederlânsk hurdfytser (* [[1951]]) * 20 - [[Durk Stoker]], Frysk politikus (* [[1957]]) * [[22 july|22]] - [[Marianne Werner]], Dútsk atlete (* [[1924]]) * [[26 july|26]] - [[Sinéad O'Connor]], Iersk sjongeres (* [[1966]]) * [[27 july|27]] - [[Bea Van der Maat]], Flaamsk sjongeres en presintatrise (* [[1960]]) * [[30 july|30]] - [[Paul Reubens]], Amerikaansk akteur (* [[1952]]) ;augustus * [[3 augustus|3]] - [[Mark Margolis]], Amerikaansk akteur (* [[1939]]) * [[6 augustus|6]] - [[Ahmed Anarbayev]], Kirgysk swimmer (* [[1948]]) * [[7 augustus|7]] - [[William Friedkin]], Amerikaansk regisseur (* [[1935]]) * [[8 augustus|8]] - [[Federico Bahamontes]], Spaansk hurdfytser (* [[1928]]) * [[12 augustus|12]] - [[Aggie van der Meer]], Frysk skriuwster (* [[1927]]) * [[14 augustus|14]] - [[Boris Doebrovsky]], Russysk roeier (* [[1939]]) * [[19 augustus|19]] - [[Tineke Beishuizen]], Nederlânsk skriuwster (* [[1938]]) * [[22 augustus|22]] - [[Tom Courtney]], Amerikaansk atleet (* [[1933]]) * 22 - [[Martin Laciga]], Switsersk strânfolllyballer (* [[1975]]) * [[24 augustus|24]] - [[Bernie Marsden]], Ingelsk gitarist (* [[1951]]) * [[25 augustus|25]] - [[Rob Fruithof]], Nederlânsk presintator en akteur (* [[1951]]) * [[31 augustus|31]] - [[Jan Jongbloed]], Nederlânsk fuotballer (* [[1940]]) * 31 - [[Clairy Polak]] Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise (* [[1956]]) ;septimber * [[4 septimber|4]] - [[Saya Song]], Súdkoreaansk-Amerikaansk pornoaktrise (* [[1986]]) * [[12 septimber|12]] - [[Schelte van Heemstra (1941)|Schelte baron van Heemstra]], Nederlânsk diplomaat (* [[1941]]) * [[15 septimber|15]] - [[Michel Jager]], Nederlânsk politikus (* [[1944]]) * [[16 septimber|16]] - [[Nicolaas van Beek]], Nederlânsk keunstner (* [[1938]]) * 16 - [[Wimie Wilhelm]], Nederlânsk aktrise (* [[1961]]) * [[20 septimber|20]] - [[Ruth Fuchs]], Dútsk atlete en politika (* [[1946]]) * 20 - [[Erwin Olaf]], Nederlânsk fotograaf (* [[1959]]) * [[22 septimber|22]] - [[Giorgio Napolitano]], Italjaansk politikus (* [[1925]]) * [[25 septimber|25]] - [[David McCallum]], Skotsk akteur (* [[1933]]) * [[26 septimber|26]] - [[Klaas Hofstra]], Nederlânsk akteur (* [[1944]]) * [[27 septimber|27]] - [[Michael Gambon]], Iersk akteur (* [[1940]]) * [[29 septimber|29]] - [[Dianne Feinstein]], Ammerikaansk politika (* [[1933]]) ;oktober * [[1 oktober|1]] - [[Patricia Janečková]], Slowaaksk sjongeres (* [[1998]]) * [[5 oktober|5]] - [[Paul Ramboux]], Waalsk striptekener (* [[1932]]) * [[8 oktober|8]] - [[Tjerk Westerterp]], Nederlânsk politikus (* [[1930]]) * 8 - [[László Sólyom]], Hongaarsk politikus (* [[1942]]) * 8 - [[Agneta Andersson]], Sweedsk kanofarster (* [[1961]]) * [[10 oktober|10]] - [[Terry Dischinger]], Amerikaansk basketballer (* [[1940]]) * [[11 oktober|11]] - [[Phyllis Coates]], Amerikaansk aktrise (* [[1927]]) * [[13 oktober|13]] - [[Louise Glück]], Amerikaansk dichter (* [[1943]] * [[14 oktober|14]] - [[Piper Laurie]], Amerikaansk aktrise (* [[1932]]) * [[15 oktober|15]] - [[Suzanne Somers]], Amerikaansk aktrise (* [[1946]]) * [[16 oktober|16]] - [[Martti Ahtisaari]], Finsk politikus (* [[1937]]) * [[18 oktober|18]] - [[Wessel te Gussinklo]], Nederlânsk skriuwer (* [[1941]]) * [[19 oktober|19]] - [[Anfisa Reztsova]], Russysk biatlete (* [[1964]]) * [[21 oktober|21]] - [[Bobby Charlton]], Ingelsk fuotballer (* [[1937]]) * [[22 oktober|22]] - [[Gerrit Jan Alberts]], Frysk ferslachjouwer (* [[1962]]) ;novimber * [[2 novimber|2]] - [[Ben Ramakers]], Nederlânsk akteur (* [[1953]]) * [[12 novimber|12]] - [[Frans Steijvers]], Nederlânsk politikus (* [[1942]]) * [[14 novimber|14]] - [[Karel van de Graaf]], Nederlânsk presintator (* [[1950]]) * [[16 novimber|16]] - [[A.S. Byatt]], Ingelsk skriuwster (* [[1936]]) * [[17 novimber|17]] - [[Ellen Jens]], Nederlânsk regisseuse (* [[1940]]) * 17 - [[Charlie Dominici]], Amerikaansk sjonger (* [[1951]]) * [[19 novimber|19]] - [[Rosalynn Carter]], Amerikaansk presidintsfrou (* [[1927]]) * [[23 novimber|23]] - [[Helmert Woudenberg]], Nederlânske akteur, toanielregisseur (* [[1945]]) * [[26 novimber|26]] - [[Geordie Walker]], Ingelsk gitarist (* [[1958]]) * [[27 novimber|27]] - [[John Nichols (skriuwer)|John Nichols]], Amerikaansk skriuwer (* [[1940]]) * [[29 novimber|29]] - [[Henry Kissinger]], Amerikaansk diplomaat en politikus (* [[1923]]) * [[30 novimber|30]] - [[Jacobus Knol]], Frysk, learaar, skriuwer en oersetter (* [[1936]]) * 30 - [[Sante Gaiardoni]], Italjaansk hurdfytser (* [[1939]]) * 30 - [[Shane MacGowan]], Iersk sjonger (* [[1957]]) ;desimber * [[1 desimber|1]] - [[Burny Bos]], Nederlânsk filmprodusint, akteur en skriuwer (* [[1944]]) * [[2 desimber|2]] - [[Barbara Doll]], Frânsk pornoaktrise (* [[1972]]) * [[3 desimber|3]] - [[Peter d'Hamecourt]], Nederlânsk sjoernalist (* [[1946]]) * [[6 desimber|6]] - [[Cilly Dartell]], Nederlânsk aktrise en presintatrise (* [[1957]]) * [[8 desimber|8]] - [[Ryan O'Neal]], Amerikaansk akteur (* [[1941]]) * 8 - [[Peter-Michael Kolbe]], Dútsk roeier (* [[1953]]) * [[11 desimber|11]] - [[Andre Braugher]], Amerikaansk akteur (* [[1962]]) * [[13 desimber|13]] - [[Dick Tommel]], Nederlânsk politikus (* [[1942]]) * 13 - [[Paul Litjens]], Nederlânsk hockeyer (* [[1947]]) * [[16 desimber|16]] - [[Nawaf al-Ahmad al-Jaber al-Sabah]], Emir fan Koeweit (* [[1937]]) * [[17 desimber|17]] - [[Linda van Dyck]], Nederlânsk aktrise (* [[1948]]) * [[20 desimber|20]] - [[Harrie Smeets]], Nederlânsk biskop (* [[1960]]) * [[21 desimber|21]] - [[Bob Meijer]], Nedderlânsk nijslêzer (* [[1935]]) * 21 - [[Agaath Meulenbroek]], Nederlânsk aktrise (* [[1943]]) * [[22 desimber|22]] - [[Laura Lynch]], Amerikaansk bassiste (* [[1958]]) * [[24 desimber|24]] - [[Annemiek Klijberg]], Nederlânsk presintatrise (* [[1948]]) * [[26 desimber|26]] - [[Wolfgang Schäuble]], Dútsk politikus (* [[1942]]) * 26 - [[Lesley McNaught-Mändli]], Switsersk springrúter (* [[1964]]) * [[28 desimber|28]] - [[Beno Hofman]], Nederlânsk histoarikus en presitator (* [[1954]]) * [[29 desimber|29]] - [[Doeke Eisma]], Nederlânsk politikus (* [[1939]]) * [[30 desimber|30]] - [[Tom Wilkinson]], Ingelsk akteur (* [[1948]]) * [[31 desimber|31]] - [[Hubert van Hoof]], Nederlânsk presintator en sjoernalist (* [[1951]]) * 31 - [[Melissa Hoskins]], Australysk hurdfytster (* [[1991]]) ===Bisten=== * [[10 jannewaris]] - Jasper 366, [[Frysk hynder|Fryske dekhynst]]<ref>[https://www.horses.nl/fokkerij/friezen/friese-hengst-jasper-366-overleden/ {{nl}} Horses.nl, 11-1-2023,Friese hengst Jasper 366 overleden]</ref> (* [[1995]]) * [[4 april]] - [[Diergaarde_Blijdorp#Bokito|Bokito]], gorilla fan [[Diergaarde Blijdorp]].<ref>[https://www.diergaardeblijdorp.nl/gorilla-bokito-overleden/ diergaardeblijdorp.nl, 5-4-2023, GORILLA BOKITO OVERLEDEN]</ref> (* [[1996]]) ==Films== {{Kolommen3 |Kolom1= * ''[[Aquaman and the Lost Kingdom]]'' * ''[[Barbie (film)|Barbie]]'' * ''[[The Equalizer 3]]'' * ''[[The Flash (film)|The Flash]]'' |Kolom2= * ''[[Guardians of the Galaxy Vol. 3]]'' * ''[[A Haunting in Venice]]'' * ''[[John Wick: Chapter 4]]'' * ''[[Meg 2: The Trench]]'' |Kolom3= * ''[[Mooned]]'' * ''[[Oppenheimer (film)|Oppenheimer]]'' * ''[[Shazam! Fury of the Gods]]'' * ''[[Trolls Band Together]]'' }} ==Tillefyzje== * ''[[Ahsoka (tillefyzjesearje)|Ahsoka]] * ''[[Star Wars: Skeleton Crew]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:2023| ]] [[Kategory:21e iuw]] 5fxt37qm77igrjjlpsy6xeyxxruxqyn 0 130709 1232802 1232764 2026-06-23T13:20:05Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. 1232802 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Abcoude | ôfbylding = Abcoude NH kerk - panoramio (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Doarpstsjerke fan Abcoude | flagge = Abcoude vlag.svg | wapen = Coat of arms of Abcoude.svg | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Utrecht.svg|20px]] [[Utert (provinsje)|Utert]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[De Rûne Feanen]] | stedsyndieling = | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 8.194 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/abcoude/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 22,73 km²<br>wêrfan wetter: 1,85 km² | befolkingstichtens = 360 ynw./km² | hichte = 0 m | stifting = ± 11e iuw | ferkearsieren = A2 / N294 | postkoade = 1391 | netnûmer = 0294 | koördinaten = 52°16' NB, 4°58' EL | webside = https://www.derondevenen.nl | mapname = Utert | lat_deg = 52 | lat_min = 16 | lat_sec = 00 | lat_dir = N | lon_deg = 4 | lon_min = 58 | lon_sec = 00 | lon_dir = E | ôfbylding2 = Map NL - De Ronde Venen - Abcoude.png | ôfbyldingstekst2 = Kaart fan Abcoude | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = }} '''Abcoude''' is in doarp en eardere gemeente yn 'e gemeente [[De Rûne Feanen]], yn de provinsje [[Utert (provinsje)|Utert]]. It doarp hat 8.194 ynwenners (2026). == Skiednis == Abcoude wurdt foar it earst neamd yn in ferslach út 1085 fan 'e biskop fan [[Prinsbisdom Utert|Utert]], dêr't sprutsen wurdt oer ''habitatores de Abecenwalde'' ('de ynwenners fan Abecenwalde'). Dizze namme betsjut 'it wâld fan Abbako', wat in typysk Fryske persoansnamme is. Oant de 8ste iuw makke it streamgebiet fan it [[Gein (rivier)|Gein]] diel út fan it Fryske [[goa]] [[Niftarlake]]. Om 719 hinne waard dit part fan West-Fryslân by it [[Frankyske Ryk]] ynlive. De Fryske adel bleau it goa Niftarlake lykwols bestjoeren oant keizer [[Otto I de Grutte]] it goa fan 'e Fryske greve Hatto ôfnaam en oerdroech oan it Bisdom Utert. Op 'e faak ûntstriden grins fan it doetiidske [[greefskip Hollân]] en it Bisdom Utert lei it slot Abcoude. Hjirfan waard foar it earst melding makke by de ferneatiging troch [[Gysbert fan Amstel]] yn 1274. It kastiel is letter wer opboud, mar hjoed-de-dei binne allinnich de fûneminten noch sichtber yn it lânskip, mei dêr omhinne de werstelde slotgrêft. It gemeente- en polderhûs fan Abcoude út 1883 wie it riedhûs fan 'e gemeente en stiet oan it Riedhûsplein. Nei de fúzje kaam it leech te stean en it waard yn 2012 partikulier besit. Op 1 jannewaris 2011 is de gemeente Abcoude gearfoege mei de gemeente De Ronde Venen. De nije gemeente De Ronde Venen bestiet út de plakken [[Mijdrecht]], [[Wilnis]], [[Vinkeveen]], [[Waverveen]], Abcoude, [[Baambrugge]], [[Amstelhoek]] en [[De Hoef]]. == It besjen wurdich == In part fan Abcoude is in beskerme doarpsgesicht. Fierder binne der yn it doarp tsientallen ryksmonuminten. * De doarpstsjerke is in [[gotyk|goatysk]] tsjerkegebou en it âldste gebou fan Abcoude. De tsjerke datearret út it lêste fearn fan 'e 15e iuw. Yn 'e tsjerke stiet in tombe fan ien fan 'e eardere hearen fan Abcoude en syn frou. * De roomske Kosmas en Damianustsjerke is in [[Neogotyk|neogoatyske]] tsjerke fan [[Alfred Tepe]] en waard yn 1888 yn gebrûk nommen. It haadalter fan 'e tsjerke is makke troch [[Friedrich Wilhelm Mengelberg]]. == Omjouwing == * It Natoergebiet Botshol bestiet út twa marren mei in rike floara en fauna. * It Fort Abcoude wie ien fan 'e earste forten fan 'e Stelling fan Amsterdam dy't klear wie. It fort is nea yn gebrûk naam, mar is wol bewarre bleaun. * Oan 'e iggen fan It Gein steane in grut tal histoaryske pleatsen. Healwei ferbynt de Wilhelminabrêge beide ouwers. * De Hugo de Vries-tún is in lyts doarpspark mei iuwenâlde beammen en in fiver, neist it plak dêr't alle wiken de doarpsmerk hâlden wurdt. * Broekzijder Mûne. * Mondriaanmûne. == Histoaryske hynstemerk == Al yn 1309 waard melding makke fan 'e 'Apicwoudermarct', dy't nei alle gedachten ein augustus holden waard en dy't sa bekend wie dat de merk as tiidoantsjutting brûkt waard. Yn 1471 krige Abcoude it rjocht ta it hâlden fan in Frije Hynstemerk. Ek waard bepaald dat dy alle jierren holden waard op 'e lêste tongersdei fan augustus. Yn 1541 waard dat rjocht troch Keizer Karel V befestige. Dêrfandinne wie it yn it hiele bisdom Utert allinnich tastien hynders te ferkeapjen yn 'e stêd Utert of yn it doarp Abcoude en op de wenstige merkdagen. De hynstemerk ûntwikkele him al gau ta in merk mei in algemiener karakter en waard yn 'e rin fan 'e tiid in doarpsfeest dat hjoed-de-dei fiif dagen duorret. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Abcoude}} }} {{Navigaasje De Rûne Feanen}} [[Kategory:Plak yn De Rûne Feanen]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Noard-Hollân]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Súd-Hollân]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Utert]] lbh9vcap5iu9gadkm20cbu1jlpmm8k5 1232809 1232802 2026-06-23T14:50:08Z Drewes 2754 kaart is net te sjen 1232809 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Abcoude | ôfbylding = Abcoude NH kerk - panoramio (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Doarpstsjerke fan Abcoude | flagge = Abcoude vlag.svg | wapen = Coat of arms of Abcoude.svg | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Utrecht.svg|20px]] [[Utert (provinsje)|Utert]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[De Rûne Feanen]] | stedsyndieling = | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 8.194 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/abcoude/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 22,73 km²<br>wêrfan wetter: 1,85 km² | befolkingstichtens = 360 ynw./km² | hichte = 0 m | stifting = ± 11e iuw | ferkearsieren = A2 / N294 | postkoade = 1391 | netnûmer = 0294 | koördinaten = 52°16' NB, 4°58' EL | webside = https://www.derondevenen.nl | mapname = Utert | lat_deg = 52 | lat_min = 16 | lat_sec = 00 | lat_dir = N | lon_deg = 4 | lon_min = 58 | lon_sec = 00 | lon_dir = E | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = }} '''Abcoude''' is in doarp en eardere gemeente yn 'e gemeente [[De Rûne Feanen]], yn de provinsje [[Utert (provinsje)|Utert]]. It doarp hat 8.194 ynwenners (2026). == Skiednis == Abcoude wurdt foar it earst neamd yn in ferslach út 1085 fan 'e biskop fan [[Prinsbisdom Utert|Utert]], dêr't sprutsen wurdt oer ''habitatores de Abecenwalde'' ('de ynwenners fan Abecenwalde'). Dizze namme betsjut 'it wâld fan Abbako', wat in typysk Fryske persoansnamme is. Oant de 8ste iuw makke it streamgebiet fan it [[Gein (rivier)|Gein]] diel út fan it Fryske [[goa]] [[Niftarlake]]. Om 719 hinne waard dit part fan West-Fryslân by it [[Frankyske Ryk]] ynlive. De Fryske adel bleau it goa Niftarlake lykwols bestjoeren oant keizer [[Otto I de Grutte]] it goa fan 'e Fryske greve Hatto ôfnaam en oerdroech oan it Bisdom Utert. Op 'e faak ûntstriden grins fan it doetiidske [[greefskip Hollân]] en it Bisdom Utert lei it slot Abcoude. Hjirfan waard foar it earst melding makke by de ferneatiging troch [[Gysbert fan Amstel]] yn 1274. It kastiel is letter wer opboud, mar hjoed-de-dei binne allinnich de fûneminten noch sichtber yn it lânskip, mei dêr omhinne de werstelde slotgrêft. It gemeente- en polderhûs fan Abcoude út 1883 wie it riedhûs fan 'e gemeente en stiet oan it Riedhûsplein. Nei de fúzje kaam it leech te stean en it waard yn 2012 partikulier besit. Op 1 jannewaris 2011 is de gemeente Abcoude gearfoege mei de gemeente De Ronde Venen. De nije gemeente De Ronde Venen bestiet út de plakken [[Mijdrecht]], [[Wilnis]], [[Vinkeveen]], [[Waverveen]], Abcoude, [[Baambrugge]], [[Amstelhoek]] en [[De Hoef]]. == It besjen wurdich == In part fan Abcoude is in beskerme doarpsgesicht. Fierder binne der yn it doarp tsientallen ryksmonuminten. * De doarpstsjerke is in [[gotyk|goatysk]] tsjerkegebou en it âldste gebou fan Abcoude. De tsjerke datearret út it lêste fearn fan 'e 15e iuw. Yn 'e tsjerke stiet in tombe fan ien fan 'e eardere hearen fan Abcoude en syn frou. * De roomske Kosmas en Damianustsjerke is in [[Neogotyk|neogoatyske]] tsjerke fan [[Alfred Tepe]] en waard yn 1888 yn gebrûk nommen. It haadalter fan 'e tsjerke is makke troch [[Friedrich Wilhelm Mengelberg]]. == Omjouwing == * It Natoergebiet Botshol bestiet út twa marren mei in rike floara en fauna. * It Fort Abcoude wie ien fan 'e earste forten fan 'e Stelling fan Amsterdam dy't klear wie. It fort is nea yn gebrûk naam, mar is wol bewarre bleaun. * Oan 'e iggen fan It Gein steane in grut tal histoaryske pleatsen. Healwei ferbynt de Wilhelminabrêge beide ouwers. * De Hugo de Vries-tún is in lyts doarpspark mei iuwenâlde beammen en in fiver, neist it plak dêr't alle wiken de doarpsmerk hâlden wurdt. * Broekzijder Mûne. * Mondriaanmûne. == Histoaryske hynstemerk == Al yn 1309 waard melding makke fan 'e 'Apicwoudermarct', dy't nei alle gedachten ein augustus holden waard en dy't sa bekend wie dat de merk as tiidoantsjutting brûkt waard. Yn 1471 krige Abcoude it rjocht ta it hâlden fan in Frije Hynstemerk. Ek waard bepaald dat dy alle jierren holden waard op 'e lêste tongersdei fan augustus. Yn 1541 waard dat rjocht troch Keizer Karel V befestige. Dêrfandinne wie it yn it hiele bisdom Utert allinnich tastien hynders te ferkeapjen yn 'e stêd Utert of yn it doarp Abcoude en op de wenstige merkdagen. De hynstemerk ûntwikkele him al gau ta in merk mei in algemiener karakter en waard yn 'e rin fan 'e tiid in doarpsfeest dat hjoed-de-dei fiif dagen duorret. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Abcoude}} }} {{Navigaasje De Rûne Feanen}} [[Kategory:Plak yn De Rûne Feanen]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Noard-Hollân]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Súd-Hollân]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Utert]] t6b6s3n4im4dl7007ztfzpgbcaq3alj 0 148116 1232913 1209902 2026-06-24T11:32:28Z RomkeHoekstra 10582 De Sineeske kob stiet ûnder it skaai kobben, oare boarnen sette him yn it monotypyske skaai Saundersilarus. 1232913 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Larus-fuscus-taxbox.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = [[Lytse sjouwerman]] (''Larus fuscus'') | takson1 = | namme1 = | takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme5 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson6 = [[ûnderklasse]]: | namme6 = [[moderne fûgels]]&nbsp;(''Neornithes'') | takson7 = [[tuskenklasse]]: | namme7 = [[nijkakigen]] (''Neognathae'') | takson8 = [[boppeskift]]: | namme8 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson9 = [[skift]]: | namme9 = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') | takson11 = [[ûnderskift]]: | namme11 = [[miuwen en sibben]] (''Lari'') | takson12 = [[famylje]]: | namme12 = [[seefûgels]] (''Laridae'') | takson13 = [[ûnderfamylje]]: | namme13 = '''miuwfûgels''' (''Larinae'') | takson14 = | namme14 = | takson15 = | namme15 = | beskriuwer, jier = [[Karel Lusiaan Bonaparte|Bonaparte]], 1831 }} De '''miuwfûgels''' (''Larinae'') binne in [[ûnderfamylje]] fan seefûgels út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[seefûgels]] (''Laridae''). Oant likernôch 2007 wurden miuwfûgels, de [[stirnzen]] en de [[skimkerfûgels]] as aparte famyljes sjoen, mar no binne it as ûnderfamyljes yn deselde famylje fan de ''Laridae'' rekkene. De [[skraitsen]] en de [[alken]] binne aparte famyljes njoggen de miuwfûgels. De miuwfûgels binne middelgrutte ta grutte wite en/of grize fûgels, mei stevige snaffels en poaten mei swimfluesen. De kop is faak swart of krekt hielendal wyt. De lytste soarte is de [[lytse miuw]] fan sa’n 29 cm en 120 g, de grutste de [[grutte sjouwerman]] mei sa’n 76 cm en 1,75 kg. ==Fersprieding== De miuwfûgels komme oer de hiele wrâld foar, ek yn de arktyske en antarktyske gebieten. De measte soarten libje tichtby de kust of yn it binnenlân. Allienich de [[winterkob]]ben libje op de iepen oseaan. ==Libbenswize== De measte miuwfûgels binne fleisiters: fisken, krabben, skaaldieren, en ek wol aaien en lytse fugels. Ferskate soarten binne ek iesiters, en bygelyks de [[sulvermiuw]] en de [[kob]] helje soms in hiel part fan harren fiedsel út jiskefetten en jiskebulten, en kinne yn steden in pleach wurde. De miuwfûgels libje en briede in grutte koloanjes. Se lizze twa of trije spikkelde aaien in nesten fan plantemateriaal op de grûn. De fûgels wurde nei twa jier (foar de lytsere soarten) ta fjouwer jier (de gruttere soarten) folwoeksen. De miuwfûgelsoarten kinne âld wurde, ta 49 jier yn in inkeld gefal foar de [[sulvermiuw]]. ==Klassifikaasje== Ta likernoch 2000 waarden hast alle miuwfûgelsoaarten yn it skaai ''Larus'' yndield, maar ûndersiik liet sjen dat dit skaai [[polyfyletysk]] is, d.w.s. dat de lêste mienskiplike foarâlde fan alle soarten net ta itselde skaai hearde. Dêrom binne de soarten no oer ferskate skaaien ferdield. De ûnderfamylje fan de '''miuwfûgels''' (''Larinae'') omfet foljende skaaien en soarten: *''Skaai'': [[skjirresturtmiuwen]] (''Creagus''), 1 soarte: ** [[skjirresturtmiuw]] (''Creagus furcatus'') *''Skaai'': [[winterkobben]] (''Rissa''), 2 soarten: ** [[winterkob]] (''Rissa tridactyla'') ** [[readpoatkob]] (''Rissa brevirostris'') *''Skaai'': [[ivoarmiuwen]] (''Pagophila''), 1 soarte: ** [[ivoarmiuw]] (''Pagophila eburnea'') *''Skaai'': [[swellesturtmiuwen]] (''Xema''), 1 soarte: ** [[swellesturtmiuw]] (''Xema sabini'') *''Skaai: [[kobben]] (''Chroicocephalus''), 11 soarten: ** [[tinsnaffelmiuw]] (''Chroicocephalus genei'') ** [[lytse kob]] of [[beammiuw]] (''Chroicocephalus philadelphia'') ** [[sulverkopmiuw]] (''Chroicocephalus novaehollandiae'') ** [[swartsnaffelmiuw]] (''Chroicocephalus bulleri'') ** [[Andesmiuw]] (''Chroicocephalus serranus'') ** [[brúnkopmiuw]] (''Chroicocephalus brunnicephalus'') ** [[Patagonyske kob]] (''Chroicocephalus maculipennis'') ** [[kob]] (''Chroicocephalus ridibundus'') ** [[griiskopmiuw]] (''Chroicocephalus cirrocephalus'') ** [[Hartlaubmiuw]] (''Chroicocephalus hartlaubii'') *''Skaai'': [[Sineeske kobben]] (''Saundersilarus'') ** [[Sineeske kob]] (''Chroicocephalus saundersi'') *''Skaai'': [[lytse miuwen]] of dwerchkobben (''Hydrocoloeus''), 1 soarte: ** [[lytse miuw]] of dwerchkob (''Hydrocoloeus minutus'') *''Skaai'': [[rôze miuwen]] (''Rhodostethia''), 1 soarte: ** [[rôze miuw]] (''Rhodostethia rosea'') *''Skaai'': [[griiswite kobben]] (''Leucophaeus''), 5 soarten: ** [[dolfynmiuw]] ''(Leucophaeus scoresbii)'' ** [[lavamiuw]] ''(Leucophaeus fuliginosus)'' ** [[skattermiuw]] ''(Leucophaeus atricilla)'' ** [[lytse prêrjemiuw]] ''(Leucophaeus pipixcan)'' ** [[skiere miuw]] ''(Leucophaeus modestus)'' *''Skaai'': [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus''), 6 soarten: ** [[reliktmiuw]] (''(Ichthyaetus relictus'') ** [[koraalmiuw]] (''(Ichthyaetus audouinii'') ** [[swartkopmiuw]] (''(Ichthyaetus melanocephalus'') ** [[grutte swartkopmiuw]] (''Ichthyaetus ichthyaetus'') ** [[wyteachmiuw]] (''Ichthyaetus leucophthalmus'') ** [[roetmiuw]] (''Ichthyaetus hemprichii'') *''Skaai'': [[miuwen]] (''Larus''), 32 soarten: ** [[grousnaffelmiuw]] (''Larus pacificus'') ** [[Perûviaanske miuw]] (''Larus belcheri'') ** [[Argentynske miuw]] (''Larus atlanticus'') ** [[swartsturtmiuw]] (''Larus crassirostris'') ** [[jiskemiuw]] (''Larus heermanni'') ** [[ûnwaarsfûgel]] (''Larus canus'') ** [[ringbekmiuw]] (''Larus delawarensis'') ** [[prêrjemiuw]] (''Larus californicus'') ** [[grutte sjouwerman]] (''Larus marinus'') ** [[kelpmiuw]] (''Larus dominicanus'') ** [[Beringmiuw]] (''Larus glaucescens'') ** [[Kalifornyske miuw]] (''Larus occidentalis'') ** [[Meksikaanske miuw]] (''Larus livens'') ** [[grutte iismiuw]] of [[grutte iismiuw|iiskob]] (''Larus hyperboreus'') ** [[lytse iismiuw]] of [[lytse iiskob]] (''Larus glaucoides'') ** [[sulvermiuw]] (''Larus argentatus'') ** [[Amerikaanske sulvermiuw]] (''Larus smithsoianus'') ** [[Eastsibearyske miuw]] (''Larus vegae'') ** [[Pontyske miuw]] (''Larus cachinnans'') ** [[gielpoatmiuw]] (''Larus michahellis'') ** [[Armeenske miuw]] (''Larus armenicus'') ** [[Kamtsjatkamiuw]] (''Larus schistisagus'') ** [[lytse sjouwerman]] (''Larus fuscus'') ==Keppelings om utens== *[https://www.worldbirdnames.org/new/bow/gulls/ IOC World Bird List 15.1, 2025] [[Kategory:Seefûgel]] grjoodszpwsoetimeutcoppj5c3wjsl 0 148258 1232865 1172080 2026-06-23T21:34:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232865 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=paukalkoen |Ofbyld= [[File:Ocellated Turkey.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[kalkoenen]] (''Meleagris'') |Wittenskiplike namme= Meleagris ocellata |Beskriuwer, jier= [[Georges Cuvier|Cuvier]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de paukalkoen (Meleagris ocellata).png|center|250px]] }} De '''paukalkoen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Meleagris ocellata'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kalkoenen]] (''Meleagris''). It is dêrmei de neiste libbene sibbe fan 'e (gewoane) [[kalkoen]] (''Meleagris gallopavo''). De paukalkoen is in relatyf grutte fûgel dy't inkeld foarkomt op it [[Jûkatanskiereilân]] en oanbuorjende kriten yn [[Midden-Amearika]]. It is in [[omnivoar]], dy't it meastepart fan 'e tiid op 'e [[grûn]] trochbringt. De [[IUCN]] klassifisearret de paukalkoen as gefoelich. ==Taksonomy== De paukalkoen waard yn [[1820]] foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Frankryk|Frânske]] [[biolooch]] [[Georges Cuvier]]. Foarhinne wie dizze fûgel yndield yn in eigen [[taksonomy]]sk [[skaai (taksonomy)|skaai]], dat fan 'e '''paukalkoenen''' (''Agriocharis''), as ''Agriocharis ocellata''. Tsjintwurdich wurdt it ûnderskie mei de (gewoane) [[kalkoen]] (''Meleagris gallopavo'') en besibbe [[fossile]] [[soarte]]n lykas de [[Kalifornyske kalkoen]] (''Meleagris californica'') en de [[groupoatkalkoen]] (''Meleagris crassipes'') beskôge as te lyts om 'e yndieling yn in apart skaai te rjochtfeardigjen. [[File:Ocellated_turkey_(Meleagris_ocellata)_Orange_Walk_2.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] fan 'e paukalkoen dy't net oan it pronkjen is.]] ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e paukalkoen is beheind ta in diel fan [[Midden-Amearika]], dat mar sa'n 130.000&nbsp;[[km²]] beslacht. It omfettet it [[Meksiko|Meksikaanske]] diel fan it [[Jûkatanskiereilân]], mei de steaten [[Quintana Roo]], [[Campeche (steat)|Campeche]] en [[Jûkatan (steat)|Jûkatan]], en fierders de steat [[Tabasco (steat)|Tabasco]] en it noarden fan [[Chiapas]]. Der binne ek inkele isolearre [[populaasje (biology)|populaasjes]] yn 'e steat [[Oaxaca]]. Bûten Meksiko komt de paukalkoen op it súdlike Jûkatanskiereilân ek foar yn noardlik [[Belize]] en noardlik [[Gûatemala]]. ==Uterlike skaaimerken== De paukalkoen is in relatyf foarse fûgel mei in kop-sturtlingte fan 70–122&nbsp;[[sintimeter|sm]]. Dêrmei binne paukalkoenen gâns lytser as gewoane [[kalkoenen]]. Wat de grutte oangiet, bestiet der by de paukalkoengâns [[seksuele dimorfy]]: de [[mantsje|hoannen]] mjitte trochinoar 100&nbsp;sm, en de [[wyfke|hinnen]] 80&nbsp;sm. It tochsneed gewicht bedraacht foar hoannen 5&nbsp;[[kg]] en foar hinnen 3&nbsp;kg. Yn 'e [[peartiid]] kinne hoannen lykwols oant 6&nbsp;kg weagje en hinnen (foar it lizzen fan 'e [[aai]]en) oant 4&nbsp;kg. Fan uterlik is de seksuele dimorfy by de paukalkoen folle lytser as wat lichemsgrutte oanbelanget. Beide [[geslacht (sekse)|geslachten]] hawwe [[fear (fûgels)|fearren]] yn in [[brûns (kleur)|brûnzene]] en [[grien]]e [[kleur]] dêr't in [[metaal]]eftige glâns oerhinne leit. De [[wjuk]]ken binne grienich oant [[turkwaze]], mei in brûnzene bân by de basis fan 'e [[slachpin]]nen lâns, dy't sels [[swart]]-[[wyt]] streke binne. De [[rêch]], de [[bealch]] en it [[boarstkas|boarst]] hawwe in folle dûnkerder kleur fan út 'e grienens skinend [[brún]]. De [[sturt]] kin, lykas by de gewoane kalkoen, opstet wurde ta in [[waaier]]. Oars as by de gewoane kalkoen, mar krekt as by de [[blauwe pau]] (''Pavo cristatus''), hawwe de sturtfearren op twa hichten (oan 'e úteinen en healwei) in patroan dat sjoen wurde kin as de ôfbylding fan in each. Dat is wêr't dizze fûgel syn gewoane (paukalkoen) en [[wittenskiplike namme]] (''Meleagris ocellata'') oan tanket (''ocelli'' is [[Latyn]] foar "eachjes"). [[File:Ocellated_turkey_(Meleagris_ocellata)_male_head_Peten.jpg|left|thumb|150px|De [[kop]] fan in paukalkoenehoanne.]] De [[hals]] en [[kop]] fan 'e paukalkoen binne keal, mei in [[ronfel]]e [[hûd]] dy't fel [[himelsblau]] kleure is (ynstee fan [[rôze|rôs]][[read]], lykas by de gewoane kalkoen). Beide geslachten hawwe boppe de [[eagen]], boppe-op 'e kop en fersille oer de hals ferskate tsientallen rûne knobbeltsjes, dy't fel [[giel]], [[oranje]] of [[read]] binne. By mantsjes binne de knobbeltsjes grutter en opfallender. De eagen sels binne swart en wurde omjûn troch in râne fan [[dûnkerread]]e hûd, dy't fral yn 'e [[peartiid]] tige fel kleure is. De keale [[poat]]en binne ek dûnkerread, mar koarter en tinner as by de gewoane kalkoen. Hoannen fan mear as in jier âld hawwe [[spoar (anatomy)|spoaren]] oan 'e efterkant fan 'e poaten, dy't yn trochsneed 4&nbsp;sm lang binne, hoewol't der dokumintearre gefallen binne fan eksimplaren mei 6&nbsp;sm lange spoaren. Dat binne gemiene stekwapens dy't de hoannen brûke yn ûnderlinge gefjochten oer dominânsje (benammen yn 'e peartiid), en soms om har te ferwarren tsjin oanfallen troch [[rôfdier]]en. ==Biotoop== Paukalkoenen binne fûgels fan it [[tropysk reinwâld]], wêrby't se de foarkar jouwe oan frij ticht [[bosk]] mei yn 'e neite wat iepen plakken dêr't se omskarreljend foerazjearje kinne. ==Hâlden en dragen== De paukalkoen is in sosjaal bist, dat yn famyljegroepen libbet. De fûgels bringe it meastepart fan 'e tiid op 'e [[grûn]] troch, dêr't se op 'e [[wâldflier]] har kostje byinoar foerazjearje. As it [[jûn]]s [[skimer]]ich wurdt, jouwe se har lykwols del op in gaadlike [[beamtûke]], om, ek wer yn groepsferbân, te [[sliep]]en op in plak dêr't se feilich binne foar [[rôfdier]]en dy't [[nachtdier|by tsjuster jeie]], lykas [[jagûar]]s. Utnaaien foar gefaar dogge paukalkoenen leaver [[draven]]de as troch fuort te [[fleanen]], mar as it nypt en wedernypt geane se wol op 'e wjuk. Krekt as gewoane [[kalkoen]]en hawwe paukalkoenen in breed ferskaat oan fokalisaasjes. Dy komme grutdiels oerien mei de fokalisaasjes fan 'e gewoane kalkoen, mar krekt even oars. It "gabbeljen" ([[Ingelsk]]: ''gobble'') fan 'e paukalkoen klinkt bygelyks hiel oars as dat fan 'e gewoane kalkoen. [[File:Flickr - ggallice - Petén turkeys foraging, El Mirador.jpg|right|thumb|250px|Paukalkoenen oan it foerazjearjen yn noardlik [[Gûatemala]].]] De [[peartiid]] set foar de paukalkoen útein yn begjin [[febrewaris]], berikt in hichtepunt yn [[maart]] en einiget tsjin 'e ein fan [[april]]. Paukalkoenehoannen pronkje troch op grutske wize om te stappen mei de [[sturt]] yn 'e waaier, de [[wjuk]]ken delhingjend, de [[kop]] nei efteren en it [[boarstkas|boarst]] nei foarren. Op dy wize besykje se yndruk te meitsjen op 'e hinnen. As dat slagget, folget de [[pearing]], wêrnei't de hin in [[nêst (fûgels)|nêst]] makket op 'e grûn. It nêst bestiet út in mei planten en [[fear (fûgel)|fearren]] beklaaid, ûndjip dobke dat útskrabe is yn 'e wâldflier op in plak dat ferskûle leit tusken de [[plant|ûndergroei]]. De hin leit 8–15&nbsp;[[aai]]en, dy't útkomme nei in [[briedtiid]] fan 28&nbsp;[[dagen]]. De [[fûgelpyk|piken]], dy't yn 't earstoan oerdutsen binne mei [[dûns (fûgels)|dûns]] yn in [[readbrunige]] [[skutkleur]], binne [[nêstflechter]]s, dy't nei ien nacht it nêst al ferlitte. Se folgje de hin, dy't harren net fuorret, mar wol sjen lit wat se ite moatte. Yn it neijier binne de jongen [[folwoeksen]] en geane se by de hin wei. ==Fretten== Paukalkoenen binne [[omnivoar]]en, dy't net sinnich binne wat [[iten]] oangiet. Se frette benammen [[sied (plant)|sieden]] fan [[gerzen]], op 'e [[wâldflier]] fallen [[nút (frucht)|nuten]] en [[blêd (plant)|blêden]] fan [[strewelleguod]], mar dêrnjonken ek in protte [[ynsekt]]en, lykas [[toarren]], [[motten]] en [[eamelders]]. Yn [[jannewaris]], foar it begjin fan 'e [[peartiid]], frette paukalkoenehoannen oansjenlik mear as oars om in [[fet (weefsel)|fetfoarrie]] op te bouwen dêr't se op tarre kinne ûnder de peartiid, mei't se dan amper noch oan iten takomme. [[File:Meleagris_ocellata_-Guatemala-8a.jpg|left|thumb|250px|In paukalkoen.]] ==Status== De paukalkoen hat sûnt [[2009]] de [[IUCN-status]] fan "gefoelich", wat sizze wol dat de sitewaasje yn 'e rekken holden wurde moat, mar dat der (noch) gjin sprake is fan in [[bedrige soarte]]. Mar dat kin fluch feroarje mei sa'n beheind [[ferspriedingsgebiet]] en in [[populaasje (biology)|populaasje]] dy't nei skatting út 20.000–40.000 eksimplaren bestiet. De wichtichste bedriging foar de paukalkoen en de oarsaak fan 'e negative populaasjetrend fan 'e fûgel is [[habitat]]ferlies troch [[ûntbosking]]. In bykommend elemint dat problematysk wurde kin, is dat de paukalkoen troch de [[jacht (aktiviteit)|jacht]] in substansjeel diel útmakket fan it menu fan fjouwer grutte [[Yndianen|lânseigen]] [[etnyske groep]]en op it [[Jûkatanskiereilân]]. ==Undersoarten== De paukalkoen is in monotypyske [[soarte]], wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n binne. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Ocellated_turkey ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Meleagris ocellata}} }} [[Kategory:Kalkoen]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] ovdv9qtbo2z9rphjngm90x5s08i2r86 0 148267 1232864 1176084 2026-06-23T21:32:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232864 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=kalkoen |Ofbyld= [[File:Wild Turkey, Creekside Park, 8 May 2014 (14145843695).jpg|250px]]<br><small>hoanne</small><br>[[File:Wild Turkey (female) - Meleagris gallopavo, Occoquan Bay National Wildlife Refuge, Woodbridge, Virginia.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd=[[File:Gobbler.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[kalkoenen]] (''Meleagris'') |Wittenskiplike namme= Meleagris gallopavo |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de wylde kalkoen (Meleagris gallopavo).png|center|250px]] }} De '''kalkoen''' of '''wylde kalkoen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Meleagris gallopavo'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kalkoenen]] (''Meleagris''). Dizze fûgel komt foar yn it grutste diel fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]], noardlik [[Meksiko]] en dielen fan súdlik [[Kanada]]. It is ien fan twa libbene [[soarte]]n kalkoenen en de grutste fan alle [[hineftigen]]. Nettsjinsteande dat is it in behindige [[fleanen|fleaner]]. De kalkoen is de wylde [[foarâlder]] fan 'e [[domestisearre]] [[nuete kalkoen]] (''Meleagris gallopavo domesticus''). By dizze fûgelsoarte bestiet gâns [[seksuele dimorfy]], mei't de [[mantsje|hoanne]] folle grutter en swierder en folle opfallender [[kleur]]e is. De kalkoen is in [[omnivoar]] mei in sosjale libbenswize. De [[IUCN]] klassifisearret dizze soarte as net bedrige. ==Fersprieding== De kalkoen hat yn [[Noard-Amearika]] in grut [[ferspriedingsgebiet]], dat benammen yn 'e eastlike helte fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] hast oanienslutend is. Eastlik fan 'e [[Mississippy (rivier)|Mississippy]] ûntbrekt dizze fûgel inkeld yn noardlik [[Wisconsin]], noardeastlik [[Illinois]], noardlik [[Indiana]] en [[Ohio]], it suden fan [[Neder-Michigan]], de [[Mississippydelta]] fan [[Louisiana]], de [[Everglades]] oan 'e súdpunt fan it [[Floaridaskiereilân]] en guon lytsere kriten by de [[kust]] fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] lâns. Bewesten de Mississippy is de fersprieding fragmintarysk, hoewol net yn [[Louisiana]], westlik en sintraal [[Arkansas]], [[Missouri (steat)|Missouri]], [[Iowa]], súdeastlik [[Minnesota]], [[Kansas]], [[Oklahoma]] en sintraal [[Teksas]]. Fierders libje der oer it algemien mear kalkoenen op 'e [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] as yn 'e [[Rocky Mountains]] bewesten de [[flakte]]n, en mear yn 'e Rocky Mountains as yn 'e [[woastyn]]gebieten westlik fan 'e [[berchtme|bergen]]. By de westkust lâns, fral yn [[Kalifornje]], dêr't de lânseigen [[Kalifornyske kalkoen]] (''Meleagris californica'') likernôch 10.000&nbsp;jier lyn [[útstjerren (biology)|útstoar]], mar ek yn [[Nevada]], [[Oregon]] en westlik en noardlik [[Utah]], is de kalkoen eins in [[eksoat]], dy't der yn 'e [[1960-er jierren|1960-er]] en [[1970-er jierren]] troch de [[minske]] yntrodusearre is út [[Teksas]] en [[Oklahoma]] wei. Yn súdwestlik [[Washington (steat)|Washington]] libbet in yntrodusearre [[populaasje (biology)|populaasje]] dy't fan 'e eastkant de Mississippy komt. [[File:Wild_Turkey_(25473218982).jpg|left|thumb|250px|Kalkoenen binne, nettsjinsteande harren gewicht, behindige [[fleanen|fleaners]].]] Bûten de Feriene Steaten is de kalkoen ek lânseigen yn 'e [[Westlike Sierra Madre]] (it ferlingde fan 'e súdlike Rocky Mountains), yn it binnenlân fan noardlik [[Meksiko]] en yn in lytser diel fan 'e [[Eastlike Sierra Madre]], tichter by de kust fan 'e [[Golf fan Meksiko]]. Foarhinne bestie der ek in [[populaasje (biology)|populaasje]] op it [[Plato fan Anáhuac]] (it súdlike part fan it [[Heechlân fan Meksiko]]) en dêrwei nei it suden ta oant de [[Súdlike Sierra Madre]], mar dat is it diel fan Meksiko dat yn it [[Prekolumbiaanske Tiidrek]] it sintrum fan ferskate [[Meso-Amearika|Meso-Amerikaanske]] [[beskaving]]s wie, en dêr't no it swiertepunt fan 'e Meksiko leit, mei yn 'e midden de [[Delling fan Meksiko]] en de [[stêdekloft]] fan [[Meksiko-Stêd]]. Troch de [[minsklik]]e befolkingsdruk komme dêr no amper noch kalkoenen yn it wyld foar. Yn [[Kanada]] komme kalkoenen foar yn súdlik [[Ontario]] en lytse dielen fan it suden fan [[Kebek (provinsje)|Kebek]], [[Manitoba]], [[Saskatchewan]], [[Alberta]] en [[Britsk-Kolumbia]]. Mooglik hawwe se har resintlik ek ferspraat nei de [[Kanadeeske Kustprovinsjes]]. Fierders komt de kalkoen as [[eksoat]] ek foar op guon plakken bûten Noard-Amearika, wêrûnder [[Nij-Seelân]] en [[Hawaï]] (op 'e eilannen [[Lanaï]], [[Molokaï]], [[Maui]], [[Hawaï (eilân)|Hawaï]] en [[Oähû]]). Yn 'e [[achttjinde iuw]] besocht de [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] [[kening]] [[George II fan Grut-Brittanje|George&nbsp;II]] kalkoenen yn it wyld yn [[Richmond Park]] by [[Londen]] te yntrodusearjen, mar dat mislearre om't de fûgels te maklik te snippen wiene foar [[streuperij|streupers]]. Uteinlings moast de kening syn plan ôfblaze om't de gefjochten mei streupers te gefaarlik waarden foar syn [[jachtopsjenner]]s. Letter kamen der ferskate oare populaasjes wylde kalkoenen yn [[Grut-Brittanje (eilân)|Grut-Brittanje]] en [[Ierlân (eilân)|Ierlân]], guon mei opsetsin yntrodusearre, oaren ûntsnapt út finzenskip. Mar allegearre strûpten se der lang om let ûnder. Op 't heden komme der gjin wylde kalkoenen mear foar op 'e [[Britske Eilannen]], mar wol besteane der noch inkele populaasjes yn [[Dútslân]] en [[Tsjechje]]. ==Uterlike skaaimerken== De kalkoen fertoant oansjenlike [[seksuele dimorfy]] (ferskil fan uterlik tusken de [[geslacht (sekse)|geslachten]]). In [[folwoeksen]] [[mantsje|hoanne]] hat trochinoar in kop-sturtlingte fan 100–125&nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in gewicht fan 5–11&nbsp;[[kg]]. In folwoeksen [[wyfke|hin]] is folle lytser, mei in kop-sturtlingte fan 76–95&nbsp;sm en in gewicht fan 2^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}–5^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;kg. It gemiddelde gewicht fan in hoanne bedraacht 7,6&nbsp;kg, en dat fan in hin is 4,3&nbsp;kg. It dokumintearre rekôrgewicht fan in wylde kalkoenhoanne wie 16,9&nbsp;kg. Hoannen mei in gewicht fan likernôch 14&nbsp;kg binne ûngewoan, mar net seldsum. Dêrmei is de kalkoen de op ien nei swierste fûgel fan [[Noard-Amearika]], nei de [[trompetswan]] (''Cygnus buccinator''). Dêrby moat wol oantekene wurde dat de kalkoen noch ferskate oare fûgels foargean litte moat as it om it gewichtgemiddelde giet: de [[wite pilekaan]] (''Pelecanus erythrorhynchos''), de [[fluitswan]] (''Cygnus columbianus columbianus''), de [[Kalifornyske kondor]] (''Gymnogyps californicus'') en de [[trompetkraanfûgel]] (''Grus americana''). De [[fear (fûgels)|fearren]] binne by de hoannen oer it algemien [[swart]]ich of [[dûnkergriis]], of soms [[grizich]] [[brún]], mar mei in [[koper]]ige glâns dy't komplekser wurdt neigeraden dat de fûgel [[âlderdom|âlder]] is. It fearrekleed fan 'e hinnen is brunich of griisbrunich, mei swarte streekjes en spikkels. Se sjogge der saaier út, mar hawwe in bettere [[skutkleur]]. De [[wjuk]]ken fan 'e kalkoen binne relatyf lyts foar sa'n grutte fûgel, en de [[wjukspanne]] bedraacht 1.25–1.44&nbsp;m. De [[sturt]] is by beide geslachten ferhâldingsgewiis lang, en mjit 24^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}–50^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;sm. De hoannen kinne de sturtfearren opsette ta in ymposante [[waaier]]sturt. Ek hawwe se in 'burd', in toppe op [[hier (begroeiïng)|hier]] lykjende, foarútstekkende filaminten ('mesofiloplommen') dy't har út 'e midden fan it [[boarstkas|boarst]] groeie. [[File:Wild turkey and juveniles.jpg|left|thumb|180px|In [[wyfke|hin]] mei in fjouwertal healwoeksen [[fûgelpyk|piken]].]] De [[snaffel]] is by beide geslachten relatyf lyts, mei in lingte fan sa'n 2–3,2&nbsp;sm. [[Hals]] en [[kop]] binne keal. De hals is lang en by de hoannen ûnderoan fel read, in kleur dy't hegerop ferdizenet ta feal [[rôze]] mei in [[pears|pearzige]] of [[ljochtblau]]wige kleur om 'e [[eagen]] hinne. By de hinnen is de [[hûd]] fan 'e hals griisbrunich, deselde kleur as de fearren. De hoannen hawwe ferskate [[lel (fûgels)|lellen]] ûnderoan 'e hals (de halslellen), mar ek ien ûnder de snaffel (it kinlel) en ien dy't boppe de snaffel groeit en derby delhinget (de snútlel). In oar skaaimerk fan 'e hoannen dat by de hinnen ûntbrekt, wurdt foarme troch de nei efteren wizende [[spoar (anatomy)|spoaren]] dy't se oan eltse poat hawwe, njonken trije nei foarren wizende [[tean]]nen en ien dy't nei efteren wiist, dêr't de hinnen ek oer beskikke. De spoaren wurde brûkt as stekwapens yn gefjochten mei oare hoannen of mei [[rôfdier]]en. ==Biotoop== Wylde kalkoenen jouwe de foarkar oan in [[biotoop]] fan [[mingd wâld]] mei fersprate iepen plakken, lykas [[greide]]n, [[ikker]]s, [[hôf (perseel mei fruchtbeammen)|hôven]] en [[sompe]]n. Mar se lykje har oanpasse te kinnen oan hast eltse tichtbegroeide [[plant]]emienskip salang't der mar iepen plakken yn falle. Iepen, folwoeksen [[wâld]]lân mei in ferskaat oan [[beam]]soarten trochinoarhinne hawwe se it leafste. Yn [[berchtme]]n komme se inkeld yn it [[heuvel]]ige foarlân foar. Yn [[woastinen]] is de fersprieding beheind ta boskige stripen lân by [[rivier]]en lâns. [[File:09-03_NFlaWildTurkeys.JPG|right|thumb|250px|In groep eastlike kalkoenen (''Meleagris gallopavo silvestris'').]] ==Hâlden en dragen== Kalkoenen binne sosjale fûgels, dy't fral [[winter]]deis foarkomme yn groepen. Se libje oerdeis foar it meastepart op 'e [[grûn]], dêr't se soms yn kloften foerazjearje mei oarsoartige bisten, lykas [[harteftigen|harten]] en [[iikhoarntsjes]]. It komt sels foar dat se mei sokke bisten [[boartsjen|boartsje]]. Troch mei-inoar nei fretten te sykjen, kinne de bisten inoar helpe om [[rôfdier]]en op 'e tiid gewaar te wurden. Kalkoenen hawwe in tige goed [[gesichtsfermogen]], mar kinne troch harren koarte lingte yn boskgebieten net fier sjen. Iikhoarntsjes dy't yn in beam sitte, sjogge wol oer de ûndergroei hinne. En harten foegje dêr in tige sterke [[rooksin]] en bysûnder skerp [[gehoar]] oan ta. Hoewol't se oerdeis tige goed sjogge, hawwe kalkoenen gjin [[nachtsicht]]. Om't se by nacht folle kwetsberder binne, sykje se by it ynfallen fan 'e [[jûnsskimer]] yn 'e regel in [[beam]] op om yn te [[sliep]]en. Nettsjinsteande harren gewicht binne wylde kalkoenen, oars as harren [[nuete kalkoen|nuete wjergaders]], goede [[fleanen|fleaners]]. Se fleane fluch, behindich en faak ticht by de grûn, mar ornaris net fierder as 400&nbsp;[[meter|m]]. Kalkoenen hawwe in ferskaat oan [[lûd|fokalisaasjes]], wêrfan't it 'gabbeljen' (''gobble''), sa't it yn it [[Ingelsk]] neamd wurdt, de bekendste is. Se kinne ek gjalpe, klokje, spinne, keakelje en tsjotterje. De [[mantsje|hoannen]] allinne bringe soms in leechtoanich 'trommeljend' lûd fuort, dat se produsearje mei de beweging fan [[lucht]] yn in luchtpûde yn it [[boarstkas|boarst]]. De [[peartiid]] falt foar kalkoenen yn [[maart]] en [[april]]. De [[mantsje|hoannen]] binne [[polygyny|polygyn]], wat betsjut dat se besykje te [[pearjen]] mei safolle mooglik ûnderskate [[wyfke|hinnen]]. By de [[balts]] pronkje de hoannen mei opsette [[fear (fûgels)|fearren]], útsprate waaiersturt en oer de grûn slepende [[wjuk]]ken, wylst harren [[hals]], [[kop]] en [[lel (fûgels)|lellen]] fel [[read]], [[wyt]] en/of [[blau]] kleure binne. De [[kleur]] kin feroarje mei it [[humeur|sin]] fan 'e hoanne, en in hielendal wite kop is in teken fan 'e grutste [[opwining]]. 'Gabbeljen' en 'trommeljen' wurdt brûkt as middel om sosjale dominânsje foar oare hoannen oer te toanen en om hinnen oan te lokjen. [[File:Wild turkey eggs from Ontario.jpg|left|thumb|180px|In [[nêst (fûgels)|nêst]] kalkoene-[[aai]]en.]] Nei de [[pearing]] skrabet de hin mei de poat in ûndjip dobke yn 'e grûn út op in plak dat ferskûle leit middenmank [[strewelleguod]]. Yn dat [[nêst (fûgels)|nêst]] leit se 10–14&nbsp;[[aai]]en, ornaris ien op in [[dei]]. It [[brieden (fûgels)|brieden]] set útein as it lêste aai lein is en duorret teminsten 28&nbsp;dagen. De [[pyk (fûgel)|piken]] fan 'e kalkoen binne [[nêstflechter]]s, dy't likernôch 12–24&nbsp;[[oere]]n nei se út it aai kommen binne it nêst al ferlitte. De piken wurde net fuorre; datoangeande rêde se harsels fan it begjin ôf oan en frette dêrby [[ynsekten]], [[bei]]en en [[sied (plant)|sieden]]. De hin hâldt tafersjoch en liedt de piken nei plakken ta dêr't it goed foerazjearjen is. De piken bliuwe by de hin oan 'e ein fan 'e [[simmer]] ta, wannear't se selsstannich binne. De [[libbensferwachting]] fan kalkoenen bedraacht 10–12&nbsp;[[jier]]. ==Fretten== Kalkoenen binne [[omnivoar]]en, dy't har kostje op 'e [[grûn]] byinoar skarrelje of troch yn [[strewelle]]n of lytse [[beam]]kes te klimmen. De foarkar hawwe [[ikel]]s en oare [[nút (frucht)|núten]], lykas [[hazzenút (frucht)|hazzenuten]], [[kastanje (frucht)|kastanjes]] en nuten fan [[Amerikaanske nutebeam]]men (''Carya''), mar se frette ek [[sied (plant)|sieden]] út û.o. de [[dinne-apel]]s fan [[pinjondinnen]] (''Pinus'' subseksje ''Cembroides''), [[bei]]en fan û.m. [[jeneverbeibeam]]men (''Juniperus'') en de [[bearedrúf]] (''Arctostaphylos ava-ursi''), en fierders [[knop (plant)|knoppen]], [[blêd (plant)|blêden]], [[fearplant|fearblêden]], [[woartel (plant)|woartels]] en [[ynsekten]]. Ut en troch meitsje se ek lytse [[amfibyen]] en [[reptilen]] lytsman, lykas [[salamanders]] en [[hagedissen]]. [[File:Wild_turkey_with_chicks.jpg|right|thumb|250px|In [[wyfke|hin]] mei [[fûgelpyk|piken]].]] ==Natuerlike fijannen== Mei't de kalkoen op 'e grûn [[nêst (fûgels)|nêstelet]] stiet er bleat oan in protte [[predaasje]] troch lândieren. [[Rôfdier]]en dy't de aaien fan 'e kalkoen úthelje en opfrette, binne û.o. de [[waskbear]] (''Procyon lotor''), de [[Firginia-opossum]] (''Didelphis virginiana''), it [[streekte stjonkdier]] (''Mephitis mephitis''), ferskate soarten [[bûnte stjonkdieren]] (''Spilogale''), de [[reade foks]] (''Vulpes vulpes''), de [[grize foks]] (''Urocyon citnereoargenteus''), de [[boskmarmot]] (''Marmota monax'') en ferskate oare soarten grutte [[kjifdieren]], ferskate soarten [[ratteslangen]] (''Elaphe''), de (gewoane) [[bolleslange]] (''Pituophis catenifer'') en ferskate oare soarten [[bolleslangen]] (''Pituophis''). [[Rôfdier|Rôffûgels]] dy't it foarsjoen hawwe op kalkoenepiken binne û.o. de [[Amerikaanske see-earn]] (''Haliaeetus leucocephalus''), de [[readskoudermûzefalk]] (''Buteo lineatus''), de [[readsturtmûzefalk]] (''Buteo jamaicensis''), de [[wytsturtmûzefalk]] (''Geranoaetus albicaudatus''), de [[woastynmûzefalk]] (''Parabuteo unicinctus''), de [[coopersparwer]] (''Accipiter cooperii''), de [[breedwjukmûzefalk]] (''Buteo platypterus'') en de [[streekte boskûle]] (''Strix varia''). Behalven piken wurde [[wyfke|hinnen]] en healwoeksen kalkoenen (mar net, ynsafier bekend, [[folwoeksen]] [[mantsje|hoannen]]) ek bejage troch de [[hauk]] (''Accipiter gentilis''), de [[Amerikaanske oehoe]] (''Bubo virginianus''), de [[hûn]] (''Canis lupus familiaris''), de [[kat]] (''Felis silvestris catus'') en de [[reade foks]] (''Vulpes vulpes''). Rôfdieren dy't ek folwoeksen hoannen bejeie en opfrette, binne de [[grize wolf]] (''Canis lupus''), de [[prêrjewolf]] (''Canis latrans''), de [[reade lynks]] (''Lynx rufus''), de [[Kanadeeske lynks]] (''Lynx canadensis''), de [[poema]] (''Puma concolor''), de [[Mississipy-alligator]] (''Alligator mississippiensis''), de [[keningsearn]] (''Aquila chrysaetos'') en mooglik de [[Amerikaanske swarte bear]] (''Ursus americanus''), dy't ek hiele nêsten aaien opfret as er se fynt. De earste reäksje fan 'e kalkoen op in oanfal fan in rôfdier is om út te naaien, mar as se yn it nau dreaun wurde, skromje kalkoenen net om sels oan te fallen. Fral grutte hoannen kinne yn sa'n sitewaasje [[agressyf]] út 'e hoeke komme en de [[spoar (anatomy)|spoaren]] oan har [[poaten]] as stekwapens ynsette. Dêrnjonken brûke se harren mânske [[lichem (biology)|lichem]] om rôfdieren te ramen, wêrnei't se mei de skerpe [[snaffel]] fan har ôf pikke. In wolf, poema of bear sil him dêr foar it neist net troch ôfskrikke litte, mar in foks, hûn of sels lynks miskien wol. Behalven út selsferdigening geane hinnen ek wolris de striid oan mei rôffûgels dy't it op harren piken foarsjoen hawwe. Der binne dokumintearre gefallen fan teminsten twa soarten [[mûzefalken]] dy't troch kalkoenhinnen oanfallen en fuortjage waarden. [[File:Wild Turkeys Foraging in Pennsylvania.jpg|left|thumb|250px|In groepke kalkoenen oan it foerazjearjen yn [[Pennsylvania]].]] Yn it grutste part fan it [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e kalkoen is de [[minske]] tsjintwurdich syn wichtichste bejager, benammen yn it neijier, wannear't der yn 'e [[Feriene Steaten]] mei [[hjeldagen]] as [[Thanksgiving (Feriene Steaten)|Thanksgiving]] en [[kryst]] [[tradysje|tradisjoneel]] kalkoen op it menu stiet. By moetings mei minsken binne wylde kalkoenen lykwols oer it algemien alhiel net agressyf, of it moat wêze dat se yn it nau dreaun, [[eangst|bangmakke]] of op in oare manear ferge wurde. In oanfal komt it faakst foar as men in kalkoen skrikke lit troch him oer it mad te kommen, as er [[narjen|narre]] wurdt, bygelyks troch [[bern (persoan)|bern]], of wannear't men te tichtby komt. Salang't men lykwols in foechsume ôfstân hâldt, is der oer it algemien neat te rêden. Wylde kalkoenen dy't wend binne oan minsken, bgl. yn [[park]]en of op [[kampearterrein]]en, kinne sels sa nuet wêze dat se út 'e hân fuorre wurde kinne. Soms falle hoannen [[parkearjen|parkearre]] [[auto's]] oan om't se yn 'e wjerspegeling fan 'e [[lakferve|lak]] in [[konkurrinsje (biology)|konkurrint]] miene te bespeuren, mar as men de auto start is it leven fan 'e rinnende [[motor]] ornaris genôch om se fuort te jeien. [[File:Wild turkey in Concord California .jpg|right|thumb|220px|De [[Yndianen]] brûkten de [[fear (fûgels)|fearren]] fan wylde kalkoenen as pronk foar harren [[klean]].]] ==Status== De kalkoen hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] stabyl liket te wêzen. Foar de oankomst fan 'e [[Jeropa|Jeropeänen]] yn 'e [[Nije Wrâld]] kamen kalkoenen fan súdlik [[Kanada]] oant súdlik-sintraal [[Meksiko]] yn 'e miljoenen foar, hoewol net yn [[Kalifornje]], [[Arizona]], [[Nevada]], [[Utah]] en it [[Amerikaanske Noardwesten]]. Yn Arizona en in diel fan [[Nij-Meksiko]] kaam earder de [[groupoatkalkoen]] of súdwestlike kalkoen (''Meleagris crassipes'') foar, wylst yn [[Súdlik Kalifornje]] de [[Kalifornyske kalkoen]] (''Meleagris californica'') libbe. It [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan dy beide soarten, omtrint 10.000&nbsp;jier lyn, soarge foar in "kalkoenfrij" gebiet yn it westen fan [[Noard-Amearika]]. Yn it [[Prekolumbiaanske Tiidrek]] (foar [[1492]]) waard de [[nuete kalkoen]] op syn letst om it begjin fan 'e [[Westerske jiertelling]] hinne [[domestisearre]] yn [[Meksiko]] en [[Nij-Meksiko]]. Dy foarm fan 'e kalkoen waard neitiid troch de [[Spanjerts]] yn [[Jeropa]] yntrodusearre en is sûnt wrâldwiid ien fan 'e wichtichste soarten [[plomfee]] wurden. Fierder noardlik spile de wylde kalkoen in wichtige rol yn 'e [[kultuer]]en fan in protte [[Yndianen|Yndiaanske]] [[folken]]. Se fandelen de [[aai]]en gear en [[jacht (aktiviteit)|bejagen]] de fûgels foar it [[fleis]], mar brûkten ek de [[fear (fûgel)|fearren]] foar [[rituelen]] en om [[holdeksel]]s mei te fersieren. Sa droegen bygelyks de [[opperhaden]] fan 'e [[Katôba (folk)|Katôba]] (''Catawba'') út wat no [[Súd-Karolina]] is, [[tradysje|tradisjoneel]] [[fearretoai]]en makke fan kalkoenefearren. By de [[Kriik (folk)|Kriik]] (''Creek'') út [[Georgia]] en de [[Wampanôk (folk)|Wampanôk]] (''Wampanoag'') út [[Massachusetts]] droegen minsken fan kwizekwânsje kalkoenefearrene [[mantel]]s. De karakteristike manear fan bewegen fan kalkoenen foarme by de [[Keddo (folk)|Keddo]] (''Caddo'') fan [[Teksas]] en [[Oklahoma]] de [[ynspiraasje (keunst)|ynspiraasje]] foar de [[kalkoenedûns]]. Yn 'e [[mytology]] fan 'e [[Navaho (folk)|Navaho]] (''Navajo'') fan it [[Amerikaanske Súdwesten]] brocht Kalkoen harren [[foarâlden]] [[stynske weet]] om te [[bou (lânbou)|ferbouwen]]. Dêrom is de kalkoen noch altyd ien fan 'e [[hilligens|hillige]] fûgels fan 'e Navaho. [[File:2003-08-16 Wild turkeys crossing the road in Wyoming.jpg|left|thumb|250px|In [[wyfke|hin]] mei in espel healwoeksen [[fûgelpyk|piken]] stekt in [[wei]] oer yn [[Wyoming]].]] De Jeropeeske [[kolonist]]en, dy't har fan it begjin fan 'e [[santjinde iuw]] ôf yn Noard-Amearika fêstigen, en harren neikommelingen wisten neat fan 'e libbenssyklus fan 'e kalkoen, en de ûntjouwing fan 'e [[ekology]] as [[wittenskip]] kaam te let om in ferskil te meitsjen. [[Oerbejaging]] fan 'e fûgels sette al yn 'e [[santjinde iuw]] útein. Grutskalige [[ûntbosking]] ûntnaam de fûgels in gaadlik [[habitat]]. De ferneatiging fan beskate typen [[biotoop]], lykas [[prêrje]] yn it [[Amerikaanske Midwesten]], [[bamboereid]]fjilden yn it [[Amerikaanske Suden]] en [[din]]nebosken yn 'e hege [[woastyn]] makke dat kalkoenen har net mear súksesfol [[fuortplanting|fuortplantsje]] koene, mei't der nearne skûlplakken foar harren [[nêst (fûgels)|nêsten]] wiene. De populaasje sakke dêrtroch yn. Der wurdt rûsd dat der yn 'e twadde helte fan 'e [[1930-er jierren]] noch mar 30.000 wylde kalkoenen yn 'e hiele Feriene Steaten oer wiene. Yn 'e [[1940-er jierren]] stoar de wylde kalkoen yn Kanada hielendal út. Om it folsleine útstjerren fan 'e soarte tsjin te kearen, besocht men fan dy tiid ôf kalkoenen mei de hân grut te bringen en dêrnei yn it wyld út te setten, mar dat mislearre jammerdearlik om't der op dy manear feitliks nuete kalkoenen produsearre waarden dy't op minsken ymprinte wiene en dy't harsels yn it wyld net fiede koene. Dêrom waard ynstee úteinset mei in kampanje om 'e fûgels en it soarte [[habitat]] dêr't se ferlet fan hawwe, te beskermjen. Kalkoenen plantsje har fluch en maklik fuort, dat der koene yn 'e beskerme gebieten al rillegau 'oerstallige' eksimplaren fongen wurde, dy't dan oerpleatst waarden nei in oar gaadlik habitat dêr't gjin kalkoenen mear libben. Sa waard de kalkoen yn 'e Feriene Steaten yn in perioade fan likernôch in fearnsiuw fan 'e ûndergong rêden. Tsjin [[1973]] wiene der wer 1,3&nbsp;miljoen fan 'e fûgels yn it lân. Kalkoenen waarden sels yntrodusearre yn gebieten, lykas Kalifornje en de rest fan 'e westkust, dêr't se earder net foarkommen wiene. Anno [[2013]] wie de totale wylde populaasje yn alle trije lannen oanwoeksen oant likernôch 7&nbsp;miljoen fûgels. [[File:Folsom City Hall parking lot turkeys - panoramio.jpg|right|thumb|250px|Wylde kalkoenen oan it foerazjearjen yn in [[plantsoen]] by in [[parkearterrein]] binnen de [[beboude kom]] fan [[Folsom (Kalifornje)]].]] ==Undersoarten== [[File:Gould Wild turkey.jpg|right|thumb|250px|In Noardmeksikaanske kalkoen (''Meleagris gallopavo mexicana'').]] [[File:Wild Turkey Walking.jpg|right|thumb|250px|In Rio Grandekalkoen (''Meleagris gallopavo intermedia''), te werkennen oan 'e [[poat]]en, dy't langer binne as by oare [[ûndersoarte]]n.]] Der binne 6 wylde en 1 [[domestisearre]] <small>(stân fan saken yn 2023)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e kalkoen (''Meleagris gallopavo''): *eastlike kalkoen (''M. g. silvestris'') :<small>(súdlik [[Ontario]], it uterste suden fan [[Kebek (provinsje)|Kebek]], [[Manitoba]] en [[Saskatchewan]] en de eastlike helte fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]], oant en mei [[Noard-Dakota]] en [[Iowa]] en it easten fan [[Súd-Dakota]], [[Kansas]], [[Oklahoma]] en [[Teksas]] ta, mar útsein it [[Floaridaskiereilân]]; populaasje: 5,1–5,3&nbsp;miljoen)</small> *osceolakalkoen of Osceola's kalkoen (''M. g. osceola'') :<small>(it [[Floaridaskiereilân]] útsein de [[Everglades]]; ferneamd nei it [[Seminoalen|Seminoalske]] [[opperhaad]] [[Osceola]]; populaasje: 80.000–100.000)</small> *Rio Grandekalkoen (''M. g. intermedia'') :<small>(súdlik [[Nebraska]], westlik [[Kansas]], eastlik [[Colorado]], sintraal en westlik [[Oklahoma]], eastlik [[Nij-Meksiko]], noardlik, sintraal en súdlik [[Teksas]] en de [[Eastlike Sierra Madre]] yn [[Meksiko]]; as in troch de minske yntrodusearre [[eksoat]] ek yn [[Kalifornje]], [[Oregon]], [[Nevada]], súdeastlik [[Washington (steat)|Washington]], súdlik [[Idaho]], noardlik en westlik [[Utah]] en de eilannen [[Lanaï]], [[Molokaï]], [[Maui]], [[Hawaï (eilân)|Hawaï]] en [[Oähû]] yn [[Hawaï]]; ferneamd nei de [[Rio Grande]]; populaasje: ±1&nbsp;miljoen)</small> *merriamkalkoen of Merriams kalkoen (''M. g. merriami'') :<small>(it uterste suden fan [[Britsk-Kolumbia]] en [[Alberta]], sintraal en eastlik [[Washington (steat)|Washington]], noardlik en sintraal [[Idaho]], hiel [[Montana]] en [[Wyoming]], it uterste súdwesten fan [[Noard-Dakota]], sintraal en westlik [[Súd-Dakota]], noardlik en westlik [[Nebraska]], sintraal en westlik [[Colorado]], súdeastlik [[Utah]], hiel [[Arizona]], sintraal en westlik [[Nij-Meksiko]] en it uterste suden fan [[Kalifornje]]; ferneamd nei de [[biolooch]] [[C.&nbsp;Hart Merriam]]; populaasje: 335.000–345.000)</small> *Noardmeksikaanske kalkoen (''M. g. mexicana'') :<small>(de [[Westlike Sierra Madre]] yn [[Meksiko]], it uterste suden fan [[Arizona]] en de [[Hakke fan Nij-Meksiko]]; populaasjegrutte ûnbekend)</small> *Súdmeksikaanske kalkoen (''M. g. gallopavo'') :<small>(nettsjinsteande de namme yn sintraal en net súdlik [[Meksiko]], op it [[Plato fan Anahuac]] oant yn 'e [[Súdlike Sierra Madre]]; dizze ûndersoarte is [[bedrige soarte|krityk bedrige]] en komt amper noch yn it wyld foar)</small> *nuete kalkoen (''M. g. domesticus'') :<small>(stammet ôf fan 'e Súdmeksikaanske kalkoen, dy't yn [[Meso-Amearika]] troch de [[Yndianen]] fan 'e preklassike [[beskaving]]s [[domestisearre]] waard)</small> De [[paukalkoen]] (''Meleagris ocellata''), dy't op it [[Jûkatanskiereilân]] fan súdlik [[Meksiko]] foarkomt, is gjin ûndersoarte fan 'e kalkoen, mar in aparte [[soarte]]. ==Sjoch ek== * [[groupoatkalkoen]] * [[Kalifornyske kalkoen]] * [[nuete kalkoen]] * [[paukalkoen]] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Wild_turkey ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Meleagris gallopavo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kalkoen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Eksoat yn Dútslân]] [[Kategory:Eksoat yn Hawaï]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Eksoat yn Tsjechje]] 9qaxjbbn8xxiudl20swp7zxs819rvdo 0 156571 1232824 1228756 2026-06-23T16:41:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 by de tiid 1232824 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = The Meg - 2018 film.svg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:The Meg 2018 film cover.png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''The Meg'' | regisseur = [[Jon Turteltaub]] | produsint = [[Lorenzo di Bonaventura]]<br>[[Colin Wilson (filmprodusint)|Colin Wilson]]<br>[[Belle Avery]] | útfierend produsint = | senario = [[Dean Georgaris]]<br>[[Jon Hoeber]]<br>[[Erich Hoeber]] | basearre op = [[Meg: A Novel of Deep Terror|de roman]] fan [[Steve Alten]] | kamerarezjy = [[Tom Stern (kameraregisseur)|Tom Stern]] | muzyk = [[Harry Gregson-Williams]] | filmstudio = [[Warner Bros.]]<br>[[Gravity Pictures]]<br>[[Flagship Entertainment]]<br>[[Apelles Entertainment]]<br>[[Di Bonaventura Pictures]]<br>[[Maeday Productions]] | distribúsje = [[Warner Bros.]] <small>(Feriene Steaten)</small><br> [[Gravity Pictures]] <small>(Sina)</small> | haadrollen = [[Jason Statham]]<br> [[Li Bingbing]] | voice-over = | byrollen = [[Rainn Wilson]]<br> [[Winston Chao]]<br> [[Cliff Curtis]]<br> [[Robert Taylor (Australysk akteur)|Robert Taylor]]<br> [[Sophia Cai]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]<br>[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|border|20px]] [[Sina]]<br>[[File:Flag of Hong Kong.svg|border|20px]] [[Hongkong]] | premiêre = [[10&nbsp;augustus]] [[2018]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[science fiction]]-[[horrorfilm]] | taal = [[Ingelsk]] <small>(ek wat [[Sineesk]])</small> | spyltiid = 113 minuten | budget = $130-178&nbsp;miljoen | opbringst = $530,2&nbsp;miljoen | prizen = | filmsearje = ''The Meg'' | foarich diel = | folgjend diel = ''[[Meg 2: The Trench]]'' }} '''''The Meg''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Sina|Sineesk]]-[[Hongkong]]ske [[science fiction-film|science fiction]]-[[horrorfilm]] út [[2018]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jon Turteltaub]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Jason Statham]] en [[Li Bingbing]]. De [[titel (namme)|titel]] ferwiist nei it [[bist]] dêr't de film oer giet. It [[plot|ferhaal]] folget in groep [[wittenskipper]]s dy't op 'e boaiem fan 'e [[Marianentrôch]] yn 'e [[Stille Oseaan]] de 23&nbsp;[[meter|m]] lange [[megalodon]] ûntdekke, in [[haai]]esoarte wêrfan't tocht waard dat dy al ferskate miljoenen [[jier]]ren [[útstjerren (biology)|útstoarn]] wie. ''The Meg'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], mar wie in grut súkses yn 'e [[bioskopen]]. Yn [[2023]] kaam der in [[ferfolchfilm]] út: ''[[Meg&nbsp;2: The Trench]]''. ==Plot== In rêdingsteam ûnder lieding fan Jonas Taylor besiket op 'e boaiem fan 'e [[Súdsineeske See]] in groep [[seelju]] te rêden dy't fêstsitte yn in [[sonken]] [[nukleêre ûnderseeër]]. Under de rêdingsoperaasje sjocht Taylor hoe't de [[romp (skip)|romp]] fan it [[skip]] yndûkt wurdt as it raamd wurdt troch in ûnbekend wêzen. Twa maten fan Taylor komme dêrtroch fêst te sitten yn 'e lek rekke ûnderseeër. Underwilens bringt Taylor in [[ferwûne]] [[matroas (rang)|matroas]] nei syn eigen [[dûkboat]]. Syn maten freegje him om werom te kommen om harren te helpen, mar Taylor beseft dat hy en de sân oerlibbenen fan 'e ûnderseeër ek omkomme sille as syn dûkboat noch mei de ûnderseeër ferbûn is as dy troch de [[wetterdruk]] [[ymploazje|ymplodearret]]. Dêrom nimt er it drege beslút om syn maten efter te litten en syn dûkboat los te meitsjen fan 'e ûnderseeër. Fuort dêrnei fynt yndie de ymploazje plak. Neitiid beweart Taylor dat in grut seewêzen de ûnderseeër raamd en de [[ramp]] feroarsake hawwe moat, mar syn teammaat [[dokter]] Heller ferwiist dat ferhaal nei it ryk fan 'e fabels en leaut dat Taylor lêst hie fan in troch druk feroarsake [[psychoaze]]. Hy beskuldiget him fan [[leffens]] en jout him de skuld fan 'e [[dea]] fan harren maten. Fiif jier letter arrivearret [[miljardêr]] Jack Morris op 'e ''Mana One'', in ûnderwetterfasiliteit foar [[wittenskiplik ûndersyk]] yn 'e Súdsineeske See wêrfan't hy de bou [[finansiering|finansierd]] hat. Hy moetet dêr [[dr.]] Zhang Minwei, dy't oan it haad stiet fan it ûndersyksprojekt, en dy syn [[dochter]] Zhang Suyin, in [[marine biology|marine biologe]], en [[pakesizzer]], de achtjierrige Meiying. Op 'e ''Mana One'' wurdt ûndersyk dien nei de [[Marianentrôch]], dêr't fan 'e hiele wrâld de [[see]] it djipst is. De ûndersikers binne lykwols ta de konklúzje kommen dat wat foarhinne beskôge waard as de boaiem fan 'e [[trôch (lânfoarm)|trôch]] eins in [[ynverzjelaach]] is, besteande út in [[termokline]] wolk fan [[wetterstofsulfide]]. Dêrûnder blykt noch in see skûl te gean dy't in stik waarmer is as de [[djipsee]] boppe de wolk, en dêr't sadwaande in hiele en folslein ûnbekende bistewrâld bestiet. De ''Origin'', in trijemansdûkboat, is al ûnderweis nei ûnderen, mei oan board Lori, Toshi en The Wall. De operaasje liket te gean dat it slydjaget. De dûkboat lit him troch de termokline wolk hinne sakje en begjint de ûndersee te [[ferkenning|ferkennen]]. Mar it spul rint mis as de ''Origin'' oanfallen wurdt troch in tige grut wêzen, wêrnei't it kontakt mei de ''Mana One'' ferlern giet. Dokter Heller, dy't foar [[sûnenssoarch]] oan 'e ''Mana One'' ferbûn is, ûntfangt lykwols noch wol [[fysiology]]ske data fan 'e ''Origin'', dat hy sjocht dat de trije [[bemanning]]sleden noch libje. Tsjin 'e beswieren fan Heller en Suyin yn reizgje Zhang en syn foarman James "Mac" Mackreides ôf nei [[Tailân]] om 'e help yn te roppen fan Taylor, dy't yn 'e tuskenlizzende jierren oan legerwâl rekke is om't er oanhâldend ompakt mei de dea fan syn teammaten. Taylor wol neat witte fan in rêdingsoperaasje foar de ''Origin'', oant Mac him ferteld dat Taylor syn eks-[[oarehelte|frou]] Lori ien fan 'e bemanningsleden is. {{Plotbedjer film}} Underwilens wit The Wall (dy't sa neamd wurdt om't er in reuseftich grutte en grouwe keardel is) de [[enerzjy]]foarsjenning fan 'e ''Origin'' te reparearjen. As de [[lampe]]n fan 'e dûkboat oangeane, folget der lykwols in nije oanfal, wêrby't de dûkboat omrôlet en Lori slim [[ferwûne]] rekket trochdat se op in [[skroevedraaier]] delkomt. Yn 'e ''Mana One'' kin Heller oan har fysiologyske data sjen dat se [[deablieden|deabliedt]]. Suyin beslút om harsels yn in ienpersoansdûkboatsje, in glider, nei de ûndersee sakje te litten en de ''Origin'' op sleeptou te nimmen. Wylst se noch ûnderweis is, keare yn 'e ''Mana One'' har heit en Mac werom mei Taylor. Nei in lulke konfrontaasje mei Heller set Taylor yn in trijemansdûkboat, de ''Evolution'', efter Suyin oan, wêrby't er alle feilichheidsfoarskriften oan syn lears lapet om sa fluch mooglik de seeboaiem te berikken. Underwilens arrivearret Suyin yn 'e ûndersee, dêr't se de ''Origin'' weromfynt en besiket in sleeptou fêst te meitsjen, mar ear't se dat foarinoar krije kin, wurdt har glider oanfallen troch in reuseftige [[pylkinketfisken|pylkinketfisk]]. It bist oefenet sa'n druk út dat de glider op it punt stiet om dêrûnder te beswiken, mar dan wurdt de pylkinketfisk sels oanfallen en deabiten troch in [[megalodon]], in [[haai]] fan 23&nbsp;[[meter|m]] lang dy't nei't men tocht ferskate miljoenen jierren lyn al [[útstjerren (biology)|útstoarn]] wie. Taylor berikt de termokline wolk en lit him dêrtrochhinne sakje. Hy hjit Suyin om 'e lampen fan har glider út te dwaan, mei't dy de haai oan lykje te lûken, mar it [[kompjûter]]systeem fan 'e skansearre glider wegeret te reägearjen op Suyin har opdrachten. Taylor rêdt har libben troch de haai fuort te lokjen, sadat sy troch de termokline wolk út 'e ûndersee ûntkomme kin om werom te gean nei de ''Mana One''. Taylor slút it tagongslûk fan 'e ''Evolution'' oan op dat fan 'e ''Origin'' en wit sa Lori en The Wall oan board te krijen. As lykwols troch [[sonar]] dúdlik wurdt dat de megalodon weromkomt, slút Toshi it lûk fan syn kant ôf, sadat de ''Evolution'' fuortkomme kin ear't de haai de ''Origin'' wer oanfalt. Diskear nimt it bist de dûkboat alhiel yn 'e bek en byt him stikken. As dêrby in [[hydrotermale boarne]] op 'e seeboaiem rekke wurdt, folget der in reuseftige [[ûntploffing]]. Yn 'e ''Evolution'' berikke, Taylor, Lori en The Wall feilich de ''Mana One'', dêr't Lori ûnder behanneling fan dokter Heller steld wurdt. Dyselde biedt neitiid oan Taylor syn [[ûntskuldiging]]s oan om't er him earder net leaud hie, mar Taylor wiuwt dat fuort en seit dat se nearne mear oer prate sille as Heller Lori it libben rêdt. Wylst de bemanning fan 'e ''Mana One'' him deroer besaut dat de megalodon noch bestiet, [[boartsjen|boartet]] Meiying, it dochterke fan Suyin, op ien fan 'e legere ûnderwetterferdjippings fan 'e ûndersyksfasiliteit, dêr't men in prachtich útsjoch wei hat op it libben yn see. Hja kriget de skrik fan har libben as in megalodon har besiket oan te fallen troch dwers troch in [[finster]] te biten. Dat slagget net, mar de [[tosk]]leasten fan it bist steane dúdlik yn 'e wapene [[plestik|keunststof]] fan it [[rút]]. As it famke weromfûn wurdt troch Suyin, Taylor en Mac, sjogge se alle trije hoe't de Megalodon lyk foar it finster in [[walfisk]] ferslynt. De bemanning ûntdekt dat de ûntploffing fan 'e hydrotermale boarne in tydlike fersteuring fan 'e termokline wolk feroarsake hat, dy't it mooglik makke hat foar de megalodon om te ûntsnappen út 'e ûndersee dêr't de bisten al miljoenen jierren finzen sitte. As der net fier fan 'e ''Mana One'' ferskate skippen hommels fan 'e [[radar]] ferdwine, geane Zhang-en-dy derfan út dat de megalodon dêrfoar ferantwurdlik is. Se farre op in ûndersyksskip nei dat plak ta en ûntdekke dêr de wrakstikken fan ferskate skippen, dêr't neat mear fan oer is. Se beslute om te besykjen de megalodon te [[ynjeksje|ynjektearjen]] mei [[etorfine]], in [[gif]]stof, mar dêrfoar moat it bist earst tarist wurde mei in [[GPS|GPS-tracker]], sadat se syn bewegings yn 'e rekken hâlde kinne. Taylor weaget him yn it wetter en wit de megalodon sa nei-oan te kommen dat er de tracker yn 'e [[rêchfin]] sjitte kin, mar dêrnei wurdt er ûnderweis werom nei it ûndersyksskip suver opfretten. Suyin giet dêrnei yn in keunstof [[haaiekoai]] dy't frijwol ûnbrekber is, te wetter om 'e megalodon de gifynjeksje te jaan. Dêrfoar wurdt it bist lokke mei [[chum]] (it [[bloed|bluodderige]] [[ferrotting|rotsjende]] [[yngewant]] fan [[fisk]]en). De megalodon komt dêr op ôf en Suyin wit him de ynjeksje ta te tsjinjen, mar de rôffisk nimt de haaiekoai yn 'e [[bek]] en driget dy yn syn gehiel troch te slokken. Ta oermjitte fan ramp rekket it [[dûkmasker]] fan Suyin stikken, sadat har [[soerstof]] begjint fuort te lekken. Taylor dûkt jitris yn see en befrijt Suyin mei gefaar foar eigen libben út 'e koai, wêrnei't er har mei werom nei it skip nimt om har dêre mei [[mûle-op-mûlebeäzeming]] wer by te bringen. It gif wurket en de megalodon giet [[dea]]. It reuseftige bist wurdt mei in [[kraan (hefmasine)|kraan]] oan board fan it ûndersyksskip tilt. De bemanning is alhiel [[útskroevenens|útskroeven]] om't de operaasje slagge is sûnder dat der deaden of ferwûnen by fallen binne, mar Taylor stelt fêst dat de bek fan 'e deade megalodon te lyts is om 'e toskleasten yn it rút fan 'e ''Mana One'' feroarsake te hawwen. Op dat stuit springt der in oare, gruttere megalodon út it wetter, dy't The Wall ferslynt en him fêstbyt yn it [[kadaver]] fan 'e deade megalodon. Dat skuort er mei de see yn, mei as gefolch dat it ûndersyksskip [[kapseizen|kapseist]]. De hiele bemanning komt sa te wetter, dêr't Zhang slim ferwûne rekket as de [[rubberboat]] boppe-op him falt. Suyin, Mac, Morris en de [[negroïde|swarte]] [[technikus]] D.J. witte op it ûnderstboppest driuwende skip te klimmen, dêr't Taylor him mei Zhang by harren jout. Dokter Heller en de [[froulik]]e technikus Jaxx binne lykwols in hiel ein fan it skip ôf rekke. As de rêchfin fan 'e megalodon omkeart en weromkomt, oarderet Heller Jaxx om sa fluch mooglik nei it skip te [[swimmen]], wylst er sels tagelyk safolle mooglik leven begjint te meitsjen. Dêrmei lokket er de megalodon nei him ta, dy't him opfret, wylst Jaxx op 'e tiid it skip wit te berikken. Neitiid swimt Mac nei de mei in [[bûtenboardmotor]] tariste rubberboat ta, wêrnei't de bemanning dêryn ûntkomt nei de ''Mana One'', wylst se [[kilometer]]s lang troch de megalodon efterfolge wurde. Underweis beswykt Zhang oan syn ferwûnings. Werom oan board fan 'e ''Mana One'' makket Jack Morris bekend dat er kontakt opnommen hat mei de autoriteiten yn [[Sina]], [[Fjetnam]], [[Tailân]], [[Yndoneezje]] en oare omlizzende lannen. De [[marine]]s fan dy lannen sille de [[jacht (aktiviteit)|jacht]] op 'e megalodon oernimme, sadat de bemanning fan 'e ''Mana One'' der net mear efteroan hoecht. Koarte tiid dêrnei set er ôf yn in [[helikopter]], sabeare om nei hûs. Oan board fan 'e helikopter docht lykwols bliken dat Morris sels efter de megalodon oan wol, mei't er [[eangst|deabenaud]] is foar [[skeaclaim]]s fan [[slachtoffer]]s of har [[djipdrôven]]. Mei in stikmannich [[hierling]]en set er ôf yn in boat. By [[nacht]] miene se de megalodon fûn te hawwen en litte syn mannen út 'e helikopter wie [[eksplosiven]] falle. As it bist goed dea is, bejout Morris him yn in boat nei it driuwende kadaver ta, om't er in pear [[tosk]]en fan it meunster hawwe wol. It docht lykwols bliken dat it kadaver gjin tosken hat: se hawwe in [[burdwalfisk]] deamakke. As Morris dêrop befel jout om sa fluch mooglik by it kadaver wei te farren, rûgelet er oerboard as de boat ynienen fol gas ôfset. Hy besiket op it kadaver te klimmen, mar wurdt troch de megalodon ferswolge as dy dêr in hap út nimt. Underwilens hat Mac ûntdutsen dat Morris harren foarliigd hat: de autoriteiten witte fan neat. It slagget him ek net om harren fan 'e earnst fan 'e sitewaasje te oertsjûgjen, mei't se him foar gek ferklearje as er seit dat der in [[prehistoarysk]]e haai út 'e djipsee opdûkt is. As se foar it ferstân krije dat de megalodon ûnderweis is nei it drokbesochte [[strân]] fan 'e [[Sanyabaai]] op it Sineeske [[eilân]] [[Hainan]], beslút de bemanning fan 'e ''Mana One'' der op 'e nij efteroan te gean, om't sy de iennichsten binne dy't in [[bloedbad]] foarkomme kinne. Dat se sette efter it bist oan mei it skip dat Morris chartere hie om 'e ''Mana One'' te [[evakuëarjen]]. De megalodon arrivearret de oare deis earder as it skip yn 'e Sanyabaai, dêr't it bist ferskate strânbesikers opfret foar't er ôflaat wurdt troch it lûd fan in ferwûne walfisk dat Jaxx troch in [[ûnderwettermikrofoan]] ôfspilet. Taylor en Suyin risse harren gliders ta mei provisoaryske [[torpedo (wapen)|torpedo's]] en besykje it meunster te deadzjen. Dat slagget lykwols net, en Taylor syn dûkboatsje rekket slim skansearre. In pear helikopters mei [[filmcrew]]s oan board besykje de ûngelikense striid yn ûndjip wetter te filmjen, mar de [[piloat]]en lette net goed op en de tastellen komme yn 'e [[loft]] mei-inoar yn botsing. Ien stoart del op it evakuaasjeskip, dat sinkt. De hiele bemanning rekket te wetter, de lytse Meiying ynbegrepen, mar hja kinne rêden wurde troch Suyin. Underwilens slagget it Taylor om mei in útstykjend, ferbûgd en fjoerskerp diel fan syn glider de megalodon in geweldige [[snijwûne|jaap]] yn syn [[búk]] ta te bringen. Gek fan [[pine]] byt de rôffisk him dêrnei fêst yn Taylor syn dûkboatsje, mar dyselde ûntkomt troch de stikkene koepel en stekt it bist yn it [[each]] mei in [[harpoen]]. Mear dea as libben sakket de megalodon dan nei de boaium. Al it [[bloed]] yn it wetter lûkt [[haaien]] fan alderhanne [[soarte]]n oan, dy't harren reuseftige sibbe libben opfrette, dat er it bestjert. Neitiid jout Taylor him by Suyin en de oaren, dy't út it wetter helle binne troch in skip dat troch in [[rykdom|ryk]] [[breidspear]] ôfhierd wie om op te [[trouwen]]. Tusken alle spanning troch is der wat moai groeid tusken Taylor en Suyin, en hja beslute dat se wol oan in [[fakânsje]] ta binne, dy't se mei har beiden en Meiying trochbringe wolle. ==Rolferdieling== [[File:Jason Statham 2018.jpg|right|thumb|180px|[[Jason Statham]].]] [[File:Li Bingbing Cannes 2011.jpg|right|thumb|140px|[[Li Bingbing]].]] ;haadrollen {| height="100px" width="350px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Jonas Taylor | [[Jason Statham]] |- | Zhang Suyin | [[Li Bingbing]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="350px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Jack Morris | [[Rainn Wilson]] |- | [[dr.]] Zhang Minwei | [[Winston Chao]] |- | James "Mac" Mackreides | [[Cliff Curtis]] |- | [[dokter]] Heller | [[Robert Taylor (Australysk akteur)|Robert Taylor]] |- | Meiying | [[Sophia Cai]] |- | Lori | [[Jessica McNamee]] |- | Jaxx Herd | [[Ruby Rose]] |- | D.J. | [[Page Kennedy]] |- | The Wall | [[Ólafur Darri Ólafsson]] |- | Toshi | [[Masi Oka]] |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Foarskiednis=== ''The Meg'' is basearre op 'e [[roman]] ''[[Meg: A Novel of Deep Terror]]'', fan [[Steve Alten]], út [[1997]]. De [[filmrjochten]] op dat [[boek]] waarden yn [[1996]] oankocht troch [[Hollywood Pictures]], in [[dochterûndernimming]] fan [[The Walt Disney Company]]. De [[filmstudio]] liet de roman omwurkje ta in [[senario]] troch [[Tom Wheeler (skriuwer)|Tom Wheeler]], mar it resultaat waard net goed genôch fûn. Neitiid krige [[Jeffrey Boam]] deselde opdracht, mar ek syn skript waard ûnder de maat befûn. Tsjin [[1999]] wie it projekt strâne, mei't de rjochten wer by Alten weromkommen wiene. Yn [[2005]] wie der sprake fan dat ''The Meg'' troch [[New Line Cinema]] makke wurde soe, mei [[Jan de Bont]] as [[regisseur]], [[Guillermo del Toro]] as [[filmprodusint|produsint]] en [[Shane Salerno]] as [[senarioskriuwer]]. Uteinlik skraste New Line Cinema it projekt lykwols, om't de studio [[besuniging|besunigje]] moast. De rjochten kamen fannijs werom by Alten. ===Produksje=== Pas yn [[2015]] kaam der wer skot yn 'e saak, doe't [[Warner Bros.]] de filmrjochten op it boek fan Alten oankocht. ''The Meg'' soe regissearre wurde troch [[Eli Roth]], mar dy ferliet de produksje omreden fan in kreätyf [[rûzje|skeel]] mei de produsinten en waard ferfongen troch [[Jon Turteltaub]]. Dyselde wurke op basis fan in senario dat skreaun wie troch [[Dean Georgaris]] en bewurke troch [[Jon Hoeber]] en [[Erich Hoeber]]. As produsinten wiene [[Lorenzo di Bonaventura]], [[Colin Wilson (filmprodusint)|Colin Wilson]] en [[Belle Avery]] by it projekt belutsen foar de filmstudio's [[Warner Bros.]], [[Gravity Pictures]], [[Flagship Entertainment]], [[Apelles Entertainment]], [[Di Bonaventura Pictures]] en [[Maeday Productions]]. De film wie dêrmei in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Sina|Sineesk]]-[[Hongkong]]ske [[ko-produksje]] wurden. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan nei skatting [[$]]130 oant 178&nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Tom Stern (kameraregisseur)|Tom Stern]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] setten op [[13&nbsp;oktober]] [[2016]] útein en duorren oant en mei [[4&nbsp;jannewaris]] [[2017]]. Der waard filme yn û.m. [[Auckland]] ([[Nij-Seelân]]), [[Tokio]] ([[Japan]]), [[Sjanghai]] ([[Sina]]) en [[Sanya (stêd)|Sanya]], op it Sineeske eilân [[Hainan]]. By de [[postproduksje]] waarden de [[filmmuzyk]] fan [[Harry Gregson-Williams]] en de [[special effects]] fan [[Sony Imageworks]], [[Image Engine]] en [[Scanline VFX]] tafoege. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Meg'' waard fersoarge troch [[Warner Bros.]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en troch [[Gravity Pictures]] yn [[Sina]]. Yn beide lannen gie de film op [[10&nbsp;augustus]] [[2018]] tagelyk yn [[premiêre]]. Op [[30&nbsp;oktober]] [[2018]] kaam ''The Meg'' beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]], en op [[13&nbsp;novimber]] fan dat jier waard de film útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]]. ==Untfangst== Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Meg'' mingde [[resinsje]]s. Sa skreau [[Owen Gleiberman]] yn it [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' dat de film "goed genôch noch min genôch" wie om botte [[fermaak]]lik te wêzen. Yn ''[[Forbes (tydskrift)|Forbes]]'' omskreau Scott Mendelson ''The Meg'' lykwols as "in glânzgjend opwreaune [[B-film]] dy't ôfleveret wat er ûnthjit." En Simon Abrams neamde de film yn ''[[The Hollywood Reporter]]'' "ferfrissend pretinsjeleas" en "in opluchting" yn ferhâlding ta de [[Sharknado (filmsearje)|''Sharknado''-filmsearje]]. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Meg'' in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 45%, basearre op 258 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] makket it [[publyk]] ree foar in goede âlderwetske B-film oer in [[minskesliner|minskeslinend]] [[meunster (wêzen)|meunster]], mar hy mist de spanning&nbsp;– en ek de bluodderige bytwûnen&nbsp;– dy't mei dat [[sjenre]] mank geane, sadat er it eins net wurdich is om deryn te dûken." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Meg'' in goedkarringspersintaazje fan 46%, basearre op 46 resinsjes. ==Resultaat== ''The Meg'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]145,4&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $384,8&nbsp;miljoen (wêrfan $50,3&nbsp;miljoen yn [[Sina]]). Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $530,2&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $130 oant 178&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan teminsten $352,2&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch ôf moatte. ==Ferfolchfilm== {{Apart|Meg 2: The Trench}} Yn [[april]] [[2018]] sei [[haadrolspiler]] [[Jason Statham]] dat der grif in [[ferfolchfilm]] op ''The Meg'' makke wurde soe as de film goed prestearre: "Neffens my is it lykas alles tsjintwurdich. As der jild mei te fertsjinjen falt, sil der fansels belangstelling wêze om mear jild te fertsjinjen. En as it ôffalt, sille se dizze film mei gauwens ûnder it flierkleed feie. Mar dat is no ienris hoe't it wurket yn [[Hollywood]]." Yn [[oktober]] [[2018]] makke [[útfierend produsinte]] [[Catherine Xujun Ying]] bekend dat in ferfolchfilm mei de [[titel (namme)|titel]] ''[[Meg&nbsp;2: The Trench]]'' yn 'e iere stadia fan 'e [[preproduksje]] ferkearde. Dy film kaam yn [[2023]] yn 'e [[bioskoop]]. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.themeg.movie/ Offisjele webside fan ''The Meg''] * {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt4779682/ Ynformaasje oer ''The Meg'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Meg ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} {{DEFAULTSORT:Meg, The}} [[Kategory:Amerikaanske science fiction-film]] [[Kategory:Amerikaanske horrorfilm]] [[Kategory:Sineeske science fiction-film]] [[Kategory:Sineeske horrorfilm]] [[Kategory:Hongkongske science fiction-film]] [[Kategory:Hongkongske horrorfilm]] [[Kategory:Science fiction-horrorfilm]] [[Kategory:See-aventoerefilm]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film fan Warner Bros.]] [[Kategory:Film fan di Bonaventura Pictures]] [[Kategory:Film fan Jon Turteltaub]] [[Kategory:Film út 2018]] [[Kategory:Film oer haaien]] [[Kategory:Film oer in minskesliner]] [[Kategory:Film oer in ûnderseeboat]] [[Kategory:Film oer in biolooch]] [[Kategory:Film basearre op in literêr wurk]] 4r8h9m4gsh8fb933xlae510hjzsm7gc 0 167069 1232835 1156473 2026-06-23T18:48:20Z ~2026-18876-49 58627 /* Houlik en gesin */ 1232835 wikitext text/x-wiki '''Mirka Antolović''' ([[Bosnië]], [[1981]]) is in Frysk [[politika]]. == Libben en karriêre == === Komôf === Mirka Antolović is berne yn it noarden fan [[Bosnië]]. === Bernetiid en oplieding === Mirka Antolović hat in [[oplieding]] foar Heger ûnderwiis folge op de [[NHL Hogeschool]]. === Oare wichtige perioade út har libben === Mirka Antolović is op har alfde (1992) flechte foar de [[Kroätysk-Bosnyske Oarloch]]. De [[oarloch]] makke diel út fan de grutte [[Bosnyske Boargeroarloch]]. Se besleaten om mei de hiele húshâlding nei [[Nederlân]] te flechtsjen. === Karriêre === Mirka Antolović is de [[fraksjefoarsitter]] fan de [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. Se regelet alle saken oer [[Jeugd]], behear iepenbiere romte, feiligens en hanthavening, sirkulêre [[ekonomy]], [[kennis]] en ynnovaasje, ekonomyske saken, [[kultuer]] en [[Evenemint|eveneminten]], mobiliteit en ynfrastruktuer, finânsjes, programma ekonomy, ûnderwiis en arbeidsmerk. Mirka Antolović is ek de [[direkteur]] fan [[Tûmba]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. Dit is in meldpunt fan [[diskriminaasje]]. == Keppelings om utens == * [https://leeuwarden.pvda.nl/wieiswie/mirka-antolovic-tipuric/ Mirka Antolović-Tipurić - PvdA Leeuwarden] * [https://frieschdagblad.nl/regio/Mirka-Antolovic-nieuwe-fractievoorzitter-PvdA-Leeuwarden-27761145.html Mirka Antolović is de nieuwe fractievoorzitter van PvdA Leeuwarden - Friesch Dagblad] * [https://www.facebook.com/people/Mirka-Antolovic-Tipuric-PvdA-Leeuwarden/100063680240464/ Mirka Antolović-Tipurić PvdA Leeuwarden] * [https://www.rondomvandaag.nl/leeuwarden/18826/in-gesprek-met-mirka-antolovic-over-racisme-in-friesland-laten-we In gesprek met Mirka Antolović over racisme in Friesland: "Laten we met elkaar praten" - RondOm Vandaag] * [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/1020274/tumba-directeur-antolovic-vertelt-in-een-webinar-over-haar-leven-in-oorlogstijd-in-kroatie Tûmba-directeur Antolović vertelt in een webinar over haar leven in oorlogstijd in Kroatië - Omrop Fryslân] {{DEFAULTSORT:Antolovic-Tipuric, Mirka}} [[Kategory:Frysk politikus]] [[Kategory:Frysk gemeenteriedslid]] [[Kategory:Frysk sosjalist]] [[Kategory:PvdA-politikus]] [[Kategory:Frysk bestjoerder]] [[Kategory:Frysk persoan fan Bosnysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1981]] l88ffted9gxymjdbn2b2zgwhvw4tufu 0 172343 1232854 1176984 2026-06-23T21:25:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232854 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=auerhin |Ofbyld= [[File:Capercaillie (8751340764).jpg|250px]] <br><small>hoanne</small><br>[[File:Tetrao urogallus -Bayerischer Wald, Europe -female-8a (1).jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd=[[File:Western Capercaillie (Tetrao urogallus) (W1CDR0001418 BD47).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[auerhinnen]] (''Tetrao'') |Wittenskiplike namme= Tetrao urogallus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Western Capercaillie Tetrao urogallus distribution map.png|center|250px]]<small>It folsleine ferspriedingsgebiet.</small><br>[[File:Western Capercaillie Tetrao urogallus distribution in Europe map.png|center|250px]]<small>Fersprieding yn [[Jeropa]].</small> }} De '''auerhin'''<ref>Stavering neffens Frysker, de oerset- en staveringswebside fan 'e [[Fryske Akademy]].</ref> of '''auwerhin'''<ref>{{Aut|Pott, Eckart}} (oersetting en bewurking: {{Aut|Roodbergen, Sake P.}}), ''Fûgels'', De Gordyk, 2005 ([[Bornmeer]] en [[It Fryske Gea]]), ISBN 978-9 08 04 22 032, s. 134.</ref> ([[wittenskiplike namme]]: ''Tetrao urogallus'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[auerhinnen]] (''Tetrao''). Dizze [[soarte]] is in [[stânfûgel]], dy't foarkomt yn grutte dielen fan [[Jeropa]] en [[Noard-Aazje]], mar net (mear) yn [[Nederlân]]. It is de grutste rûchpoathin fan 'e [[Alde Wrâld]] en nei de [[kalkoenen|beide kalkoenesoarten]] ek fan 'e hiele wrâld. Krekt as by de measte [[echte fazanten]] bestiet der by de auerhin gâns [[seksuele dimorfy]]. De [[mantsje|hoanne]] stiet bekend om syn ornate [[balts]]gedrach, wêrby't er klepperjende [[lûd]]en fuortbringt. De auerhin libbet benammen op 'e [[boskflier]] yn âldere [[nullewâld]]en. It is in [[omnivoar]] dy't behalven [[plant]]aardich guod ek [[ynsekten]] en oare wrimelt fret. De [[IUCN]] klassifisearret de auerhin as net bedrige. ==Namme== It [[wurd]] "auerhin" is in [[lienwurd]] út it [[Dútsk]] fan ''Auerhuhn''. It soartspesifike diel fan 'e [[wittenskiplike namme]] ''Tetrao urogallus'' is foar in part in [[homofoan]] (''uro-'') fan it Dútske ''Auer-'', en foar in part in [[oersetting]] (''gallus'' is [[Latyn]] foar "hin"). Yn it [[Ingelsk]] wurdt dit bist in ''capercaillie'' ([[útspr.]]: [kæpəɹˈkeːli], likernôch: "kep-per-<u>kee</u>-ly") neamd. Dat is in [[ferbastering]] fan it [[Skotsk-Gaelysk]]e ''capall coille'', dat letterlik "wâldlânhynder" betsjut. ==Taksonomy== De auerhin waard foar it earst yn [[1758]] [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Sweden|Sweedske]] [[biolooch]] [[Carolus Linnaeus]] yn 'e tsiende [[edysje]] fan syn gesachhawwende ''[[Systema Naturae]]''. De neiste libbene sibbe fan 'e auerhin is de [[rotsauerhin]] (''Tetrao urogalloides''), dy't yn eastlik [[Sibearje]] foarkomt. Tegearre foarmje de beide soarten it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[auerhinnen]] (''Tetrao''). [[File:Western Capercaillie Spain.jpg|left|thumb|250px|In auerhoanne [[fûgelsang|sjongt]] yn 'e [[peartiid]] yn 'e [[Spanje|Spaanske]] [[Pyreneeën]].]] ==Fersprieding== De auerhin komt foar yn grutte parten fan [[Jeropa]]. Der bestiet in grut oaniensletten [[ferspriedingsgebiet]] yn [[Skandinaavje]] en [[East-Jeropa]], dat [[Noarwegen]], [[Sweden]] en [[Finlân]] omfettet útsein it uterste noarden fan dy [[lannen en territoaria|lannen]], en fierders it hiele [[Baltikum]] en [[Wyt-Ruslân]], it noarden en it sintrale diel fan [[Jeropeesk Ruslân]], it noarden fan 'e [[Oekraïne]] en it súdeasten fan [[Poalen]]. Yn 'e rest fan Jeropa is de fersprieding mear fersnipele. Yn [[Roemeenje]] en it oanbuorjende part fan 'e westlike Oekraïne komme auerhinnen foar yn 'e [[Karpaten]], en yn súdlik [[Poalen]] en noardlik [[Slowakije]] libje se yn 'e [[Tatra]]. Se komme foar yn it [[Ertsberchtme]] op 'e grins fan [[Dútslân]] en [[Tsjechje]], en yn dielen fan sintraal en súdlik Dútslân, lykas it [[Swarte Wâld]] en it [[Beierske Wâld]]. Fierders libje se yn 'e [[Alpen]] fan [[Eastenryk]] en [[Sloveenje]] yn it easten oant [[Frankryk]] yn it westen. Yn Frankryk besteane der ek [[populaasje (biology)|populaasjes]] yn 'e [[Elzas]], de [[Fogezen]] en de [[Sjuera (berchtme)|Sjuera]]. Op 'e [[Balkan]] komme se foar yn westlik [[Bulgarije]] en noardlik [[Grikelân]] en yn 'e [[Dinaryske Alpen]] en oanslutende [[berchtme]]n fan [[Kroaasje]] oant [[Albaanje]]. Folslein isolearre populaasjes besteane oan 'e Poalske [[Eastsee]]kust yn [[Pommeren]], yn noardlik [[Skotlân]] (reyntrodusearre), yn 'e [[Pyreneeën]] en oan 'e [[Spanje|Noardspaanske]] kust yn [[Kantaabrje]] en [[Astuerje]]. Yn [[Aazje]] hat de auerhin in grut, oaniensletten ferspriedingsgebiet dan him útstrekt fan 'e [[Oeral]] yn it westen oant de [[Transbaikal]] yn it easten. Behalven it grutste diel fan [[Sibearje]] omfettet dat ek de eastpunt fan [[Kazachstan]], it uterste noarden fan [[Sinkiang-Oeigoerje]] en parten fan noardlik [[Mongoalje]]. Yn [[Nederlân]] komt de auerhin al [[iuw]]enlang net mear foar. It eksimplaar dat yn [[2020]] [[dea]] oantroffen waard by [[Loo (Duiven)|Loo]], yn [[Gelderlân]], wie nei alle gedachten in bist dat út finzenskip ûntsnapt wie. Yn [[Belgje]] stoar de auerhin yn [[1820]] út as [[briedfûgel]]. Letter binne der eksimplaren útset yn 'e [[Ardinnen]], dêr't yn [[1932]] noch in briedende populaasje bestien hawwe soe. Tsjintwurdich komt ek yn Belgje de auerhin net mear foar. ==Uterlike skaaimerken== Der is by auerhinnen gâns [[seksuele dimorfy]], mei't de [[mantsje|hoannen]] folle grutte binne as de [[wyfke|hinnen]]. Sterker noch, de auerhin is ien fan 'e meast seksueel dimorfe fûgelsoarten dy't der binne, yn 'e mande mei beskate soarten [[fazanten]] en [[trappen]]. De [[mantsje|hoanne]] fan 'e auerhin hat trochinoar in lingte fan 74–85&nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in [[wjukspanne]] fan 90–125&nbsp;sm en in trochsneed gewicht fan 4,1&nbsp;[[kg]]. De grutste wylde auerhoannen kinne in lingte fan 1&nbsp;[[meter|m]] berikke, mei in gewicht fan 6,7&nbsp;kg. It grutste eksimplaar dat ea yn finzenskip dokumintearre is, hie in gewicht fan 7,2&nbsp;kg. De [[wyfke|hin]] is folle lytser, mei in lingte fan 54–64&nbsp;sm, in wjukspanne fan likernôch 70&nbsp;sm en in gewicht fan 1^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}–2^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;kg, mei in [[gemiddelde]] fan 1,8&nbsp;kg. Dêrmei binne hinnen mar heal sa swier as hoannen. [[File:Tetrao urogallus - Eurasian Capercaille - Tjäder.jpg|left|thumb|180px|In auerhinwyfke.]] Ek kwa uterlik ferskille de beide [[geslacht (sekse)|geslachten]] fan 'e auerhin tige faninoar. By de hoanne binne de [[fear (fûgel)|fearren]] op 'e [[kop]], [[rêch]], [[wjuk]]ken en [[sturt]] [[dûnkergriis]] oant [[dûnkerbrún]]. Op it [[boarstkas|boarst]] hawwe se in metaaleftige tint [[dûnkergrien]], en de [[bealch]] en de ûnderkant fan 'e sturt fariëarje yn [[kleur]] fan [[swart]] oant [[wyt]], al neigeraden de [[ûndersoarte]]. Yn sintraal en eastlik [[Sibearje]] binne de hoannen op dy plakken suver folslein wyt, mar wat fierder westlik men komt, wat dûnkerder de kleur wurdt. Yn 'e [[Alpen]], de [[Fogezen]] en de [[Pyreneeën]] binne auerhoannen op 'e bealch en de ûnderkant fan 'e sturt suver poer swart, mei inkeld in pear wite plakjes. Op harren [[waaier]]sturt hawwe hoannen lytse wite plakjes lykfolwêr yn harren ferspriedingsgebiet se wei komme. As ekstra pronk beskikke se oer fel [[read]]e "[[wynbrau]]wen" boppe de [[eagen]], dy't eins lytse healrûne [[kaam (anatomy)|kammen]] binne. De hin hat op 'e kop, rêch, wjukken en sturt brune fearren dy't yn 'e breedterjochting swarte en [[sulver (kleur)|sulverne]] streken hawwe. Op 'e bealch en de ûnderkant fan 'e sturt hawwe hinnen in ljochtere kleur, [[bêzje]] oant [[krêm (kleur)|krêm]]. Hinnen fertoane suver gjin regionale fariaasje kwa kleuring. Beide geslachten hawwe in wyt plak op 'e wjukbôge. De [[poat]]en binne befearre, fral yn it [[winter]]healjier, sadat se goed beskerme binne tsjin 'e [[kjeld]]. De [[tean]]nen beskikke oer lytse útsteksels fan [[hoarn (anatomy)|hoarnstof]], dy't de fûgels effektyf in soarte fan [[snieskoech]] jouwe (dêrfandinne de namme '[[rûchpoathinnen]]' foar de auerhin en in stikmannich besibbe soarten). De [[snaffel]] fan 'e auerhin is [[giel]] en stevich, en kin in duchtich [[wapen]] wêze. [[File:Il gallo gedroni nel Parco Nazionale dello Stelvio.jpg|right|thumb|250px|In auerhoanne oan it [[fûgelsang|sjongen]] en pronkjen yn 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[Alpen]].]] ==Biotoop== De auerhin is in [[wâld]]fûgel, dy't libbet yn folwoeksen [[nullewâld]]en mei ferskate [[soarte]]n [[beam]]men en in relatyf iepen [[blêdetek]]. Yn it [[leechlân]] waard sa'n soarte [[biotoop]] troch de iuwen hinne ûntwikkele troch it [[weidzjen]] fan [[fee]] tusken de beammen. Yn [[heuvel]]lânskippen en by de râne fan [[berchtme]]n lâns, en ek yn 'e [[taiga]] fan it hege noarden, kamen sokke wâlden ta stân troch [[klimaat|klimatologyske]] omstannichheden. De [[wâldflier]] moat fierders in beskate begroeiïng fan [[strewelleguod|leechhout]] hawwe, mar moat net tichtbegroeid wêze. Jonge nullewâlden mijt de auerhin ek, om't dêr noch genôch fretten, noch genôch beskûl foar sa'n grutte fûgel is. ==Hâlden en dragen== Auerhinnen binne [[deidier]]en dy't it meastepart fan har libben op 'e [[wâldflier]] trochbringe. Dêr skarrelje se har kostje byinoar fan 'e [[strûk]]en en tusken de ôffallen [[blêd (plant)|blêden]] en oar plantaardich materiaal. Se bringe de [[nacht]] troch yn in [[beam]], mar oerdeis geane se yn it [[simmer]]healjier inkeld yn beammen sitten as se fierder om har hinne sjen wolle of wannear't se ûnrie bespeure en fan 'e grûn ôf moatte. De [[wyfke|hinnen]] bliuwe yn 'e [[brieden (fûgels)|briedtiid]] ek nachts op 'e grûn, wylst se by 't [[winter]] ek oerdeis mar komselden út 'e beammen komme. Printen yn 'e [[snie]] binne dêrom frijwol altyd fan [[mantsje|hoannen]]. Auerhinnen binne gjin elegante fleaners omreden fan harren lichemsgewicht en de koarte rûne [[wjuk]]ken. By it opstiigjen produsearje se mei de wjukken in hommels, tongerjend [[lûd]] dêr't [[rôfdier]]en faak [[skrik|kjel]] fan wurde. By it eigentlik fleanen produsearje se in fluitsjend lûd. De auerhin is yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]] in [[stânfûgel]] dy't it jier rûn yn deselde kontreien bliuwt. De hoannen fan 'e auerhin binne sterk territoriaal; de wyfkes folle minder. By 't [[maityd]] beslacht it [[territoarium (biology)|territoarium]] fan in hoanne yn optimale omstannichheden 50–60&nbsp;[[hektare|ha]], en dat fan in hin sa'n 40&nbsp;ha. De territoaria fan hoannen en hinnen oerlaapje inoar, mar dy fan bisten fan itselde geslacht net. By 't [[winter]], as de fûgels yn [[berchtme]]n troch [[stoarm]] en [[snie]] twongen binne om in legere terreinhichte op te sykjen, sadat se tichter opinoar sitte, binne de territoaria fan needs lytser. Soms foarmje se winterdeis lytse kloften dy't yn groepsferbân foerazjearje, mar dy binne skaat nei geslacht, dus hoannen by hoannen en hinnen by hinnen. [[File:Capercaillie(2).JPG|left|thumb|220px|In auerhoanne lit in [[kuierjen|kuierder]] yn 'e [[Finlân|Finske]] [[taiga]] witte dat dit syn [[territoarium (biology)|territoarium]] is.]] Wannear't de [[peartiid]] foar de auerhin begjint, hinget ôf fan sokke faktoaren as it [[waar]] yn 'e [[maityd]], de ûntwikkeling fan 'e [[plant|fegetaasje]] en de hichte boppe [[seenivo]]. Oer it algemien kin lykwols sein wurde dat de peartiid duorret fan [[maart]] of [[april]] oant [[maaie]] of [[juny]]. Trijefearn fan dy snuorje wurdt yn beslach nommen troch de territoriale rivaliteit tusken de hoannen út oanbuorjende territoaria of hoannen dy't itselde [[balts]]terrein brûke. Om yndruk te meitsjen op 'e hinnen pronkje de hoannen op in [[tûke (beam)|tûke]] yn in beam mei harren [[sturt|waaiersturt]] opset, de [[wjuk]]ken by it [[lichem (biology)|lichem]] wei holden en de [[kop]] omheech, wylst se harren aparte baltsliet [[fûgelsang|sjonge]]. Dat bestiet út in rige dûbele klikken dy't wol wat wei hawwe fan it [[lûd]] fan in potsje [[tafeltennis]]. It giet stadichoan flugger oant it kulminearret yn in ploplûd as fan in [[koark]] dy't út in [[wyn (drank)|wynflesse]] komt, folge troch skraabjende lûden. Tsjin 'e ein fan 'e peartiid arrivearje einlings en te'n lêsten de hinnen, oan wa't it meastepart fan it krewearjen fan 'e hoannen foarbygien is. It pronkjen en sjongen fan 'e hoannen giet dan fierder op 'e grûn, en as it allegearre de goedkarring fan in hin weidrage kin, folget de [[pearing]], wêrby't de hin op 'e grûn lizzen giet en de hoanne der boppe-op klimt. As der mear hoannen oanwêzich binne, is it de heechste yn 'e pikoarder dy't pearje mei. Hinnen binne tige fetber foar steurings en naaie út by de minste of geringste oanwizing dat der in [[rôfdier]] of in [[minske]] oan komt. By hoannen is it krektoarsom: dy ferlieze yn 'e peartiid troch in oerskot oan it [[hormoan]] [[testosteron]] krekt alle natuerlike [[eangst]] foar minsken. [[File:Grand Tétras MHNT.jpg|right|thumb|230px|[[Aai]]en fan 'e auerhin.]] Likernôch 3&nbsp;[[dagen]] nei de pearing begjint de hin mei it lizzen fan 'e [[aai]]en, wat 10&nbsp;dagen duorje kin. In nêst kin 4–12&nbsp;aaien befetsje, mar ornaris binne der likernôch 8. De hoanne hat nei de pearing neat mear mei it [[opfieding|grutbringen]] fan syn [[neiteam]] te krijen. It [[brieden (fûgels)|brieden]] duorret 26–28&nbsp;dagen, en de hin bliuwt dei en nacht op it [[nêst (fûgels)|nêst]], dat se op 'e grûn makke hat. Oan it begjin fan 'e briedtiid binne de hinnen skrikfallich en springe se samar fan it nêst om beskûl yn 'e beammen te sykjen, mar tsjin 'e ein hawwe se troch [[gewenning]] leard om lytse fersteurings te duldzjen. Se komme nea mear as in [[oere]] deis fan it nêst om te foerazjearjen. Nei't de aaien útkommen binne, bliuwe de [[fûgelpyk|piken]] yn 't earstoan noch folslein ôfhinklik fan 'e hin foar [[waarmte]]. Lykas alle [[nêstflechter]]s hawwe auerhinpiken daliks al in eigen kleed fan [[dûns (fearren)|dûns]], mar se kinne noch net har eigen [[lichemstemperatuer]] (41&nbsp;[[°C]]) op peil hâlde. Har fretten sykje se fan it begjin ôf al selsstannich, ûnder tafersjoch fan 'e hin. De piken frette benammen [[ynsekten]], lykas [[eamel]]s, [[toarre]]n, [[rûp]]en en [[larve]]n. Se groeie fluch en kinne mei 3–4&nbsp;[[wike]]n al in bytsje fleane. Fan dy tiid ôf bringe se de nacht troch yn in beam. Mei 6&nbsp;wiken kinne se har lichemstemperatuer regulearje, mei't it dûns ferfongen is troch it [[fear (fûgel)|fearrekleed]] fan in [[adolesint]]. As se in fearnsjier âld binne [[ferfearje]] se op 'e nij en krije se har folwoeksen oansjen. Fan dy tiid ôf kinne hoannen en hinnen fan op ôfstân faninoar ûnderskaat wurde. Om begjin [[septimber]] hinne geane de piken by de mem wei, earst de hoannen en letter ek de hinnen. [[File:Ferdinand von Wright - Taistelevat metsot - 1886 - oljymaalaus - Ateneumin taidemuseo.png|left|thumb|250px|It [[skilderij]] ''De Fjochtsjende Auerhoannen'' fan [[Ferdinand von Wright]] út [[1886]].]] ==Fretten== De auerhin is in [[omnivoar]], dy't by't [[simmer]] en [[hjerst]]mis in tige ferskaat dieet hat, besteande út [[knop (plant)|knoppen]] fan 'e [[bûk (beam)|bûk]] en de [[koetsebeibeam]], [[blêd (plant)|blêden]], [[bei]]en (fral [[blebberbei]]en), [[gers|gerzen]] en [[ynsekt]]en en oar lyts wrimelt lykas [[spinnen]], [[tûzenpoaten]] en [[wjirm]]s. [[Winter]]deis yt er benammen [[nulle (plant)|nullen]] fan [[konifearen]], benammen fan soarten [[dinnen]], [[spjirren]] en [[sulverspjirren (skaai)|sulverspjirren]]. Om sokke taaie winterkost te [[fertarring|fertarjen]], hawwe auerhinnen ferlet fan [[gastrolyt|gastroliten]]: lytse [[stien]]tsjes dy't se trochslokke, wêrnei't se troch de nullen yn 'e [[mage]] te pletsjen helpe by de fertarring. ==Natuerlike fijannen== De wichtichste [[rôfdier]]en dy't auerhinnen [[jacht (aktiviteit)|bejeie]], binne de [[Jeraziatyske lynks]] (''Lynx lynx'') en de [[wolf]] (''Canis lupus''), hoewol't dy eins de foarkar jouwe oan wat gruttere [[proai]]en. De [[brune bear]] (''Ursus arctos'') snipt ek wolris in auerhin. Lytsere rôfdieren, lykas de [[foks]] (''Vulpes vulpes''), de [[stienmurd]] (''Martes martes''), de [[beamotter]] (''Martes foina'') en ek in [[omnivoar]] as it [[everswyn]] (''Sus scrofa'') binne benammen gefaarlik foar [[aai]]en en [[fûgelpyk|piken]], mar net foar folwoeksen auerhinnen salang't se dy wache bisten net alhiel oer it mad komme. Wat [[rôffûgels]] oangiet, binne de [[keningsearn]] (''Aquila chrysaetos''), de [[hauk]] (''Accipiter gentilis'') en de [[oehoe]] (''Bubo bubo'') de wichtichste natuerlike fijannen fan 'e auerhin. De [[goesearn]] (''Haliaeetus albicilla'') hat it mear op [[wetterfûgel]]t foarsjoen, mar der binne dokumintearre gefallen út 'e kontreien fan 'e [[Wite See]] dat er ynstee de auerhin bejage. ==Status== De auerhin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Yn [[Jeropa]] allinnich al libje nei skatting 1,5–2&nbsp;miljoen auerhinnen, hoewol't der oanwizings binne dat der in delgeande trend bestiet. Dizze fûgel is [[tradysje|tradisjoneel]] [[jachtwyld]] yn frijwol syn hiele [[ferspriedingsgebiet]], mar yn [[West-Jeropa]] hat er no frijwol oeral in beskerme status, yn [[Skotlân]] en [[Dútslân]] al sûnt mids [[1980-er jierren]]. Yn guon lannen yn [[East-Jeropa]] kin [[oerbejaging]] pleatslik in bedriging foar [[populaasje (biology)|populaasjes]] fan 'e auerhin ynhâlde. ==Undersoarten== [[File:Keski-Suomi Coat of Arms.svg|right|thumb|180px|It [[wapen (heraldyk)|wapen]] fan 'e [[regio]] [[Midden-Finlân]] bestiet út in [[swart]]e auerhoanne op in [[sulver (kleur)|sulveren]] fjild.]] Der binne 12 <small>(stân fan saken yn 2024)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e auerhin (''Tetrao urogallis''): *Akwitaanske auerhin (''T. u. aquitanicus'') <small>(de [[Pyreneeën]])</small> *gewoane auerhin (''T. u. urogallus'') <small>([[Skandinaavje]] en [[Skotlân]])</small> *grousnaffelauerhin (''T. u. crassirostris'') <small>(de [[Alpen]] oant [[Estlân]])</small> *Kantabryske auerhin (''T. u. cantabricus'') <small>([[Kantaabrje]] en [[Astuerje]])</small> *Karelyske auerhin (''T. u. karelicus'') <small>([[Finlân]] en [[Autonome Republyk Kareelje|Kareelje]])</small> *lonnbergauerhin of Lonnbergs auerhin (''T. u. lonnbergi'') <small>(it [[Kolaskiereilân]])</small> *Noardrussyske auerhin (''T. u. obsoletus'') <small>(noardlik [[Jeropeesk Ruslân]])</small> *Oeralauerhin (''T. u. uralensis'') <small>(de [[Oeral]] en westlik [[Sibearje]])</small> *pleske-auerhin of Pleske's auerhin (''T. u. pleskei'') <small>([[Wyt-Ruslân]])</small> *rudolfauerhin of Rudolfs auerhin (''T. u. rudolfi'') <small>([[Bulgarije]] oant de súdwestlike [[Oekraïne]])</small> *taczanowski-auerhin of Taczanowski's auerhin (''T. u. taczanowskii'') <small>(sintraal en eastlik Sibearje, eastlik [[Kazachstan]], noardlik [[Sinkiang-Oeigoerje]] en noardlik [[Mongoalje]])</small> *Wolga-auerhin (''T. u. volgensis'') <small>(sintraal Jeropeesk Ruslân)</small> De Kantabryske auerhin (''T. u. cantabricus'') is slim [[bedrige bistesoarte|bedrige]], mei in [[populaasje (biology)|populaasje]] fan mar in seishûndert eksimplaren. Yn [[Skotlân]] waard de lânseigen populaasje tusken [[1770]] en [[1785]] útrûge troch [[oerbejaging]] en [[habitat]]ferlies. Dat wie foar 't neist in trettjinde ûndersoarte, dy't lykwols [[útstjerren (biology)|útstoar]] foar't er wittenskiplik beskreaun wurde koe. De hjoeddeistige populaasje auerhinnen yn Skotlân is dêr letter út [[Skandinaavje]] wei reyntrodusearre. Njonken de ûnderskate ûndersoarten fan 'e auerhin, besteane der ek [[hybride (biology)|hybriden]] fan 'e auerhin mei de [[kuorhin]] (''Lyrurus tetrix''). Sokke krusings ûnderskiede har fan 'e (gielsnaffelige) auerhin troch in swarte [[snaffel]]. Yn it [[Dútsk]] wurdt sa'n bist oantsjut as ''Rackelhuhn''. Yn it easten fan it [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e auerhin, yn [[Sibearje]], komme ek hybriden foar fan 'e auerhin mei de nau besibbe [[rotsauerhin]] (''Tetrao urogalloides''). {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Western_capercaillie ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Tetrao urogallus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Auerhin (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lienwurd út it Dútsk]] d4gwq74baxts48ra0350x6r14ldvp7r 0 172370 1232855 1172044 2026-06-23T21:26:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232855 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=rotsauerhin |Ofbyld= [[File:Tetrao urogalloides (cropped).jpg|250px]] <br><small>mantsje</small><br>[[File:Tétras à bec noir.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[auerhinnen]] (''Tetrao'') |Wittenskiplike namme= Tetrao urogalloides |Beskriuwer, jier= [[Alexander von Middendorff|Middendorff]], 1853 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de rotsauerhin (Tetrao urogalloides).png|center|250px]] }} De '''rotsauerhin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Tetrao urogalloides'', [[synonym|syn.]] ''Tetrao parvirostris''), ek wol de '''Sachalinauerhin''' neamd, is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[auerhinnen]] (''Tetrao''). Dit bist komt foar yn eastlik [[Sibearje]] en [[Mongoalje]]. It is in [[stânfûgel]] dy't him better as de gewoane [[auerhin]] (''Tetrao urogallus'') oanpasse kin oan iepen [[biotopen]]. [[Lichem (biology)|Lichaamlik]] is de rotsauerhin in slachje lytser as de gewoane auerhin. De [[IUCN]] klassifisearret dizze fûgel as net bedrige. ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e rotsauerhin beslacht de eastlike helte fan [[Sibearje]], útsein it [[Arktis|Arktyske]] noarden. De westgrins fan it areaal rint fan 'e kontreien fan [[Irkûtsk]], bewesten de [[Baikalmar]], noardoan troch it [[Middensibearysk Berchlân]] nei it streamgebiet fan 'e [[rivier]] de [[Kotuj (rivier)|Kotuj]]. Yn it uterste easten omfiemet it yn it noarden it [[Kolymaberchtme]] en folget dan de [[kust]] fan 'e [[See fan Ochotsk]] nei it suden oant healwei it [[Kustterritoarium]] fan it [[Russyske Fiere Easten]]. Ek de noardlike helte fan it grutte [[eilân]] [[Sachalin]] heart derta. Oan 'e súdkant hearre inkele noardlike dielen fan 'e [[Sina|Sineeske]] [[regio]] [[Mantsjoerije]] ta it ferspriedingsgebiet fan 'e rotsauerhin, en teffens it noarden en noardeasten fan [[Mongoalje]]. In isolearre [[populaasje (biology)|populaasje]] libbet op it Russyske [[Kamtsjatkaskiereilân]]. ==Uterlike skaaimerken== Krekt as by oare [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') bestiet der frijwat [[seksuele dimorfy]] by de rotsauerhin. [[Mantsje|Hoannen]] hawwe trochinoar in kop-sturtlingte fan 89–97&nbsp;[[sintimeter|sm]] en in gewicht fan 3,4–4,6&nbsp;[[kg]], wylst [[wyfke|hinnen]] trochinoar in lingte hawwe fan 69–75&nbsp;sm en in gewicht fan 1,7–2,2&nbsp;kg. De [[wjukspanne]] fan 'e rotsauerhin bedraacht 75–115&nbsp;sm. Yn ferhâlding ta syn bekendere miich, de yn [[Jeropa]] foarkommende [[auerhin]] (''Tetrao urogallus''), is de rotsauerhin in slachje lytser en lichter en hat er in ranker lichemsprofyl en in langere [[hals]]. Ek de [[sturt]] is wat langer en kylfoarmiger. Mar it dúdlikste ferskil is dat de rotsauerhin in [[swart]]e [[snaffel]] hat, wylst dy by de gewoane auerhin [[giel]] is. It [[fear (fûgel)|fearrekleed]] fan 'e hoanne fan 'e rotsauerhin is [[swart]] oant [[dûnkerbrún]] op 'e [[kop]] en [[hals]] en yn 'e [[nekke]]. De [[rêch]] en [[sturt]] hawwe deselde [[kleur]], yn 't bysûnder de fearren dy't de [[waaier]] fan 'e sturt foarmje. De rest fan 'e sturt is bespikkele mei gâns [[wite]] plakken. It [[boarstkas|boarst]] hat in metaaleftige dûnkere [[turkwaze]] kleur. De [[bealch]] en [[wjuk]]ken binne [[brún]] mei safolle wite plakjes dat men wol sprekke kin fan spikkelbûntens. Boppe de [[eagen]] hat de hoanne [[read]]e "[[wynbrau]]wen", dat eins lytse healrûne [[kaam (anatomy)|kammen]] binne. De hin hat op 'e kop, rêch, wjukken en sturt [[griis]][[brune]] fearren dy't yn 'e breedterjochting swarte en [[sulver (kleur)|sulverne]] streken hawwe en op 'e sturt ek wite plakken. Op 'e bealch en de ûnderkant fan 'e sturt hawwe hinnen in ljochtere kleur, [[bêzje]] oant [[krêm (kleur)|krêm]]. ==Biotoop== De rotsauerhin is in [[wâld]]fûgel, dy't libbet yn folwoeksen [[nullewâld]]en fan 'e [[taiga]] mei in relatyf iepen [[blêdetek]], benammentlik besteande út [[liere (beam)|lieren]]. Yn ferhâlding ta de [[auerhin]] (''Tetrao urogallus'') kin de rotsauerhin him better oanpasse oan mear iepen [[biotopen]]. Hy mijt ticht begroeide wâlden, dêr't er mei syn grutte troch romtegebrek net út 'e fuotten kin. ==Hâlden en dragen== Rotsauerhinnen binne [[deidier]]en, dy't har fretten op 'e [[wâldflier]] byinoar sykje. De [[nacht]] bringe se troch yn 'e [[beam]]men om feilich te wêzen foar [[rôfdier]]en. Se binne [[territoarium (biology)|territoriaal]], fral de hoannen, mar dat spilet benammen yn it [[simmer]]healjier in rol. Neffens in ûndersyk fan 'e [[Universiteit fan Nebraska]] soene de territoaria fan rotsauerhinnen ornaris likernôch 30 by 30&nbsp;[[meter|m]] mjitte en dus in [[oerflak]] hawwe fan 900&nbsp;[[m²]]. Dat komt oerien mei de grutte fan 'e territoaria fan 'e [[kuorhin]] (''Lyrurus tetrix''), mar is folle lytser as de territoaria fan 'e gewoane [[auerhin]] (''Tetrao urogallus''). Yn 'e [[peartiid]], dy't let yn 'e [[maityd]] falt, binne de [[mantsje|hoannen]] fan 'e rotsauerhin fan moarns ier oant jûns let besteld mei pronkjen om 'e oandacht fan 'e [[wyfke|hinnen]] te lûken. Dat dogge se troch har [[fear (fûgel)|fearren]] op te setten, har [[sturt]] as in waaier út te sprieden, de [[wjuk]]ken út te stekken nei de grûn en de [[kop]] opheech te rjochtsjen nei de [[loft]]. Harren [[fûgelsang|sang]] bestiet út it fuortbringen fan klepperjende en kreakjende [[lûd]]en, dy't oant op oardel [[kilometer]] ôfstân te hearren binne (folle lûder as de sang fan 'e gewoane auerhin). In oare taktyk fan 'e hoannen om 'e belangstelling fan 'e hinnen op te wekjen is om oant 2&nbsp;m heech fan 'e grûn ôf te springen en dan wer del te [[fladderjen]]. Dêrby wurdt troch it klapwjukjen in tongerjend lûd feroarsake. Nei de [[pearing]] leit de hin har [[aai]]en yn in [[nêst (fûgel)|nêst]] op 'e grûn. It [[brieden (fûgel)|brieden]] en letter it [[opfieding|grutbringen]] fan 'e [[fûgelpyk|piken]] bemuoie de hoannen har net mei. De piken binne [[nêstflechter]]s, dy't harsels al rillegau fierhinne rêde kinne en inkeld ferlet hawwe fan 'e [[mem]] foar [[waarm]] en tafersjoch. Tsjin 'e ein fan 'e [[simmer]] binne de jongen selsstannich en geane se by de hin wei. ==Fretten== De rotsauerhin fret yn it simmerhealjier benammen [[sied (plant)|sied]] en [[blêd (plant)|blêden]], mar ek wol [[ynsekten]] en oar lyts wrimelt, lykas [[spinnen]] en [[wjirm]]s. [[Winter]]deis bestiet it menu hast hielendal út 'e [[nulle (beam)|nullen]] fan [[lierebeam]]men. ==Status== De rotsauerhin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. ==Undersoarten== Der binne 2 <small>(stân fan saken yn 2024)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e rotsauerhin (''Tetrao urogalloides''): *gewoane rotsauerhin (''T. u. urogalloides'') <small>(eastlik [[Sibearje]], it [[Russyske Fiere Easten]], noardlik [[Mongoalje]] en noardlik [[Mantsjoerije]])</small> *Kamtsjatkarotsauerhin (''T. u. kamtschaticus'') <small>(it [[Kamtsjatkaskiereilân]])</small> Yn it westen fan it [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e rotsauerhin, yn sintraal Sibearje, besteane fierders [[hybride (biology)|hybriden]] troch natuerlik foarkommende [[krusing (biology)|krusings]] mei de gewoane [[auerhin]] (''Tetrao urogallus''). {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Black-billed_capercaillie ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Tetrao urogalloides}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Auerhin (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] iasuezob4mjiyu203iucc3gbgq24a9n 0 172412 1232856 1172047 2026-06-23T21:27:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232856 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=blauwe sniehin |Ofbyld= [[File:Dendragapus obscurus USNPS.jpg|250px]] <br><small>mantsje</small><br>[[File:Dendragapus obscurus NPS.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[beamsniehinnen]] (''Dendragapus'') |Wittenskiplike namme= Dendragapus obscurus |Beskriuwer, jier= [[Thomas Say|Say]], 1822 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Dendragapus obscurus map.svg|center|250px]] }} De '''blauwe sniehin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Dendragapus obscurus'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[beamsniehinnen]] (''Dendragapus''). Dizze fûgel komt foar yn 'e [[Rocky Mountains]] fan [[Noard-Amearika]] en libbet foar it meastepart yn [[wâld]]en. De blauwe sniehin is nau besibbe oan 'e [[skiere sniehin]] (''Dendragapus fuliginosus''), sasear sels dat de beide fûgels foarhinne beskôge waarde as [[ûndersoarte]]n fan deselde [[soarte]]. De [[IUCN]] klassifisearret de blauwe sniehin as net bedrige. ==Fersprieding== De blauwe sniehin komt foar yn 'e [[Rocky Mountains]] fan [[Noard-Amearika]]. Yn [[Kanada]] libbet er yn it suden fan 'e [[Yukon]], it súdwesten fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], de hiele eastlike helte fan 'e [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]] en de westlike grinskrite fan it oanbuorjende [[Alberta]]. Yn 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] komt dizze fûgel benammen foar yn it noardwesten, yn it noardeasten fan [[Washington (steat)|Washington]], it noarden en de midden fan [[Idaho]], it westen en suden fan [[Montana]], it noardeasten fan [[Oregon]] en it noardwesten fan [[Wyoming]]. Fierder súdlik hat de blauwe sniehin in fragmintaryske [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] yn 'e [[Amerikaanske steaten]] [[Nevada]], [[Utah]], [[Colorado]], it noarden fan [[Nij-Meksiko]] en ek it easten en súdwesten fan Wyoming. [[File:Dendragapus obscurus USNPS1.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] fan 'e blauwe sniehin.]] ==Uterlike skaaimerken== De blauwe sniehin hat trochinoar in kop-sturtplingte fan 39–53&nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in gewicht fan likernôch 1&nbsp;[[kg]]. De [[mantsje|hoanne]] hat op [[kop]], [[hals]], [[nekke]], [[rêch]] en [[boarstkas|boarst]] in [[dûnkergriis]] oant [[brunich]] [[fear (fûgel)|fearrekleed]]. De [[sturt]] is wat dûnkerder, suver [[swart]], mar de sturtfearren hawwe grize úteinen. De [[bealch]] en [[poat]]en binne wat ljochter, mei [[wite]] spikkels. De soartenamme ferwiist nei it feit dat de fearren by in beskate ljochtfal wat út 'e [[blau]]wens skine. De sturt is lang en wat fjouwerkantich as er opset wurdt. Boppe de [[eagen]] hawwe de hoannen in soarte fan '[[wynbrau]]' yn 'e foarm fan in healrûne [[kaam (anatomy)|kaam]], dy't [[dûnkergiel]] oant [[read]] wêze kin. Ek beskikke se oer keale [[kielpûde]]n oan wjerssiden fan 'e [[kiel]], dêr't de [[hûd]] in opfallende [[goud (kleur)|goudgiele]] [[kleur]] hat. De keale plakken wurde omjûn troch in ring fan [[wite]] fearren. De [[wyfke|hinnen]] binne oer it hiele [[lichem (biology)|lichem]] [[bêzje]], moarmere mei swarte streken en plakken, wat in treflike [[skutkleur]] opsmyt. ==Biotoop== Blauwe sniehinnen libje yn [[berchtme|bercheftige]] gebieten oant in hichte fan 3.600&nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. Harren favorite [[biotoop]] is de râne fan [[nullewâld]] of [[mingd wâld]]. ==Hâlden en dragen== De blauwe sniehin is yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]] in [[stânfûgel]]. Lykwols bringt er de [[winter]] net troch yn syn [[simmer]]ske [[habitat]], mar djipper yn it [[wâld]], dêr't it ûnder it beskûl fan 'e [[beam]]men [[waarm]]er is. Dy ôfstân leit er foar it meastepart [[rinnen]]de ôf, mei út in troch in koart eintsje [[fleanen]]. Nuver genôch bewege blauwe sniehinnen har nei har oerwinteringsoarden berchop ynstee fan berchôf. Yn 'e [[peartiid]] fêstiget de [[mantsje|hoanne]] in [[territoarium (biology)|territoarium]], dêr't er pronket mei opsteande [[sturt|waaiersturt]], oppompte giele [[kielpûde]]n en omheechholden kop, wylst er klapwjukket en djiptoanige toetsjende [[lûd]]en fuortbringt, dy't fier drage. Mei dat [[balts]]gedrach lokket er [[wyfke|hinnen]] nei him ta. Nei de [[pearing]] ferlit de hin it territoarium fan 'e hoanne wer, dy't fierders neat mei de [[fuortplanting]] út te stean hat. [[File:Dusky Grouse (50365593086).jpg|left|thumb|250px|In [[wyfke|hin]] fan 'e blauwe sniehin.]] Yn in [[nêst (fûgels)|nêst]] ûnder in [[strûk]], besteande út in ûndjip dobke yn 'e [[grûn]] dat mei [[dinnen|dinnenullen]] en [[gers]] beklaaid is, leit de hin 5–10&nbsp;[[aai]]en, dy't [[krêmkleur]]ich binne mei [[brune]] spikkels. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s en sykje nei it útkommen fan 'e aaien al rillegau sels har kostje byinoar, ûnder tafersjoch fan 'e hin. De earste [[wiken]] frette se [[ynsekten]], oant har [[spiisfertarring]] safierhinne ûntwikkele is dat se oerstappe kinne op (foar it meastepart) [[plant]]aardich fretten. ==Fretten== [[Simmer]]deis frette blauwe sniehinnen de [[blêd (plant)|blêden]] fan [[earnefearren (planteskaai)|earnefearren]] (''Pteridium'') en [[wylgen]] (''Salix'') en de [[bei]]en fan [[skynbeiplanten]] (''Gaultheria''), [[mahoanjeplanten]] (''Mahonia''), [[toarnbeien (skaai)|toarnbeiplanten]] (''Rubus'') en [[blebberbeien (skaai)|blebberbeiplanten]] (''Vaccinium''). Ek meitsje se [[ynsekten]] en oare lytse [[wringeleazen]] lytsman, yn 't bysûnder [[eamels]], [[toarren]], [[imerkes]] en [[sprinkhoannen]]. By 't [[winter]] libje blauwe sniehinnen suver útslutend op in dieet fan 'e [[nulle (plant)|nullen]] fan [[sulverspjirren (skaai)|sulverspjirren]] (''Abies'') en [[douglasspjirren]] (''Pseudotsuga''). ==Status== De blauwe sniehin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. ==Undersoarten== Der binne 4 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e blauwe sniehin (''Dendragapus obscurus''): *''D. o. obscurus'' <small>([[Wyoming]] oant [[Nij-Meksiko]])</small> *''D. o. oreinus'' <small>(eastlik [[Nevada]], westlik [[Utah]] en midden fan [[Idaho]])</small> *''D. o. pallidus'' <small>(súdeastlik [[Britsk-Kolumbia]], noardeastlik [[Oregon]] en westlik Wyoming)</small> *''D. o. richardsonii'' <small>(de súdlike [[Yukon]] en it súdwestlike part fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], noardlik, sintraal en súdwestlik Britsk-Kolumbia, noardeastlik [[Washington (steat)|Washington]], noardlik Idaho, westlik [[Montana]] en noardwestlik Wyoming)</small> {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dusky_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Dendragapus obscurus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Beamsniehin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] ft3jf5i1by6jtzmuphpqev0qyodcoo3 0 172429 1232857 1172048 2026-06-23T21:27:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232857 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skiere sniehin |Ofbyld= [[File:A male sooty grouse displaying apteria (featherless patches of colored skin) to attract a mate. (842c612f-b4ac-40b8-9efb-fa3036eb5e3f).jpeg|250px]] <br><small>mantsje</small><br>[[File:085 - SOOTY GROUSE (6-15-2014) fr 19N01, thompson ridge, 4 m n-e of happy camp, siskiyou co, ca -01 (14396034127).jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[beamsniehinnen]] (''Dendragapus'') |Wittenskiplike namme= Dendragapus fuliginosis |Beskriuwer, jier= [[Robert Ridgway|Ridgway]], 1873 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Dendragapus fuliginosus map.svg|center|250px]] }} De '''skiere sniehin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Dendragapus fuliginosis'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[beamsniehinnen]] (''Dendragapus''). Dizze fûgel komt foar yn it [[Pasifysk Kustberchtme]] fan [[Noard-Amearika]]. De skiere sniehin. is nau besibbe oan 'e [[blauwe sniehin]] (''Dendragapus obscurus''), en lange tiid ornearren [[ornitologen]] dat de beide fûgels [[ûndersoarte]]n wiene fan deselde [[soarte]]. Krekt as in protte oare rûchpoathinnen fertoant de skiere sniehin gâns [[seksuele dimorfy]]. De [[IUCN]] klassifisearret dizze fûgel as net bedrige. ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e skiere sniehin beslacht benammen it [[Pasifysk Kustberchtme]] fan [[Noard-Amearika]]. De noardlike útein omfiemet it meastepart fan [[Súdeast-Alaska]]. It areaal rint by de [[kust]] fan 'e [[Stille Oseaan]] lâns nei it suden troch it westen fan 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]] en yn 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] troch it westen fan [[Washington (steat)|Washington]] en [[Oregon]] en it noardwesten fan [[Kalifornje]]. De súdlike útein fan 'e fersprieding falt gear mei de [[Sierra Nevada (Feriene Steaten)|Sierra Nevada]], it [[berchtme]] op 'e [[grins (line)|grins]] fan Kalifornje mei [[Nevada]]. De skiere sniehin komt ek foar op 'e [[eilannen]] foar de kust, wêrûnder de [[Aleksanderarsjipel]] yn [[Alaska]] en de [[Keninginne Sjarlotte-eilannen]] en [[Vancouvereilân]] yn Britsk-Kolumbia. [[File:Dendragapus fuliginosus 5769.JPG|left|thumb|250px|In [[wyfke|hin]] fan 'e skiere sniehin.]] ==Uterlike skaaimerken== De skiere sniehin hat trochinoar in kop-sturtlingte fan 50&nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in gewicht fan 750&nbsp;[[gram (gewicht)|g]] oant 1,3&nbsp;[[kg]]. It [[fear (fûgel)|fearrekleed]] fan 'e [[mantsje|hoanne]] hat op 'e boppeste lichemsdielen in [[dûnkerbrune]] [[kleur]]. De [[bealch]] en de [[poat]]en binne wat ljochter en bespikkele mei [[wite]] plakjes. De fjouwerkantige [[sturt]] is dûnker, mar de úteinen fan 'e sturtfearren binne [[griis]], sadat de sturt in ljochtere râne liket te hawwen. Boppe de [[eagen]] hawwe de hoannen in soarte fan '[[wynbrau]]' yn 'e foarm fan in [[giel]]e healrûne [[kaam (anatomy)|kaam]]. Ek beskikke se oer keale [[kielpûde]]n oan wjerssiden fan 'e [[kiel]], dêr't de [[hûd]] ek in giele kleur hat. De keale plakken wurde omjûn troch in ring fan [[wite]] fearren. As de fearren plat lizze, sjocht men inkeld in wite streek. De [[wyfke|hinnen]] binne oer it hiele [[lichem (biology)|lichem]] [[bêzje]] oant [[ljochtbrún]], mei dûnkere streken en spikkels dertrochhinne. Se hawwe boppedat in langere, rankere [[hals]] en in slanker [[lichem (biology)|lichem]] as de hoannen. ==Biotoop== Skiere sniehinnen libje yn [[nullewâld]]en yn it [[berchtme|berchlân]], benammen oan 'e rânen fan 'e bosken. ==Hâlden en dragen== De skiere sniehin is yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]] in [[stânfûgel]]. Lykwols bringt er de [[winter]] net troch yn syn [[simmer]]ske [[habitat]], mar djipper yn it [[wâld]], dêr't it ûnder it beskûl fan 'e [[beam]]men [[waarm]]er is. Dy ôfstân leit er foar it meastepart [[rinnen]]de ôf, mei út in troch in koart eintsje [[fleanen]]. Nuver genôch bewege skiere sniehinnen har nei har oerwinteringsoarden berchop ynstee fan berchôf. Yn 'e [[peartiid]] fêstiget de [[mantsje|hoanne]] in [[territoarium (biology)|territoarium]], dêr't er pronket mei opsteande [[sturt|waaiersturt]], folpompte giele [[kielpûde]]n en omheechholden kop, wylst er klapwjukket mei de [[wjuk]]ken en in [[lûd]] fuortbringt, as slacht er op in [[grutte tromme]]. Mei dat [[balts]]gedrach lokket er [[wyfke|hinnen]] nei him ta. Nei de [[pearing]] ferlit de hin it territoarium fan 'e hoanne wer, dy't fierders neat mei de [[fuortplanting]] út te stean hat. Yn in [[nêst (fûgels)|nêst]] ûnder in [[strûk]], besteande út in ûndjip dobke yn 'e [[grûn]] dat mei [[dinnen|dinnenullen]] en [[gers]] beklaaid is, leit de hin 5–10&nbsp;[[aai]]en, dy't [[krêmkleur]]ich binne mei [[brune]] spikkels. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s en sykje nei it útkommen fan 'e aaien al rillegau sels hat kostje byinoar, ûnder tafersjoch fan 'e hin. De earste [[wiken]] frette se [[ynsekten]], oant har [[spiisfertarring]] safierhinne ûntwikkele is dat se oerstappe kinne op (foar it meastepart) [[plant]]aardich fretten. [[File:Dendragapus fuliginosus 5076.JPG|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] fan 'e skiere sniehin.]] ==Fretten== Skiere sniehinnen frette [[winter]]deis almast [[nulle (plant)|nullen]] fan [[sulverspjirren (skaai)|sulverspjirren]] (''Abies'') en [[douglasspjirren]] (''Pseudotsuga''), en út en troch ek fan [[piipkrûdspjirren]] (''Tsuga'') en [[dinnen]] (''Pinus''). By 't [[simmer]] frette se [[blêd (plant)|blêden]] fan [[earnefearren (planteskaai)|earnefearren]] (''Pteridium'') en [[wylgen]] (''Salix''), [[bei]]en fan [[skynbeiplanten]] (''Gaultheria''), [[mahoanjeplanten]] (''Mahonia''), [[toarnbeien (skaai)|toarnbeiplanten]] (''Rubus'') en [[blebberbeien (skaai)|blebberbeiplanten]] (''Vaccinium''), en [[ynsekten]] lykas [[eamels]], [[toarren]], [[imerkes]] en [[sprinkhoannen]]. Lykas in protte fûgels meitsje skiere sniehinnen gebrûk fan [[gastrolyt|gastroliten]]: lytse [[stien]]tsjes dy't se trochslokke, wêrnei't dy yn 'e [[mage]] it [[plant]]aardige iten plette en sa helpe by de [[spiisfertarring]]. ==Status== De skiere sniehin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de populaasje oer it algemien stabyl liket te wêzen. Dêrby moat oantekene wurde dat de fûgel oan 'e súdein fan syn [[ferspriedingsgebiet]] mei in delgeande trend te krijen hat dy't feroarsake wurdt troch [[habitat]]ferlies. ==Undersoarten== Der binne 4 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e skiere sniehin (''Dedragapus fuliginosis''): *''D. f. fuliginosis'' <small>(noardlik [[Britsk-Kolumbia]] oant noardwestlik [[Kalifornje]])</small> *''D. f. howardi'' <small>([[Noardlik Kalifornje]])</small> *''D. f. sierrae'' <small>(fan [[Washington (steat)|Washington]] oant de [[Sierra Nevada (Feriene Steaten)|Sierra Nevada]] op 'e grins fan Kalifornje en [[Nevada]])</small> *''D. f. sitkensis'' <small>([[Súdeast-Alaska]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sooty_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Dendragapus fuliginosis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Beamsniehin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] snn5adb0qh9tfjc1mdf8qy8lliz0fs2 0 172458 1232858 1177001 2026-06-23T21:28:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232858 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=boskhin |Ofbyld= [[File:Tetrastes bonasia.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[boskhinnen]] (''Tetrastes'') |Wittenskiplike namme= Tetrastes bonasia |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Tetrastes bonasia distribution revise map.png|center|250px]] }} {{Net te betiizjen|de '''[[bosksniehin]]''' (''Canachites canadensis''), in oare soarte rûchpoathin}} De '''boskhin'''<ref>{{Berjocht:Frysk-Nederlânsk|132}}</ref><ref>{{Berjocht:Nederlânsk-Frysk|272}}</ref><ref>{{Berjocht:Frysk Hânwurdboek|228}}</ref> ([[wittenskiplike namme]]: ''Tetrastes bonasia'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[boskhinnen]] (''Tetrastes''). It is lytseftige fûgel dy't yn [[Jeraazje]] foarkomt fan [[Skandinaavje]], de [[Ardinnen]] en de [[Alpen]] yn it westen oant [[Japan]] en [[Koreä]] yn it easten. De boskhin is in [[stânfûgel]] yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]] en libbet benammen yn [[nullewâld]]en en [[mingde wâlden]]. De [[IUCN]] klassifisearret de dizze [[soarte]] as net bedrige. ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e boskhin beslacht in grut part fan [[Jeraazje]]. Yn [[Aazje]] rint it fan 'e [[Oeral]] yn it westen oan de [[kust]] fan 'e [[See fan Ochotsk]] en it [[Berchtme fan Verchojansk]] yn it easten. Yn 'e [[Arktis|poalstreek]] en de [[Subarktis|subpolêre regio]] ûntbrekt dizze fûgel, mar hy komt wol foar yn it noarden fan [[Kazachstan]], [[Sinkiang-Oeigoerje]] en [[Mongoalje]]. Ek libbet de boskhin yn [[Mantsjoerije]], op it [[Koreaanske Skiereilân]] en yn it [[Kustterritoarium]] fan it [[Russyske Fiere Easten]]. Der besteane isolearre [[populaasje (biology)|populaasjes]] op [[Hokkaido]], it noardlikste haadeilân fan [[Japan]]; noardlik dêrfan op it [[Ruslân|Russyske]] eilân [[Sachalin]]; en teffens yn it [[Kolymaberchtme]] fan eastlik Sibearje benoarden de [[Golf fan Sjelichov]]. [[File:Haselhuhn-01.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] fan 'e boskhin, werkenber oan syn [[swart]]e [[kiel]].]] Yn [[Jeropa]] is der in grutte, oaniensletten fersprieding dy't it noarden en sintrale diel fan [[Jeropeesk Ruslân]] omfiemet en fierders it noarden fan 'e [[Oekraïne]], de [[Karpaten]] en de [[Tatra]] fan [[Roemeenje]] en [[Slowakije]], eastlik [[Poalen]], [[Wyt-Ruslân]], it [[Baltikum]], [[Finlân]], [[Sweden]] en it suden en de [[Trøndelag]] fan [[Noarwegen]]. Westlik dêrfan bestiet in fragmintaryske fersprieding mei foar it meastepart isolearre populaasjes yn westlik [[Bulgarije]], noardlik [[Grikelân]], yn 'e [[Dinaryske Alpen]] en oanbuorjende berchtmen op 'e westlike [[Balkan]], yn 'e [[Alpen]], it [[Boheemske Wâld]] yn westlik [[Tsjechje]], it [[Beierske Wâld]] en oare berchtmen yn súdlik [[Dútslân]], de [[Ardinnen]] fan [[Belgje]] en [[Lúksemboarch (lân)|Lúksemboarch]], en yn [[Frankryk]] de [[Fogezen]], de [[Sjuera (berchtme)|Sjuera]], de [[Alpen]] en it [[Sintraal Massyf]]. ==Uterlike skaaimerken== De boskhin is relatyf lyts foar in [[rûchpoathin]], mei in kop-sturtlingte fan 35–39&nbsp;[[sintimeter|sm]] en in gewicht fan yn trochsneed 430&nbsp;[[gram (gewicht)|g]]. De [[fear (fûgels)|fearren]] hawwe in fyn patroan fan dûnkere plakken oer in ljochtere ûndergrûn hinne, mar rûchwei kin sein wurde dat er op [[kop]], [[hals]], [[nekke]], [[rêch]], [[boarstkas|boarst]] en [[sturt]] [[dûnkergriis]] is, op 'e [[wjuk]]ken [[brún]] en op 'e [[bealch]] en [[poat]]en [[wyt]] oant [[krêmkleur]]ich mei [[kastanjebrune]] spikkels. Der bestiet by dizze fûgel in beskate [[seksuele dimorfy]]: de [[mantsje|hoanne]] hat in koarte [[toef (anatomy)|toef]], dy't er opsette kin, en in [[swart]]e [[kiel]] mei in wite râne. De [[wyfke|hin]] hat in koartere toef mar gjin swart op 'e kiel. Yn 'e [[fleanen|flecht]] lit de boskhin (fan ûnderen) in swartpuntige grize sturt sjen. ==Biotoop== Boskhinnen libje benammen yn 'e [[nullewâld]]en fan 'e [[taiga]], mar komme ek foar yn [[mingde wâlden]]. De noardgrins fan harren fersprieding wurdt foarme troch de noardgrins fan 'e sletten taigagurdle. Dizze fûgels hawwe ferlet fan [[strewelle|strewelrike]] bosken. Pleatslik komme se ek foar op 'e [[wâldsteppe]]. Yn [[berchtme]]n lykas de [[Alpen]] libje boskhinnen oant op 2.000&nbsp;[[meter|m]] hichte. [[File:Bonasa bonasia -Bayerischer Wald, Europe-8a.jpg|right|thumb|250px|In boskhin op 'e [[rêch]] sjoen yn it [[Beierske Wâld]].]] ==Hâlden en dragen== De [[fûgelsang|fokalisaasje]] fan 'e [[mantsje|hoanne]] is in heechtoanich "''ti-ti-ti-ti-ti''", wylst de [[wyfke|hin]] in floeiend "''tet-tet-tet-tet-tet''" fuortbringt. Dy roppen binne, yn 'e mande mei it rûzjen fan 'e [[wjuk]]ken as se fuortfleane, faak de iennichste oanwizing foar de oanwêzigens fan 'e boskhin, mei't it in tige [[skouwens|skouwe]] fûgel is, dy't troch syn treflike [[skutkleur]] yn bosklân frijwol ûnsichtber is. Ornaris fljocht in fersteurde boskhin net fierder as sa'n 100&nbsp;[[meter|m]] foar't er wer lânet. As er beskûl siket, flechtet er yn 'e regel fan 'e grûn, dêr't er syn measte tiid trochbringt, nei in [[tûke (beam)|tûke]] fan in [[nullebeam]] op in hichte fan 5–7&nbsp;m. Dêr bliuwt er, deunby de [[beamstamme]], ûnferweechlik sitten oant it gefaar weken is. [[File:Bonasa bonasia.JPG|left|thumb|250px|In [[fûgelpyk|pyk]] fan 'e boskhin.]] De [[winter]] bringe boskhinnen yn [[kâld]]e, [[snie]]ïge kontreien troch yn in [[hoale]] dy't se ûnder it snietek útgrave. By in ûndersyk yn 'e [[oblast|provinsje]] [[Leningrad (oblast)|Leningrad]], yn noardwestlik [[Ruslân]], die bliken dat in boskhin dêr by in [[temperatuer]] fan –10&nbsp;[[°C]] oant –20&nbsp;°C syn sniehoale mar ienris deis ferliet foar in perioade fan 1^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}–4&nbsp;[[oere]]n of oars 30–40&nbsp;[[minuten]] koart foar [[sinne-opgong]] en nochris 2&nbsp;oeren [[moarn (deidiel)|midsmoarns]]. De rest fan 'e tiid bleau er binnendoar of gied er by [[sinne]]skynwaar yn in kûle yn 'e snie lizzen te [[sinnebaaien]]. By [[waarm]]er winterwaar bringe boskhinnen mear tiid bûtendoar troch om te foerazjearjen, mar hieltyd foar net langer as 40–60&nbsp;minuten foar't se wer nei binnen geane om op te waarmjen. By tige kâlde temperatueren fan –40&nbsp;°C, dy't yn bgl. it [[Berchtme fan Verchojansk]] hast elts jier wol foarkomme, komme boskhinnen mar 30–40&nbsp;minuten deis op 'e lapen om fluch-fluch wat iten te sykjen. De boskhin is in [[monogame]] fûgel, dy't yn 'e [[peartiid]] [[territoarium (biology)|territoriaal]] wurdt. De [[balts]] fynt al yn 'e [[hjerst]] plak, wêrby't har pearkes foarmje dy't de hiele [[winter]] troch byinoar bliuwe. Pas by 't [[maityd]] komt it lykwols ta in [[pearing]]. De peartiid begjint yn 'e súdlike kontreien fan it [[ferspriedingsgebiet]] yn begjin [[maart]] en yn it noarden oan 'e ein fan dy [[moanne (tiid)|moanne]]. Boskhinnen [[brieden (fûgels)|briede]] op 'e grûn, yn in [[nêst (fûgels)|nêst]] dat net mear as in ûndjip dobke yn 'e ûndergrûn is, ornaris op in plak dêr't de [[strewelle]]n fan it wâld, de [[beamwoartels|woartels fan in beam]] of de [[stien]]nen fan in [[rots]]partij beskûl biede. It wurdt troch de hin beklaaid mei farske en/of drûge plantedielen en hat in [[diameter]] fan likernôch 20&nbsp;[[sintimeter|sm]]. [[File:Tetrastes_bonasia_rupestris_MHNT.ZOO.2010.11.4.11.jpg|right|thumb|200px|[[Aai]]en fan 'e boskhin.]] De hin leit oer in perioade fan 10–14&nbsp;[[dagen]] 5–10&nbsp;[[aai]]en. Dy binne [[krêmkleur]]ich, licht bespikkele mei [[brún]], en weagje yn trochsneed 17,2&nbsp;[[gram (gewicht)|g]]. Sadree't it bruod folslein is, set de hin útein mei [[brieden (fûgels)|brieden]]. De [[briedtiid]] duorret 21–27&nbsp;dagen. De [[fûgelpyk|piken]] fan 'e boskhin binne [[nêstflechter]]s, en sadree't alle aaien útkommen binne, liedt de hin har jongen by it nêst wei. De piken kinne harsels fierhinne rêde en binne inkeld tafersjoch en út en troch [[waarmte]] fan 'e [[mem]] nedich. Se frette yn 't earstoan benammen [[ynsekten]], oant har [[spiisfertarring]] genôch ûntwikkele is om [[plant]]aardich fretten oan te kinnen. Mei 3&nbsp;[[wike]]n [[ferfearje]] de piken foar it earst en krije se har folwoeksen fearrekleed. De hin bliuwt de hiele [[simmer]] by de piken, dy't tsjin it begjin fan 'e [[hjerst]] selsstannich binne. ==Fretten== It dieet fan 'e boskhin is foar it meastepart [[herbivoar]], wêrby't de haadbestândielen nei [[jiertiid]] feroarje. By 't [[maityd]] en [[simmer]]deis fret er benammen griene [[plant]]edielen, lykas [[blêd (plant)|blêden]], mar yn 'e [[neisimmer]] en [[hjerst]]mis bestiet it menu yn haadsaak út [[bei]]en. By 't [[winter]] en yn 'e iere maityd fret er fral [[knop (plant)|knoppen]] fan [[leafbeam]]men en [[wylgekatsje]]s. [[File:Tetrastes bonasia 2.jpg|left|thumb|250px|In boskhin wurdt troch syn [[skutkleur]] suver wei tsjin 'e eftergrûn fan 'e [[wâldflier]].]] ==Natuerlike fijannen== De wichtichste [[rôfdier|natuerlike fijannen]] fan 'e boskhin binne de [[hauk]] (''Accipiter gentilis''), de [[sparwer]] (''Accipiter nisus''), de [[foks]] (''Vulpes vulpes''), de [[warch]] (''Gulo gulo''), de [[beamotter]] (''Martes foina''), de [[sabelmarter]] (''Martes zibellina'') en de [[harmeling]] (''Mustela erminea''). ==Status== De boskhin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Dat is opfallend, om't it iuwenlang ien fan 'e meast troch de [[minske]] [[jacht (aktiviteit)|bejage]] fûgels wie. Nei skatting komme der yn [[Jeropa]] noch 2,5–3,1&nbsp;miljoen briedpearen fan dizze fûgel foar, wêrfan 1,9–2,2&nbsp;miljoen yn [[Jeropeesk Ruslân]]. Dêrnei folget [[Finlân]] mei 300.000–500.000 briedpearen en [[Sweden]] mei 80.000–120.000 briedpearen. Yn [[Midden-Jeropa]] libje nei skatting noch 53.000–83.000 briedpearen. De grutste [[populaasje (biology)|populaasjes]] dêre binne yn [[Poalen]], [[Slowakije]] en de [[Alpen]] fan [[Eastenryk]] en [[Switserlân]]. [[File:Gelinotte.jpg|right|thumb|250px|[[Tekening]] fan in boskhinpearke.]] ==Undersoarten== Der binne 11 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e boskhin (''Tetrastes bonasia''): *Amoerboskhin (''T. b. amurensis'') <small>(it streamgebiet fan 'e [[Amoer (rivier)|Amoer]] yn it [[Russyske Fiere Easten]], mei dêropta [[Mantsjoerije]] en [[Koreä]])</small> *gewoane boskhin (''T. b. bonasia'') <small>([[Skandinaavje]], [[Estlân]] en noardwestlik [[Ruslân]])</small> *grize boskhin (''T. b. griseonota'', syn. ''T. b. volgensis'') <small>(sintraal en noardlik [[Jeropeesk Ruslân]], [[Letlân]], [[Litouwen]], [[Wyt-Ruslân]], eastlik [[Poalen]], [[Slowakije]], de noardlike [[Oekraïne]] en de [[Karpaten]] yn [[Roemeenje]])</small> *Japanske boskhin (''T. b. vicinitas'') <small>(it [[Japan]]ske eilân [[Hokkaido]])</small> *Kolymaboskhin (''T. b. kolymensis'') <small>(it [[Kolymaberchtme]] fan eastlik [[Sibearje]])</small> *Middenjeropeeske boskhin (''T. b. rupestris'') <small>(súdlik [[Dútslân]] en [[Tsjechje]])</small> *Rynboskhin (''T. b. rhenanus'') <small>(de [[Ardinnen]] fan [[Belgje]] en [[Lúksemboarch (lân)|Lúksemboarch]] en oanbuorjende dielen fan Dútslân lykas de [[Eifel]] en it [[Swarte Wâld]])</small> *Sachalinboskhin (''T. b. yamashinai'') <small>(it eilân [[Sachalin]] foar de easkust fan Sibearje)</small> *schiebelboskhin of Schiebels boskhin (''T. b. schiebeli'') <small>(berchgebieten fan 'e westlike [[Balkan]], westlik [[Bulgarije]] en noardlik [[Grikelân]])</small> *Sibearyske boskhin (''T. b. sibiricus'') <small>(it meastepart fan Sibearje, fan 'e [[Oeral]] yn it westen oant en mei yn it easten de [[Transbaikal]], de [[kust]] fan 'e [[See fan Ochotsk]] en it [[Berchtme fan Verchojansk]])</small> *Stiermarkske boskhin (''T. b. styriacus'') <small>(de [[Alpen]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Hazel_grouse ''References'', op dizze side], en [http://de.wikipedia.org/wiki/Haselhuhn ''Literatur'' en ''Einzelnachweise'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Tetrastes bonasia}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Boskhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] gfc6fnt5jy8j4p8ej5rwrczzs6fsuhx 0 172500 1232859 1204953 2026-06-23T21:29:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232859 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swartboarstboskhin |Ofbyld= [[File:TetrastesSewerzowi.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[boskhinnen]] (''Tetrastes'') |Wittenskiplike namme= Tetrastes sewerzowi |Beskriuwer, jier= [[Nikolaj Michailovitsj Przewalski|Przewalski]], 1876 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de swartboarstboskhin (Tetrastes sewerzowi).png|center|250px]] }} De '''swartboarstboskhin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Tetrastes sewerzowi'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[boskhinnen]] (''Tetrastes''). It is in [[stânfûgel]] dy't foarkomt yn sintraal [[Sina]]. It soartspesifike diel fan 'e wittenskiplike namme ferwiist nei de [[Ruslân|Russyske]] [[ûntdekkingsreizger]] en [[biolooch|natoerûndersiker]] [[Nikolaj Aleksejevitsj Severtsov]]. De [[IUCN]] klassifisearret de swartboarstboskhin as gefoelich, mar de Sineeske [[oerheid]] beskôget it as in [[bedrige soarte]]. ==Fersprieding== De swartboarstboskhin komt inkeld foar yn it sintrale diel fan [[Sina]]. It [[ferspriedingsgebiet]] rikt fan 'e midden fan [[Gansu]] oant it suden fan [[Qinghai]], it easten fan [[Tibet]], it noardwesten fan [[Yunnan]] en it noardwesten fan [[Sichuan]]. ==Uterlike skaaimerken== De swartboarstboskhin is ien fan 'e lytste [[rûchpoathinnen]], mei in kop-sturtlingte fan trochinoar 33–36&nbsp;[[sintimeter|sm]]. De [[mantsje|hoannen]] hawwe in gewicht fan 290–375&nbsp;[[gram (gewicht)|g]], mar de [[wyfke|hinnen]] weagje mar 270–310&nbsp;g. Fan uterlik liket de swartboarstboskhin tige sterk op syn neiste sibbe, de [[boskhin]] (''Tetrastes bonasia''), allinnich in slachje lytser. Beide [[geslacht (sekse)|geslachten]] binne op 'e boppedielen fan it [[lichem (biology)|lichem]] [[grizich]] [[brún]] en fan ûnderen [[witich]] oant [[krêmkleur]]ich mei brune spikkels. De [[snaffel]] is kompakt en [[swart]]. De [[seksuele dimorfy]] is frij subtyl foar in rûchpoathin: de hoanne ûnderskiedt him fan 'e hin (behalven trochdat er justjes grutter is) troch in [[readbrune]] [[toef]] en in wyt omrâne swart plak op 'e [[kiel]]. ==Biotoop== Swartboarstboskhinnen binne fûgels dy't fral yn [[bosk]]en yn [[berch]]lân foarkomme. Se jouwe dêrby de foarkar oan berchbosken dy't dominearre wurde troch [[nullebeam]]men, mar dêr't ek in protte [[bjirken]], [[jeneverbeibeam]]men en [[wylgen]] groeie. Ek meie se graach oer de neite fan [[rivier]]en. Yn hichte is de swartboarstboskhin beheind ta in fersprieding tusken 2.400 en 4.700&nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. ==Hâlden en dragen== De libbenswize fan 'e swartboarstboskhin moat noch neier ûndersocht wurde, mar saakkundigen geane derfan út dat de fûgel strikt [[monogaam]] is. De [[solitêr]] libjende [[mantsje|hoannen]] fêstigje [[territoarium (biology)|territoaria]] dy't se yn 'e regel ek [[winter]]deis beset hâlde. Ut en troch foarmje har lykwols bûten de [[peartiid]] om groepkes hoannen, dy't dan omtrint [[maart]] wer útinoar geane. Yn 'e peartiid, dy't begjin [[maaie]] úteinset, dogge hoannen war om mei ymposante sprongen by de [[wyfke|hinnen]] op te fallen. Dêrby meitsje se in protte leven troch te klapwjukjen. Nei de [[pearing]] leit de hin 5–8&nbsp;[[aai]]en yn in [[nêst (fûgels)|nêst]] dat se op in skûlplak makke hat. De [[briedtiid]] duorret trochinoar 25&nbsp;[[dagen]]. Winterdeis grave swartboarstboskhinnen gjin [[hoale]]n yn 'e [[snie]], lykas de nau besibbe [[boskhin]] (''Tetrastes bonasia'') docht, mei't dêr yn it [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e swartboarstboskhin net genôch snie foar falt. Ynstee bringe de fûgels de [[nacht]] troch yn 'e [[tûke (beam)|tûken]] fan [[dinnen]] of [[spjirren]], dêr't se deunby de [[beamstamme]] yn 'e rêst geane. Oerdeis befine se har ornaris oer de grûn om te foerazjearjen. Foar de [[minske]] oer is de swartboarstboskhin net botte [[skouwens|skou]]; se duldzje sels in neieroankommen oant likernôch 2^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;[[meter|m]]. ==Fretten== De swartboarstboskhin is in [[herbivoar]], foar wa't [[bjirken]] en [[wylgen]] in grutte rol yn it menu spylje. Undersyk fan beskate regionale [[populaasje (biology)|populaasjes]] hat útwiisd dat wol oant 80% fan it dieet by 't winter bestiet út [[wylgekatsje]]s en [[knop (plant)|knoppen]] en [[twigen]] fan dy beide beamsoarten. [[Simmer]]deis is it ferskaat oan fretten grutter en omfettet it ek de [[sied (plant)|sieden]] fan in protte oare planten. ==Status== De swartboarstboskhin hat de [[IUCN-status]] fan "gefoelich", mei't der in delgeande trend yn 'e populaasjegrutte waarnimber is. De totale [[populaasje (biology)|populaasje]] bestie neffens in skatting út [[2007]] út 10.000&nbsp; eksimplaren. De [[oerheid]] fan 'e [[Folksrepublyk Sina]] hat de fûgel dêrom [[wet]]lik ta in [[bedrige soarte]] ferklearre. De oarsaken fan 'e efterútgong fan 'e swartboarstboskhin binne [[ûntbosking]] en dêrtroch [[habitat]]ferlies en fragmintaasje fan populaasjes. ==Undersoarten== Der binne 2 <small>(stân fan saken yn 2013)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e swartboarstboskhin (''Tetrastes sewerzowi''): *''T. s. sewerzowi'' <small>(noardlike ûndersoarte)</small> *''T. s. secunda'' <small>(súdlike ûndersoarte)</small> De skieding tusken de beide ûndersoarten liket de [[Giele Rivier]] te wêzen. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_grouse ''References'', op dizze side], en [http://de.wikipedia.org/wiki/Schwarzbrust-Haselhuhn ''Literatur'' en ''Einzelnachweise, op dizze side]. ---- {{commonscat|Tetrastes sewerzowi}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Boskhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] 6vebhxmkg2fnymp3r9bvsft0agoauwm 0 172606 1232860 1172066 2026-06-23T21:30:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232860 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=bosksniehin |Ofbyld= [[File:Sgrouse1.jpg|250px]] <br><small>hoanne</small><br>[[File:Falcipennis-canadensis-001.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= '''bosksniehinnen''' (''Canachites'') <br><small>[[Leonhard Stejneger|Stejneger]], 1885</small> |Wittenskiplike namme= Canachites canadensis |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Falcipennis canadensis map2.svg|center|250px]] }} {{Net te betiizjen|de '''[[boskhin]]''' (''Tetrastes bonasia''), in oare soarte rûchpoathin}} De '''bosksniehin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Canachites canadensis'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it monotypyske (út mar ien [[soarte]] besteande) [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''bosksniehinnen''' (''Canachites''). Dizze middelgrutte fûgel komt foar yn it meastepart fan [[Kanada]] en [[Alaska]]. De [[taksonomy]]ske [[skiednis]] fan 'e bosksniehin is frijwat betize, en de fûgel is sadwaande yn âldere [[ornitology]]ske [[tekst]]en ek wol bekend as ''Tetrao canadensis'', ''Dendragapus canadensis'' of ''Falcipennis canadensis''. De bosksniehin is in [[stânfûgel]] dy't foarkomt yn 'e [[taiga]] fan [[Noard-Amearika]]. It is ien fan 'e meast [[beam]]bewenjende rûchpoathinnen. De [[seksuele dimorfy]] is grut by de bosksniehin. De [[IUCN]] klassifisearret dizze fûgel as net bedrige. ==Taksonomy== De bosksniehin waard foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Ingelân|Ingelske]] [[biolooch|natoerûndersiker]] [[George Edwards (biolooch)|George Edwards]] yn syn ''A Natural History of Uncommon Birds'', op basis fan in preparearre [[froulik]] eksimplaar dat út 'e kontreien fan 'e [[Hudsonbaai]] yn wat letter [[Kanada]] wurde soe, nei [[Londen]] stjoerd wie troch in beämte fan 'e [[Hudsonbaaikompanjy]]. Yn [[1750]] foege er ek de [[mantsje|hoanne]] ta yn 'e trêde [[edysje]] fan syn boek. Yn [[1758]] waard de bosksniehin op 'e nij wittenskiplik beskreaun troch de [[Sweden|Sweedske]] biolooch [[Carolus Linnaeus]], dy't it bist de [[wittenskiplike namme]] ''Tetrao canadensis'' joech. Dêrmei pleatste er de fûgel by de oare [[rûchpoathinnen]] yn ''Tetrao'', dat no it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[auerhinnen]] is. [[File:Male and female spruce grouse Nelson BC.jpg|left|thumb|250px|In pearke bosksniehinnen yn [[Britsk-Kolumbia]].]] Yn [[1885]] skoep [[Leonhard Stejneger]] foar de bosksniehin it monotypyske skaai fan 'e [[bosksniehinnen]] (''Canachites''). Yn 'e [[tweintichste iuw]] waard de fûgel ferpleatst nei it skaai fan 'e [[beamsniehinnen]] (''Dendragapus'') ûnder de namme ''Dendragapus canadensis''. Dêrmei waard er in sustersoarte fan 'e [[blauwe sniehin]] (''Dendragapus obscurus''), dy't yn [[Noard-Amearika]] foar in diel deselde [[nullewâld]][[habitat]]s bewennet. Lykwols, mei't der [[lichem (biology)|lichaamlike]] ferskillen besteane tusken de bosksniehin en de blauwe sniehin dy't ûntbrekke tusken de bosksniehin en de [[skerpwjukhin]] (''Falcipennis falcipennis'') út [[Sibearje]], waard de boskniehin wer letter oerhevele nei it skaai fan 'e [[sichtewjukhinnen]] (''Falcipennis'') as ''Falcipennis canadensis''. Mar nij [[taksonomy]]sk ûndersyk op basis fan [[mitogondriaal DNA]] hat yn 'e [[ienentweintichste iuw]] útwiisd dat de yndieling fan 'e bosksniehin en de skerpwjukhin yn ien skaai [[parafyly|parafyletysk]] is om't de skerpwjukhin neat nauwer oan 'e bosksniehin besibbe is as oan 'e [[auerhinnen]] (''Tetrao'') en de [[kuorhinnen]] (''Lyrurus''). Sadwaande is de bosksniehin yn [[2021]] wer werompleatst yn syn eigen skaai ''Canachites''. ==Fersprieding== De bosksniehin komt foar yn it grutste part fan [[Alaska]], útsein it noarden fan 'e [[Aleksanderarsjipel]] yn [[Súdeast-Alaska]], de [[Kodiakarsjipel]] yn it suden fan 'e steat, op it [[Alaskaskiereilân]] en de [[Aleoeten]] yn it súdwesten, it [[Sewardskiereilân]] en de eilannen yn 'e [[Beringsee]] yn it westen en de [[Noarderbedelte (Alaska)|Noarderbedelte]] yn it noarden. Yn [[Kanada]] komt dizze fûgel ek foar yn it meastepart fan it lân, útsein de [[kust]] fan [[Britsk-Kolumbia]] en de eilannen yn 'e [[Stille Oseaan]], lykas de [[Keninginne Sjarlotte-eilannen]] en [[Vancouvereilân]]; de [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] fan súdlik [[Alberta]], [[Saskatchewan]] en [[Manitoba]]; de súdpunt fan [[Ontario]]; en it [[Arktis|Arktyske]] noarden, wêrûnder it noarden fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], de [[Arktyske Arsjipel]], [[Nûnavût]], [[Nûnavik]] en de noardpunt fan [[Labrador (regio)|Labrador]]. [[File:Spruce Grouse.jpg|left|thumb|220px|In healwoeksen [[mantsje|hoanne]] (wer te kennen oan 'e [[read|rodzige]] [[kaam (anatomy)|kaam]] boppe syn [[each]]), dy't noch net syn folwoeksen [[fear (fûgels)|fearrekleed]] hat, "ferstoppet" him yn in [[beam]] yn súdlik [[Ontario]].]] Yn 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] is de bosksniehin lânseigen yn 'e [[nullewâld]]en fan 'e [[berch]]eftige dielen fan it [[Amerikaanske Noardwesten]] yn [[Washington (steat)|Washington]], [[Oregon]], [[Idaho]] en westlik [[Montana]], en fierders it uterste noarden fan [[Minnesota]] en [[Wisconsin]], hiel [[Opper-Michigan]], it uterste noarden fan [[Neder-Michigan]], it [[Adirondackberchtme]] yn [[New York (steat)|New York]] en it noarden fan [[Nij-Ingelân]] mei dielen fan [[Vermont]], [[Nij-Hampshire]] en [[Maine]]. As [[eksoat]] is de bosksniehin oanwêzich op twa Kanadeeske eilannen yn 'e [[Atlantyske Oseaan]]. Dêrby giet it om [[Nijfûnlân]], dêr't de fûgels yn [[1964]] troch de [[minske]] yntrodusearre waarden, en it ta de [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Kebek (provinsje)|Kebek]] hearrende [[Anticosti (eilân)|Anticosti]], dêr't se yn [[1985]] en [[1986]] útset waarden. ==Uterlike skaaimerken== De bosksniehin is in middelgrutte [[fûgel]] mei trochinoar in kop-sturtlingte fan 38–43&nbsp;[[sintimeter|sm]] en in [[wjukspanne]] fan 54^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}–57^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;sm. De [[mantsje|hoannen]] hawwe in gewicht fan 550–650&nbsp;[[gram (gewicht)|g]], wylst de [[wyfke|hinnen]] 450–550&nbsp;g weagje. It gewicht is net de iennichste foarm fan [[seksuele dimorfy]] by de bosksniehin, mei't de [[geslacht (sekse)|geslachten]] ek gâns fan uterlik ferskille. Der bestiet wat ûnderskie op it mêd fan [[kleur]]ing tusken de ferskate [[ûndersoarte]]n, yn 't bysûnder wat it kleurpatroan fan 'e sturtfearren oangiet en hoefolle [[wyt]] der op 'e ûnderste lichemsdielen sit. Mar oer it algemien kin sein wurde dat de hoannen foar it meastepart [[griis]] binne op [[kop]], [[nekke]], [[rêch]] en [[sturt]], en [[swart]] op [[bealch]], [[boarstkas|boarst]], [[hals]], [[wjuk]]ken en [[poat]]en. Oan 'e sydkanten fan 'e bealch en op 'e skieding tusken hals en boarst sitte wite plakken. De sturt hat in [[kastanjebrune]] râne trochdat de úteinen fan 'e sturtfearren dy [[kleur]] hawwe. Krekt as in protte oare [[manlik]]e [[rûchpoathinnen]] hawwe de hoannen fan 'e bosksniehin in healrûne [[kaam (anatomy)|kaam]] boppe elts [[each]] (as wie it in [[wynbrau]]), dy't fel [[read]] is. It fearrekleed fan 'e hinnen is spikkelbûnt [[brún]] of spikkelbûnt [[griis]], beide kearen mei [[dûnkerbrune]] oant swarte en wite streken oer de bealch. Healwoeksen eksimplaren lykje op hinnen. De hin fan 'e bosksniehin kin betize wurde mei de hin fan 'e [[kraachhin]] (''Bonasa umbellus''), dy't fierhinne itselde [[ferspriedingsgebiet]] hat. De wyfkes fan beide soarten kinne útinoar holden wurde trochdat hinnen fan 'e boskniehin in dûnkere sturt mei in ljochte râne hawwe, wylst hinnen fan 'e kraachhin in ljochte sturt mei in dûnkere râne hawwe. [[File:Tetras-du-Canada.jpg|right|thumb|250px|In [[wyfke|hin]] yn it [[Nasjonaal Park Grands-Jardins]] yn [[Kebek (provinsje)|Kebek]].]] ==Biotoop== Bosksniehinnen libje yn 'e [[taiga]] fan [[Noard-Amearika]], dêr't se de foarkar jouwe oan [[nullebeam]]men boppe [[leafbeam]]men. Se lykje gjin foarkoar te hawwe foar [[dinnen]], [[spjirren]] of [[sulverspjirren]], mar wol foar jongere [[wâld]]en. ==Hâlden en dragen== Bosksniehinnen binne stilder as hast alle oare [[rûchpoathinnen]], mar se hawwe dochs inkele roppen om te warskôgjen foar [[rôfdier]]en, om soartgenoaten fan itselde [[geslacht (sekse)|geslacht]] út har [[territoarium (biology)|territoarium]] te ferdriuwen, en om in groepke [[fûgelpiken|piken]] byinoar te hâlden. De bosksniehin is in [[stânfûgel]] yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]], mar yn [[Alberta]] reizgje 35% fan 'e [[wyfke|hinnen]] en 7% fan 'e [[mantsje|hoannen]] jierliks op en del fan harren [[briedgebiet]] nei in oerwinteringsoarde, dy't maksimaal 11&nbsp;[[km]] útinoar lizze kinne. Itselde soarte seizoenale hinne-en-werjen is dokumintearre yn [[Alaska]] en [[Nij-Breunswyk]]. [[File:Spruce Grouse (Falcipennis canadenis) RWD.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] yn it [[Nasjonaal Park Acadia]] yn [[Maine]].]] De bosksniehin is ien fan 'e meast [[beam]]bewenjende [[rûchpoathinnen]]. [[Winter]]deis komt er suver net oer de grûn, mar by 't [[simmer]] moat er wol foar it foerazjearjen en de [[fuortplanting]]. Bosksniehinnen hawwe ek in dúdlike foarkar foar [[rinnen]] boppe [[fleanen]], oft se har no op 'e [[boskflier]] befine of yn 'e [[tûke (beam)|tûken]] fan 'e beammen. Se fleane eins allinne mar koarte stikjes, en dan suver inkeld mar om fan 'e grûn yn 'e beammen te kommen en werom. Dat wol net sizze dat se net goed fleane kinne, want om oan [[predaasje]] te ûntkommen fleane se wól langere stikken. Harren earste strategy is lykwols om te fertrouwen op har [[skutkleur]], dy't fral de hinnen tsjin 'e eftergrûn fan it [[nullewâld]] suver ûnsichtber makket. As in [[rôfdier]] deunby komt, bliuwe se dêrom yn earste ynstânsje ûnferweechlik stil sitten. Dat hâlde se lang fol, want [[minske]]n kinne in bosksniehin benei komme oant op in ôfstân fan minder as in [[meter]] foar't de fûgel úteinlings fan ruten spilet. De fuortplanting is by de bosksniehin yn 'e regel [[polygyn]]: de hoannen [[pearjen|pearje]] mei ferskate hinnen, mar de hinnen mar mei ien hoanne. De hoannen fêstigje by 't [[maityd]] in [[territoarium (biology)|territoarium]] dêr't se yn 'e [[peartiid]], dy't fan [[april]] oant begjin [[juny]] falt, pronkje by de [[balts]] en sa de oandacht fan hinnen lûke. Nei de pearing hat de hoanne ornaris neat mear mei de fuortplanting út te stean, mar soms helpt er letter de hin om op 'e [[fûgelpyk|piken]] te passen en om 'e piken byinoar te hâlden. De hin, dy't hast altyd mar ien kear yn 't jier aaien leit, makket in [[nêst (fûgels)|nêst]] troch op in sideplak ûnder in [[strûk]] of in oare foarm fan beskûl in lytse holte út te skraabjen, dy't beklaaid wurdt mei [[gers|gerzen]], [[blêd (plant)|blêden]] en in pear [[fear (fûgels)|fearren]]. Dêryn leit se oer in perioade fan sa'n 10&nbsp;[[dagen]] oant 10, mar ornaris 4–7&nbsp;[[aai]]en, dy't [[krêmkleur]]ich oant [[bêzje]] binne, mei [[brune]] spikkels. [[File:Spruce Grouse Chick.jpg|right|thumb|250px|In [[fûgelpyk|pykje]] fan 'e bosksniehin.]] De [[briedtiid]], dy't by de bosksniehin rint fan begjin [[maaie]] oant begjin [[july]], set útein sadree't it lêste aai fan it bruod lein is en duorret fan dat stuit ôf trochinoar 24&nbsp;[[dagen]]. As se út it aai komme, weagje de piken 15&nbsp;[[gram (gewicht)|g]]. Mei't se [[nêstflechter]]s binne, kinne se it nêst rinnende ferlitte as se opdrûge binne, wat likernôch 8&nbsp;[[oere]]n nei it útkommen is. Sadree't it lêste út it aai kommen jong safier is, ferlitte se de lokaasje fan it nêst yn groepsferbân ûnder begelieding fan 'e hin. De earste [[wike]] frette de piken allinne mar [[ynsekten]] en oare [[lidpoatigen]]. Dêrnei, as harren [[spiisfertarring]] it oankin, stappe se oer op [[bei]]en en [[skimmel]]s. Mei 1&nbsp;wike kinne de piken al omheech fladderje nei in tûke yn in beam. Se bliuwe by de hin, dy't harren eltse [[nacht]] [[waarm]] hâldt en deis út en troch ek oant se 3–5&nbsp;wiken âld binne. Dat waarmhâlden wurdt dien troch op 'e piken sitten te gean, sadat de piken de [[lichemswaarmte]] fan 'e hin diele. It is in type [[hâlden en dragen]] dat by de hin inisjalisearre liket te wurden troch spesifike roppen fan 'e piken as se [[kâld]] binne. Mei 70–100&nbsp;dagen binne de jongen selsstannich en ferlitte se de hin en harren nêstgenoaten. Bosksniehinnen binne [[geslachtsryp]] mei likernôch in [[jier]], wannear't de hinnen foar it earst oan 'e fuortplanting dielnimme. De measte hoannen nimme dêr pas mei 2&nbsp;jier oan diel. De [[libbensferwachting]] fan 'e bosksniehin bedraacht yn it wyld 5–6&nbsp;jier, mar yn finzenskip kinne se teminsten 13&nbsp;jier âld wurde. [[File:Spruce_grouse_at_Moosehorn_National_Wildlife_Refuge._Credit-_USFWS_(11713901455).jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] yn it [[Nasjonaal Faunareservaat Moosehorn]] yn [[Maine]].]] ==Fretten== [[Simmer]]deis foerazjearje bosksniehinnen op 'e grûn en frette se [[bei]]en, [[blêd (plant)|blêden]] fan [[strewelle]]n, [[skimmel]]s en ek wolris [[ynsekten]]. By 't [[winter]] frette se hast útslutend [[nulle (beam)|nullen]] fan [[konifearen]] lykas [[spjirren]], [[dinnen]] en [[sulverspjirren]], dy't se streekrjocht fan 'e [[tûke (beam)|tûken]] ôf roppe. Om dy te [[spiisfertarring|fertarren]] meitsje bosksniehinnen gebrûk fan [[gastrolyt|gastroliten]]: lytse [[stien]]tsjes dy't se trochslokke en dy't yn 'e [[mage]] de nullen plette. ==Natuerlike fijannen== De wichtichste [[rôfdier|natuerlike fijannen]] fan bosksniehinnen binne de [[Amerikaanske marter]] (''Martes americana''), de [[Pasifyske marter]] (''Martes caurina''), de [[Kanadeeske lynks]] (''Lynx canadensis''), de [[prêrjewolf]] (''Canis latrans''), de [[foks]] (''Vulpes vulpes''), de [[grize wolf]] (''Canis lupus''), de [[poema]] (''Puma concolor'') en ferskate soarten [[hauken]] en [[ûlen]], lykas de [[Amerikaanske oehoe]] (''Bubo virginianus''). [[Aai]]en en [[fûgelpiken|piken]] kinne ek ta proai falle oan 'e [[grize foks]] (''Urocyon cinereoargenteus''), de [[wezeling]] (''Mustela nivalis'') en de [[Amerikaanske harmeling]] (''Mustela richardsonii''). Allinnich de aaien wurde ek wol snipt troch it [[Amerikaansk read iikhoarntsje]] (''Tamiasciurus hudsonicus'') en ferskate soarten [[kriefûgels]]. [[File:A_spruce_grouse_sits_on_a_tree_branch_near_Igloo_Canyon_on_Saturday,_September_16,_2017._(a937286c-76a8-46b1-8955-2148e6ed32b3)_(cropped).JPG|right|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] fan 'e bosksniehin yn it súdlik [[Alaska]].]] ==Status== De bosksniehin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn it meastepart fan syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] oer it algemien stabyl liket te wêzen. It wie lange tiid ien fan 'e meast [[jacht (aktiviteit)|bejage]] fûgels fan [[Noard-Amearika]], wêrfan't yn 'e [[1970-er jierren]] elts jier yn [[Kanada]] 360.000 sketten waarden en yn 'e [[Feriene Steaten]] 188.000. Tsjintwurdich mei de bosksniehin yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Alaska]] noch frij bejage wurde fan [[10&nbsp;augustus]] oant en mei [[31&nbsp;maart]] (en yn sommige regio's oant en mei [[15&nbsp;maaie]]. Yn 'e measte dielen fan 'e [[legere 48 steaten]] dêr't de bosksniehin foarkomt, hat er lykwols in beskerme status. Sa stiet er yn [[New York (steat)|New York]] en [[Vermont]] te boek as [[bedrige soarte|bedrige]] en yn [[Wisconsin]] as [[bedrige soarte|krityk bedrige]]. De isolearre populaasje yn it [[Adirondackberchtme]] fan noardlik New York bestie yn [[2022]] noch mar út 175–315&nbsp;eksimplaren. Om 'e delgong te kearen is dêr in behearplant opsteld. ==Undersoarten== Der binne 6 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e bosksniehin (''Canachites canadensis''): *''C. c. atratus'' <small>(súdlik, westlik en sintraal [[Alaska]])</small> *''C. c. canadensis'' <small>(sintraal [[Alberta]] oant [[Labrador (regio)|Labrador]] en [[Nij-Skotlân]]; ek as [[eksoat]] op [[Nijfûnlân]] en [[Anticosti (eilân)|Anticosti]])</small> *''C. c. canace'' <small>(súdeastlik [[Kanada]] en de noardeastlike [[Feriene Steaten]])</small> *[[franklinbosksniehin]] of Franklins bosksniehin (''C. c. franklinii'') <small>(de [[Noardwestlike Territoaria]], [[Britsk-Kolumbia]], Alberta en de noardwestlike [[legere 48 steaten]] fan 'e Feriene Steaten)</small> *''C. c. isleibi'' <small>(it suden fan 'e [[Aleksanderarsjipel]] fan [[Súdeast-Alaska]])</small> *''C. c. osgoodi'' <small>(noardlik Alaska)</small> De [[franklinbosksniehin]] (''C. c. franklinii'') wurdt troch party autoriteiten, wêrûnder de [[IUCN]], erkent as in selsstannige [[soarte]] mei ''C. c. isleibi'' as ûndersoarte. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Spruce_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Canachites canadensis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bosksniehin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] ayhsvur1w4bxfijheeome5avip73tuj 0 172716 1232861 1172069 2026-06-23T21:30:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232861 wikitext text/x-wiki {{Biste-ûndersoarte |Namme=franklinbosksniehin |Ofbyld= [[File:Franklinspruce.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[bosksniehinnen]] (''Canachites'') |Soarte= [[bosksniehin]] <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(''Canachites canadensis'') |Wittenskiplike namme= Canachites canadensis franklinii |Beskriuwer, jier= Douglas, 1829 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de franklinbosksniehin (Canachites canadensis franklinii).png|center|250px]] }} De '''franklinbosksniehin''' of '''Franklins bosksniehin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Canachites canadensis franklinii'', syn. ''Falcipennis canadensis franklinii''), ek de '''franklinsniehin''' of '''Franklins sniehin''' neamd, is in [[ûndersoarte]] fan 'e [[bosksniehin]] (''Canachites canadensis''). Dat is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[bosksniehinnen]] (''Canachites''). De franklinbosksniehin komt foar in noardwestlik [[Noard-Amearika]]. Dizze fûgel wurdt troch guon autoriteiten beskôge as in selsstannige [[soarte]] (''Canachites franklinii'', syn. ''Falcipennis franklinii''). De [[IUCN]] klassifisearret de franklinbosksniehin as net bedrige. ==Taksonomy== Sûnt [[2014]] erkent de [[IUCN]], wat oars in gesachhawwende autoriteit is op it mêd fan 'e [[taksonomy]], de franklinbosksniehin as in selsstannige soarte (''Canachites franklinii''), los fan 'e bosksniehin (''Canachites canadensis''). Lykwols holden oare gesachhawwende autoriteiten, lykas de [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] (IOU) en it [[Amerikaansk Ornitologysk Genoatskip]] (AOS) anno [[2021]] noch altyd fêst oan 'e yndieling fan 'e franklinbosksniehin as in [[ûndersoarte]] fan 'e bosksniehin. ==Fersprieding== De franklinbosksniehin komt foar yn it grutste part fan 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]], útsein it uterste noardwesten, de [[kust]]stripe, de [[Keninginne Sjarlotte-eilannen]] en [[Vancouvereilân]]. Dizze fûgel komt ek foar yn it súdwesten fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]] en it westen fan [[Alberta]]. Yn 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] libbet er yn 'e noardlike [[Cascades]] yn [[Washington (steat)|Washington]] en yn 'e [[Rocky Mountains]] yn noardlik en sintraal [[Idaho]], westlik [[Montana]] en eastlik [[Oregon]]. In isolearre [[populaasje (biology)|populaasje]], ''Canachites canadensis isleibi'' of ''Canachites franklinii isleibi'' as de franklinbosksniehin as in aparte soarte erkend wurdt, libbet op it eilân [[Prince of Wales (eilân yn Alaska)|Prince of Wales]] en oanbuorjende lytsere eilannen yn 'e súdlike [[Aleksanderarsjipel]] fan [[Súdeast-Alaska]]. ==Uterlike skaaimerken== De franklinbosksniehin is in middelgrutte [[fûgel]] mei trochinoar in kop-sturtlingte fan 38–43&nbsp;[[sintimeter|sm]] en in [[wjukspanne]] fan 54^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}–57^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;sm. De [[mantsje|hoannen]] hawwe in gewicht fan 550–650&nbsp;[[gram (gewicht)|g]], wylst de [[wyfke|hinnen]] 450–550&nbsp;g weagje. Fan uterlik liket de franklinbosksniehin tige sterk op 'e oare ûndersoarten fan 'e [[bosksniehin]] (sjoch [[Bosksniehin#Uterlike skaaimerken|dêre]]), mei as ferskil dat de [[sturt]] fan 'e [[mantsje|hoanne]] [[swart]] mei [[wite]] spikkels is ynstee fan [[griis]], en de [[kastanjebrune]] râne mist dy't de sturten fan 'e hoannen fan 'e oare ûndersoarten hawwe. ==Biotoop== Franklinbosksniehinnen libje yn 'e [[taiga]] fan westlik [[Noard-Amearika]], dêr't se de foarkar jouwe oan [[nullebeam]]men boppe [[leafbeam]]men. Se lykje gjin foarkoar te hawwe foar [[dinnen]], [[spjirren]] of [[sulverspjirren]], mar wol foar jongere [[wâld]]en boppe âldere. ==Hâlden en dragen== It [[hâlden en dragen]] fan 'e franklinbosksniehin komt fierhinne oerien mei de libbenswize fan 'e oare ûndersoarten fan 'e [[bosksniehin]] (sjoch [[Bosksniehin#Hâlden en dragen|dêre]]). Inkeld by de franklinbosksniehin komt it fertoan fan [[mantsje|hoannen]] yn 'e [[peartiid]] foar, wêrby't se nei in koart stikje [[fleanen]] de [[wjuk]]ken byinoar bringe efter de [[rêch]] en twa korte klappen produsearre mei in tuskenskoft fan likernôch ^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;[[sekonde]]. De klappen binne lûd genôch om troch in [[minske]] op 150&nbsp;[[meter|m]] ôfstân heard te wurden. It is in ôfbeakenjen fan it [[territoarium (biology)|territoarium]], dat soms útlokke wurde kin troch op deselde wize yn 'e hannen te klappen. Undersikers brûke dy technyk om 'e territoaria fan hoannen te ûntdekken en de populaasjetichtheid te skatten. ==Fretten== De franklinbosksniehin fret by 't [[simmer]] [[bei]]en, [[blêd (plant)|blêden]], [[skimmel]]s en ek wolris [[ynsekten]]. [[Winter]]deis bestiet er op in dieet fan hast útslutend [[nulle (beam)|nullen]] fan [[konifearen]] lykas [[spjirren]], [[dinnen]] en [[sulverspjirren]]. ==Status== De franklinbosksniehin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] stabyl liket te wêzen. ==Undersoarten== As de franklinbosksniehin (''Canachites canadensis franklinii'') beskôge wurdt as in selsstannige [[soarte]] (''Canachites franklinii''), sa't guon autoriteiten dogge, dan hat dy soarte twa [[ûndersoarte]]n: *''C. f. franklinii'' <small>(de [[Noardwestlike Territoaria]], [[Britsk-Kolumbia]], Alberta en de noardwestlike [[legere 48 steaten]] fan 'e Feriene Steaten)</small> *''C. f. isleibi'' <small>(it suden fan 'e [[Aleksanderarsjipel]] fan [[Súdeast-Alaska]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Franklin's_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Canachites canadensis franklinii}} }} [[Kategory:Fûgelûndersoarte]] [[Kategory:Bosksniehin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] ir00sedtkjjqcy0hwzg5nb7ytb6ml4z 0 172726 1232862 1198022 2026-06-23T21:31:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232862 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=groupoatkalkoen |Ofbyld= |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[kalkoenen]] (''Meleagris'') |Wittenskiplike namme= Meleagris crassipes |Beskriuwer, jier= [[Loye Miller|Miller]], 1940 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: '''útstoarn''' <small>(fossyl)</small> |lânkaart= }} De '''groupoatkalkoen''' of '''súdwestlike kalkoen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Meleagris crassipes'') wie in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kalkoenen]] (''Meleagris''). Dizze [[soarte]] kalkoen kaam oant it begjin fan it [[Holoseen]] foar yn [[Noard-Amearika]], yn wat no de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steaten]] [[Arizona]] en [[Nij-Meksiko]] binne. Sa't de namme al oanjout, ûnderskate dizze fûgel him fan 'e gewoane [[kalkoen]] (''Meleagris gallopavo'') troch grouwere [[poat]]en, mar ek troch in lytsere lichemsgrutte. De groupoatkalkoen [[útstjerren (biology)|stoar út]] oan 'e ein fan 'e [[lêste iistiid]] (yn [[Noard-Amearika]] bekend as it [[Wiskonsinaan]]), likernôch 10.000&nbsp;jier lyn, as ûnderdiel fan 'e [[Let-Pleistosene massa-ekstinksje]]. De groupoatkalkoen is bekend fan 'e fynsten fan [[fossilen]] yn it [[Amerikaanske Súdwesten]]. De reden fan it útstjerren is ûnbekend, mar mooglike oarsaken dy't foar de hân lizze, binne [[oerbejaging]] troch de [[minske]] of dat de fûgel him oan 'e ein fan 'e [[iistiid]] net oanpasse koe oan 'e [[klimaatferoaring]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://recentlyextinctspecies.com/galliformes-francolins-junglefowl-mound-builders-pheasants-turkeys-etc/meleagris-crassipes Beskriuwing fan 'e groupoatkalkoen op ''RecentlyExtinctSpecies.com''.] }} [[Kategory:Fossile fûgel]] [[Kategory:Kalkoen]] [[Kategory:Bist útstoarn yn it Holoseen]] [[Kategory:Fossyl yn de Feriene Steaten]] bpit591zkg4nlb6cpybwdajfj59h926 0 172733 1232863 1198021 2026-06-23T21:32:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232863 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=Kalifornyske kalkoen |Ofbyld= [[File:Meleagris NT.jpg|250px]]<br><small>In artistike ympresje fan 'e Kalifornyske kalkoen en syn grutte yn ferhâlding ta de minske.</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[kalkoenen]] (''Meleagris'') |Wittenskiplike namme= Meleagris californica |Beskriuwer, jier= [[Loye Miller|Miller]], 1909 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: '''útstoarn''' <small>(fossyl)</small> |lânkaart= }} De '''Kalifornyske kalkoen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Meleagris californica'') wie in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kalkoenen]] (''Meleagris''). Dizze [[soarte]] kalkoen kaam yn it [[Pleistoseen]] en it iere [[Holoseen]] foar yn it suden fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kalifornje]] en is bekend fan [[fossilen]]. Saakkundigen rûze dat de Kalifornyske kalkoen likernôch 10.000&nbsp;jier lyn [[útstjerren (biology)|útstoarn]] is as ûnderdiel fan 'e [[Let-Pleistosene massa-ekstinksje]]. ==Beskriuwing== De Kalifornyske kalkoen wie in fûgel dy't nau besibbe wie oan 'e gewoane [[kalkoen]] (''Meleagris gallopavo''). Hy hie in gnobskere lichemsbou en in koartere, bredere [[snaffel]], mar hie fierders fierhinne in gelikens uterlik. It tinken is dat de Kalifornyske kalkoen kwa grutte de midden hold tusken de lytsere [[groupoatkalkoen]] (''Meleagris crassipes'') út it [[Amerikaanske Súdwesten]] en de gruttere gewoane kalkoen. [[File:Meleagris californica Page.jpg|left|180px|thumb|It [[skelet]] fan in Kalifornyske kalkoen yn it [[Page Museum]] by de [[Tarreputten fan La Brea]].]] Wat [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] oanbelange, wie de Kalifornyske kalkoen beheind ta in frij lyts gebiet yn wat no [[Súdlik Kalifornje]] is, fan [[Orange County (Kalifornje)|Orange County]] yn it suden oant [[Santa Barbara County (Kalifornje)|Santa Barbara County]] yn it noarden. Dy krite falt likernôch gear mei de hjoeddeistige [[stêdekloft]] fan [[Los Angeles]]. [[Paleöntologen]] geane derfan út dat de Kalifornyske kalkoen ôfstamme fan oare kalkoenesoarten dy't al yn it [[Mioseen]] yn Súdlik Kalifornje foarkamen. Dat dizze fûgel sa'n soad op 'e gewoane kalkoen liket, komt dan ek net troch nauwe besibskip, mar suggerearret earder in fierhinne gelikense [[evolúsjeteory|evolúsjonêre]] druk, dy't ta in [[parallelle evolúsje]] late. Nei alle gedachten wie de Kalifornyske kalkoen yn elts gefal troch de [[woastinen]] beëasten syn ferspriedingsgebiet isolearre fan kontakt mei de gewoane kalkoen. It tinken mank saakkundigen is dat it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan 'e Kalifornyske kalkoen feroarsake waard troch in kombinaasje fan oanhâldende [[drûchte]], dy't de bisten twong om har te konsintrearjen yn 'e neite fan 'e oerbleaune [[wetter]]boarnen, en [[oerbejaging]] troch de [[minske]], dy't doe mooglik noch mar frij resint yn Súdlik Kalifornje arrivearre wie. Men ornearret dat it útstjerren likernôch 10.000&nbsp;jier lyn plakfûn hawwe moat. ==Taksonomy== Der binne in protte [[fossilen]] fan 'e Kalifornyske kalkoen bewarre bleaun yn 'e [[Tarreputten fan La Brea]]. De soarte waard foar it earst yn [[1909]] [[wittenskip]]lik beskreaun troch [[Loye Miller]]. Dyselde pleatste de fûgel yn it [[taksonomy]]ske [[skaai (taksonomy)|skaai]] ''Pavo'', by de [[pauwen]]. Jierren letter reklassifisearre er de Kalifornyske kalkoen as in tuskenfoarm tusken de [[blauwe pau]] (''Pavo cristatus'') en de [[paukalkoen]] (''Meleagris ocellata''). Uteinlik korrizjearren oare [[biologen]] dy yndieling en kaam de Kalifornyske kalkoen mei de oare [[kalkoenen]] ta it skaai ''Meleagris'' te hearren. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Californian_turkey ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Meleagris californica}} }} [[Kategory:Fossile fûgel]] [[Kategory:Kalkoen]] [[Kategory:Bist útstoarn yn it Holoseen]] [[Kategory:Fossyl yn de Feriene Steaten]] 0nmn0t885jtavwo4wj69komurlsqcic 0 172903 1232866 1172096 2026-06-23T21:34:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232866 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=koklasfazant |Ofbyld= [[File:Koklass_Pheasant_Manila3.jpg|250px]] <br><small>hoanne</small><br>[[File:Koklass_pheasant_-_Female_(Pucrasia_macrolopha)-7631.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= '''koklasfazanten''' (''Pucrasia'')<br><small>[[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1841</small> |Wittenskiplike namme= Pucrasia macrolopha |Beskriuwer, jier= [[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1829 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de koklasfazant (Pucrasia macrolopha).png|center|250px]] }} De '''koklasfazant''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Pucrasia macrolopha'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it monotypyske (út ien [[soarte]] besteande) [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''koklasfazanten''' (''Pucrasia''). Dizze fûgel komt foar yn sintraal en eastlik [[Sina]] en yn 'e westlike [[Himalaya]]. Nettsjinsteande de namme is de koklasfazant mar út 'e fierte besibbe oan 'e echte [[fazanten]] (''Phasianus'') en hat er eins folle mear gemien mei û.o. de [[auerhin]] (''Tetrao urogallus''), de [[kuorhin]] (''Lyrurus tetrix'') en de [[kalkoen]] (''Meleagris gallopavo''). It earste nammediel, "koklas-", is in [[onomatopee]] (klankneibearing) fan it [[lûd]] dat dizze fûgel makket. Krekt as by de measte oare rûchpoathinnen is de [[seksuele dimorfy]] by de koklasfazant relatyf grut. De [[IUCN]] klassifisearret dizze soarte as net bedrige. ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e koklasfazant is sterk diskontinu. Yn 'e westlike [[Himalaya]] komt dizze fûgel foar yn dielen fan eastlik [[Afganistan]], noardlik [[Pakistan]], [[Kasjmier]], noardlik [[Yndia]] en westlik [[Nepal]]. Fierder nei it easten ta komt de koklasfazant pas yn noardlik [[Birma]] wer foar, en dêrwei rint it ferspriedingsgebiet nei it noarden en easten ta yn trije grutte parten fan sintraal en eastlik [[Sina]], wêrby't yn it easten hast de [[kust]] fan 'e [[Eastsineeske See]] berikt wurdt en yn it noarden de súdlikste dielen fan [[Binnen-Mongoalje]] en [[Mantsjoerije]]. [[File:PucrasiaXanthospilaWolf.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]] (rj.) en in [[wyfke|hin]] fan 'e [[ûndersoarte]] gielnekkoklasfazant (''Pucrasia macrolopha xanthospila'').]] ==Uterlike skaaimerken== De koklasfazant is in middelgrutte fûgel mei trochinoar in kop-sturtlingte fan 58–64&nbsp;[[sintimeter|sm]], wêrfan't de [[sturt]] 22–28&nbsp;sm yn beslach nimt. It gewicht bedraacht foar [[mantsje|hoannen]] 1.135–1.415&nbsp;[[gram (gewicht)|g]] en foar [[wyfke|hinnen]] 1.025–1.135&nbsp;g. De hoannen binne op 'e [[rêch]], [[wjuk]]ken en [[sturt]] oerdutsen mei in [[sulver (kleur)|sulver]][[griis]] fearrekleed, mei in [[swart]]e streek yn 'e langte oer de midden fan eltse [[fear (fûgel)|fear]]. It [[boarstkas|boarst]], de [[bealch]] en de ûnderkant fan 'e sturt binne [[kastanjebrún]]. Hoannen hawwe ek it unike skaaimerk fan in [[swart]]e [[kop]], mei oan wjerskanten in tige opfallend [[wyt]] plak op 'e fierders [[swart]]e [[hals]]. By de sintrale [[ûndersoarte]]n wurde de swarte en wite flakken fan 'e hals skaat fan it griis fan it [[lichem (biology)|lichem]] troch in [[goudgiel]]e of [[oranje]] 'halsbân'. Op it efterste diel fan 'e kop hat de hoanne in [[toef (fearren)|toef]] besteande út twa boskjes fan in stikmannich swarte fearren dy't likernôch 7^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>}&nbsp;sm nei efteren ta fan 'e kop útstekke, sadat de fûgel wol útwindige [[ear (anatomy)|earen]] liket te hawwen. De koklasfazant fertoand gâns [[seksuele dimorfy]]. De hinnen ferskille net inkeld yn gewicht fan 'e hoannen, mar binne ek in stik lytser. Fierders binne se op 'e rêch, wjukken en sturt [[ljochtbrún]] mei wyt of [[krêm (kleur)|krêm]] dertrochhinne, sadat se wol spikkelbûnt lykje. De kop is dûnkerbrún, mei wol deselde wite plakken oan 'e sydkant fan 'e hals dy't de hoanne ek hat. Krekt as de hoanne hat de hin in opfallende sturt, dy't folle langer is as er eins hoecht te wêzen. ==Biotoop== Koklasfazanten binne in fûgelsoarte dy't benammen oanpast is oan it libben yn [[bosk]]eftige [[biotopen]]. Se komme foar yn [[nullewâld]]en en [[mingde wâlden]] yn [[berchtme]]n, soms op tige steile berchskeanten. Wat hichte oangiet, binne se yn harren [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] it grutste part fan it jier beheind ta 2.000–4.000&nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]], mar [[winter]]deis sakje se ôf oant 1.600&nbsp;m boppe seenivo en by swiere [[snie]]fal op dy hichte noch leger. ==Hâlden en dragen== Koklasfazanten binne sosjale fûgels, dy't it hiele jier rûn yn pearkes of lytse famyljegroepen foarkomme. Se libje foar it meastepart oer de [[grûn]], dêr't se foerazjearje en [[brieden (fûgel)|briede]], mar de [[nacht]]en bringe se [[sliep]]end troch op 'e [[tûke (beam)|tûke]] fan in [[beam]] of op in [[rots]]richel, it leafst ûnder in bekaping dy't wat smoute jout. De koklasfazant kin goed [[fleanen|fleane]] en ferpleatst him bytiden op dy wize oer tsientallen [[kilometer]]s. Dat is bysûnder foar in [[rûchpoathin]], mei't de measte naust besibbe fûgelsoarten wol fleane kinne, mar dat it leafst net dogge en dêrom op 'e wjuk nea mear as koarte eintsjes ôflizze. Koklasfazanten binne ien fan 'e seldsume fûgels dy't geregeldwei berchop fljocht (ynstee fan berchôf) om oan gefaar te ûntkommen. [[File:Koklass_pheasant_-_Pangot_2018-05-15.jpg|left|thumb|250px|In [[mantsje|hoanne]].]] Hoewol't se har ornaris ûnder it beskûl fan [[strewelleguod]] ophâlde, wat direkte waarnimming dreech makket, litte koklasfazanten harren oanwêzigens yn 'e [[briedtiid]] en op 'e nij [[hjerst]]mis blike troch lûde roppen krekt foar de [[moarnsdage]]. De [[fûgelsang|fokalisaasje]] fan 'e [[mantsje|hoanne]] fan 'e koklasfazant om syn [[territoarium (biology)|territoarium]] te beskermjen, is "''kok-kok-kok-kokras''" of "''kok-kok-kok-koklas''", en op basis dêrfan is de oantsjutting "koklas-" ûntstien, dy't in [[onomatopee]] of klankneibearing is (ferlykber mei "[[koekoek]]"). De alaarmrop fan 'e hoanne is "''kwak-kwak-kwak!''" en dy't fan 'e hin is "''kwy-kwyk! kwy-kwyk! kwy-kwyk!''" Koklasfazanten binne foar 't neist [[monogaam]], mar mei in lichte niging nei [[polyandry]]. De [[peartiid]] falt tusken [[april]] en [[juny]], wêrby't de hoannen in [[balts]] opfiere om yndruk te meitsjen op 'e hinnen. Dat dogge se troch om in hin hinne te draaien mei leadrjocht omheech wizende "ear"-fearren, útsprate waaiersturt, oer de grûn slepende wjukeinen en opsette halsfearren, sadat de wite halsplakken noch mear opfalle. As de hin passend ûnder de yndruk rekket en ree is foar neier ta-inoarkommen, giet se langút plat op 'e grûn sitten. De hoanne beklimt har en de [[pearing]] folget. It [[nêst (fûgels)|nêst]], dat de hin yn 'e grûn útskrabet, leit ferburgen ûnder [[plant|leechgroei]]. De hin leit dêr 5–7 (of selden 8 of 9) [[aai]]en yn, mei in grutte fan 51&nbsp;×&nbsp;38&nbsp;[[mm]], dy't [[krêmkleur]]ich binne mei in lichte [[readbrune]] bespikkeling. Oer de lingte fan 'e [[briedtiid]] ferskille de boarnen fan miening: guon hâlde út dat dy 26–27&nbsp;[[dagen]] duorret, oaren sprekke fan 20–21&nbsp;dagen. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s, dy't it nêst ferlitte koart nei't se út it aai kommen binne. Se wurde [[opfieding|grutbrocht]] troch beide âlderfûgels tegearre, yn 'e sin dat dy de piken begeliede, beskermje en tafersjoch hâlde, mar de piken fuorje harsels. ==Fretten== It foerazjearjen fynt by koklasfazanten benammen [[moarn (deidiel)|moarns]] en [[jûn]]s plak. Dêrby wrotte se op iepen plakken of lichtbegroeide dielen fan it wâld de grûn om op 'e siik nei fretten. It menu fan 'e koklasfazant is fierhinne [[herbivoar]], mei [[gers]], [[moas]], de [[blêd (plant)|blêden]] fan [[rintfearren]], [[nút (frucht)|nuten]], [[bei]]en, [[knop (plant)|knoppen]], [[bamboe]]spruten en [[sied (plant)|sied]]. Yn 'e [[waarm]]ere [[moanne (tiid)|moannen]], dy't gearfalle mei de [[peartiid]], de [[briedtiid]] en de tiid dat de [[fûgelpyk|piken]] grutbrocht wurde, wurde koklasfazanten sterk [[ynsektivoar]], wêrby't se hast útslutend [[eamelders]] frette. ==Status== De koklasfazant hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] stabyl liket te wêzen. [[File:Koklass_Pheasant.jpg|right|thumb|180px|In [[mantsje|hoanne]].]] ==Undersoarten== Der binne 9 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e koklasfazant (''Pucrasia macrolopha''), ferdield oer 3 besibskipsgroepen: *westlike of ''Macrolopha''-groep <small>(ûnderskiedt him troch in dûnkerder fearrekleed)</small> **gewoane koklasfazant (''P. m. macrolopha'') <small>(de westlike [[Himalaya]] fan [[Yndia]] tusken de [[Kullu]]delling en [[Kumaon]])</small> **Kasjmierske koklasfazant (''P. m. biddulphi'') <small>([[Kasjmier]] en fierder nei it easten oant de Kulludelling)</small> **Nepaleeske koklasfazant (''P. m. nipalensis'') <small>(westlik [[Nepal]])</small> **westlike koklasfazant (''P. m. castanea'') <small>(eastlik [[Afganistan]] en noardlik [[Pakistan]])</small> *sintrale of ''Xanthospila''-groep <small>(ûnderskiedt him troch in ljochter fearrekleed mei in [[goudgiel]]e oant [[oranje]] halsbân)</small> **gielnekkoklasfazant (''P. m. xanthospila'') <small>(sintraal [[Shaanxi]], westlik [[Hebei]], súdeastlik [[Binnen-Mongoalje]] en súdwestlik [[Heilongjiang]])</small> **meyerkoklasfazant of Meyers koklasfazant (''P. m. meyeri'') <small>(westlik en súdwestlik [[Sichuan]], noardwestlik [[Yunnan]], súdeastlik [[Tibet]] en it uterste noarden fan [[Birma]])</small> **readhalsbânkoklasfazant (''P. m. ruficollis'') <small>(westlik Sichuan, súdlik [[Gansu]] en súdlik Shaanxi)</small> *eastlike of ''Darwini''-groep <small>(ûnderskiedt him troch in ljochter fearrekleed sûnder goudgiele halsbân)</small> **darwinkoklasfazant of Darwins koklasfazant (''P. m. darwini'') <small>(súdwestlik Sichuan, [[Hubei]], [[Zhejiang]] en [[Fujian]]; [[útstjerren (biology)|útstoarn]] yn noardwestlik Fujian en noardlik [[Guangdong]])</small> **joretkoklasfazant of Jorets koklasfazant (''P. m. joretiana'') <small>([[Anhui]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Koklass_pheasant ''References'', op dizze side], en ûnder: [http://de.wikipedia.org/wiki/Koklasfasan ''Literatur'' en ''Einzelnachweise'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Pucrasia macrolopha}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fazanteftige]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] 1208kryzf048qe49obupa23y2ha2vg1 0 172959 1232867 1172098 2026-06-23T21:35:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232867 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=kraachhin |Ofbyld= [[File:Ruffed_Grouse_(18645551408).jpg|250px]] <br><small>hoanne</small><br>[[File:Bonasa-umbellus-001edit1.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd=[[File:Bonasa-umbellus.20100830.ogg|center|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= '''kraachhinnen''' (''Bonasa'') <br><small>[[James Francis Stephens|Stephens]], 1819</small> |Wittenskiplike namme= Bonasa umbellus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1766 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Bonasa umbellus map.svg|center|250px]] }} De '''kraachhin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Bonasa umbellus'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it monotypyske (út ien [[soarte]] besteande) [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''kraachhinnen''' (''Bonasa''). It is in [[stânfûgel]] yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]], dat rûchwei de noardlike helte fan [[Noard-Amearika]] omfettet. De kraachhin is in middelgrutte fûgel mei in [[fear (fûgels)|fearrekleed]] yn [[skutkleur]]en by sawol de [[mantsje|hoannen]] as de [[wyfke|hinnen]]. Der is folle minder [[seksuele dimorfy]] tusken de [[geslacht (sekse)|geslachten]] as by guon oare [[rûchpoathinnen]], mar wol besteane der twa [[kleur]]farianten, dy't los steane fan 'e geslachten en de [[ûndersoarte]]n. De [[IUCN]] klassifisearret de kraachhin as net bedrige. ==Taksonomy en nammen== De kraachhin waard foar it earst yn [[1766]] [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Sweden|Sweedske]] [[biolooch]] [[Carolus Linnaeus]] yn 'e tolfde [[edysje]] fan syn ''[[Systema Naturæ]]''. Hy pleatste de fûgel as ''Tetrao umbellus'' yn it [[skaai (taksonomy)|skaai]] by de [[Jeropa|Jeropeeske]] [[rûchpoathinnen]]. Yn [[1819]] ferskode de [[Feriene Keninkryk|Britske]] biolooch [[John Francis Stephens]] de kraachhin nei in eigen skaai, dat de namme ''Bonasa'' krige. [[File:Grouse3DonLJohnson.jpg|left|thumb|250px|In pronkjende [[mantsje|hoanne]].]] Yn [[Noard-Amearika]], dêr't de kraachhin in [[populêr]]e foarm fan [[jacht (aktiviteit)|jachtwyld]] is, stiet de fûgel bekend ûnder ferskate ûnspesifike of planút foutive beneamings. Sa wurdt er gauris ''partridge'' ("[[patriis]]") neamd, hoewol't er mar hiel út 'e fierte oan 'e [[patrizen]] (''Perdix'') besibbe is. Dêrby wurdt ''partridge'' dan gauris [[ferbastere]] ta ''pa'tridge'' (sûnder [[r]]), en dêrfan komt de [[ôfkoarting]] ''pat''. Ek wurdt de kraachhin faak in "[[fazant]]" of in "[[prêrjehin]]" neamd, ek al binne dat eins hiel oare fûgels. ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e kraachhin omfettet yn [[Alaska]] it meastepart fan [[Binnenlân fan Alaska|it binnenlân]] mei yn it suden in útrinner nei it [[Chugachberchtme]] en teffens in diel fan [[Súdeast-Alaska]], mar net de [[eilannen]] fan 'e [[Aleksanderarsjipel]]. Yn [[Kanada]] komt dizze fûgel foar yn 'e [[Yukon]] útsein it uterste noarden, yn it suden en westen fan 'e [[Noardwestlike Territoaria]], hiel [[Britsk-Kolumbia]], [[Alberta]] útsein it sudeasten, hiel [[Saskatchewan]], [[Manitoba]] útsein it uterste noarden, [[Ontario]] útsein de [[kust]]stripe fan 'e [[Hudsonbaai]], súdlik en sintraal [[Kebek (provinsje)|Kebek]] (ynkl. it eilân [[Anticosti]] yn 'e [[Saint Lawrencebaai]]), súdlik [[Labrador (regio)|Labrador]], de noardwestlike helte fan [[Nijfûnlân]], en de [[Kanadeeske Kustprovinsjes]]. Yn 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] beslacht it ferspriedingsgebiet fan 'e kraachhin de kuststripe fan [[Washington (steat)|Washington]], [[Oregon]] en [[Noardlik Kalifornje]], de noardlike [[Rocky Mountains]] yn eastlik Washington, noardeastlik Oregon, noardlik, sintraal en súdeastlik [[Idaho]], westlik [[Montana]] en noardlik en westlik [[Wyoming]]. It rikt yn it suden oan noardlik en sintraal [[Utah]] ta. Der bestiet in isolearre [[populaasje (biology)|populaasje]] yn 'e [[Black Hills]] fan westlik [[Súd-Dakota]]. Fierder eastlik libje der ek kraachhinnen yn it noardeasten fan [[Noard-Dakota]], noardlik [[Minnesota]], [[Wisconsin]] en [[Opper-Michigan|Opper]]- en [[Neder-Michigan]]. Se komme ek foar yn [[Nij-Ingelân]], [[New York (steat)|New York]], [[Pennsylvania]], [[Nij-Jersey]] en de [[Appalachen]] oan noardlik [[Georgia]] ta. ==Uterlike skaaimerken== De kraachhin is in middelgrutte fûgel mei in trochsneed kop-sturtlingte fan 40–50&nbsp;[[sintimeter|sm]], in [[wjukspanne]] fan 50–64&nbsp;sm en in gewicht fan 450–750&nbsp;[[gram (gewicht)|g]]. Wat it [[fear (fûgel)|fearrekleed]] oangiet, komt dizze fûgel foar yn twa ferskillende foarmen: [[griis]] en [[brún]]. By grize kraachhinnen binne de [[kop]], [[hals]], [[nekke]] en [[rêch]] grizich brún, it [[boarstkas|boarst]] ljochter mei [[swart]]e streken en hat de [[bealch]] in protte [[wyt]]. De [[sturt]] hat winliken deselde [[kleur]] as de rêch, mar mei deunby de útein lâns (subterminaal) in brede bân swart. By brune kraachhinnen hat de sturt deselde kleuren en itselde patroan, mar is de rest fan it [[lichem (biology)|lichem]] folle bruner mei hast gjin wyt op 'e bealch en folle minder swarte spikkels en streken. Dêrtroch liket er in folle unifoarmere kleur te hawwen, útsein de grizere sturt, dy't troch de ôfwikende kleur mear opfalt. Der besteane oergongsfoarmen tusken de beide kleurtypen. Oer it algemien komme brune kraachhinnen mear foar yn [[waarm]]ere en wietere libbensomstannichheden, wylst grize kraachhinnen de boppehân fiere yn [[kâld]]ere en drûgere gebieten. [[File:Ruffed Grouse (1).jpg|left|thumb|250px|In kraachhin lit de subterminale bân op syn [[sturt]] sjen.]] Beide [[geslacht (sekse)|geslachten]] hawwe in 'kraach' yn 'e [[nekke]] en oan 'e sydkanten fan 'e [[hals]] dêr't de [[fear (fûgel)|fearren]] fan opset wurde kinne. Se hawwe ek in [[toef (fearren)|toef]] boppe-op 'e kop dy't soms plat leit. Beide geslachten hawwe deselde kleuren yn itselde patroan, sadat se dreech útinoar holden wurde kinne, sels as men se fongen of sketten hat en yn 'e hân hâldt. De subterminale swarte bân op 'e sturt is by [[wyfke|hinnen]] faak ûnderbrutsen, wylst dat by de [[mantsje|hoannen]] oer it algemien net it gefal is. Mar yn seldsume gefallen kinne hoannen in ûnderbrutsen subterminale bân hawwe en hinnen in ûnûnderbrutsen-ien. In oar ridlik sekuer ûnderskie is dat de fearren op 'e [[stuten]] by hinnen almeast mar ien wite stip hawwe, wylst se by hoannen mear as ien wite stip hawwe of wyt bespikkele binne. ==Biotoop== Kraachhinnen libje benammen yn [[biotopen]] mei [[bosk]]en, wêrby't se de foarkar jouwe oan [[mingd wâld]] mei in protte [[esp]]en. Yn 'e [[berchtme|bergen]] komme se op hast alle hichten wol foar, mar binne se it algemienst tusken de 750–1.250&nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. ==Hâlden en dragen== De kraachhin libbet, krekt as oare [[rûchpoathinnen]], foar it meastepart op 'e [[grûn]], dêr't er op 'e [[wâldflier]] syn kostje byinoar foerazjearret. Hy siket lykwols ek wol fretten yn 'e [[beam]]men, dêr't er op in [[tûke (beam)|tûke]] de [[nacht]] trochbringt. As kraachhinnen [[eangst|kjel]] wurde, [[fleanen|fleane]] se soms ynienen op, wêrby't de beweging fan 'e [[wjuk]]ken in tige lûd leven makket. [[Winter]]deis grave se in ûndjippe [[hoale]] út ûnder it [[snie]]tek om [[waarm]] te bliuwen. As in minske of in [[rôfdier]] dêr te deunby komt, sjitte se soms dwers troch de snie fan it dak fan 'e hoale hinne omheech om te ûntkommen. [[File:Yellowstone_sound_library_-_Ruffed_Grouse_-_001.mp3|right|thumb|250px|It 'trommeljen' fan in [[mantsje|kraachhoanne]].]] Kraachhinen binne [[polygyn]], wat betsjut dat de hoannen mei safolle mooglik hinnen [[pearje]], wylst hinnen mar mei ien hoanne pearje. Krekt as by oare soarten [[rûchpoathinnen]] pronkje de [[mantsje|hoannen]] yn 'e [[peartiid]] om harren [[territoarium (biology)|territoaria]] ôf te setten en [[wyfke|hinnen]] te lokjen, mar oars as by besibbe soarten wurde dêrby gjin [[fûgelsang|fokalisaasjes]] fuortbrocht. It iennichste leven dat makke wurdt, is wat dat 'trommeljen' neamd wurdt: in wjukklapjen dat in leechtoanich [[lûd]] feroarsaket troch stadich te begjinnen en hieltyd flugger te gean: "''bom… bom… bom bom-bom-bom-bom''". Sels yn tichte wâlden is dat noch op in ôfstân fan 400&nbsp;[[meter|m]] of mear te hearren. Hoannen geane by it pronkjen soms op in omfallen [[beamstamme]]n sitten. Der wurdt wol sein dat se trommelje troch op 'e stammen te slaan mei har wjukken, mar dat is net wier: se reitsje de stamme net by it klapwjukjen en brûke de stamme inkeld as in soarte fan [[poadium]]. Hinnen pronkje soms op krekt deselde manear as hoannen. [[File:Grouseeggsinnest.jpg|left|thumb|250px|In [[nêst (fûgels)|nêst]] fan 'e kraachhin, heal ferstoppe ûnder in omfallen [[beam]].]] Nei de [[pearing]] makket de hin op 'e wâldflier in [[nêst (fûgels)|nêst]] troch in ûndjip dobke yn 'e grûn út te skraabjen, dat ferburgen leit tusken de [[woartel (plant)|woartels]] fan in [[beam]], efter in omfallen [[beamstamme]] of tusken [[strewelleguod]]. Dêr leit se trochinoar 11–12 [[krêmkleur]]ige [[aai]]en yn. Mocht it earst lechsel ferlern gean, om hokfoar reden ek, dan leit se nei in twadde pearing in twadde nêst dat yn trochsneed út 7–8 aaien bestiet. It lizzen fan 'e aaien giet mei tuskenskoften fan likernôch 36&nbsp;[[oere]]n en it [[brieden (fûgels)|brieden]] begjint pas nei't it lêste aai lein is. Yn 'e briedtiid, dy't 23–26&nbsp;[[dagen]] duorret, ferlit de hin mar twaris deis it nêst om 20–40&nbsp;[[minuten]] lang eefkes wat te foerazjearjen. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s, dy't oeren nei't se út it aai kommen binne it nêst al ferlitte. Under tafersjoch fan 'e [[mem]] sykje se fan it begjin ôf oan sels har kostje byinoar. Mei 10–12&nbsp;dagen kinne se ek al fleane. De maksimale [[libbensferwachting]] fan in kraachhin bedraacht 11&nbsp;[[jier]], hoewol't de measten net âlder wurde as 1&nbsp;jier. ==Fretten== Kraachhinnen binne [[omnivoar]]en, dy't benammen [[knop (plant)|knoppen]], [[blêd (plant)|blêden]], [[bei]]en, [[sied (plant)|sieden]] en [[ynsekten]] frette. Soms snippe se ek lytse [[wringedier]]en, lykas [[salamanders]], [[hagedis]]sen of lytse [[slange]]n. Neffens saakkundigen is it ferskaat fan fretten dat foar dizze fûgel op it menu stiet, de reden dat er him oer sa'n grut [[ferspriedingsgebiet]] útwreidzje kinnen hat. ==Status== De kraachhin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] stabyl liket te wêzen. Kraachhinnen wurde in protte [[jacht (aktiviteit)|bejage]], benammen yn 'e noardlike en westlike [[Feriene Steaten]], mar ek yn [[Kanada]]. De jacht giet ornaris mei [[jachtgewear]]en, mar soms ek mei [[jachthûn]]en. [[File:Bonasa_umbellus_MWNH_1111.JPG|right|thumb|250px|In [[aai]] fan 'e kraachhin.]] ==Undersoarten== Der binne 13 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e kraachhin (''Bonasa umbellus''): *Appalachenkraachhin (''B. u. umbellus'') <small>([[Appalachen]])</small> *eastlike kraachhin (''B. u. togata'') <small>([[Nij-Ingelân]] en súdeastlik [[Kanada]])</small> *Grutte-Marrenkraachhin (''B. u. monticola'') <small>([[Neder-Michigan]], súdlik [[Ontario]], [[Pennsylvania]], [[New York (steat)|New York]])</small> *Kanadeeske kraachhin (''B. u. umbelloides'') <small>([[Súdeast-Alaska]], sintraal [[Kanada]], sintraal [[Oregon]], westlik [[Montana]] en noardwestlik [[Wyoming]])</small> *Labradorkraachhin (''B. u. labradorensis'') <small>([[Labrador (regio)|Labrador]])</small> *Olympyske kraachhin (''B. u. castanea'') <small>([[Olympysk Skiereilân]])</small> *Ontariokraachhin (''B. u. obscura'') <small>(noardlik en sintraal [[Ontario]])</small> *Pasifyske kraachhin (''B. u. sabini'') <small>(westkust fan 'e [[Noardlik Kalifornje]], [[Oregon]], [[Washington (steat)|Washington]] en [[Britsk-Kolumbia]])</small> *Rocky-Mountainskraachhin (''B. u. phaios'') <small>([[Rocky Mountains]] fan súdeastlik [[Britsk-Kolumbia]] oant súdeastlik [[Idaho]] en eastlik [[Oregon]])</small> *sintrale kraachhin (''B. u. mediana'') <small>(noardlik [[Minnesota]], [[Wisconsin]] en [[Opper-Michigan]])</small> *súdlike kraachhin (''B. u. incana'') <small>([[Rocky Mountains]] fan súdeastlik [[Idaho]] oant sintraal [[Utah]])</small> *Vancouvereilânske kraachhin (''B. u. brunnescens'') <small>([[Vancouvereilân]])</small> *Yukonkraachhin (''B. u. yukonensis'') <small>([[Alaska]] en it hege noardwesten fan [[Kanada]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Ruffed_grouse ''References'', op dizze side], en ûnder: [http://de.wikipedia.org/wiki/Kragenhuhn ''Literatur'' en ''Einzelnachweise'', op dizze side], ---- {{commonscat|Bonasa umbellus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fazanteftige]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] c8iedne4fqgfj43s8eemjtp6odoonvn 0 173015 1232868 1172092 2026-06-23T21:36:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232868 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=Kaukazyske kuorhin |Ofbyld= [[File:Tetrao_mlokosiewiczi_67094840.jpg|250px]] <br><small>hoanne</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[kuorhinnen]] (''Lyrurus'') |Wittenskiplike namme= Lyrurus mlokosiewiczi |Beskriuwer, jier= [[Władysław Taczanowski|Taczanowski]], 1875 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de Kaukazyske kuorhin (Lyrurus mlokosiewiczi) close-up.png|center|250px]] }} De '''Kaukazyske kuorhin''' of '''Kaukazyske bjirkhin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Lyrurus mlokosiewiczi'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kuorhinnen]] (''Lyrurus''). It is in [[stânfûgel]] dy't foarkomt yn dielen fan 'e [[Kaukasus]] en oanbuorjende [[berchtme]]n. De Kaukazyske kuorhin is nau besibbe oan 'e folle algemienere (gewoane) [[kuorhin]] (''Lyrurus tetrix''). De [[IUCN]] klassifisearret de Kaukazyske kuorhin as gefoelich. ==Taksonomy== De Kaukazyske kuorhin waard foar it earst yn [[1875]] [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Poalen|Poalske]] [[biolooch]] [[Władysław Taczanowski]]. It soartespesifike diel fan 'e [[wittenskiplike namme]] ''Lyrurus mlokosiewiczi'' ferwiist nei de Poalske biolooch [[Ludwyk Młokosiewicz]]. ==Fersprieding== De Kaukazyske kuorhin komt foar yn 'e [[Grutte Kaukasus]] fan súdlik [[Ruslân]], noardlik [[Abgaazje]], noardlik [[Georgje]] en noardlik [[Súd-Osseesje]]. Fierder eastlik bestiet in isolearre [[populaasje (biology)|populaasje]] yn 'e Grutte Kaukasus op [[grins (line)|grins]] fan súdlik Ruslân mei noardlik [[Azerbeidzjan]]. Behalven yn 'e Grutte Kaukasus hat dizze fûgel ek yn it [[Pontysk Berchtme]] fan noardeastlik [[Turkije]] in relatyf grutte [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]]. Yn 'e [[Lytse Kaukasus]] fan súdlik Georgje, noardeastlik Turkije, sintraal en súdlik [[Armeenje]], westlik Azerbeidzjan en noardwestlik [[Iraan]] is de fersprieding mear fragmintearre. ==Uterlike skaaimerken== De Kaukazyske kuorhin ken gâns [[seksuele dimorfy]]. De [[mantsje|hoanne]] hat trochinoar in kop-sturtlingte fan 50–55&nbsp;[[sintimeter|sm]], wylst de [[wyfke|hin]] folle lytser is, mei in kop-sturtlingte fan 37–42&nbsp;sm. It gewicht fan 'e Kaukazyske kuorhin bedraacht 712&nbsp;g oant 1&nbsp;[[kg]]. Fan uterlik is de hoanne tige opfallend, mei in [[dûnkerbrún]] oant [[swart]] [[fear (fûgel)|fearrekleed]] útsein by de wjukline en oan 'e ûnderkant fan 'e [[wjuk]]ken, dêr't er [[wyt]] is. Hy hat boppe elts each in [[read|fjoerreade]] [[kaam (anatomy)|kaam]] dy't wol wat wei hat fan in healrûne reade [[wynbrau]]. It folle saaiere fearrekleed fan 'e hin is eins in folle bettere [[skutkleur]], dêr't se ek ferlet fan hat as se op it [[nêst (fûgel)|nêst]] oan it [[brieden (fûgel)|brieden]] is, nammentlik [[ljochtbrún]] trochhelle mei swarte oerdwerse streekjes. De [[sturt]] fan 'e Kaukazyske kuorhin is lang en hat de foarm fan in [[boereswel#Uterlike skaaimerken|swellesturt]]. ==Biotoop== It [[biotoop]] dêr't de Kaukazyske kuorhin libbet, wurdt foarme troch frij keale [[berch]]skeanten mei hjir en dêr wat [[rododendron]]s of oar [[jimmergrien|grienbliuwend]] [[strewelleguod]]. Der moatte wol [[leafwâld]] yn 'e neite wêze, oars siket dizze fûgel gaadliker oarden op. ==Hâlden en dragen== De Kaukazyske kuorhin is in [[stânfûgel]] yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]]. Yn [[maaie]] en [[juny]] komme de fûgels yn groepkes byinoar op 'e iepen romte, wêrnei't de hoannen yn [[kompetysje]] mei-inoar harren [[balts]] opfiere om 'e hinnen ta [[pearing]] te bewegen. Oars as de nau besibbe (gewoane) [[kuorhin]] (''Lyrurus tetrix'') makket de Kaukazyske kuorhin frijwol gjin leven, útsein in tin floitsjen feroarsake troch it klapwjukjen wannear't de hoanne (as ûnderdiel fan 'e balts) omheech springt en yn 'e loft in heale slach om syn as draait. Dêrby is ek in flits wyt te sjen wannear't de ûnderwjukfearren koart eefkes sichtber wurde. [[File:Tetras_du_caucase_jogo_0g.jpg|right|thumb|180px|Yllustraasje fan in Kaukazyske kuorhoanne sittend (foargrûn) en fleanend (eftergrûn) en in Kaukazyske kuorhin (wyfke) (ek eftergrûn).]] De hin kiest op basis fan 'e prestaasjes fan 'e hoannen in partner út dy't in foechsume fitaliteit oan 'en dei leit. Nei de [[pearing]] hat de hoanne fierders neat mear mei it hiele [[fuortplanting]]sproses te krijen. De hin siket in gaadlik plak, ferskûle ûnder [[strewelle]]guod of yn in [[rots]]spjalt, dêr't se in mei [[plant|fegetaasje]] en [[fear (fûgel)|fearren]] beklaaid [[nêst (fûgel)|nêst]] makket yn in ûndjip dobke yn 'e grûn. Dêr leit se 5–6 [[krêmkleur]]ige [[aai]]en dy't nei in [[briedtiid]] fan 20–25&nbsp;[[dagen]] útkomme. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s, dy't binnen [[oere]]n nei't se út it aai kommen binne, it nêst ferlitte kinne. De hin hâldt tafersjoch en liedt se nei plakken dêr't fretten te finen is, mar de piken moatte harsels fuorje. Dat dogge se yn 't earstoan mei [[ynsekten]] en oar lyts [[wringeleas]] wrimelt, oant harren [[spiisfertarring]] safierhinne ûntwikkele is dat se it [[fegetarysk]]e dieet fan 'e [[folwoeksen]] fûgels oankinne. De piken bliuwe by de hin oant de ein fan 'e [[simmer]], wannear't se selsstannich binne. ==Status== De Kaukazyske kuorhin is ien fan 'e minst bestudearre [[rûchpoathinnen]] en dêrom wie de soarte foarhinne troch de [[IUCN]] klassifisearre as "ûnbekend troch te min [[ynformaasje]]". Undersyk út [[2008]] hat oan it ljocht brocht dat der in lichte delgeande trend bestiet, en dêrom hat de Kaukazyske kuorhin no de [[IUCN-status]] fan "gefoelich", ek yn ferbân mei it frij beheinde [[ferspriedingsgebiet]]. Yn [[2010]] waard de hiele wrâldpopulaasje fan 'e Kaukazyske kuorhin skatten op 30.000–60.000&nbsp;eksimplaren. It krewearjen om dizze fûgel te behâlden giet earmke-om mei it oanfiterjen fan [[ekotoerisme]] yn 'e [[Kaukasus]] as in manear om bewustwêzen te kweken by de [[minsklik]]e [[befolking]] fan it areaal fan 'e Kaukazyske kuorhin. ==Undersoarten== De Kaukazyske kuorhin is in monotypyske [[soarte]] dy't gjin [[ûndersoarte]]n hat. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Caucasian_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Lyrurus mlokosiewiczi}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kuorhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] 4o4iynfzmy28vgii3prq671ru9d89a4 0 173058 1232869 1218675 2026-06-23T21:38:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232869 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=kuorhin |Ofbyld= [[File:Flickr - Rainbirder - Black Grouse (Tetrao tetrix) Male.jpg|250px]] <br><small>hoanne</small><br>[[File:Teeri.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd=[[File:Black Grouse (Tetrao tetrix) (W1CDR0001396 BD3).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[kuorhinnen]] (''Lyrurus'') |Wittenskiplike namme= Lyrurus tetrix |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Black Grouse Lyrurus tetrix distribution map.png|center|250px]]<small><center>hiele ferspriedingsgebiet</center></small><br> [[File:Black Grouse Lyrurus tetrix distribution in Europe map.png|center|250px]]<small><center>fersprieding yn [[Jeropa]]</center></small> }} De '''kuorhin''' of '''bjirkhin'''<ref>{{Berjocht:Nederlânsk-Frysk|363}}</ref> ([[wittenskiplike namme]]: ''Lyrurus tetrix'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kuorhinnen]] (''Lyrurus''). It is in relatyf grutte [[stânfûgel]], dy't yn noardlik [[Jeraazje]] foarkomt. Yn [[Nederlân]] is er sûnt de [[njoggentjinde iuw]] seldsum, en yn [[Fryslân]] komt er hielendal net mear foar. Kuorhinnen libje [[simmer]]deis op [[heide]]fjilden en [[steppe]]s, mar [[winter|oerwinterje]] yn tichte [[wâld]]en. Dizze fûgel fertoant in sterke [[seksuele dimorfy]]. De [[mantsje|hoannen]] steane bekend om har pronkjen yn 'e [[peartiid]], mar de [[wyfke|hinnen]] bringe allinnich de [[fûgelpyk|piken]] grut. De neiste sibbe fan dizze fûgel is de [[Kaukazyske kuorhin]] (''Lyrurus mlokosiewiczi''), dy't allinne mar yn 'e [[Kaukasus]] foarkomt. De [[IUCN]] klassifisearret de kuorhin as net bedrige. ==Fersprieding== ===Algemien foarkommen=== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e kuorhin beslacht yn [[Jeropa]] it [[Skandinavysk Skiereilân]] en [[Finlân]] útsein it uterste noarden, mei oanslutende gebieten yn [[Ruslân]], wêrûnder it [[Kolaskiereilân]] en [[Autonome Republyk Kareelje|Kareelje]]. It rint fierder yn noardlik en sintraal Ruslân en omfiemet de [[Baltyske lannen]] en [[Wyt-Ruslân]] hielendal, mei dêropta eastlik [[Poalen]] en de noardwestlike [[Oekraïne]]. Westlik fan dat oaniensletten gebiet is de fersprieding folle mear fragmintearre, útsein yn 'e [[Alpen]], dêr't kuorhinnen foarkomme fan súdeastlik [[Frankryk]] oant noardlik [[Sloveenje]]. Isolearre [[populaasje (biology)|populaasjes]] komme op it [[fêstelân]] fan Jeropa foar yn noardlik en súdlik [[Albaanje]], noardlik [[Roemeenje]], de westlike [[Oekraïne]], súdlik [[Poalen]], westlik [[Slowakije]], noardlik en súdwestlik [[Tsjechje]], súdlik, sintraal en noardwestlik [[Dútslân]], de [[Ardinnen]] fan [[Belgje]] en [[Lúksemboarch (gruthartochdom)|Lúksemboarch]] en dielen fan eastlik [[Nederlân]]. Yn [[Bulgarije]] ferdwûn de kuorhin yn 'e [[njoggentjinde iuw]]. Yn [[Denemark]] waard dizze fûgel yn [[2001]] foar [[útstjerren (biology)|útstoarn]] ferklearre. Op 'e [[Britske Eilannen]] komt de kuorhin foar yn in grut diel fan [[Skotlân]] en in oanslutend part fan noardlik [[Ingelân]] oant en mei it [[Penninysk Berchtme]]. Ek yn westlik [[Wales]] libbet er. Yn súdlik Ingelân is de kuorhin no útstoarn. Bûten Jeropa bestiet der in grut oaniensletten ferspriedingsgebiet yn noardlik [[Aazje]], dat súdwestlik en súdlik [[Sibearje]] beslacht, oanfolle mei noardlik [[Kazachstan]], eastlik [[Kirgyzje]], noardlik [[Sinkiang-Oeigoerje]], noardlik en westlik [[Mongoalje]], de [[Transbaikal]], noardlik en eastlik [[Mantsjoerije]], it westen fan it [[Kustterritoarium]] yn it [[Russyske Fiere Easten]] en in diel fan it noarden fan [[Noard-Koreä]]. [[File:Black_Grouse_Nationalpark_Bayerischer_Wald.jpg|left|thumb|160px|In kuorhoanne yn it [[Beierske Wâld]] lit syn '[[liere (muzykynstrumint)|liere]]'-foarmige [[sturt]] en ien fan syn [[read]]e [[kaam (anatomy)|eachkammen]] sjen.]] ===Foarkommen yn Nederlân en Fryslân=== Yn [[Fryslân]] kamen kuorhinnen yn it [[ferline]] foar op 'e [[heide]]gebieten yn it súdeasten fan 'e provinsje, lykas de [[Liphúster Heide]], de [[Duerswâldmer Heide]] en de [[Dellebuorster Heide]]. Dêr stoar dizze fûgel omtrint de [[Twadde Wrâldoarloch]] út. Yn [[Nederlân]] komt dizze fûgel no inkeld noch hiel ferspraat foar yn [[Twinte]], de [[Achterhoeke]] en miskien súdeastlik [[Drinte]]. ==Uterlike skaaimerken== De kuorhin is in relatyf grutte fûgel. De [[mantsje|hoanne]]n hawwe trochinoar in kop-sturtlingte fan 49–60&nbsp;[[sintimeter|sm]]. Harren gewicht bedraacht yn trochsneed 1,1–1,3&nbsp;[[kg]], mei útsjitters nei wol 2,1&nbsp;kg. De [[wyfke|hinnen]] binne in stik lytser, mei in lingte fan 40–45&nbsp;sm en in gewicht fan 750&nbsp;[[gram (gewicht)|g]] oant 1,1&nbsp;kg. Fan uterlik is de [[seksuele dimorfy]] fan 'e [[geslacht (sekse)|geslachten]] noch grutter. De hoanne hat op [[kop]], [[hals]], [[nekke]], [[rêch]], [[wjuk]]ken, [[boarstkas|boarst]], [[bealch]] en [[sturt]] [[fear (fûgel)|fearren]] yn in [[swart]] mei [[dûnkerbrún]] pronkkleed, dêr't in djip [[blau]]we glâns oer leit. Dy [[kleur]]en kontrastearje gâns mei de [[wite]] fearren by de wjukline lâns en op 'e [[stuten]], ûnder de sturt, en ek mei de fel [[read]]e [[kaam (anatomy)|kammen]] dy't de hoannen as in soarte fan healrûne [[wynbrau]]wen boppe de [[eagen]] hawwe. De hin fan 'e kuorhin is folle saaier kleure, mei [[ljochtbrune]] fearren oer it hiele [[lichem (biology)|lichem]], dy't yn 'e breedte swarte streken hawwe. Dat is in folle bettere [[skutkleur]] as dat de hoannen hawwe, en de hinnen hawwe fan dy [[kamûflaazje]] ek ferlet as se op it [[nêst (fûgels)|nêst]] sitte te [[brieden (fûgels)|brieden]]. De [[sturt]] fan 'e kuorhin hat by beide [[geslacht (sekse)|geslachten]] (mar it opfallendst by de hoannen) oan wjerskanten in fear, dy't langer is as de middelste fearren en dy't nei bûten ta krollet. Dat jout de sturt de foarm fan in [[liere (muzykynstrumint)|liere]] en hat oanlieding jûn ta de [[wittenskiplike namme]] fan it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[kuorhinnen]], ''Lyrurus'', dat yn it [[Gryksk]] letterlik "lieresturt" bestjut. ==Biotoop== Kuorhinnen libje yn twa ferskillende [[biotopen]]. Se bringe de [[simmer]] troch yn iepen gebieten: almeast [[heide]] of [[steppe]], mar ek wol [[greide]]n. Se [[winter|oerwinterje]] lykwols yn tichte [[nullewâld]]en of [[mingde wâlden]]. Sadwaande komme se gauris foar by de [[wâldsigge]]n lâns. ==Hâlden en dragen== De kuorhin bringt it [[simmer]]healjier troch op 'e iepen romte fan almeast [[heide]]fjilden en [[steppe]]s, mar [[winter|oerwinteret]] yn groepsferbân yn tichte [[nullewâld]]en of [[mingde wâlden]]. Kuorhinnen binne [[stânfûgel]]s mei dizze kanttekening dat se yn 'e noardlikste parten fan harren [[ferspriedingsgebiet]] faak hûnderten [[kilometer]]s fier omdoarmje op 'e sneup nei gaadlik fretten. Dat dogge se faak ek wer yn in groep. Winterdeis grave se, yn gebieten dêr't in protte [[snie]] falt, [[hoale]]n ûnder it snietek. Dêr lûke se har sawol [[dei|oerdeis]] as [[nacht]]s yn werom om [[enerzjy]] te besparjen, mei't se fan dy enerzjy yn dy tiid fan it jier ferlet hawwe om [[waarm]] te bliuwen. [[File:Tuusniemi.vaakuna.svg|left|thumb|160px|It [[wapen (heraldyk)|wapen]] fan it [[Finlân|Finske]] [[Tuusniemi]] befettet in kuorhin.]] Kuorhinnen hawwe in tige ûnderskate en goed dokumintearre [[balts]]. Eltse [[moarn (deidiel)|moarn]] yn 'e [[maityd]] geane de [[mantsje|hoannen]] in [[kompetysje]] mei-inoar oan om in [[territoarium (biology)|territoarium]] ôf te beakenjen yn 'e hoop om [[wyfke|hinnen]] te lokjen dy't [[pearje]] wol. Dêrby stappe se pronkjend om mei as doel om harren fitaliteit en [[krêft]] te toanen, wylst se de [[sturt]] útteare ta in waaierfoarm, en de [[hals]]fearren opsette. De [[fûgelsang|sang fan 'e hoannen]] bestiet út in lang, boarreljend [[koeren (dowen)|koeren]] as fan [[dowen]]. Hinnen dy't it plak fan it fertoan besykje, kieze de [[sûnens|sûnst]] útstjende hoanne út om mei te pearjen. Yn [[West-Jeropa]] komme mar selden mear as 40&nbsp;fûgels gear om te pronkjen of in pearingspartner út te kiezen, mar yn [[Ruslân]] is in oantal fan 150&nbsp;eksimplaren net ûngewoan en binne gefallen dokumintearre dat der wol 200&nbsp;fûgels gearkamen. Behalven mei partners fan deselde [[soarte]], kinne kuorhinnen op plakken dêr't [[ferspriedingsgebiet]]en oerlaapje ek [[hybride (biology)|hybriden]] produsearje mei besibbe [[rûchpoathinnen]]. Dêrby giet it benammen om 'e [[auerhin]] (''Tetrao urogallus''), de [[rotsauerhin]] (''Tetrao urogalloides''), de [[boskhin]] (''Tetrastes bonasia''), de [[moerassniehin]] (''Lagopus lagopus'') en de [[skerpwjukhin]] (''Falcipennis falcipennis''). Der binne fierders dokumintearre gefallen dat in kuorhin peare en hybride neikommelingen produsearre mei de folle minder nau besibbe [[fazant]] (''Phasianus colchicus''). Nei de pearing hat de hoanne fierders mei it hiele [[fuortplanting]]sproses neat mear út te stean. De hin fljocht fuort om in gaadlik plak foar in [[nêst (fûgels)|nêst]] te sykjen. It nêst is in ûndjip dobke fan 23–28&nbsp;[[sintimeter|sm]] lang by 10–11&nbsp;sm breed, dat se útskrabet yn 'e grûn en dat ferburgen leit tusken opgeande [[plant|begroeiïng]], tusken de [[woartels fan in beam]] of yn in [[rots]]spjalt. It wurdt beklaaid mei [[gers]], [[blêd (plant)|blêden]] en [[fear (fûgel)|fearren]]. Hiel selden wurdt in 'twaddehâns' [[rôffûgel]]nêst útkeazen, dat him hielendal net op 'e grûn, mar oant wol 7&nbsp;[[meter|m]] heech yn in [[beam]] befynt. De hin leit 6–11 [[krêmkleur]]ige, hiel lichtsjes bespikkele [[aai]]en. De [[briedtiid]] duorret by kuorhinnen 23–28&nbsp;[[dagen]]. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s dy't binnen [[oere]]n nei't se út it aai kommen binne, it nêst ferlitte kinne. Se wurde troch de hin net fuorre, mar nei plakken ta begelaat dêr't se harsels fuorje kinne. Yn 't earstoan frette se [[ynsekten]] en oare lytse [[wringeleazen]], oant har [[spiisfertarring]] safierhinne ûntwikkele is dat se oerstappe kinne op it [[plant]]aardich dieet fan 'e [[folwoeksen]] fûgels. Mei 10–14&nbsp;dagen kinne se al koarte eintsjes [[fleanen|fleane]]. Tsjin 'e ein fan 'e simmer binne se selsstannich en geane se by de hin wei. [[File:Tétras_lyre_MHNT.jpg|right|thumb|160px|In [[aai]] fan in kuorhin.]] ==Fretten== Yn it [[simmer]]healjier frette kuorhinnen [[bei]]en, útsprutende [[planten]] en [[stâle (plant)|stâlen]]. Wat de beien oangiet, hawwe se in foarkar foar [[reade blebberbei]] (''Vaccinium vitis-idaea''), [[blauwe blebberbei]] (''Vaccinium myrtillus'') en [[lytse feanbei]] (''Vaccinium oxycoccos''). As se [[winter]]deis tahâlde yn [[nullewâld]]en of [[mingde wâlden]], geane se oer op in menu fan [[knop (plant)|knoppen]] fan û.m. de (gewoane) [[din]] (''Pinus sylvestris''), de [[Sibearyske liere]] (''Larix sibirica''), de [[blanke bjirk]] (''Betula pendula'') en de [[esp]] (''Populus tremula''). [[File:Birkhahn.jpg|left|thumb|250px|In kuorhoanne oan it pronkjen.]] ==Status== De kuorhin hat de [[IUCN-status]] fan "net bedrige", mei't er yn it grutste part fan syn [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] dêre stabyl liket te wêzen. Yn it westlike part fan it ferspriedingsgebiet, benammen yn [[West-Jeropa]], is it mei dizze fûgel lykwols slim yn it neigean rekke en is er folslein út ferskate gebieten ferdwûn, wêrûnder [[Bulgarije]], [[Denemark]], súdlik [[Ingelân]] en [[Fryslân]]. Yn guon oare gebieten, wêrûnder eastlik [[Nederlân]], komme allinnich noch mar restpopulaasjes foar. It belúnjen fan 'e kuorhinnepopulaasje falt yn sokke gefallen faak ien-op-ien gear mei it weiwurden fan gaadlike [[habitat]]s, lykas [[heide]]gebieten. Yn 'e [[Sjuera (berchtme)|Sjuera]] en de [[Alpen]] yn [[Frankryk]] is in protte ûndersyk dien nei it risiko dat kuorhinnen rinne om tsjin [[skylift]]en oan te fleanen. Ek yn [[Mantsjoerije]] (noardeastlik [[Sina]]) is it mei de kuorhin yn it neigean rekke: de populaasje belune dêre tusken [[1950]] en [[2000]] mei 39%. Op plakken dêr't er noch genôch foarkomt, is de kuorhin lykwols in fûgel dy't graach troch de minske [[jacht (aktiviteit)|bejage]] wurdt. Behalven dat it [[fleis]] iten wurdt, waarden kuorhinnen foarhinne (en miskien noch wol) gauris sketten om 'e [[fear (fûgel)|sturtfearren]], dy't populêre fersiersels binne. Sa wurdt yn 'e [[Skotske dracht]] as plom op [[Balmoral-baret]]ten, [[glengarry (holdeksel)|glengarrys]] en [[tam o' shanter (holdeksel)|tam o' shanters]] gauris in kuorhinnefear droegen, ek troch [[fluit]]spilers fan Skotske [[muzykkorps]]en en as ûnderdiel fan it [[parade-unifoarm]] fan beskate [[rezjimint]]en fan it [[Britske Leger]] (de [[Royal Scots]], de [[King's Own Scottish Borderers]] en de [[Royal Regiment of Scotland]]). [[File:Black Grouse.jpg|right|thumb|250px|In yllustraasje fan in kuorhoanne (foar) en in kuorhin (efter).]] ==Undersoarten== Der binne 6 <small>(stân fan saken yn 2012)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e kuorhin (''Lyrurus tetrix''): *Baikalkuorhin (''L. t. baikalensis'') <small>(de [[Transbaikal]], noardlik [[Mongoalje]] en noardwestlik [[Mantsjoerije]])</small> *Britske kuorhin (''L. t. britannicus'') <small>([[Skotlân]], noardlik [[Ingelân]] en [[Wales]])</small> *gewoane kuorhin (''L. t. tetrix'') <small>(it [[fêstelân]] fan [[Jeropa]] en it [[Skandinavysk Skiereilân]] oant noardeastlik [[Sibearje]])</small> *Mongoalske kuorhin (''L. t. mongolicus'') <small>(eastlik [[Kazachstan]], eastlik [[Kirgyzje]], noardlik [[Sinkiang-Oeigoerje]], súdlik sintraal [[Sibearje]] en westlik [[Mongoalje]])</small> *Oessoerikuorhin (''L. t. ussuriensis'') <small>(eastlik [[Sibearje]], eastlik [[Mantsjoerije]] en noardwestlik [[Koreä]])</small> *Russyske kuorhin (''L. t. viridanus'') <small>(súdeastlik [[Ruslân]], súdwestlik [[Sibearje]] en noardlik [[Kazachstan]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Black_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Lyrurus tetrix}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kuorhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] q88255pes7a0hyhfwua9pquqq9rg1p3 0 173287 1232870 1218674 2026-06-23T21:38:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232870 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skerpwjukhin |Ofbyld= [[File:Dikusha_bur.jpg|250px]]<br><small>hoanne</small><br>[[File:Азиатская Дикуша - Falcipennis falcipennis.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= '''sichtewjukhinnen''' (''Falcipennis'')<br><small>[[Daniel Giraud Elliot|D.G. Elliot]], 1864</small> |Wittenskiplike namme= Falcipennis falcipennis |Beskriuwer, jier= [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1855 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de skerpwjukhin (Falcipennis falcipennis).png|center|250px]] }} De '''skerpwjukhin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Falcipennis falcipennis'') in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it monotypyske (út ien [[soarte]] besteande) [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''sichtewjukhinnen''' (''Falcipennis''). It is in [[stânfûgel]] dy't foarkomt yn it [[Russyske Fiere Easten|Fiere Easten]] fan [[Sibearje]]. De skerpwjukhin is in middelgrutte fûgel mei in koart stal dat wat rûnich fan foarm is. Foarhinne waard tocht dat de [[bosksniehin]] (''Canachites canadensis'') út [[Noard-Amearika]] nau oan 'e skerpwjukhin besibbe wie, mar nij ûndersyk hat útwiisd dat dat net sa is. De [[IUCN]] klassifisearret de skerpwjukhin as gefoelich. ==Taksonomy== De skerpwjukhin waard yn [[1855]] foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Dútslân|Dútske]] [[soölooch]] [[Gustav Hartlaub]]. Dyselde parte de fûgel de [[wittenskiplike namme]] ''Dendragapus falcipennis'' ta en dielde him yn by de [[beamsniehinnen]] (''Dendragapus''). Yn [[1864]] pleatste [[Daniel Giraud Elliot]] de skerpwjukhin oer nei in eigen [[skaai (taksonomy)|skaai]], dat fan 'e [[sichtewjukhinnen]] (''Falcipennis''). Dêr waard ek de [[bosksniehin]] (''Canachites canadensis'') út [[Noard-Amearika]] by yndield, wêrfan't lange tiid oannommen waard dat er nau oan 'e skerpwjukhin besibbe wie. Mar yn 'e [[ienentweintichste iuw]] hat nij [[taksonomy]]sk ûndersyk op basis fan [[mitogondriaal DNA]] útwiisd dat de yndieling fan 'e bosksniehin en de skerpwjukhin yn ien skaai [[parafyly|parafyletysk]] is om't de skerpwjukhin neat nauwer oan 'e bosksniehin besibbe is as oan 'e [[auerhinnen]] (''Tetrao'') en de [[kuorhinnen]] (''Lyrurus''). Sadwaande is de bosksniehin yn [[2021]] wer werompleatst yn syn eigen skaai ''Canachites''. [[File:Falcipennis falcipennis Female.jpg|left|250px|thumb|In skerpwjukhinwyfke yn 'e beam.]] ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e skerpwjukhin leit yn súdeastlik [[Sibearje]]. It rint fan it [[Sichote-Alin]]berchtme yn it [[Kustterritoarium]] fan it [[Russyske Fiere Easten]] by de [[kust]] fan 'e [[Tataresont]] lân nei it noarden ta. De [[mûning]] fan 'e [[rivier]] de [[Amoer (rivier)|Amoer]] heart derta en teffens it [[Dzjûgdzjoerberchtme]] oan 'e westkust fan 'e [[See fan Ochotsk]]. Behalven dielen fan it Kustterritoarium beslacht it areaal fan 'e skerpwjukhin op it [[fêstelân]] fan Sibearje ek dielen fan 'e [[oblast|provinsje]] [[Amoer (oblast)|Amoer]] en it [[kraj|terriroarium]] [[Chabarovsk (kraj)|Chabarovsk]]. Fierders heart dêrta ek it grutste part fan it [[eilân]] [[Sachalin]], foar de Eastsibearyske kust, útsein it súdeastlike part. Foarhinne wie der ek in lytse [[populaasje (biology)|populaasje]] yn [[Sina]], yn it noardeasten fan [[Mantsjoerije]], mar dêr is dizze fûgel no [[útstjerren (biology)|útstoarn]]. ==Uterlike skaaimerken== De skerpwjukhin hat trochinoar in kop-sturtlingte fan 38–43&nbsp;[[sintimeter|sm]]. It gewicht ferskilt justjes nei [[geslacht (sekse)|geslacht]]. De [[mantsje|hoannen]] weagje trochinoar 580–735&nbsp;[[gram (gewicht)|g]], wylst de [[wyfke|hinnen]] in gewicht hawwe fan 650–740&nbsp;g. Dêrmei binne de hinnen troch de bank nommen justjes swierder as de hoannen, wat unyk is ûnder de [[rûchpoathinnen]]. De [[sturt]] is relatyf koart en de [[wjuk]]ken, dy't by in protte rûchpoathinnen in wat ôfrûne foarm hawwe, rinne by de skerpwjukhin út op in punt (dêrfandinne de namme). De hoannen hawwe in [[fear (fûgel)|fearrekleed]] dat oer it meastepart fan it [[lichem (biology)|lichem]] [[dûnkerbrún]] oant [[swart]] is, wylst de kleur fan 'e hinnen [[ljochtbrún]] is mei dûnkerbrune streken dertrochhinne. Beide geslachten hawwe oer dy grûnkleuren hinne in yngewikkeld patroan fan ljochtbrune streekjes op 'e [[rêch]] en fan [[wite]] spikkels op 'e [[bealch]], [[side (anatomy)|siden]] en de ûnderkant fan 'e [[sturt]]. Der sitte wite streken oer de ûnderkant fan 'e [[wjuk]]ken en op 'e [[stuten]], en de sturt hat oan 'e útein in wite bân. De hoannen hawwe fan suver swarte fearren in soarte fan kraach om 'e [[nekke]] hinne sitten en in swarte bef mei in wite râne op 'e [[hals]]. Boppe elts fan 'e [[eagen]] hawwe se in [[read]]e [[kaam (anatomy)|kaam]] dy't wol in healrûne [[wynbrau]] liket. By de hinnen ûntbrekke kraach en bef, wylst de eachkammen gjin felle [[kleur]] hawwe en dêrom amper opfalle. [[File:Falcipennis_falcipennis_displaying.jpg|left|thumb|250px|In skerpwjukhoanne oan it pronkjen mei opsette kraach.]] ==Biotoop== Skerpwjukhinnen jouwe de foarkar oan fochtige [[nullewâld]]en mei gâns [[skaad]] en in tichte [[strewelle|ûndergroei]] fan [[bei]]estrûken en [[moas]]. It [[wâld]] moat bestean út in mingeling fan [[dinnen]], [[spjirren]] en [[lieren (beammen)|lieren]], mar mei ek [[leafbeam]]men omfetsje en útskaaie nei [[mingd wâld]] mei [[iepen plak (wâld)|iepen plakken]]. ==Hâlden en dragen== Skerpwjukhinnen foerazjearje [[simmer]]deis op 'e [[wâldflier]] en by 't [[winter]] yn 'e beammen. Se oernachtsje yn 'e [[tûke (beam)|tûken]] fan [[beam]]men om feilich te wêzen foar [[nachtdier|nachtjeiende]] [[rôfdier]]en, lykas de [[Jeraziatyske lynks]] (''Lynx lynx'') en it [[Amoerloaihoars]] (''Panthera pardus orientalis''). It binne sosjale fûgels, dy't inoar oerdeis opsykje, mar dy't nachts útinoar geane om sa min mooglik ûnwinske oandacht te lûken fan rôfdieren dy't harren ek yn 'e beammen berikke kinne, lykas de [[oehoe]] (''Bubo bubo'') en oare grutte [[ûlen]]. Undersyk hat útwiisd dat se om deselde reden winterdeis ek war dogge om net op 'e [[snie]] te lânjen, mei't de [[spoar (print)|spoaren]] dy't dat neilit foar rôfdieren in yndikaasje fan harren oanwêzigens binne. By 't [[maityd]] beakenje de [[mantsje|hoannen]] fan 'e skerpwjukhin harren [[territoarium (biology)|territoaria]] ôf troch in knippend lûd mei har [[sturt]]fearren te meitsjen en har kraach rjochtop te setten. De [[balts]] bestiet fierder út in sêft [[breikjen]]d [[koeren (dowen)|koeren]] dat hieltyd heger fan [[toan (lûd)|toan]] wurdt, folge troch in sprong wêrby't de hoanne twaris [[horizontaal]] om syn as draait en yn 'e loft mei de wjukken klapt. Fan ein [[april]] oant mids [[maaie]] binne de [[wyfke|hinnen]] taskôgers by dat spektakel. Se kieze in hoanne út om mei te [[pearjen]] basearre op syn fitaliteit. Dêrby giet it foar it meastepart om hoannen fan trije jier en âlder. [[File:Falcipennis falcipennis-Nest and Clutch.jpg|right|250px|thumb|It [[nêst (fûgels)|nêst]] fan in skerpwjukhin.]] Nei de pearing hat de hoanne neat mear mei de [[fuortplanting]] út te stean. De hin leit in [[nêst (fûgels)|nêst]] oan troch op in beskut plakje middenmank de [[strewelle|ûndergroei]] in dobke yn 'e wâldflier út te skraabjen, dat beklaaid wurdt mei [[twiich]]jes en de [[nulle (plant)|nullen]] fan [[nullebeam]]men. Dêr leit se 6–12 [[roastbrún|roastkleurich]] bespikkele [[bêzje]]kleurige [[aai]]en. De [[briedtiid]] duorret 23-24&nbsp;[[dagen]]. De [[fûgelpyk|piken]] fan 'e skerpwjukhin binne [[nêstflechter]]s, dy't koart nei se út it aai kommen binne it nêst al ferlitte. Se wurde net fuorre troch de hin, mar ynstee troch har nei plakken ta laat dêr't se harsels fuorje kinne. Oan 'e ein fan 'e [[simmer]] binne de piken selsstannich en geane se by de [[mem]] wei. ==Fretten== Skerpwjukhinnen frette it grutste part fan it jier benammen [[nulle (beam)|nullen]] en [[bei]]en. Simmerdeis wreidzje se dat menu út nei [[blêd (plant)|blêden]] en oare griene plantedielen. ==Status== De skerpwjukhin hat de [[IUCN-status]] fan "gefoelich", mei't er yn syn [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] beheind is en ûnder druk stiet troch [[oerbejaging]] en yllegale [[houtkap]] en troch [[klimaatferoaring]] oanboazjende [[boskbrannen]] dy't syn [[habitat]] ferneatigje. Ek is de skerpwjukhin fetber foar [[sykte]]n dy't ferspraat wurde troch oare wylde fûgels of [[plomfee]]. De lange, tige [[kâld]]e [[winter]]s fan syn areaal ûnderdrukke nammentlik de fersprieding fan in protte [[baktearje]]s en [[firus (biology)|firussen]], sadat de skerpwjukhin der mar komselden oan bleatsteld wurdt en dus ek gjin [[ymmúnstelsel|ymmuniteit]] opbout. Yn kontakt mei de [[minske]] toant de skerpwjukhin him alhiel net [[skrutenens|skruten]]: as in minske him benei komt, ferstivet er of giet er gewoan troch mei wêr't er mei dwaande wie, mar útnaaie komt almeast net yn him op. ==Undersoarten== De skerpwjukhin is in monotypyske [[soarte]], wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n besteane. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Siberian_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Falcipennis falcipennis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fazanteftige]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] fm10lwavb5cvswlzjz1lj3jiktfk1ie 0 173616 1232871 1215775 2026-06-23T21:39:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232871 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=Gunnisonwaaierhin |Ofbyld= [[File:Gunnison Sage Grouse (47460635881) (cropped).jpg|250px]]<br><small>hoanne</small><br>[[File:079 - GUNNISON SAGE GROUSE (7-22-2015) rte 38, south of gunnison, gunnison co, co -17 (19475948523) (cropped).jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[waaierhinnen]] (''Centrocercus'') |Wittenskiplike namme= Centrocercus minimus |Beskriuwer, jier= Young, Braun, Oyler-McCance, Hupp & Quinn, 2000 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de Gunnisonwaaierhin (Centrocercus minimus).png|center|250px]] }} De '''Gunnisonwaaierhin''' of koartwei de '''Gunnisonhin''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Centrocercus minimus'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[waaierhinnen]] (''Centrocercus''). It is in [[stânfûgel]], dy't foarkomt yn it streamgebiet fan 'e [[rivier]] de [[Gunnison (rivier)|Gunnison]] yn 'e súdlike [[Rocky Mountains]] fan 'e [[Feriene Steaten]]. De Gunnisonwaaierhin waard pas yn [[2000]] as [[soarte]] ûntdutsen en is nau besibbe oan 'e gruttere (gewoane) [[waaierhin]] (''Centrocercus urophasianus''). It is in middelgrutte fûgel, dy't yn 'e knipe kommen is troch [[habitat]]ferlies. De [[IUCN]] klassifisearret dizze soarte dêrom as [[bedrige soarte|bedrige]]. ==Taksonomy== Nettsjinsteande it feit dat er foarkomt yn 'e [[Feriene Steaten]], in lân dêr't gâns ûndersyk dien is nei [[fûgels]], waard de Gunnisonwaaierhin iuwenlang troch [[ornitologen]] oer de holle sjoen fanwegen syn uterlike oerienkomsten mei de (gewoane) [[waaierhin]] (''Centrocercus urophasianus''). Pas yn [[2000]] waard dit bist as selsstannige [[soarte]] ûntdutsen en foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch J.R. Young, C.E. Braun, S.J. Oyler-McCance, J.W. Hupp en T.W. Quinn. Dêrmei wie it de earste nije fûgelsoarte yn 'e Feriene Steaten sûnt de [[njoggentjinde iuw]]. [[File:Gunnison_Grouse_Centrocercus_minimus_distribution_map.png|left|thumb|250px|In close-up fan it [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e gunnisonwaaierhin.]] ==Fersprieding== De Gunnisonwaaierhin komt foar yn 'e súdlike [[Rocky Mountains]] fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]]. It [[ferspriedingsgebiet]] is fragmintearre, mar fierwei de grutste [[populaasje (biology)|populaasje]] libbet yn it streamgebiet fan 'e [[rivier]] de [[Gunnison (rivier)|Gunnison]], dêr't de fûgel nei ferneamd is, yn it súdwesten fan 'e [[Amerikaanske steat|steat]] [[Colorado]]. Lytsere, isolearre populaasjes komme westlik dêrfan foar, yn westlik en súdwestlik Colorado en yn it easten fan it oanbuorjende [[Utah]]. Foarhinne kaam de Gunnisonwaaierhin ek foar yn [[Arizona]], [[Nij-Meksiko]] en [[Oklahoma]], mar dêr is er no [[útstjerren (biology)|útstoarn]]. ==Uterlike skaaimerken== De Gunnisonwaaierhin liket sterk op 'e (gewoane) [[waaierhin]] (''Centrocercus urophasianus''), mar is likernôch in trêdepart lytser. Hy hat trochinoar in kop-sturtlingte fan 44–51&nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in gewicht fan 1–2,4&nbsp;[[kg]]. De [[sturt]] is lang en puntich en op 'e [[poat]]en rint de [[fear (fûgel)|befearring]] troch oant op 'e [[tean]]nen. De [[mantsje|hoannen]] hawwe boppe elts [[each]] in [[giel]]e [[kaam (anatomy)|kaam]], dy't wol oansjoen wurde kin foar in healrûne [[wynbrau]]. Ek beskikke se oan 'e beide sydkanten fan 'e [[hals]] oer in keal, gielich stik [[hûd]]; dat binne [[kielpûde]]n dy't se by de [[balts]] folpompe mei [[lucht]] om mei te pronkjen. It fearrekleed fan 'e hoannen is spikkelbûnt [[grizich]] [[brún]] op 'e [[rêch]], [[dûnkerbrún]] op 'e [[kiel]], [[wyt]] op it [[boarstkas|boarst]] en yn 'e [[nekke]] en [[swart]] op 'e [[bealch]]. De sturt is brún mei grutte wite spikkels. De [[wyfke|hinnen]] binne spikkelbûnt griis-brún mei in ljochtbrune kiel en in dûnkere bealch. [[File:Centrocercus minimus.jpg|left|thumb|250px|In Gunnisonwaaierhoanne oan it [[balts]]en.]] Yn ferhâlding mei de (gewoane) waaierhin is by de Gunnisonwaaierhin de sturt ljochter fan [[kleur]]. Ek hat de hoanne mear swarte sierfearren en mear swart op 'e bealch. De eachkammen binne smeller as by de waaierhin. ==Biotoop en fretten== Gunnisonwaaierhinnen binne alhiel ôfhinklik fan [[biotopen]] dy't dominearre wurde troch begroeiïng mei [[aalst]]planten. Dy foarmje ntl. it hiele jier rûn in ûnderdiel fan krúsjaal belang yn it dieet fan 'e fûgels. Ek sykje se frijwol útslutend aalst op foar beskûl. It biotoop moat lykwols ek [[blêd (plant)|breedblêdige]] [[plant]]en omfetsje en [[blom]]men dy't [[ynsekten]] oanlûke, om't de [[fûgelpyk|piken]] yn 't earstoan [[blêd (plant)|blêden]] fan sokke planten en ynsekten frette. [[Kij]] en [[skiep]] frette dat soarte planten lykwols ek, en [[oerbeweiding]] is sadwaande in wichtige oarsaak fan it yn it neigean reitsjen fan 'e Gunnisonwaaierhin. ==Hâlden en dragen== Gunnisonwaaierhinnen hawwe komplekse [[balts]]rituelen. Eltse [[maityd]] tusken ein [[febrewaris]] en ein [[april]], sadree't de grûn fierhinne [[snie]]frij is, sammelje [[mantsje|hoannen]] har op in lyts keal of rotsich stik lân omjûn troch [[aalst]]strûken. Dêr pronkje se ferskate [[oere]]n yn 'e iere [[moarn (deidiel)|moarn]] en [[jûn]]s foar't it [[tsjuster]] wurdt mei de [[sturt]] yn 'e waaier, de [[wjuk]]ken ôfhingjend nei de grûn ta en de kraach opset. Groepkes [[wyfke|hinnen]] sjogge fan 'e sydline ôf ta en kieze de [[seksuele oantrekking|oantreklikste]] hoanne út om mei te [[pearjen]]. Fan inkele tsientallen hoannen binne der mar in pear, de dominantsten, dy't dêrfoar útornearre wurde. Nei de pearing is de rol fan 'e hoanne by de [[fuortplanting]] útspile. De hin ferlit dan it baltsterrein en siket in gaadlik plak om ûnder beskûl fan aalststrewellen in [[nêst (fûgels)|nêst]] oan te lizzen besteande út in dobke dat yn 'e grûn útskrabe is, beklaaid mei plantedielen. Dêryn wurde 6–8&nbsp;[[aai]]en lein. De [[briedtiid]] duorret by de Gunnisonwaaierhin 25–27&nbsp;dagen. Der bestiet in hege mjitte fan [[predaasje|nêstpredaasje]] troch [[rôfdier]]en as it [[streekt stjonkdier|streekte stjonkdier]] (''Mephitis mephitis''), de [[waskbear]] (''Procyon lotor'') en de [[Firginia-opossum]] (''Didelphis virginiana''). De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s, dy't koart nei't se út it aai kommen binne, it nêst ferlitte kinne. Dat dogge se ûnder begelieding fan 'e hin, dy't harren net fuorret, mar ynstee nei plakken ta bringt dêr't se harrensels fuorje kinne. Tsjin 'e ein fan 'e [[simmer]] binne de piken selsstannich. [[File:Gunnison Sage Grouse (32518887747).jpg|left|thumb|250px|In trio Gunnisonwaaierhinnen by 't [[winter]].]] ==Status== De Gunnisonwaaierhin hat de [[IUCN-status]] fan "[[bedrige soarte|bedrige]]". Yn [[2014]] waard der rûsd dat de trotale [[populaasje (biology)|wrâldpopulaasje]] út minder as 4.000 eksimplaren bestie. By in telling yn [[2019]] waard dúdlik dat der yn [[Colorado]], dêr't fierwei de measte Gunnisonwaaierhinnen foarkomme, noch mar 1.800 eksimplaren libben, wêrûnder net mear as 429 [[geslachtsripe]] [[mantsje|hoannen]]. Dat it mei de soarte sa yn it neigean rekke is, komt benammen troch [[habitat]]ferlies, in ferskynsel dat te witen is oan [[minsklik]]e aktiviteiten. [[Untginning]] fan [[aalst]][[prêrje]] foar de [[bou (lânbou)|bou]] fan [[lânbougewaaks]]en of foar de [[urbanisaasje|útwreiding fan stêden]] is in wichtige oarsaak, mar ek [[oerbeweiding]] troch [[kij]] of [[skiep]] komt in protte foar. Sok [[fee]] fret krekt dy planten op dêr't [[fûgelpyk|piken]] fan 'e Gunnisonwaaierhin ferlet fan hawwe om yn har ierste [[jonkheid]] te oerlibjen. ==Undersoarten== De gunnisonwaaierhin is in [[monotypyske soarte]], wat sizze wol dat der gjin [[ûndersoarte]]n binne. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Gunnison_grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Centrocercus minimus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Waaierhin]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] g525ma416l420wzmt37zhme9nwtw99h 0 173712 1232872 1172084 2026-06-23T21:39:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232872 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=waaierhin |Ofbyld= [[File:Centrocercus_urophasianus_-USA_-male-8.jpg|250px]] <br><small>hoanne</small><br>[[File:Centrocercus_urophasianus_Bighorn_National_Forest.jpg|250px]]<br><small>hin</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[hineftigen]] (''Galliformes'') |Famylje= [[fazanteftigen]] (''Phasianidae'') |Skaai= [[waaierhinnen]] (''Centrocercus'') |Wittenskiplike namme= Centrocercus urophasianus |Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1827 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fersprieding fan de waaierhin (Centrocercus urophasianus).png|center|250px]] }} De '''waaierhin''', ek wol de '''gewoane waaierhin''' of '''grutte waaierhin''' neamd, ([[wittenskiplike namme]]: ''Centrocercus urophasianus'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[hineftigen]] (''Galliformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[fazanteftigen]] (''Phasianidae''), de [[tûke (taksonomy)|tûke]] fan 'e [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[waaierhinnen]] (''Centrocercus''). Dizze soarte komt foar yn it westen fan 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]]. It is in mânske [[stânfûgel]] mei in fierhinne [[herbivoar]] dieet, dy't [[nêst (fûgels)|nêstelet]] ûnder [[aalst]]strûken. Yn [[2000]] waard de nau besibbe [[Gunnisonwaaierhin]] (''Centrocercus minimus'') erkend as in aparte [[soarte]]. De waaierhin hat te lijen ûnder [[habitat]]ferlies. De [[IUCN]] klassifisearret dizze soarte dêrom as gefoelich. ==Taksonomy== De waaierhin waard foar it earst yn [[1827]] [[wittenskip]]lik beskreaun, troch de [[Frankryk|Frânske]] [[soölooch]] [[Charles Lucien Bonaparte]]. It soartspesifike diel fan 'e [[wittenskiplike namme]] dy't er de fûgel meijoech, ''urophasianus'', betsjut letterlik "sturtfazant". Lange tiid waard ornearre dat it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[waaierhinnen]] (''Centrocercus'') [[monotypysk]] wie, d.w.s. út mar ien inkele soarte bestie. Yn [[2000]] waard lykwols fêststeld dat de [[Gunnisonwaaierhin]] (''Centrocercus minimus''), dy't yn 'e súdlike [[Rocky Mountains]] foarkomt yn it streamgebiet fan 'e [[rivier]] de [[Gunnison (rivier)|Gunnison]], eins in selsstannige [[soarte]] is. It wie foar it earst sûnt de [[njoggentjinde iuw]] dat der yn 'e [[Feriene Steaten]] in nije fûgelsoarte ûntdutsen waard. It soe skoan wêze kinne dat de [[populaasje (biology)|populaasje]] fan 'e waaierhin yn 'e [[Monodobbe]] fan [[Noardlik Kalifornje]] eins ek in aparte soarte foarmet; dêr moat noch neier ûndersyk nei ferrjochte wurde. [[File:Greater sage-grouse at Seedskadee National Wildlife Refuge (29079398688).jpg|left|thumb|250px|In waaierhin yn it [[Nasjonaal Faunareservaat Seedskadee]].]] ==Fersprieding== It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e waaierhin beslacht dielen fan it westen fan [[Noard-Amearika]]. Yn 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]] heart dêrta it uterste westen fan 'e noardlike [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] yn it súdwesten fan [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Noard-Dakota]], it noardwesten fan [[Súd-Dakota]] en it easten fan [[Montana]], en in oanslutend gebiet yn it suden fan 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsjes]] [[Saskatchewan]] en [[Alberta]]. It swiertepunt fan 'e fersprieding leit lykwols yn 'e [[berchtme|berchgebieten]] fan 'e súdlike [[Rocky Mountains]] yn súdwestlik Montana, hiel [[Wyoming]], sintraal en noardwestlik [[Colorado]] en eastlik [[Utah]]. Westlik dêrfan komt de waaierhin ek foar yn 'e [[Grutte Dobbe]] yn noardlik en westlik Utah, noardlik, eastlik en westlik [[Nevada]], súdeastlik [[Oregon]], súdlik [[Idaho]] en tige lytse dielen fan noardlik [[Arizona]] en [[Nij-Meksiko]]. Noch fierder westlik hearre ek de [[Cascades]] fan eastlik [[Washington (steat)|Washington]] en [[Noardlik Kalifornje]] en de [[Sierra Nevada (Feriene Steaten)|Sierra Nevada]] op 'e [[grins (line)|grins]] fan [[Kalifornje]] en Nevada ta it areaal fan dizze soarte. De waaierhinnen yn 'e Cascades fan Washington foarmje in isolearre [[populaasje (biology)|populaasje]]. ==Uterlike skaaimerken== De waaierhin is in relatyf grutte fûgel. De [[mantsje|hoannen]] hawwe trochinoar in kop-sturtlingte fan 66–76&nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in gewicht fan 1,8–3,2&nbsp;[[kg]]. De [[wyfke|hinnen]] binne in slach lytser, mei in kop-sturtlingte fan 48–58&nbsp;sm en in gewicht fan 900&nbsp;[[gram (gewicht)|g]] oant 1,8&nbsp;kg. Ek fan uterlik is der frijwat [[seksuele dimorfy]] tusken de [[geslacht (sekse)|geslachten]]. De hoanne is spikkelbûnt [[grizich]] [[brún]] op 'e [[rêch]] en [[wjuk]]ken, mei in [[wyt]] [[boarstkas|boarst]], in [[dûnkerbrune]] [[kiel]] en in [[swart]]e [[bealch]]. Hy hat in kraach fan [[fear (fûgel)|fearren]] om 'e [[nekke]] dy't wyt fan [[kleur]] is, in [[giel]]e [[kaam (anatomy)|kaam]] boppe elts [[each]] en oan 'e sydkanten fan 'e [[hals]] twa keale, gielige stikken [[hûd]]. Dat binne [[kielpûde]]n, dy't de hoanne by de [[balts]] folpompt mei [[lucht]] om mei te pronkjen. De hin is spikkelbûnt grizich ljochtbrún op 'e boppeste [[lichem (biology)|lichemsdielen]] mei in ljochtbrune kiel en in dûnkerbrune bealch. ==Biotoop== Waaierhinnen libje op 'e [[prêrje]] en [[steppe]] dy't begroeid is mei [[aalst]]planten (''Artemisia'') en [[jeneverbeibeam|jeneverbeistrûken]] (''Juniper''). Op guon plakken komme se ek yn [[woastinen]] foar, mar inkeld as der pôltsjes mei aalstplanten groeie. [[File:Greater_sage-grouse_(Centrocercus_urophasianus).jpg|left|thumb|250px|In waaierhoanne oan it [[balts]]en.]] ==Hâlden en dragen== Waaierhinnen steane bekend om harren komplekse [[balts]]rituelen. Eltse [[maityd]], tusken ein [[febrewaris]] en ein [[april]], komme de [[mantsje|hoannen]] gear op in keal of [[rots]]ich plak, dêr't se op deistige basis, ornaris inkele [[oere]]n op 'e iere [[moarn (deidiel)|moarn]] en inkele oeren foar it fallen fan it [[tsjuster]], mei-inoar wediverje om it opfieren fan 'e moaiste balts. De [[wyfke|hinnen]] sjogge ta fan 'e sydline ôf en kieze de fitaalste hoanne út foar de [[pearing]]. De dominantste hoanne pearet yn 'e regel mei 80% fan 'e hinnen. De restearjende 20% fan 'e hinnen pearet almeast mei de op ien nei dominantste hoanne, sadat alle oare hoannen it neisjen hawwe. Nei de pearing is de rol fan 'e hoannen yn it [[fuortplanting]]sproses útspile. De hin leit binnen 7–10&nbsp;[[dagen]] in [[nêst (fûgels)|nêst]] oan ûnder beskûl fan [[aalst]]planten, ornaris net fier fan it baltsterrein ôf. Party fleane lykwols wol 32&nbsp;[[km]] om in gaadlik(er) nêstplak te finen. Der mei net te min beskûl wêze, mar tefolle is ek wer net goed, dat it komt krekt. It nêst is in ûndjip dobke dat yn 'e grûn útskrabe is en dat de hin beklaaid hat mei wat [[plant|fegetaasje]]. Dêryn leit se 6–8&nbsp;[[aai]]en. De [[briedtiid]] duorret by de waaierhin 25–27&nbsp;dagen, mar der bestiet by dizze soarte in relatyf heech persintaazje gefallen fan nêstferlitting (troch de hin) en [[predaasje|nêstpredaasje]] (troch [[rôfdier]]en). Gegevens út ferskate wittenskiplike ûndersiken nei dat ûnderwerp litte by de waaierhin in briedsúkses fan 23,7–60,3% sjen. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstflechter]]s, dy't binnen oeren nei't se út it aai kommen binne, it nêst ferlitten kinne. Se wurde net troch de hin fuorre, mar ynstee begelaat nei plakken dêr't se harrensels fuorje kinne. Yn 'e earste libbenswike frette de piken foar it meastepart [[ynsekten]], yn 't bysûnder [[eamelders]] en [[toarren]]. Dêrnei geane se oer op [[knop (plant)|knoppen]] fan [[planten]]. Mei 2&nbsp;[[wike]]n kinne se min ofte mear [[fleanen|fleane]], hoewol't se yn 'e loft knoffelich binne oant se teminsten 3&nbsp;wiken âld binne. Mei 5–6&nbsp;wiken kinne se langere flechten meitsje. De piken kinne selsstannich oerlibje tsjin 'e tiid dat se mei 10–12&nbsp;wiken foar it earst [[ferfearre]] binne. Se ferlitte de [[mem]] oan 'e ein fan 'e [[simmer]]. ==Fretten== Waaierhinnen frette benammen dielen fan [[aalst]]planten (''Artemisia''). Tusken [[desimber]] en [[febrewaris]] is dat sawat it iennichste wat der op it menu stiet. Allinne fan [[juny]] oant [[septimber]] sakket it oandiel fan aalst yn it dieet fan dizze fûgel nei 60%. Oars as de measte oare soarten [[rûchpoathinnen]] (''Tetraonini'') misse waaierhinnen in [[spiermage]]. Dêrom kinne se gjin [[sied (plant)|sieden]] [[spiisfertarring|fertarre]] en ite se inkeld sêfte, griene plantedielen. Behalven fan aalst betrekke se dy't yn it [[simmer]]healjier fan in ferskaat oan [[krûd (plant)|krûden]], lykas [[hynsteblommen]] (''Taraxacum''), [[klavers]] (''Fabaceae''), [[skieppegerfen]] (''Achillea'') en [[wylde slaadplanten]] (''Lactuca''). Ynsekten binne foar [[folwoeksen]] waaierhinnen in bykomstichheid en meitsje simmerdeis mar 2% fan it dieet út. Se helje har focht út 'e planten dy't se ite en hawwe net beslist ferlet fan [[wetter]]. As it beskiber is, [[drinke]] se it lykwols al. [[File:Greater_sage-grouse_hen_and_brood.webm|right|thumb|250px|[[Fideo]] fan in waaierhinwyfke mei [[fûgelpyk|piken]] dy't in [[rôfdier]] gewaar wurdt en har bruod beskûl sykje lit.]] ==Natuerlike fijannen== De wichtichste [[rôfdier|natuerlike fijannen]] fan 'e waaierhin binne de [[prêrjewolf]] (''Canis latrans''), de [[reade lynks]] (''Lynx rufus''), de [[Kanadeeske lynks]] (''Lynx canadensis''), de [[sulverdas]] (''Taxidea taxus'') en ferskate soarten [[earnen]]. [[Rôfdier|Rôffûgels]] lykas [[falken]], [[hauken]] en [[earnen]], en ek [[kriefûgels]] en [[eksters]], frette wol piken op. Datselde jildt foar beskate grutte soarten [[grûniikhoarntsjes]]. ==Status== De waaierhin hat de [[IUCN-status]] fan "gefoelich", mei't dizze [[soarte]] yn 'e ôfrûne [[hûndert jier]] sterk tebekrûn is wat [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] en oantal oangiet. [[Histoarysk]] kamen waaierhinnen yn sechstjin Amerikaanske steaten foar en yn trije Kanadeeske provinsjes. Omtrint [[1910]] wiene der noch sa'n 16&nbsp;miljoen eksimplaren, wylst der anno [[2010]] nei skatting noch mar 200.000–500.000 oer wiene. Dat de soarte yn 'e nederklits rekke is, komt benammen troch [[habitat]]ferlies, mei't de mei [[aalst]] begroeide [[prêrje]]s en [[steppe]]s dêr't de waaierhin ôfhinklik fan is, almar mear [[Untginning|ûntgûn]] wurde foar de [[lânbou]] of beboud wurde by [[urbanisaasje|útwreiding fan stêden]]. Fral yn [[Kanada]] is de sitewaasje krityk. Yn [[2012]] waard de waaierhin yn [[Britsk-Kolumbia]] foar [[útstjerren (biology)|útstoarn]] ferklearre. Yn [[Alberta]] wiene der noch mar 40–60&nbsp;eksimplaren, en yn [[Saskatchewan]] noch mar 55–80&nbsp;eksimplaren. Yn [[2014]] sette de [[Calgary Zoo]] yn [[Calgary]] útein mei in fokprogramma fan 'e waaierhin, dat nije eksimplaren opleverje moat om yn it wyld út te setten. ==Undersoarten== Der binne 2 <small>(stân fan saken yn 2021)</small> erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e waaierhin (''Centrocercus urophasianus''): *Cascadeswaaierhin (''C. u. phaios'') <small>(in isolearre [[populaasje (biology)|populaasje]] yn 'e [[Cascades]] fan eastlik [[Washington (steat)|Washington]], foarhinne ek yn súdlik [[Britsk-Kolumbia]])</small> *gewoane waaierhin (''C. u. urophasianus'') <small>([[Kalifornje]], [[Nevada]], [[Oregon]], [[Idaho]], [[Utah]], [[Arizona]], [[Nij-Meksiko]], [[Colorado]], [[Wyoming]], [[Montana]], de [[Dakota's]], [[Saskatchewan]] en [[Alberta]])</small> {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Greater_sage-grouse ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Centrocercus urophasianus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Waaierhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] da04qjua6k6kub6xkpv7dqd8qm5b1r6 0 175519 1232816 1157859 2026-06-23T15:54:33Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere; + ynfoboks, + nav., + gemeenteyndieling. Better net brûke: "Neffens de meast resinte gegevens" (sokke ynformaasje is al nei in jier net mear fan tapassing as it net byholden wurdt). 1232816 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Beilrode | ôfbylding = Beilrode Heilandskirche-01.jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = Wappen Beilrode.svg | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Saxony.svg|border|20px]] [[Saksen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Landkreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] | boargemaster = | stedsyndieling = | gemeenteyndieling = 11 ''(Ortsteile)n'' | ynwennertal = 4.161 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik.sachsen.de/html/bevoelkerungsstand-einwohner.html Statistik Sachsen, 31.12.2024]</ref> | oerflak = 93,29 km² | befolkingstichtens = 45 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = 82 m | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = 04886 | netnûmer = 03421 | tiidsône = | simmertiid = | koördinaten = | webside = [https://www.beilrode.de/ www.beilrode.de] | mapname = Saksen | lat_deg = 51 | lat_min = 34 | lat_sec = 01 | lat_dir = N | lon_deg = 13 | lon_min = 03 | lon_sec = 45 | lon_dir = E }} '''Beilrode''' is in plak en gemeente yn 'e ''[[Landkreis]]'' [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteat [[Saksen (dielsteat)|Saksen]]. Yn 2024 hie Beilrode 4.161 ynwenners. De gemeente leit yn 'e fruchtbere delling eastlik fan 'e [[Elbe]] oan 'e súdlike râne fan 'e Annaburger Heide fuort oan 'e grins fan 'e dielsteaten [[Brandenburch]] en [[Saksen-Anhalt]]. Stêden yn 'e buert binne [[Torgau]] (4 km), [[Belgern-Schildau]] (10 km) en [[Falkenberg/Elster]] (13 km). Beilrode hat in rike agraryske skiednis. De krite leit yn in tige fruchtber rivierlânskip. De grûn dêr is troch ôfsettings fan 'e Elbe ryk oan fiedingsstoffen. Dat makke de omjouwing al ier yn 'e skiednis gaadlik foar grutskalige ikkerbou en feehâlderij. == Gemeenteyndieling == [[Ofbyld:Verwaltungsgemeinschaft Beilrode.jpg|thumb|left|250px|Gemeentegebied.]] Op 1 jannewaris fusearren de gemeenten Beilrode en Großtreben-Zwethau ta de nije gemeente Beilrode. De gemeente hat hjoed-de-dei alve ''[[Ortsteil]]e'': {| | width="34%" valign="top" | * Beilrode * [[Dautzschen]] * [[Döbrichau (Beilrode)|Döbrichau]] * [[Döhlen (Beilrode)|Döhlen]] * [[Eulenau (Beilrode)|Eulenau]] * [[Großtreben]] | width="34%" valign="top" | * [[Kreischau (Beilrode)|Kreischau]] * [[Last (Beilrode)|Last]] * [[Neubleesern]] * [[Rosenfeld (Beilrode)|Rosenfeld]] * [[Zwethau]] |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Beilrode}} }} {{Navigaasje Landkreis Noardsaksen}} [[Kategory:Plak yn Saksen]] [[Kategory:Gemeente yn Saksen]] [[Kategory:Noardsaksen (Landkreis)]] 2amdvdajvwr24wh0huija6yf4y8ords 0 175524 1232803 1157864 2026-06-23T13:52:32Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere. ynfoboks tafoege, + nav. 1232803 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Dommitzsch | ôfbylding = Dommitzsch 001.JPG | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = Wappen dommitzsch.png | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Saxony.svg|border|20px]] [[Saksen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Landkreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noardsaksen (Landkreis)|Nordsachsen]] | boargemaster = | stedsyndieling = 4 [[Ortsteil]]e | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 2.198 <small>(31.12.2024)</small> | oerflak = 30,44 km² | befolkingstichtens = 72 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = 83 m | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = 04880 | netnûmer = 034223 | tiidsône = | simmertiid = | koördinaten = | webside = [https://www.dommitzsch.de www.dommitzsch.de] }} '''Dommitzsch''' is in stêd en gemeente yn 'e ''Landkreis'' [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] yn [[Dútslân]]. Dommitzsch hat 2.198 ynwenners (2024). It plak leit oan 'e lofter kant fan 'e [[Elbe]], 12 km noardwestlik fan [[Torgau]] en 31 km súdeastlik fan [[Wittenberg]]. [[Ofbyld:Dommitzsch St. Marien 2025.jpg|thumb|left|Sint-Marijetsjerke.]] Dommitzsch waard foar it earst neamd yn 'e 13e iuw. It is bekend om syn midsiuwske Marijetsjerke en natuergebieten. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dommitzsch}} }} {{Berjocht:Navigaasje Landkreis Noardsaksen}} [[Kategory:Plak yn Saksen]] [[Kategory:Gemeente yn Saksen]] [[Kategory:Landkreis Noardsaksen]] df18j74a1uisfcs3jhai5npq43umarg 1232804 1232803 2026-06-23T13:53:49Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere. ynfoboks tafoege, + nav. 1232804 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Dommitzsch | ôfbylding = Dommitzsch 001.JPG | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = Wappen dommitzsch.png | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Saxony.svg|border|20px]] [[Saksen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Landkreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noardsaksen (Landkreis)|Nordsachsen]] | boargemaster = | stedsyndieling = 4 [[Ortsteil]]e | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 2.198 <small>(31.12.2024)</small> | oerflak = 30,44 km² | befolkingstichtens = 72 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = 83 m | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = 04880 | netnûmer = 034223 | tiidsône = | simmertiid = | koördinaten = | webside = [https://www.dommitzsch.de www.dommitzsch.de] }} '''Dommitzsch''' is in stêd en gemeente yn 'e ''Landkreis'' [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] yn [[Dútslân]]. Dommitzsch hat 2.198 ynwenners (2024). It plak leit oan 'e lofter kant fan 'e [[Elbe]], 12 km noardwestlik fan [[Torgau]] en 31 km súdeastlik fan [[Wittenberg]]. [[Ofbyld:Dommitzsch St. Marien 2025.jpg|thumb|left|Sint-Marijetsjerke.]] Dommitzsch waard foar it earst neamd yn 'e 13e iuw. It is bekend om syn midsiuwske Marijetsjerke en natuergebieten. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dommitzsch}} }} {{Berjocht:Navigaasje Landkreis Noardsaksen}} [[Kategory:Plak yn Saksen]] [[Kategory:Gemeente yn Saksen]] [[Kategory:Noardsaksen (Landkreis)]] 19mdbjmmp0qv7knqjkmy25f54l4gjga 0 175533 1232825 1157852 2026-06-23T16:59:31Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere, + ynfoboks en in stikje skiednis. 1232825 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Schkeuditz | ôfbylding = Schkeuditz, Rathaus.jpg | ôfbyldingstekst = It riedhûs fan Schkeuditz | flagge = | wapen = Wappen schkeuditz.png | lân = Dútslân | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Saxony.svg|border|20px]] [[Saksen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Landkreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noard-Saksen (Landkreis)|Nordsachsen]] | boargemaster = | stedsyndieling = 10 ''[[Ortsteil]]e'' | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 18.905 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik.sachsen.de/html/bevoelkerungsstand-einwohner.html Statistik Sachsen, 31.12.2024]</ref> | oerflak = 81,47 km² | befolkingstichtens = 232 ynw./km² | stêdekloft = Leipzig-Halle | hichte = 111 m | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = 04435 | netnûmer = 034204, 034205, 034207 | tiidsône = | simmertiid = | mapname = Saksen | lat_deg = 51 | lat_min = 23 | lat_sec = 37 | lat_dir = N | lon_deg = 12 | lon_min = 13 | lon_sec = 16 | lon_dir = E }} '''Schkeuditz''' is in stêd en gemeente yn 'e ''[[Landkreis]]'' [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] yn [[Dútslân]]. Schkeuditz hat in wichtige skiednis as in yndustriële sintrum. De stêd ûntstie yn 'e midsiuwen en is no bekend om syn nôtmûne en histoaryske gebouwen. De gemeente telde yn 2024 19.234 ynwenners. == Skiednis == Schkeuditz ûntstie as in Slavyske delsetting oan 'e rivier de Elster en waard yn 981 foar it earst offisjeel neamd troch keizer [[Otto II fan it Hillige Roomske Ryk|Otto II]] as ''Scudici''. It plak krige yn 1436 stedsrjochten en lei op in strategysk, mar gefaarlik plak krekt op 'e grins fan it karfoarstedom Saksen en Prusyske gebieten. Yn 'e [[Tritichjierrige Oarloch]] (1618–1648) waard Schkeuditz tolve kear plondere en platbaarnd. Tsjin 'e ein fan 'e 17e iuw waarden de stedsmuorren ôfbrutsen. Ek yn 'e Sânjierrige Oarloch (1756–1763) en by de Napoleontyske oarloggen (lykas de Slach by Leipzig yn 1813) hie de stêd te lijen ûnder plonderingen en ynkertiering fan soldaten. Nei it [[Kongres fan Wenen]] waard Schkeuditz Prusysk. Troch de oanlis fan it spoar groeide it plak fluch en de stêd krige bekendheid fanwegen de pelshannel. Yn 1927 waard op it gemeentegebiet in fleanfjild iepene. Nei de [[DDR]]-tiid groeide de lofthaven en waard Schkeuditz mei de komst fan it Europeeske frachtknooppunt fan DHL yn 2008 ien fan 'e wichtichste logistike sintra fan it lân. == Stedsyndieling == De gemeente Schkeuditz bestiet út de stêd en njoggen doarpen út de omkriten. {| | width="34%" valign="top" | * Schkeuditz * [[Dölzig (Schkeuditz)|Dölzig]] * [[Freiroda (Schkeuditz)|Freiroda]] * [[Gerbisdorf]] * [[Glesien]] | width="34%" valign="top" | * [[Hayna (Schkeuditz)|Hayna]] * [[Kleinliebenau]] * [[Kursdorf (Schkeuditz)|Kursdorf]] * [[Radefeld]] * [[Wolteritz]] |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Schkeuditz}} }} {{Navigaasje Landkreis Noardsaksen}} [[Kategory:Plak yn Saksen]] [[Kategory:Gemeente yn Saksen]] [[Kategory:Noardsaksen (Landkreis)]] a76jb3hbwio2gebw8lc37w5nb3diiiv 1232826 1232825 2026-06-23T17:04:44Z RomkeHoekstra 10582 webside tafoege. 1232826 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Schkeuditz | ôfbylding = Schkeuditz, Rathaus.jpg | ôfbyldingstekst = It riedhûs fan Schkeuditz | flagge = | wapen = Wappen schkeuditz.png | lân = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1 = Dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Saxony.svg|border|20px]] [[Saksen]] | bestjoerlike ienheid 2 = Landkreis | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] | boargemaster = | stedsyndieling = 10 ''[[Ortsteil]]e'' | gemeenteyndieling = | ynwennertal = 18.905 <small>(31.12.2024)</small><ref>[https://www.statistik.sachsen.de/html/bevoelkerungsstand-einwohner.html Statistik Sachsen, 31.12.2024]</ref> | oerflak = 81,47 km² | befolkingstichtens = 232 ynw./km² | stêdekloft = Leipzig-Halle | hichte = 111 m | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = 04435 | netnûmer = 034204, 034205, 034207 | tiidsône = | simmertiid = | webside = [https://www.schkeuditz.de/ www.schkeuditz.de] | mapname = Saksen | lat_deg = 51 | lat_min = 23 | lat_sec = 37 | lat_dir = N | lon_deg = 12 | lon_min = 13 | lon_sec = 16 | lon_dir = E }} '''Schkeuditz''' is in stêd en gemeente yn 'e ''[[Landkreis]]'' [[Noardsaksen (Landkreis)|Noardsaksen]] yn [[Dútslân]]. Schkeuditz hat in wichtige skiednis as in yndustriëel sintrum. De stêd ûntstie yn 'e midsiuwen en is no bekend om syn nôtmûne en histoaryske gebouwen. De gemeente telde yn 2024 19.234 ynwenners. == Skiednis == Schkeuditz ûntstie as in Slavyske delsetting oan 'e rivier de Elster en waard yn 981 foar it earst offisjeel neamd troch keizer [[Otto II fan it Hillige Roomske Ryk|Otto II]] as ''Scudici''. It plak krige yn 1436 stedsrjochten en lei op in strategysk, mar gefaarlik plak krekt op 'e grins fan it karfoarstedom Saksen en Prusyske gebieten. Yn 'e [[Tritichjierrige Oarloch]] (1618–1648) waard Schkeuditz tolve kear plondere en platbaarnd. Tsjin 'e ein fan 'e 17e iuw waarden de stedsmuorren ôfbrutsen. Ek yn 'e [[Sânjierrige Kriich]] (1756–1763) en by de Napoleontyske oarloggen (lykas de Slach by Leipzig yn 1813) hie de stêd te lijen ûnder plonderingen en ynkertiering fan soldaten. Nei it [[Kongres fan Wenen]] waard Schkeuditz Prusysk. Troch de oanlis fan it spoar groeide it plak fluch en de stêd krige bekendheid fanwegen de pelshannel. Yn 1927 waard op it gemeentegebiet in fleanfjild iepene. Nei de [[DDR]]-tiid groeide de lofthaven en waard Schkeuditz mei de komst fan it Europeeske frachtknooppunt fan DHL yn 2008 ien fan 'e wichtichste logistike sintra fan it lân. == Stedsyndieling == De gemeente Schkeuditz bestiet út de stêd en njoggen doarpen út de omkriten. {| | width="34%" valign="top" | * Schkeuditz * [[Dölzig (Schkeuditz)|Dölzig]] * [[Freiroda (Schkeuditz)|Freiroda]] * [[Gerbisdorf]] * [[Glesien]] | width="34%" valign="top" | * [[Hayna (Schkeuditz)|Hayna]] * [[Kleinliebenau]] * [[Kursdorf (Schkeuditz)|Kursdorf]] * [[Radefeld]] * [[Wolteritz]] |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Schkeuditz}} }} {{Navigaasje Landkreis Noardsaksen}} [[Kategory:Plak yn Saksen]] [[Kategory:Gemeente yn Saksen]] [[Kategory:Noardsaksen (Landkreis)]] 5jsfbox7wh6rwt9ivzoa3lnr8b1lu4z 0 186242 1232908 1232787 2026-06-24T11:03:47Z FreyaSport 40716 /* Knock-outfase */ bywurke 1232908 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = | doelpunten = | besikers = | topskoarder(s) = | beste spiler = | beste doelman = }} It '''Wrâldkampioenskip fuotbal 2026''' sil de 23e edysje wêze fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en sil spile wurde yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko. It toernoai sil plakfine yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It sil spile wurde fan 11 juny oant 19 july. 48 teams sille meidwaan. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn Moskou, Ruslân, en fersloech Marokko yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * {{MEXf}} * {{RSAf}} * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * {{CANf}} * {{BIHf}} * {{QATf}} * {{SUIf}} ; Groep C * {{BRAf}} * {{MARf}} * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * {{USAf}} * {{PARf}} * {{AUSf}} * {{TURf}} ; Groep E * {{GERf}} * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * {{CIVf}} * {{ECUf}} ; Groep F * {{NEDf}} * {{JPNf}} * {{SWEf}} * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * {{BELf}} * {{EGYf}} * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * {{ESPf}} * {{CPVf}} * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * {{FRAf}} * {{SENf}} * {{IRQf}} * {{NORf}} |Kolom4= ; Groep J * {{ARGf}} * {{ALGf}} * {{AUTf}} * {{JORf}} ; Groep K * {{PORf}} * {{CODf}} * {{UZBf}} * {{COLf}} ; Groep L * {{ENGf}} * {{CROf}} * {{GHAf}} * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 – 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 – 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 – 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 – 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} | {{MEXf}} | ''' – ''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{RSAf}} | {{KORf}} | ''' – ''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SUIf}} | {{CANf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{BIHf}} | {{QATf}} | ''' - ''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} | {{BRAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{MARf}} | {{HAIf}} |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{TURf}} | {{USAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | ''' - ''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | {{CIVf}} | ''' - ''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{ECUf}} | {{GERf}} |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | ''' - ''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} | {{NEDf}} | ''' - ''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} | {{BELf}} | ''' - ''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |''' - ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} | {{ESPf}} |''' - ''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} | {{FRAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{SENf}} | {{IRQf}} | ''' - ''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |''' - ''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} | {{ARGf}} |''' - ''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PORf}} | {{UZBf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> | {{COLf}} | {{CODf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{CODf}} | {{UZBf}} | ''' - ''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} | {{CROf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} | {{ENGf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{CROf}} | {{GHAf}} | ''' - ''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finale | RD3 = Kwartfinale | RD4 = Heale finale | RD5 = Finale <!-- selbreedte --> | team-width = 175 | score-width = 50 <!-- Lêste 32 --> | RD1-seed01 = | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= | RD1-seed02 = | RD1-team02 = | RD1-score02= | RD1-seed03 = | RD1-team03 = | RD1-score03= | RD1-seed04 = | RD1-team04 = | RD1-score04= | RD1-seed05 = | RD1-team05 = | RD1-score05= | RD1-seed06 = | RD1-team06 = | RD1-score06= | RD1-seed07 = | RD1-team07 = | RD1-score07= | RD1-seed08 = | RD1-team08 = | RD1-score08= | RD1-seed09 = | RD1-team09 = | RD1-score09= | RD1-seed10 = | RD1-team10 = | RD1-score10= | RD1-seed11 = | RD1-team11 = | RD1-score11= | RD1-seed12 = | RD1-team12 = | RD1-score12= | RD1-seed13 = | RD1-team13 = {{USAf}} | RD1-score13= | RD1-seed14 = | RD1-team14 = | RD1-score14= | RD1-seed15 = | RD1-team15 = | RD1-score15= | RD1-seed16 = | RD1-team16 = | RD1-score16= | RD1-seed17 = | RD1-team17 = | RD1-score17= | RD1-seed18 = | RD1-team18 = | RD1-score18= | RD1-seed19 = | RD1-team19 = | RD1-score19= | RD1-seed20 = | RD1-team20 = | RD1-score20= | RD1-seed21 = | RD1-team21 = {{MEXf}} | RD1-score21= | RD1-seed22 = | RD1-team22 = | RD1-score22= | RD1-seed23 = | RD1-team23 = | RD1-score23= | RD1-seed24 = | RD1-team24 = | RD1-score24= | RD1-seed25 = | RD1-team25 = {{ARGf}} | RD1-score25= | RD1-seed26 = | RD1-team26 = | RD1-score26= | RD1-seed27 = | RD1-team27 = | RD1-score27= | RD1-seed28 = | RD1-team28 = | RD1-score28= | RD1-seed29 = | RD1-team29 = | RD1-score29= | RD1-seed30 = | RD1-team30 = | RD1-score30= | RD1-seed31 = | RD1-team31 = | RD1-score31= | RD1-seed32 = | RD1-team32 = | RD1-score32= <!-- Achtste finales --> | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01= | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02= | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03= | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04= | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05= | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06= | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07= | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08= | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09= | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10= | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11= | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12= | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13= | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14= | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15= | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16= <!-- kwartfinales --> | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01= | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02= | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03= | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04= | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05= | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06= | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07= | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08= <!-- Heale finales --> | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01= | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02= | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03= | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04= <!-- Finale --> | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01= | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 5x6jebqdo3f4yr4hwnb4rcv8ceinp9q 1232909 1232908 2026-06-24T11:07:49Z FreyaSport 40716 /* Groepsfaze */ bywurke 1232909 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = | doelpunten = | besikers = | topskoarder(s) = | beste spiler = | beste doelman = }} It '''Wrâldkampioenskip fuotbal 2026''' sil de 23e edysje wêze fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en sil spile wurde yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko. It toernoai sil plakfine yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It sil spile wurde fan 11 juny oant 19 july. 48 teams sille meidwaan. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn Moskou, Ruslân, en fersloech Marokko yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * {{MEXf}} * {{RSAf}} * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * {{CANf}} * {{BIHf}} * {{QATf}} * {{SUIf}} ; Groep C * {{BRAf}} * {{MARf}} * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * {{USAf}} * {{PARf}} * {{AUSf}} * {{TURf}} ; Groep E * {{GERf}} * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * {{CIVf}} * {{ECUf}} ; Groep F * {{NEDf}} * {{JPNf}} * {{SWEf}} * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * {{BELf}} * {{EGYf}} * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * {{ESPf}} * {{CPVf}} * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * {{FRAf}} * {{SENf}} * {{IRQf}} * {{NORf}} |Kolom4= ; Groep J * {{ARGf}} * {{ALGf}} * {{AUTf}} * {{JORf}} ; Groep K * {{PORf}} * {{CODf}} * {{UZBf}} * {{COLf}} ; Groep L * {{ENGf}} * {{CROf}} * {{GHAf}} * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 – 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 – 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 – 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 – 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} | {{MEXf}} | ''' – ''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{RSAf}} | {{KORf}} | ''' – ''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SUIf}} | {{CANf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{BIHf}} | {{QATf}} | ''' - ''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} | {{BRAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{MARf}} | {{HAIf}} |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{TURf}} | {{USAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | ''' - ''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | {{CIVf}} | ''' - ''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{ECUf}} | {{GERf}} |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | ''' - ''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} | {{NEDf}} | ''' - ''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} | {{BELf}} | ''' - ''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |''' - ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} | {{ESPf}} |''' - ''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} | {{FRAf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{SENf}} | {{IRQf}} | ''' - ''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |''' - ''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} | {{ARGf}} |''' - ''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{PORf}}''' | {{UZBf}} | '''5 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' | {{CODf}} | '''1 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{CODf}} | {{UZBf}} | ''' - ''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} | {{ENGf}} | ''' - ''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{CROf}} | {{GHAf}} | ''' - ''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |- |align="left"| || || || || || || || || |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finale | RD3 = Kwartfinale | RD4 = Heale finale | RD5 = Finale <!-- selbreedte --> | team-width = 175 | score-width = 50 <!-- Lêste 32 --> | RD1-seed01 = | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= | RD1-seed02 = | RD1-team02 = | RD1-score02= | RD1-seed03 = | RD1-team03 = | RD1-score03= | RD1-seed04 = | RD1-team04 = | RD1-score04= | RD1-seed05 = | RD1-team05 = | RD1-score05= | RD1-seed06 = | RD1-team06 = | RD1-score06= | RD1-seed07 = | RD1-team07 = | RD1-score07= | RD1-seed08 = | RD1-team08 = | RD1-score08= | RD1-seed09 = | RD1-team09 = | RD1-score09= | RD1-seed10 = | RD1-team10 = | RD1-score10= | RD1-seed11 = | RD1-team11 = | RD1-score11= | RD1-seed12 = | RD1-team12 = | RD1-score12= | RD1-seed13 = | RD1-team13 = {{USAf}} | RD1-score13= | RD1-seed14 = | RD1-team14 = | RD1-score14= | RD1-seed15 = | RD1-team15 = | RD1-score15= | RD1-seed16 = | RD1-team16 = | RD1-score16= | RD1-seed17 = | RD1-team17 = | RD1-score17= | RD1-seed18 = | RD1-team18 = | RD1-score18= | RD1-seed19 = | RD1-team19 = | RD1-score19= | RD1-seed20 = | RD1-team20 = | RD1-score20= | RD1-seed21 = | RD1-team21 = {{MEXf}} | RD1-score21= | RD1-seed22 = | RD1-team22 = | RD1-score22= | RD1-seed23 = | RD1-team23 = | RD1-score23= | RD1-seed24 = | RD1-team24 = | RD1-score24= | RD1-seed25 = | RD1-team25 = {{ARGf}} | RD1-score25= | RD1-seed26 = | RD1-team26 = | RD1-score26= | RD1-seed27 = | RD1-team27 = | RD1-score27= | RD1-seed28 = | RD1-team28 = | RD1-score28= | RD1-seed29 = | RD1-team29 = | RD1-score29= | RD1-seed30 = | RD1-team30 = | RD1-score30= | RD1-seed31 = | RD1-team31 = | RD1-score31= | RD1-seed32 = | RD1-team32 = | RD1-score32= <!-- Achtste finales --> | RD2-seed01 = | RD2-team01 = | RD2-score01= | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02= | RD2-seed03 = | RD2-team03 = | RD2-score03= | RD2-seed04 = | RD2-team04 = | RD2-score04= | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05= | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06= | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07= | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08= | RD2-seed09 = | RD2-team09 = | RD2-score09= | RD2-seed10 = | RD2-team10 = | RD2-score10= | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11= | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12= | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13= | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14= | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15= | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16= <!-- kwartfinales --> | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01= | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02= | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03= | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04= | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05= | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06= | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07= | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08= <!-- Heale finales --> | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01= | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02= | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03= | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04= <!-- Finale --> | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01= | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 2bvnmowvqkapky9ss07yn6ynsk1emje 0 189798 1232832 1229185 2026-06-23T17:37:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 better plaatsje weromset 1232832 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bibelsk persoan | namme = Deboara | ôfbylding = Profetesse Deboara.jpg | ôfbyldingstekst = Deboara sprekt rjocht ûnder de palmbeam. | alternative nammen = Deborah | namme oarsprong = Hebriuwsk: דְּבוֹרָה (Dəḇōrāh, “bij”) | folk = Israëlysk | heit = net neamd yn 'e Bibel | mem = net neamd yn 'e Bibel | partner = Lappidot (Rjochters 4:4) | bern = net neamd yn 'e Bibel | titel = rjochter; profetesse | rol = | perioade = 12e iuw f.Kr. (tiid fan 'e Rjochters) | bekend fan = lieding fan Israel; oerwinning op Sisera; Liet fan Deboara | neamd yn = [[Rjochters]] 4–5 | tradysje = [[joadedom]]; [[kristendom]] }} '''Deboara''' is yn it [[Alde Testamint]] de iennige frou dy't eksplisyt rjochter neamd wurdt en hja wie yn 'e 12e iuw foar Kristus sawol geastlik as polityk lieder fan Israel. Hja spriek rjocht ûnder de "palmbeam fan Deboara", dy't tusken [[Rama yn Benjamin|Rama]] en [[Bet-El]] stie ([[Rjochters]] 4:5). Dêr gong it folk fan Israel hinne om juridyske skelen en oare kwestjes foar te lizzen. Oer har man Lappidot is fierder neat bekend, sels net ta hokker stamme hy hearde. Deboara hie har posysje fral te tankjen oan har religieuze besieling. Hja wie it dy generaal [[Barak (bibelsk persoan)|Barak]] opdracht joech in leger te organisearjen om de striid oan te gean mei de wrede underdrukker fan it folk, de [[Kanaän]]ityske kening Jabin fan Chasor. Ek joech Deboara ynstruksjes wêr't dy slach plakfine moast tsjin [[Sisera]], de legeroanfierder fan Jabin. Barak woe ek dat Deboara meigyng om't har oanwêzigens en ynfloed by God wis bydrage soe oan 'e oerwinning. Deboara gyng mei, mar warskôge Barak dat hy dêrtroch net de eare fan 'e oerwinning opstrike soe en dat de Heare it lot fan Sisera yn 'e hannen fan in frou lizze soe. Tegearre teachen hja nei [[Tel Kadesh|Kêdesj]] en dêr waard in leger fan 10.000 man by inoar sammele en doe gie it oan nei de berch Tabor. Fan 'e berchhellingen wie it naderjende leger fan Jabin te sjen. Legeroanfierder Sisera hie mei 900 izeren weinen in grut militêr oerwicht, mar makke in grutte fout troch de striidmacht te konsintrearjen by it rivierke de Kison. Doe sei Deboara tsjin Barak: "Oerein, want dit is de dei dat de Heare Sisera oan jo oerlevere hat. De Heare giet ommers foar jo út". Yn it kamp fan Sisera wie yntusken grutte panyk útbrutsen. De Heare die de grûn nammentlik skodzjen en wetter spielde út de himel sadat de Kison in kolkjende stream waard en de grûn by it rivierke kleare dridze, dêr't de striidweinen fan Sisera yn fêst kamen te sitten. Net de militêre krêft fan Barak, mar it yngripen fan God, de stoarm en de panyk brocht Israel de oerwinning. Sisera besocht te flechtsjen nei Chêber de Kenyt en tocht dêr feilich te wêzen om't der frede wie tusken kening Jabin en Chêber de Kenyt. Mar dêr gyng de profesije fan Deboara yn ferfolling dat Sisera stjerre soe troch de hân fan in frou. Chêber's frou Jaël ferwolkomme Sisera en joech him in gastfrij ûnthaal. Hja joech him te drinken en liet him rêste yn 'e tinte, yn 'e fersekering dat hja elkenien dy't nei him frege fuortstjoere soe. Doe't Sisera de sliep hie, krige Jaël lykwols in hearring fan 'e tinte en sloech dy hearring mei in hammer dwers troch de holle fan Sisera yn 'e grûn. Doe't Barak by de tinte kaam, rûn Jaël him al yn 'e mjitte om te sizzen dat hja de man hie dy't Barak socht. Deboara's ferhaal lit sjen dat it liederskip yn Israel net bûn wie oan geslacht, mar oan ropping fan God. == Bibelteksten == * Rjochters 4 is in ferslach oer har optreden as rjochter ûnder de palmbeam en har berop oan 'e legerlieder Barak en de striid tsjin de Kanaänityske kening Jabin. * Rjochters 5 stiet bekend as it Liet fan Deboara. It is in oerwinningsliet yn dichtfoarm dat hja tegearre mei Barak song nei it ferslaan fan generaal Sisera. == Grêf == Neffens de joadske tradysje wurdt Tel Kadesh (Kêdesj) assosjearre mei it begraafplak fan 'e profetes Deboara. By de tagong fan 'e archeologyske lokaasje fan Tel Kadesj lizze twa grutte stiennen sarkofagen út de [[Romeinske tiid]], dy't troch guon joaden identifisearre wurde as de grêven fan Deboara en Barak. {{boarnen|boarnefernijing= * Rjochters 4 * Rjochters 5 {{reflist}} ---- {{Commonscat|Deborah|Deboara}} }} {{Rjochters fan Israel}} [[Kategory:Persoan yn it Alde Testamint]] [[Kategory:Israelitysk persoan]] [[Kategory:Persoan berne yn de 12e iuw f.Kr.]] [[Kategory:Persoan stoarn yn de 12e iuw f.Kr.]] com5iyv7go1grd44olr1h0nc9fkcy78 1232833 1232832 2026-06-23T17:39:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232833 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bibelsk persoan | namme = Deboara | ôfbylding = Profetesse Deboara.jpg | ôfbyldingstekst = Deboara sprekt rjocht ûnder de palmbeam. <br>(ôfbylding makke mei A.I.) | alternative nammen = Deborah | namme oarsprong = Hebriuwsk: דְּבוֹרָה (Dəḇōrāh, “bij”) | folk = Israëlysk | heit = net neamd yn 'e Bibel | mem = net neamd yn 'e Bibel | partner = Lappidot (Rjochters 4:4) | bern = net neamd yn 'e Bibel | titel = rjochter; profetesse | rol = | perioade = 12e iuw f.Kr. (tiid fan 'e Rjochters) | bekend fan = lieding fan Israel; oerwinning op Sisera; Liet fan Deboara | neamd yn = [[Rjochters]] 4–5 | tradysje = [[joadedom]]; [[kristendom]] }} '''Deboara''' is yn it [[Alde Testamint]] de iennige frou dy't eksplisyt rjochter neamd wurdt en hja wie yn 'e 12e iuw foar Kristus sawol geastlik as polityk lieder fan Israel. Hja spriek rjocht ûnder de "palmbeam fan Deboara", dy't tusken [[Rama yn Benjamin|Rama]] en [[Bet-El]] stie ([[Rjochters]] 4:5). Dêr gong it folk fan Israel hinne om juridyske skelen en oare kwestjes foar te lizzen. Oer har man Lappidot is fierder neat bekend, sels net ta hokker stamme hy hearde. Deboara hie har posysje fral te tankjen oan har religieuze besieling. Hja wie it dy generaal [[Barak (bibelsk persoan)|Barak]] opdracht joech in leger te organisearjen om de striid oan te gean mei de wrede underdrukker fan it folk, de [[Kanaän]]ityske kening Jabin fan Chasor. Ek joech Deboara ynstruksjes wêr't dy slach plakfine moast tsjin [[Sisera]], de legeroanfierder fan Jabin. Barak woe ek dat Deboara meigyng om't har oanwêzigens en ynfloed by God wis bydrage soe oan 'e oerwinning. Deboara gyng mei, mar warskôge Barak dat hy dêrtroch net de eare fan 'e oerwinning opstrike soe en dat de Heare it lot fan Sisera yn 'e hannen fan in frou lizze soe. Tegearre teachen hja nei [[Tel Kadesh|Kêdesj]] en dêr waard in leger fan 10.000 man by inoar sammele en doe gie it oan nei de berch Tabor. Fan 'e berchhellingen wie it naderjende leger fan Jabin te sjen. Legeroanfierder Sisera hie mei 900 izeren weinen in grut militêr oerwicht, mar makke in grutte fout troch de striidmacht te konsintrearjen by it rivierke de Kison. Doe sei Deboara tsjin Barak: "Oerein, want dit is de dei dat de Heare Sisera oan jo oerlevere hat. De Heare giet ommers foar jo út". Yn it kamp fan Sisera wie yntusken grutte panyk útbrutsen. De Heare die de grûn nammentlik skodzjen en wetter spielde út de himel sadat de Kison in kolkjende stream waard en de grûn by it rivierke kleare dridze, dêr't de striidweinen fan Sisera yn fêst kamen te sitten. Net de militêre krêft fan Barak, mar it yngripen fan God, de stoarm en de panyk brocht Israel de oerwinning. Sisera besocht te flechtsjen nei Chêber de Kenyt en tocht dêr feilich te wêzen om't der frede wie tusken kening Jabin en Chêber de Kenyt. Mar dêr gyng de profesije fan Deboara yn ferfolling dat Sisera stjerre soe troch de hân fan in frou. Chêber's frou Jaël ferwolkomme Sisera en joech him in gastfrij ûnthaal. Hja joech him te drinken en liet him rêste yn 'e tinte, yn 'e fersekering dat hja elkenien dy't nei him frege fuortstjoere soe. Doe't Sisera de sliep hie, krige Jaël lykwols in hearring fan 'e tinte en sloech dy hearring mei in hammer dwers troch de holle fan Sisera yn 'e grûn. Doe't Barak by de tinte kaam, rûn Jaël him al yn 'e mjitte om te sizzen dat hja de man hie dy't Barak socht. Deboara's ferhaal lit sjen dat it liederskip yn Israel net bûn wie oan geslacht, mar oan ropping fan God. == Bibelteksten == * Rjochters 4 is in ferslach oer har optreden as rjochter ûnder de palmbeam en har berop oan 'e legerlieder Barak en de striid tsjin de Kanaänityske kening Jabin. * Rjochters 5 stiet bekend as it Liet fan Deboara. It is in oerwinningsliet yn dichtfoarm dat hja tegearre mei Barak song nei it ferslaan fan generaal Sisera. == Grêf == Neffens de joadske tradysje wurdt Tel Kadesh (Kêdesj) assosjearre mei it begraafplak fan 'e profetes Deboara. By de tagong fan 'e archeologyske lokaasje fan Tel Kadesj lizze twa grutte stiennen sarkofagen út de [[Romeinske tiid]], dy't troch guon joaden identifisearre wurde as de grêven fan Deboara en Barak. {{boarnen|boarnefernijing= * Rjochters 4 * Rjochters 5 {{reflist}} ---- {{Commonscat|Deborah|Deboara}} }} {{Rjochters fan Israel}} [[Kategory:Persoan yn it Alde Testamint]] [[Kategory:Israelitysk persoan]] [[Kategory:Persoan berne yn de 12e iuw f.Kr.]] [[Kategory:Persoan stoarn yn de 12e iuw f.Kr.]] ie7mw1jbxv4pwff2d0d5yuf9k80x809 3 191294 1232800 1232621 2026-06-23T13:05:36Z MediaWiki message delivery 15867 /* Tech News: 2026-26 */ nije seksje 1232800 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 apr 2026, 20.06 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mai 2026, 22.43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 mai 2026, 21.20 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mai 2026, 22.22 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22 mai 2026, 07.19 (CEST) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 mai 2026, 23.52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 jun 2026, 23.09 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 jun 2026, 23.30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 jun 2026, 18.49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == ''The Signpost'': 21 June 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 jun 2026, 05.21 (CEST) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30604303 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 jun 2026, 15.05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> 79gek3aisci36qmf8g8xhjjq44zqmbe 15 192088 1232834 1230891 2026-06-23T17:46:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Uploaden fan ôfbylden */ Antwurd 1232834 wikitext text/x-wiki == Uploaden fan ôfbylden == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Ik set myn ôfbylden altiten op wiki commons, mar kin elk hjir ôfbylden op sette? Wat is it foardiel om se hjir del te setten en hoe dogch ik dat? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 26 mai 2026, 22.41 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} It foardiel om dat hjir te dwaan, mei ôfbyldings yn it algemien, is dat it hjir folle ienfâldiger is en folle gemoedliker. By Commons lykje se der wol fanút te gean dat de oplader ornaris kwea yn 't sin hat. Ik fyn it dêr gjin noflike wurksfear, it is krekt as moatte je op aaien rinne. Mar dat is myn persoanlike miening. Wat spesifyk ûnfrije ôfbyldings oangiet, dy wurde fansels op Commons hielendal net akseptearre, dus as je sa'n ôfbylding brûke wolle, dan moatte je him hjir wol oplade. Oer it algemien giet it dêrby om ôfbyldings dy't al op oare Wikipedyprojekten brûkt wurde, lykas en:. :It opladen fan ôfbyldings op 'e Wikipedy kinne jo allinnich dwaan as jo ynlogd binne ûnder jo meidochnamme. It giet fia de keppeling "Bestân oanbiede". Dy stiet yn 'e âlde brede lay-out, dy't ik brûk, yn 'e loftersydbalke ûnder it kopke "Helpmiddels". Yn 'e nije smelle lay-out (haw ik krekt even sjoen) stiet er yn 'e rjochtersydbalke ûnder "Helpmiddels" en dan it subkopke "Algemien". As jo op dy keppeling klikke, komme jo op 'e side [[Wiki:Bied triem oan]], dêr't jo fia de knop "Bladeren..." in ôfbylding yn jo kompjûter selektearje kinne. Yn it finster "Bestânsnamme" kinne jo de namme fan 'e ôfbylding eventueel noch feroarje en yn it finster "Gearfetting" kinne jo in koarte útlis jaan wat de ôfbylding foarstelt of wat der op te sjen is. :By it útklapmenu lisinsje moatte jo in lisinsje kieze, mar dy kinne jo letter ek altyd noch feroarje, dat is gjin probleem. As it om in ûnfrije ôfbylding giet, doch ik earst altyd de standertlisinsje, omdat by sokke ôfbyldings letter dochs de tabel fan [[:Berjocht:Unfrij ôfbyld]] ynfoege wurde moat. Hielendal ûnderoan stiet de knop "Bestân oplade", dêr't jo de troch jo selektearre ôfbylding mei oplade kinne nei de Wikipedy. :As it om in ûnfrije ôfbylding giet, moat der dus op 'e side fan 'e ôfbylding ûnder it kopke "Lisinsje" in ferantwurding komme yn 'e foarme fan in ynfolde tabel fan [[:Berjocht:Unfrij ôfbyld]]. Ik soe sizze: sjoch ris yn 'e kategory dêr't dizze oerlisside by heart hoe't ik dat dien haw by in ferlykbere ôfbylding. As jo dêr fragen oer hawwe, wol ik ek altyd noch wol even helpe, hear. Mar as ik dy hiele tabel trochgean, wurdt dit sa'n lang ferhaal en ik tink dat it him dochs foar it meastepart sels wol wiist. :Tink derom dat der fan Wikimedia gjin ûnfrije ôfbyldings fan libbene persoanen brûkt wurde meie. Dat kaam foar my twa jier lyn, doe't alle ôfbyldings bylâns west haw, as in ûnoangename ferrassing, want dy regel (dêr't ik my ûnbewust fan wie) hie ik my yn foargeande jierren net oan holden. De reden foar dy beheining is my net alhiel dúdlik. Wêrom gjin ûnfrije ôfbyldings fan libbene persoanen tastean, mar sadree't immen stoarn is ynienen wol? No wurdt it bytsje yngewikkeld, want foto's fan fiktive personaazjes (spile troch akteurs dy't noch libje), meie dan wer wol (bgl. [[:Ofbyld:Ewan McGregor as Obi-Wan Kenobi.jpg]]). En by de Wikipedy hawwe wy noch in útsûndering, want guon meidoggers (benammen Drewes) hawwe guon bekende Friezen oanskreaun om tastimming foar it brûken fan in foto te freegjen (sjoch bgl. [[:Ofbyld:A.J.Soepboer.jpg]]). :No, ik hoopje dat it dúdlik wie. Sa net, dan witte jo my te finen. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 mai 2026, 00.58 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha dêr tûzenen ôfbylden opladen en eins nea problemen, mar de lêste kear binne der trije ôfbylden wiske. Dat wienen in pear mei AI generearre plaatsjes fan bibelske persoanen. Wiki commons jout by it opladen wol de mooglikheid om sokke plaatsjes mei de beskriuwing fan 'e prompt ta te foegjen, mar der is dêr ien dy't dêr oars oer tinkt en dy't tige aktyf is om sokke plaatsjes wer te wiskjen. De oplader fan sa'n ôfbyld kriget in berjocht mei in fersyk om te reagearjen, mar as jo dan in ferwar skriuwe, bliuwt it dêrnei stil. Soks hat dus hielendal gjin sin, it ôfbyld wurdt hoe dan ek troch dy persoan wiske ek al is der fierder gjin ien dy't beswier makket tsjin sokke plaatsjes. Dus is it better dat ik it hjir doch, dan bliuwe se der fan ôf. Ik sil der meikoarten eefkes nei sjen. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 27 mai 2026, 09.44 (CEST) :::{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik begryp it hielendal. Soks haw ik ek alris meimakke. Je kinne de dingen útlizze oant je in ûns weagje, mar je wurde gewoan negearre. Dêrom is it sa moai dat wy ússels noch rêde kinne, want bygelyks op nl: hawwe se eltse mooglikheid ta it lokaal opladen fan ôfbyldings ôfskaft. Dêr kinne je al mear as tsien jier inkeld noch ôfbyldings fan Commons brûke. Op in stuit woene se út Wikimedia wei de mooglikheid ta it lokaal opladen fan ôfbyldings op alle lytse Wikpedyen opheffe. Drewes en ik hawwe der doe foar fochten om dat foar de Fryske Wikipedy te behâlden. Ik haw ús Wikipedy op Meta wol trije kear fan in list helle fan Wikipedyen dêr't it near lein wurde soe op it lokaal opladen. No ja, hawar, ik hoopje dat jo it opladen jo hjirre better bekomme sil. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 mai 2026, 23.17 (CEST) ::::Guon minsken ha in arrogante hâlding fan eigen rjochting en smite op eigen manneboet ôfbylden fuort. Se bouwe eigen regels op en ferwiderje de ôfbylden mei de ûnfatsoenlike opmerking ''Remove AI nonsense'' (lykas hjir barde: [[Deboara]]). Feitlik is dat in foarm fan fandalisme. Mar kinne sokken hjir ek omreagje? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 28 mai 2026, 14.40 (CEST) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Sorry, Romke. Ik hie jo lêste kommentaar yn dizze diskusje mist. Nee, lju fan bûten kinne net samar hjir komme en foar ús bepale hoe't wy ús Wikipedy ynrjochtsje. Ik haw de hjirboppe troch jo neamde wiziging dan ek weromset. Miskien is it wol in goed idee dat jo yn artikels dêr't jo sokke ôfbyldings brûke, yn it ûnderskrift fermelde dat it om in ôfbylding giet dy't mei A.I. makke is. Dan kin dêr gjin inkeld misferstân oer bestean. Mar fierders sjoch ik der by bibelske persoanen gjin inkeld kwea yn om sokke plaatsjes te brûken. Dat wurdt oars as it giet om libbene persoanen en sa, mar ik nim oan dat jo dat mei my iens binne. Ik hie dit oerlis eins opsocht op jo te wizen op [[Wikipedy:Oerlisside#RFC_about_AI-generated_content_in_Wikimedia_Commons]]. As jo dy keppeling folgje en lêze wat se no op Commons by de ein hawwe, liket it der net op dat jo dêr yn 'e takomst noch wolkom binne mei A.I.-ôfbyldings... [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 jun 2026, 19.46 (CEST) espwq0jze4wsttrqwmvrzyb5kkd8pjj 1232839 1232834 2026-06-23T20:14:56Z RomkeHoekstra 10582 1232839 wikitext text/x-wiki == Uploaden fan ôfbylden == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Ik set myn ôfbylden altiten op wiki commons, mar kin elk hjir ôfbylden op sette? Wat is it foardiel om se hjir del te setten en hoe dogch ik dat? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 26 mai 2026, 22.41 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} It foardiel om dat hjir te dwaan, mei ôfbyldings yn it algemien, is dat it hjir folle ienfâldiger is en folle gemoedliker. By Commons lykje se der wol fanút te gean dat de oplader ornaris kwea yn 't sin hat. Ik fyn it dêr gjin noflike wurksfear, it is krekt as moatte je op aaien rinne. Mar dat is myn persoanlike miening. Wat spesifyk ûnfrije ôfbyldings oangiet, dy wurde fansels op Commons hielendal net akseptearre, dus as je sa'n ôfbylding brûke wolle, dan moatte je him hjir wol oplade. Oer it algemien giet it dêrby om ôfbyldings dy't al op oare Wikipedyprojekten brûkt wurde, lykas en:. :It opladen fan ôfbyldings op 'e Wikipedy kinne jo allinnich dwaan as jo ynlogd binne ûnder jo meidochnamme. It giet fia de keppeling "Bestân oanbiede". Dy stiet yn 'e âlde brede lay-out, dy't ik brûk, yn 'e loftersydbalke ûnder it kopke "Helpmiddels". Yn 'e nije smelle lay-out (haw ik krekt even sjoen) stiet er yn 'e rjochtersydbalke ûnder "Helpmiddels" en dan it subkopke "Algemien". As jo op dy keppeling klikke, komme jo op 'e side [[Wiki:Bied triem oan]], dêr't jo fia de knop "Bladeren..." in ôfbylding yn jo kompjûter selektearje kinne. Yn it finster "Bestânsnamme" kinne jo de namme fan 'e ôfbylding eventueel noch feroarje en yn it finster "Gearfetting" kinne jo in koarte útlis jaan wat de ôfbylding foarstelt of wat der op te sjen is. :By it útklapmenu lisinsje moatte jo in lisinsje kieze, mar dy kinne jo letter ek altyd noch feroarje, dat is gjin probleem. As it om in ûnfrije ôfbylding giet, doch ik earst altyd de standertlisinsje, omdat by sokke ôfbyldings letter dochs de tabel fan [[:Berjocht:Unfrij ôfbyld]] ynfoege wurde moat. Hielendal ûnderoan stiet de knop "Bestân oplade", dêr't jo de troch jo selektearre ôfbylding mei oplade kinne nei de Wikipedy. :As it om in ûnfrije ôfbylding giet, moat der dus op 'e side fan 'e ôfbylding ûnder it kopke "Lisinsje" in ferantwurding komme yn 'e foarme fan in ynfolde tabel fan [[:Berjocht:Unfrij ôfbyld]]. Ik soe sizze: sjoch ris yn 'e kategory dêr't dizze oerlisside by heart hoe't ik dat dien haw by in ferlykbere ôfbylding. As jo dêr fragen oer hawwe, wol ik ek altyd noch wol even helpe, hear. Mar as ik dy hiele tabel trochgean, wurdt dit sa'n lang ferhaal en ik tink dat it him dochs foar it meastepart sels wol wiist. :Tink derom dat der fan Wikimedia gjin ûnfrije ôfbyldings fan libbene persoanen brûkt wurde meie. Dat kaam foar my twa jier lyn, doe't alle ôfbyldings bylâns west haw, as in ûnoangename ferrassing, want dy regel (dêr't ik my ûnbewust fan wie) hie ik my yn foargeande jierren net oan holden. De reden foar dy beheining is my net alhiel dúdlik. Wêrom gjin ûnfrije ôfbyldings fan libbene persoanen tastean, mar sadree't immen stoarn is ynienen wol? No wurdt it bytsje yngewikkeld, want foto's fan fiktive personaazjes (spile troch akteurs dy't noch libje), meie dan wer wol (bgl. [[:Ofbyld:Ewan McGregor as Obi-Wan Kenobi.jpg]]). En by de Wikipedy hawwe wy noch in útsûndering, want guon meidoggers (benammen Drewes) hawwe guon bekende Friezen oanskreaun om tastimming foar it brûken fan in foto te freegjen (sjoch bgl. [[:Ofbyld:A.J.Soepboer.jpg]]). :No, ik hoopje dat it dúdlik wie. Sa net, dan witte jo my te finen. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 mai 2026, 00.58 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha dêr tûzenen ôfbylden opladen en eins nea problemen, mar de lêste kear binne der trije ôfbylden wiske. Dat wienen in pear mei AI generearre plaatsjes fan bibelske persoanen. Wiki commons jout by it opladen wol de mooglikheid om sokke plaatsjes mei de beskriuwing fan 'e prompt ta te foegjen, mar der is dêr ien dy't dêr oars oer tinkt en dy't tige aktyf is om sokke plaatsjes wer te wiskjen. De oplader fan sa'n ôfbyld kriget in berjocht mei in fersyk om te reagearjen, mar as jo dan in ferwar skriuwe, bliuwt it dêrnei stil. Soks hat dus hielendal gjin sin, it ôfbyld wurdt hoe dan ek troch dy persoan wiske ek al is der fierder gjin ien dy't beswier makket tsjin sokke plaatsjes. Dus is it better dat ik it hjir doch, dan bliuwe se der fan ôf. Ik sil der meikoarten eefkes nei sjen. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 27 mai 2026, 09.44 (CEST) :::{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik begryp it hielendal. Soks haw ik ek alris meimakke. Je kinne de dingen útlizze oant je in ûns weagje, mar je wurde gewoan negearre. Dêrom is it sa moai dat wy ússels noch rêde kinne, want bygelyks op nl: hawwe se eltse mooglikheid ta it lokaal opladen fan ôfbyldings ôfskaft. Dêr kinne je al mear as tsien jier inkeld noch ôfbyldings fan Commons brûke. Op in stuit woene se út Wikimedia wei de mooglikheid ta it lokaal opladen fan ôfbyldings op alle lytse Wikpedyen opheffe. Drewes en ik hawwe der doe foar fochten om dat foar de Fryske Wikipedy te behâlden. Ik haw ús Wikipedy op Meta wol trije kear fan in list helle fan Wikipedyen dêr't it near lein wurde soe op it lokaal opladen. No ja, hawar, ik hoopje dat jo it opladen jo hjirre better bekomme sil. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 mai 2026, 23.17 (CEST) ::::Guon minsken ha in arrogante hâlding fan eigen rjochting en smite op eigen manneboet ôfbylden fuort. Se bouwe eigen regels op en ferwiderje de ôfbylden mei de ûnfatsoenlike opmerking ''Remove AI nonsense'' (lykas hjir barde: [[Deboara]]). Feitlik is dat in foarm fan fandalisme. Mar kinne sokken hjir ek omreagje? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 28 mai 2026, 14.40 (CEST) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Sorry, Romke. Ik hie jo lêste kommentaar yn dizze diskusje mist. Nee, lju fan bûten kinne net samar hjir komme en foar ús bepale hoe't wy ús Wikipedy ynrjochtsje. Ik haw de hjirboppe troch jo neamde wiziging dan ek weromset. Miskien is it wol in goed idee dat jo yn artikels dêr't jo sokke ôfbyldings brûke, yn it ûnderskrift fermelde dat it om in ôfbylding giet dy't mei A.I. makke is. Dan kin dêr gjin inkeld misferstân oer bestean. Mar fierders sjoch ik der by bibelske persoanen gjin inkeld kwea yn om sokke plaatsjes te brûken. Dat wurdt oars as it giet om libbene persoanen en sa, mar ik nim oan dat jo dat mei my iens binne. Ik hie dit oerlis eins opsocht op jo te wizen op [[Wikipedy:Oerlisside#RFC_about_AI-generated_content_in_Wikimedia_Commons]]. As jo dy keppeling folgje en lêze wat se no op Commons by de ein hawwe, liket it der net op dat jo dêr yn 'e takomst noch wolkom binne mei A.I.-ôfbyldings... [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 jun 2026, 19.46 (CEST) ::::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Se sykje it dêr mar út. Ik ha dêr yn 'e rin fan 'e tiid tûzenen ôfbylden opladen, mar ik doch it tenei hjir mar want it giet ek folle flotter. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 jun 2026, 22.14 (CEST) pp9p2a4g5g9n1xi1083nxnwsbcnb9sd 1232842 1232839 2026-06-23T20:34:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Uploaden fan ôfbylden */ Antwurd 1232842 wikitext text/x-wiki == Uploaden fan ôfbylden == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Ik set myn ôfbylden altiten op wiki commons, mar kin elk hjir ôfbylden op sette? Wat is it foardiel om se hjir del te setten en hoe dogch ik dat? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 26 mai 2026, 22.41 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} It foardiel om dat hjir te dwaan, mei ôfbyldings yn it algemien, is dat it hjir folle ienfâldiger is en folle gemoedliker. By Commons lykje se der wol fanút te gean dat de oplader ornaris kwea yn 't sin hat. Ik fyn it dêr gjin noflike wurksfear, it is krekt as moatte je op aaien rinne. Mar dat is myn persoanlike miening. Wat spesifyk ûnfrije ôfbyldings oangiet, dy wurde fansels op Commons hielendal net akseptearre, dus as je sa'n ôfbylding brûke wolle, dan moatte je him hjir wol oplade. Oer it algemien giet it dêrby om ôfbyldings dy't al op oare Wikipedyprojekten brûkt wurde, lykas en:. :It opladen fan ôfbyldings op 'e Wikipedy kinne jo allinnich dwaan as jo ynlogd binne ûnder jo meidochnamme. It giet fia de keppeling "Bestân oanbiede". Dy stiet yn 'e âlde brede lay-out, dy't ik brûk, yn 'e loftersydbalke ûnder it kopke "Helpmiddels". Yn 'e nije smelle lay-out (haw ik krekt even sjoen) stiet er yn 'e rjochtersydbalke ûnder "Helpmiddels" en dan it subkopke "Algemien". As jo op dy keppeling klikke, komme jo op 'e side [[Wiki:Bied triem oan]], dêr't jo fia de knop "Bladeren..." in ôfbylding yn jo kompjûter selektearje kinne. Yn it finster "Bestânsnamme" kinne jo de namme fan 'e ôfbylding eventueel noch feroarje en yn it finster "Gearfetting" kinne jo in koarte útlis jaan wat de ôfbylding foarstelt of wat der op te sjen is. :By it útklapmenu lisinsje moatte jo in lisinsje kieze, mar dy kinne jo letter ek altyd noch feroarje, dat is gjin probleem. As it om in ûnfrije ôfbylding giet, doch ik earst altyd de standertlisinsje, omdat by sokke ôfbyldings letter dochs de tabel fan [[:Berjocht:Unfrij ôfbyld]] ynfoege wurde moat. Hielendal ûnderoan stiet de knop "Bestân oplade", dêr't jo de troch jo selektearre ôfbylding mei oplade kinne nei de Wikipedy. :As it om in ûnfrije ôfbylding giet, moat der dus op 'e side fan 'e ôfbylding ûnder it kopke "Lisinsje" in ferantwurding komme yn 'e foarme fan in ynfolde tabel fan [[:Berjocht:Unfrij ôfbyld]]. Ik soe sizze: sjoch ris yn 'e kategory dêr't dizze oerlisside by heart hoe't ik dat dien haw by in ferlykbere ôfbylding. As jo dêr fragen oer hawwe, wol ik ek altyd noch wol even helpe, hear. Mar as ik dy hiele tabel trochgean, wurdt dit sa'n lang ferhaal en ik tink dat it him dochs foar it meastepart sels wol wiist. :Tink derom dat der fan Wikimedia gjin ûnfrije ôfbyldings fan libbene persoanen brûkt wurde meie. Dat kaam foar my twa jier lyn, doe't alle ôfbyldings bylâns west haw, as in ûnoangename ferrassing, want dy regel (dêr't ik my ûnbewust fan wie) hie ik my yn foargeande jierren net oan holden. De reden foar dy beheining is my net alhiel dúdlik. Wêrom gjin ûnfrije ôfbyldings fan libbene persoanen tastean, mar sadree't immen stoarn is ynienen wol? No wurdt it bytsje yngewikkeld, want foto's fan fiktive personaazjes (spile troch akteurs dy't noch libje), meie dan wer wol (bgl. [[:Ofbyld:Ewan McGregor as Obi-Wan Kenobi.jpg]]). En by de Wikipedy hawwe wy noch in útsûndering, want guon meidoggers (benammen Drewes) hawwe guon bekende Friezen oanskreaun om tastimming foar it brûken fan in foto te freegjen (sjoch bgl. [[:Ofbyld:A.J.Soepboer.jpg]]). :No, ik hoopje dat it dúdlik wie. Sa net, dan witte jo my te finen. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 mai 2026, 00.58 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha dêr tûzenen ôfbylden opladen en eins nea problemen, mar de lêste kear binne der trije ôfbylden wiske. Dat wienen in pear mei AI generearre plaatsjes fan bibelske persoanen. Wiki commons jout by it opladen wol de mooglikheid om sokke plaatsjes mei de beskriuwing fan 'e prompt ta te foegjen, mar der is dêr ien dy't dêr oars oer tinkt en dy't tige aktyf is om sokke plaatsjes wer te wiskjen. De oplader fan sa'n ôfbyld kriget in berjocht mei in fersyk om te reagearjen, mar as jo dan in ferwar skriuwe, bliuwt it dêrnei stil. Soks hat dus hielendal gjin sin, it ôfbyld wurdt hoe dan ek troch dy persoan wiske ek al is der fierder gjin ien dy't beswier makket tsjin sokke plaatsjes. Dus is it better dat ik it hjir doch, dan bliuwe se der fan ôf. Ik sil der meikoarten eefkes nei sjen. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 27 mai 2026, 09.44 (CEST) :::{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik begryp it hielendal. Soks haw ik ek alris meimakke. Je kinne de dingen útlizze oant je in ûns weagje, mar je wurde gewoan negearre. Dêrom is it sa moai dat wy ússels noch rêde kinne, want bygelyks op nl: hawwe se eltse mooglikheid ta it lokaal opladen fan ôfbyldings ôfskaft. Dêr kinne je al mear as tsien jier inkeld noch ôfbyldings fan Commons brûke. Op in stuit woene se út Wikimedia wei de mooglikheid ta it lokaal opladen fan ôfbyldings op alle lytse Wikpedyen opheffe. Drewes en ik hawwe der doe foar fochten om dat foar de Fryske Wikipedy te behâlden. Ik haw ús Wikipedy op Meta wol trije kear fan in list helle fan Wikipedyen dêr't it near lein wurde soe op it lokaal opladen. No ja, hawar, ik hoopje dat jo it opladen jo hjirre better bekomme sil. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 mai 2026, 23.17 (CEST) ::::Guon minsken ha in arrogante hâlding fan eigen rjochting en smite op eigen manneboet ôfbylden fuort. Se bouwe eigen regels op en ferwiderje de ôfbylden mei de ûnfatsoenlike opmerking ''Remove AI nonsense'' (lykas hjir barde: [[Deboara]]). Feitlik is dat in foarm fan fandalisme. Mar kinne sokken hjir ek omreagje? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 28 mai 2026, 14.40 (CEST) :::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Sorry, Romke. Ik hie jo lêste kommentaar yn dizze diskusje mist. Nee, lju fan bûten kinne net samar hjir komme en foar ús bepale hoe't wy ús Wikipedy ynrjochtsje. Ik haw de hjirboppe troch jo neamde wiziging dan ek weromset. Miskien is it wol in goed idee dat jo yn artikels dêr't jo sokke ôfbyldings brûke, yn it ûnderskrift fermelde dat it om in ôfbylding giet dy't mei A.I. makke is. Dan kin dêr gjin inkeld misferstân oer bestean. Mar fierders sjoch ik der by bibelske persoanen gjin inkeld kwea yn om sokke plaatsjes te brûken. Dat wurdt oars as it giet om libbene persoanen en sa, mar ik nim oan dat jo dat mei my iens binne. Ik hie dit oerlis eins opsocht op jo te wizen op [[Wikipedy:Oerlisside#RFC_about_AI-generated_content_in_Wikimedia_Commons]]. As jo dy keppeling folgje en lêze wat se no op Commons by de ein hawwe, liket it der net op dat jo dêr yn 'e takomst noch wolkom binne mei A.I.-ôfbyldings... [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 jun 2026, 19.46 (CEST) ::::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Se sykje it dêr mar út. Ik ha dêr yn 'e rin fan 'e tiid tûzenen ôfbylden opladen, mar ik doch it tenei hjir mar want it giet ek folle flotter. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 23 jun 2026, 22.14 (CEST) :::::::{{Ping|RomkeHoekstra}} Dat is sa. Jo binne fan herte wolkom om dat te dwaan. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 jun 2026, 22.34 (CEST) 3ujgdm42z5is7xv3tcjrcgl7ti7bqp3 0 192386 1232910 1231746 2026-06-24T11:15:16Z Mysha 254 Foarbylden; at wy net ien wier beskriuwe is der noch wurk oan dat sien. 1232910 wikitext text/x-wiki {{Stobbe}} In '''sylboat''' is in [[boat]] dy't foar it foar yn alle gefallen in part, mar faak hielendal, oandreaun wurdt trocht [[seil|silen]]. De beheining ta in ''boat'', makket in sylboat lytser as in [[sylskip]], mar dat ûnderskie is kultuer- en tiid-ôfhinklik. == Sylklassen== Der binne grutte hoemannichte sylklassen ûntwurpen. Foarbylden binne de lytse [[Lark (Snits)|Lark]] en de wat gruttere [[16-kwadraat]]. {{DEFAULTSORT:Silboat}} [[Kategory:Silen]] [[Kategory:Skipstype]] 2e4e1evo2tqs7gk3fbolztn3sz6iyvo 0 192495 1232888 1232395 2026-06-24T07:11:48Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232888 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Dauryske staar |Ofbyld = [[Ofbyld:Agropsar sturninus - Kent Ridge Park.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[Aziatyske glânsprotters]] (''Agropsar'') |Wittenskiplike namme= Agropsar sturninus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1776 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Dauryske staar''' (''Agropsar sturninus'') is in fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[Aziatyske glânsprotters]] (''Agropsar''). De fûgel krige syn namme fan Dauria, in histoaryske en geografyske regio yn East-Sibearje en Noardeast-Aazje. == Beskriuwing == De Dauryske staar is in lytse prottersoarte mei in lingte fan likernôch 18 oant 19 sintimeter. Folwoeksen mantsjes hawwe in opfallende grize kop en boarst, mei in donkere, hast swarte, lytse flek op 'e efterkant fan 'e kop (de krún). De rêch en de wjukken binne donkerpears oant grienich glânzjend, mei in opfallende ljochte, wite bân op 'e wjukken. De búk is ljochtgriis oant wyt. Wyfkes en jonge fûgels binne wat doffer fan kleur; hja hawwe in mear brúngrize rêch en misse de sterke glâns fan 'e mantsjes. De snaffel is koart en donker, en de poaten hawwe in grieneftige oant grize kleur. == Fersprieding == Dizze soarte is in [[trekfûgel]] dy't briedt yn it easten fan it Palearktysk gebiet. It briedgebiet rint fan it easten fan [[Mongoalje]] en it suden fan [[Sibearje]] (Ruslân) oant it noardeasten fan [[Sina]] en [[Noard-Koreä]]. Yn 'e hjerst lûkt de Dauryske staar nei it suden ta om te oerwinterjen. De oerwinteringsgebieten lizze yn [[Súdeast-Aazje]], wêrûnder yn [[Maleizje]], [[Singapoer]], [[Yndoneezje]] ([[Sumatra]] en [[Java]]) en it suden fan [[Tailân]]. As [[dwaalgast]] wurdt de fûgel ek wolris fierder westlik of yn Europa sjoen. == Ekology == De Dauryske staar libbet benammen yn iepen bosken, boskrânen, lânbougebieten en minsklike omjouwings lykas tunen en parken, faak yn 'e buert fan wetter. It binne sosjale fûgels dy't bûten it briedseizoen om yn grutte swarmen libje, faak tegearre mei oare prottersoarten. Se ite in soad ynsekten (lykas rûpen, kevers en eamels) dy't se op 'e grûn of tusken de beammen fange. Dêrneist ite se ek in soad fruit, beien en nektar. It brieden bart yn natuerlike beamholtes, âlde nêsten fna spjochten of ûnder dakpannen fan gebouwen. It wyfke leit meastentiids tusken de 4 en 6 blau-griene aaien. == IUCN-status == De Dauryske staar hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en de populaasje liket stabyl te wêzen. De soarte rint gjin grutte direkte risico's op útstjerren. Dêrom stiet de fûgel op de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/purple-backed-starling-agropsar-sturninus BirdLife International, oproppen 18 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/dausta1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 18 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/dausta1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agropsar sturninus|blauwe langsturtglânsstaar}} }} {{DEFAULTSORT:Dauriske staar}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Aziatyske glânsprotter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] s3pia1t96r6m7s8no9c2ru8ziy2y0hw 0 192515 1232890 1232404 2026-06-24T07:13:12Z RomkeHoekstra 10582 1232890 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Readwangstaar |Ofbyld = [[Ofbyld:Sturnus philippensis.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[Aziatyske glânsprotters]] (''Agropsar'') |Wittenskiplike namme= Agropsar philippensis |Beskriuwer, jier= [[Thomas Pennant|Pennant]], 1781 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''readwangstaar''' (''Agropsar philippensis'') is in sjongfûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). De fûgel heart ta it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[Aziatyske glânsprotters]] (''Agropsar''). == Beskriuwing == De readwangstaar is in opfallende fûgel. It mantsje hat in ljochte krún en nekke, swarte wjukken mei wite plakken en opfallende readbrune wangen (dêr’t er syn namme oan tanket). De búk is ljocht oant wyt. It wyfke is mear brún en griis fan kleur en mist de skerpe kontrasten fan it mantsje. De fûgel wurdt likernôch 17 oant 18 sintimeter lang. == Fersprieding == De soarte briedt yn Noard-[[Japan]], [[Sachalin]] en de [[Koerilen]]. Winterdeis lûkt de readwangstaar nei it suden, benammen nei de [[Filipinen]], [[Taiwan]], en dielen fan [[Súdeast-Aazje]]. == Ekology == De readwangstaar libbet leafst yn iepen bosk, parken, tunen en lânbougebieten. It is in sosjale fûgel dy't bûten de briedtiid faak yn gruttere groepen te sjen is. Se ite benammen ynsekten, beien en fruit. Yn 'e briedtiid bouwe se harren nêst yn beamholtes of yn gebouwen. == IUCN-status == Neffens de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] hat de readwangstaar de status net bedrige (''Least Concern''). Der is gjin populaasjetrend bekend (2026). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chestnut-cheeked-starling-agropsar-philippensis BirdLife International, oproppen 18 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/chcsta1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 18 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chcsta1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agropsar philippensis|Readwangstaar}} }} {{DEFAULTSORT:Readwangstaar}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Aziatyske glânsprotter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] k2cw77vz9dxorjo90devpxnogzrqry3 0 192521 1232898 1232412 2026-06-24T07:19:08Z RomkeHoekstra 10582 jpg plaatsje feroare yn png 1232898 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Filipynske keningsprotter |Ofbyld = [[Ofbyld:Goodfellowia miranda.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[Filipynske keningsprotters]] (''Goodfellowia'') |Wittenskiplike namme= Goodfellowia miranda |Beskriuwer, jier = [[Ernst Hartert|Hartert]], 1903 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Filipynske keningsprotter''' (''Goodfellowia miranda'', synonym: ''Basilornis mirandus'') is in [[Endemisme|endemyske]] [[protterfûgels|protterfûgel]] op it [[Filipinen|Filipynske]] eilân [[Mindanao]]. == Taksonomy == De fûgel waard yn 1903 troch [[Ernst Hartert]] beskreaun en yn it [[Monotypysk takson|monotypyske]] [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Goodfellowia'' set, as earbetoan oan 'e Britske fûgelkundige Walter Goodfellow. Dêrnei waard de soarte foar in hiel skoft ûnder it skaai ''Basilornis'' set. Ut yn 2007 publisearre DNA-ûndersyk die bliken dat it te ferdigenjen wie om de soarte yn in eigen skaai ûnder te bringen. == Skaaimerken == De Filipynske keningsprotter wurdt sa'n 33 sintimeter lang en hat in wjuklingte fan 11,5 sintimeter. It is in grutte protterfûgel mei in lange sturt. Mantsjes en wyfkes ferskille net fan inoar. In folwoeksen eksimplaar is glânzgjende swart, mei dêrtrochhinne in griene en blauwe-eftige pearse glâns. De ûnderkant fan 'e rêch en de stút binne wyt, wylst de wjukken en sturt swart oant swartbrún binne en net glânzgje. In juvenyl liket op in folwoeksen fûgel, mar de fearren glânzgje net en hawwe fealwite rânen. De snaffel is giel, de eagen donkerbrún mei oranjegiele hûd dêromhinne en de poaten binne swart oant oranjegiel. It is in tige lûdroftige fûgel en hat in maklik te ûnderskieden lûd fan de wjukken by it fleanen. == Fersprieding en habitat == De soarte komt allinnich foar op 'e berch Apo, yn it Kitangladberchtme en yn 'e bergen fan 'e provinsje Misamis Oriental op it eilân Mindanao. De fûgel wurdt solitêr, yn pearkes of yn lytse groepkes waarnommen yn bosken en by boskrânen oant in hichte fan sa'n 1250 meter. == Ekology == De Filipynske keningsprotter yt sawol fruit as ynsekten. Sawol yn febrewaris as july wurde nêsten boud fan blêd en tûkjes. Se brûke âlde nêsten fan [[spjochten]] yn beamholtes op in hichte fan likernôch 15 m boppe de grûn. == Status == Om't de fûgel yn in beheind gebiet foarkomt (wêrby't it habitat net fuort bedrige wurdt), stiet er as gefoelich op 'e [[Reade List]] fan 'e IUCN (2026). Oannommen wurdt dat de populaasje ôfnimt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/apo-myna-goodfellowia-miranda BirdLife International, oproppen 19 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/apomyn2 Ebird, oproppen 19 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/dausta1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Basilornis mirandus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Filipynske keningsprotter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] l61izhdzfgs1abxu8thn0ujav8ngnn0 0 192527 1232895 1232540 2026-06-24T07:16:04Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232895 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wyteachmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Ichthyaetus leucophthalmus, Hurghada, Egypt 1 (Cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus leucophthalmus |Beskriuwer, jier = [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1825 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Ichthyaetus leucophthalmus range.png|center|250px]] }} De '''wyteachmiuw''' (''Ichthyaetus leucophthalmus''; synonym: ''Larus leucophthalmus'') is in fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae''). Foarhinne waard dizze soarte by it skaai ''[[Larus]]'' yndield, mar op basis fan genetysk ûndersyk wurdt de fûgel hjoed-de-dei opnommen yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Ichthyaetus''. == Skaaimerken == De wyteachmiuw is 39 oant 43 sm lang, weaget 275–415 gram en hat in spanwiidte fan 110 oant 115 sm. Yn 'e briedtiid hat de fûgel in swarte kop, mei in donker boarst, in bleekwyt boppeboarst en donkere wjukken. Boppe en ûnder it each sit dúdlik in wyt bôgje en de lange smelle snaffel is read mei in swarte punt. De poaten binne giel. Bûten de briedtiid is it swart fan 'e kap minder sletten en sitte der ljochtere plakjes. Jonge fûgels ha in swarte snaffel, binne brún op 'e kop, de nekke en it boarst en ha ljochtbrune fearren oan 'e boppekant en in swarte sturt. <div style="display: block; float: left; margin: 0 15px 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 5px; background-color: #f8f9fa;"> <gallery mode="packed" heights="100px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ichthyaetus leucophthalmus, Qesm Shlatin, Egypt 2.jpg|Fleanende wyteachmiuw. Hurghada Vogel 02.jpg|Juvenyl. </gallery> </div> De wyteachmiuw liket op 'e [[roetmiuw]] (''Ichthyaetus hemprichii''), mar dy is wat grutter. De roetmiuw hat ek relatyf langere wjukken en in swarte snaffel mei in read punt. == Fersprieding == De soarte komt foar oan 'e kusten fan 'e [[Golf fan Suez]] lâns de hiele [[Reade See]] oant de [[Golf fan Aden]]. It is in miuw dy't selden yn it binnenlân sjoen wurdt. Hy is sterk bûn oan see, mar minder faak te sjen by fiskersboaten as de roetmiuw. == Status == De grutte fan de populaasje is yn 2008 rûsd op likernôch 35.000 oant 38.000 folwoeksen fûgels en dat oantal is stabyl. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status 'net bedrige' (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-eyed-gull-larus-leucophthalmus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/whegul2?siteLanguage=nl eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whegul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Witeachmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] sdualtjiw2lp4plj4y3sjfgz8mqfjh9 0 192536 1232891 1232538 2026-06-24T07:13:35Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232891 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = roetmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Ichthyaetus hemprichii Oman.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus hemprichii |Beskriuwer, jier = [[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1852 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''roetmiuw''' (''Ichthyaetus hemprichii'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae''). De fûgel wurdt ek wol de '''Adenmiuw''' of '''Hemprichmiuw''' neamd. De soarte is ferneamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[biolooch]] [[Friedrich Wilhelm Hemprich|Wilhelm Hemprich]], dy't yn 1825 stoar op in wittenskiplike ekspedysje nei [[Egypte]] en it [[Midden-Easten]]. Foarhinne waard de roetmiuw, krekt as in soad oare miuwen, yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Larus]]'' yndield. == Beskriuwing == De roetmiuw hat in donker uterlik dat him ûnderskiedt fan in soad oare miuwesoarten. De fûgel is middelgrut en hat relatyf lange wjukken. Syn kleur is oer it algemien donkerbrún oant griis, mei in ljochter boarst en kop yn beskate libbensstadia. De snaffel hat in griengiele kleur mei in read útein. Juvenilen ha in fleiskleurige snaffel mei in swarte punt. == Fersprieding == <div style="display: block; float: left; margin: 0 15px 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 5px; background-color: #f8f9fa;"> <gallery mode="packed" heights="100px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ichthyaetus hemprichii, juvenile, Taqah, Oman 4.jpg|Juvenyl. Sooty gull 11.jpg|Folwoeksen fûgel. </gallery> </div> De roetmiuw komt foar yn 'e omkriten fan 'e [[Reade See]], de [[Golf fan Aden]], de [[Golf fan Oman]] en de [[Perzyske Golf]]; syn ferspriedingsgebiet rint nei it easten ta oant [[Pakistan]]. Ek oan de eastkust fan [[Afrika]], oant [[Tanzania]] en [[Mozambyk]] ta, is de fûgel in bekende ferskining. As [[dwaalgast]] wurdt de [[Soarte (taksonomy)|soarte]] bytiden ek waarnommen yn lannen as [[Yndia]], [[Sry Lanka]], de [[Maldiven]], [[Jordaanje]], [[Libanon]], [[Palestina]] en [[Bachrein]]. == Ekology == It dieet fan 'e roetmiuw bestiet út in kombinaasje fan rôfdiergedrach en ies. Hy yt fiskôffal, fisk dy't er sels fangt, garnalen, pas útkommen skyldpodden en de aaien of jongen fan oare seefûgels. De briedtiid falt yn 'e simmer. De fûgel briedt meastal yn lytse koloanjes op koraaleilannen foar de kust, op plakken mei rotsen, sân en hast gjin begroeiïng. De nêsten binne somtiden solitêr (lykas yn Afrika) of ferspraat tusken oare koloniale seefûgels, faak beskerme troch koraal, [[mangrove]]s of lege strûken. [[Ofbyld:Ichthyaetus hemprichii MHNT.ZOO.2010.11.125.14.jpg|thumb|250px|Aai.]] De roetmiuw is in echte kustfûgel dy't komselden fier op see te finen is; meastentiids bliuwt er binnen 10 km fan 'e kustkoraalriffen. Hy is in bekende gast yn havens en yn 'e tijsône. Yn it binnenlân of by swietwetterplakken wurdt er lykwols selden sjoen. De fûgel is nomadysk of foar in part [[trekfûgel]]; populaasjes by de Reade See binne relatyf honkfêst. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de roetmiuw de status 'net bedrige' (''Least Concern''). Hoewol't de populaasje nei alle gedachten in lichte delgong sjen lit, is it oantal fûgels noch altyd grut genôch en it ferspriedingsgebiet grut genôch om net yn in hegere bedrigingskategory te fallen. De wichtichste bedrigingen foar dizze soarte binne de oaljewinning by briedgebieten, lânwinning en it risiko op oaljerampen. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sooty-gull-larus-hemprichii BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/soogul2?siteLanguage=nl eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/soogul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus hemprichii}} }} {{DEFAULTSORT:Roetmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] dtxjhw39nns5mysrrfib6q042us95c9 0 192538 1232896 1232535 2026-06-24T07:16:55Z RomkeHoekstra 10582 Ofbyld:IUCN-LC.jpg 1232896 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = koraalmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Audouin's gull..jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus audouinii |Beskriuwer, jier = [[Charles Payraudeau|Payraudeau]], 1826 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''koraalmiuw''' of '''Audouinmiuw''' (''Ichthyaetus audouinii''; synonym: ''Larus audouinii'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae''). Oant foar koart waard de [[Soarte (taksonomy)|soarte]] by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Larus]]'' yndield, mar op basis fan ûndersyk oan [[mitogondriaal DNA]] is dúdlik woarn dat de fûgel yn it skaai ''Ichthyaetus'' thúsheart. == Beskriuwing == <div style="display: block; float: left; margin: 0 15px 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 5px; background-color: #f8f9fa;"> <gallery mode="packed" heights="100px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ichthyaetus audouinii im Flug.jpg|Yn 'e flecht fan ûnder. Ichthyaetus audouinii 20091001.jpg|Yn 'e fecht fan boppe. </gallery> </div> In folwoeksen koraalmiuw yn briedkleed is foar it grutste part wyt; de kop, hals, boarst, búk, sturt en de ûnderwjukken binne sniewyt. De boppekant fan 'e wjukken is sulvergriis, mei opfallende swarte wjukpunten dy't sawol fan boppen as fan ûnderen sichtber binne. De poaten binne griisgrien en de snaffel is helderread mei in swarte bân en in giele punt. Juvenilen hawwe in brúngriis, skobbich fearrekleed, in donkere sturtbân en in rôze-eftige snaffel mei in donkere punt. == Fersprieding == Dizze soarte komt foar op in beheind tal plakken yn it [[Middellânske See]]gebiet. Guon fûgels lûke winterdeis nei de [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kusten fan [[Marokko]] oant [[Senegal]], oaren binne [[stânfûgel]]s. In grut part fan 'e populaasje briedt op 'e Chafarinas-eilannen by Marokko. Yn Nederlân is dizze soarte in [[dwaalgast]] mei mar in pear wisse waarnimmings. == Ekology == Koraalmiuwen briede op lytse rotsige eilannen mei in soad sinne en net in soad begroeiïng. It nêst, in kuoltsje tusken de stiennen, wurdt beklaaid mei gers, seewier en fearren. Yn april of maaie wurde 3 aaien lein, dy't oliifgrien oant ljochtbrún binne mei donkere plakken. De aaien wurde yn 26 oant 33 dagen útbret en de jongen ferlitte it nêst fuortendaliks. Nei fiif oant seis wiken kinne se fleane. De fûgel yt benammen fisk, dy't yn 'e flecht of troch in dûk yn it wetter fongen wurde. Oars as in soad oare miuwesoarten ite se mar in bytsje ôffal; njonken fisk ite se ek guon oare soarten wetterdieren. == Status en bedrigingen == De grutte fan 'e populaasje wurdt op 33.000 oant 46.000 folwoeksen eksimplaren rûsd. Oant 2018 stie de fûgel as 'net bedrige' (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]], mar troch in sterke ôfname yn 'e lêste jierren is de status yn 2020 feroare yn 'kwetsber'. Om't de fûgel net op jiskebulten nei iten siket, is er foar syn bestean tige ôfhinklik fan in sûne fiskstân. De oerbefisking yn it Middellânske Seegebiet hat de beskikberens fan iten fermindere. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/audouins-gull-larus-audouinii BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/audgul1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/audgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus audouinii}} }} {{DEFAULTSORT:koraalmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] fqdx8kuqz3dzqm45p9u9ecb08tbhbzk 0 192563 1232897 1232580 2026-06-24T07:18:17Z RomkeHoekstra 10582 Statusplaatsje yn ynfoboks fan jpg yn png feroare. 1232897 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = reliktmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Relict Gull.jpg|250px]]<br><small>Reliktmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus relictus |Beskriuwer, jier = [[Lönnberg]], 1931 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''reliktmiuw''' of de '''Sintraal-Aziatyske miuw''' (''Ichthyaetus relictus'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwe]][[Soarte (taksonomy)|soarte]]. Oant 1971 waard tocht dat it in eastlike foarm fan 'e [[swartkopmiuw]] (''Ichthyaetus melanocephalus'') wie. Tradisjoneel waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar no wurdt er ta it skaai ''Ichthyaetus'' rekkene. De namme '[[relikt]]' ferwiist nei de teory dat de soarte eartiids in grutter ferspriedingsgebiet hie en no noch op in lyts tal isolearre plakken foarkomt. == Beskriuwing == De reliktmiuw is 44 oant 45 sm lang en hat in swier, kompakt lichem. Net briedende folwoeksen fûgels hawwe in grizige kop en nekke en wjukken mei wite úteinen. Yn 'e briedtiid hawwe de fûgels in swarte kap (ek de nekke), in griisbrune foarholle en opfallende, heale moannefoarmige wite tekeningen efter, boppe en ûnder de eagen. De reliktmiuw hat yn 'e briedtiid in opfallende, felreade eachring. Ek de snaffel is felread. De poaten binne oranje oant read. == Fersprieding en habitat == De reliktmiuw briedt op ferskate plakken yn [[Mongoalje]] (lykas de marren Galuut, Khukh en Chukh), twa lokaasjes yn [[Kazakstan]], ien yn [[Ruslân]] en ien yn [[Sina]] (Hongjiannao-mar). In lyts oantal fûgels lûkt bûten de briedtiid nei [[Súd-Koreä]]. Dêrneist binne der sterke oanwizings dat gruttere groepen nei de kusten fan eastlik Sina lûke, benammen nei de Bohai-baai, al bliuwt it in tige beweechlike populaasje dy't swierrichheden hat om gaadlike rêstplakken te finen. == Ekology == De briedtiid begjint begjin juny en rint oant begjin augustus. Se briede yn koloanjes op eilannen yn sâltwettermarren. Dizze plakken binne tige kwetsber. As marren drûchfalle of it wetterpeil te heech wurdt, briede se net. Ek as eilannen te lyts wurde, begroeid reitsje, of oan 'e igge fêstgroeie, bliuwe de fûgels fuort. Bûten de briedtiid binne se te finen op modderplaten en sânbanken yn estuaria. == Status en bedrigingen == De krekte grutte fan 'e populaasje is lestich te bepalen fanwegen de ôfhandige en kwetsbere briedlokaasjes. Rûzings rinne útien fan minder as 10.000 oant likernôch 20.000 folwoeksen eksimplaren. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as 'kwetsber' (''Vulnerable''), mei in populaasjetrend dy't troch de measte [[ornitology]]ske organisaasjes as delgeand beskôge wurdt. De delgong wurdt benammen feroarsake troch de ynstabiliteit fan it briedhabitat lykas feroarings yn it wetterpeil fan 'e briedmarren. Oare bedrigingen binne predaasje troch oare miuwen, heilstoarmen en oerstreamings. Ek is der in tekoart oan geskikte rêstplakken op 'e trek. Om dit op te kearen binne der natoerreservaten oprjochte yn Mongoalje, Kazakstan en Ruslân. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/relict-gull-larus-relictus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/relgul2 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/relgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Witeachmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] 4mlpo0cy3xl69gpjal6wdcl6palh0st 0 192565 1232893 1232597 2026-06-24T07:14:41Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232893 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Ichthyaetus melanocephalus, Slottsskogen, Göteborg, Sweden 1.jpg|250px]]<small>Swartkopmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus melanocephalus |Beskriuwer, jier = [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:LarusMelanocephalus.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00ff00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#007fff}} [[wintergast]]</small> }} De '''swartkopmiuw''' (''Ichthyaetus melanocephalus''; synonym: ''Larus melanocephalus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae''). Oant foar koart waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar op basis fan ûndersyk oan [[mitochondriaal DNA]] is dúdlik wurden dat dizze yndieling net korrekt is. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûndersoarten bekend binne. == Wittenskiplike namme == De namme fan 'e soarte waard yn 1820 foar it earst troch [[Coenraad Jacob Temminck]] publisearre as ''Larus melanocephalus''. De namme melanocephalus is ôflaat fan it [[Aldgryksk]]e ''mélas'' (swart) en ''kephalē (holle of kop). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Med gull southend.JPG|thumb|left|Winterkleed.]] De fûgel is 37 oant 40 sm lang en hat in spanwiidte fan 94 oant 102 sm. De swartkopmiuw is wat grutter en swierder fan bou as de kob, mei in swierdere snaffel en langere, donkerder poaten. Yn it briedkleed is de swartkopmiuw opfallend wyt mei in ljochtgrize mantel en wjukken mei wite slachpinnen sûnder swarte úteinen. De swarte kop rint troch oant yn 'e nekke en lit opfallende wite heale moannefoarmige tekeningen by de eagen sjen, wêrbinnen in donkerreade eachring te sjen is. De skerpe donkerreade snaffel hat in swarte bân foar de punt. De kop fan 'e folwoeksen fûgel bûten de briedtiid is folle minder swart. Oer de eagen rint in donker masker. It duorret twa jier foardat dat de swartkopmiuw it folwoeksen fearrekleed kriget. Fûgels yn it earste jier hawwe in swarte bân oan 'e ein fan 'e sturt en mear swarte gebieten op 'e boppewjukken, mar hawwe ljochte ûnderwjukken. == Fersprieding == De swartkopmiuw briedt benammen oan 'e kusten fan 'e [[Swarte See]] yn [[Oekraïne]] en fierder nei it westen yn [[West-Europa]], mar dêr hat de fûgel in sterk fragmintearre fersprieding. Hy is folle seldsumer as de [[kob]], dêr't er faak yn 'e selde koloanjes mei briedt. === Nederlân === <div style="display: block; float: left; margin: 0 15px 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 5px; background-color: #f8f9fa;"> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Larus melanocephalus.jpg|Briedkleed. Mediterranean gull (Ichthyaetus melanocephalus) non breeding in flight Vadu.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> De swartkopmiuw briedt sûnt de jierren 1930 ek yn Nederlân. Ynearsten wie it in seldsume briedfûgel, mar sûnt 1980 namen de oantallen ta oant mear as 4000 pearkes. De measte fûgels sitte yn it súdwesten fan it lân mei koloanjes fan wol hûnderten fûgels, mar de fûgel hat ek it [[Iselmar]]gebiet ûntdutsen en dêr nimme de oantallen ek ta. Winterdeis oerwinterje se foaral yn it [[Middellânske See]]gebiet. Nederlân leit oan 'e noardwestlike grins fan it ferspriedingsgebiet. == Ekology == It iten bestiet út fiskjes, wjirms, ynsekten, skulp- en skaaldierkes. In lechsel bestiet út twa oant trije ljocht gielbrune aaien mei donkere plakjes. == Status == De grutte fan 'e Europeeske populaasje waard yn 2012 rûsd op 236.000 oant 656.000 folwoeksen fûgels. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status 'net bedrige' (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/mediterranean-gull-larus-melanocephalus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/medgul1 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/medgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] s4xc0n1w7p9yffjhor4s78np4b1wesf 0 192567 1232889 1232600 2026-06-24T07:12:47Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232889 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = grutte swartkopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Larus ichtyaetus 6.png|250px]]<small>Grutte swartkopmiuw yn briedkleed.</small> |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus ichthyaetus |Beskriuwer, jier = [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1773 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:LarusIchthyaetusIUCN.svg|250px]]<small>{{Color box|#00ff00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#007fff}} [[wintergast]]</small> }} De '''grutte swartkopmiuw''' (''Ichthyaetus ichthyaetus'') is in grutte [[Miuwfûgels|miuwe]][[soarte]] dy't yn koloanjes briedt by swietwettergebieten yn [[Aazje]]. De fûgel oerwinteret oan 'e kusten fan it eastlike [[Middellânske See]]gebiet, it [[Arabysk Skiereilân]] en [[Yndia]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Pallas's Gull in Bhigwan January 2026 by Tisha Mukherjee 03.jpg|thumb|left|Winterkleed.]] De grutte swartkopmiuw is in grutte miuw, dy't mei in lingte fan 58–65 sm en in spanwiidte fan 1,4–1,6 m hast like grut is as de [[grutte sjouwerman]]. De soarte is maklik te ûnderskieden want gjin inkelde oare miuw fan 'e selde grutte hat in foslein swarte kop. Fierders hat er in grize mantel en grize wjukken mei swart mei wite wjukpunten en in wite ûnderkant. Hy hat giele poaten en in giele snaffel mei in reade punt en in swarte bân oer de reade punt. Yn alle oare kleden hat er in donker masker efter it each dat de folwoeksen swarte kap ferriedt. Yn it winterkleed ferliest de fûgel syn folslein swarte kop. De kop is dan foaral wyt, mei in donker masker efter it each dat de posysje fan 'e eardere swarte kap ferriedt. De hals en de efterkop ha i. [[Ofbyld:Pallas's Gull by Tisha Mukherjee 10.jpg|thumb|left|Juvenyl.]] De juvenyl hat in brúngrize tekening oer de hiele rêch en wjukken. De kop is ek ljochtbrún oant griisftich en hy hat in swarte snaffel. De grutte swartkopmiuw ûntwikkelet syn fearrekleed fluch yn ferliking mei in soad oare grutte miuwen; al yn 'e earste winter kriget de fûgel in effen grize rêch. Yn dat kleed hat er ek in swarte, frij brede bân oan 'e ein fan 'e fierder wite sturt. Yn it twadde winterkleed is de boppekant fan 'e wjukken ek meast effen griis en begjint de swarte sturtbân te ferdwinen. It duorret fjouwer jier foardat er it folwoeksen fearrekleed hat. Syn lûd is in djip, skreauwich 'aargh'. == Fersprieding == De soarte is in [[trekfûgel]] dy't briedt fan súdlik [[Ruslân]] oant [[Mongoalje]]. Hy oerwinteret oan 'e kust fan it eastlik [[Middellânske See]]gebiet, op it [[Arabysk Skiereilân]] en yn [[Yndia]]. In soad jonge fûgels bliuwe simmerdeis omswalkjen yn it winterkertier. De fûgel wurdt tige selden waarnommen yn West-Europa, mei waarnimmings yn ûnder oare [[Belgje]], [[Denemark]], [[Noarwegen]], [[Frankryk]] en [[Portegal]]. Yn it [[Feriene Keninkryk]] is nei in resinte kontrôle fan alle waarnimmings mar ien akseptearre gefal oerbleaun, út 1859. == Taksonomy en systematyk == De grutte swartkopmiuw waard yn 1773 foar it earst taksonomysk beskreaun troch [[Peter Simon Pallas]] op basis fan in eksimplaar dat fongen wie by de [[Kaspyske See]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n binne. Nei genetysk ûndersyk is de soarte troch in soad ynternasjonale autoriteiten, lykas it IOC, yn it skaai ''Ichthyaetus'' set. == Ekology == De grutte swartkopmiuw begjint begjin april by swiet wetter yn koloanjes yn wiete gebieten en op flakke eilannen te brieden. Koloanjes besteane faak út minimaal 10 pearen, wêrby't 150–300 pearen gewoan is en yn ekstreme gefallen oant 3.000 pearen. Bûten de briedtiid is er faak allinnich of yn lytse groepkes fan trije oant fjouwer fûgels te sjen, mar hy sliept faak yn gruttere groepen. It nêst wurdt fuort op 'e grûn boud en der wurde twa oant fjouwer aaien lein. It iten bestiet út fisk, kreefteftigen, ynsekten en soms ek lytse sûchdieren. == Status == De grutte swartkopmiuw hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Yn [[Turkmenistan]] is de fûgel fanwegen habitatferlies útstoarn, mar op oare plakken is de populaasje stabyl of nimt dy sels yn oantal ta (2026). Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status 'net bedrige' (''Least Concern''). <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Grutte swartkopmiuwen yn 'e flecht</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Pallas's Gull (Larus ichthyaetus) (53614871228).jpg|Juvenyl. Racek velký v letu.jpg|Juvenyl twadde jier. Pallas's Gull in Bhigwan January 2026 by Tisha Mukherjee 04.jpg|Folwoeksen fûgel. </gallery> </div> {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pallass-gull-larus-ichthyaetus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/gbhgul2 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/gbhgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Grutte swartkopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] c3rhyvdrf3mdw734liaotcemsclkpi4 0 192576 1232843 1232615 2026-06-23T20:35:46Z Drewes 2754 1232843 wikitext text/x-wiki [[File:All Blacks Haka.jpg|thumb|350px|Har útfiering fan de haka.]] It '''Nijseelânske rugbyteam''', ek wol bekend as de '''All Blacks''' ([[Ingelsk]]) of '''Ōpango''' ([[Maoary (taal)|Maoary]]), is it nasjonale rugbyteam fan [[Nij-Seelân]]. Fan 2005 oant 2007 en dêrnei fan 2010 oant 2019, stiene se boppe-oan de Wrâldranglist Rugby Manlju. Dochs wurde se noch altyd beskôge as ien fan de bêste rugbyteams út de skiednis. Se hawwe it [[wrâldkampioenskip rugby]] trije kear wûn. It team stiet bekend om syn útfiering fan de [[haka]], in tradisjonele dûns fan it [[Maoary (folk)|Maoary]]-folk. == Prestaasjes == === Wrâldkampioenskip rugby === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=10|[[Wrâldkampioenskip rugby|Wrâldkampioenskippen]] |- !width=40|Jier !width=60|'''Plak''' !width=20|'''Wed''' !width=20|'''W''' !width=20|'''G''' !width=20|'''F''' |- style="background:gold;" |style="border:3px solid red"| 1987 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- style="background:#CC9966;" | 1991 || '''Tredde plak''' || 6 || 5 || 0 || 1 |- style="background:silver;" | 1995 || '''Twadde plak''' || 6 || 5 || 0 || 1 |- | 1999 || Fjirde plak || 6 || 4 || 0 || 2 |- style="background:#CC9966;" | 2003 || '''Tredde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2007 || Kwartfinalen || 5 || 4 || 0 || 1 |- style="background:gold;" |style="border:3px solid red"| 2011 || '''Kampioenen''' || 7 || 7 || 0 || 0 |- style="background:gold;" | 2015 || '''Kampioenen''' || 7 || 7 || 0 || 0 |- style="background:#CC9966;" | 2019 || '''Tredde plak''' || 7 || 5 || 1 || 1 |- style="background:silver;" | [[Wrâldkampioenskip rugby 2023|2023]] || '''Twadde plak''' || 7 || 5 || 0 || 2 |- !Total||3 titels||64||54||1||9 |} == Keppelings om utens == * [https://www.allblacks.com/ Offisjele webside] [[Kategory:Rugby yn Nij-Seelân]] hvpghs6rbttuzapgewe6qzb43hd5vbh 7 192577 1232846 1232593 2026-06-23T20:41:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* */ Antwurd 1232846 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Ik fyn dit wol moai dien, mar it is allinnich sa spitich dat jo der in jpg-ôfbylding fan makke hawwe, want dat format is hjir eins net geskikt foar. (It hie in png of svg wêze moatten.) By jpg's, dy't eins foar foto's en sa bedoeld binne, rinne de kleuren yninoar oer. By png's bliuwe de kleurflakken skerp faninoar skaat. Hawwe jo der beswier as ik dizze jpg's ferfang troch png's? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 20 jun 2026, 21.53 (CEST) :{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Nee hear, as it better wurdt is it my altiten goed. --RomkeHoekstra ::{{Ping|RomkeHoekstra}} Sjoch: ::* [[:Ofbyld:IUCN-LC.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-NT.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-VU.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-EN.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-CR.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-EW.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-EX.png]] ::Sa't jo sjogge is jo ûntwerp fierhinne beholden bleaun. Ik haw de eftergrûn feroare yn deselde kleur dy't de ynfoboks ek hat, sadat it liket as rint de eftergrûn fan 'e ynfoboks gewoan troch yn it plaatsje. Ik begriep earst net wêrom't jo fan it boppeste kleurflak net in balke makke hiene, oant ik it plaatsje mei de balke yn in ynfoboks seach. In ekstra kleure balke is dêr net winsklik, dus dêryn haw ik jo folge. Mar it boppeste kleurflak is by my fan ferskillende breedtes, ôfhinklik fan 'e breedte fan 'e tekst. Jo hiene dat oeral deselde breedte jûn en doe de tekst sa nedich smeller makke om deryn te passen, mar ik fûn dat dat by langere teksten (bgl. "útstoarn yn it wyld", "krityk bedrige") net sa'n moai resultaat joech. Oan 'e ûnderkant haw ik in stikje loaze romte fuortknipt. En by de linen ûnderoan, dy't de trije nivo's fan bedriigdheid oanjouwe, haw ik foar de dúdlikheid ek in tipke omheech dien by 'EN'. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 jun 2026, 00.25 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik sjoch dat jo no hieltyd de png-ôfbyldings brûke. Wolle jo de troch josels opladen jpg-ôfbyldings noch behâlde, of sille we de artikels dêr't dy yn brûkt wurde omsette nei de png-ôfbyldings sadat de jpg-ôfbyldings wiske wurde kinne? (Lit jo net twinge troch myn oanstriid ta oprommerigens; as jo de jpg-ôfbyldings dochs behâlde wolle, sizze jo dat mar en dan hâld ik deroer op. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 jun 2026, 22.41 (CEST) 2b1akl02bzk4t758dgg4mt7yzgftfno 1232881 1232846 2026-06-24T06:10:03Z RomkeHoekstra 10582 1232881 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Ik fyn dit wol moai dien, mar it is allinnich sa spitich dat jo der in jpg-ôfbylding fan makke hawwe, want dat format is hjir eins net geskikt foar. (It hie in png of svg wêze moatten.) By jpg's, dy't eins foar foto's en sa bedoeld binne, rinne de kleuren yninoar oer. By png's bliuwe de kleurflakken skerp faninoar skaat. Hawwe jo der beswier as ik dizze jpg's ferfang troch png's? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 20 jun 2026, 21.53 (CEST) :{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Nee hear, as it better wurdt is it my altiten goed. --RomkeHoekstra ::{{Ping|RomkeHoekstra}} Sjoch: ::* [[:Ofbyld:IUCN-LC.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-NT.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-VU.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-EN.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-CR.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-EW.png]] ::* [[:Ofbyld:IUCN-EX.png]] ::Sa't jo sjogge is jo ûntwerp fierhinne beholden bleaun. Ik haw de eftergrûn feroare yn deselde kleur dy't de ynfoboks ek hat, sadat it liket as rint de eftergrûn fan 'e ynfoboks gewoan troch yn it plaatsje. Ik begriep earst net wêrom't jo fan it boppeste kleurflak net in balke makke hiene, oant ik it plaatsje mei de balke yn in ynfoboks seach. In ekstra kleure balke is dêr net winsklik, dus dêryn haw ik jo folge. Mar it boppeste kleurflak is by my fan ferskillende breedtes, ôfhinklik fan 'e breedte fan 'e tekst. Jo hiene dat oeral deselde breedte jûn en doe de tekst sa nedich smeller makke om deryn te passen, mar ik fûn dat dat by langere teksten (bgl. "útstoarn yn it wyld", "krityk bedrige") net sa'n moai resultaat joech. Oan 'e ûnderkant haw ik in stikje loaze romte fuortknipt. En by de linen ûnderoan, dy't de trije nivo's fan bedriigdheid oanjouwe, haw ik foar de dúdlikheid ek in tipke omheech dien by 'EN'. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 21 jun 2026, 00.25 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik sjoch dat jo no hieltyd de png-ôfbyldings brûke. Wolle jo de troch josels opladen jpg-ôfbyldings noch behâlde, of sille we de artikels dêr't dy yn brûkt wurde omsette nei de png-ôfbyldings sadat de jpg-ôfbyldings wiske wurde kinne? (Lit jo net twinge troch myn oanstriid ta oprommerigens; as jo de jpg-ôfbyldings dochs behâlde wolle, sizze jo dat mar en dan hâld ik deroer op. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 jun 2026, 22.41 (CEST) :::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Romkje nar op, it hoecht der net dûbel yn te stean.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 24 jun 2026, 08.09 (CEST). m74wv58yg2xu1z76s9qgnp2zwosdz2u 6 192580 1232847 1232586 2026-06-23T21:08:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-LC.png]] opladen 1232586 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: net bedrige (Least Concern) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} ohb8mlfcz481cyrso08od3og5u3vyoc 6 192581 1232848 1232587 2026-06-23T21:09:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-NT.png]] opladen 1232587 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: gefoelich (Near Threatened) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} cm5juvkt6dqrwezf3nyu59o60cgawd2 6 192582 1232849 1232588 2026-06-23T21:09:35Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-VU.png]] opladen 1232588 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: kwetsber (Vulnerable) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} ku8fqmcyqyayrxo001q9ekjrem8byv9 6 192583 1232850 1232589 2026-06-23T21:10:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-EN.png]] opladen 1232589 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: bedrige (Endangered) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} j5o8erz5xnru6j1h1yf9s1hklsfsfe5 6 192584 1232851 1232590 2026-06-23T21:10:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-CR.png]] opladen 1232590 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: krityk bedrige (Critically Endangered) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} 7urgx13xjvatcdqjcxtg3bnhaq0zwpl 6 192585 1232852 1232591 2026-06-23T21:11:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-EW.png]] opladen 1232591 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: útstoarn yn it wyld (Extinct in the Wild) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} lqxp1xv0wq6yotnsj07diq30xm4m8ut 6 192586 1232853 1232592 2026-06-23T21:12:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat in nije ferzje fan [[Ofbyld:IUCN-EX.png]] opladen 1232592 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == [[IUCN-status]] fan soarten organismen: útstoarn (Extinct) == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} 4je5rofjf5krng0ej6ndnf60rmovr1h 0 192593 1232892 1232627 2026-06-24T07:13:58Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232892 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skjirresturtmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Creagrus furcatus -Galapagos Islands-8.jpg|250px]]Skjirresturtmiuw. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[skjirresturtmiuwen]] (''Creagrus'') |Wittenskiplike namme= Creagrus furcatus |Beskriuwer, jier = [[Adolphe-Simon Neboux|Neboux]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Creagrus furcatus map.svg|250px]]<small>{{Color box|#ff6600}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#5f8dd3}} net-briedend</small> }} De '''skjirresturtmiuw''' (''Creagrus furcatus'') is in ekwatoriale [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Seefûgels|seefûgels]] (Laridae). It is de iennichste soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Creagrus''. De namme fan it skaai is ôflaat fan it [[Latyn]]ske ''Creagra'' en it [[Gryksk]]e ''kreourgos'' ("slachter"), wat ferwiist nei de heakfoarmige snaffel fan 'e soarte. De soartenamme ''furcatus'' ferwiist nei de foarkefoarmige sturt. De fûgel waard yn 1846 foar it earst beskreaun troch de [[Frankryk|Frânske]] natoerûndersiker [[Adolphe-Simon Neboux]]. De fûgel bringt it grutste part fan syn libben troch mei fleanen en jagen boppe de iepen oseaan. De [[Galapagoseilannen]] binne de belangrykste briedlokaasjes, mei it grutste tal op 'e rotseftige kusten en kliffen fan 'e eilannen Genovesa, Española en Isla Wolf. Unyk foar in seefûgel is dat de skjirresturtmiuw allinnich nachts aktyf is. Hy jaget op pylkinketfisken en lytse fisken dy't nachts nei it oerflak komme om fan plankton te iten. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Swallow-tailed gull 2025-08-31 (54873214549).jpg|thumb|left|Pearke skjirresturtmiuwen]] It fearrekleed fan mantsjes en wyfkes is itselde. Yn 'e briedtiid hat de folwoeksen fûgel in swarte kop en in helderreade, fleizige eachring. Bûten de briedtiid is de kop wyt en de eachring swart. De fûgel hat in griis boarst, in grize mantel en swarte wjukpunten. De foaral swarte snaffel hat in opfallende wite punt. Om nachts by it jeien sjen te kinnen binne de eagen fan 'e skjirresturtmiuw grutter as dy fan hokker oare miuw ek. Se hawwe in ''tapetum lucidum'' (in ljochtreflektearjende laach) oan 'e efterkant fan it each, dat ljocht troch it netflues werom keatst, wêrtroch't de hoemannichte ljocht foar de ljochtgefoelige sellen tanimt. == Hâlden en dragen == De skjirresturtmiuw is unyk ûnder de miuwen meidat er allinnich nachts yt. Under lûd kriten ferlit er de koloanje as it skimeret. De rop en it gedrach binne hiel oars as by oare miuwen; se lykje it meast op 'e lûden fan de [[winterkob]] en de [[swellesturtmiuw]]. De lûdste en meast hearde rop is in guorreljend kriten wêrby't de kop fan rjochts nei lofts beweecht. De fûgels begroetsje inoar mei in rap en lûd ''kwiek kwiek kwiek'', wêrby't de kop en nekke foarút nei de grûn bûgd wurde. [[Ofbyld:Swallow-tailed gull (juvenile).jpg|thumb|260px|left|Pyk.]] De skjirresturtmiuw begjint te brieden as er in jier of fiif is. Pearkes bliuwe faak jierrenlang byinoar. Se briede it hiele jier troch yn mingde koloanjes op kliffen of flakke stikken grûn. It nêst is in lyts platfoarm op in klif, meastentiids minder as 10 meter boppe seenivo en boud fan lytse stikjes lava, wyt koraal en stikels fan see-ychels om tefoaren te kommen dat it aai fuortrôlet. It wyfke leit meastentiids ien spikkelich aai. == Status == De populaasjetrends binne net krekt bekend, mar de soarte wurdt op it stuit (2026) net as bedrige beskôge. De populaasje waard yn 2004 rûsd op likernôch 35.000 fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swallow-tailed-gull-creagrus-furcatus BirdLife, oproppen 21 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/swtgul1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 21 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/swtgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 21 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Creagrus furcatus}} }} {{DEFAULTSORT:Skjirressturtmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skjirresturtmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Galapagoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] 470pk4nr99dwj7pmomp0hjcqp43xxfz 0 192600 1232894 1232664 2026-06-24T07:15:16Z RomkeHoekstra 10582 statusplaatsje ynfoboks jpg yn png feroare. 1232894 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swellesturtmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Xema sabini -Iceland -swimming-8 (3).jpg|250px]]<small>Swellesturtmiuw yn simmerkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swellesturtmiuwen]] (''Xema'') |Wittenskiplike namme= Xema sabini |Beskriuwer, jier = [[Joseph Sabine|Sabine]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Xema sabini map.svg|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''swellesturtmiuw''' (''Xema sabini'') is in arktyske miuw dy't tsjintwurdich as iennichste soarte yn it skaai ''Xema'' set wurdt, mar foarhinne ta it gruttere skaai ''[[Larus]]'' rekkene waard. De fûgel briedt yn it noardlikste part fan [[Noard-Amearika]] en [[Euraazje]] (fan [[Spitsbergen]] nei it easten). Winterdeis lûkt er nei gebieten yn de noardlike [[Stille Oseaan]] en de súdlike [[Atlantyske Oseaan]] foar de kust fan súdwestlik [[Afrika]]. Yn Europa wurdt de fûgel wolris waarnommen oan de kust. == Beskriuwing == De fûgel hat nei ferhâlding tige grutte wjukken en in lyts lichem. Hy hat in lytse kop en in frij tinne snaffel. De fûgel is sa'n 30–36 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 80–87 sm en maklik te werkennen oan syn opfallende trijekleurige wjuktekening. Folwoeksen fûgels hawwe in ljochtgrize rêch en wjukdekfearren, swarte bûtenste slachpinnen en wite binnenste. It boarst, de ûnderkant fan it lichem en de wjukken binne wyt. De sturt is wyt en foarke. De snaffel is swart mei in giele punt. Yn 'e briedtiid hat de fûgel in griisswarte kop en in wite nekke; winterdeis is de kop wyt mei in swartgrize nekke. Juvenilen hawwe in ferlykber patroan, mar de grize dielen binne mear brún en de sturtpunt hat in swarte bân. De kop is dêr griisbrún en de fûgel hat in griisbrún part fan 'e nekke nei ûnder oer de boarstkanten. Se krije harren folwoeksen fearrekleed nei twa jier. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden swellesturtmiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Sabine's gull (53706725122).jpg|Folwoeksen fûgel yn briedkleed. Xema sabini -Iceland -flying-8.jpg|Folwoeksen fûgel. Sabine's Gull (29451861634).jpg|Jonge fûgel. </gallery> </div> == Fersprieding == De fûgel briedt yn Arktyske gebieten fan [[Noard-Amearika]] en [[Euraazje]]. Yn 'e hjerst migrearret de soarte nei it suden. It grutste part fan 'e populaasje oerwinteret op 'e noardlike [[Stille Oseaan]], mar de [[Grienlân]]ske populaasje stekt de [[Atlantyske Oseaan]] oer en oerwinteret yn súdwestlik [[Afrika]]. == Systematyk == De soarte waard yn 1819 troch Joseph Sabine beskreaun en doe yn it skaai Larus pleatst. William Elford Leach stelde itselde jier al foar om de fûgel yn it skaai ''Xema'' te 'setten, mar dat waard lang net folge. Ut [[DNA]]-ûndersyk die bliken dat de fûgel in eigen skaai foarmet, wêrby't de [[ivoarmieuw]] de nauwste sibbe liket te wêzen. De soarte wurdt as monotypysk behannele of yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Xema sabini palaearctica'' ([[Spitsbergen]] oant de [[Lena (rivier)|Lena]]-delta) * ''Xema sabini tschuktschorum'' ([[Tsjûkotka-skiereilân]]), * ''Xema sabini woznesenskii'' (noardeast-Sibearje oant [[Alaska]]) * ''Xema sabini sabini'' (noardlik [[Kanada]] oant Grienlân). == Ekology en briedtiid == [[Ofbyld:Sabine's Gull Nest (15236861079).jpg|thumb|left|Nêst mei aai en pyk.]] De fûgel briedt yn kustgebieten by de [[tûndra]], meastentiids yn sompige gebieten mei moas en reid by marren of leechlizzende fivers mei brak wetter. Bûten de briedtiid libje de fûgels mear op see. De briedtiid begjint ein maaie of begjin juny as der op 'e tûndra noch snie leit. Se briede yn lytse koloanjes (6–15 pearkes, bytiden ek oant 60) of soms solitêr tusken [[stirnzen]]. It nêst is in ûndjippe kûle of in nêstkom fan gers, moas, seewier en fearren, meastal tichteby it wetter. Nei de briedtiid ferlitte sawol folwoeksenen as jongen yn july of augustus de koloanje. Yn 'e briedtiid yt de fûgel ynsekten (en harren larves), spineftigen, lytse fisken, ies en lytse fûgels en aaien fan oare fûgels lykas de stirns. Ek wurdt foardat it iis raand sied en oare plantaardige kost iten oant oar iten beskikber komt. Bûten de briedtiid bestiet it iten út wringeleazen en lytse fisken. == Status == De [[IUCN]] kategorisearret de soarte as "net bedrige" (''Least Concern'') mei in wrâldpopulaasje fan rûchwei 340.000 folwoeksen fûgels. De lytse Europeeske populaasje liket te groeien, lykas ek yn [[Alaska]]. Oannommen wurdt dat de soarte kwetsber is foar klimaatferoaring yn it Arktysk gebiet en yn [[Ruslân]] wurdt der jage en wurde aaien sammele, mar dy bedrigingen ha gjin grutte ynfloed op de populaasje. == Namme == Joseph Sabine ferneamde de fûgel nei syn broer, de Ingelske wittenskipper Sir Edward Sabine. De namme Xema liket in folslein eigen optinksel te wêzen. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sabines-gull-xema-sabini BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/sabgul eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/sabgul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Xema sabini}} }} {{DEFAULTSORT:Swellesturtmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swellesturtmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Kalifornje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] 2ibvpoo6dkuwygu2oxuhd9pkjiyfrdp 0 192612 1232808 1232654 2026-06-23T14:46:20Z SencBorz 50363 "Ynterlannen" tafoege 1232808 wikitext text/x-wiki [[File:Autumn Nations Series '22- Italia vs Australia-70 (52500437548) (team lineup cropped).jpg|thumb|250px|It team foar harren wedstriid tsjin Italië yn 2022.]] It '''Australyske rugbyteam''', ek wol bekend as de ''Wallabies'' ([[Ingelsk]]), is it nasjonale rugbyteam fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. Se spilen harren earste wedstriid yn 1899. Se hawwe it [[wrâldkampioenskip rugby]] twa kear wûn. Harren topskoarer aller tiden is [[Michael Lynagh]]. Harren rivalen binne de [[Nijseelânsk rugbyteam|All Blacks]]. == Ynterlannen == {{Sjoch haadartikel|Ynterlannen Australysk rugbyteam 2020-2029 }} == Prestaasjes == === Wrâldkampioenskip rugby === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=10|[[Wrâldkampioenskip rugby|Wrâldkampioenskippen]] |- !width=40|Year !width=60|'''Plak''' !width=20|'''Wed''' !width=20|'''W''' !width=20|'''G''' !width=20|'''F''' |- |style="border:3px solid red"| 1987 || Fjirde plak || 6 || 4 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1991 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- | 1995 || Kwartfinalen || 4 || 2 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1999 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- style="background:silver;" |style="border:3px solid red"| 2003 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2007 || Kwartfinalen || 5 || 4 || 0 || 1 |- style="background:#CC9966;" | 2011 || '''Tredde plak''' || 7 || 5 || 0 || 2 |- style="background:silver;" | 2015 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2019 || Kwartfinalen || 5 || 3 || 0 || 2 |- | [[Wrâldkampioenskip rugby 2023|2023]] || Groepsfaze || 4 || 2 || 0 || 2 |- !Total||2 titels||57||44||0||13 |} == Keppelings om utens == * [https://wallabies.rugby/ Offisjele webside] [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] miopnbj7gaqbdzfivarbft167p3b28s 1232841 1232808 2026-06-23T20:20:05Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1232841 wikitext text/x-wiki [[File:Autumn Nations Series '22- Italia vs Australia-70 (52500437548) (team lineup cropped).jpg|thumb|250px|It team foar harren wedstriid tsjin Italië yn 2022.]] It '''Australyske rugbyteam''', ek wol bekend as de ''Wallabies'' ([[Ingelsk]]), is it nasjonale rugbyteam fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. Se spilen harren earste wedstriid yn 1899. Se hawwe it [[wrâldkampioenskip rugby]] twa kear wûn. Harren topskoarer aller tiden is [[Michael Lynagh]]. Harren rivalen binne de [[Nijseelânsk rugbyteam|All Blacks]]. == Ynterlannen == {{Sjoch haadartikel|Ynterlannen Australysk rugbyteam 2020-2029 }} Hjirûnder fynst de meast resinte wedstriden dy't it team spile hat. {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |} == Prestaasjes == === Wrâldkampioenskip rugby === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=10|[[Wrâldkampioenskip rugby|Wrâldkampioenskippen]] |- !width=40|Year !width=60|'''Plak''' !width=20|'''Wed''' !width=20|'''W''' !width=20|'''G''' !width=20|'''F''' |- |style="border:3px solid red"| 1987 || Fjirde plak || 6 || 4 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1991 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- | 1995 || Kwartfinalen || 4 || 2 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1999 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- style="background:silver;" |style="border:3px solid red"| 2003 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2007 || Kwartfinalen || 5 || 4 || 0 || 1 |- style="background:#CC9966;" | 2011 || '''Tredde plak''' || 7 || 5 || 0 || 2 |- style="background:silver;" | 2015 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2019 || Kwartfinalen || 5 || 3 || 0 || 2 |- | [[Wrâldkampioenskip rugby 2023|2023]] || Groepsfaze || 4 || 2 || 0 || 2 |- !Total||2 titels||57||44||0||13 |} == Keppelings om utens == * [https://wallabies.rugby/ Offisjele webside] [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] 0a6a1y4e7ec339rxnp71zamiuzk0het 1232885 1232841 2026-06-24T07:03:38Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1232885 wikitext text/x-wiki [[File:Autumn Nations Series '22- Italia vs Australia-70 (52500437548) (team lineup cropped).jpg|thumb|250px|It team foar harren wedstriid tsjin Italië yn 2022.]] It '''Australyske rugbyteam''', ek wol bekend as de ''Wallabies'' ([[Ingelsk]]), is it nasjonale rugbyteam fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. Se spilen harren earste wedstriid yn 1899. Se hawwe it [[wrâldkampioenskip rugby]] twa kear wûn. Harren topskoarer aller tiden is [[Michael Lynagh]]. Harren rivalen binne de [[Nijseelânsk rugbyteam|All Blacks]]. == Ynterlannen == {{Sjoch haadartikel|Ynterlannen Australysk rugbyteam 2020-2029 }} Hjirûnder fynst de meast resinte wedstriden dy't it team spile hat. {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober 2025 |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |- align="center" |align=left|11 july 2026 |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left|18 july 2026 |align=left|{{ITAru}} | |} == Prestaasjes == === Wrâldkampioenskip rugby === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=10|[[Wrâldkampioenskip rugby|Wrâldkampioenskippen]] |- !width=40|Year !width=60|'''Plak''' !width=20|'''Wed''' !width=20|'''W''' !width=20|'''G''' !width=20|'''F''' |- |style="border:3px solid red"| 1987 || Fjirde plak || 6 || 4 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1991 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- | 1995 || Kwartfinalen || 4 || 2 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1999 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- style="background:silver;" |style="border:3px solid red"| 2003 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2007 || Kwartfinalen || 5 || 4 || 0 || 1 |- style="background:#CC9966;" | 2011 || '''Tredde plak''' || 7 || 5 || 0 || 2 |- style="background:silver;" | 2015 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2019 || Kwartfinalen || 5 || 3 || 0 || 2 |- | [[Wrâldkampioenskip rugby 2023|2023]] || Groepsfaze || 4 || 2 || 0 || 2 |- !Total||2 titels||57||44||0||13 |} == Keppelings om utens == * [https://wallabies.rugby/ Offisjele webside] [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] 786v89jux6cpfk4xhqyconpsh2qmbgv 0 192635 1232805 1232772 2026-06-23T14:36:30Z Drewes 2754 - tikfl. 1232805 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = William MacGillivray.jpg | ôfbyldingstekst = William MacGillivray (± 1841) | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{GBRnasj}} | berne = [[25 jannewaris]] [[1796]] | berteplak = [[Ald Aberdeen]] | stoarn = [[4 septimber]] [[1852]] (56 jier) | stjerplak = [[Aberdeen]] | etnisiteit = {{SCOetn}} | regionale identiteit = | berop/amt = [[natuerûndersiker]], [[ornitolooch]], [[yllustrator]] | aktyf as = | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = | prizen = | webside = }} [[Ofbyld:107 High Street, Old Aberdeen.jpg|thumb|250px|107 High Street, Old Aberdeen]] '''William MacGillivray''' ([[25 jannewaris]] [[1796]] – [[4 septimber]] [[1852]]) wie in [[Skotlân|Skotske]] [[natuerûndersiker]] en [[ornitolooch]]. == Libben en wurk == MacGillivray waard berne yn Ald Aberdeen en groeide op op it eilân [[Harris]] yn de [[Bûtenste Hebriden]]. Hy gie werom nei Aberdeen dêr't er medisinen studearre oan King's College, en yn 1815 ôfstudearre mei in MA. Yn Ald Aberdeen wenne er oan 107 High Street. Hy waard doe assistint-dissektor (ûntleder) yn 'e anatomylessen. Yn 1823 waard hy assistint fan Robert Jameson, de Regius Professor fan Natuerhistoarje oan 'e [[Universiteit fan Edinburgh]]. Hy wie kurator fan it museum fan it Royal College of Surgeons fan Edinburgh fan 1831 ôf, en naam ûntslach yn 1841 om Regius Professor fan Natuerhistoarje te wurden oan it Marischal College, [[Aberdeen]]. MacGillivray wie in freon fan 'e Amerikaanske fûgelekspert [[John James Audubon]], en skreau in grut part fan Audubon's'' Ornithological Biographies'' fan 1830 oant 1839. Audubon neamde MacGillivray's sjonger (''Geothlypis tolmiei'') nei him. Hy stoar op 5 septimber 1852 op Crown Street 67 yn Aberdeen, mar waard beïerdige op it New Calton Cemetery yn [[Edinburgh]]. == Famylje == Yn 1820 troude er mei Marion Askill fan Harris. It pear krige 10 bern, dêr't twa fan yn 'e bernetiid stoaren. Twa fan MacGillivray syn soannen krigen erkenning as natuerûndersikers. Syn âldste soan, [[John MacGillivray]] (1822–1867), publisearre in ferslach fan 'e wrâldreis fan HMS ''Rattlesnake'', dêr't er de natuerûndersiker oan board fan wie. In oare soan, [[Paul MacGillivray|Paul]], publisearre in ''Aberdeen Flora'' yn 1853, en skonk 214 skilderijen fan syn heit oan it Natural History Museum yn [[Londen]]. == Wurken == Kar-út MacGillivray's wurken: *''Lives of Eminent Zoologists from Aristotle to Linnaeus'' (1830) *''A Systematic Arrangement of British Plants'' (1830) *''The Travels and Researches of Alexander von Humboldt.'' (1832) *''A History of British Quadrupeds'' (1838) *''A Manual of Botany, Comprising Vegetable Anatomy and Physiology'' (1840) *''A History of the Molluscous Animals of Aberdeen, Banff and Kincardine'' (1843) *''A Manual of British Ornithology'' (1840–1842) *''A History of British Birds, indigenous and migratory'', in five volumes (1837–1852) *''Natural History of Deeside and Braemar'' (1855), [[postúm]] publisearre *''A Hebridean Naturalist's Journal 1817-1818'' (1996), postúm *''A Walk to London'' (1998), postúm MacGillivray yllustrearre [[Henry Witham]] syn ''The Internal Structure of Fossil Vegetables found in the Carboniferous and Oolitic deposits of Great Britain'' út 1833, en bewurke The Conchologist's Text-Book yn ferskate edysjes. {{Commonscat}} {{Boarnen|boarnefernijing= * Sjoch [[:en:William MacGillivray]] {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Macgillivray, William}} [[Kategory:Skotsk ornitolooch]] [[Kategory:Skotsk biolooch]] [[Kategory:Skotsk yllustrator]] [[Kategory:Skotsk publisist]] [[Kategory:Persoan berne yn 1796]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1852]] tgrlreqqyaoxvbtp6kpcfbw1n8eq2th 0 192652 1232818 1232785 2026-06-23T16:24:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1232818 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skattermiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Assateague laughing gull MD1.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Larus atricilla.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[griiswite kobben]] (''Leucophaeus'') |Wittenskiplike namme= Leucophaeus atricilla |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Leucophaeus atricilla map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skattermiuw''' (''Leucophaeus atricilla'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwfûgel]] út [[Noard-Amearika|Noard-]] en [[Súd-Amearika]]. Hy hat syn namme te tankjen oan syn skattereftige rop; it is in opportunistyske [[omnivoar]] en in ies-iter. De soarte briedt yn grutte koloanjes, benammen oan 'e [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust fan Noard-Amearika, de [[Kariben]] en it noarden fan Súd-Amearika. De skattermiuw waard hiel lang yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Larus]]'' yndield oant de fûgel it hjoeddeiske plak yn it skaai ''[[Leucophaeus]]'' krige. == Beskriuwing == De skattermiuw is 36 oant 41 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 98–110 sm en in gewicht fan 203–371 gram. It simmerkleed fan 'e folwoeksen fûgel is wyt mei in donkergrize rêch en wjukken en in swarte kop. De wjukken binne folle donkerder griis as by oare miuwen fan ferlykbere grutte en se hawwe swarte punten. De snaffel is lang en read. De swarte kap is winterdeis foar it grutste part ferdwûn. Skattermiuwen dogge der trije jier oer om harren folwoeksen fearrekleed te krijen. Jonge fûgels fan 'e soarte binne altyd donkerder as de measte oare miuwfûgels fan itselde formaat. Fûgels yn it earste jier binne fan ûnderen grizer en hawwe in ljochtere kop as jonge [[lytse prêrjemiuw]]en en se hawwe in folslein swarte sturt. Fûgels yn it twadde jier kinne ûnderskieden wurde troch it patroan op 'e wjukken, mei mear swart op 'e grutte wjukdekfearren en bytiden noch wat swart op 'e sturt. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden skattermiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="130px" style="margin: 0; padding: 0;"> Laughing gull (02914).jpg|Jonge fûgel<br>(earste winter). Laughing-gull.jpg|Briedkleed. Laughing Gull 57.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De fûgel briedt oan 'e Atlantyske kust fan Noard-Amearika, yn 'e Kariben en it noarden fan Súd-Amearika. De meast noardlike populaasjes lûke winterdeis nei it suden; as [[dwaalgast]] wurdt de soarte selden yn [[West-Europa]] waarnommen. == Taksonomy == De skattermiuw waard yn 1758 formeel beskreaun troch de [[Sweden|Sweedske]] biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "Systema Naturae" ûnder de binominale namme ''Larus atricilla''. Linnaeus basearre syn beskriuwing op in eksimplaar fan 'e [[Bahama's]], dat tusken 1729 en 1732 beskreaun en yllustrearre waard troch de [[Ingelân|Ingelske]] [[biolooch]] [[Mark Catesby]] yn syn wurk "The Natural History of Carolina, Florida and the Bahama Islands". De skattermiuw is no ien fan 'e fiif miuwesoarten fan 'e [[Nije Wrâld]] dy't yn it skaai ''Leucophaeus'' set waard, in skaai dat yn 1855 yntrodusearre waard troch de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Carl Friedrich Bruch]]. De skaainamme ''Leucophaeus'' komt út it [[Aldgryksk]]: ''leukos'' ("wyt") en ''phaios'' ("donker"). De [[Soarte (taksonomy)|soartnamme]] ''atricilla'' kombinearret it [[Latyn]ske ''ater'' ("swart") mei it Nijlatynske ''cilla'' ("sturt"); de sturt is swart by jonge fûgels. It is lykwols mooglik dat Linnaeus eins ''atricapilla'' ("swartkop") skriuwe woe. Lykas de measte oare leden fan it skaai Leucophaeus waard de skattermiuw lange tiid yn it skaai ''Larus'' pleatst. Hy waard ferset nei it weroplibbe skaai ''Leucophaeus'' nei oanlieding fan in molekulêr-[[fylogeny]]ske stúdzje út 2005, dy't oantoande dat it opnimmen fan dizze soarte it skaai [[Parafily|parafyletysk]] makke. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: {| class="wikitable " |- ! Ofbyld !! Undersoarte !! Fersprieding |- |[[Ofbyld:Assateague laughing gull MD1.jpg|120px]]|| ''L. a. megalopterus'' ([[Carl Friedrich Bruch|Bruch]], 1855) || eilannen foar de westlike Atlantyske kust fan it súdeasten fan [[Kanada]], [[Maine]] oant [[Floarida]], de [[Golf fan Meksiko]] oant Súd-[[Teksas]], [[Salton Sea]] (Súdeast-[[Kalifornje]]), en de [[Golf fan Kalifornje]] oant [[Colima]]. |- |[[Ofbyld:Gaviota Reidora - panoramio.jpg|120px]]|| ''L. a. atricilla'' ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) || West-Ynje, eilannen foar de kust fan it [[Jûkatan]]-skiereilân, eilannen benoarden [[Fenezuëla]], [[Trinidad en Tobago]] en oant [[Frânsk-Guyana]]. |- |} == Hâlden en dragen == === Brieden === [[Ofbyld:Thacher Island National Wildlife Refuge, MA. Credit- Matt Poole-USFWS (11837318023).jpg|thumb|left|Nêst.]] Skattermiuwen briede fan healwei oant ein maaie yn it noarden fan harren ferspriedingsgebiet en fan ein april yn it suden. Se briede yn koloanjes dy't ferskille yn grutte fan ien pear oant 25.000 pearkes op leechlizzende eilannen oan 'e kust. It nêst wurdt troch beide skaaien boud fan beskikbere fegetaasje. It lechsel bestiet meastentiids út trije aaien dy't troch beide âlders yn 22 oant 27 dagen útbret wurde. De pykjes bliuwe de earste fiif dagen meastal tichteby it nêst. Se wurde troch beide âlders fuorre en fersoarge. De jonge fûgels kinne fleane as se sa'n 40 dagen âld binne. == Status == De skattermiuw hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is grut. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. Dêrfandinne wurdt de soarte troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/laughing-gull-larus-atricilla BirdLife, oproppen 23 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/laugul?siteLanguage=nl eBird, oproppen 23 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/laugul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Leucophaeus atricilla}} }} {{DEFAULTSORT:skattermiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Griiswite kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Karibyske See]] 1wawkshvok6p9pd1cymdcpmpvr1oli2 0 192656 1232797 1232790 2026-06-23T12:40:10Z RomkeHoekstra 10582 wurk ferwidere. 1232797 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Cettisjonger |Ofbyld = [[Ofbyld:37-090505-cettis-warbler-at-Kalloni-east-river.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Cettia cetti - Cetti's Warbler XC432215.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[strewelsjongerfûgels]] (''Cettiidae'') |Skaai = [[cettisjongers]] (''Cettia'') |Wittenskiplike namme= Cettia cetti |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Cettia cetti distribution map.png|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Cettisjonger''' (''Cettia cetti'') is in lytse, brune sjonger út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e ''[[Cettiidae]]'', dy't briedt yn súdlik en westlik [[Jeropa]], noardwestlik [[Afrika]] en it eastlik [[Paleärktysk gebiet]] oant yn [[Afganistan]] en noardwestlik [[Pakistan]]. De skaaien lykje op inoar. De fûgel is ferneamd nei de 18e-iuwske [[Itaalje|Italjaanske]] biolooch [[Francesco Cetti]]. It is in skruten fûgeltsje en dêrom is er faak dreech te sjen. Cettisjongers litte lykwols wol fan har hearre mei in lûde sang. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Cetti's warbler (Cettia cetti) ringed Malta.jpg|thumb|left|In ringe Cettisjonger op [[Malta]].]] De Cettisjonger is likernôch 13–14 sm lang fan snaffel oant sturt. It mantsje weaget 15 g en it wyfke 12 g. De Cettisjonger hat in rûne kop mei in smelle, ljochtgrize streek, dy't boppe de opfallende swarte eagen bûget, en koarte, rûne wjukken. De boppekant is kastanjebrún of donker readbrún; de kiel en it boarst binne ljocht griisbrún. De sturt is langer en breder as by in soad oare sjongers. De skaaien hawwe in ferlykber fearrekleed, mar mantsjes binne 26% oant 32% swierder as wyfkes en hawwe wjukken dy't 11,2% oant 13% langer binne. It mantsje hat in wjuk fan mear as 60 mm; it wyfke hat in wjuk fan minder as 55 mm. Troch harren fearrekleed kin de fûgel op âldens rûsd wurde; juvenilen lykje op folwoeksenen, mar hawwe in fris fearrekleed en twa donkere of donkergrize plakken op 'e tonge. De Cettisjonger is bysûnder ûnder sjongfûgels om't er tsien sturtfearren hat ynstee fan 'e wenstige tolve. == Fersprieding en habitat == De Cettisjonger bewennet ornaris tichte, strewelrike fegetaasje yn fochtige gebieten tichtby fivers, marren, sompen of rivieren. Yn hiel Jeropa is it oantal Cettisjongers sûnt 1990 sterk tanommen. De hjoeddeiske populaasje yn Jeropa wurdt op sa'n 600.000 oant 1.600.000 briedpearkes rûsd. De populaasjes yn [[Itaalje]] en [[Turkije]] binne stabyl of tanimmend. De útsûndering op 'e algemiene positive trend yn Jeropa is [[Grikelân]], dêr't de populaasje tusken 1990 en 2000 wat efterút gie. === Nederlân === Mei de útwreiding fan 'e soarte waard ek Nederlân kolonisearre. De fûgel waard foar it earst yn 1968 waarnommen en yn 1973 briede de Cettisjonger foar it earst mei wissichheid. Ynearsten like it goed te gean mei de soarte yn Nederlân, mar nei in pear strange winters yn 1979 en 1985 folge in delgong. De kjeld krong dêrby yn ferskate winters troch oant djip yn [[Súd-Jeropa]], it oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e soarte. Sûnt 2005 folge in nije kolonisaasje en de oantallen namen rap ta yn it súdwesten fan it lân. Dêrnei folge in kolonisaasje yn nije gebieten lykas ek de [[Waadeilannen]]. De measte Cettisjongers binne te finen yn 'e reidgebieten fan 'e lege dielen fan ús lân mei bolwurken lykas de [[Nasjonaal Park De Biisbosk|Biisbosk]], de Siuwske delta en de [[Oostvaardersplassen]]. Yn 2023 waard de briedpopulaasje op 5300 oant 6300 (2023). Yn Nederlân is de Cettisjonger in stânfûgel. == Taksonomy == De Cettisjonger waard yn 1820 beskreaun troch de [[Nederlân]]ske biolooch [[Coenraad Jacob Temminck]] op basis fan eksimplaren dy't sammele wiene troch Alberto della Marmora op [[Sardynje]]. Temminck joech de fûgel de binominale namme Sylvia cetti. De soartnamme waard keazen ta neitins fan 'e Italjaanske biolooch Francesco Cetti. De Cettisjonger wurdt no pleatst yn it skaai Cettia, dat yn 1834 oprjochte waard troch de [[Frankryk|Frânske]] [[ornitolooch]] [[Charles Lucien Bonaparte]], in omkesizzer fan [[Napoleon]], mei de Cettisjonger as [[typesoarte]]. De fylogenetyske relaasjes tusken de Cettia-soarten binne as folget, basearre op gegevens fan it Cornell Lab of Ornithology: Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cetti'' (Temminck, 1820) – westlik Jeropa oant Grikelân en de [[Balkan]], noardwestlik [[Afrika]]. * ''C. c. orientalis'' (Tristram, 1867) – Turkije oant [[Iran]] en [[Afganistan]]. * ''C. c. albiventris'' (Severtsov, 1873) – [[Kazakstan]] en [[Turkmenistan]] oant noardwestlik [[Sina]] en noardlik Afganistan. == Hâlden en dragen == === Brieden === [[Ofbyld:Cettia cetti MHNT 232 RdN Oued Lucus Maroc.jpg|thumb|left|Aaikes fan 'e Cettisjonger.]] Yn de simmer besteegje de mantsjes it measte fan harren tiid oan it ôfbakenjen fan harren territoarium. Dêrby hawwe se net folle tiid foar it fersoargjen fan aaien of jongen. Dêrnei besykje de mantsjes yn 'e regel mear as ien wyfke nei harren territoarium te lokken. Harren sang spilet dêrby in wichtige rol. Yn Jeropa is de haadperioade foar it lizzen fan aaien fan healwei april oant ein juny. It nêst wurdt yn tichte fegetaasje boud, meastal op sa'n 30 oant 45 sm boppe de grûn. It sleauwige, bekerfoarmige nêst is makke fan blêd en stâltsjes en beklaaid mei fearkes, hier en oar fyn materiaal. It wurdt folslein troch it wyfke boud. De aaien wurde yn 'e iere moarn mei tuskenskoften fan in dei lein en binne kastanjebrún fan kleur. It lechsel bestiet út 4 oant 5 aaien fan likernôch 18,0 mm × 13,9 mm. De aaikes wurde troch it wyfke bebret en komme nei 16 oant 17 dagen út. De jongen wurde benammen troch it wyfke fuorre en fersoarge. Se fleane nei 14 oant 16 dagen út, mar wurde noch teminsten 15 dagen troch de âlders fuorre. Nei 30 dagen binne de jongen selsstannich. Yn Jeropa hawwe Cettisjongers ornaris twa lechsels per jier. Se briede foar it earst as se ien jier âld binne. === Iten === De Cettisjonger yt ynsekten lykas lytse, sêfte ynsekten en larven. Cettisjongers hawwe in foarkar foar lytse ynsekten om't se dy flugger fertarre kinne. == Status == It fûgeltsje hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. De soarte wurdt dêrom troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd tusken 9.070. 000 oant 14.600.000 folwoeksen fûgels (2019). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cettis-warbler-cettia-cetti BirdLife, oproppen 23 juny 2026] * [https://ebird.org/species/cetwar1/NL eBird, oproppen 23 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cetwar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/12200/?language=english Sovon, oproppen 23 juny 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cettia cetti}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] ift0l2wyulrkfywclb56afu6vq0s9si 1232798 1232797 2026-06-23T12:42:00Z RomkeHoekstra 10582 1232798 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Cettisjonger |Ofbyld = [[Ofbyld:37-090505-cettis-warbler-at-Kalloni-east-river.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Cettia cetti - Cetti's Warbler XC432215.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[strewelsjongerfûgels]] (''Cettiidae'') |Skaai = [[cettisjongers]] (''Cettia'') |Wittenskiplike namme= Cettia cetti |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Cettia cetti distribution map.png|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Cettisjonger''' (''Cettia cetti'') is in lytse, brune sjonger út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e ''[[Cettiidae]]'', dy't briedt yn súdlik en westlik [[Jeropa]], noardwestlik [[Afrika]] en it eastlik [[Paleärktysk gebiet]] oant yn [[Afganistan]] en noardwestlik [[Pakistan]]. De skaaien lykje op inoar. De fûgel is ferneamd nei de 18e-iuwske [[Itaalje|Italjaanske]] biolooch [[Francesco Cetti]]. It is in skruten fûgeltsje en dêrom is er faak dreech te sjen. Cettisjongers litte lykwols wol fan har hearre mei in lûde sang. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Cetti's warbler (Cettia cetti) ringed Malta.jpg|thumb|left|In ringe Cettisjonger op [[Malta]].]] De Cettisjonger is likernôch 13–14 sm lang fan snaffel oant sturt. It mantsje weaget 15 g en it wyfke 12 g. De Cettisjonger hat in rûne kop mei in smelle, ljochtgrize streek, dy't boppe de opfallende swarte eagen bûget, en koarte, rûne wjukken. De boppekant is kastanjebrún of donker readbrún; de kiel en it boarst binne ljocht griisbrún. De sturt is langer en breder as by in soad oare sjongers. De skaaien hawwe in ferlykber fearrekleed, mar mantsjes binne 26% oant 32% swierder as wyfkes en hawwe wjukken dy't 11,2% oant 13% langer binne. It mantsje hat in wjuk fan mear as 60 mm; it wyfke hat in wjuk fan minder as 55 mm. Troch harren fearrekleed kin de fûgel op âldens rûsd wurde; juvenilen lykje op folwoeksenen, mar hawwe in fris fearrekleed en twa donkere of donkergrize plakken op 'e tonge. De Cettisjonger is bysûnder ûnder sjongfûgels om't er tsien sturtfearren hat ynstee fan 'e wenstige tolve. == Fersprieding en habitat == De Cettisjonger bewennet ornaris tichte, strewelrike fegetaasje yn fochtige gebieten tichtby fivers, marren, sompen of rivieren. Yn hiel Jeropa is it oantal Cettisjongers sûnt 1990 sterk tanommen. De hjoeddeiske populaasje yn Jeropa wurdt op sa'n 600.000 oant 1.600.000 briedpearkes rûsd. De populaasjes yn [[Itaalje]] en [[Turkije]] binne stabyl of tanimmend. De útsûndering op 'e algemiene positive trend yn Jeropa is [[Grikelân]], dêr't de populaasje tusken 1990 en 2000 wat efterút gie. === Nederlân === Mei de útwreiding fan 'e soarte waard ek Nederlân kolonisearre. De fûgel waard foar it earst yn 1968 waarnommen en yn 1973 briede de Cettisjonger foar it earst mei wissichheid. Ynearsten like it goed te gean mei de soarte yn Nederlân, mar nei in pear strange winters yn 1979 en 1985 folge in delgong. De kjeld krong dêrby yn ferskate winters troch oant djip yn [[Súd-Jeropa]], it oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e soarte. Sûnt 2005 folge in nije kolonisaasje en de oantallen namen rap ta yn it súdwesten fan it lân. Dêrnei folge in kolonisaasje yn nije gebieten lykas ek de [[Waadeilannen]]. De measte Cettisjongers binne te finen yn 'e reidgebieten fan 'e lege dielen fan ús lân mei bolwurken lykas de [[Nasjonaal Park De Biisbosk|Biisbosk]], de Siuwske delta en de [[Oostvaardersplassen]]. Yn 2023 waard de briedpopulaasje op 5300 oant 6300 (2023). Yn Nederlân is de Cettisjonger in stânfûgel. == Taksonomy == De Cettisjonger waard yn 1820 beskreaun troch de [[Nederlân]]ske biolooch [[Coenraad Jacob Temminck]] op basis fan eksimplaren dy't sammele wiene troch Alberto della Marmora op [[Sardynje]]. Temminck joech de fûgel de binominale namme Sylvia cetti. De soartnamme waard keazen ta neitins fan 'e Italjaanske biolooch Francesco Cetti. De Cettisjonger wurdt no pleatst yn it skaai Cettia, dat yn 1834 oprjochte waard troch de [[Frankryk|Frânske]] [[ornitolooch]] [[Charles Lucien Bonaparte]], in omkesizzer fan [[Napoleon]], mei de Cettisjonger as [[typesoarte]]. De fylogenetyske relaasjes tusken de Cettia-soarten binne as folget, basearre op gegevens fan it Cornell Lab of Ornithology: Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cetti'' (Temminck, 1820) – westlik Jeropa oant Grikelân en de [[Balkan]], noardwestlik [[Afrika]]. * ''C. c. orientalis'' (Tristram, 1867) – Turkije oant [[Iran]] en [[Afganistan]]. * ''C. c. albiventris'' (Severtsov, 1873) – [[Kazakstan]] en [[Turkmenistan]] oant noardwestlik [[Sina]] en noardlik Afganistan. == Hâlden en dragen == === Brieden === [[Ofbyld:Cettia cetti MHNT 232 RdN Oued Lucus Maroc.jpg|thumb|left|Aaikes fan 'e Cettisjonger.]] Yn de simmer besteegje de mantsjes it measte fan harren tiid oan it ôfbakenjen fan harren territoarium. Dêrby hawwe se net folle tiid foar it fersoargjen fan aaien of jongen. Dêrnei besykje de mantsjes yn 'e regel mear as ien wyfke nei harren territoarium te lokken. Harren sang spilet dêrby in wichtige rol. Yn Jeropa is de haadperioade foar it lizzen fan aaien fan healwei april oant ein juny. It nêst wurdt yn tichte fegetaasje boud, meastal op sa'n 30 oant 45 sm boppe de grûn. It sleauwige, bekerfoarmige nêst is makke fan blêd en stâltsjes en beklaaid mei fearkes, hier en oar fyn materiaal. It wurdt folslein troch it wyfke boud. De aaien wurde yn 'e iere moarn mei tuskenskoften fan in dei lein en binne kastanjebrún fan kleur. It lechsel bestiet út 4 oant 5 aaien fan likernôch 18,0 mm × 13,9 mm. De aaikes wurde troch it wyfke bebret en komme nei 16 oant 17 dagen út. De jongen wurde benammen troch it wyfke fuorre en fersoarge. Se fleane nei 14 oant 16 dagen út, mar wurde noch teminsten 15 dagen troch de âlders fuorre. Nei 30 dagen binne de jongen selsstannich. Yn Jeropa hawwe Cettisjongers ornaris twa lechsels per jier. Se briede foar it earst as se ien jier âld binne. === Iten === De Cettisjonger yt ynsekten lykas lytse, sêfte ynsekten en larven. Cettisjongers hawwe in foarkar foar lytse ynsekten om't se dy flugger fertarre kinne. == Status == It fûgeltsje hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. De soarte wurdt dêrom troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd tusken 9.070. 000 oant 14.600.000 folwoeksen fûgels (2019). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cettis-warbler-cettia-cetti BirdLife, oproppen 23 juny 2026] * [https://ebird.org/species/cetwar1/NL eBird, oproppen 23 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cetwar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/12200/?language=english Sovon, oproppen 23 juny 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cettia cetti}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strewelsjongerfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] m4nfk8o2azikzwjg6swq38tunld9ngu 1232799 1232798 2026-06-23T12:45:08Z RomkeHoekstra 10582 1232799 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Cettisjonger |Ofbyld = [[Ofbyld:37-090505-cettis-warbler-at-Kalloni-east-river.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Cettia cetti - Cetti's Warbler XC432215.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[strewelsjongerfûgels]] (''Cettiidae'') |Skaai = [[cettisjongers]] (''Cettia'') |Wittenskiplike namme= Cettia cetti |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Cettia cetti distribution map.png|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Cettisjonger''' (''Cettia cetti'') is in lytse, brune sjonger út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e ''[[Cettiidae]]'', dy't briedt yn súdlik en westlik [[Jeropa]], noardwestlik [[Afrika]] en it eastlik [[Paleärktysk gebiet]] oant yn [[Afganistan]] en noardwestlik [[Pakistan]]. De skaaien lykje op inoar. De fûgel is ferneamd nei de 18e-iuwske [[Itaalje|Italjaanske]] biolooch [[Francesco Cetti]]. It is in skruten fûgeltsje en dêrom is er faak dreech te sjen. Cettisjongers litte lykwols wol fan har hearre mei in lûde sang. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Cetti's warbler (Cettia cetti) ringed Malta.jpg|thumb|left|In ringe Cettisjonger op [[Malta]].]] De Cettisjonger is likernôch 13–14 sm lang fan snaffel oant sturt. It mantsje weaget 15 g en it wyfke 12 g. De Cettisjonger hat in rûne kop mei in smelle, ljochtgrize streek, dy't boppe de opfallende swarte eagen bûget, en koarte, rûne wjukken. De boppekant is kastanjebrún of donker readbrún; de kiel en it boarst binne ljocht griisbrún. De sturt is langer en breder as by in soad oare sjongers. De skaaien hawwe in ferlykber fearrekleed, mar mantsjes binne 26% oant 32% swierder as wyfkes en hawwe wjukken dy't 11,2% oant 13% langer binne. It mantsje hat in wjuk fan mear as 60 mm; it wyfke hat in wjuk fan minder as 55 mm. Troch harren fearrekleed kin de fûgel op âldens rûsd wurde; juvenilen lykje op folwoeksenen, mar hawwe in fris fearrekleed en twa donkere of donkergrize plakken op 'e tonge. De Cettisjonger is bysûnder ûnder sjongfûgels om't er tsien sturtfearren hat ynstee fan 'e wenstige tolve. == Fersprieding en habitat == De Cettisjonger bewennet ornaris tichte, strewelrike fegetaasje yn fochtige gebieten tichtby fivers, marren, sompen of rivieren. Yn hiel Jeropa is it oantal Cettisjongers sûnt 1990 sterk tanommen. De hjoeddeiske populaasje yn Jeropa wurdt op sa'n 600.000 oant 1.600.000 briedpearkes rûsd. De populaasjes yn [[Itaalje]] en [[Turkije]] binne stabyl of tanimmend. De útsûndering op 'e algemiene positive trend yn Jeropa is [[Grikelân]], dêr't de populaasje tusken 1990 en 2000 wat efterút gie. === Nederlân === Mei de útwreiding fan 'e soarte waard ek Nederlân kolonisearre. De fûgel waard foar it earst yn 1968 waarnommen en yn 1973 briede de Cettisjonger foar it earst mei wissichheid. Ynearsten like it goed te gean mei de soarte yn Nederlân, mar nei in pear strange winters yn 1979 en 1985 folge in delgong. De kjeld krong dêrby yn ferskate winters troch oant djip yn [[Súd-Jeropa]], it oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e soarte. Sûnt 2005 folge in nije kolonisaasje en de oantallen namen rap ta yn it súdwesten fan it lân. Dêrnei folge in kolonisaasje yn nije gebieten lykas ek de [[Waadeilannen]]. De measte Cettisjongers binne te finen yn 'e reidgebieten fan 'e lege dielen fan ús lân mei bolwurken lykas de [[Nasjonaal Park De Biisbosk|Biisbosk]], de Siuwske delta en de [[Oostvaardersplassen]]. Yn 2023 waard de briedpopulaasje op 5300 oant 6300 (2023). Yn Nederlân is de Cettisjonger in stânfûgel. == Taksonomy == De Cettisjonger waard yn 1820 beskreaun troch de [[Nederlân]]ske biolooch [[Coenraad Jacob Temminck]] op basis fan eksimplaren dy't sammele wiene troch Alberto della Marmora op [[Sardynje]]. Temminck joech de fûgel de binominale namme Sylvia cetti. De soartnamme waard keazen ta neitins fan 'e Italjaanske biolooch Francesco Cetti. De Cettisjonger wurdt no pleatst yn it skaai Cettia, dat yn 1834 oprjochte waard troch de [[Frankryk|Frânske]] [[ornitolooch]] [[Charles Lucien Bonaparte]], in omkesizzer fan [[Napoleon]], mei de Cettisjonger as [[typesoarte]]. De fylogenetyske relaasjes tusken de Cettia-soarten binne as folget, basearre op gegevens fan it Cornell Lab of Ornithology: Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cetti'' (Temminck, 1820) – westlik Jeropa oant Grikelân en de [[Balkan]], noardwestlik [[Afrika]]. * ''C. c. orientalis'' (Tristram, 1867) – Turkije oant [[Iran]] en [[Afganistan]]. * ''C. c. albiventris'' (Severtsov, 1873) – [[Kazakstan]] en [[Turkmenistan]] oant noardwestlik [[Sina]] en noardlik Afganistan. == Hâlden en dragen == === Brieden === [[Ofbyld:Cettia cetti MHNT 232 RdN Oued Lucus Maroc.jpg|thumb|left|Aaikes fan 'e Cettisjonger.]] Yn de simmer besteegje de mantsjes it measte fan harren tiid oan it ôfbakenjen fan harren territoarium. Dêrby hawwe se net folle tiid foar it fersoargjen fan aaien of jongen. Dêrnei besykje de mantsjes yn 'e regel mear as ien wyfke nei harren territoarium te lokken. Harren sang spilet dêrby in wichtige rol. Yn Jeropa is de haadperioade foar it lizzen fan aaien fan healwei april oant ein juny. It nêst wurdt yn tichte fegetaasje boud, meastal op sa'n 30 oant 45 sm boppe de grûn. It sleauwige, bekerfoarmige nêst is makke fan blêd en stâltsjes en beklaaid mei fearkes, hier en oar fyn materiaal. It wurdt folslein troch it wyfke boud. De aaien wurde yn 'e iere moarn mei tuskenskoften fan in dei lein en binne kastanjebrún fan kleur. It lechsel bestiet út 4 oant 5 aaien fan likernôch 18,0 mm × 13,9 mm. De aaikes wurde troch it wyfke bebret en komme nei 16 oant 17 dagen út. De jongen wurde benammen troch it wyfke fuorre en fersoarge. Se fleane nei 14 oant 16 dagen út, mar wurde noch teminsten 15 dagen troch de âlders fuorre. Nei 30 dagen binne de jongen selsstannich. Yn Jeropa hawwe Cettisjongers ornaris twa lechsels per jier. Se briede foar it earst as se ien jier âld binne. === Iten === De Cettisjonger yt ynsekten lykas lytse, sêfte ynsekten en larven. Cettisjongers hawwe in foarkar foar lytse ynsekten om't se dy flugger fertarre kinne. == Status == It fûgeltsje hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. De soarte wurdt dêrom troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd tusken 9.070. 000 oant 14.600.000 folwoeksen fûgels (2019). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cettis-warbler-cettia-cetti BirdLife, oproppen 23 juny 2026] * [https://ebird.org/species/cetwar1/NL eBird, oproppen 23 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cetwar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/12200/?language=english Sovon, oproppen 23 juny 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cettia cetti}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Cettisjonger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] pyrzu9d9j6kefxfdmhdc295dazthlpf 1232819 1232799 2026-06-23T16:27:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1232819 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Cettisjonger |Ofbyld = [[Ofbyld:37-090505-cettis-warbler-at-Kalloni-east-river.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Cettia cetti - Cetti's Warbler XC432215.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[strewelsjongerfûgels]] (''Cettiidae'') |Skaai = [[cettisjongers]] (''Cettia'') |Wittenskiplike namme= Cettia cetti |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Cettia cetti distribution map.png|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Cettisjonger''' (''Cettia cetti'') is in lytse, brune sjonger út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e ''[[Cettiidae]]'', dy't briedt yn súdlik en westlik [[Jeropa]], noardwestlik [[Afrika]] en it eastlik [[Paleärktysk gebiet]] oant yn [[Afganistan]] en noardwestlik [[Pakistan]]. De skaaien lykje op inoar. De fûgel is ferneamd nei de 18e-iuwske [[Itaalje|Italjaanske]] biolooch [[Francesco Cetti]]. It is in skruten fûgeltsje en dêrom is er faak dreech te sjen. Cettisjongers litte lykwols wol fan har hearre mei in lûde sang. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Cetti's warbler (Cettia cetti) ringed Malta.jpg|thumb|left|In ringe Cettisjonger op [[Malta]].]] De Cettisjonger is likernôch 13–14 sm lang fan snaffel oant sturt. It mantsje weaget 15 g en it wyfke 12 g. De Cettisjonger hat in rûne kop mei in smelle, ljochtgrize streek, dy't boppe de opfallende swarte eagen bûget, en koarte, rûne wjukken. De boppekant is kastanjebrún of donker readbrún; de kiel en it boarst binne ljocht griisbrún. De sturt is langer en breder as by in soad oare sjongers. De skaaien hawwe in ferlykber fearrekleed, mar mantsjes binne 26% oant 32% swierder as wyfkes en hawwe wjukken dy't 11,2% oant 13% langer binne. It mantsje hat in wjuk fan mear as 60 mm; it wyfke hat in wjuk fan minder as 55 mm. Troch harren fearrekleed kin de fûgel op âldens rûsd wurde; juvenilen lykje op folwoeksenen, mar hawwe in fris fearrekleed en twa donkere of donkergrize plakken op 'e tonge. De Cettisjonger is bysûnder ûnder sjongfûgels om't er tsien sturtfearren hat ynstee fan 'e wenstige tolve. == Fersprieding en habitat == De Cettisjonger bewennet ornaris tichte, strewelrike fegetaasje yn fochtige gebieten tichtby fivers, marren, sompen of rivieren. Yn hiel Jeropa is it oantal Cettisjongers sûnt 1990 sterk tanommen. De hjoeddeiske populaasje yn Jeropa wurdt op sa'n 600.000 oant 1.600.000 briedpearkes rûsd. De populaasjes yn [[Itaalje]] en [[Turkije]] binne stabyl of tanimmend. De útsûndering op 'e algemiene positive trend yn Jeropa is [[Grikelân]], dêr't de populaasje tusken 1990 en 2000 wat efterút gie. === Nederlân === Mei de útwreiding fan 'e soarte waard ek Nederlân kolonisearre. De fûgel waard foar it earst yn 1968 waarnommen en yn 1973 briede de Cettisjonger foar it earst mei wissichheid. Ynearsten like it goed te gean mei de soarte yn Nederlân, mar nei in pear strange winters yn 1979 en 1985 folge in delgong. De kjeld krong dêrby yn ferskate winters troch oant djip yn [[Súd-Jeropa]], it oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e soarte. Sûnt 2005 folge in nije kolonisaasje en de oantallen namen rap ta yn it súdwesten fan it lân. Dêrnei folge in kolonisaasje yn nije gebieten lykas ek de [[Waadeilannen]]. De measte Cettisjongers binne te finen yn 'e reidgebieten fan 'e lege dielen fan ús lân mei bolwurken lykas de [[Nasjonaal Park De Biisbosk|Biisbosk]], de Siuwske delta en de [[Oostvaardersplassen]]. Yn 2023 waard de briedpopulaasje op 5300 oant 6300 (2023). Yn Nederlân is de Cettisjonger in stânfûgel. == Taksonomy == De Cettisjonger waard yn 1820 beskreaun troch de [[Nederlân]]ske biolooch [[Coenraad Jacob Temminck]] op basis fan eksimplaren dy't sammele wiene troch Alberto della Marmora op [[Sardynje]]. Temminck joech de fûgel de binominale namme Sylvia cetti. De soartnamme waard keazen ta neitins fan 'e Italjaanske biolooch Francesco Cetti. De Cettisjonger wurdt no pleatst yn it skaai Cettia, dat yn 1834 oprjochte waard troch de [[Frankryk|Frânske]] [[ornitolooch]] [[Charles Lucien Bonaparte]], in omkesizzer fan [[Napoleon]], mei de Cettisjonger as [[typesoarte]]. De fylogenetyske relaasjes tusken de Cettia-soarten binne as folget, basearre op gegevens fan it Cornell Lab of Ornithology: Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cetti'' (Temminck, 1820) – westlik Jeropa oant Grikelân en de [[Balkan]], noardwestlik [[Afrika]]. * ''C. c. orientalis'' (Tristram, 1867) – Turkije oant [[Iran]] en [[Afganistan]]. * ''C. c. albiventris'' (Severtsov, 1873) – [[Kazakstan]] en [[Turkmenistan]] oant noardwestlik [[Sina]] en noardlik Afganistan. == Hâlden en dragen == === Brieden === [[Ofbyld:Cettia cetti MHNT 232 RdN Oued Lucus Maroc.jpg|thumb|left|Aaikes fan 'e Cettisjonger.]] Yn de simmer besteegje de mantsjes it measte fan harren tiid oan it ôfbakenjen fan harren territoarium. Dêrby hawwe se net folle tiid foar it fersoargjen fan aaien of jongen. Dêrnei besykje de mantsjes yn 'e regel mear as ien wyfke nei harren territoarium te lokken. Harren sang spilet dêrby in wichtige rol. Yn Jeropa is de haadperioade foar it lizzen fan aaien fan healwei april oant ein juny. It nêst wurdt yn tichte fegetaasje boud, meastal op sa'n 30 oant 45 sm boppe de grûn. It sleauwige, bekerfoarmige nêst is makke fan blêd en stâltsjes en beklaaid mei fearkes, hier en oar fyn materiaal. It wurdt folslein troch it wyfke boud. De aaien wurde yn 'e iere moarn mei tuskenskoften fan in dei lein en binne kastanjebrún fan kleur. It lechsel bestiet út 4 oant 5 aaien fan likernôch 18,0 mm × 13,9 mm. De aaikes wurde troch it wyfke bebret en komme nei 16 oant 17 dagen út. De jongen wurde benammen troch it wyfke fuorre en fersoarge. Se fleane nei 14 oant 16 dagen út, mar wurde noch teminsten 15 dagen troch de âlders fuorre. Nei 30 dagen binne de jongen selsstannich. Yn Jeropa hawwe Cettisjongers ornaris twa lechsels per jier. Se briede foar it earst as se ien jier âld binne. === Iten === De Cettisjonger yt ynsekten lykas lytse, sêfte ynsekten en larven. Cettisjongers hawwe in foarkar foar lytse ynsekten om't se dy flugger fertarre kinne. == Status == It fûgeltsje hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. De soarte wurdt dêrom troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd tusken 9.070. 000 oant 14.600.000 folwoeksen fûgels (2019). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cettis-warbler-cettia-cetti BirdLife, oproppen 23 juny 2026] * [https://ebird.org/species/cetwar1/NL eBird, oproppen 23 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cetwar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/12200/?language=english Sovon, oproppen 23 juny 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cettia cetti}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Cettisjonger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] tks8a3sb5hb1eo3njd5x2yv4n8mfege 10 192658 1232801 2026-06-23T13:08:42Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;" width="100%" ! align="center" width="2%" |[[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|30px]] ! align="center" style="background:#ccccff" width="100%" | Doarpen yn 'e gemeente [[De Rûne Feanen]] ! align="center" width="2%" |[[Ofbyld:Flag of Ronde Venen.svg|30px]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" | [[Abcoude]] · Amstelhoe..." 1232801 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;" width="100%" ! align="center" width="2%" |[[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|30px]] ! align="center" style="background:#ccccff" width="100%" | Doarpen yn 'e gemeente [[De Rûne Feanen]] ! align="center" width="2%" |[[Ofbyld:Flag of Ronde Venen.svg|30px]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" | [[Abcoude]] · [[Amstelhoek]] · [[Baambrugge]] · [[De Hoef (Utert)|De Hoef]] · [[Mijdrecht]] (haadplak) · [[Vinkeveen]] · [[Waverveen]] · [[Wilnis]] |- | colspan="3" | {{Bewurklinks|Berjocht:Navigaasje De Rûne Feanen}} |}<noinclude> [[Kategory:Berjocht: Navigaasje Gemeente Utert (provinsje)|Rune Feanen]] </noinclude> hgrfc39vlroihbfz38paaat7tkvcf2g 0 192659 1232806 2026-06-23T14:43:30Z SencBorz 50363 de side makke 1232806 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it Australyske rugbyteam yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Type of Game !width=124|Date !width=140|Opponent !width=60|Result |- align="center" |align=left|Vuvale Bowl |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} == Boarnen == {{reflist}} lrr3e6232x132740ek0a84hvog0bl1g 1232807 1232806 2026-06-23T14:43:59Z SencBorz 50363 1232807 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Type of Game !width=124|Date !width=140|Opponent !width=60|Result |- align="center" |align=left|Vuvale Bowl |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} == Boarnen == {{reflist}} s6d7dnjht337e9oebfwms0v2h25gbrg 1232810 1232807 2026-06-23T14:52:26Z Drewes 2754 Frysker 1232810 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Vuvale Bowl |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} 7w29w2ksf2d1mw49e6up3w9a563yd2m 1232811 1232810 2026-06-23T14:57:34Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1232811 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Type of Game !width=124|Date !width=140|Opponent !width=60|Result |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} fnrk69cmdcdbjiq9vi0oxe4fgc4tsbg 1232812 1232811 2026-06-23T15:07:36Z SencBorz 50363 in flater korrizjearre 1232812 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} n7wdwb9zq672d0pjgta22r0d66zr8uv 1232814 1232812 2026-06-23T15:40:08Z SencBorz 50363 2026 tafoege 1232814 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left|04 july |align=left|{{IRLru}} | |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} iuk3lcljzpmd9vnyg49eqozciv6gbfw 1232817 1232814 2026-06-23T16:02:30Z SencBorz 50363 in kategory tafoege 1232817 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|% |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left|04 july |align=left|{{IRLru}} | |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] cxkfsbl2wczh3wfhuhktpadqdy02sc8 1232840 1232817 2026-06-23T20:15:53Z SencBorz 50363 2022, 2023 tafoege 1232840 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left|04 july |align=left|{{IRLru}} | |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] odbcyx48cug7q0dk6b1nxjm3is5ejyv 1232882 1232840 2026-06-24T06:17:17Z SencBorz 50363 2020, 2021 tafoege 1232882 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left|04 july |align=left|{{IRLru}} | |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] gcc4n9x64p5t5q5sa5ld22fe3z199ej 1232883 1232882 2026-06-24T06:32:39Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1232883 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left|04 july |align=left|{{IRLru}} | |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} == Palmares (2020-2029) == * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] ozz0wpd94iz9dyvokju5t0nbjvpimbn 1232884 1232883 2026-06-24T07:01:10Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1232884 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left|04 july |align=left|{{IRLru}} | |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left|11 july |align=left|{{FRAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} == Record == === Palmares (2020-2029) === * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) === Tabel === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Jier !width=30|Wed !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|2020 |align=center|6 |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |- align="center" |align=center|2021 |align=center|14 |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |- align="center" |align=center|2022 |align=center|14 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |- align="center" |align=center|2023 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |- align="center" |align=center|2024 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |- align="center" |align=center|2025 |align=center|15 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |- !width=224|Totaal !width=30|71 !width=30|26 !width=30|3 !width=30|42 !width=30|36.6% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] 3zluxdphfu8w2n4uz48ocv1cmmwf5xz 0 192660 1232813 2026-06-23T15:24:22Z Drewes 2754 wurk 1232813 wikitext text/x-wiki {{wurk}} {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Francesco Cetti.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[9 augustus]] [[1726]] | berteplak = [[Mannheim]] | stoarn = [[20 novimber]] [[1778]] (52 jier) | stjerplak = [[Sassari]], [[Keninkryk Sardynje]] | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[preester]] | aktyf as = wiskundige, söolooch, natuerûndersiker | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Storia Naturale di Sardegna'' ('Natuerlike Histoarje fan Sardynje') (1774–1777) | prizen = | webside = }} '''Francesco Cetti''' ([[Mannheim]], [[9 augustus]] [[1726]] – Sassari, [[20 novimber]] [[1778]]) wie in Italjaanske [[roomsk-katolike]] [[pryster]], [[natuerûndersiker]] (benammen [[soölooch]]) en [[wiskundige]]. == Biografy == Cetti waard berne yn Mannheim yn [[Dútslân]], mar syn âlden kamen oarspronklik út [[Como]]. Hy waard oplaat yn [[Lombardije]] en oan it [[Jezuïten|Jezuïtekolleezje]] yn [[Monza]]. Cetti wurdt betocht yn 'e namme fan 'e [[Cettisjonger]] (''Cettia cetti''), dy't op [[Sardynje]] sammele waard troch [[Alberto della Marmora]].[1] == Wurken == *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1774 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=1: I Quadrupedi di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=eYtmuT-Gmq0C | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1776 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=2: Gli Uccelli di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=bhAAAAAAQAAJ | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1777 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=3: Anfibi e Pesci di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=ADTWeaXL5zcC | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1777 | title=Appendice alla storia naturale dei quadrupedi di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=mVpgAAAAcAAJ | ref=none }} {{Boarnen|boarnefernijing= }} {{DEFAULTSORT:Cetti, Francesco}} 626gpu53ygazl8v4xnrg3hq2blz8ewr 1232815 1232813 2026-06-23T15:53:24Z Drewes 2754 1232815 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Francesco Cetti.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{ITAnasj}} | berne = [[9 augustus]] [[1726]] | berteplak = [[Mannheim]] | stoarn = [[20 novimber]] [[1778]] (52 jier) | stjerplak = [[Sassari]], [[Keninkryk Sardynje]] | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[preester]] | aktyf as = wiskundige, söolooch, natuerûndersiker | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Storia Naturale di Sardegna'' (1774–1777) | prizen = | webside = }} '''Francesco Cetti''' ([[Mannheim]], [[9 augustus]] [[1726]] – Sassari, [[20 novimber]] [[1778]]) wie in Italjaanske [[roomsk-katolike]] [[pryster]], [[natuerûndersiker]] (benammen [[soölooch]]) en [[wiskundige]]. == Biografy == Cetti waard berne yn Mannheim yn [[Dútslân]], mar syn âlden kamen oarspronklik út [[Como]]. Hy waard oplaat yn [[Lombardije]] en oan it [[Jezuïten|Jezuïtekolleezje]] yn [[Monza]]. [[Ofbyld:Cetti's zanger.jpg|left|thumb|175px|[[Cettisjonger]] (Yllustraasje fan [[John Gerrard Keulemans]])]] Yn 1765 waard er nei [[Sardinië]] stjoerd om dêr it ûnderwiisnivo op it eilân te ferheegjen. Yn 1766 waard er beneamd op de learstoel mei de learopdracht wiskunde oan de universiteit fan Sassari. Hy hie dy learstoel oant syn dea ta. Cetti swalke faak yn 'e omkriten fan Sassari, wêrby't er [[sûchdieren]], [[fûgels]], [[fisken]], [[ynsekten]] en [[fossilen]] ûndersocht en sammele. Syn ûntdekkingen en fynsten lei er fêst yn de ''Storia Naturale di Sardegna'' (de 'natuerlike histoarje fan Sardinië'), 1774 – 7, in wurk yn fjouwer dielen. Cetti wurdt betocht yn 'e namme fan 'e [[Cettisjonger]] (''Cettia cetti''), <ref>{{en}}{{aut|Cramp, S.}}, 1994. Handbook of the Birds of Europe, the Middle East, and North Africa: The Birds of the Western Palearctic Volume VI: {{ISBN|978-0198575085}}</ref>dy't op [[Sardynje]] sammele waard troch [[Alberto della Marmora]]. == Wurken == *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1774 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=1: I Quadrupedi di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=eYtmuT-Gmq0C | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1776 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=2: Gli Uccelli di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=bhAAAAAAQAAJ | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1777 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=3: Anfibi e Pesci di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=ADTWeaXL5zcC | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1777 | title=Appendice alla storia naturale dei quadrupedi di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=mVpgAAAAcAAJ | ref=none }} {{Boarnen|boarnefernijing= * Dit artikel of in eardere ferzje dêrfan is, foar in part, in oersetting fan it artikel [[:en:Francesco Cetti]] op de Ingelsktalige Wikipedia {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Cetti, Francesco}} [[Kategory:Italjaansk ornitolooch]] [[Kategory:Italjaansk soölooch]] [[Kategory:Italjaansk wiskundige]] [[Kategory:Italjaansk heechlearaar]] [[Kategory:Jezuyt]] [[Kategory:Persoan berne yn 1726]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1778]] 4eooghe8jkxkie2iwagyr8k21r03wrf 1232823 1232815 2026-06-23T16:38:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Wurken */ kt 1232823 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Francesco Cetti.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = {{ITAnasj}} | berne = [[9 augustus]] [[1726]] | berteplak = [[Mannheim]] | stoarn = [[20 novimber]] [[1778]] (52 jier) | stjerplak = [[Sassari]], [[Keninkryk Sardynje]] | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[preester]] | aktyf as = wiskundige, söolooch, natuerûndersiker | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Storia Naturale di Sardegna'' (1774–1777) | prizen = | webside = }} '''Francesco Cetti''' ([[Mannheim]], [[9 augustus]] [[1726]] – Sassari, [[20 novimber]] [[1778]]) wie in Italjaanske [[roomsk-katolike]] [[pryster]], [[natuerûndersiker]] (benammen [[soölooch]]) en [[wiskundige]]. == Biografy == Cetti waard berne yn Mannheim yn [[Dútslân]], mar syn âlden kamen oarspronklik út [[Como]]. Hy waard oplaat yn [[Lombardije]] en oan it [[Jezuïten|Jezuïtekolleezje]] yn [[Monza]]. [[Ofbyld:Cetti's zanger.jpg|left|thumb|175px|[[Cettisjonger]] (Yllustraasje fan [[John Gerrard Keulemans]])]] Yn 1765 waard er nei [[Sardinië]] stjoerd om dêr it ûnderwiisnivo op it eilân te ferheegjen. Yn 1766 waard er beneamd op de learstoel mei de learopdracht wiskunde oan de universiteit fan Sassari. Hy hie dy learstoel oant syn dea ta. Cetti swalke faak yn 'e omkriten fan Sassari, wêrby't er [[sûchdieren]], [[fûgels]], [[fisken]], [[ynsekten]] en [[fossilen]] ûndersocht en sammele. Syn ûntdekkingen en fynsten lei er fêst yn de ''Storia Naturale di Sardegna'' (de 'natuerlike histoarje fan Sardinië'), 1774 – 7, in wurk yn fjouwer dielen. Cetti wurdt betocht yn 'e namme fan 'e [[Cettisjonger]] (''Cettia cetti''), <ref>{{en}}{{aut|Cramp, S.}}, 1994. Handbook of the Birds of Europe, the Middle East, and North Africa: The Birds of the Western Palearctic Volume VI: {{ISBN|978-0198575085}}</ref>dy't op [[Sardynje]] sammele waard troch [[Alberto della Marmora]]. == Wurken == *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1774 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=1: I Quadrupedi di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=eYtmuT-Gmq0C | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1776 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=2: Gli Uccelli di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=bhAAAAAAQAAJ | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1777 | title=Storia Naturale di Sardegna | volume=3: Anfibi e Pesci di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=ADTWeaXL5zcC | ref=none }} *{{ cite book | last=Cetti | first=Francesco | date=1777 | title=Appendice alla storia naturale dei quadrupedi di Sardegna | language=Italian | location=Sassari | publisher=G. Piattoli | url=https://books.google.com/books?id=mVpgAAAAcAAJ | ref=none }} {{Boarnen|boarnefernijing= * Dit artikel of in eardere ferzje dêrfan is, foar in part, in oersetting fan it artikel [[:en:Francesco Cetti]] op de Ingelsktalige Wikipedia {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Cetti, Francesco}} [[Kategory:Italjaansk ornitolooch]] [[Kategory:Italjaansk soölooch]] [[Kategory:Italjaansk wiskundige]] [[Kategory:Italjaansk heechlearaar]] [[Kategory:Italjaansk kristlik preester]] [[Kategory:Jezuyt]] [[Kategory:Lombardysk persoan]] [[Kategory:Persoan berne yn 1726]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1778]] ge7dhrtwvjggpj3rs5zpqaemxl1dldx 14 192661 1232820 2026-06-23T16:28:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1232820 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Strewelsjongerfûgel]] 11fr3931qgbhoqdd9lqx10tkgaydhgu 14 192662 1232821 2026-06-23T16:29:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1232821 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Moskeftige]] kscdl2bhbcdvfcebxns485mxmsbfbzs 0 192663 1232828 2026-06-23T17:22:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nije side 1232828 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = Meg 2 The Trench logo.png | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:Meg_2-_The_Trench_film_cover.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''Meg 2: The Trench'' | regisseur = [[Ben Wheatley]] | produsint = [[Lorenzo di Bonaventura]]<br>[[Belle Avery]] | útfierend produsint = | senario = [[Jon Hoeber]]<br>[[Erich Hoeber]] <br> [[Dean Georgaris]] | basearre op = ''[[The Trench (roman)|The Trench]]'' fan [[Steve Alten]] | kamerarezjy = [[Haris Zambarloukos]] | muzyk = [[Harry Gregson-Williams]] | filmstudio = [[CMC Pictures]]<br>[[DF Pictures]]<br>[[China Film Group Corporation|China Film Group]]<br>[[Di Bonaventura Pictures]]<br>[[Alibaba Pictures]]<br>[[Apelles Entertainment]] | distribúsje = [[Warner Bros.]] | haadrollen = [[Jason Statham]]<br> [[Wu Jing]] | voice-over = | byrollen = [[Sophia Cai]]<br> [[Melissanthi Mahut]]<br> [[Page Kennedy]]<br> [[Cliff Curtis]]<br> [[Sergio Peris Mencheta]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]<br>[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|border|20px]] [[Sina]] | premiêre = [[9&nbsp;juny]] [[2023]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[science fiction]]-[[horrorfilm]] | taal = [[Ingelsk]]<br> [[Mandarynsk]] | spyltiid = 116 minuten | budget = $129–139&nbsp;miljoen | opbringst = $397,8&nbsp;miljoen | prizen = | filmsearje = ''The Meg'' | foarich diel = ''[[The Meg]]'' | folgjend diel = }} '''''Meg 2: The Trench''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Sina|Sineeske]] [[science fiction]]-[[horrorfilm]] út [[2023]] ûnder [[rezjy]] fan [[Ben Wheatley]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Jason Statham]] en [[Wu Jing]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut "Meg&nbsp;2: De Trôch" en ferwiist nei de [[megalodon]] en de [[Marianentrôch]]. De [[film]] is it [[ferfolch]] op ''[[The Meg]]'' út [[2018]], wêryn't [[wittenskipper]]s ûntdieken dat yn 'e [[djipsee]] fan 'e Marianentrôch ûnder in ûntrochkringbere wetterlaach de reuseftige [[prehistoarysk]]e [[haai]]esoarte megalodon oant yn ús tiid oerlibbe hie. Yn ''Meg&nbsp;2'' dogge wittenskippers dêr fierder ûndersyk nei, mar troch [[sabotaazje]] troch in [[mynbou]]bedriuw dat de djipsee sjocht as in boarne fan lukrative [[mineraal|ierdmineralen]], komme de wittenskippers op 'e seeboaiem fêst te sitten, wylst guon megalodons en oare [[meunster (wêzen)|meunsters]] ûntsnappe nei it oerflak fan 'e [[oseaan]]. ''Meg&nbsp;2: The Trench'' krige fan 'e [[filmkritisy]] negative [[resinsje]]s, mar wie yn 'e [[bioskopen]] in grut [[kommersje]]el súkses. ==Plot== Fiif jier nei't er diel útmakke fan in team dat ûntdiek dat de reuseftige [[prehistoarysk]]e [[haai]] [[megalodon]] dochs net [[útstjerren (biology)|útstoarn]] wie, is [[berging (skipfeart)|berger]] Jonas Taylor belutsen rekke by it bestriden fan opsetlike [[miljeufersmoarging]] troch it dumpen fan [[gemy]]sk en [[radio-aktyf]] [[ôffal]] yn [[see]]. Dêrnjonken wurket er yn it Oseaanynstitút op it [[Sina|Sineeske]] eilân [[Hainan]] en op ''Mana One'', in ûnderwetterfasiliteit foar [[wittenskiplik ûndersyk]] yn 'e [[Súdsineeske See]]. Taylor helpt dêr in team dat ûnder lieding stiet fan syn [[freonskip|freon]] Mac en fan Zhang Jiuming, de [[broer]] fan syn yn [[2021]] [[ferstoarn]]e [[oarehelte|frou]] Zhang Suyin, by it ferkennen fan 'e boaiem fan 'e [[Marianentrôch]]. Want wat dêr earder foar de seeboaiem oansjoen waard, is eins in [[ynverzjelaach]], besteande út in [[termokline]] wolk fan [[wetterstofsulfide]], dy't foar bisten frijwol ûntrochkringber is. Dêrûnder leit in waarme see mei in folslein ûnbekende bistewrâld, dêr't prehistoaryske wêzens lykas de megalodon oant yn 'e moderne tiid oerlibbe hawwe. Los fan harren wurk [[opfieding|bringe]] Taylor en Zhang Jiuming ek noch harren [[styfdochter]], resp. [[omkesizzer]] Meiying grut, de [[dochter]] fan Suyin, dy't sûnt har [[mem]]me [[dea]] in [[wees]] is. Zhang Jiuming, dy't nei it ferstjerren fan syn suster de folsleine eigner wurden is fan it [[bedriuw]] fan harren [[heit]] silger, hat [[finansiering]] witten te krijen fan 'e [[rykdom|rike]] [[yndustrieel]] Hillary Driscoll om it ferkennen fan 'e Marianentrôch fuort te setten. By it Oseaanynstitút oan 'e kust fan Hainan wurdt yn in ôfsletten [[baai]] in jonge megalodon grutbrocht, in [[wyfke]] dat de [[namme]] Haiqi <small>([[útspr.]]: "haitsji")</small> krigen hat. Zhang is derfan oertsjûge dat er mei de healwoeksen mar no al reuseftige [[rôffisk]] [[kommunisearje]] kin: as er mei in [[klikker]] ienris klikt, swimt se op him ôf, mar as er twaris klikt, draait se by him wei. Mac, Taylor en Meiying ferklearje him foar gek, en wannear't er by de megalodon it wetter yn giet om syn gelyk te heljen, giet it de earste kear goed, mar de twadde kear oerlibbet er it mar nauwerneed. Zhang wyt dat oan it nuvere [[hâlden en dragen]] fan Haiqi de lêste tiid. As it team ôfset nei ''Mana One'', brekt Haiqi yn 'e [[nacht]] troch de ôffreding hinne dy't har baai skiedt fan 'e iepen see, en swimt dêrnei har frijheid yn 'e mjitte. {{Plotbedjer film}} Wannear't Taylor en Zhang út ''Mana One'' wei yn twa [[ûnderseeër]]s in team nei de boaiem fan 'e Marianentrôch liede om 'e see ûnder de termokline wolk fierder yn kaart te bringen, giet de fjirtjinjierrige Meiying as [[ferstekling]] mei oan board fan 'e ûnderseeër fan Taylor. Dyselde wol earst weromkeare nei ''Mana One'' om Meiying werom te bringen, mar dat blykt net praktysk, dat it [[oerhearrigens|oerhearrige]] [[fanke]] kriget har sin: se giet mei nei de seeboaiem. Noch boppe de termokline wolk komme de ûnderseeërs ta skrik fan 'e [[bemanning]]s in megalodon tsjin. Mar dizze megalodon hat in [[ymplantaasje|ymplantearre]] [[radiostjoerder]]ke, dat har identifisearret as Haiqi. Om oan it bist te ûntkommen, dûke de ûnderseeërs op folle [[faasje]] troch de termokline wolk, mar Haiqi folget harren en klearret harsels ek in paad troch de wolk. Yn 'e waarme djipsee komme de ûnderseeërs twa reuseftige mantsjesmegalodons tsjin, dy't lykwols inkeld belangstelling hawwe foar Haiqi. Dan wurdt dúdlik wêrom't Haiqi har de lêste tiid sa apart holden en droegen hat: it is [[peartiid]] en se is [[tyldrift]]ich. Trochdat se Haiqi en de oare megalodons folgje, wike Taylor en Zhang-en-dy foar it earst ôf fan harren systematyske ferkenning fan 'e seeboaiem. Se bedarje earne dêr't se noch nea west hawwe en treffe dêr, ta har abslute [[ferbjustering]], op 7.600&nbsp;[[meter|m]] djipte in bouwurk oan dat dúdlike fan [[minsklik]]e oarsprong is. It blykt om in yllegale [[mynbou]]-operaasje te gean. Wylst Taylor en Zhang har deroer besauwe hoefolle oft it wol net koste hawwe moat om soks hjir op 'e boaiem fan 'e Marianentrôch te bouwen, wurdt de oanwêzigens fan 'e beide ûnderseeërs ûntdutsen troch de [[hierling]] Montes, dy't oan it haad fan 'e operaasje stiet. Syn mannen hawwe krekt [[eksplosiven]] yn 'e seeboaiem oanbrocht, dy't se [[ûntploffing|ûntploffe]] litte wolle om by [[dylchstof]]fen komme te kinnen. Om 'e beide ûnderseeërs fan ''Mana One'' te ferneatigjen, lit Montes de eksplosiven te betiid ôfgean, wêrmei't er ek syn eigen mannen deadet. De beide ûnderseeërs besykje te ûntsnappen, mar kommen [[kilometer]]s fierderop fêst te sitten as se bedobbe wurde ûnder de loskommen [[rots]]blokken. De ûnderseeër fan Zhang wurdt neat mear fan fernommen. Taylor wit kontakt te lizzen mei ''Mana One'', mar wannear't Mac in rêdingsoperaasje op tou sette wol, docht bliken dat de lêste fan 'e trije ûnderseeërs fan it stasjon [[sabotearre]] is op sa'n manear dat er ûnbrûkber rekke is. Mac en syn neiste ûnderhearrigen D.J. en Jess begjinne in ûndersyk om út te finen wa't ferantwurdlik is foar de sabotaazje, mar se kinne foar Taylor neat betsjutte. Dêrop beslút Taylor om mei Meiying en de bemanningsleden fan syn ûnderseeër yn [[atmosfearysk dûkpak|dûkpakken]] dy't makke binne om 'e hege [[druk (grutheid)|druk]] fan 'e djipsee te wjerstean it hiele ein werom te rinnen nei it mynboustasjon, dat grif oer eigen ûnderseeërs beskikke moat. As se noch net sa lang ûnderweis binne, wurde se byhelle troch Zhang en syn bemanningsleden, dy't de [[ramp]] ek oerlibbe blike te hawwen. Sânresom geane se fierder, mar ien fan harren, Lance, wurdt al rillegau ferslynd troch in ûnbekend wêzen dat de oaren net sjogge. Wannear't de groep hast by it mynboustasjon arrivearre is, wurde se oanfallen troch in [[iezing]] saneamde 'happers'. Dat binne prehistoaryske, mei [[kiuw]]en tariste [[hagedis]]eftige wêzens mei in lingte fan 3&nbsp;m. Dêrby komme Sal en Curtis om, mar Taylor, Zhang, Meiying en Rigas witte it mynboustasjon te berikken troch mei in [[ljochttoarts]] de oandacht te lûken fan in pear megalodons, dy't de happers oanfalle en ferskaten opfrette. Yn it mynboustasjon komme de oerlibbenen lykwols fêst te sitten yn 'e romte dêr't de rêdingskapsules ôfmarre binne. De tagong ta de doarren dêrfan wurdt op ôfstân betsjinne troch Jess, dy't de saboteur op ''Mana One'' blykt te wêzen. Hja wurket foar Hillary Driscoll, dy't efter de bou fan it mynboustasjon sit. Sy wol de boaiem fan 'e Marianentrôch eksploitearje foar de seldsume [[mineraal|ierdmetalen]] dy't dêr te finen binne, en it kin har en Jess neat skele hoefolle [[ekology]]ske skea oft se dêrmei oanrjochtsje. Jess besiket de leden fan 'e groep tsjininoar op te setten, mar wannear't dat mislearret, lit se de ûntsnappingskapsules leech nei it wetteroerflak gean, wylst se de romte dêr't Taylor-en-dy fêstsitte stadich folrinne lit mei wetter. Underwilens sykje Mac en D.J. oan board fan ''Mana One'' noch altyd nei de saboteur. Jess hie de bylden fan 'e [[befeiligingskamera|befeiligingskamera's]] wiske, mar se wist net dat der automatysk ek in [[back-up]] nei de [[cloud]] gie. Sa krije Mac en D.J. foar it ferstân dat Jess harren [[ferrie|ferret]] hat. Op 'e seeboaiem swimt Taylor bûtenom it mynboustasjon om by it betsjinningspaniel foar de ôfsletten romte te kommen. Om dat te berikken foar't syn styfdochter en freonen [[ferdrinke]], moat er earst by Montes lâns sjen te kommen, dy't in persoanlike [[wrok]] tsjin Taylor koesteret. Troch Taylor syn ûndersiken nei miljeufersmoarging op see is Montes dêr nammentlik foar feroardiele en hat er jierren yn in [[Filipinen|Filipynsk]] [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] trochbrocht. Taylor wit Montes lykwols fan him ôf te slaan, wêrnei't er de oaren op it nipperke rêdt. Se fine Montes syn ûnderseeër en brûke dy om út it mynboustasjon nei it see-oerflak te flechtsjen. Underweis wurde se gewaar dat de eksploazje, dy't Montes ôfgean litten hat, tydlik in bres yn 'e termokline wolk slein hat. Zhang seit dat dat mei in pear oeren wol wer oerbetterje sil, mar sa lang bestiet der in trochgong foar bisten út 'e waarme djipsee nei de boppen ta. Sûnder dat se it witte, wurdt harren ûnderseeër troch de termokline wolk hinne folge troch in reuseftige [[oktopus]]. Underwilens docht Montes in atmosfearysk dûkpak oan, wêrmei't er ek nei de see-oerflak wit te kommen. As se by ''Mana One'' oankomme, ûntdekke Taylor-en-dy dat it stasjon [[kaping|kaapt]] is troch swierbewapene hierlingen yn 'e tsjinst fan Driscoll. Se witte mei Mac en D.J. te ûntsnappen yn in [[rubberboat]]. Montes jout him op ''Mana One'' by Jess, mei wa't er in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] blykt te ûnderhâlden. Tsjin dy tiid komt oan it ljocht dat der troch it tydlike gat yn 'e termokline wolk trije megalodons út 'e waarme djipsee ûntsnapt binne. Ien giet op ''Mana One'' ôf. Jess fertrout der folslein op dat de [[rút|ruten]] fan it ûnderwetterstasjon tsjin megalodons bestân binne, mar dêr is se mis mei: de reuseftige rôffisk raamt syn snút troch it finster hinne en ferslynt har. It bist folget dêrnei syn beide soartgenoaten, dy't yn 'e rjochting fan in Sineesk fakânsje-eilân swimme dat "Fun Island" hjit. Taylor-en-dy sette ek koers dêrhinne om 'e [[toerist]]en te warskôgjen foar it driigjende gefaar, en teffens om in wurkjende [[satellyttillefoan]] te bemachtigjen om 'e autoriteiten op 'e hichte te stellen fan 'e kaping fan ''Mana One''. Hillary Driscoll is der alles oan gelegen om dat foar te kommen, dat ek sy set nei Fun Island ta, yn it selskip fan Montes en in grutte groep hierlingen. Op it eilân docht Taylor, net alhiel súksesfol, war om 'e megalodons by de swimmende en baaiende minsken wei te hâlden, wylst Mac, Zhang, D.J. en Rigas op 'e sneup geane nei in satellyttillefoan. Meiying, dy't op it drûge bliuwe soe, bejout har dochs yn see om badgasten en in [[hûn]]tsje te rêden. Taylor wit ien megalodon mei eksplosiven te deadzjen, mar wurdt dêrnei oanfallen troch Montes. Nei in lang gefjocht slacht er dy yn 'e bek fan in twadde megalodon om opfretten te wurden. Montes syn hierlingen wurde ûnderwilens útskeakele troch in groep happers, dy't ek troch it gat yn 'e termokline wolk kommen binne, en dy't har op lân like noflik fiele as yn it wetter. Driscoll ferskânzet har yn har helikopter, mar fersommet om ien fan 'e doarren te beskoatteljen en wurdt derút skuord troch in happer dy't har meisleept it [[strewelleguod]] yn om har op te fretten. De reuseftige oktopus ferskynt en begjint de toeristen oan te fallen. Zhang en Mac hawwe ûnderwilens op it eilân in [[bom]] boud mei [[keunstdong]] dy't se út in skuorke mei ark en reau foar [[túnman|túnlju]] opdien hawwe. Se nimme de lege helikopter fan Driscoll en besykje de bom tsjin 'e oktopus te brûken, mar dy skuort de helikopter út 'e loft. Zhang syn bom [[ferwûning|ferwûnet]] it bist mar licht, mar de ûntploffing lûkt wol de trêde en lytste megalodon oan, dy't Haiqi blykt te wêzen. De oktopus besiket de haai fyn te knipen, mar Haiqi skuort har los en byt de oktopus dea. Underwilens brûkt Taylor in ôfbrutsen blêd fan 'e [[rotor (helikopter)|rotor]] fan 'e helikopter om 'e twadde megalodon mei [[speetsen]], dat er it bestjert. Taylor, Mac en Zhang lizze dêrnei alle trije yn it wetter. Wannear't Haiqi harren kant út swimt, demonstrearret Zhang oan 'e oaren dat er har mei syn oanlearde sinjalen fuortswimme litte kin. De oaren leauwe der neat fan en binne fan tinken dat de haai ôflaat waard troch in útnaaiende groep [[dolfinen]]. Nei't alle hierlingen ferslein en alle [[meunster (wêzen)|meunsters]] útsein Haiqi dea binne, bekomme Taylor, Mac, Zhang, Meiying, Rigas en D.J. op it [[strân]]. De folwoeksenen leegje mei-inoar in flesse [[sterke drank]]. Dan oppenearret Rigas dat it wol kâns hat dat Haiqi no [[drachtich]] is. ==Rolferdieling== [[File:Jason Statham 2018.jpg|right|thumb|160px|[[Jason Statham]].]] [[File:Wu Jing (Wolf Warrior 2).jpg|right|thumb|140px|[[Wu Jing]].]] ;haadrollen {| height="100px" width="350px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje'''&nbsp;&nbsp;&nbsp; | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Jonas Taylor | [[Jason Statham]] |- | Zhang Jiuming | [[Wu Jing]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="350px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Meiying | [[Sophia Cai]] |- | Rigas | [[Melissanthi Mahut]] |- | D.J. | [[Page Kennedy]] |- | Mac | [[Cliff Curtis]] |- | Montes | [[Sergio Peris Mencheta]] |- | Jess | [[Skyler Samuels]] |- | Hilary Driscoll | [[Sienna Guillory]] |- | Curtis | [[Whoopie Van Raam]] |- | Sal | [[Kiran Sonia Sawar]] |- | Lance | [[Felix Mayr]] |- | [[kaptein (skipfeart)|kaptein]] fan it dumpskip | [[Robin Hill (akteur)|Robin Hill]] |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Produksje=== De produksje fan ''Meg&nbsp;2: The Trench'' waard oankundige koart nei't yn [[augustus]] [[2018]] de foargeande film ''[[The Meg]]'' útkaam. ''Meg&nbsp;2: The Trench'' waard [[regissearre]] troch [[Ben Wheatley]] nei in [[senario]] fan [[Jon Hoeber]], [[Erich Hoeber]] en [[Dean Georgaris]] op basis fan 'e [[roman]] ''[[The Trench (roman)|The Trench]]'' fan [[Steve Alten]] út [[1999]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Lorenzo di Bonaventura]] en [[Belle Avery]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[CMC Pictures]], [[DF Pictures]], de [[China Film Group Corporation]], [[Di Bonaventura Pictures]], [[Alibaba Pictures]] en [[Apelles Entertainment]]. Dêrmei wie de film in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Sina|Sineeske]] [[ko-produksje]]. Foar ''Meg&nbsp;2: The Trench'' wie neffens de [[webside]] ''[[Deadline Hollywood]]'' in [[budget]] beskikber fan [[$]]129&nbsp;miljoen, hoewol't ''[[TheWrap]]'' it hold op $139&nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Haris Zambarloukos]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Harry Gregson-Williams]]. [[File:Warner Bros. Studios, Leavesden, September 2023.JPG|right|thumb|250px|It meastepart fan 'e [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Meg&nbsp;2: The Trench'' waard dien yn 'e [[Warner Bros. Studios, Leavesden]], yn [[Hertfordshire]].]] ===Opnamen=== De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Meg&nbsp;2: The Trench'' setten op [[4&nbsp;febrewaris]] [[2022]] útein. De measte [[sêne]]s binnendoar en ûnder wetter waarden filme yn 'e [[Warner Bros. Studios, Leavesden]], yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[Ingelske greefskippen|greefskip]] [[Hertfordshire]], ûnder de reek fan [[Londen]]. De bûtendoarsênes waarden opnommen op lokaasje op ferskate plakken yn [[Tailân]], wêrûnder it [[Nasjonaal Park Than Bok Khorani]]. De sênes op 'Fun Island' waarden filme op it bekende Taiske [[fakânsje]]-eilân [[Phuket]], foar de kust fan [[Malakka]] yn 'e [[Andamaanske See]]. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Meg&nbsp;2: The Trench'' waard fersoarge troch [[Warner Bros.]] De film hie syn [[premiêre]] op [[9&nbsp;juny]] [[2023]] op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Sjanghai]]. Hy iepene dêrnei op [[4&nbsp;augustus]] fan dat jier yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde op [[28&nbsp;july]] by [[platemaatskippij]] [[WaterTower Music]]. ''Meg&nbsp;2: The Trench'' kaam op [[25&nbsp;augustus]] [[2023]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en op [[29&nbsp;septimber]] fan dat jier ek fia de [[streamingtsjinst]] [[HBO Max]]. De film waard op [[24&nbsp;oktober]] [[2023]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]]. ==Untfangst== Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Meg&nbsp;2: The Trench'' oer it algemien negative [[resinsje]]s. Sa joech Brian Tallerico fan 'e [[webside]] ''[[RogerEbert.com]]'' de film 1 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy skreau: "Dit is, alteast oan 'e lêste healoere […] ta, ien fan 'e saaiste films fan it jier: in bodzjende, min makke reuzehaaiefilm, dy't om ûnbegryplike redens de reuzehaai op it twadde plan pleatst om romte te meitsjen foar in [[kwea|boasaardige]] ûnderwettermynbou-operaasje." Yn it [[tydskrift]] ''[[Vanity Fair (tydskrift)|Vanity Fair]]'' hie [[Richard Lawson (skriuwer)|Richard Lawson]] heal ûnwillich dochs bewûndering foar de film. Hy skreau: "''Meg&nbsp;2'' hat [[selsfertrouwen]] yn syn flauwekul en heapet it iene nei it oare bespotlike optinksel op yn sa'n heech tempo dat it [[publyk]] suver net foarkomme kin dat it meisleept wurdt yn it ferhaal. Dat is dreger om op te rêden as dat in protte filmmakkers lykje te mienen&nbsp;– om gewoan stom te wêzen is net genôch." [[File:Phuket Aerial.jpg|right|thumb|250px|It [[Tailân|Taiske]] [[fakânsje]]-eilân [[Phuket]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Meg&nbsp;2: The Trench''.]] Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Meg&nbsp;2: The Trench'' in leech goedkarringspersintaazje fan 27%, basearre op 182 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't dizze film net sûnder [[fermaak]]like mominten is, hat ''Meg&nbsp;2: The Trench'' te lijen ûnder in ynkoherint ferhaal dat langtrieddich wurdt ear't der úteinlik wat teätrale [[spanning (narratology)|spanning]] levere wurdt." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Meg&nbsp;2: The Trench'' in goedkarringspersintaazje fan 40%, basearre op 38 resinsjes. ==Resultaat== ''Meg&nbsp;2: The Trench'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]82,6&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $315,2&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $397,8&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $129–139&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $258,8–268,8&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt9224104/ Ynformaasje oer ''Meg 2: The Trench'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Meg_2:_The_Trench ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} [[Kategory:Amerikaanske science fiction-film]] [[Kategory:Amerikaanske horrorfilm]] [[Kategory:Sineeske science fiction-film]] [[Kategory:Sineeske horrorfilm]] [[Kategory:Science fiction-horrorfilm]] [[Kategory:See-aventoerefilm]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Mandarynsktalige film]] [[Kategory:Film fan Warner Bros.]] [[Kategory:Film fan di Bonaventura Pictures]] [[Kategory:Film fan Ben Wheatley]] [[Kategory:Film út 2023]] [[Kategory:Film oer haaien]] [[Kategory:Film oer inketfisken]] [[Kategory:Film oer meunsters]] [[Kategory:Film oer in minskesliner]] [[Kategory:Film oer in ûnderseeboat]] [[Kategory:Film oer miljeufersmoarging]] [[Kategory:Film oer mynbou]] [[Kategory:Film oer in bern]] [[Kategory:Film oer in wees]] [[Kategory:Film oer in biolooch]] [[Kategory:Film basearre op in literêr wurk]] jfpvh515jn6454pk6fkrryh5uw7htux 14 192664 1232829 2026-06-23T17:23:05Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1232829 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Film nei regisseur|Wheatley, Ben]] cx2dwungoss3e7ut6h0qrxvmjkg2w5r 0 192665 1232836 2026-06-23T20:03:16Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = tinsnaffelmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Slender billed Gull AMSM3635.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus genei |Beskriuwer, jier=..." 1232836 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tinsnaffelmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Slender billed Gull AMSM3635.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus genei |Beskriuwer, jier= [[Ferdinando Arborio Gattinara di Breme|Breme]], 1839 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:ChroicocephalusGeneiIUCN.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#007FFF}} net-briedfûgel</small> }} De '''tinsnaffelmiuw''' (''Chroicocephalus genei'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwfûgel]] dy't tige lokaal briedt om de [[Middellânske See]] en yn it noarden fan de westlike [[Yndyske Oseaan]] (bygelyks [[Pakistan]]), op eilannen en yn kustlagunes. It grutste part fan 'e populaasje is foar in part [[trekfûgel]]; se oerwinterje fierder nei it suden, oant yn [[Noard-Afrika]] en [[Yndia]]. Somtiden wurdt de soarte as [[dwaalgast]] yn [[West-Jeropa]] waarnommen. De [[Skaai (taksonomy)|skaai]]namme ''Chroicocephalus'' komt fan it [[Aldgryksk]]e ''khroizo'' ("kleurje") en ''kephale'' ("kop"). De [[Soarte (taksonomy)|soartnamme ''genei'' is in earebetoan oan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[biolooch]] [[Giuseppe Gené]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Goéland railleur Thyna002.jpg|thumb|left|Groep tinsnaffelmiuwen yn [[Tuneezje]].]] Dizze soarte is 35 oant 39 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 86 oant 99 sm. De fûgel hat in ljochtgriis lichem, in wite kop en boarst, en swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen. Yn it briedkleed is langwerpige snaffel donkerread. De tinsnaffelmiuw hat in lange hals en relatyf lange en donkerreade poaten. De iris is giel. Simmerdeis hat it boarst in ljochtrôze gloed, dy't yn 'e winter suver wyt is. Bûten it briedseizoen is de snaffel mear oranje-read of donker-oranje, soms mei in donkere punt. Winterdeis hat de tinsnaffelmiuw in soad fan 'e [[kob]]. De tinsnaffelmiuw is lykwols wat grutter en hat gjin of in skier earplak, wylst dat by de kob folle dúdliker oanwêzich is. In oar ferskil is dat de tinsnaffelmiuw in folle lytsere donkere punt hat oan 'e snaffel as de kob. De kob is lykwols yn it briedkleed mei syn brune kop hiel ûnderskiedend. De fûgel hat twa jier nedich om folwoeksen te wurden, wat wenst is by miuwen. Unfolwoeksen fûgels yn it earste jier ha yn ferliking mei de kob yn it earste jier in bleker brune wjuktekening en in bleek of ûntbrekkend earplak. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking tinsnaffelmiuw en kob</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Goéland railleur003 lac de tunis.jpg|Briedkleed. Annecy's Lake - 20111229 - Larus ridibundus 01.JPG|De kob yn winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De tinsnaffelmiuw briedt yn lagunes en by marren om de [[Middellânske See]] hinne en op ferlykbere plakken yn lannen dy't oan it noardwestlike diel fan 'e [[Yndyske Oseaan]] grinzgje. Yn 2010 waard in súksesfolle koloanje ûntdutsen dy't briedt op in eilân yn in berchmar yn [[Algerije]]. Troch de ôfwêzigens fan rôfdieren en fersteuring kaam dêr mear as 98% fan 'e aaien út. De fûgel oerwinteret oan 'e kust yn estuaria en baaien. Hy siket iten yn delta's, sompen en op greidlân. It is ien fan 'e soarten dy't ek op stoartplakken foerazjearje. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Adult Slender-billed Gull.jpg|thumb|Dûkende tinsnaffelmiuw.]] Sawat de helte fan it iten fan 'e tinsnaffelmiuw bestiet út fisk. Hy fljocht in pear meter boppe it wetter en dûkt as er gaadlike proai sjocht. Hy siket ek mei de snaffel yn 'e dridze nei [[wringeleazen]] en fangt ynsekten yn 'e flecht. Dizze frij seldsume miuw briedt yn koloanjes; se meitsje in nêst op 'e grûn en lizze oant trije wite aaien mei brune spikkels yn in ûndjip kûltsje dat tin beklaaid is mei fearren en stikjes fegetaasje. It brieden duorret likernôch 25 dagen en de jongen fleane nei nochris 25 dagen út. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis sosjaal, sawol by it foerazjearjen as op 'e rêstplakken. It is gjin pelagyske soarte; se wurde selden fier fan 'e kust sjoen. == Status == De tinsnaffelmiuw is ien fan 'e soarten dêr't it Ferdrach oangeande de Beskerming fan Afrikaansk-Jeropeeske Trekfûgels (AEWA) op fan tapassing is. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. In rûge rûzing út 2012 giet út fan in wrâldpopulaasje fan 180.000 oant 230.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-gull-larus-genei BirdLife, oproppen 23 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/slbgul1 eBird, oproppen 23 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus genei}} }} {{DEFAULTSORT:skattermiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] h97qf92xa0p0ufjco9rxkn6yc5ddich 1232838 1232836 2026-06-23T20:14:24Z Drewes 2754 1232838 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tinsnaffelmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Slender billed Gull AMSM3635.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus genei |Beskriuwer, jier= [[Ferdinando Arborio Gattinara di Breme|Breme]], 1839 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:ChroicocephalusGeneiIUCN.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#007FFF}} net-briedfûgel</small> }} De '''tinsnaffelmiuw''' (''Chroicocephalus genei'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwfûgel]] dy't tige lokaal briedt om de [[Middellânske See]] en yn it noarden fan de westlike [[Yndyske Oseaan]] (bygelyks [[Pakistan]]), op eilannen en yn kustlagunes. It grutste part fan 'e populaasje is foar in part [[trekfûgel]]; se oerwinterje fierder nei it suden, oant yn [[Noard-Afrika]] en [[Yndia]]. Somtiden wurdt de soarte as [[dwaalgast]] yn [[West-Jeropa]] waarnommen. De [[Skaai (taksonomy)|skaai]]namme ''Chroicocephalus'' komt fan it [[Aldgryksk]]e ''khroizo'' ("kleurje") en ''kephale'' ("kop"). De [[Soarte (taksonomy)|soartenamme]] ''genei'' is in earebetoan oan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[biolooch]] [[Giuseppe Gené]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Goéland railleur Thyna002.jpg|thumb|left|Groep tinsnaffelmiuwen yn [[Tuneezje]].]] Dizze soarte is 35 oant 39 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 86 oant 99 sm. De fûgel hat in ljochtgriis lichem, in wite kop en boarst, en swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen. Yn it briedkleed is langwerpige snaffel donkerread. De tinsnaffelmiuw hat in lange hals en relatyf lange en donkerreade poaten. De iris is giel. Simmerdeis hat it boarst in ljochtrôze gloed, dy't yn 'e winter suver wyt is. Bûten it briedseizoen is de snaffel mear oranje-read of donker-oranje, soms mei in donkere punt. Winterdeis hat de tinsnaffelmiuw in soad fan 'e [[kob]]. De tinsnaffelmiuw is lykwols wat grutter en hat gjin of in skier earplak, wylst dat by de kob folle dúdliker oanwêzich is. In oar ferskil is dat de tinsnaffelmiuw in folle lytsere donkere punt hat oan 'e snaffel as de kob. De kob is lykwols yn it briedkleed mei syn brune kop hiel ûnderskiedend. De fûgel hat twa jier nedich om folwoeksen te wurden, wat wenst is by miuwen. Unfolwoeksen fûgels yn it earste jier ha yn ferliking mei de kob yn it earste jier in bleker brune wjuktekening en in bleek of ûntbrekkend earplak. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking tinsnaffelmiuw en kob</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Goéland railleur003 lac de tunis.jpg|Briedkleed. Annecy's Lake - 20111229 - Larus ridibundus 01.JPG|De kob yn winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De tinsnaffelmiuw briedt yn lagunes en by marren om de [[Middellânske See]] hinne en op ferlykbere plakken yn lannen dy't oan it noardwestlike diel fan 'e [[Yndyske Oseaan]] grinzgje. Yn 2010 waard in súksesfolle koloanje ûntdutsen dy't briedt op in eilân yn in berchmar yn [[Algerije]]. Troch de ôfwêzigens fan rôfdieren en fersteuring kaam dêr mear as 98% fan 'e aaien út. De fûgel oerwinteret oan 'e kust yn estuaria en baaien. Hy siket iten yn delta's, sompen en op greidlân. It is ien fan 'e soarten dy't ek op stoartplakken foerazjearje. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Adult Slender-billed Gull.jpg|thumb|Dûkende tinsnaffelmiuw.]] Sawat de helte fan it iten fan 'e tinsnaffelmiuw bestiet út fisk. Hy fljocht in pear meter boppe it wetter en dûkt as er gaadlike proai sjocht. Hy siket ek mei de snaffel yn 'e dridze nei [[wringeleazen]] en fangt ynsekten yn 'e flecht. Dizze frij seldsume miuw briedt yn koloanjes; se meitsje in nêst op 'e grûn en lizze oant trije wite aaien mei brune spikkels yn in ûndjip kûltsje dat tin beklaaid is mei fearren en stikjes fegetaasje. It brieden duorret likernôch 25 dagen en de jongen fleane nei nochris 25 dagen út. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis sosjaal, sawol by it foerazjearjen as op 'e rêstplakken. It is gjin pelagyske soarte; se wurde selden fier fan 'e kust sjoen. == Status == De tinsnaffelmiuw is ien fan 'e soarten dêr't it Ferdrach oangeande de Beskerming fan Afrikaansk-Jeropeeske Trekfûgels (AEWA) op fan tapassing is. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. In rûge rûzing út 2012 giet út fan in wrâldpopulaasje fan 180.000 oant 230.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-gull-larus-genei BirdLife, oproppen 23 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/slbgul1 eBird, oproppen 23 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus genei}} }} {{DEFAULTSORT:skattermiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] tls8312rgj8xs4x4esgwqoijms7gfv5 1232844 1232838 2026-06-23T20:36:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1232844 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tinsnaffelmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Slender billed Gull AMSM3635.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus genei |Beskriuwer, jier= [[Ferdinando Arborio Gattinara di Breme|Breme]], 1839 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:ChroicocephalusGeneiIUCN.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#007FFF}} net-briedfûgel</small> }} De '''tinsnaffelmiuw''' (''Chroicocephalus genei'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwfûgel]] dy't tige lokaal briedt om de [[Middellânske See]] en yn it noarden fan de westlike [[Yndyske Oseaan]] (bygelyks [[Pakistan]]), op eilannen en yn kustlagunes. It grutste part fan 'e populaasje is foar in part [[trekfûgel]]; se oerwinterje fierder nei it suden, oant yn [[Noard-Afrika]] en [[Yndia]]. Somtiden wurdt de soarte as [[dwaalgast]] yn [[West-Jeropa]] waarnommen. De [[Skaai (taksonomy)|skaai]]namme ''Chroicocephalus'' komt fan it [[Aldgryksk]]e ''khroizo'' ("kleurje") en ''kephale'' ("kop"). De [[Soarte (taksonomy)|soartenamme]] ''genei'' is in earebetoan oan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[biolooch]] [[Giuseppe Gené]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Goéland railleur Thyna002.jpg|thumb|left|Groep tinsnaffelmiuwen yn [[Tuneezje]].]] Dizze soarte is 35 oant 39 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 86 oant 99 sm. De fûgel hat in ljochtgriis lichem, in wite kop en boarst, en swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen. Yn it briedkleed is langwerpige snaffel donkerread. De tinsnaffelmiuw hat in lange hals en relatyf lange en donkerreade poaten. De iris is giel. Simmerdeis hat it boarst in ljochtrôze gloed, dy't yn 'e winter suver wyt is. Bûten it briedseizoen is de snaffel mear oranje-read of donker-oranje, soms mei in donkere punt. Winterdeis hat de tinsnaffelmiuw in soad fan 'e [[kob]]. De tinsnaffelmiuw is lykwols wat grutter en hat gjin of in skier earplak, wylst dat by de kob folle dúdliker oanwêzich is. In oar ferskil is dat de tinsnaffelmiuw in folle lytsere donkere punt hat oan 'e snaffel as de kob. De kob is lykwols yn it briedkleed mei syn brune kop hiel ûnderskiedend. De fûgel hat twa jier nedich om folwoeksen te wurden, wat wenst is by miuwen. Unfolwoeksen fûgels yn it earste jier ha yn ferliking mei de kob yn it earste jier in bleker brune wjuktekening en in bleek of ûntbrekkend earplak. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking tinsnaffelmiuw en kob</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Goéland railleur003 lac de tunis.jpg|Briedkleed. Annecy's Lake - 20111229 - Larus ridibundus 01.JPG|De kob yn winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De tinsnaffelmiuw briedt yn lagunes en by marren om de [[Middellânske See]] hinne en op ferlykbere plakken yn lannen dy't oan it noardwestlike diel fan 'e [[Yndyske Oseaan]] grinzgje. Yn 2010 waard in súksesfolle koloanje ûntdutsen dy't briedt op in eilân yn in berchmar yn [[Algerije]]. Troch de ôfwêzigens fan rôfdieren en fersteuring kaam dêr mear as 98% fan 'e aaien út. De fûgel oerwinteret oan 'e kust yn estuaria en baaien. Hy siket iten yn delta's, sompen en op greidlân. It is ien fan 'e soarten dy't ek op stoartplakken foerazjearje. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Adult Slender-billed Gull.jpg|thumb|Dûkende tinsnaffelmiuw.]] Sawat de helte fan it iten fan 'e tinsnaffelmiuw bestiet út fisk. Hy fljocht in pear meter boppe it wetter en dûkt as er gaadlike proai sjocht. Hy siket ek mei de snaffel yn 'e dridze nei [[wringeleazen]] en fangt ynsekten yn 'e flecht. Dizze frij seldsume miuw briedt yn koloanjes; se meitsje in nêst op 'e grûn en lizze oant trije wite aaien mei brune spikkels yn in ûndjip kûltsje dat tin beklaaid is mei fearren en stikjes fegetaasje. It brieden duorret likernôch 25 dagen en de jongen fleane nei nochris 25 dagen út. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis sosjaal, sawol by it foerazjearjen as op 'e rêstplakken. It is gjin pelagyske soarte; se wurde selden fier fan 'e kust sjoen. == Status == De tinsnaffelmiuw is ien fan 'e soarten dêr't it Ferdrach oangeande de Beskerming fan Afrikaansk-Jeropeeske Trekfûgels (AEWA) op fan tapassing is. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. In rûge rûzing út 2012 giet út fan in wrâldpopulaasje fan 180.000 oant 230.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-gull-larus-genei BirdLife, oproppen 23 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/slbgul1 eBird, oproppen 23 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus genei}} }} {{DEFAULTSORT:skattermiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] mft7tdtpl44tyl216cgfnvug2z6u2s8 1232903 1232844 2026-06-24T08:22:04Z RomkeHoekstra 10582 1232903 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tinsnaffelmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Slender billed Gull AMSM3635.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus genei |Beskriuwer, jier= [[Ferdinando Arborio Gattinara di Breme|Breme]], 1839 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:ChroicocephalusGeneiIUCN.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#007FFF}} net-briedfûgel</small> }} De '''tinsnaffelmiuw''' (''Chroicocephalus genei'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwfûgel]] dy't tige lokaal briedt om de [[Middellânske See]] en yn it noarden fan de westlike [[Yndyske Oseaan]] (bygelyks [[Pakistan]]), op eilannen en yn kustlagunes. It grutste part fan 'e populaasje is foar in part [[trekfûgel]]; se oerwinterje fierder nei it suden, oant yn [[Noard-Afrika]] en [[Yndia]]. Somtiden wurdt de soarte as [[dwaalgast]] yn [[West-Jeropa]] waarnommen. De [[Skaai (taksonomy)|skaai]]namme ''Chroicocephalus'' komt fan it [[Aldgryksk]]e ''khroizo'' ("kleurje") en ''kephale'' ("kop"). De [[Soarte (taksonomy)|soartenamme]] ''genei'' is in earebetoan oan 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[biolooch]] [[Giuseppe Gené]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Goéland railleur Thyna002.jpg|thumb|left|Groep tinsnaffelmiuwen yn [[Tuneezje]].]] Dizze soarte is 35 oant 39 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 86 oant 99 sm. De fûgel hat in ljochtgriis lichem, in wite kop en boarst, en swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen. Yn it briedkleed is langwerpige snaffel donkerread. De tinsnaffelmiuw hat in lange hals en relatyf lange en donkerreade poaten. De iris is giel. Simmerdeis hat it boarst in ljochtrôze gloed, dy't yn 'e winter suver wyt is. Bûten it briedseizoen is de snaffel mear oranje-read of donker-oranje, soms mei in donkere punt. Winterdeis hat de tinsnaffelmiuw in soad fan 'e [[kob]]. De tinsnaffelmiuw is lykwols wat grutter en hat gjin of in skier earplak, wylst dat by de kob folle dúdliker oanwêzich is. In oar ferskil is dat de tinsnaffelmiuw in folle lytsere donkere punt hat oan 'e snaffel as de kob. De kob is lykwols yn it briedkleed mei syn brune kop hiel ûnderskiedend. De fûgel hat twa jier nedich om folwoeksen te wurden, wat wenst is by miuwen. Unfolwoeksen fûgels yn it earste jier ha yn ferliking mei de kob yn it earste jier in bleker brune wjuktekening en in bleek of ûntbrekkend earplak. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking tinsnaffelmiuw en kob</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Goéland railleur003 lac de tunis.jpg|Briedkleed. Annecy's Lake - 20111229 - Larus ridibundus 01.JPG|De kob yn winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De tinsnaffelmiuw briedt yn lagunes en by marren om de [[Middellânske See]] hinne en op ferlykbere plakken yn lannen dy't oan it noardwestlike diel fan 'e [[Yndyske Oseaan]] grinzgje. Yn 2010 waard in súksesfolle koloanje ûntdutsen dy't briedt op in eilân yn in berchmar yn [[Algerije]]. Troch de ôfwêzigens fan rôfdieren en fersteuring kaam dêr mear as 98% fan 'e aaien út. De fûgel oerwinteret oan 'e kust yn estuaria en baaien. Hy siket iten yn delta's, sompen en op greidlân. It is ien fan 'e soarten dy't ek op stoartplakken foerazjearje. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Adult Slender-billed Gull.jpg|thumb|Dûkende tinsnaffelmiuw.]] Sawat de helte fan it iten fan 'e tinsnaffelmiuw bestiet út fisk. Hy fljocht in pear meter boppe it wetter en dûkt as er gaadlike proai sjocht. Hy siket ek mei de snaffel yn 'e dridze nei [[wringeleazen]] en fangt ynsekten yn 'e flecht. Dizze frij seldsume miuw briedt yn koloanjes; se meitsje in nêst op 'e grûn en lizze oant trije wite aaien mei brune spikkels yn in ûndjip kûltsje dat tin beklaaid is mei fearren en stikjes fegetaasje. It brieden duorret likernôch 25 dagen en de jongen fleane nei nochris 25 dagen út. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis sosjaal, sawol by it foerazjearjen as op 'e rêstplakken. It is gjin pelagyske soarte; se wurde selden fier fan 'e kust sjoen. == Status == De tinsnaffelmiuw is ien fan 'e soarten dêr't it Ferdrach oangeande de Beskerming fan Afrikaansk-Jeropeeske Trekfûgels (AEWA) op fan tapassing is. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. In rûge rûzing út 2012 giet út fan in wrâldpopulaasje fan 180.000 oant 230.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-gull-larus-genei BirdLife, oproppen 23 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/slbgul1 eBird, oproppen 23 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus genei}} }} {{DEFAULTSORT:Tinsnaffelmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] totbav61y33ggplfjgdz4o7pyo2jk4u 0 192666 1232837 2026-06-23T20:03:39Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Tinsnaffelmiuw]] 1232837 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tinsnaffelmiuw]] ay5713v4t1va9g7kpfm66ex3s0f36nd 6 192667 1232873 2026-06-23T21:54:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 It logo fan 'e film ''Ghostbusters: Afterlife''. 1232873 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''Ghostbusters: Afterlife''. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} iipuxb4l2gbn7q08p6zxbicswnhaurg 1232874 1232873 2026-06-23T21:56:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1232874 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''Ghostbusters: Afterlife''. == Lisinsje == {{Unfrij ôfbyld |Omskriuwing = It logo fan 'e film ''Ghostbusters: Afterlife''. |Boarne = https://www.reddit.com/r/ghostbusters/comments/e91xwi/ultra_hires_ghostbusters_afterlife_logo_5000_x/ |Bysnien = Nee |Makker = |Eigner = Sony Pictures |Doel = Ta yllustraasje fan it artikel oer de film. |Artikel(s) = [[Ghostbusters: Afterlife]] |Ferfangberens = Net. |Lege resolúsje = Ja. |Oare ynformaasje = }} iod1gkjcjxj63iqmr597ab0bz2di7df 14 192668 1232875 2026-06-23T22:54:45Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Kategory:Film oer in neilittenskip]] 1232875 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:Kategory:Film oer in neilittenskip]] 88f3aqh6dghjpbef2pvnrwab0gcs92i 0 192669 1232876 2026-06-23T22:56:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nije side 1232876 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = Ghostbusters-Afterlife logo.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:Ghostbusters_-_Afterlife_official_theatrical_poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''Ghostbusters: Afterlife'' | regisseur = [[Jason Reitman]] | produsint = [[Ivan Reitman]] | útfierend produsint = | senario = [[Gil Kenan]]<br>[[Jason Reitman]] | basearre op = | kamerarezjy = [[Eric Steelberg]] | muzyk = [[Rob Simonsen]] | filmstudio = [[Columbia Pictures]]<br>[[Bron Creative]]<br>[[Ghost Corps]] | distribúsje = [[Sony Pictures Releasing]] | haadrollen = [[Mckenna Grace]]<br> [[Finn Wolfhard]] | voice-over = | byrollen = [[Carrie Coon]]<br> [[Paul Rudd]]<br> [[Celeste O'Connor]]<br> [[Logan Kim]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]] | premiêre = [[23&nbsp;augustus]] [[2021]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[fantasyfilm|fantasy]][[komeedzjefilm]] | taal = [[Ingelsk]] | spyltiid = 124 minuten | budget = $75&nbsp;miljoen | opbringst = $204,3&nbsp;miljoen | prizen = 1 × [[Saturn Award]] | filmsearje = ''[[Ghostbusters (filmsearje)|Ghostbusters]]'' | foarich diel = ''[[Ghostbusters II]]'' | folgjend diel = ''[[Ghostbusters: Frozen Empire]]'' }} '''''Ghostbusters: Afterlife''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[fantasyfilm|fantasy]][[komeedzjefilm]] út [[2021]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jason Reitman]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Mckenna Grace]] en [[Finn Wolfhard]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut "Spûkefangers: [[Hjirneimels]]". De film heart ta de [[Ghostbusters (franchise)|''Ghostbusters''-franchise]] en is in direkt [[ferfolch]] op 'e earste beide dielen út 'e rige, ''[[Ghostbusters (film)|Ghostbusters]]'' út [[1984]] en ''[[Ghostbusters&nbsp;II]]'' út [[1989]]. It [[plot|ferhaal]] spilet 32 jier nei de foarfallen yn dy lêste film. Phoebe en Trevor, de beide [[pakesizzer]]s fan 'e ''ghostbuster'' Egon Spengler, [[ferhúzje]] nei it [[ferstjerren]] fan harren [[pake]] mei harren [[mem]] Callie út [[Chicago]] nei it fertutearze [[boerespultsje]] fan harren pake op it [[plattelân]] fan [[Oklahoma]]. Dêr meitsje se nije [[freonskip|freonen]] en ûntdekke se al rillegau dat harren pake dêr net foar de poerlegrap delstrutsen wie. In ferlitten [[mynbou|myn]] deunby is nammentlik it toaniel fan in útbarsting fan [[spûk]]en dy't de wrâld ferneatigje sil. ''Ghostbusters: Afterlife'' krige fan 'e [[filmkritisy]] mingde oant myld positive [[resinsje]]s en wie yn 'e [[bioskopen]] [[kommersje]]el súksesfol. De film waard [[opdracht (hulde)|opdroegen]] oan 'e yn [[2014]] [[ferstoarne]] [[akteur]] [[Harold Ramis]], ien fan 'e oarspronklike ''ghostbusters''. In [[ferfolch]], ''[[Ghostbusters: Frozen Empire]]'', kaam út yn [[2024]]. ==Plot== Yn it plak Summerville yn [[Oklahoma]] fangt Egon Spengler in [[boppenatuerlik]] wêzen yn 'e [[mynbou|myn]] dy't [[okkultisme|okkultist]] Ivo Shandor lang lyn oanlizze litten hat yn 'e neite fan it [[doarp]]. Mei dat wêzen [[finzen]] yn in [[fâle]] flechtet er út 'e myn werom nei syn [[pleats]] as siet de duvel him op 'e hakken. Dat is ek sa, want in oar, ûnsichtber wêzen efterfolget him út 'e myn wei en reaget deun by hûs syn [[auto]] fan 'e [[wei]] ôf. Spengler slacht oer de kop yn in [[maïs]]fjild, mar wit mei syn fâle geandefoets te ûntsnappen nei syn pleats. Dêr wachtet er syn efterfolger op en besiket dyselde ek te fangen, mar troch [[koartsluting]] yn syn eigenboude systeem misbeteart dat op it meast ûngelokkige momint. Spengler wit de fâle mei it earste wêzen noch te ferbergjen ûnder de [[flier]] fan syn [[wenkeamer]], mar wurdt dan troch syn efterfolger oanfallen en beswykt oan in [[hertoanfal]]. Net lang dêrnei kriget Spengler syn fan him ferfrjemde [[dochter]] Callie berjocht dat se in boerespultsje yn Oklahoma [[urven]] hat. Callie is in [[allinnichsteande mem]] dy't yn [[earmoede]] yn [[Chicago]] libbet. Krekt nei't de tynge oer de erfenis kommen is, wurde sy, har fyftjinjierrige [[soan]] Trevor en har tolvejierrige [[dochter]] Phoebe troch de [[hûsbaas]] út harren [[appartemint]] set omreden fan in [[hier (jild)|hier]]efterstân. Om't se net folle oare kar hat, set Callie yn 'e auto mei beide [[bern (persoan)|bern]] nei Oklahoma ta. Phoebe, dy't in foarleafde foar [[wittenskip]] en [[technology]] hat en goed leare kin, jout har frij gemoedlik ûnder de nije sitewaasje del. Trevor, dy't in trochsneed [[teenager]] is, sit net te wachtsjen op in [[ferhuzing]] nei Furtsjefinne, mar syn ferset wurdt brutsen as er koart nei oankomst yn Summerville yn 'e kunde komt mei in [[famke]] fan syn [[leeftyd]], de [[negroïde|swarte]] Lucky Domingo, dy't yn in [[fastfoodrestaurant]] wurket. Trevor is op slach [[fereale]]. {{Plotbedjer film}} It boerespultsje blykt slim fertutearze te wêzen en Callie har [[heit]] hat har benammen [[skuld (jild)|skulden]] neilitten. Callie sit mei de hannen yn it hier, want skulden hie se sels al genôch. Underwilens fynt Trevor oansluting by Lucky en har freonegroep, wylst Phoebe nei in [[simmerskoalle]] giet dy't jûn wurdt troch [[seismolooch]] Gary Grooberson. Hy hâldt de [[ferfeling|ferfeelde]] [[learling]]en benammen dwaande troch se âlde [[horrorfilm]]s op [[VHS|VHS-fideobannen]] út 'e [[1980-er jierren]] sjen te litten, sadat er sels ûnderwilens syn eigen dingen dwaan kin. Dêrby giet it om in ûndersyk nei de ûnferklearre [[ierdbeving]]s dy't Summerville om it hoartsje treffe, wylst it doarp net yn 'e neite fan in [[tektonyk|tektoanysk]]e [[brekline (tektonyk)|brekline]] leit en der likemin nei [[ierdoalje|oalje]] of [[ierdgas|gas]] boarre wurdt. Wannear't Phoebe belangstelling toant foar syn wurk is Grooberson [[ferbjustering|ferbjustere]] mar [[entûsjast]]. As Callie fia Phoebe yn 'e kunde komt mei Grooberson, slacht der tusken harren fuort in fonk oer. Phoebe makket op 'e simmerskoalle ek in freon, in [[jonge]] dy't "Podcast" neamd wurdt om't er altyd lûdsopnames oan it meitsjen is foar syn [[podcast]] oer it [[paranormale]]. Thús op 'e pleats ûntdekt Phoebe dat it der [[spûk]]et. In [[klopgeast]] spilet yn har [[sliepkeamer]] [[skaken|skaak]] mei har en liedt har letter fia in spoar fan spontaan oangeande [[lampe]]n nei de wenkeamer, dêr't se de fâle ûnder de flier fynt. Phoebe lit it ding sjen oan Podcast en Grooberson. Dy lêste is in [[fan (persoan)|fan]] fan 'e Ghosbusters dy't yn 'e [[1980-er jierren]] yn [[New York (stêd)|New York]] aktyf wiene. Hy ken de fâle werom as in diel fan 'e taris fan dat team en bringt Phoebe en Podcast fia filmkes op [[YouTube]] yn 'e kunde mei de Ghosbusters. Phoebe is ferbjustere dat har [[pake]] sa'n [[ferline]] hie, en teffens dat har [[mem]] har dêr nea wat oer ferteld hat. Wannear't Grooberson en de beide bern mei de fâle omprutse, ûntsnapt it wêzen dat Spengler deryn fêstset hie werom nei de myn. Letter konfrontearret Phoebe har mem mei it feit dat se it ferline fan pake foar har geheim holden hat. Mar Callie seit dat har heit har en har mem ferlitten hat foar syn stomme spûkefangerij en dat it har sear docht om dêroer te praten mei't it har altyd wer tebinnenbringt dat sy blykber net wichtich foar Spengler wie. Dat wurdt foar har nochris befêstige om't der yn 'e hiele pleats gjin [[foto]] fan har of in oar famyljelid te finen is. De klopgeast liedt Phoebe nei in rynkrank [[hok]] ta, dêr't se in [[brânwachtpeal]] ûntdekt dy't tagong jout ta in grutte ûndergrûnske romte mei [[kompjûter]]s en in [[laboratoarium]]. Troch bewegende lampen loadst de klopgeast, wêrfan't Phoebe no wis is dat it de [[geast]] fan har pake is, har troch de reparaasje hinne fan 'e taris fan 'e Ghosbusters. Underwilens fynt Trevor yn in oar âld hok ûnder in lekken de âlde omboude [[ambulânse]]-[[Cadillac]] mei it [[logo]] fan 'e Ghosbusters. Hy besiket it âld wrak wer oan 'e praat te krijen, wat slagget mei in bytsje ûngemurken help fan pake. As Phoebe letter mei Podcast yn in âld, leechsteand [[fabryk]]sgebou it reparearre [[protoanepak]] test, fine se dêre in boppenatuerlik, [[metaal]]frettend wêzen dat se de Gnabbelder neame. As se it mei it protoanepak en de no lege fâle besykje te fangen, flechtet it wêzen it doarp yn. Phoebe en Podcast sette de efterfolging yn en komme Trevor tsjin, dy't krekt in proefritsje yn 'e Cadillac makket. Trijeresom geane se binnen de [[beboude kom]] fan Summerville efter de Gnabbelder oan, wêrby't se mei it protoanepak ûnbedoeld gâns skea oanrjochtsje. Se wurde [[arrestearre]] troch de pleatslike [[sheriff]], dy't Lucky har [[heit]] blykt te wêzen. Yn 'e [[sel (finzenis)|sel]] brûkt Phoebe har rjocht op ien [[tillefoan]]tsje om it âlde [[tillefoannûmer|nûmer]] fan 'e Ghosbusters te skiljen, dat se earder opskreaun hie. Se kriget in [[desyllúzje|desyllúzjonearre]] Ray Stantz derfoar, dy't se ynljochtet oer de dea fan har pake. Hy fertelt har oer wat der bard is mei de Ghostbusters nei't se Viggo de Karpaat ferslein hiene (sjoch: ''[[Ghostbusters&nbsp;II]]''). Der wiene yn New York almar minder paranormale foarfallen, wat delkaam op minder ynkommen foar it team. Peter Venkman sette syn [[karriêre]] as wittenskipper fuort, sadat Stantz, Zeddemore en Spengler noch mar mei har trijen wiene. Spengler [[hold en droech]] him hieltyd gekker, mei praat oer de ein fan 'e wrâld dy't op kommendeweis wêze soe. Net ien dy't der in tou oan fêstknoopje koe. Doe, fan 'e iene dei op 'e oare, pykte Spengler út mei frijwol de hiele taris fan 'e Ghostbusters. De oaren ferjoegen him dat [[ferrie]] nea en hiene nea wer kontakt mei him. Phoebe fertelt Stantz noch oer de nuvere dingen dy't der yn Summerville geande binne, foar't sheriff Domingo de ferbining hommels ferbrekt om't it tillefoanpetear him te lang duorret. Koarte tiid letter wurde Trevor, Phoebe en Podcast frijlitten op 'e noed fan Callie en Grooberson, dy't dy [[jûn]]s op harren earste [[ôfspraakje]] wiene. Callie seit Trevor en Phoebe goed it mannewaar op, net iens sasear om't se oppakt binne, mar om't de skea dy't se yn it doarp oanrjochte hawwe, op har ferhelle wurde sil. Dy nachts liedt de geast fan Spengler Callie nei itselde ûndergrûnske laboratoarium dêr't er Phoebe earder nei ta brocht. Alle [[technysk]]e dingen dêr't Phoebe sa opwûn oer wie, kinne Callie neat skele, mar wannear't de lampen út harsels in wand beskine dy't oerdutsen is mei in meters grutte [[kollaazje|fotokollaazje]] mei allegear foto's fan Callie en detaillearre notysjes oer har libben, kriget se foar it ferstân dat har heit wol deeglik om har joech. Phoebe, Podcast en Trevor kinne net fierder om't sheriff Domingo al harren taris en de Ghostbusters-Cadillac [[konfiskaasje|yn beslach nommen]] hat. Mei't de Gnabbelder úteinlik nei de myn ûntkommen is, stelt Lucky, dy't har by it trio oanslút, foar om gewoan dêr ris te sjen. Wannear't se fjouweresom yn 'e âlde myn geane, ûntdekke se dêr in [[timpel]] foar Gozer, de [[Sûmearje|Sûmearyske]] [[god]] fan 'e ferneatiging, dy't boud is troch Ivo Shandor, de stifter fan Summerville. Djipper yn 'e myn fine se yn in [[glês|glêzen]] [[deakiste]] Shandor sels, dy't troch de [[magy]] fan Gozer nei al dy jierren noch libbet. Deunby hat immen, sûnder mis Spengler, automatyske protoanekanonnen opsteld, dy't it binnenkringen troch Gozer fan dizze wrâld ferhinderje. Underwilens binne de tsjinners fan Gozer, de [[stalferwikseling|stalferwikseljende]] [[demoanen]] Zuul en Vinz Clortho, út 'e myn ûntsnapt nei Summerville, dêr't Vinz Clortho Gary Grooberson [[geastlike besetting|beset]], wylst Zuul itselde docht mei Callie. Nei't de bern de myn ferlitten hawwe, keart Zuul dêr yn 'e foarm fan Grooberson werom en [[sabotaazje|sabotearret]] de protoanekanonnen. Dat stelt Gozer by steat om einlings en te'n lêsten sels oer te kommen nei de minskewrâld. Ivo Shandor wurdt folslein wekker út syn deadssliep, identifisearret himsels as dejinge dy't troch de bou fan 'e timpel har oerstap nei de wrâld mooglik makke hat en swart [[trou]] oan Gozer. Mar sy deadet him suver achteleas. Op 'e pleats ûntdekke Phoebe, Trevor, Lucky en Podcast dat Callie no beset is troch in [[demon]]. Ek figelearje se út dat it stikje [[bou (lânbou)|bougrûn]] by de pleats, dêr't Spengler altyd oan it wurk wie sûnder dat der ea wat opkaam, eins in falstrik is, mei tsientallen bedobbe spûkefâlen. Wylst almar mear boppenatuerlike wêzens út 'e myn komme en gaos en trelit oanrjochtsje yn Summerville, kringe Phoebe en Podcast it pleatslike [[plysjeburo]] binnen om 'e taris fan 'e Ghostbusters werom te [[dieverij|stellen]], wylst Trevor mei de help fan Lucky de Ghostbusters-Cadillac weromhellet. Trevor, Phoebe en Podcast geane nei de myn, wylst Lucky op 'e pleats alles reemakket. Phoebe liedt Gozer ôf, sadat Podcast Zuul fange kin yn in mobile spûkefâle. Callie wurdt dêrtroch befrijd fan 'e geastlike besetting en Gozer rekket ferswakke. Mei Trevor efter it stjoer flechtsje se mei Callie nei de pleats ta, efterfolge troch Gozer en Vinz Clortho. De bern lokje harren it stikje bou op, mar krekt as earder mei Spengler lit de technyk it op it ''moment suprème'' ôfwitte. Dêrtroch kin Gozer Zuul befrije, dy't op slach Lucky beset. Gozer kriget dêrtroch wer har folsleine krêft. Op it stuit dat Gozer lykwols [[wraak]] nimme sil op Callie en de bern, wurdt se tsjinholden troch de hommelse ferskining fan Ghostbusters Ray Stantz, Peter Venkman en Winston Zeddemore, dy't op basis fan Phoebe har tillefoantsje ôfreizge binne nei Oklahoma. Gozer, dy't ferantwurdlik wie foar de dea fan Egon Spengler, besiket no har wraak tsjin 'e Ghostbusters te foltôgjen, om't it fjouwertal yn [[1984]] tsjinkeard hat dat sy de wrâld ferneatigje koe (sjoch: ''[[Ghostbusters (film)|Ghostbusters]]''). Mar stipe troch de geast fan Spengler, dy't him no sichtber manifestearret, helpe Phoebe en Trevor de Ghostbusters om foar iens en foar altyd mei Gozer ôf te weven troch har en al har trewanten yn 'e fâlen op te sluten dy't Spengler ûnder de grûn ferskûle hie. Lucky en Grooberson wurde dêrtroch befrijd fan 'e besetting. Spengler [[fermoedsoening|fermoedsoenet]] him mei syn âlde maten en mei syn dochter en pakesizzers foar't er ôfset nei it [[hjirneimels]]. [[File:Mckenna Grace 2023 6.jpg|right|thumb|130px|[[Mckenna Grace]].]] [[File:Finn Wolfhard by Gage Skidmore 2.jpg|right|thumb|130px|[[Finn Wolfhard]].]] [[File:Carrie Coon A House of Dynamite-34 (cropped).jpg|right|thumb|130px|[[Carrie Coon]].]] [[File:Paul Rudd and Kate Mara at the 2024 Toronto International Film Festival 8 (cropped).jpg|right|thumb|130px|[[Paul Rudd]].]] Yn in [[sêne]] dy't oan 'e ein fan 'e [[ôftiteling]] folget, keare de oarspronklike Ghostbusters werom nei New York. Dêr docht bliken dat Peter Venkman [[troud]] is mei Dana Barrett (sjoch: ''[[Ghostbusters (film)|Ghostbusters]]'' en ''[[Ghostbusters&nbsp;II]]''). Zeddemore is in [[rykdom|rike]] [[ûndernimmer]] mei in grutte [[húshâlding]]. De Ghostbusters-Cadillac, dy't troch him folslein [[restauraasje|restaurearre]] is, pleatst er wer yn 'e [[brânwachtkazerne]] dy't de Ghostbusters ta [[haadkertier]] tsjinnet. Yn 'e [[kelder]] fan dat gebou, dêr't de fongen boppenatuerlike wêzens yn in grutte [[ektoplasma|ektoplasmyske]] ynslutingsienheid finzen holden wurde, knipperet sûnder dat immen it opmerkt in read ljochtsje. ==Rolferdieling== ;haadrollen {| height="100px" width="520px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- | Phoebe Spengler | [[Mckenna Grace]] |- | Trevor Spengler | [[Finn Wolfhard]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="520px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Callie Spengler | [[Carrie Coon]] |- | Gary Grooberson | [[Paul Rudd]] |- | Lucky Domingo | [[Celeste O'Connor]] |- | Podcast | [[Logan Kim]] |- | Ray Stantz | [[Dan Aykroyd]] |- | [[dr.]] Peter Venkman | [[Bill Murray]] |- | Winston Zeddemore | [[Ernie Hudson]] |- | style="vertical-align:top"| Egon Spengler | [[Harold Ramis]] <small>(argyfbylden)</small><br>[[Bob Gunton]] <small>(begjinsênes, net mei gesicht yn byld brocht)</small><br>[[Ivan Reitman]] <small>(spûk fan Spengler, troch swiere [[fisazjy]])</small> |- | Gozer | [[Olivia Wilde]] |- | [[sheriff]] Sherman Domingo | [[Bokeem Woodbine]] |- | Janine Melnitz | [[Annie Potts]] <small>([[cameo]])</small> |- | Ivo Shandor | [[J.K. Simmons]] <small>(cameo)</small> |- | Dana Barrett | [[Sigourney Weaver]] <small>(cameo)</small> |- | Thickneck | [[Marlon Kazadi]] |- | Swayze | [[Sydney Mae Diaz]] |- | [[helpsheriff]] Medjuck | [[Stella Aykroyd]] <small>(jongste dochter fan Dan Aykroyd)</small> |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Produksje=== In trêde film yn 'e [[Ghostbusters (filmsearje)|''Ghostbusters''-filmrige]] (jierrenlang bekend ûnder de [[wurktitel]] ''Ghostbusters&nbsp;III: Hellbent'') wie al yn ûntwikkeling sûnt it súkses fan ''[[Ghostbusters&nbsp;II]]'' út [[1989]]. Mar it spul rûn op 'e non troch de wegering fan [[akteur]] [[Bill Murray]] om foar in trêde kear yn 'e hûd fan Peter Venkman te krûpen. Nei't akteur en [[senarioskriuwer]] [[Harold Ramis]], dy't de rol fan Egon Spengler spile, yn [[2014]] kommen wie te [[ferstjerren]], keas [[filmstudio]] [[Sony Pictures]] derfoar om in [[remake]] fan 'e [[Ghostbusters (film út 1984)|oarspronklike film]] te meitsjen, dy't ek ''[[Ghostbusters (film út 2016)|Ghostbusters]]'' hiet en yn [[2016]] yn 'e [[bioskopen]] útbrocht waard. Dêryn waarden de ''ghostbusters'' [[casting|wercast]] as [[froulju]], wat in protte wjerstân oprôp by [[fan (persoan)|fans]] fan 'e earste beide films. [[File:Alberta mainstreet Crossfield 002.jpg|left|thumb|250px|[[Crossfield (Alberta)|Crossfield]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Ghostbusters: Afterlife''.]] Yn [[jannewaris]] [[2019]] waard bekendmakke dat [[Jason Reitman]] in nije ''Ghostbusters''-film meitsje soe, mei de [[titel (opskrift)|titel]] ''Ghostbusters: Afterlife'', dy't in direkt [[ferfolch]] wêze soe op 'e earste beide films. (Reitman is de soan fan [[Ivan Reitman]], de [[regisseur]] en [[filmprodusint|produsint]] fan 'e earste beide films.) Reitman wurke op basis fan in [[senario]] fan himsels en [[Gil Kenan]], en wist alle noch libbene oarspronklike ''ghostbusters'' foar de film te bestrûpen, sels Bill Murray, dy't syn notoire hekel oan ferfolchfilms yn dit gefal oerwûn. Syn heit wie as [[filmprodusint|produsint]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Columbia Pictures]], [[Bron Creative]] en [[Ghost Corps]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]75&nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Eric Steelberg]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Rob Simonsen]]. De film waard [[opdracht (hulde)|opdroegen]] oan Harold Ramis. ===Opnamen=== De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Ghostbusters: Afterlife'' setten op [[12&nbsp;july]] [[2019]] útein en duorren oant en mei [[18&nbsp;oktober]] fan dat jier. Der waard filme op lokaasjes yn [[Calgary]], yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Alberta]], op it [[plattelân]] fan Alberta yn 'e omkriten fan Calgary, en yn beskate lytsere plakken yn dy kontreien, lykas [[Crossfield (Alberta)|Crossfield]], [[Beiseker (Alberta)|Beiseker]], [[Drumheller (Alberta)|Drumheller]] en [[Fort Macleod (Alberta)|Fort Macleod]]. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Ghostbusters: Afterlife'' waard fersoarge troch [[Sony Pictures Releasing]], de distribúsjedifyzje fan [[Sony Pictures]], dat de [[memme-ûndernimming]] fan [[Columbia Pictures]] is. It wie oarspronklik de bedoeling dat de film op [[10&nbsp;july]] [[2020]] yn 'e [[bioskopen]] útbrocht wurde soe, mar dat plan waard tsjinkeard troch de [[lockdown]]s en oare groepsfoarmingbeheinende maatregels yn it ramt fan 'e [[koroanafiruspandemy (2019-2023)|koroanapandemy]]. In twadde releasedatum, [[5&nbsp;maart]] [[2021]], koe likemin trochgean. [[File:Beiseker.JPG|right|thumb|300px|[[Beiseker (Alberta)|Beiseker]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Ghostbusters: Afterlife''.]] Uteinlik fûn de earste fertoaning ûnferwachts plak op [[23&nbsp;augustus]] [[2021]] op it [[CinemaCon]]-[[evenemint]] yn [[Las Vegas]]. In echte [[premiêre]] waard lykwols om begryplike redens net organisearre. ''Ghostbusters: Afterlife'' kaam op [[19&nbsp;novimber]] [[2021]] út yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] bioskopen. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde dyselde deis by [[platemaatskippij]] [[Sony Classical Records]]. ''Ghostbusters: Afterlife'' kaam op [[4&nbsp;jannewaris]] [[2022]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en waard op [[1&nbsp;febrewaris]] fan dat jier útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]]. ==Untfangst== Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Ghostbusters: Afterlife'' mingde oant myld positive [[resinsje]]s. Sa omskreau Sheri Lynden fan ''[[The Hollywood Reporter]]'' de film as "ynnimmend" en "[[humor]]istysk". Hja murk ek op dat dit diel út 'e filmsearje oer "folsleiner foarme minsken" gie as de [[Ghostbusters (film)|oarspronklike film]]. Olly Richards fan it [[Feriene Keninkryk|Britsk]]e [[tydskrift]] ''[[Empire (tydskrift)|Empire]]'' joech ''Ghostbusters: Afterlife'' 4 fan 5 [[stjer (figuer)|stjerren]] en neamde de film "troch- en trochskattich". Neffens him fêstige de film "syn eigen [[generaasje]] [[fan (persoan)|fans]]" wylst er dochs "fol leafde wie foar de oarspronklike [haadpersoanen]". [[File:Downtown Drumheller, Alberta.jpg|left|thumb|250px|[[Drumheller (Alberta)|Drumheller]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Ghostbusters: Afterlife''.]] Yn it blêd ''[[Forbes (tydskrift)|Forbes]]'' parte Scott Mendelson ''Ghostbusters: Afterlife'' in 6 op in skaal fan 1 oant 10 ta. Hy omskreau de film as "in sjarmante en grappige [[coming-of-age]]-[[fantasyfilm]] dy't [[bern (persoan)|bern]] sintraal stelt". Hy hie lykwols ek [[krityk]], benammen om't ''Ghostbusters: Afterlife'' neffens him sterk stipe op it "te wille wêzen" fan [[nostalgy]]ske [[fanservice]]. Charles Bramesco, dy't skreau foar de Britske [[krante]] ''[[The Guardian]]'', joech de film 1 fan 5 stjerren. Hy fûn dat ''Ghostbusters: Afterlife'' de humor fan 'e oarspronklike film miste en ynstee mear wei hie fan in "goedkeape [[Amblin Partners|Amblin]]-imitaasje". Hy konkludearre dat it hjir gie om "in nostalgy-objekt, ûntdien fan [[persoanlikheid]] en yn in dizenich oangename mal twongen, op maat makke foar in [[fandom]] dat alles [[ferearing|ferearet]] mar neat [[respekt]]earret". Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Ghostbusters: Afterlife'' in boppegemiddeld goedkarringspersintaazje fan 63%, basearre op 306 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] kombinearret [[mediafranchise|franchiserevival]] mei in oefening op it mêd fan nostalgy, en diskear fielt it goed oan." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Ghostbusters: Afterlife'' in goedkarringspersintaazje fan 45%, basearre op 47 resinsjes. [[File:Fort McLeod (9568693940).jpg|right|thumb|250px|[[Fort Macleod (Alberta)|Fort Macleod]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Ghostbusters: Afterlife''.]] ==Resultaat== ===Opbringst=== ''Ghostbusters: Afterlife'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]129,4&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $75,0&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $204,3&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $75&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $129,3&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. ===Prizen=== ''Ghostbusters: Afterlife'' waard by de [[Saturn Award]]s yn [[oktober]] [[2022]] nominearre foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn 4 [[kategory]]en, wêrûnder bêste [[fantasyfilm]], bêste [[byrol]] fan in [[aktrise]] ([[Carrie Coon]]) en bêste [[special effects]]. De film wûn in Saturn Award foar bêste [[aktearprestaasje]] fan in jongere akteur ([[Finn Wolfhard]]). ''Ghostbusters: Afterlife'' waard ek nominearre foar de [[BAFTA]] foar bêste special effects. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.ghostbusters.com/ Offisjele webside fan ''Ghostbusters: Afterlife''] * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt4513678/ Ynformaasje oer ''Ghostbusters: Afterlife'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Ghostbusters:_Afterlife ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} {{Ghostbusters}} [[Kategory:Amerikaanske fantasyfilm]] [[Kategory:Amerikaanske komeedzjefilm]] [[Kategory:Fantasykomeedzjefilm]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film fan Columbia Pictures]] [[Kategory:Film fan Bron Studios]] [[Kategory:Film fan Jason Reitman]] [[Kategory:Film út 2021]] [[Kategory:Film oer spûken]] [[Kategory:Film oer meunsters]] [[Kategory:Film oer demoanen]] [[Kategory:Film oer geastlike besetting]] [[Kategory:Film oer stalferwikseling]] [[Kategory:Film oer in natuerkundige]] [[Kategory:Film oer in bern]] [[Kategory:Film oer heiten en dochters]] [[Kategory:Film oer bruorren en susters]] [[Kategory:Film oer in neilittenskip]] [[Kategory:Film oer âlderdom]] [[Kategory:Film oer earmoede]] [[Kategory:Film oer in allinnichsteande âlder]] [[Kategory:Film oer in ierdbeving]] mxjtqabxmj5w8jkfz223pu3yoa7wfi0 14 192670 1232877 2026-06-23T22:59:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1232877 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Film nei ûnderwerp|Neilittenskip]] [[Kategory:Neilittenskip]] 8ejzjuxynbd3qvx47da93o2v7gpqf1r 14 192671 1232879 2026-06-23T23:00:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1232879 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Erfrjocht]] [[Kategory:Boargerlik rjocht]] [[Kategory:Dea]] rqpurdnlug11gyck5nn6nvam72pw64b 0 192672 1232886 2026-06-24T07:09:02Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = sulverkopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Larus novaehollandiae - Austin's Ferry.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Chroicocephalus novaehollandiae - Silver Gull XC461965.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kopmiuwen]..." 1232886 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sulverkopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Larus novaehollandiae - Austin's Ferry.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Chroicocephalus novaehollandiae - Silver Gull XC461965.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kopmiuwen]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus novaehollandiae |Beskriuwer, jier= [[James Francis Stephens|Stephens]], 1826 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = }} De '''sulverkopmiuw''' (''Chroicocephalus novaehollandiae'') is is de meast foarkommende [[Miuwfûgels|miuw]] fan [[Austraalje]]. De fûgel wurdt oer it hiele kontinint fûn, mar benammen oan of tichteby de kust. Hy is lytser as de [[grousnaffelmiuw]] (''Larus pacificus''), dy't ek yn Austraalje libbet. De sulverkopmiuw moat net betize wurde mei de [[sulvermiuw]] (''Larus argentatus''). De sulvermiuw is folle grutter en komt net yn itselde ferspriedingsgebiet foar. == Beskriuwing == De kop, it lichem en de sturt fan in folwoeksen sulverkopmiuw binne wyt en de wjukken binne ljochtgriis mei swarte punten dy't wyt spikkele binne. Folwoeksen fûgels hawwe in lingte fan 40–45 sm. Harren wjukspanwiidte is 90 oant 100 sm. Folwoeksen fûgels hawwe felreade poaten en in felreade snaffel, dy't yn 'e briedtiid helderder wurdt of as se âlder wurde. Om it each sit in opfallende reade eachring. Jonge fûgels hawwe brune patroanen op 'e wjukken en in donkere snaffel. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden sulverkopmiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="130px" style="margin: 0; padding: 0;"> Red billed gull and chicks. (from a hide) (10640738074).jpg|Piken. Seagull with dropping-1 (6117605388).jpg|Juvenyl. Seagulls ready to Fly+ (155300028).jpg|Groep folwoeksen fûgels. </gallery> </div> == Taksonomy == De soarte waard foarhinne tradisjoneel yn it skaai ''Larus'' pleatst, lykas in soad oare miuwen, mar wurdt no ta it skaai ''Chroicocephalus'' rekkene. De [[Hartlaubmiuw]] (''C. hartlaubii'') fan [[Súd-Afrika]] waard eartiids soms as in [[ûndersoarte]] fan 'e sulverkopmiuw beskôge. Der wurde trije ûndersoarten erkend: * ''C. n. forsteri'' (Mathews, 1912) – noardlik en noardeastlik Austraalje, [[Nij-Kaledoanje]], [[Loyaliteitseilannen]]. * ''C. n. novaehollandiae'' (Stephens, 1826) – súdlik Austraalje en [[Tasmaanje]]. * ''C. n. scopulinus'' (Forster, 1844) – [[Nij-Seelân]]. == Fersprieding en habitat == Sulverkopmiuwen wurde yn alle steaten fan Austraalje waarnommen en ek yn Nij-Seelân en op Nij-Kaledoanje. It is in soarte dy't in soad foarkomt by minsklike bewenning en op strannen; se hawwe harren goed oanpast oan 'e stedske omjouwing en binne faak yn 'e omkriten fan winkelsintra en stoartplakken te sjen. Troch harren súksesfolle oanpassing oan it stedske habitat is de populaasje yn gebieten mei minsklike aktiviteit tanommen, wêrby't it net beskikber wêzen fan briedplakken de iennige beheinende faktor foar populaasjegroei is. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Red-billed gull, Red Zone, Christchurch, New Zealand.jpg|thumb|left|Fûgel yn Nij-Seelân.]] De sulverkopmiuw yt fan natuere wjirm, fisk, ynsekten en kreefteftigen, mar it is in súksesfolle allesiter. It is bekend dat se fan minsken iten stelle as se dêr gelegenheid ta krije. It brieden bart fan augustus oant desimber, meastentiids yn grutte koloanjes op eilannen foar de kust. It nêst wurdt op 'e grûn makke en bestiet út plantemateriaal. De nêsten sitte tusken leech strûkguod, tusken rotsen en op keunstmjittige konstruksjes lykas dammen. In nêst bestiet meastal út ien oant trije aaien. Faak wurdt der twa kear bret; beide âlders bouwe it nêst en se briede en fuorje de piken ek tegearre. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de sulverkopmiuw as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/silver-gull-larus-novaehollandiae BirdLife, oproppen 24 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/silgul2 eBird, oproppen 24 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/silgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 243 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus novaehollandiae}} }} {{DEFAULTSORT:sulverkopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] fp8b3jyi0qiuuhdojh0t720q239yhf7 0 192673 1232887 2026-06-24T07:09:28Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Sulverkopmiuw]] 1232887 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sulverkopmiuw]] nef1ttwpblmteh7xnwxqfdevn48a5ba 0 192674 1232899 2026-06-24T08:14:06Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = griiskopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Lima, Peru 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kopmiuwen]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus cirroceph..." 1232899 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = griiskopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Lima, Peru 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kopmiuwen]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus cirrocephalus |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus distribution.jpg|center|250px]] }} De '''griiskopmiuw''' (''Chroicocephalus cirrocephalus'') is in lytse miuwesoarte dy't ferspraat briedt yn [[Súd-Amearika]] en yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. De fûgel is net echt in [[trekfûgel]], mar ferspraat him wol, wêrtroch't er winterdeis op mear plakken te sjen is. Lykas by in soad oare miuwen it gefal is, waard de soarte fan âlds yn it skaai ''[[Larus]]'' pleatst. Resint ûndersyk wiist derop dat de Súd-Amearikaanske en Afrikaanske populaasjes twa aparte, foar it each identike soarten wêze kinne. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Victoria, Entre Ríos, Argentina 1.jpg|thumb|left|Juvenyl yn Argentynje.]] De griiskopmiuw is mei in lingte fan 42 sm wat grutter as de [[swartkopmiuw]]. De folwoeksen fûgel hat simmerdeis in ljochtgrize kop en in griis lichem, dat wat donkerder fan toan is as dat fan 'e swartkopmiuw. In oar ferskil is dat de wjukken yn 'e flecht breder binne as dy fan de swartkopmiuw. De swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen hawwe opfallende wite plakken. De ûnderkant fan 'e wjuk is donkergriis mei swarte wjukpunten. De griiskopmiuw hat in reade snaffel, reade poaten en in wite iris. De grize kop ferdwynt winterdeis, wêrby't allinnich twa donkere plakken om en efter it each oerbliuwe. De skaaien lykje op inoar. It duorret twa jier om folwoeksen te wurden; fûgels yn it earste jier hawwe in swarte sturtbân en mear donkere parten yn 'e wjukken. It each is donker by jonge fûgels. == Fersprieding en taksonomy == Op it stuit wurde der twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cirrocephalus'' (Vieillot, 1818) – Súd-Amearika * ''C. c. poiocephalus'' (Swainson, 1837) – Afrika Se binne skraachwurk fan inoar te ûnderskieden; de Súd-Amearikaanske ûndersoarte is wat grutter en ljochter op 'e rêch as de Afrikaanske ûndersoarte, en hat in krekt wat grutter wyt plak op 'e twa bûtenste slachpinnen. Resint genetysk bewiis stelt foar om se yn twa aparte soarten te ferdielen, om't de Afrikaanske ûndersoarte C. c. poiocephalus mooglik nauwer besibbe is oan 'e (ek Afrikaanske) [[Hartlaubmiuw]] (''C. hartlaubii'') as oan 'e Súd-Amearikaanske nominaatfoarm C. c. cirrocephalus. As dat nei ferifikaasje befêstige wurdt, dan soe dat betsjutte dat it Afrikaanske takson as in aparte soarte ôfsplitst wurde moat om [[parafyly]] te foaren te kommen. Dat is lykwols (anno 2026) noch net oernommen troch de IOC World Bird List.<ref>[https://www.worldbirdnames.org/ IOC Word Bird Names, 15.2]</reF> <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden sulverkopmiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Chroicocephalus cirrocephalus, Cassino, Rio Grande do Sul, Brazil 1.jpg|Súdamerikaanske ûndersoarte Chroicocephalus cirrocephalus, Naivasha, Kenya (cropped).jpg|Afrikaanske ûndersoarte. </gallery> </div> == Hâlden en dragen == De fûgel is lokaal in soad te finen en briedt yn grutte koloanjes yn reidfjilden en sompen; se lizze twa of trije aaien yn in nêst, dat op de grûn of driuwend wêze kin. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis tige sosjaal, sawol by it iten as op 'e rêstplakken. Hoewol't de fûgel benammen by de kust of yn estuaria foarkomt, is it gjin pelagyske soarte en wurdt er selden fier op see sjoen. As de omstannichheden om te foerazjearjen geunstich binne, kinne der swarmen fan hûnderten of tûzenen fûgels foarmje. It is in lûdroftige soarte, benammen yn koloanjes. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de wrâldpopulaasje stabyl is. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-headed-gull-larus-cirrocephalus BirdLife, oproppen 24 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/grhgul eBird, oproppen 24 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grhgul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 243 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus cirrocephalus}} }} {{DEFAULTSORT:sulverkopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] fnb6yrlggyrjll4b39l55dcaw50zhzr 1232901 1232899 2026-06-24T08:20:18Z RomkeHoekstra 10582 1232901 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = griiskopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Lima, Peru 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus cirrocephalus |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus distribution.jpg|center|250px]]<br><small>Donkergrien: briedgebiet; ljochtgrien: fersprieding bûten jit briedgebiet.</small> }} De '''griiskopmiuw''' (''Chroicocephalus cirrocephalus'') is in lytse miuwesoarte dy't ferspraat briedt yn [[Súd-Amearika]] en yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. De fûgel is net echt in [[trekfûgel]], mar ferspraat him wol, wêrtroch't er winterdeis op mear plakken te sjen is. Lykas by in soad oare miuwen it gefal is, waard de soarte fan âlds yn it skaai ''[[Larus]]'' pleatst. Resint ûndersyk wiist derop dat de Súd-Amearikaanske en Afrikaanske populaasjes twa aparte, foar it each identike soarten wêze kinne. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Victoria, Entre Ríos, Argentina 1.jpg|thumb|left|Juvenyl yn Argentynje.]] De griiskopmiuw is mei in lingte fan 42 sm wat grutter as de [[swartkopmiuw]]. De folwoeksen fûgel hat simmerdeis in ljochtgrize kop en in griis lichem, dat wat donkerder fan toan is as dat fan 'e swartkopmiuw. In oar ferskil is dat de wjukken yn 'e flecht breder binne as dy fan de swartkopmiuw. De swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen hawwe opfallende wite plakken. De ûnderkant fan 'e wjuk is donkergriis mei swarte wjukpunten. De griiskopmiuw hat in reade snaffel, reade poaten en in wite iris. De grize kop ferdwynt winterdeis, wêrby't allinnich twa donkere plakken om en efter it each oerbliuwe. De skaaien lykje op inoar. It duorret twa jier om folwoeksen te wurden; fûgels yn it earste jier hawwe in swarte sturtbân en mear donkere parten yn 'e wjukken. It each is donker by jonge fûgels. == Fersprieding en taksonomy == Op it stuit wurde der twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cirrocephalus'' (Vieillot, 1818) – Súd-Amearika * ''C. c. poiocephalus'' (Swainson, 1837) – Afrika Se binne skraachwurk fan inoar te ûnderskieden; de Súd-Amearikaanske ûndersoarte is wat grutter en ljochter op 'e rêch as de Afrikaanske ûndersoarte, en hat in krekt wat grutter wyt plak op 'e twa bûtenste slachpinnen. Resint genetysk bewiis stelt foar om se yn twa aparte soarten te ferdielen, om't de Afrikaanske ûndersoarte C. c. poiocephalus mooglik nauwer besibbe is oan 'e (ek Afrikaanske) [[Hartlaubmiuw]] (''C. hartlaubii'') as oan 'e Súd-Amearikaanske nominaatfoarm C. c. cirrocephalus. As dat nei ferifikaasje befêstige wurdt, dan soe dat betsjutte dat it Afrikaanske takson as in aparte soarte ôfsplitst wurde moat om [[parafyly]] te foaren te kommen. Dat is lykwols (anno 2026) noch net oernommen troch de IOC World Bird List.<ref>[https://www.worldbirdnames.org/ IOC Word Bird Names, 15.2]</reF> <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden sulverkopmiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Chroicocephalus cirrocephalus, Cassino, Rio Grande do Sul, Brazil 1.jpg|Súdamerikaanske ûndersoarte Chroicocephalus cirrocephalus, Naivasha, Kenya (cropped).jpg|Afrikaanske ûndersoarte. </gallery> </div> == Hâlden en dragen == De fûgel is lokaal talryk en briedt yn grutte koloanjes yn reidfjilden en sompen; se lizze twa of trije aaien yn in nêst, dat op de grûn of driuwend wêze kin. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis tige sosjaal, sawol by it iten as op 'e rêstplakken. Hoewol't de fûgel benammen by de kust of yn estuaria foarkomt, is it gjin [[Pelagyske sône|pelagyske]] soarte en wurdt er selden fier op see sjoen. As de omstannichheden om te foerazjearjen geunstich binne, kinne der swarmen fan hûnderten of tûzenen fûgels foarmje. It is in lûdroftige soarte, benammen yn koloanjes. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de wrâldpopulaasje stabyl is. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-headed-gull-larus-cirrocephalus BirdLife, oproppen 24 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/grhgul eBird, oproppen 24 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grhgul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 243 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus cirrocephalus}} }} {{DEFAULTSORT:sulverkopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] lwa2yz8fu8ywhkz2h1dxg1zhin42hog 1232902 1232901 2026-06-24T08:21:35Z RomkeHoekstra 10582 1232902 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = griiskopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Lima, Peru 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus cirrocephalus |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus distribution.jpg|center|250px]]<br><small>Donkergrien: briedgebiet; ljochtgrien: fersprieding bûten jit briedgebiet.</small> }} De '''griiskopmiuw''' (''Chroicocephalus cirrocephalus'') is in lytse miuwesoarte dy't ferspraat briedt yn [[Súd-Amearika]] en yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. De fûgel is net echt in [[trekfûgel]], mar ferspraat him wol, wêrtroch't er winterdeis op mear plakken te sjen is. Lykas by in soad oare miuwen it gefal is, waard de soarte fan âlds yn it skaai ''[[Larus]]'' pleatst. Resint ûndersyk wiist derop dat de Súd-Amearikaanske en Afrikaanske populaasjes twa aparte, foar it each identike soarten wêze kinne. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Chroicocephalus cirrocephalus, Victoria, Entre Ríos, Argentina 1.jpg|thumb|left|Juvenyl yn Argentynje.]] De griiskopmiuw is mei in lingte fan 42 sm wat grutter as de [[swartkopmiuw]]. De folwoeksen fûgel hat simmerdeis in ljochtgrize kop en in griis lichem, dat wat donkerder fan toan is as dat fan 'e swartkopmiuw. In oar ferskil is dat de wjukken yn 'e flecht breder binne as dy fan de swartkopmiuw. De swarte punten oan 'e bûtenste slachpinnen hawwe opfallende wite plakken. De ûnderkant fan 'e wjuk is donkergriis mei swarte wjukpunten. De griiskopmiuw hat in reade snaffel, reade poaten en in wite iris. De grize kop ferdwynt winterdeis, wêrby't allinnich twa donkere plakken om en efter it each oerbliuwe. De skaaien lykje op inoar. It duorret twa jier om folwoeksen te wurden; fûgels yn it earste jier hawwe in swarte sturtbân en mear donkere parten yn 'e wjukken. It each is donker by jonge fûgels. == Fersprieding en taksonomy == Op it stuit wurde der twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. c. cirrocephalus'' (Vieillot, 1818) – Súd-Amearika * ''C. c. poiocephalus'' (Swainson, 1837) – Afrika Se binne skraachwurk fan inoar te ûnderskieden; de Súd-Amearikaanske ûndersoarte is wat grutter en ljochter op 'e rêch as de Afrikaanske ûndersoarte, en hat in krekt wat grutter wyt plak op 'e twa bûtenste slachpinnen. Resint genetysk bewiis stelt foar om se yn twa aparte soarten te ferdielen, om't de Afrikaanske ûndersoarte C. c. poiocephalus mooglik nauwer besibbe is oan 'e (ek Afrikaanske) [[Hartlaubmiuw]] (''C. hartlaubii'') as oan 'e Súd-Amearikaanske nominaatfoarm C. c. cirrocephalus. As dat nei ferifikaasje befêstige wurdt, dan soe dat betsjutte dat it Afrikaanske takson as in aparte soarte ôfsplitst wurde moat om [[parafyly]] te foaren te kommen. Dat is lykwols (anno 2026) noch net oernommen troch de IOC World Bird List.<ref>[https://www.worldbirdnames.org/ IOC Word Bird Names, 15.2]</reF> <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden sulverkopmiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Chroicocephalus cirrocephalus, Cassino, Rio Grande do Sul, Brazil 1.jpg|Súdamerikaanske ûndersoarte Chroicocephalus cirrocephalus, Naivasha, Kenya (cropped).jpg|Afrikaanske ûndersoarte. </gallery> </div> == Hâlden en dragen == De fûgel is lokaal talryk en briedt yn grutte koloanjes yn reidfjilden en sompen; se lizze twa of trije aaien yn in nêst, dat op de grûn of driuwend wêze kin. Lykas de measte miuwen binne se winterdeis tige sosjaal, sawol by it iten as op 'e rêstplakken. Hoewol't de fûgel benammen by de kust of yn estuaria foarkomt, is it gjin [[Pelagyske sône|pelagyske]] soarte en wurdt er selden fier op see sjoen. As de omstannichheden om te foerazjearjen geunstich binne, kinne der swarmen fan hûnderten of tûzenen fûgels foarmje. It is in lûdroftige soarte, benammen yn koloanjes. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de wrâldpopulaasje stabyl is. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-headed-gull-larus-cirrocephalus BirdLife, oproppen 24 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/grhgul eBird, oproppen 24 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grhgul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 243 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus cirrocephalus}} }} {{DEFAULTSORT:griiskopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 8oqbbeoxqxmt37w70x5uhnr7q6hcn8e 0 192675 1232900 2026-06-24T08:14:31Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Griiskopmiuw]] 1232900 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Griiskopmiuw]] rfk97y1tlbzncfh5a7ono8b6xuf6eo4 0 192676 1232904 2026-06-24T09:48:46Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Hartlaubmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Cape Town 2012 05 12 0306 (7179904283).jpg|250px]] |lûd = Hartlaubmiuw yn Kaapstêd. |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroi..." 1232904 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Hartlaubmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Cape Town 2012 05 12 0306 (7179904283).jpg|250px]] |lûd = Hartlaubmiuw yn Kaapstêd. |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus hartlaubii |Beskriuwer, jier= [[Carl Friedrich Bruch|Bruch]], 1853 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = }} De '''Hartlaubmiuw''' (''Chroicocephalus hartlaubii'') is in lytse miuw út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[kobben]] ''Chroicocephalus''. De soartnamme is in earebetoan oan 'e [[Dútslân|Dútske]] dokter en biolooch [[Gustav Hartlaub]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:South African Gull.JPG|thumb|left|De kop fan 'e Hartlaubmiuw.]] De Hartlaubmiuw hat in lingte fan 37–39 sm, in wjukspanwiidte fan 89–92 sm en in gewicht fan 235–340 g. It is in benammen wite miuw mei in grize rêch en boppewjukken en swarte wjukpunten mei opfallende wite plakken. De soarte hat in donkerreade snaffel en reade poaten. Yn 'e briedtiid hat de fûgel in hiel ljochte, lavindelgrize kap, mar bûten dy tiid is de kop suver wyt. De geslachten lykje op inoar. Dizze soarte ûnderskiedt him fan 'e wat gruttere [[griiskopmiuw]] troch de tinnere, donkerder snaffel, de djipreade poaten, de blekere kop en de donkere eagen. It duorret twa jier om folwoeksen te wurden. Jonge fûgels hawwe in brune bân oer de wjukken. Se ferskille fan jonge griiskopmiuwen meidat se gjin swarte sturtbân, minder donkere parten yn 'e wjukken, donkerder poaten en in wite kop hawwe. == Fersprieding en habitat == De miuw is in net-trekkende briedfûgel dy't [[Endemisme|endemysk]] is oan 'e [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kustkrite fan [[Súd-Afrika[[ en [[Namybje]]. Hoewol't de fûgel benammen by de kust of yn estuaria foarkomt, is it gjin [[Pelagyske sône|pelagyske]] soarte en wurdt er selden fier op see sjoen. Sawat de helte fan 'e totale populaasje, dy't op 30.000 fûgels rûsd wurdt, libbet yn 'e omkriten fan [[Kaapstêd]]. De fûgel hat him goed oan minsken oanpast en kin faak by bebouwing waarnommen wurde. Hoewol't it in relatyf seldsume soarte is (de fûgel heart by de tsien minst foarkommende miuwesoarten fan 'e wrâld), is de fûgel yn syn ferspriedingsgebiet algemien. Yn Kaapstêd wurdt er breed as in pleach beskôge mei't er gebouwen en stedske fivers fersmoarget. Soms foarmje se in gefaar foar loftfeartferkear tichteby lofthavens. == Taksonomy == Foarhinne waard de [[Soarte (taksonomy)|soarte]] (lykas oare besibbe miuwen) yn it skaai ''[[Larus]]'' yndield, oant genetysk ûndersyk oantoande dat de âlde, brede gearstalling fan dat skaai [[parafyly]]sk wie. Yn it ferline waard er bytiden ek as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[sulverkopmiuw]] (''C. novaehollandiae'') beskôge, mar hjoed-de-dei wurdt de Hartlaubmiuw as in aparte soarte behannele. Genetysk ûndersyk suggerearret dat de nauwste sibbe fan 'e miuw net de sulverkopmiuw is, mar de [[Afrika]]anske en [[Súd-Amearika]]anske [[griiskopmiuw]] (''C. cirrocephalus'') en dan benammen de Afrikaanske ûndersoarte ''C. c. poiocephalus'' (wêrby't de mooglikheid bestiet dat ''C. cirrocephalus'' parafylysk is neffens ''C. hartlaubii'': Černý & Natale 2022, Fig. 6). == Hâlden en dragen == Lykas de measte miuwen binne Hartlaubmiuwen winterdeis tige sosjaal, sawol by it iten as op 'e rêstplakken. It is in lûdroftige soarte, benammen yn koloanjes. De rop is in rauwe, krie-eftige 'kaaarrh'. De soarte is faak it ûnderwerp fan klachten oer de lûdsoerlêst dy't se yn stedsgebieten meitsje. De Hartlaubmiuw briedt yn grutte koloanjes; de wichtichste tradisjonele briedkoloanje foar de omkriten fan Kaapstêd leit op [[Robbe-eilân]]. De folwoeksen fûgels fleane nei it fêstelân om iten foar harren piken te sykjen, in hinne-en-weromreis fan likernôch 24 km. Hoewol't de measten yn grutte koloanjes op eilannen briede, binne guon ek mei nêstbou op gebouwen oan 'e kust begûn. == Iten == De soarte is [[omnivoar]], lykas de measte ''Larus''-miuwen. Se sykje nei ies op stoartplakken en frette fan resten, mar sykje ek nei gaadlike lytse proaien, faak troch troch ûndjip wetter te wâden. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/silver-gull-larus-novaehollandiae BirdLife, oproppen 24 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/silgul2 eBird, oproppen 24 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/silgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus hartlaubii}} }} {{DEFAULTSORT:Hartlaubmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] gnsfkvxu6jeb5hvk2d9a9s5mnh47y4o 0 192677 1232905 2026-06-24T09:49:10Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Hartlaubmiuw]] 1232905 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hartlaubmiuw]] 43ds0zbl2zp4819j91tkps6th4ezutm 0 192678 1232911 2026-06-24T11:19:37Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = lytse kob |Ofbyld = [[Ofbyld:Bonaparte's Gull (9361813081).jpg|250px]]<br><small>Simmerkleed</small> |lûd = [[Ofbyld:Chroicocephalus philadelphia.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroico..." 1232911 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = lytse kob |Ofbyld = [[Ofbyld:Bonaparte's Gull (9361813081).jpg|250px]]<br><small>Simmerkleed</small> |lûd = [[Ofbyld:Chroicocephalus philadelphia.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[kobben]] (''Chroicocephalus'') |Wittenskiplike namme= Chroicocephalus philadelphia |Beskriuwer, jier= [[George Ord|Ord]], 1815 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Chroicocephalus philadelphia map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} winterfûgel<br>{{Color box|#FFDD55}} trekfûgel</small> }} De '''lytse kob''' (''Chroicocephalus philadelphia'', synonym: ''Larus philadelphia'') is in fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kobben]] (''Chroicocephalus''). De fûgel komt foar yn [[Noard-Amearika]]. Hoewol't de lytse kob in bekende ferskining is yn [[Noard-Amearika]], is er biologysk sjoen ien fan 'e minst bekende miuwesoarten wat it briedgedrach oanbelanget. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Bonaparte's Gull at Riverlands - 51985221903.jpg|thumb|left|Winterkleed.]] De lytse kob is 31 oant 34 sm lang en hat in wjukspanwiidte fan 79 oant 84 sm en is ien fan 'e lytste miuwesoarten. De fûgels hawwe in swarte kap en in tinne swarte snaffel. De rest fan it lichem is foar it meastepart ljochtgriis mei in wite ûnderkant. De slachpinnen fan 'e grize wjukken ha swarte punten. De poaten binne oranjeread. Winterdeis wurdt de kop wyt fan kleur mar in plak by it ear bliuwt donker. Juvenilen ha ek brún op 'e wjukken en in swarte einbân op 'e sturt. == Fersprieding en habitat == De fûgels briede yn 'e buert fan sompen en marren by nullebosken, fan it súdwesten fan [[Alaska]] oant yn it súdeasten fan [[Kanada]]. == Hâlden en dragen == De lytse kob is de iennige miuwesoarte dy't geregeldwei – hast altyd – yn beammen nêstelt. Se meitsje harren nêsten heech yn nullebeammen, goed ferburgen tusken de tûken yn 'e taiga en boreale bosken. Dizze kombinaasje fan brieden op grutte breedtegraden, yn beammen en yn in tige fersprate koloanjefoarm, makket de soarte foar wittenskippers lestich te bestudearjen. De lytse kob is in [[trekfûgel]] dy't alle jierren nei kustwetter fleant, sawol oan 'e east- as oan 'e westkust. In pear kear is de fûgel yn West-Jeropa waarnommen, dêr't er maklik betize wurde kin mei de gewoane [[kob]]. == Status == It is net bekend hoe grut de populaasje is, mar de populaasje groeit. Op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status 'net bedrige'. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bonapartes-gull-larus-philadelphia BirdLife, oproppen 24 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/bongul eBird, oproppen 24 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bongul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chroicocephalus philadelphia}} }} {{DEFAULTSORT:litse kob}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] bx2pxsfszvbc0uhcabrd27i1hy0vitn 0 192679 1232912 2026-06-24T11:20:04Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Lytse kob]] 1232912 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lytse kob]] 1hpkwkwuaxyo81qr4xnj6wrqxntmxm7 0 192680 1232914 2026-06-24T11:32:57Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Lytse kob]] 1232914 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lytse kob]] 1hpkwkwuaxyo81qr4xnj6wrqxntmxm7