Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 139 1237398 1236709 2026-08-02T16:31:46Z FreyaSport 40716 /* Winners */ takomst 1237398 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks evenemint | ôfbylding = Freule2004.jpg | ôfbyldingstekst = Ympresje fan 'e [[Freulepartij 2004]]. | ôfbyldingsbreedte = | namme = Freulepartij | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid1 = [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid2 = [[File:Flagge fan Súdwest-Fryslân.png|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]] | plak = [[File:Wommels vlag.svg|border|20px]] [[Wommels]] | holden yn = sportfjild efter it âlde <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;gemeentehûs | datum = 1 [[wike]] nei de [[PC]] | tiid fan it jier = begjin [[augustus]] | oare namme = | ôfkoarting = | oanlieding = | gelegenheid = | soarte evenemint = [[sport]]evenemint <small>([[keatsen]])</small> | sjenre = | bestean = [[1903]] – no | oprjochter = | organisearre troch = [[Keatsferiening Wommels|KF Wommels]] <small>(^{<small>o</small>}/_{<small>m</small>} 2016)</small><br> [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] <small>(fanôf 2017)</small> | webside = [http://kfwommels.nl/freulepartij/ kfwommels.nl/freulepartij] }} De '''Freulepartij''' <ref> Eins soe it yn geef [[Frysk]] 'Frellepartij' wêze moatte, mar net ien dy't dat seit.</ref> is in [[keatsen|keatswedstryd]] dy't alle jierren yn it [[Fryslân|Fryske]] [[doarp]] [[Wommels]] holden wurdt. Der komt elts jier in [[publyk]] fan sa'n 4.500 oant 5.000 minsken op ôf. De Freulepartij is de wichtichste keatspartij foar [[jonge]]s fan 14 oant en mei 16&nbsp;jier, en is dêrmei de [[manlik]]e wjergader fan 'e [[Ald-Meiers Partij]] yn [[Hitsum]], foar [[famke]]s fan dy [[âldens]]. It [[evenemint]] bestiet sûnt [[1903]], en wurdt elts jier op in [[woansdei]] yn begjin [[augustus]] holden, persiis in [[wike]] nei de [[PC]] yn [[Frjentsjer]]. (De PC wurdt holden op 'e fyfde woansdei fan [[july]], of, as july mar fjouwer woansdeis hat, op 'e earste woansdei fan [[augustus]].) De woansdeis nei de Freulepartij wurdt yn [[Jellum]]-[[Bears (Fryslân)|Bears]] de [[Revâns-Freule]] ferkeatst. ==Skiednis== De Freulepartij waard foar it earst spile op [[5 augustus]] [[1903]].<ref>[http://www.archiefleeuwardercourant.nl/site/article.do?code=LC&date=19030727&id=LC-19030727-8008&words=+kaatspartij+wommels ――, ''Kaatspartij Wommel Groote Jongens Kaatspartij'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 27 july 1903.]</ref> De wedstryd is ferneamd nei [[frelle]] (''freule'') [[Clara Jacoba de Vos van Steenwijk]], dy't keatsen in sûn [[tiidferdriuw]] foar [[jonge|opslûpen jonges]] fûn. Dêrom stelde hja yn [[1902]] in flink bedrach oan [[jild]] beskikber foar de oprjochting fan in jierliks weromkearende wedstryd yn har wenplak Wommels. Dêrfoar waard se letter eare mei in [[boarstbyld]] dat op De Terp stiet, yn it sintrum fan it doarp. Yn [[1943]] en [[1944]] gie de Freulepartij net troch fanwegen de [[Twadde Wrâldoarloch]]. De organisaasje fan 'e Freulepartij wie mear as 110 jier yn 'e hannen fan 'e [[Keatsferiening Wommels]], mar úteinlik groeide it [[evenemint]] sa grut dat men suver mear mei de Freulepartij dwaande wie as mei de saken dêr't in keatsferiening foar bedoeld is. Dêrom waard de organisaasje yn [[2017]] oernommen troch de nij oprjochte [[Stichting De Freulepartij Wommels]]. Dy sette doe útein mei in wiidweidich fernijings- en ferjongingsprogramma dat foar de edysje fan [[2018]] foar it earst fruchten begûn ôf te werpen. [[File:Wommels_(20430682312).jpg|left|thumb|250px|In loftfoto fan [[Wommels]], mei rjochts njonken de [[tsjerke]] it âlde [[gemeentehûs]] fan [[Littenseradiel]] en dêrefter it sportfjild dêr't de Freulepartij [[keatsen|ferkeatst]] wurdt.]] Sa waard it publyk by de yngong fan it sportfjild oan De Keatsebaen tenei wolkom hjitten troch in grut digitaal boadskippeboerd en waarden alle [[frijwilliger]]s yn in nij [[unifoarm|tenu]] stutsen. Ek waard der op 'e [[jûn]] fan 'e [[tiisdei]] foarôfgeande oan 'e Freulepartij foar it earst in 'Freulekafee' holden yn it Wommelser [[Kafee It Reade Hynder]], dat troch [[Omrop Fryslân]] fan 19.00 oant 20.00&nbsp;[[oere]] útstjoerd waard. Ek nij wie dat der yn it [[skoft (tiid)|skoft]] foar de [[finale]] en nei ôfrin fan 'e keatspartij in optreden wie fan in [[dweilorkest]], yn [[2018]] fersoarge troch [[De Menaemer Feintsjes]]. Yn [[2020]] waard de Freulepartij fanwegen de wrâldwide [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]] sûnder taskôgers ferkeatst op sneon [[19&nbsp;septimber]]. ==Regels en tradysjes== De [[ferkeap]] fan [[tangongskaartsje]]s begjint neffens de [[tradysje]] by [[Warehûs Van der Velde]] yn Wommels, dêr't de earste gadingmakkers dan [[moarn (deidiel)|moarns]] om kertier oer fiven al foar de [[doar]] sitte. Dielname oan 'e Freulepartij stiet iepen foar jongespartoeren fan alle keatsferienings dy't as ôfdielings oansletten binne by it [[KNKB]]. Eltse ôfdieling mei maksimaal ien [[partoer]] nei de Freule ôffurdigje. De winners ûntfange [[goud]]ene [[horloazje|klokjes]] en in [[wikselpriis]] (de "Freule") dy't nei frelle De Vos van Steenwijk neamd is en bestiet út in [[miniatuer]] fan har [[filla]]. Jonges dy't de Freulepartij al in kear wûn hawwe, binne dêrnei útsletten fan fierdere dielname, ek al falle se yn 'e jierren dêrop noch binnen de [[leeftyd]]skategory fan 14 oant en mei 16 jier. It winnen fan 'e Freulepartij wurdt rekkene as it earste bledsje fan it saneamde [[Klaverke Fjouwer]]. De oare trije bledsjes kinne wûn wurde by: de [[Jong Nederlânpartij]], de [[Bûnspartij foar Senioaren]] en de [[PC]]. It komt mar tige selden foar dat keatsers alle bledsjes fan it Klaverke Fjouwer winne. == Winners == Hjirûnder in list mei winners fan 'e Freulepartij.<ref>[https://kfwommels.nl/freulepartij/freule-winners/ List fan Freulewinners op 'e webside fan 'e Keatsferiening Wommels]</ref> {| class="wikitable" |- !Datum !plak !keatsers |- | [[3 augustus]] [[1903]] || [[Easterlittens]] || H. v.d. Feer<br />Th. v. Buren<br />S. v. Buren |- | [[10 augustus]] [[1904]] || [[Easterein]] || A. Terpstra<br />A.H. Dijkstra<br />M. Bonnema |- | [[9 augustus]] [[1905]] || [[Arum]] || B.K. Tolsma <br />H. Kuipers<br />J. Postma |- | [[8 augustus]] [[1906]] || [[Frjentsjer]] || J.U. Vlietstra<br />J. Alkema<br />M. Hiemstra |- | [[7 augustus]] [[1907]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />F.de Jong<br />J. Alkema |- | [[5 augustus]] [[1908]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />U. Donia<br />J. Alkema |- | [[11 augustus]] [[1909]] || [[Frjentsjer]] || D. Ferwerda<br />[[Anne Smidts]]<br />Y. Aukema |- | [[17 augustus]] [[1910]] || [[Penjum]] || [[Jan Reitsma (1895)|Jan Reitsma]].<br />O. Postma<br />J. Dijkstra |- | [[9 augustus]] [[1911]] || [[Easterein]] || [[Jan Ymtes Heeg]]<br />L. Bonnema<br />B. de Haan |- | [[7 augustus]] [[1912]] || [[Dokkum]] || G. de Vries<br />Tj. Hoogeveen<br />R. Brouwer |- | [[13 augustus]] [[1913]] || [[Raerd]] || W. Oosterhof<br />H. de Jong<br />J. de Jong |- | [[1914]] || colspan="2" | ''net trochgien fanwegen it útbrekken fan 'e [[Earste Wrâldkriich]]'' |- | [[11 augustus]] [[1915]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Plaats<br />A. van Veen<br />J. Broersma |- | [[9 augustus]] [[1916]] || [[Dokkum]] || K. Toornstra<br />P. Brouwer<br />[[Ids Jousma]] |- | [[8 augustus]] [[1917]] || [[Wytmarsum]] || [[Taede Zijlstra]]<br />J.A. Reitsma<br />D. Hettema |- | [[7 augustus]] [[1918]] || [[Sint-Anne]] || Y. Schuitmaker<br />J. Schat<br />R. Kuiken |- | [[6 augustus]] [[1919]] || [[Dokkum]] || H. Visser<br />[[Klaas Wiebrens Kooistra]]<br />P. Ronner |- | [[11 augustus]] [[1920]] || [[Wommels]] || E. de Groot<br />J. Krips<br />R. Boersma |- | [[10 augustus]] [[1921]] || [[Frjentsjer]] || Chr. v.d. Woude<br />J. Paulides<br />S. Haitsma |- | [[9 augustus]] [[1922]] || [[Boalsert]] || C. de Way<br />S. Kramer<br />L. Kramer |- | [[8 augustus]] [[1923]] || [[Holwert]] || H. Schaafsma<br />O. Hiddema<br />J. Tilstra |- | [[6 augustus]] [[1924]] || [[Mantgum]] || J. de Groot<br />A. Mulder<br />H. Jepma |- | [[12 augustus]] [[1925]] || [[Wommels]] || T. de Haas<br />R. Pagels<br />A. Tjallema |- | [[11 augustus]] [[1926]] || [[Frjentsjer]] || E. v.d. Schoot<br />G. v. Smeden<br />R. Kats |- | [[10 augustus]] [[1927]] || [[Penjum]] || S.R. de Vries<br />D.L. Hylarides<br />Tj. Hiemstra |- | [[8 augustus]] [[1928]] || [[Sint-Anne]] || J. Bijlsma<br />T. Brouwer<br />H. de Jong |- | [[7 augustus]] [[1929]] || [[Bitgum]] || D. Halbertsma<br />G. Stienstra<br />M. Halma |- | [[6 augustus]] [[1930]] || [[Arum]] || L. v.d. Weerd<br />G. Kuipers<br />[[Cornelis Kamminga]] |- | [[5 augustus]] [[1931]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || B. v. Seijst<br />F. de Jager<br />S. v.d. Meer |- | [[10 augustus]] [[1932]] || [[Snits]] || Y. Blom<br />Sj. Ypma<br />Sj. Sikkes |- | [[9 augustus]] [[1933]] || [[Huzum]] || Y. Swierstra<br />A. Paassen<br />B. de Vries |- | [[8 augustus]] [[1934]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || B. v.d. Woude<br />P. Dorenbos<br />R. Keizer |- | [[7 augustus]] [[1935]] || [[Bitgum]] || Sj.J. Rijpstra<br />Sj.A. Rijpstra<br />P. Burenga |- | [[5 augustus]] [[1936]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || G. Braaksma<br />F. Bouma<br />F. Helfrich |- | [[11 augustus]] [[1937]] || [[Sint-Jabik]] || J. Terpstra<br />K. Tjepkema<br />D. Ganzinga |- | [[10 augustus]] [[1938]] || [[Wier]] || K. Wassenaar<br />W.Wieling<br />A. Bergsma |- | [[9 augustus]] [[1939]] || [[Weidum]] || F. de Boer<br />[[Jan de Groot]]<br />B. Venema |- | [[7 augustus]] [[1940]] || [[Raerd]] || P. de Jong<br />G. de Jong<br />W. de Boer |- | [[6 augustus]] [[1941]] || [[Berltsum]] || R. Schaafstra<br />S. Beetstra<br />H. Rekker |- | [[5 augustus]] [[1942]] || [[Menaam]] || M. Kingma<br />J. Stienstra<br />P. Kamminga |- | [[1943]] || rowspan="2" colspan="2" | ''net trochgien fanwegen de [[Twadde Wrâldkriich]]'' |- | [[1944]] |- | [[8 augustus]] [[1945]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || S. Sevenster<br />G. Hoving<br />A. Veldkamp |- | [[7 augustus]] [[1946]] || [[Arum]] || J. Hiemstra<br />P. de Groot<br />J. Tolsma |- | [[12 augustus]] [[1947]] || [[Wytmarsum]] || A. v.d. Meer<br />A.J. v.d. Meer<br />E.T. Zijlstra |- | [[11 augustus]] [[1948]] || [[Reduzum]] || G. Jonker<br />F. de Jong<br />U. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1949]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || J. Bijsterveld<br />A. Wouda<br />A. Radelaar |- | [[9 augustus]] [[1950]] || [[Peins]] || H. Gjaltema<br />E. Faber<br />P. Boonstra |- | [[8 augustus]] [[1951]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || P. Schuil<br />P. Dijkstra<br />H. Bultje |- | [[6 augustus]] [[1952]] || [[Frjentsjer]] || G. Herrema<br />E. de Boer<br />W. de Jong |- | [[5 augustus]] [[1953]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || W. Hulscher<br />J. Dijkhuis<br />D. v.d. Zee |- | [[11 augustus]] [[1954]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. Dijkstra<br />J. v. Straten<br />S. Helfrich |- | [[10 augustus]] [[1955]] || [[Stiens]] || J. v. Dijk<br />J. Bilstra<br />G. Römer |- | [[8 augustus]] [[1956]] || [[Frjentsjer]] || J. Seerden<br />P. Sikkema<br />[[Sikke Sikkema]] |- | [[7 augustus]] [[1957]] || [[Easterlittens]] || P. Santema<br />M. v.d. Molen<br />[[Martinus Santema]] |- | [[6 augustus]] [[1958]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Groot<br />G. Hoekstra<br />M. Delgrosso |- | [[5 augustus]] [[1959]] || [[Penjum]] || J. v.d. Meer<br />Tj. Huizenga<br />O.D. Wijnalda |- | [[10 augustus]] [[1960]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Schaaf<br />S. v.d. Veer<br />[[Johannes Westra]] |- | [[9 augustus]] [[1961]] || [[Tsjummearum]] || T. Meijer<br />Joh. Reitsma<br />S. Heeringa |- | [[8 augustus]] [[1962]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Ruiter<br />S. v.d. Meulen<br />D. Scheepstra |- | [[7 augustus]] [[1963]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Volbeda<br />R. Sepp<br />C. Schaalje |- | [[5 augustus]] [[1964]] || [[Easterlittens]] || P. Zijlstra<br />R. Toering<br />A. Toering |- | [[11 augustus]] [[1965]] || [[Frjentsjer]] || S. Hoekstra<br />E. Veltman<br />H. Kramer |- | [[10 augustus]] [[1966]] || [[Marsum]] || Y. Zuiderveld<br />H. Klazinga<br />L. Breuker |- | [[9 augustus]] [[1967]] || [[Bitgum]] || D. Beimers<br />H. Laanstra<br />M. Zijlstra |- | [[7 augustus]] [[1968]] || [[Frjentsjer]] || H. Seerden<br />A. de Boer<br />[[André Roosenburg jr.|André Roosenburg]] |- | [[6 augustus]] [[1969]] || [[Wommels]] || P. de Jong<br />H. Zijlstra<br />J. Joustra |- | [[5 augustus]] [[1970]] || [[Frjentsjer]] || R. de Jong<br />H. Procee<br />C. Roosenburg |- | [[11 augustus]] [[1971]] || [[Stiens]] || G. Faber<br />[[Piet Jetze Faber]]<br />A. Rinkema |- | [[9 augustus]] [[1972]] || [[Bitgum]] || J. v.d. Vlugt<br />K. Larooi<br />O. Larooi |- | [[8 augustus]] [[1973]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Molen<br />G. Taekema<br />Sj. Nota |- | [[7 augustus]] [[1974]] || [[Dronryp]] || D. Smeding<br />G. Jorritsma<br />J. Vaas |- | [[6 augustus]] [[1975]] || [[Frjentsjer]] || N. Douma<br />D. Hoekstra<br />D. Kuperus |- | [[11 augustus]] [[1976]] || [[Dronryp]] || K. Laanstra<br />Y. Arendz<br />D.J. v.d. Wal |- | [[10 augustus]] [[1977]] || [[Kimswert]] || A. Brunia<br />A. v. Straten<br />H. Wiersma |- | [[9 augustus]] [[1978]] || [[Sint-Jabik]] || [[Joop Bierma]]<br />L. Leeuwen<br />J. Nicolai |- | [[8 augustus]] [[1979]] || [[Makkum]] || P. Rinia<br />F. Huisman<br />T. Bootsma |- | [[6 augustus]] [[1980]] || [[Arum]] || J. Hibma<br />R. Wiersma<br />H. Rusticus |- | [[5 augustus]] [[1981]] || [[Penjum]] || S. Nieuwenhuis<br />D. de Haan<br />A. Kooistra |- | [[11 augustus]] [[1982]] || [[Reduzum]] || G.Zijlstra<br />P.Tolsma<br />A. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1983]] || [[Dronryp]] || G. Smid<br />T. Ringia<br />W. Tuinman |- | [[8 augustus]] [[1984]] || [[Arum]] || A. v.d. Meer<br />J. van IJs<br />G. Okkinga |- | [[7 augustus]] [[1985]] || [[Frjentsjer]] || M. Wever<br />T. Vellinga<br />J. Sjoers |- | [[6 augustus]] [[1986]] || [[Makkum]] || Y.K. Dijkstra<br />Y. Smink<br />C. v.d. Logt |- | [[5 augustus]] [[1987]] || [[Frjentsjer]] || [[Erik Seerden]]<br />J. Nagel<br />R. Tempel |- | [[10 augustus]] [[1988]] || [[Sweins]] || M. Sijtsma<br />J. de Jong<br />L. Idsardi |- | [[9 augustus]] [[1989]] || [[Frjentsjer]] || A. Terpstra<br />R. Hooghiemstra<br />R. van Wier |- | [[8 augustus]] [[1990]] || [[Tsjummearum]] || W. Heeringa<br />P. Zuidema<br />S. Broekstra |- | [[7 augustus]] [[1991]] || [[Easterein]] || G.J. Hiemstra<br />R. Hoekstra<br />R. Sijbesma |- | [[5 augustus]] [[1992]] || [[Wommels]] || M. Brouwer<br />H. Tanja<br />R. Klijnsma |- | [[11 augustus]] [[1993]] || [[Minnertsgea]] || W.H. de Haan<br />Joh. Wassenaar<br />W. Faber |- | [[10 augustus]] [[1994]] || [[Berltsum]] || R. Grovenstein<br />J. Boomsma<br />[[Auke van der Graaf]] |- | [[9 augustus]] [[1995]] || [[Marsum]] || G. Hiemstra<br />H. Jorritsma<br />J. Jorritsma |- | [[7 augustus]] [[1996]] || [[Minnertsgea]] || P. Sinnema<br />J. Wassenaar<br />R. Faber |- | [[6 augustus]] [[1997]] || [[Minnertsgea]] || H.G. Drijfhout<br />W.J. de Roos<br />[[Cornelis Terpstra]] |- | [[5 augustus]] [[1998]] || [[Menaam]] || J.H. Postma<br />K. Kingma<br />W. Bijlsma |- | [[11 augustus]] [[1999]] || [[Sint-Jabik]] || [[Taeke Triemstra]]<br />W. Veenstra<br />D. Hogenhuis |- | [[9 augustus]] [[2000]] || [[Stiens]] || Franke Ferwerda<br />Site Ferwerda<br />Jaap Oostra |- | [[8 augustus]] [[2001]] || [[Wommels]] || H. Engbringhof<br />J.K. Haitsma<br />Kees Adema |- | [[7 augustus|7]]/[[8 augustus]] [[2002]]<ref>{{nl}}[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=LC-20020810-7006 Ljouwerter Krante, 10-8-2002, Historische Freule, De Freule waard fanwegen needwaar op 7 augustus, in dei letter op 8 augustus fierder ferkeatst]</ref> || [[Reahûs]]/[[Turns]] || T.Altenburg<br />B.Poelsma<br />S. Terwisscha v. Scheltinga |- | [[6 augustus]] [[2003]] || [[Wytmarsum]] || [[Jacob Zaagemans|J. Zaagemans]]<br />C. Anema<br />G.J. Meekma |- | [[11 augustus]] [[2004]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2004|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Lennart Adema<br />Hyltje Bosma<br />Jorn Adema |- | [[10 augustus]] [[2005]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2005|ferslach]]</small>'' || [[Holwert]] || [[Gert Anne van der Bos]]<br />Matthijs van der Velde<br />Rudolf Soepboer |- | [[9 augustus]] [[2006]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2006|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Sjoerd van der Meer<br />Rutger Diertens<br />Johan Diertens |- | [[8 augustus]] [[2007]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2007|ferslach]]</small>'' || [[Tsjummearum]] || Arnold Zijlstra<br />[[Hans Wassenaar]]<br />Steven de Bruin |- | [[6 augustus]] [[2008]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2008|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Jelmer Hofstee<br />Paulus Yde Walda<br />Jouke Bosje |- | [[5 augustus]] [[2009]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2009|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Pieter Sijbren Scharringa<br />Jelle Scharringa<br />Elmar Pieterse |- | [[11 augustus]] [[2010]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2010|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hendrik Bouwhuis<br />Willem Siebe Hilwerda<br />Peter van Zuiden |- | [[10 augustus]] [[2011]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2011|ferslach]]</small>'' || [[Seisbierrum]] || Johannes van der Veen<br />Kees van der Schoot<br />Pieter van der Schoot |- | [[9 augustus]] [[2012]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2012|ferslach]]</small>'' || [[Frjentsjer]] || Kars Zeinstra<br />Allard Hoekstra<br />Christian de Haan |- | [[7 augustus]] [[2013]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2013|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Wierd Baarda<br />Sander Kingma<br />Sybren Blanksma |- | [[6 augustus]] [[2014]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2014|ferslach]]</small>'' || [[Hijum]]/[[Feinsum]] || Hielke Beijering<br />Jetze Lutzen Plantenga<br />Laas Pieter van Straten |- | [[5 augustus]] [[2015]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2015|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Jurre Rinia<br />Jouke Vlasbloem<br />Klaas Pier Folkertsma |- | [[10 augustus]] [[2016]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2016|ferslach]]</small>'' || [[Menaam]] || Harmen Schuitmaker<br />Tom Gerard Cats<br />Tycho de Groot |- | [[9 augustus]] [[2017]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2017|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hidzer Bogaard<br />Jelle Cnossen<br />Menno Galama |- | [[8 augustus]] [[2018]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2018|ferslach]]</small>'' || [[Eanjum]] || Gerwin Dijkstra<br />Gerrit Dijkstra<br />Sytse Koree |- | [[7 augustus]] [[2019]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2019|ferslach]]</small>'' || [[Winsum (Fryslân)|Winsum]] || Hessel Postma<br />Gosse de Haan<br />Jelke Greidanus |- | [[19 septimber]] [[2020]]<ref>de Freule waard útsteld oant de hjerst fanwegen de [[Koroanafiruspandemy]].</ref> <br> ''<small>[[Freulepartij 2020|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=17975/Boem,_boem_Van_Beem_brengt_Dronryp_winst_Freule.html Nijsberjocht op KNKB.nl "‘Boem, boem Van Beem’ brengt Dronryp winst Freule"]</ref> || Rutger Kumbangsila<br />Jorn Lars van Beem<br />[[Rick Minnesma]] |- | [[12 augustus]] [[2021]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2021|ferslach]]</small>'' || [[Tsjom]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=18294/TZUM_wint_119e_editie_van_de_FREULE.html Nijsberjocht op KNKB.nl "Tzum wint 119e editie van de Freule"]</ref> || Steven Koster<br />Robin Benders<br />Jorrit Palma |- |[[10 augustus]] [[2022]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2022|ferslach]]</small>'' || [[Moarre]]-[[Ljussens]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1163393/liveblog-freule-moarre-ljussens-ferslacht-raerd-yn-de-finale Nijsberjocht op omropfryslan.nl "LIVEBLOG Freule: Moarre-Ljussens ferslacht Raerd yn de finale"]</ref> || Folkert Jelmer Visser<br />Douwe Dijkstra<br />Johan Sipma |- | [[9 augustus]] [[2023]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2023|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] <ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1219948/dronryp-makket-favoriterol-wier-en-wint-freulepartij Omrop Fryslân, 9-8-2023, Dronryp makket favoriterol wier en wint Freulepartij]</ref> || Brent Jesse van Beem <br> Bjorn Idsardi <br> Brent Timmerman |- | [[7 augustus]] [[2024]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2024|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/16729571/boalsert-wint-foar-de-fjirde-kear-yn-de-skiednis-de-freule mrop Fryslân, 7-8-2024, Boalsert wint foar de fjirde kear yn de skiednis de Freule]</ref>||Jurre Reitsma <br> Silvan Elzinga <br> Tymen Bijlsma |- | [[6 augustus]] [[2025]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2025|ferslach]]</small>'' ||[[Stiens]]||Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek |- | [[5 augustus]] [[2026]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2026|ferslach]]</small>'' || |} ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://kfwommels.nl/freulepartij/ Offisjele webside fan 'e Freulepartij] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- *{{Aut|Bokma, Hinne}}, ''Stichting set troch mei ferjonging en fernijing fan Freule'', yn: ''[[Op 'e Skille]]'', 6 augustus 2018, s. 3. }} [[Kategory:Freulepartij| ]] [[Kategory:Keatspartij]] [[Kategory:Wommels]] [[Kategory:Sportevenemint yn Fryslân]] [[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 1903]] 4updkgtjopcser7ha7zjnrt4wfl68o1 1237461 1237398 2026-08-02T17:56:25Z FreyaSport 40716 /* Keppelings om utens */ navigaasje 1237461 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks evenemint | ôfbylding = Freule2004.jpg | ôfbyldingstekst = Ympresje fan 'e [[Freulepartij 2004]]. | ôfbyldingsbreedte = | namme = Freulepartij | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid1 = [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid2 = [[File:Flagge fan Súdwest-Fryslân.png|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]] | plak = [[File:Wommels vlag.svg|border|20px]] [[Wommels]] | holden yn = sportfjild efter it âlde <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;gemeentehûs | datum = 1 [[wike]] nei de [[PC]] | tiid fan it jier = begjin [[augustus]] | oare namme = | ôfkoarting = | oanlieding = | gelegenheid = | soarte evenemint = [[sport]]evenemint <small>([[keatsen]])</small> | sjenre = | bestean = [[1903]] – no | oprjochter = | organisearre troch = [[Keatsferiening Wommels|KF Wommels]] <small>(^{<small>o</small>}/_{<small>m</small>} 2016)</small><br> [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] <small>(fanôf 2017)</small> | webside = [http://kfwommels.nl/freulepartij/ kfwommels.nl/freulepartij] }} De '''Freulepartij''' <ref> Eins soe it yn geef [[Frysk]] 'Frellepartij' wêze moatte, mar net ien dy't dat seit.</ref> is in [[keatsen|keatswedstryd]] dy't alle jierren yn it [[Fryslân|Fryske]] [[doarp]] [[Wommels]] holden wurdt. Der komt elts jier in [[publyk]] fan sa'n 4.500 oant 5.000 minsken op ôf. De Freulepartij is de wichtichste keatspartij foar [[jonge]]s fan 14 oant en mei 16&nbsp;jier, en is dêrmei de [[manlik]]e wjergader fan 'e [[Ald-Meiers Partij]] yn [[Hitsum]], foar [[famke]]s fan dy [[âldens]]. It [[evenemint]] bestiet sûnt [[1903]], en wurdt elts jier op in [[woansdei]] yn begjin [[augustus]] holden, persiis in [[wike]] nei de [[PC]] yn [[Frjentsjer]]. (De PC wurdt holden op 'e fyfde woansdei fan [[july]], of, as july mar fjouwer woansdeis hat, op 'e earste woansdei fan [[augustus]].) De woansdeis nei de Freulepartij wurdt yn [[Jellum]]-[[Bears (Fryslân)|Bears]] de [[Revâns-Freule]] ferkeatst. ==Skiednis== De Freulepartij waard foar it earst spile op [[5 augustus]] [[1903]].<ref>[http://www.archiefleeuwardercourant.nl/site/article.do?code=LC&date=19030727&id=LC-19030727-8008&words=+kaatspartij+wommels ――, ''Kaatspartij Wommel Groote Jongens Kaatspartij'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 27 july 1903.]</ref> De wedstryd is ferneamd nei [[frelle]] (''freule'') [[Clara Jacoba de Vos van Steenwijk]], dy't keatsen in sûn [[tiidferdriuw]] foar [[jonge|opslûpen jonges]] fûn. Dêrom stelde hja yn [[1902]] in flink bedrach oan [[jild]] beskikber foar de oprjochting fan in jierliks weromkearende wedstryd yn har wenplak Wommels. Dêrfoar waard se letter eare mei in [[boarstbyld]] dat op De Terp stiet, yn it sintrum fan it doarp. Yn [[1943]] en [[1944]] gie de Freulepartij net troch fanwegen de [[Twadde Wrâldoarloch]]. De organisaasje fan 'e Freulepartij wie mear as 110 jier yn 'e hannen fan 'e [[Keatsferiening Wommels]], mar úteinlik groeide it [[evenemint]] sa grut dat men suver mear mei de Freulepartij dwaande wie as mei de saken dêr't in keatsferiening foar bedoeld is. Dêrom waard de organisaasje yn [[2017]] oernommen troch de nij oprjochte [[Stichting De Freulepartij Wommels]]. Dy sette doe útein mei in wiidweidich fernijings- en ferjongingsprogramma dat foar de edysje fan [[2018]] foar it earst fruchten begûn ôf te werpen. [[File:Wommels_(20430682312).jpg|left|thumb|250px|In loftfoto fan [[Wommels]], mei rjochts njonken de [[tsjerke]] it âlde [[gemeentehûs]] fan [[Littenseradiel]] en dêrefter it sportfjild dêr't de Freulepartij [[keatsen|ferkeatst]] wurdt.]] Sa waard it publyk by de yngong fan it sportfjild oan De Keatsebaen tenei wolkom hjitten troch in grut digitaal boadskippeboerd en waarden alle [[frijwilliger]]s yn in nij [[unifoarm|tenu]] stutsen. Ek waard der op 'e [[jûn]] fan 'e [[tiisdei]] foarôfgeande oan 'e Freulepartij foar it earst in 'Freulekafee' holden yn it Wommelser [[Kafee It Reade Hynder]], dat troch [[Omrop Fryslân]] fan 19.00 oant 20.00&nbsp;[[oere]] útstjoerd waard. Ek nij wie dat der yn it [[skoft (tiid)|skoft]] foar de [[finale]] en nei ôfrin fan 'e keatspartij in optreden wie fan in [[dweilorkest]], yn [[2018]] fersoarge troch [[De Menaemer Feintsjes]]. Yn [[2020]] waard de Freulepartij fanwegen de wrâldwide [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]] sûnder taskôgers ferkeatst op sneon [[19&nbsp;septimber]]. ==Regels en tradysjes== De [[ferkeap]] fan [[tangongskaartsje]]s begjint neffens de [[tradysje]] by [[Warehûs Van der Velde]] yn Wommels, dêr't de earste gadingmakkers dan [[moarn (deidiel)|moarns]] om kertier oer fiven al foar de [[doar]] sitte. Dielname oan 'e Freulepartij stiet iepen foar jongespartoeren fan alle keatsferienings dy't as ôfdielings oansletten binne by it [[KNKB]]. Eltse ôfdieling mei maksimaal ien [[partoer]] nei de Freule ôffurdigje. De winners ûntfange [[goud]]ene [[horloazje|klokjes]] en in [[wikselpriis]] (de "Freule") dy't nei frelle De Vos van Steenwijk neamd is en bestiet út in [[miniatuer]] fan har [[filla]]. Jonges dy't de Freulepartij al in kear wûn hawwe, binne dêrnei útsletten fan fierdere dielname, ek al falle se yn 'e jierren dêrop noch binnen de [[leeftyd]]skategory fan 14 oant en mei 16 jier. It winnen fan 'e Freulepartij wurdt rekkene as it earste bledsje fan it saneamde [[Klaverke Fjouwer]]. De oare trije bledsjes kinne wûn wurde by: de [[Jong Nederlânpartij]], de [[Bûnspartij foar Senioaren]] en de [[PC]]. It komt mar tige selden foar dat keatsers alle bledsjes fan it Klaverke Fjouwer winne. == Winners == Hjirûnder in list mei winners fan 'e Freulepartij.<ref>[https://kfwommels.nl/freulepartij/freule-winners/ List fan Freulewinners op 'e webside fan 'e Keatsferiening Wommels]</ref> {| class="wikitable" |- !Datum !plak !keatsers |- | [[3 augustus]] [[1903]] || [[Easterlittens]] || H. v.d. Feer<br />Th. v. Buren<br />S. v. Buren |- | [[10 augustus]] [[1904]] || [[Easterein]] || A. Terpstra<br />A.H. Dijkstra<br />M. Bonnema |- | [[9 augustus]] [[1905]] || [[Arum]] || B.K. Tolsma <br />H. Kuipers<br />J. Postma |- | [[8 augustus]] [[1906]] || [[Frjentsjer]] || J.U. Vlietstra<br />J. Alkema<br />M. Hiemstra |- | [[7 augustus]] [[1907]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />F.de Jong<br />J. Alkema |- | [[5 augustus]] [[1908]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />U. Donia<br />J. Alkema |- | [[11 augustus]] [[1909]] || [[Frjentsjer]] || D. Ferwerda<br />[[Anne Smidts]]<br />Y. Aukema |- | [[17 augustus]] [[1910]] || [[Penjum]] || [[Jan Reitsma (1895)|Jan Reitsma]].<br />O. Postma<br />J. Dijkstra |- | [[9 augustus]] [[1911]] || [[Easterein]] || [[Jan Ymtes Heeg]]<br />L. Bonnema<br />B. de Haan |- | [[7 augustus]] [[1912]] || [[Dokkum]] || G. de Vries<br />Tj. Hoogeveen<br />R. Brouwer |- | [[13 augustus]] [[1913]] || [[Raerd]] || W. Oosterhof<br />H. de Jong<br />J. de Jong |- | [[1914]] || colspan="2" | ''net trochgien fanwegen it útbrekken fan 'e [[Earste Wrâldkriich]]'' |- | [[11 augustus]] [[1915]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Plaats<br />A. van Veen<br />J. Broersma |- | [[9 augustus]] [[1916]] || [[Dokkum]] || K. Toornstra<br />P. Brouwer<br />[[Ids Jousma]] |- | [[8 augustus]] [[1917]] || [[Wytmarsum]] || [[Taede Zijlstra]]<br />J.A. Reitsma<br />D. Hettema |- | [[7 augustus]] [[1918]] || [[Sint-Anne]] || Y. Schuitmaker<br />J. Schat<br />R. Kuiken |- | [[6 augustus]] [[1919]] || [[Dokkum]] || H. Visser<br />[[Klaas Wiebrens Kooistra]]<br />P. Ronner |- | [[11 augustus]] [[1920]] || [[Wommels]] || E. de Groot<br />J. Krips<br />R. Boersma |- | [[10 augustus]] [[1921]] || [[Frjentsjer]] || Chr. v.d. Woude<br />J. Paulides<br />S. Haitsma |- | [[9 augustus]] [[1922]] || [[Boalsert]] || C. de Way<br />S. Kramer<br />L. Kramer |- | [[8 augustus]] [[1923]] || [[Holwert]] || H. Schaafsma<br />O. Hiddema<br />J. Tilstra |- | [[6 augustus]] [[1924]] || [[Mantgum]] || J. de Groot<br />A. Mulder<br />H. Jepma |- | [[12 augustus]] [[1925]] || [[Wommels]] || T. de Haas<br />R. Pagels<br />A. Tjallema |- | [[11 augustus]] [[1926]] || [[Frjentsjer]] || E. v.d. Schoot<br />G. v. Smeden<br />R. Kats |- | [[10 augustus]] [[1927]] || [[Penjum]] || S.R. de Vries<br />D.L. Hylarides<br />Tj. Hiemstra |- | [[8 augustus]] [[1928]] || [[Sint-Anne]] || J. Bijlsma<br />T. Brouwer<br />H. de Jong |- | [[7 augustus]] [[1929]] || [[Bitgum]] || D. Halbertsma<br />G. Stienstra<br />M. Halma |- | [[6 augustus]] [[1930]] || [[Arum]] || L. v.d. Weerd<br />G. Kuipers<br />[[Cornelis Kamminga]] |- | [[5 augustus]] [[1931]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || B. v. Seijst<br />F. de Jager<br />S. v.d. Meer |- | [[10 augustus]] [[1932]] || [[Snits]] || Y. Blom<br />Sj. Ypma<br />Sj. Sikkes |- | [[9 augustus]] [[1933]] || [[Huzum]] || Y. Swierstra<br />A. Paassen<br />B. de Vries |- | [[8 augustus]] [[1934]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || B. v.d. Woude<br />P. Dorenbos<br />R. Keizer |- | [[7 augustus]] [[1935]] || [[Bitgum]] || Sj.J. Rijpstra<br />Sj.A. Rijpstra<br />P. Burenga |- | [[5 augustus]] [[1936]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || G. Braaksma<br />F. Bouma<br />F. Helfrich |- | [[11 augustus]] [[1937]] || [[Sint-Jabik]] || J. Terpstra<br />K. Tjepkema<br />D. Ganzinga |- | [[10 augustus]] [[1938]] || [[Wier]] || K. Wassenaar<br />W.Wieling<br />A. Bergsma |- | [[9 augustus]] [[1939]] || [[Weidum]] || F. de Boer<br />[[Jan de Groot]]<br />B. Venema |- | [[7 augustus]] [[1940]] || [[Raerd]] || P. de Jong<br />G. de Jong<br />W. de Boer |- | [[6 augustus]] [[1941]] || [[Berltsum]] || R. Schaafstra<br />S. Beetstra<br />H. Rekker |- | [[5 augustus]] [[1942]] || [[Menaam]] || M. Kingma<br />J. Stienstra<br />P. Kamminga |- | [[1943]] || rowspan="2" colspan="2" | ''net trochgien fanwegen de [[Twadde Wrâldkriich]]'' |- | [[1944]] |- | [[8 augustus]] [[1945]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || S. Sevenster<br />G. Hoving<br />A. Veldkamp |- | [[7 augustus]] [[1946]] || [[Arum]] || J. Hiemstra<br />P. de Groot<br />J. Tolsma |- | [[12 augustus]] [[1947]] || [[Wytmarsum]] || A. v.d. Meer<br />A.J. v.d. Meer<br />E.T. Zijlstra |- | [[11 augustus]] [[1948]] || [[Reduzum]] || G. Jonker<br />F. de Jong<br />U. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1949]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || J. Bijsterveld<br />A. Wouda<br />A. Radelaar |- | [[9 augustus]] [[1950]] || [[Peins]] || H. Gjaltema<br />E. Faber<br />P. Boonstra |- | [[8 augustus]] [[1951]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || P. Schuil<br />P. Dijkstra<br />H. Bultje |- | [[6 augustus]] [[1952]] || [[Frjentsjer]] || G. Herrema<br />E. de Boer<br />W. de Jong |- | [[5 augustus]] [[1953]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || W. Hulscher<br />J. Dijkhuis<br />D. v.d. Zee |- | [[11 augustus]] [[1954]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. Dijkstra<br />J. v. Straten<br />S. Helfrich |- | [[10 augustus]] [[1955]] || [[Stiens]] || J. v. Dijk<br />J. Bilstra<br />G. Römer |- | [[8 augustus]] [[1956]] || [[Frjentsjer]] || J. Seerden<br />P. Sikkema<br />[[Sikke Sikkema]] |- | [[7 augustus]] [[1957]] || [[Easterlittens]] || P. Santema<br />M. v.d. Molen<br />[[Martinus Santema]] |- | [[6 augustus]] [[1958]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Groot<br />G. Hoekstra<br />M. Delgrosso |- | [[5 augustus]] [[1959]] || [[Penjum]] || J. v.d. Meer<br />Tj. Huizenga<br />O.D. Wijnalda |- | [[10 augustus]] [[1960]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Schaaf<br />S. v.d. Veer<br />[[Johannes Westra]] |- | [[9 augustus]] [[1961]] || [[Tsjummearum]] || T. Meijer<br />Joh. Reitsma<br />S. Heeringa |- | [[8 augustus]] [[1962]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Ruiter<br />S. v.d. Meulen<br />D. Scheepstra |- | [[7 augustus]] [[1963]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Volbeda<br />R. Sepp<br />C. Schaalje |- | [[5 augustus]] [[1964]] || [[Easterlittens]] || P. Zijlstra<br />R. Toering<br />A. Toering |- | [[11 augustus]] [[1965]] || [[Frjentsjer]] || S. Hoekstra<br />E. Veltman<br />H. Kramer |- | [[10 augustus]] [[1966]] || [[Marsum]] || Y. Zuiderveld<br />H. Klazinga<br />L. Breuker |- | [[9 augustus]] [[1967]] || [[Bitgum]] || D. Beimers<br />H. Laanstra<br />M. Zijlstra |- | [[7 augustus]] [[1968]] || [[Frjentsjer]] || H. Seerden<br />A. de Boer<br />[[André Roosenburg jr.|André Roosenburg]] |- | [[6 augustus]] [[1969]] || [[Wommels]] || P. de Jong<br />H. Zijlstra<br />J. Joustra |- | [[5 augustus]] [[1970]] || [[Frjentsjer]] || R. de Jong<br />H. Procee<br />C. Roosenburg |- | [[11 augustus]] [[1971]] || [[Stiens]] || G. Faber<br />[[Piet Jetze Faber]]<br />A. Rinkema |- | [[9 augustus]] [[1972]] || [[Bitgum]] || J. v.d. Vlugt<br />K. Larooi<br />O. Larooi |- | [[8 augustus]] [[1973]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Molen<br />G. Taekema<br />Sj. Nota |- | [[7 augustus]] [[1974]] || [[Dronryp]] || D. Smeding<br />G. Jorritsma<br />J. Vaas |- | [[6 augustus]] [[1975]] || [[Frjentsjer]] || N. Douma<br />D. Hoekstra<br />D. Kuperus |- | [[11 augustus]] [[1976]] || [[Dronryp]] || K. Laanstra<br />Y. Arendz<br />D.J. v.d. Wal |- | [[10 augustus]] [[1977]] || [[Kimswert]] || A. Brunia<br />A. v. Straten<br />H. Wiersma |- | [[9 augustus]] [[1978]] || [[Sint-Jabik]] || [[Joop Bierma]]<br />L. Leeuwen<br />J. Nicolai |- | [[8 augustus]] [[1979]] || [[Makkum]] || P. Rinia<br />F. Huisman<br />T. Bootsma |- | [[6 augustus]] [[1980]] || [[Arum]] || J. Hibma<br />R. Wiersma<br />H. Rusticus |- | [[5 augustus]] [[1981]] || [[Penjum]] || S. Nieuwenhuis<br />D. de Haan<br />A. Kooistra |- | [[11 augustus]] [[1982]] || [[Reduzum]] || G.Zijlstra<br />P.Tolsma<br />A. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1983]] || [[Dronryp]] || G. Smid<br />T. Ringia<br />W. Tuinman |- | [[8 augustus]] [[1984]] || [[Arum]] || A. v.d. Meer<br />J. van IJs<br />G. Okkinga |- | [[7 augustus]] [[1985]] || [[Frjentsjer]] || M. Wever<br />T. Vellinga<br />J. Sjoers |- | [[6 augustus]] [[1986]] || [[Makkum]] || Y.K. Dijkstra<br />Y. Smink<br />C. v.d. Logt |- | [[5 augustus]] [[1987]] || [[Frjentsjer]] || [[Erik Seerden]]<br />J. Nagel<br />R. Tempel |- | [[10 augustus]] [[1988]] || [[Sweins]] || M. Sijtsma<br />J. de Jong<br />L. Idsardi |- | [[9 augustus]] [[1989]] || [[Frjentsjer]] || A. Terpstra<br />R. Hooghiemstra<br />R. van Wier |- | [[8 augustus]] [[1990]] || [[Tsjummearum]] || W. Heeringa<br />P. Zuidema<br />S. Broekstra |- | [[7 augustus]] [[1991]] || [[Easterein]] || G.J. Hiemstra<br />R. Hoekstra<br />R. Sijbesma |- | [[5 augustus]] [[1992]] || [[Wommels]] || M. Brouwer<br />H. Tanja<br />R. Klijnsma |- | [[11 augustus]] [[1993]] || [[Minnertsgea]] || W.H. de Haan<br />Joh. Wassenaar<br />W. Faber |- | [[10 augustus]] [[1994]] || [[Berltsum]] || R. Grovenstein<br />J. Boomsma<br />[[Auke van der Graaf]] |- | [[9 augustus]] [[1995]] || [[Marsum]] || G. Hiemstra<br />H. Jorritsma<br />J. Jorritsma |- | [[7 augustus]] [[1996]] || [[Minnertsgea]] || P. Sinnema<br />J. Wassenaar<br />R. Faber |- | [[6 augustus]] [[1997]] || [[Minnertsgea]] || H.G. Drijfhout<br />W.J. de Roos<br />[[Cornelis Terpstra]] |- | [[5 augustus]] [[1998]] || [[Menaam]] || J.H. Postma<br />K. Kingma<br />W. Bijlsma |- | [[11 augustus]] [[1999]] || [[Sint-Jabik]] || [[Taeke Triemstra]]<br />W. Veenstra<br />D. Hogenhuis |- | [[9 augustus]] [[2000]] || [[Stiens]] || Franke Ferwerda<br />Site Ferwerda<br />Jaap Oostra |- | [[8 augustus]] [[2001]] || [[Wommels]] || H. Engbringhof<br />J.K. Haitsma<br />Kees Adema |- | [[7 augustus|7]]/[[8 augustus]] [[2002]]<ref>{{nl}}[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=LC-20020810-7006 Ljouwerter Krante, 10-8-2002, Historische Freule, De Freule waard fanwegen needwaar op 7 augustus, in dei letter op 8 augustus fierder ferkeatst]</ref> || [[Reahûs]]/[[Turns]] || T.Altenburg<br />B.Poelsma<br />S. Terwisscha v. Scheltinga |- | [[6 augustus]] [[2003]] || [[Wytmarsum]] || [[Jacob Zaagemans|J. Zaagemans]]<br />C. Anema<br />G.J. Meekma |- | [[11 augustus]] [[2004]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2004|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Lennart Adema<br />Hyltje Bosma<br />Jorn Adema |- | [[10 augustus]] [[2005]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2005|ferslach]]</small>'' || [[Holwert]] || [[Gert Anne van der Bos]]<br />Matthijs van der Velde<br />Rudolf Soepboer |- | [[9 augustus]] [[2006]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2006|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Sjoerd van der Meer<br />Rutger Diertens<br />Johan Diertens |- | [[8 augustus]] [[2007]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2007|ferslach]]</small>'' || [[Tsjummearum]] || Arnold Zijlstra<br />[[Hans Wassenaar]]<br />Steven de Bruin |- | [[6 augustus]] [[2008]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2008|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Jelmer Hofstee<br />Paulus Yde Walda<br />Jouke Bosje |- | [[5 augustus]] [[2009]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2009|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Pieter Sijbren Scharringa<br />Jelle Scharringa<br />Elmar Pieterse |- | [[11 augustus]] [[2010]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2010|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hendrik Bouwhuis<br />Willem Siebe Hilwerda<br />Peter van Zuiden |- | [[10 augustus]] [[2011]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2011|ferslach]]</small>'' || [[Seisbierrum]] || Johannes van der Veen<br />Kees van der Schoot<br />Pieter van der Schoot |- | [[9 augustus]] [[2012]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2012|ferslach]]</small>'' || [[Frjentsjer]] || Kars Zeinstra<br />Allard Hoekstra<br />Christian de Haan |- | [[7 augustus]] [[2013]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2013|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Wierd Baarda<br />Sander Kingma<br />Sybren Blanksma |- | [[6 augustus]] [[2014]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2014|ferslach]]</small>'' || [[Hijum]]/[[Feinsum]] || Hielke Beijering<br />Jetze Lutzen Plantenga<br />Laas Pieter van Straten |- | [[5 augustus]] [[2015]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2015|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Jurre Rinia<br />Jouke Vlasbloem<br />Klaas Pier Folkertsma |- | [[10 augustus]] [[2016]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2016|ferslach]]</small>'' || [[Menaam]] || Harmen Schuitmaker<br />Tom Gerard Cats<br />Tycho de Groot |- | [[9 augustus]] [[2017]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2017|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hidzer Bogaard<br />Jelle Cnossen<br />Menno Galama |- | [[8 augustus]] [[2018]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2018|ferslach]]</small>'' || [[Eanjum]] || Gerwin Dijkstra<br />Gerrit Dijkstra<br />Sytse Koree |- | [[7 augustus]] [[2019]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2019|ferslach]]</small>'' || [[Winsum (Fryslân)|Winsum]] || Hessel Postma<br />Gosse de Haan<br />Jelke Greidanus |- | [[19 septimber]] [[2020]]<ref>de Freule waard útsteld oant de hjerst fanwegen de [[Koroanafiruspandemy]].</ref> <br> ''<small>[[Freulepartij 2020|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=17975/Boem,_boem_Van_Beem_brengt_Dronryp_winst_Freule.html Nijsberjocht op KNKB.nl "‘Boem, boem Van Beem’ brengt Dronryp winst Freule"]</ref> || Rutger Kumbangsila<br />Jorn Lars van Beem<br />[[Rick Minnesma]] |- | [[12 augustus]] [[2021]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2021|ferslach]]</small>'' || [[Tsjom]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=18294/TZUM_wint_119e_editie_van_de_FREULE.html Nijsberjocht op KNKB.nl "Tzum wint 119e editie van de Freule"]</ref> || Steven Koster<br />Robin Benders<br />Jorrit Palma |- |[[10 augustus]] [[2022]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2022|ferslach]]</small>'' || [[Moarre]]-[[Ljussens]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1163393/liveblog-freule-moarre-ljussens-ferslacht-raerd-yn-de-finale Nijsberjocht op omropfryslan.nl "LIVEBLOG Freule: Moarre-Ljussens ferslacht Raerd yn de finale"]</ref> || Folkert Jelmer Visser<br />Douwe Dijkstra<br />Johan Sipma |- | [[9 augustus]] [[2023]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2023|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] <ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1219948/dronryp-makket-favoriterol-wier-en-wint-freulepartij Omrop Fryslân, 9-8-2023, Dronryp makket favoriterol wier en wint Freulepartij]</ref> || Brent Jesse van Beem <br> Bjorn Idsardi <br> Brent Timmerman |- | [[7 augustus]] [[2024]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2024|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/16729571/boalsert-wint-foar-de-fjirde-kear-yn-de-skiednis-de-freule mrop Fryslân, 7-8-2024, Boalsert wint foar de fjirde kear yn de skiednis de Freule]</ref>||Jurre Reitsma <br> Silvan Elzinga <br> Tymen Bijlsma |- | [[6 augustus]] [[2025]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2025|ferslach]]</small>'' ||[[Stiens]]||Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek |- | [[5 augustus]] [[2026]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2026|ferslach]]</small>'' || |} ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://kfwommels.nl/freulepartij/ Offisjele webside fan 'e Freulepartij] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- *{{Aut|Bokma, Hinne}}, ''Stichting set troch mei ferjonging en fernijing fan Freule'', yn: ''[[Op 'e Skille]]'', 6 augustus 2018, s. 3. }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij| ]] [[Kategory:Keatspartij]] [[Kategory:Wommels]] [[Kategory:Sportevenemint yn Fryslân]] [[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 1903]] amuox9mm14c58w7qxpu1s2oo0zvzpmx 0 2618 1237460 1207029 2026-08-02T17:55:40Z FreyaSport 40716 navigaasje 1237460 wikitext text/x-wiki De '''Freulepartij 2004''' dy't op [[11 augustus]] [[2004]] spile waard yn [[Wommels]], wie de 100e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. Oan dizze edysje fan de [[Freulepartij|Freule]] diene 61 partoeren mei, in rekord yn de skiednis fan de Freule. De dei hie in frjemd ferrin, wêrby it waar in haadrol spile. Nei de start om 9.00 oere by driigjend waar moast it spul al foar healwei tsienen stillein wurde fanwege de rein. Lang like it derop dat der net wer keatst wurde soe mar om healwei tolven begûn it te ljochtsjen, en de Freulepartij koe fjirder by prachtich waar ferkeatst wurde. It lot wie op dizze Freulepartij geunstich foar tal fan sub-toppers. Alle as favoryt oanmurken partoeren soene elkoar al foar de heale finale moetsje. Op de fjirde list troffen de toppartoeren fan [[Wommels]] en [[Makkum]] elkoar en dêr waard de Freule 2004 beslist. Makkum feroardiele it heechfavorite Wommels ta in fiifde pryske en sloech him fierder sûnder al te folle tsjinstân yn de krânse. ==List fan priiswinnende partoeren== * 1e '''[[Makkum]]''': Lennart Adema, Hyltsje Bosma en Jorn Adema. * 2e '''[[Tsjummearum]]''': Alvin Bastemeijer, Pieter Vogels en Steven de Bruin. * 3e '''[[Goutum]]''': Hendrik Tolsma en Terry van der Eng; '''Hartwert''': Jan Bouma, Sjoerd Teake Kooistra en Tjerck Floris Karsten. * 5e '''[[Jirnsum]]''': Sander Karsten, Wibe Nicolaï en Tycho Reimers; '''[[Berltsum]]''': Harry-Jan Kooistra, Siebe Schiphof en Frederik van der Meij; '''[[Nijewier]]/[[Mitselwier]]''': Lieuwe de Vries, Tsjidsger Braaksma en Roelof Weidenaar; '''[[Wommels]]''': Redmer Strikwerda, Douwe de Boer en Erik Haitsma. ==List fan dielnimmers== <table width="90%" border="0"> <tr> <td width="3%"> <div align="center"> 1</div></td> <td>Dronryp</td> <td>Marten van der Leest</td> <td width="3%"> <div align="center">2</div></td> <td>Easterein</td> <td>Erwin de Boer</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Jelmer Hornstra</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Bauke Dijkstra</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Cornelis Saakstra</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Pytrik Hiemstra</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">&nbsp;</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center">3</div></td> <td>Moarre-Ljussens</td> <td>Wilbert Hiemstra</td> <td width="3%"> <div align="center">4</div></td> <td>Wommels</td> <td>Redmer Strikwerda</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Meindert Jansma</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Douwe de Boer</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Harm Klaas Visser</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Erik Haitsma</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">&nbsp;</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center">5</div></td> <td width="20%">Kimswert</td> <td width="25%">Sjoerd Atze de Jong</td> <td width="3%"> <div align="center">6</div></td> <td>Achlum</td> <td>Welmer Hoekstra</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Michel de Boer</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Pieter van der Kooi</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Danny Sprietsma</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Tjeerd Hoekstra</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">&nbsp;</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center">7</div></td> <td>St. Anne</td> <td>Pieter Jan Plat</td> <td width="3%"> <div align="center">8</div></td> <td width="21%">Tsjom</td> <td width="28%">Marten Hingst</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Mark Westra</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Cornelis Rusticus</td> </tr> <tr> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Theo Valk</td> <td width="3%"> <div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Reinout Dijkstra</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">&nbsp;</td> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">9</div></td> <td>Stiens</td> <td>Geert Faber</td> <td width="3%"><div align="center">10</div></td> <td>Skettens</td> <td>Allard Visser</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Wessel Ferwerda</td> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Marcus Frietema</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Jappie Leijenaar</td> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Rienk Jelle Hibma</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">&nbsp;</td> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">11</div></td> <td width="20%">Harns</td> <td width="25%">Patrick Sjollema</td> <td width="3%"><div align="center">12</div></td> <td width="21%">Weidum</td> <td width="28%">Jacob Fokkens</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Steffen Nota</td> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Niels van der Wal</td> </tr> <tr> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Marcel Tuurenhout</td> <td width="3%"><div align="center">&nbsp;</div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Lars van der Wal</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">13</div></td> <td>Winsum</td> <td>Geert Dijkstra</td> <td><div align="center">14</div></td> <td>Frjentsjer</td> <td>Edwin Seepma</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Ane Beuckens</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Laurens Looijenga</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Klaas Goodijk</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Tjitte Bonnema</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">15</div></td> <td width="20%">Winaam</td> <td width="25%">Gjalt Elsinga</td> <td><div align="center">16</div></td> <td>Grou</td> <td>Jan Brandt Wiersma</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Tjerk Elsinga</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Wiebe Jellema</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Harry Veldman</td> <td><div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jelle Tamminga</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">17</div></td> <td width="20%">Skingen-S</td> <td width="25%">Oane Heida</td> <td><div align="center">18</div></td> <td>Berltsum</td> <td>Frederik v.d. Meij</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Folkert Roest</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Siebe Schiphof</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Bauke Jan Jousma</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Harry Jan Kooistra</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">19</div></td> <td>Hartwert</td> <td>Jan Bouma</td> <td><div align="center">20</div></td> <td>Seisbierrum</td> <td>Elbert Siem Terpstra</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Sjoerd T. Kooistra</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Rients Kooistra</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Tjerck F. Karsten</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Hielke de Haan</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">21</div></td> <td>Eanjum</td> <td>Wiebe Wessel Bos</td> <td><div align="center">22</div></td> <td>Ie</td> <td>Tobias Jonkers</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Sievert Krol</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Balling van Kuiken</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Sip-Jaap Bos</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Andries Zijlstra</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">23</div></td> <td>Sint Jabik</td> <td>Martijn Hiemstra</td> <td><div align="center">24</div></td> <td width="21%">Penjum</td> <td width="28%">Adries Osinga</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Sander Dorst</td> <td><div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Hendrik Brandsma</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Richard Wassenaar</td> <td><div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jouke Visser</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">25</div></td> <td>Hitsum</td> <td>Hijlke A. Nauta</td> <td><div align="center">26</div></td> <td>Boalsert</td> <td>Peter Nieuwenhuis</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Erik Broersma</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Arjan Breeuwsma</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Simon Vi&euml;tor</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Cor van Zuiden</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td><div align="center">27</div></td> <td>Tsjummearum</td> <td>Pieter Vogels</td> <td><div align="center">28</div></td> <td width="21%">Baard</td> <td width="28%">Kay Jongsma</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Alvin Bastemeijer</td> <td><div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Gerrit Terpstra</td> </tr> <tr> <td><div align="center"></div></td> <td>&nbsp;</td> <td>Jacob v.d. Mei</td> <td><div align="center"></div></td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jense van der Wal</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>29</td> <td>Bitgum</td> <td>Willem Postma</td> <td>30</td> <td width="21%">Lollum-Waaksens</td> <td width="28%">Wybren Joustra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Frits Larooi</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Gerben Sieperda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jan de Jager</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jan Reint Mulder</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>31</td> <td width="20%">Menaam</td> <td width="25%">Sander Witvoet</td> <td>32</td> <td>Boazum</td> <td>Herre Adema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Teake Wiersma</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Lars Hornstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Ids van der Ende</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Gerben Jan de Vries</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>33</td> <td>Goaiïngea</td> <td>Thomas Sijbesma</td> <td>34</td> <td>Froubuorren</td> <td>Gerrit Strikwerda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Klaas Wybrandi</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Dennis Riemersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Sietse Kuipers</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Sybren de Vries</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>35</td> <td width="20%">Jelsum-Koarnjum</td> <td width="25%">Jetze Beeksma</td> <td>36</td> <td>Burchwert</td> <td>Thijs Strikwerda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Steffen Hansma</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Teake Posthumus</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Sietse J. v.d. Burg</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Hijlke Rijpma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>37</td> <td>Wolsum</td> <td>One Rijpkema</td> <td>38</td> <td>Ferwert</td> <td>Dirk Jelle de Boer</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Peter Terpstra</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jan Swart</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jos Terpstra</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Erwin Braaksma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>39</td> <td width="20%">Eksmoarre</td> <td width="25%">Bindert Faber</td> <td>40</td> <td>Nijewier-Mitselwier</td> <td>Roelof Weidenaar</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Hendry Steigenga</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Tjidsger Braaksma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Peter Gietema</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Lieuwe de Vries</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>41</td> <td width="20%">Itens</td> <td width="25%">Bart van der Brug</td> <td>42</td> <td>Hijum-Feinsum</td> <td>Martijn Olijnsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Klaas S. van der Brug</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Keimpe Meijer</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Jan Schotanus</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Helmer Hofman</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>43</td> <td>Broeksterwâld</td> <td>Arjen Soepboer</td> <td>44</td> <td width="21%">Hallum</td> <td width="28%">Kevin Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Freerk Haisma</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Sebastiaan Kingma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Harry v.d. Zwaag</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jacob Y. Ponne</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>45</td> <td>Arum</td> <td>Jan Dirk Sieswerda</td> <td>46</td> <td>Wytmarsum</td> <td>Klaas de Vries</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jouke Tolsma</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Mark Elgersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>IJsbrand Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Sander Elgersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>47</td> <td>Minnertsgea</td> <td>Ruurd de Vries</td> <td>48</td> <td width="21%">Jorwert</td> <td width="28%">Ezra Strikwerda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Bart Stroosma</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Koos Kaspers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jilke Terpstra</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Sjirk van der Berg</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>49</td> <td>Holwert</td> <td>Gert-Anne v.d. Bos</td> <td>50</td> <td>Jirnsum</td> <td>Wibe Nicolaï</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Mathijs v.d. Velde</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Sander Karsten</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Rudolf Soepboer</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Tycho Reimers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>51</td> <td>Wjelsryp</td> <td>Jelle Bosje</td> <td>52</td> <td>Easterlittens</td> <td>Feiko Broersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jan Pieter Walda</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Grietzen Broersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Siebe Greidanus</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>53</td> <td width="20%">Reduzum</td> <td width="25%">Jelmer Haga</td> <td>54</td> <td width="21%">Damwâld</td> <td width="28%">Sjoerd Westra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Erik Bergsma</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jorrit Kemper</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Koene Hijlkema</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Gosse Hellinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>55</td> <td>Reahûs-Turns</td> <td>Freerk Terw. Scheltinga</td> <td>56</td> <td width="21%">Ingelum</td> <td width="28%">Willem Bakker</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Folkert van der Werf</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Marinus Grond</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jos van der Werf</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Geert-Jan Hahne</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>57</td> <td>Goutum</td> <td>Hendrik Tolsma</td> <td>58</td> <td>Koarnwert</td> <td>Ruurd Tilstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Terry v.d. Eng</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Feike Melchers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Pier Hibma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>59</td> <td width="20%">Ried</td> <td width="25%">Guido Groot</td> <td>60</td> <td width="21%">Makkum</td> <td width="28%">Lennart Adema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Jan Kooistra</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Hyltje Bosma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td width="20%">&nbsp;</td> <td width="25%">Rik Sloots</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">Jorn Adema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>61</td> <td>Aldebiltsyl</td> <td>Jan Koelmans</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>Jelmer Jan Faber</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td width="21%">&nbsp;</td> <td width="28%">&nbsp;</td> </tr> </table> {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2004]] [[Kategory:Barren yn 2004]] 52ckr2jbachk6fow6836k6u4hueld63 0 3462 1237667 1213001 2026-08-03T10:26:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237667 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=waarlamke |Ofbyld= [[File:Gallinago gallinago a1.JPG|250px]] |lûd=[[File:Common Snipe (Gallinago gallinago) (W GALLINAGO GALLINAGO R3 C5).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai= [[waarlamkes]] (''Gallinago'') |Wittenskiplike namme= Gallinago gallinago |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:GallinagoGallinagoIUCNver2019-2.png|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} It '''waarlamke''' (''Gallinago gallinago'') is in [[fûgels|fûgel]] út de famylje fan de Snipfûgels (''Scolopacidae''). Oare Fryske nammen wêrmei it waarlamke oantsjutten wurdt: bletterlamke, himelgeit, maailamke, wjerlamke en wettersnip. == Uterlik == Folwoeksen bisten mjitte 23-28 sintimeter mei in spanmjitte fan 39-45 sm. Se binne fan boppe ryk skakearre brún, mei in ljochter ûnderliif. Opfallend is de dûnkere streek tusken de eagen. As se opfleane dogge se dat sigesage. == Biotoop == Se binne meast te finen yn moerassen, wiete greide en heidefjilden. == Ferspriedingsgebiet == It waarlamke komt algemien foar yn West-Europa en Noard Amearika. Lykas de measte waadfûgels, lûkt ek dizze winters nei kontreien mei sêfter waar. [[File: Gallinago gallinago MHNT.jpg|thumb|180px|left|Aai fan it waarlamke.]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Waarlamke]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] glt2w60n7dh3mntkahpyg1724rlzs65 1 3464 1237668 23392 2026-08-03T10:27:28Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Fûgelstobbe */ nije seksje 1237668 wikitext text/x-wiki == Sidenamme == Neffens my soe it better wêze dizze side ta Waarlamke te werneamen. Sawol de 'Nije list fan fryske fûgelnammen' fan 'e Fryske Akademy (2004) as de lyst fan Boersma (1994) neame 'Waarlamke' as fryske namme. :Ik sil de side werneame ta Waarlamke en fan Wettersnip in ferwizingsside meitsje. ([[Meidogger:B.|B.]] 19.32, 27 mar 2005 (UTC)) == Ofbylden oernimme == Ik bin frij nij op de Wiki. Is it tastien om ôfbylden fan oare Wiki's altyd oer te nimmen of binne hjir noch beheinings oan. Neffens my kinne ôfbylden fan 'e Wikimedia:commons wol brûkt wurde. [[Meidogger:Theun|Theun]] 11.08, 27 mar 2005 (UTC) :It is tastien om ofbyldings fan oare wiki's oer te nimmen, as dêr alteast gjin meldingen oer copyright steane. Wolkom oars! We kinne wol wat help brûke om de gong der (noch wat mear) yn te krijen. Bauke ~([[Meidogger:B.|B.]] 19.32, 27 mar 2005 (UTC)) ::It is meast tastien om ôfbylden fan oare Wikipedyen, en fan oare Wikis fan Wikimedia, oer te nimmen. Jou dan oan wêr't it weikomt, en nim de auteursrjochtbetingsten oer. As ôfbylden net oanwêzich binne op de Fryske Wikipedy, dan besyket de Wiki dy te finen op Wikimedia-commons, dat dy hoege net apart oernaam te wurden. ::Ofbylden dy't yn Amearika "Fair use" binne, binne op it stuit in probleem. Net allinnich is foar dy ôfbylden beheind wêr't se foar brûkt wurde kinne, mar it is ek noch net dúdlik of dat Amerikaanske rjocht jildt foar de Wikipedia-tsjinners yn Frankryk (en mooglyk meikoarten yn Nederlân). [[Meidogger:Aliter|Aliter]] 20.58, 27 mar 2005 (UTC) == Fûgelstobbe == {{Ping|RomkeHoekstra}} Goeiemiddei. Hjir haw ik wer in fûgelstobbe foar jo. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 3 aug 2026, 12.27 (CEST) puylpuzpzm46hbk1aqsh6d9awinfvcw 0 3516 1237334 1233217 2026-08-02T14:00:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 net VU mar NT 1237334 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skries |Ofbyld= [[File:Black-tailed Godwit Uferschnepfe.jpg|250px]] |lûd=[[File:Limosa limosa - Black-tailed Godwit XC129138.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai= [[skriezen]] (''Limosa'') |Wittenskiplike namme= Limosa limosa |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:LimosalimosaWorldDistribution.jpg|center|250px]]<small>{{Color box|#69AF5E}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF64}} [[simmerfûgel]]<br> {{Color box|#695AFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''skries''' (''Limosa limosa'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[wilstereftigen]] (Charadriiformes).. De skries is ien fan 'e meast bekende [[greidefûgel|greidefûgels]]. Wol hâldt de skries fan wat sompiger greiden. Op 'e hjoeddeistige greiden mei in leech wetterpeil fielt er him net thús. De skries is dêrom de lêste tiid yn tal hurd efterútbuorke. De skriezen sykje harren iten mei harren lange snaffel yn 'e grûn, it leafst yn ûndjip wetter. De skries wurdt yn it Frysk ek wol beneamd as ''skrie'' of ''grito''. == Skaaimerken == De skries is 37 oant 42 sm lang, hat in spanwiidte fan 63 oant 74 sm en weaget 280 oant 500 gram. Dêrmei is de soarte grutter as de besibbe [[heawylp]], dy't by ús oerwinteret. Wyfkes binne likernôch 20% swierder as mantsjes. Trochstrings wurde skriezen 10 oant 15 jier âld, mei útsjitters oant wol 29 jier. De âldste skries waard yn april by [[Krommenie]] fûn. Troch de ring om 'e poat koe de âldens fan 'e fûgel fêststeld wurde op 29 jier, 9 moanne en 8 dagen. Syn lange, rjochte snaffel is oranje by de basis en einiget yn in swarte punt. It folwoeksen mantsje is yn it briedkleed readbrún op 'e kop, nekke en it boarst. De boppekant is brúngriis en de ûnderkant is wyt mei donkere markearrings. It wyfke is wat bleker fan kleur. yn 'e flecht is in dúdlike wite wjukbân sichtber. De stút is wyt en de sturt is swart. Winterdeis oerhearskje brúngrize kleuren. Juvenilen ha in kanielbrune gloed oer it boarst <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden skries.</div> <gallery mode="packed" heights="130px" style="margin: 0; padding: 0;"> Black-tailed godwit (Limosa limosa) in flight 2.jpg|Flecht. Black-tailed Godwit (Limosa limosa), Uitkerkse Polders, Belgium (13972419269).jpg|Briedkleed. Black-tailed Godwit AMSM6789 BlTGO.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == It briedgebiet fan 'e skries rint fan [[Yslân]] oant it easten fan [[Sibearje]]. De oerwinteringsgebieten lizze yn Súd-Jeropa, Afrika en sels Austraalje. Mei de fûgeltrek binne de skriezen ek in protte yn 'e waadgebieten te sjen. De soarte waard [[taksonomy]]sk foar it earst beskreaun as ''Scolopax limosa'' troch [[Linnaeus]] yn 1758. De wittenskiplike namme stamt ôf fan it [[Latyn]]ske ''limus'', wat "klaai" betsjut. Hjoed-de-dei wurdt de soarte yn it skaai ''Limosa'' yndield. De skries wurdt hjoed-de-dei meastentiids opdield yn fjouwer [[ûndersoarte]]n: [[Ofbyld:Limosa limosa subspecies breeding distribution.png|thumb|250px|Briedgebiet ûndersoarten.]] * Yslânske skries (''L. l. islandica'' (C. L. Brehm, 1831)) – briedt op [[Yslân]], de [[Shetlandeilannen]], de [[Orkney-eilannen]] en by de [[Lofoten]]. De soarte briedt ek ûnregelmjittich op de [[Fêreu-eilannen]]. De fûgels dy't winterdeis yn Nederlân sjoen wurde (benammen yn [[Seelân]]) binne fan dizze ûndersoarte. * Jeropeeske skries (''L. l. limosa'') – de nominaatfoarm briedt yn Jeropa en westlik Aazje. * ''L. l. melanuroides'' (Gould, 1846) – briedt yn isolearre gebieten yn [[Sibearje]] beëasten de [[Jenisej (rivier)|Jenisej]], yn eastlik [[Mongoalje]] en yn noardeastlik [[Sina]] (populaasjes yn noardeastlik Sibearje binne nei alle gedachten ''bohaii''); oerwinteret fan [[Yndia]], [[Yndo-Sina]], [[Taiwan]] en de [[Filipinen]] nei it suden ta oant [[Yndoneezje]], [[Nij-Guineä]], [[Melaneezje]], [[Austraalje]] en wierskynlik [[Nij-Seelân]]. * ''L. l. bohaii'' (Zhu m.fl. 2020) – it krekte briedgebiet is ûndúdlik mar wierskynlik yn noardeastlik Sibearje; it ferspriedingsgebiet winterdeis is likemin folslein bekend, mar de soarte is waarnommen fan [[Hongkong]] en [[Fjetnam]] oant Tailân en Maleizje. === Nederlân === [[Ofbyld:61A0169 Uferschnepfe Osterfeiner-Moor 24April2023-wiki.jpg|thumb|Skries op 'e hikke.]] De fûgel komt yn 'e legere dielen fan ús lân foar. Bolwurken binne de fochtige, wiete klaai- en feangrûn mei konsintraasjes yn [[Fryslân]], de [[Kop fan Oerisel]], [[Noard-Hollân]] benoarden it [[Noardseekanaal]] en it [[Griene Hert]]. Op 'e hege grûnen is de soarte net algemien en oan 'e rivieren allinnich lokaal frij talryk. Om 1975 hinne waarden der noch 120.000 briedpearen yn Nederlân teld, al wie der doe ek al in tebekgong. Dy delgong hat trochset, wêrby't de fûgel út de hegere dielen fan Nederlân ferdwûn en de soarte him yn legere dielen allinnich noch mei in behearsoerienkomst hanthavenet. Alhoewol't ûntwikkelingen lykas it legere wetterpeil, ier meanen en de jacht lykas yn Frankryk in rol spilen by de delgong fan 'e fûgel, is ek predaasje in grutte bedriging. In grut tal piken ferdwynt yn 'e mage fan rôfdieren. In protte nêsten wurde troch [[seefûgels]] of [[krieën]] leechrôve. De skriezen meie dan ek graach yn 'e buert fan [[Ljip|ljippen]] en [[Tsjirk|tsjirken]] briede, sadat de nêsten mei syn allen ferdigene wurde kinne. == Ekology == === Briedgedrach === [[Ofbyld:KuikenInNest.jpg|thumb|left|Aai mei pykje.]] As de fûgels yn maart fan 'e wintergebieten weromkomme, bliuwe se earste yn ûndjip wetter of wiet gerslân noch in skoft byinoar. De groep falt yn april út inoar en dan begjint it brieden. In lechsel bestiet trochstrings út fjouwer aaien. De fûgels briede om bar op 'e [[Aai (bist)|aaien]]. Wylst it gers langer wurdt ûnder it brieden, wurdt it nêst geandewei better kamûflearre. Nei it útkommen fan 'e aaien passe de âlden noch sa'n fjouwer wike op 'e piken. Dit meie se graach dwaan troch op in hikkepealtsje de jongen te opstrewearjen. === Iten === De skries yt wjirms, ynsekten, larven. Yn 'e oerwinteringsgebieten ite se ek rys op rysfjilden. == Status == De skries is de lêste tsien jier yn grutte parten fan Jeropa bot yn oantal ôfnommen. De Jeropeeske populaasje fan 'e nominaatfoarm ''L. l. limosa'' wurdt rûsd op 99.000–140.000 pear. Dêrfoaroer groeide de populaasje fan 'e ûndersoarte ''L. l. islandica'' sûnt de midden fan 'e jierren 1980 en hjoed-de-dei wurdt dy populaasje op 15.000 oant 25.000 pearen rûsd. Dochs nimt de wrâldpopulaasje ôf en in ûndersyk hat útwiisd dat de globale populaasje de lêste 15 jier mei 30% ôfnommen is. Fanwegen dy delgong wurdt de soarte op 'e [[Reade List]] fan 'e IUCN as gefoelich (NT) klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt yn totaal rûsd op 450.000–585.000 folwoeksen yndividuen. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Black-tailed_godwit ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Limosa limosa}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skries]] [[Kategory:Greidefûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] 1croi0aicj3lfnz0r259izq3imazmjf 0 3646 1237459 1002173 2026-08-02T17:55:11Z FreyaSport 40716 navigaasje 1237459 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:finalistenfreule2005.jpg|250px|thumb|De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert]] De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==List fan dielnimmers Freule 2005== <table border="0"> <tr> <td>1</td> <td>Easterlittens</td> <td>Grietzen Broersma</td> <td>2</td> <td>Winsum</td> <td>Wytze Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Knilles van der Burg</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wiebe Tinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Feiko Broersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gerrit Terpstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>3</td> <td>Froubuorren</td> <td>Christian v.d. Mossel</td> <td>4</td> <td>Winaam</td> <td>Tsjerk Elsinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Eelco Voolstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gjalt Elsinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Dennis Riemersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjeerd Juckema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>5</td> <td>Tsjummearum</td> <td>Alvin Bastemeijer</td> <td>6</td> <td>Sint Jabik</td> <td>Martijn Hiemstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Steven de Bruin</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Richard Wassenaar</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hans Wassenaar</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Rense Toering</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>7</td> <td>Frjentsjer</td> <td>Andries Plantenga</td> <td>8</td> <td>Hijum-Feinsum</td> <td>Martijn Olijnsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjisse Plantenga</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Helmer Hofman</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Chris Outhuijse</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gerrit Steegstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>9</td> <td>Hartwert</td> <td>Frans Bekema</td> <td>10</td> <td>Wjelsryp</td> <td>Jelle Bosje</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoerd Teake Kooistra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Siebe Greidanus</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjerck Floris Karsten</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jurjen Pieter Hofstee</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>11</td> <td>Koarnwert</td> <td>Ruurd Tilstra</td> <td>12</td> <td>Lollum-Waaksens</td> <td>Wiebren Joustra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Feike Melchers</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Germ Sieperda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Pier Hibma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jan Reint Mulder</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>13</td> <td>Aldesyl</td> <td>Remko Keizer</td> <td>14</td> <td>Boalsert</td> <td>Peter Nieuwenhuis</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jan Koelmans</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jesper Sjollema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jelmer-Jan Faber</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Arjan Breeuwsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>15</td> <td>Nijewier-Mitselwier</td> <td>Remco Braaksma</td> <td>16</td> <td>Berltsum</td> <td>Jelle H. Kooistra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wietze de Jong</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hilbrand Stoffers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jorrit Weidenaar</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frederik van der Meij</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>17</td> <td>Holwert</td> <td>Mathijs van der Velde</td> <td>18</td> <td>Itens</td> <td>Peter Stuiver</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Rudolf Soepboer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tim Houtsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gert-Anne van der Bos</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johannes Heeg</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>19</td> <td>Ferwert</td> <td>Jan Swart</td> <td>20</td> <td>Jorwert</td> <td>Ezra Strikwerda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Romke Swart</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hessel Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Erwin Braaksma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Koos Kaspers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>21</td> <td>Grou</td> <td>Jelle Tamminga</td> <td>22</td> <td>Hitsum</td> <td>David v.d. Kuur</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Niels Heitbrink</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Eric Boersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jan Brandt Wiersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Simon Vi&euml;tor</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>23</td> <td>Baard</td> <td>Jelmer Veenstra</td> <td>24</td> <td>Eanjum</td> <td>Sip Jaap Bos</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Edze Buren</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wiebe Wessel Bos</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Kay Jongsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjidsger Wiersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>25</td> <td>Goaiingea</td> <td>Thomas Sijbesma</td> <td>26</td> <td>Makkum</td> <td>Rienk Veltman</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sibe Wijbrandi</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Steven van Gorssel</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sietse Kuipers</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hendrik J. v.d. Velde</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>27</td> <td>Easterein</td> <td>Sietse Kooistra</td> <td>28</td> <td>Achlum</td> <td>Welmer Hoekstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jelte Pieter Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Pieter van der Kooi</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bauke Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjeerd Hoekstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>29</td> <td>Raerd</td> <td>Gerben Pieter Gort</td> <td>30</td> <td>Kimswert</td> <td>Sjoerd Atze de Jong</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bouke v.d. Weide</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bauke de Boer</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jesse Koldijk</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sybren B. de Jong</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>31</td> <td>Wommels</td> <td>Jelmer Posthumus</td> <td>32</td> <td>Eksmoarre</td> <td>Dennis Wijnalda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Douwe de Boer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hendry Steigenga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Redmer Strikwerda</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bindert Faber</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>33</td> <td>Sint Anne</td> <td>Mark Westra</td> <td>34</td> <td>Ysbrechtum</td> <td>Geert Heerschop</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Pieter Jan Plat</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gido Bos</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Alex Krol</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoerd Zwaan</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>35</td> <td>Dronryp</td> <td>Marten van der Leest</td> <td>36</td> <td>Tsjom</td> <td>Marten Hingst</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Douwe van der Meer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frits Hoekstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johan Diertens</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Reinout Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>37</td> <td>Alde Leie</td> <td>Glenn Quarree</td> <td>38</td> <td>Wolsum</td> <td>Lennart Hoeke</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Siebe Pollema</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Auke Attema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Thomas Pollema</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jos Terpstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>39</td> <td>Reduzum</td> <td>Koene Hylkema</td> <td>40</td> <td>Driezum</td> <td>Feije Wiersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jelte de Leeuw</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Roelof v.d. Veen</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Julius Huistra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>41</td> <td>Moarre-Ljussens</td> <td>Wilbert Hiemstra</td> <td>42</td> <td>Weidum</td> <td>Jacob Fokkens</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Harm Klaas Visser</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Teun Bouma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Meindert Jansma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Niels van der Wal</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>43</td> <td>Harns</td> <td>Patrick Sjollema</td> <td>44</td> <td>Jirnsum</td> <td>Sjoerd Riemersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bas Schoot</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wibe Nicolaï</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jurjen Breimer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tycho Reimers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>45</td> <td>Arum</td> <td>Jouke Tolsma</td> <td>46</td> <td>Seisbierrum</td> <td>Karim Regales</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tim Jaarsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Herman Visser</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Ysbrand Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johannes Norder</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>47</td> <td>Skettens-Longerhou</td> <td>Rienk Jelle Hibma</td> <td>48</td> <td>Damwâld</td> <td>Gosse Hellinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Allard Visser</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoerd Westra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Albert Reinsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johan van Kammen</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>49</td> <td>Jelsum-Koarnjum</td> <td>Sietse J. v.d. Brug</td> <td>50</td> <td>Minnertsgea</td> <td>Ulbe Geertsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoriek Bootsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jilke Terpstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gosse Beeksma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bart Stroosma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>51</td> <td>Menaam</td> <td>Ids van der Ende</td> <td>52</td> <td>Reahûs-Turns</td> <td>Jos v.d. Werf</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Taeke Wiersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Freerk T. Scheltinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sander Witvoet</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Cornelis Cnossen</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>53</td> <td>Boazum</td> <td>Herre Adema</td> <td>54</td> <td>Jellum-Bears</td> <td>Piter A. Sybesma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Lars Hornstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Doeke T. v.d. Gaast</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gerben J. de Vries</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frans J. v.d. Gaast</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>55</td> <td>Wytmarsum</td> <td>Sander Zaagemans</td> <td>56</td> <td>Bitgum</td> <td>Jacob Wytze Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Klaas de Vries</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frits Larooi</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sander Elgersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Willem Postma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>57</td> <td>Stiens</td> <td>Jappie Leijenaar</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Peter Jan Schuts</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Aron Postma</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> </table> {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] bxhc4h8cojlc28fln7wccf7z9xzv660 1237477 1237459 2026-08-02T18:45:57Z FreyaSport 40716 +ynfoboks 1237477 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==List fan dielnimmers Freule 2005== <table border="0"> <tr> <td>1</td> <td>Easterlittens</td> <td>Grietzen Broersma</td> <td>2</td> <td>Winsum</td> <td>Wytze Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Knilles van der Burg</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wiebe Tinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Feiko Broersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gerrit Terpstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>3</td> <td>Froubuorren</td> <td>Christian v.d. Mossel</td> <td>4</td> <td>Winaam</td> <td>Tsjerk Elsinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Eelco Voolstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gjalt Elsinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Dennis Riemersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjeerd Juckema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>5</td> <td>Tsjummearum</td> <td>Alvin Bastemeijer</td> <td>6</td> <td>Sint Jabik</td> <td>Martijn Hiemstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Steven de Bruin</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Richard Wassenaar</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hans Wassenaar</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Rense Toering</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>7</td> <td>Frjentsjer</td> <td>Andries Plantenga</td> <td>8</td> <td>Hijum-Feinsum</td> <td>Martijn Olijnsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjisse Plantenga</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Helmer Hofman</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Chris Outhuijse</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gerrit Steegstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>9</td> <td>Hartwert</td> <td>Frans Bekema</td> <td>10</td> <td>Wjelsryp</td> <td>Jelle Bosje</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoerd Teake Kooistra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Siebe Greidanus</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjerck Floris Karsten</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jurjen Pieter Hofstee</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>11</td> <td>Koarnwert</td> <td>Ruurd Tilstra</td> <td>12</td> <td>Lollum-Waaksens</td> <td>Wiebren Joustra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Feike Melchers</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Germ Sieperda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Pier Hibma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jan Reint Mulder</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>13</td> <td>Aldesyl</td> <td>Remko Keizer</td> <td>14</td> <td>Boalsert</td> <td>Peter Nieuwenhuis</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jan Koelmans</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jesper Sjollema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jelmer-Jan Faber</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Arjan Breeuwsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>15</td> <td>Nijewier-Mitselwier</td> <td>Remco Braaksma</td> <td>16</td> <td>Berltsum</td> <td>Jelle H. Kooistra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wietze de Jong</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hilbrand Stoffers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jorrit Weidenaar</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frederik van der Meij</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>17</td> <td>Holwert</td> <td>Mathijs van der Velde</td> <td>18</td> <td>Itens</td> <td>Peter Stuiver</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Rudolf Soepboer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tim Houtsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gert-Anne van der Bos</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johannes Heeg</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>19</td> <td>Ferwert</td> <td>Jan Swart</td> <td>20</td> <td>Jorwert</td> <td>Ezra Strikwerda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Romke Swart</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hessel Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Erwin Braaksma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Koos Kaspers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>21</td> <td>Grou</td> <td>Jelle Tamminga</td> <td>22</td> <td>Hitsum</td> <td>David v.d. Kuur</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Niels Heitbrink</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Eric Boersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jan Brandt Wiersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Simon Vi&euml;tor</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>23</td> <td>Baard</td> <td>Jelmer Veenstra</td> <td>24</td> <td>Eanjum</td> <td>Sip Jaap Bos</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Edze Buren</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wiebe Wessel Bos</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Kay Jongsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjidsger Wiersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>25</td> <td>Goaiingea</td> <td>Thomas Sijbesma</td> <td>26</td> <td>Makkum</td> <td>Rienk Veltman</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sibe Wijbrandi</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Steven van Gorssel</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sietse Kuipers</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hendrik J. v.d. Velde</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>27</td> <td>Easterein</td> <td>Sietse Kooistra</td> <td>28</td> <td>Achlum</td> <td>Welmer Hoekstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jelte Pieter Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Pieter van der Kooi</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bauke Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tjeerd Hoekstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>29</td> <td>Raerd</td> <td>Gerben Pieter Gort</td> <td>30</td> <td>Kimswert</td> <td>Sjoerd Atze de Jong</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bouke v.d. Weide</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bauke de Boer</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jesse Koldijk</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sybren B. de Jong</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>31</td> <td>Wommels</td> <td>Jelmer Posthumus</td> <td>32</td> <td>Eksmoarre</td> <td>Dennis Wijnalda</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Douwe de Boer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Hendry Steigenga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Redmer Strikwerda</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bindert Faber</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>33</td> <td>Sint Anne</td> <td>Mark Westra</td> <td>34</td> <td>Ysbrechtum</td> <td>Geert Heerschop</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Pieter Jan Plat</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gido Bos</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Alex Krol</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoerd Zwaan</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>35</td> <td>Dronryp</td> <td>Marten van der Leest</td> <td>36</td> <td>Tsjom</td> <td>Marten Hingst</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Douwe van der Meer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frits Hoekstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johan Diertens</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Reinout Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>37</td> <td>Alde Leie</td> <td>Glenn Quarree</td> <td>38</td> <td>Wolsum</td> <td>Lennart Hoeke</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Siebe Pollema</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Auke Attema</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Thomas Pollema</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jos Terpstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>39</td> <td>Reduzum</td> <td>Koene Hylkema</td> <td>40</td> <td>Driezum</td> <td>Feije Wiersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jelte de Leeuw</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Roelof v.d. Veen</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Julius Huistra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>41</td> <td>Moarre-Ljussens</td> <td>Wilbert Hiemstra</td> <td>42</td> <td>Weidum</td> <td>Jacob Fokkens</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Harm Klaas Visser</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Teun Bouma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Meindert Jansma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Niels van der Wal</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>43</td> <td>Harns</td> <td>Patrick Sjollema</td> <td>44</td> <td>Jirnsum</td> <td>Sjoerd Riemersma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bas Schoot</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Wibe Nicolaï</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jurjen Breimer</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tycho Reimers</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>45</td> <td>Arum</td> <td>Jouke Tolsma</td> <td>46</td> <td>Seisbierrum</td> <td>Karim Regales</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Tim Jaarsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Herman Visser</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Ysbrand Dijkstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johannes Norder</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>47</td> <td>Skettens-Longerhou</td> <td>Rienk Jelle Hibma</td> <td>48</td> <td>Damwâld</td> <td>Gosse Hellinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Allard Visser</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoerd Westra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Albert Reinsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Johan van Kammen</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>49</td> <td>Jelsum-Koarnjum</td> <td>Sietse J. v.d. Brug</td> <td>50</td> <td>Minnertsgea</td> <td>Ulbe Geertsma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sjoriek Bootsma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Jilke Terpstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gosse Beeksma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Bart Stroosma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>51</td> <td>Menaam</td> <td>Ids van der Ende</td> <td>52</td> <td>Reahûs-Turns</td> <td>Jos v.d. Werf</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Taeke Wiersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Freerk T. Scheltinga</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sander Witvoet</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Cornelis Cnossen</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>53</td> <td>Boazum</td> <td>Herre Adema</td> <td>54</td> <td>Jellum-Bears</td> <td>Piter A. Sybesma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Lars Hornstra</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Doeke T. v.d. Gaast</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Gerben J. de Vries</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frans J. v.d. Gaast</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>55</td> <td>Wytmarsum</td> <td>Sander Zaagemans</td> <td>56</td> <td>Bitgum</td> <td>Jacob Wytze Dijkstra</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Klaas de Vries</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Frits Larooi</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Sander Elgersma</td> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Willem Postma</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>57</td> <td>Stiens</td> <td>Jappie Leijenaar</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Peter Jan Schuts</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> <tr> <td>&nbsp;</td> <td></td> <td>Aron Postma</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> <td>&nbsp;</td> </tr> </table> {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] gvsen1ctvnyar6lwqlqr2agqjj8tkvf 1237541 1237477 2026-08-02T19:54:44Z FreyaSport 40716 oare tabel 1237541 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" | ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" | !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" | !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten | style="text-align:center;" | !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" | !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldesyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" | !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]] | style="text-align:center;" | !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" | !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma | style="text-align:center;" | !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" | !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" | !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" | !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk | style="text-align:center;" | !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda | style="text-align:center;" | !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol | style="text-align:center;" | !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" | !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema | style="text-align:center;" | !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" | !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" | !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra | style="text-align:center;" | !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma | style="text-align:center;" | !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" | !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet | style="text-align:center;" | !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" | !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum-Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" | !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] hw70szwzy6yh7o7vw9je3qgtwinmnzg 1237655 1237541 2026-08-03T08:27:58Z FreyaSport 40716 wurk 1237655 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />'''Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />'''Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten''' | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />'''Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />'''Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />'''Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />'''Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-4 !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />'''Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br>''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />'''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />'''Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast''' |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" | !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" | !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" | !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij | style="text-align:center;" | !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers | style="text-align:center;" | !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma | style="text-align:center;" | !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" | !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" | !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" | !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> | style="text-align:center;" | !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" | !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet | style="text-align:center;" | !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20050811&v2=true&id=LC-20050811-19007 |title= Uitslag Freule 2005 |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 2 augustus 2005 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] ct3srijnh3n6gu19aidlqni3mban31e 1237657 1237655 2026-08-03T08:37:13Z FreyaSport 40716 /* Earste list */ Ferkeard om 1237657 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />'''Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />'''Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />'''Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />'''Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />'''Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-4 !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />'''Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br>''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />'''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />'''Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast''' |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" | !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" | !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" | !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij | style="text-align:center;" | !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers | style="text-align:center;" | !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma | style="text-align:center;" | !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" | !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" | !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" | !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> | style="text-align:center;" | !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" | !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet | style="text-align:center;" | !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20050811&v2=true&id=LC-20050811-19007 |title= Uitslag Freule 2005 |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 2 augustus 2005 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] 0kg28gyqhjijagto2bt6rw33mciaatr 1237658 1237657 2026-08-03T08:54:15Z FreyaSport 40716 /* Twadde list */ It begjint der op te lykjen. 1237658 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />'''Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />'''Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />'''Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />'''Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />'''Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-4 !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />'''Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br>''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />'''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />'''Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast''' |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-0 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma | style="text-align:center;" | ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" | !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]] |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers | style="text-align:center;" | !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" | !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" | !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20050811&v2=true&id=LC-20050811-19007 |title= Uitslag Freule 2005 |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 2 augustus 2005 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] lngm20ko2xjje0ogb0wszrf9qv4zq9d 1237659 1237658 2026-08-03T09:06:03Z FreyaSport 40716 /* Tredde list */ noch mear sifers 1237659 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />'''Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />'''Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />'''Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />'''Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />'''Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-4 !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />'''Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br>''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />'''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />'''Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast''' |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-0 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet | style="text-align:center;" | ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" | !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde | style="text-align:center;" | !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal | style="text-align:center;" | !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20050811&v2=true&id=LC-20050811-19007 |title= Uitslag Freule 2005 |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 2 augustus 2005 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] rgud2q6xuotleus516o7u2k3alnokgq 1237660 1237659 2026-08-03T09:11:15Z FreyaSport 40716 /* Fjirde list */ De puzel is oplost 1237660 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />'''Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />'''Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />'''Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />'''Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />'''Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-4 !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />'''Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br>''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />'''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />'''Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast''' |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-0 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20050811&v2=true&id=LC-20050811-19007 |title= Uitslag Freule 2005 |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 2 augustus 2005 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] r2c3d8csuy9r15pgeusrjyru6l4z1gc 1237661 1237660 2026-08-03T09:11:34Z FreyaSport 40716 wurk dien 1237661 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2005 | ôfbylding = finalistenfreule2005.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = ''De finalisten fan de Freule 2005 foar de bestjoerstinte, lofts Wommels, rjochts Holwert'' | plak = [[Wommels]] | jier = [[2005]] | data = [[10 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 57 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2004|2004]] | folgjende = [[Freulepartij 2006|2006]] }} De '''Freulepartij 2005''' dy't op [[10 augustus]] [[2005]] yn [[Wommels]] spile is, wie de 101e edysje fan de wichtichste [[keatsen|keatspartij]] foar jonges fan 14 oant 16 jier. It jongeskeatsen waard yn 2005 oerhearkse troch it partoer fan [[Makkum]] dat in jier earder de [[Freulepartij|Freule]] wûn. Omdat winners fierder útsletten binne fan dielname waard der in iepen striid ferwachte, wêrby de partoeren fan [[Hartwert]] en Wommels yn 't foar tipt waarden as de grutte kânshawwers. Hartwert, mei [[Tjerck Floris Karsten]] as wichtichste man yn it partoer, sneuvele lykwols al op de 1e list tsjin [[Wjelsryp]]. It soe de dei fan de ferrassingen bliuwe, wêrby it partoer fan [[Holwert]] úteinlik oan it langste ein luts en foar it earste sûnt [[1923]] de Freule-krânsen mei nei de klaei namen. De generale foar de Freule, dy't gewoanwei yn [[Frjentsjer]] op de snein foar de Freule hâlden wurdt, koe fanwege de minne kondysje fan it [[Sjûkelân]] net trochgean. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Wytze Dijkstra<br>Wiebe Tinga<br>Gerrit Terpstra |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />'''Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 !4 | style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr />Tsjerk Elsinga<br>Gjalt Elsinga<br>Tjeerd Juckema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !6 | style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr />Martijn Hiemstra<br>Richard Wassenaar<br>Rense Toering |- !7 | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Andries Plantenga<br>Tjisse Plantenga<br>Chris Outhuijse | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 | style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Sjoerd Teake Kooistra<br>Tjerck Floris Karsten | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !11 | style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr />Ruurd Tilstra<br>Feike Melchers<br>Pier Hibma | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />'''Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !14 | style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Peter Nieuwenhuis<br>Jesper Sjollema<br>Arjan Breeuwsma |- !15 | style="text-align:left;" | '''Nijewier-Mitselwier'''<hr />Remco Braaksma<br>Wietze de Jong<br>Jorrit Weidenaar | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !18 | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Peter Stuiver<br>Tim Houtsma<br>Johannes Heeg |- !19 | style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr />Jan Swart<br>Romke Swart<br>Erwin Braaksma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />'''Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !22 | style="text-align:left;" | '''Hitsum'''<hr />David v.d. Kuur<br>Eric Boersma<br>Simon Viëtor |- !23 | style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr />Jelmer Veenstra<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 | style="text-align:left;" | '''Goaiingea'''<hr />Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !28 | style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Welmer Hoekstra<br>Pieter van der Kooi<br>Tjeerd Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !30 | style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr />Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !32 | style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Dennis Wijnalda<br>Hendry Steigenga<br>Bindert Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />'''Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !34 | style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Geert Heerschop<br>Gido Bos<br>Sjoerd Zwaan |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 | style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Marten Hingst<br>Frits Hoekstra<br>Reinout Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />'''Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-4 !38 | style="text-align:left;" | '''Wolsum'''<hr />Lennart Hoeke<br>Auke Attema<br>Jos Terpstra |- !39 | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Koene Hylkema<br>Jelte de Leeuw<br>Julius Huistra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />'''Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br>''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 | style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr />Wilbert Hiemstra<br>Harm Klaas Visser<br>Meindert Jansma | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !44 | style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr />Sjoerd Riemersma<br>Wibe Nicolaï<br>Tycho Reimers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !46 | style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr />Karim Regales<br>Herman Visser<br>Johannes Norder |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 !48 | style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr />Gosse Hellinga<br>Sjoerd Westra<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !49 | style="text-align:left;" | '''Jelsum-Koarnjum'''<hr />Sietse J. v.d. Brug<br>Sjoriek Bootsma<br>Gosse Beeksma | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />'''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !52 | style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr />Jos v.d. Werf<br>Freerk T. Scheltinga<br>Cornelis Cnossen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !53 | style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Herre Adema<br>Lars Hornstra<br>Gerben J. de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />'''Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast''' |- !55 | style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Sander Zaagemans<br>Klaas de Vries<br>Sander Elgersma | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !57 | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr >Jappie Leijenaar<br>Peter Jan Schuts<br>Aron Postma | style="text-align:center;" |4-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr />Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Dennis Riemersma | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-0 !10 | style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jelle Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jurjen Pieter Hofstee''' |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !13 | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !16 | style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle H. Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik van der Meij | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />'''Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers''' | style="text-align:center;" |5-5<br>8-6 !21 | style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Jelle Tamminga<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !24 | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Sip Jaap Bos<br>Wiebe Wessel Bos<br>Tjidsger Wiersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />'''Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !29 | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Gerben Pieter Gort<br>Bouke v.d. Weide<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !33 | style="text-align:left;" | '''Sint Anne'''<hr />Mark Westra<br>Pieter Jan Plat<br>Alex Krol |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !37 | style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr />Glenn Quarree<br>Siebe Pollema<br>Thomas Pollema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 | style="text-align:left;" | '''Driezum'''<hr />Feije Wiersma<br>Roelof v.d. Veen<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 !45 | style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jouke Tolsma<br>Tim Jaarsma<br>Ysbrand Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-2 !50 | style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr />Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 !54 | style="text-align:left;" | '''Jellum/Bears'''<hr />Piter A. Sybesma<br>Doeke T. v.d. Gaast<br>Frans J. v.d. Gaast |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >'''Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !56 | style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr/ >Jacob Wytze Dijkstra<br>Frits Larooi<br>Willem Postma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !5 | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Alvin Bastemeijer<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />'''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !12 | style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr />Wiebren Joustra<br>Germ Sieperda<br>Jan Reint Mulder | style="text-align:center;" |2-5<br>0-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !20 | style="text-align:left;" | '''Jorwert'''<hr />Ezra Strikwerda<br>Hessel Dijkstra<br>Koos Kaspers | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />'''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !27 | style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sietse Kooistra<br>Jelte Pieter Dijkstra<br>Bauke Dijkstra | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !35 | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Marten van der Leest<br>Douwe van der Meer<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !43 | style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Patrick Sjollema<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" |0-5<br>4-6 !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />'''Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma''' |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !51 | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Ids van der Ende<br>Taeke Wiersma<br>Sander Witvoet | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />'''Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma''' |- !8 | style="text-align:left;" | '''Hijum-Feinsum'''<hr />Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !26 | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Hendrik J. v.d. Velde | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' |- !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />'''Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !47 | style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr />Rienk Jelle Hibma<br>Allard Visser<br>Albert Reinsma |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' |- !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !42 | style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Niels van der Wal |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !17 | style="text-align:left;" | '''Holwert'''<hr />'''Mathijs van der Velde<br>Rudolf Soepboer<br>[[Gert-Anne van der Bos]]''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-6 !31 | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Jelmer Posthumus<br>Douwe de Boer<br>Redmer Strikwerda |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20050811&v2=true&id=LC-20050811-19007 |title= Uitslag Freule 2005 |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 2 augustus 2005 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2005]] [[Kategory:Barren yn 2005]] 0oox7glyhmv42v9zlkzsqdc2erf4jxm 0 3737 1237503 1172681 2026-08-02T19:17:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237503 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte steltklút |Ofbyld= [[File:Black Stilt 0A2A2243.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[klútfûgels]] (''Recurvirostridae'') |Skaai= [[steltkluten]] (''Himantopus'') |Wittenskiplike namme= Himantopus novaezelandiae |Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1841 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart= }} De '''swarte steltklút''' ''Himantopus novaezelandiae'' is in slim bedrige soart út de famylje fan de [[klútfûgels]]. De 40 sm grutte fûgel, dy't yn Nij-Seelân ek bekend is ûnder de [[Maoary (taal)|Maoary]]-namme ''kakï'', is hielendal swart yn de fearren, mei lange reade skonken en in fine swarte snaffel. De jonge fûgels hawwe in tal fan swarte en wite perioaden eart se hielendal swart wurde at se sa'n 18 moanne âld binne. == Fersprieding == Dizze fûgelsoart fan [[Nij-Seelân]] kaam eartiids foar op it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] sawol as op it [[Sûdereilân (Nij-Seelân)|Sudereilân]]. Hjoed de dei komt er allinnich mar foar yn it streamgebiet fan de [[Waikiki-rivier]] op it Sûdereilân. Yn [[1999]] wie de populaasje ta sa'n 40 fûgels tebekrûn. == Bedrigings == De efterútgong fan de swarte steltklút hat ferskate redenen. De belangrykste is it ynfieren fan nije rôfdieren, lykas wylde katten, troch de Jeropeanen. De omwrâld fan de fûgels wurdt troch de minsk ek nochris feroare troch de oanlis fan [[wetterkrêft]]-sintrales. En in lêste grutte bedriging foar de soart is de ferminging mei de gewoane [[steltklút]] dy't tsjinwurdich grutter yn tal is as de swarte steltklút. Om't it dreger wurdt foar de Swarte Steltklút om in partner te finen, wurdt de kâns hieltyd grutter dat se mei yn eksimplaar fan de Steltklút in pearke foarmje, wêrtroch it tal fan de swarte steltklút noch fierder werom rint. It regear fan Nij-Seelân is dwaande in plan út te fieren om earst it tal fan swarte steltkluten yn de natuer te ferheegjen, en dan de kâns fan oerlibjen fan de fûgels te ferbetterjen. == Keppeling om utens == * [http://www.arkive.org/species/GES/birds/Himantopus_novaezelandiae/ Mear ynformaasje en filmkes fan de swarte steltklút]. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Steltklút]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] k3x7uqukdct2rjdh5jn76af6pnq312n 0 3831 1237322 1203178 2026-08-02T13:33:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237322 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skiere goes |Ofbyld= [[File:Greylag Goose - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|250px]] |lûd=[[File:Anser anser - Greylag Goose XC436358.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[guozzen]] (''Anser'') |Wittenskiplike namme= Anser anser |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Anser anser distribution map ver1.png|center|250px]]<small>{{Color box|#007e00}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#fbaa2f}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#ff0000}} [[eksoat]]</small> }} [[File:Anser anser - Oies cendrées sur la Meurthe.webm|thumb|Swimmende skiere guozzen]] De '''skiere goes''' (''Anser anser'') is in 75-90 sm grutte [[fûgel]] út de famylje fan de [[Einfûgels]]. De skiere goes hat meast grize fearren mei in wite ûnderein en in wite sturt. Fierders hat er in grauwe hals en in oranje [[snaffel]] en [[poaten]]. De skiere goes is de foarfaar fan de nuete goes dy't troch de minsken hâlden wurdt. De nuete goes is faak wyt. == Oare namme == De skiere soes wurdt yn it Frysk ek wol oantsjut as ''Grutte Wytgat''. [[File:Anser anser MHNT.ZOO.2010.11.14.3.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e skiere goes.]] == Fersprieding == Oars as in protte oare guozzen, dy't yn it hege noarden briede, lykas de [[blesgoes]], briedt de skiere goes yn grutte parten fan [[Jeropa]]: yn [[Skandinaavje]], [[Grut-Brittanje]], [[Nederlân]], [[Dútslân]] en grutte parten fan Midden-Jeropa en op de Balkan. Yn de noardlike gebieten is de skiere goes in trekfûgel mar súdliker is er op in protte plakken it jier rûn te finen. De skiere goes hat in skoft net mear yn Nederlân bret fanwege it jeien. Mei it ynpolderjen fan de Flevopolders kaam er wer werom yn Nederlân te brieden. Yn 2003 wiene der wer sa'n 8000 pearkes fan de skiere goes. == Fuortplanting == De Skiere guozzen foarmje in pearke foar it libben. It wyfke bout in nêst, dêr't se de 4-9 [[aai]]en yn útbret. It mantsje bliuwt yn de buert om it nêst te bewekjen. Nei 27-29 dagen komme de aaien út. De jongen wurde 2 moanne troch de âlden fersoarge mar meast bliuwe se by har âlden oant en mei it folgjende jier at de âlden wer begjinne te brieden. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Goes (skaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goes (fûgel)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Eksoat yn Austraalje]] 4r7wxgbtzetkccsg7b7de9v8rsttzye 0 4083 1237609 1227409 2026-08-03T00:27:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237609 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=toerswel |Ofbyld= [[File:Jerzyk w piwnicy na osiedlu Stare Żegrze w Poznaniu - czerwiec 2018 - 2.jpg|250px]]<br><small>sittend</small><br>[[File:Apus apus -Barcelona, Spain-8 (1).jpg|250px]]<br><small>fleanend</small> |lûd=[[File:Mauersegler.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje= [[toerswelfûgels]] (''Apodidae'') |Skaai= [[toerswellen]] (''Apus'') |Wittenskiplike namme= Apus apus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Apus apus distribution map.png|center|250px]]<small>{{Color box|#FF0000}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#140087}} [[wintergast]]</small> }} De '''toerswel''' (''Apus apus''; yn 't [[Frysk]] ek: '''gierswel, gûlswel, piipswel, piperswel, tongerswel''') is in [[fûgel]] út de [[famylje (besibskip)|famylje]] fan de [[toerswelfûgels]]. De 16,5 sm grutte fûgel is hast hielendal swart. By syn kiel hat er wat wite fearren mar dat is faak net te sjen. De fûgels briede yn hiel [[Jeropa]] en oerwinterje yn it suden fan [[Afrika]]. Hoewol de toerswel in protte op de [[swellen]] liket stiet er der taksanomysk in hiel ein fanôf. == Yn de loft == De toerswellen sjogge jo hast allinnich yn de loft at se rûnfleane, se binne te werkennen oan harren silhûet mei de smelle lange [[wjukken]] en de foarkefoarmige sturt. Toerswellen hawwe hiele lytse poatsjes dy't net brûkber binne om te rinnen. It latynske ''Apus'' betsjut dan ek ''sûnder poaten''. In toerswel dy't op de grûn bedarret kin út himsels hast net wer op de wjukken komme. De poatsjes fan de toerswel kin er wol brûke om him oan muorren en rotsen fest te hâlden. == Iten == De toerswel is in echte [[ynsekte]]niter. Syn iten fynt er wylst er troch de loft jachtet. Syn bek kin foar dat doel in hiel ein iepen. Ôfhinklik fan it waar en it plak dêr't de fûgels it bêste ynsekten fine kinne, fleane se soms wol hûnderten kilometers fan harren koloanje om iten te sykjen. Foar harren jongen sammelje se wol in grut tal lytse ynsekten dy't se as in bal nei harren nêst bringe. == Fuortplanting == De toerswel komt begjin [[maaie]] yn Fryslân. Se sykje dan harren nêst op, meast ûnder de pannen fan it dak fan âldere huzen. De 2-3 [[aaien]] wurde yn 18-20 dagen útbret. De jongen bliuwe dan noch sa'n 6 wiken op it nêst. De âlden soargje derfoar dat der iten komt. At de jongen útfleane kinne se harren selsstannich rêde en de hiele dei yn de loft bliuwe. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] == Ferwizing == * [http://www.commonswift.org/ Webstee oer de Toerswel] <small>(Ingelsk)</small>. * [https://gierzwaluwcam.blogspot.com Webcam op Toerswelnest Aalsmeer, Noard-Hollân] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Toerswel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] g0w8kb6t03e29u6ycltl5e60qqtct3y 0 4134 1237681 1177244 2026-08-03T10:36:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237681 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme= wylde ein |Ofbyld= [[File:Пара уток крякв (Anas platyrhynchos), Коломенское.jpg|250px]]<br><small>Anas platyrhynchos ♂, ♀</small> |lûd=[[File:Anas platyrhynchos - Mallard - XC62258.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas platyrhynchos |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:AnasPlatyrhynchosIUCN2019 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= '''lânseigen:'''<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]]<br>{{Color box|#FF00FF}} [[dwaalgast]] |Kolom2= '''yntrodusearre:'''<br>{{Color box|#a76f3b}} [[eksoat]]<br>{{Color box|#DFDF00}} eksoat, mooglik <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[útstjerren (biology)|útstoarn]]<br>{{Color box|#FF80FF}} eksoat, útstoarn }}</small> }} De '''wylde ein''' (''Anas platyrhynchos'') is in [[fûgel]] út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan de [[einen]] en de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[einfûgels]] dy't yn Fryslân in protte foarkomt. De jerke is goed wer te kennen oan syn glânzjende griene kop, syn wite halsbân en syn kastanjebrune boarst. It brune wyfke is minder opfallend. Beide einen hawwe in blau plak op de [[Wjuk (fûgels)|wjukken]], mei wite streken der bylâns. De wylde ein is sa'n 58 sm lang en tusken de 700-1500 gram swier. == Fersprieding == De wylde ein komt foar yn hiel [[Euraazje]], op [[Yslân]], [[Grienlân]] en hiel [[Noard-Amearika]]. Yn it noardlike part fan syn briedgebiet is it in echte [[trekfûgel]]. Bûten de briedtiid meie de wylde einen graach yn kloften byinoar libje. De wylde ein is in echte wetterfûgel en is te finen op marren en rivieren mar ek by sleatten en bygelyks fivers midden yn de stêd. == Fuortplanting == De wylde einen begjinne yn april of maaie te brieden. It nêst is meastal goed ferburgen yn it hege gers fan in berm of yn in holle stobbe fan in beam. It wyfke leit eltse dei in aai en begjint te brieden neidat se it leste aai lein hat. De 7-16 [[aai (bist)|aaien]] wurde troch it wyfke yn sa'n 4 wike utbret. Wylde einen binne nêstflechters, neidat de jonge pykjes út it aai kaam binne geane se fuort mei harren mem mei nei it wetter. At de jongen 8 wike âld binne kinne se fleane. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] * {{CommonsLyts|Anas platyrhynchos|wylde ein}} {{DEFAULTSORT:wilde ein}} [[Kategory:Ein]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Eksoat yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn Fanûatû]] [[Kategory:Eksoat yn Hawaï]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] 97x0d9mzimg1777cjoji6he5ub68zhp 0 4284 1237502 1202541 2026-08-02T19:16:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237502 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte spjocht |Ofbyld= [[File:Black Woodpecker taking an ant bath - HungaryCS4E4536 (15788008504).jpg|250px]] |lûd=[[File:Dryocopus martius call at sitting Kjeee.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[spjochteftigen]] (''Piciformes'') |Famylje= [[spjochten]] (''Picidae'') |Skaai= [[iiktimmerspjochten]] (''Dryocopus'') |Wittenskiplike namme= Dryocopus martius |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Dryocopus martius distr.PNG|center|250px]] }} [[File:Spillkråka trummar - Dendrocopos martius..ogg|thumb|right|250px|It lûd fan in swarte spjocht dy't oan it timmerjen is.]] De '''swarte spjocht''' (''Dryocopus martius'') is in 50 sm grutte [[fûgel]] út de famylje fan de [[spjochten]]. De swarte spjocht is de grutste specht fan [[Jeropa]] en is wer te kennen oan syn swarte fearren mei de reade kap. It wyfke hat allinich in reade nekke; by it mantsje rint it reade plak oer de hiele kop. De [[snaffel]] en poatten binne griis. == Oare Fryske namme == De swarte spjocht wurdt yn it Frysk ek wol beneamd as ''wâldspjocht''. == Fersprieding == De swarte spjocht komt foar yn Noard- en Midden-Jeropa, benammen yn grutte bosken mei grutte, âlde beammen mei in protte fermôge hout. Trochdat de produksjebosken fan West-Jeropa foar dizze spjocht te min iten opsmite is it dêr in selsume fûgel wurden. [[File:Dryocopus martius pinetorum MHNT.ZOO.2010.11.164.6.jpg|thumb|160px|left|Aai fan 'e swarte spjocht.]] == Iten == Hy libbet fan ynsekten[[larve]]n dy't yn it hout libbenje. By it itensykjen hakket er somtiden grutte stikken hout út de fermôge stammen om by de insektelarfen te kommen. Ek mei er graach eamels ite. == Fuortplanting == De swarte spjocht makket syn nêst sels, troch yn in beam in 40 sm djip gat út te hakjen. As beam foar it nêst wurdt meastentiids yn [[bûk (beam)|bûk]] útsocht, mar ek nuddelbeammen wurde wol brûkt. It wyfke leit yn [[april]] sa'n 3-5 porslein-wite [[aai (bist)|aaien]]. De aaien wurde troch beide âlders yn 12-14 dagen útbret. De jongen bliuwe sa'n 24-28 dagen yn it nêst foardat se útfleane. Ek hiernei wurde se noch in skoft troch de âlden fuorre. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Iiktimmerspjocht]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] gwhvnw37ba7j4im34irmgwlfjrjl20s 0 4750 1237356 1172618 2026-08-02T14:25:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237356 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=snieûle |Ofbyld= [[File:Snowy Owl (240866707).jpeg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[ûle-eftigen]] (''Strigiformes'') |Famylje= [[ûlefûgels]] (''Strigidae'') |Skaai= [[oehoes]] (''Bubo'') |Wittenskiplike namme= Bubo scandiacus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Cypron-Range Bubo scandiacus.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#0C5F8E}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#59B1D8}} [[wintergast]]</small> }} De '''snieûle''' (''Bubo scandiacus'') is in ûle út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan de [[Oehoes]]. == Skaai == De snieûle waard sjoen as it ienichste lid fan it skaai fan de [[snieûlen]] (''Nyctea''), mei de [[binominale namme]] ''Nyctea scandiacus''. Yn [[1999]] waard lykwols fêststeld dat er genetysk nei-besibbe wie oan de [[Amerikaanske Oehoe]] en de [[Magelhaanoehoe]] en derom yn it skaai fan de Oehoes heart. == Skaaimerken == De snieûle is maklik wer te kennen. Mei syn 55-66 sm heart der ta de grutste ûlen. Folwoeksen snie-ûlen wage tusken de 1600 en 2500 gram. De fûgel is foaral wer te kenne om't er hielendal wyt is. Wyfkes en jonge fûgels hawwe ek noch wol wat swarte plakken op de úteinen fan de fearren. Troch syn kleur en syn dikke fearrenpak is de snie-ûle tige geskikt foar it libben yn it arktysk gebiet. == Fersprieding == De snieûle komt yn hiel it Arktyske gebiet foar, yn de toendragebieten yn [[Yslân]], [[Grienlân]], Noard-[[Europa]], Sibeerje, [[Alaska]] en [[Kanada]]. Yn syn ferspriedingsgebiet is de snieûle hielendal ôfhinklik fan it tal [[lemming]]s wat dêr foarkomt. Yn lange winters mei in protte snie of at it tal lemmings yn in gebiet bot tebekrint swalkje de ûlen fierder en komme se ek yn mear súdlike gebieten telanne. Hiel út en troch is der ek wol ris in ferdwaalde snieûle yn [[Nederlân]] te sjen. == Iten == Oars as de measte ûlen jeie de Snieûlen ek oerdeis, meast fanôf in rots of beamstam. Mei in koarte flecht pakt der syn proai. At der syn proai net yn ien kear te pakken hat rint en springt der syn proai efternei. Yn de [[snie]] soarget syn dikke fearrepak (ek op de poaten) derfoar dat der net yn de snie weisakket.<br /> Lykas de [[Oehoe]] makket it de snieûle net folle út wat foar proai der te pakken krijt. It meast yt de lytse [[sûchdieren]] sa as mûzen moar foaral lemmings. Derby mei der ek wol wat gruttere dieren pakke sa as sniehazzen en [[einfûgels|einen]]. Oan de kust jeit der ek wol op fisk en sels seefûgels. == Fuortplanting == [[File:Bubo scandiacus MHNT.ZOO.2010.11.157.3.jpg|thumb|Aaien fan de Snieûle]] Yn maaie leit it wyfke 3-11 [[aai (bist)|aaien]] yn it nêst dat meast op in wat heger lizzende rots makke wurdt. By it brieden wurdt it wyfke troch it mantsje fan iten foarsjoen. It tal aaien hinget bot ôf fan it tal proaidieren dat beskikber is. Om't it wyfke lykas by de measte ûlen lyk begjint te brieden kin der by in grut tal aaien in grut leaftydsferskil tusken de jongen ûntstien. De jongen komme nei ien moanne út it aai. Nei sa'n 6-7 wiken kinne de jongen fleane. == Sjoch ek == [[List fan fûgels]] {{CommonsBalke|Bubo scandiacus|Snie-ûle}} {{DEFAULTSORT:Snieule}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Oehoe]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] lhn0h0adz4xeotsjpsu3sa0j60onnp1 0 4755 1237405 1209697 2026-08-02T17:01:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237405 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=steltklút |Ofbyld= [[File:Black-winged stilt (Himantopus himantopus).jpg|250px]] |lûd=[[File:Black-winged stilt (Himantopus himantopus himantopus).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[klútfûgels]] (''Recurvirostridae'') |Skaai= [[steltkluten]] (''Himantopus'') |Wittenskiplike namme= Himantopus himantopus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:HimantopusHimantopusIUCN2019-3.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''steltklút''' is in fûgel út de famylje fan de [[Klútfûgels]]. De 30-35 sm grutte fûgel is in wat lytser as de [[Klút]]. Steltkluten hawwe in lange rjochte [[snaffel]], in wite búk en swarte rêch en lange rôze poaten. == Fersprieding == As briedgebiet hat de Steltklút in foarkar foar sompen, ûndjippe marren en poullen. De Steltkluten komme foar yn súd-[[Europa]], yn [[Sintraal-Aazje]], noard-[[Afrika]], [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]] en it grutste part fan [[Amearika]]. Nederlân leit oan de noardkant fan syn ferspriedingsgebiet, de fûgel hâld wat mear fan de warmte en is komt yn grutter tal oan de [[Middellânske See]] foar. Der komme ek wol lytse groepkes briedende Steltkluten yn [[Nederlân]] foar, it tal briedende pearkes leit tusken in pear oant inkele tsientallen. Foaral at it yn it suden te drûch wurdt lûke de fûgels mear nei it noarden en rint it tal briedpearkes yn de tsientallen. Plakken wêr't de steltklúten yn Nederlân wol sjoen wurde binne meast wiete natuergebieten, sa as bygelyks de [[Eastfardersplassen]], yn [[Seelân]] en by de [[Ezumakeech]] by de [[Lauwersmar]]. == Taksonomy == Oer de taksanomy fan dizze soart is noch in soad undúdlik. Yn guon boarnen wurd oanjûn dat der wol fiif ferskillende soarten steltkluten binne, oare boarnen jouwe ien [[soarte]] mar mei ferskillende ûndersoarten. == Fuortplanting == De Steltkluten briede meast yn lytse koloanjes, ek wol tegearre mei de gewoane Kluten. Se lizze meast 4 [[aai (bist)|aaien]], dy't yn 22-26 dagen útbred wurde. De jongen kinne fleane at se sa'n 30-35 dagen âld binne. [[File:Himantopus himantopus MHNT.jpg|thumb|left|180px|Aaien fan 'e steltklút.]] {{DEFAULTSORT:Steltklut}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Steltklút]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Galapagoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hawaï]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ascension]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rodrigues]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] iyfu0kuke3imdofp5ehcac338zqrtx1 0 4802 1237489 1219903 2026-08-02T18:57:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237489 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte earrebarre |Ofbyld= [[File:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje= [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai= [[earrebarren]] (''Ciconia'') |Wittenskiplike namme= Ciconia nigra |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:CiconiaNigraIUCN2019 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''swarte earrebarre''' (''Ciconia nigra'') is ien fan de twa soarten út de famylje fan de [[earrebarren]] of [[eibertfûgels]] dy't yn [[Europa]] foarkomme. == Uterlik == De swarte earrebarre is mei sa'n 100 sm hast like grut as de [[earrebarre]]. Lykas de namme al seit is de swarte earrebarre te underskieden om't der foar it grutste part swart yn de [[fear (fûgels)|fear]]ren sit. Syn búk is wol wyt en syn poaten en [[snaffel]] binne read. De bleate hûd om de eagen is yn de briedtiid ek opfallend read fan kleur. == Fersprieding == Oars as de earrebarre is de swarte earrebarre meast net sa maklik te sjen. De fûgel libbet yn âlde bosken. Leafbosken mei markes en fivers binne harren ideale libbenromte. Ek meit de swarte earrebarre de minsken, hoewol yn de [[Kaukasus]] wol kloften fûgels binne dy op âlde gebouwen yn de buert fan de minsken briede. De swarte earrebarre komt foar yn Sintraal- en East-Europa mar ek yn [[Spanje]] en [[Portugal]] komme se wol foar. Fierder komt de fûgel foar yn hiel Aazje dêr't der geskikte bosken fine kin. Yn [[Súd-Afrika]] is ek in populaasje swarte earrebarren. Utsein de fûgels yn Spanje, Portugal en Súd-Afrika binne it echte [[trekfûgels]] dy't grutte ôfstannen fleane om winterdeis yn waarmer gebieten te libjen. [[Ofbyld:Cigogne Noire MHNT.jpg|thumb|left|150px|Aai fan 'e swarte earrebarre.]] == Iten == Yn iten is de Swarte Earrebarre it meast [[kikkert]]s en [[fisk]]en, mear noch as de earrebarre. Faak polsket der troch in undjippe beek dêr't der kikkerts, fisken en salamanders fangt. Mar út en troch mei der ek wol eins ynsekten, mûzen oft fûgels pakke. == Fuortplanting == De swarte earrebarre makket syn nêst meast yn in âlde beam. Lykas de earrebarre brûkt der syn nêst meardere jierren en it wurdt dêrtroch ek hieltiid grutter. De 2-5 [[aai (bist)|aaien]] wurde troch beide âlden yn 30-35 dagen útbret. De jongen bliuwe noch sa'n 2 moannen by harren âlde foar't se harren sels rêde kinne. == Sjoch ek == [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Earrebarre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 0l6alqpm1t3gxwm59ybl6q8c1yunt8s 0 4885 1237508 1203306 2026-08-02T19:21:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237508 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte swan |Ofbyld= [[File:Black Swan 2 - Pitt Town Lagoon.jpg|250px]] |lûd=[[File:Sound of Black Swan.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[swannen]] (''Cygnus'') |Wittenskiplike namme= Cygnus atratus |Beskriuwer, jier= Latham, 1790 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Black Swan.png|center|250px]] }} [[File:Cygnus atratus video02.ogv|thumb|Swarte swannen]] De '''swarte swan''' (''Cygnus atratus'') is ien fan de 7 [[Swannen|swannesoarten]] út de famylje fan de [[Anatidae]], dêr't ek de [[guozzen]] en [[einen]] ta hearre. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]] en sûnt koart is er ek wer mei sukses yntrodusearre yn [[Nij-Seelân]], dêr't in ûndersoart, de Nij-Seelânske swan troch de jacht útstoarn wie. Op oare kontininten wurdt de Swarte swan faak hâlden as parkfûgel. Untkommen eksimplaren hawwe der foar soarge dat der ek yn Europa en Amearika hjir en dêr lytse populaasjes ûntstien binne, dy't har yn mylde klimaten goed hanthavenje. [[File:Cygnus atratus MHNT.ZOO.2010.11.16.5.jpg|thumb|left|''Cygnus atratus'']] == Uterlik == In folwoeksen eksimplaar fan de Swarte swan kin oant sa'n 9 kilo swier wurde. Behalve it folslein swarte fearrekleed mei brúneftige aksinten, falt de fel reade [[snaffel]] mei in wyt puntsje op. De poaten binne griis. == Fuortplanting == Swarte swannen binne honkfêst en bouwe har libben lang oan it selde nêst yn ûndjip wetter. It kinne dan ek mânske bouwurken wurde. De jongen binne ynearsten brúneftich griis. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Ingelân]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] 3yar0qyo1kxclufd5vi4wipnhqr0h7z 1237510 1237508 2026-08-02T19:27:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Fuortplanting */ kt 1237510 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte swan |Ofbyld= [[File:Black Swan 2 - Pitt Town Lagoon.jpg|250px]] |lûd=[[File:Sound of Black Swan.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[swannen]] (''Cygnus'') |Wittenskiplike namme= Cygnus atratus |Beskriuwer, jier= Latham, 1790 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Black Swan.png|center|250px]] }} [[File:Cygnus atratus video02.ogv|thumb|Swarte swannen]] De '''swarte swan''' (''Cygnus atratus'') is ien fan de 7 [[Swannen|swannesoarten]] út de famylje fan de [[Anatidae]], dêr't ek de [[guozzen]] en [[einen]] ta hearre. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]] en sûnt koart is er ek wer mei sukses yntrodusearre yn [[Nij-Seelân]], dêr't in ûndersoart, de Nij-Seelânske swan troch de jacht útstoarn wie. Op oare kontininten wurdt de Swarte swan faak hâlden as parkfûgel. Untkommen eksimplaren hawwe der foar soarge dat der ek yn Europa en Amearika hjir en dêr lytse populaasjes ûntstien binne, dy't har yn mylde klimaten goed hanthavenje. [[File:Cygnus atratus MHNT.ZOO.2010.11.16.5.jpg|thumb|left|''Cygnus atratus'']] == Uterlik == In folwoeksen eksimplaar fan de Swarte swan kin oant sa'n 9 kilo swier wurde. Behalve it folslein swarte fearrekleed mei brúneftige aksinten, falt de fel reade [[snaffel]] mei in wyt puntsje op. De poaten binne griis. == Fuortplanting == Swarte swannen binne honkfêst en bouwe har libben lang oan it selde nêst yn ûndjip wetter. It kinne dan ek mânske bouwurken wurde. De jongen binne ynearsten brúneftich griis. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Ingelân]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Eksoat yn Nederlân]] [[Kategory:Eksoat yn Belgje]] [[Kategory:Eksoat yn Itaalje]] gg52hbj72hiucxrnj9gqaiwenkz1i7b 0 5002 1237685 1177246 2026-08-03T10:40:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237685 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=wilster |Ofbyld= [[File:Kulík zlatý (Pluvialis apricaria)_a (3949776435).jpg|250px]] |lûd=[[File:Pluvialis apricaria - European Golden Plover XC132878.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai= [[wilsters]] (''Pluvialis'') |Wittenskiplike namme= Pluvialis apricaria |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Pluvialis apricaria map (bysnien).png|center|250px]]<small>{{Color box|#7241c8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#ff6600}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5f8dd3}} [[wintergast]]</small> }} De '''wilster''' (''Pluvialis apricaria''), is in 26-29 sm grutte fûgel út de famylje fan de [[wilsterfûgels]]. Krekt as de [[Ljip]] is it ien fan de soarten út dizze famylje dy't net bûn is oan it wetter. De wilster is justjes lytser as de ljip en it mantsje is yn de briedtiid goed wer te kennen oan syn swarte hals en búk. Op syn rêch hat er goudgiele flekken. It wyfke falt mei har swart-brune tekening minder op. == Fersprieding == De wilster is in fûgel fan it iepen fjild. Yn de noardlike gebieten, lykas Skandinaavje en Noard-Ruslân, libbet der op de toendra, yn de súdliker briedgebieten mear op de heide. Yn Nederlân binne wilsters allinich winterdeis te sjen. Se sykje dan ek wol it selskip fan [[ljip]]pen. [[File:Pluvialis apricaria MHNT.jpg|thumb|left|180px|Wilsteraai.]] == Fuortplanting == Beide âlden briede op de 4 aaien dy't yn in kûltsje op de grûn lein wurde. Nei sa'n 4 wike komme de jongen út. Nei noch in kear 4 wike kinne de jongen harren sels rêde. == Wilsterflappen == It [[wilsterflappen]], it fangen fan wilsters mei in falnet, hat yn guon streken, yn [[Fryslân]] meast yn de [[Súdwesthoeke]], lang in berop en byferstjinste west. De fûgels giene meast nei de lokale poelier. Yn [[1979]] is it ferbean. Oant [[1993]] wie de jacht mei it gewear op de wilster noch tastien. It wilsterflappen bart tsjintwurdich noch op lytse skaal om de fûgels te ringjen. == Literatuer == * ''Goudplevieren en wilsterflappers- eeuwenoude fascinatie voor trekvogels''. Joop Jukema, Theunis Piersma, Jan B. Hulscher, Erik J. Bunskoeke, Anita Koolhaas & Arend Veenstra. KNNV Uitgeverij & Fryske Akademy. ISBN 90-5011-147-5 * [[Sake P. Roodbergen]] (redaksje en mei-auteur) e.o. ''Kieviten & Plevieren; Ljippen & Wilsters'' (Utjouwerij Wijdemeer, Ljouwert 2013) == Keppeling om utens == * [http://www.ivnvechtplassen.org/ivn_vogels_winter/Goudplevier_Pluvialis-apricaria.html Foto + it lûd fan de wilster (WAV)] * {{commonsLyts|Pluvialis apricaria|Wilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] o5nuykqofr9fp1cg32x8o43tggy42zm 0 5014 1237336 1177195 2026-08-02T14:01:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237336 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=slykwilster |Ofbyld= [[File:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai= [[wilsters]] (''Pluvialis'') |Wittenskiplike namme= Pluvialis squatarola |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Pluvialis squatarola map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trochtrekker]] </small> }} De '''slykwilster''' (''Pluvialis squatarola''), is in [[trekfûgel]] út de famylje fan de [[wilsterfûgels]]. == Foarkommen == De slykwilster is sa'n 25-30 sm grut mei in gewicht tusken de 170 en 320 gram. De wjukspanwiidte is 55 oant 85 sm. Yn de briedtiid is de búk, hals en it gesicht swart en de boppekant griis mei wite flekken. Winterdeis is de búk wyt. De slykwilster hat wol wat fan de [[wilster]] mar is wat dûbelter. Hy hat in koarte swarte [[snaffel]] en swarte poaten. [[File:Pluvialis squatarola MHNT.jpg|thumb|left|160px|Aai fan 'e slykwilster.]] == Fersprieding == De slykwilster briedt yn it hege noarden, op de toendra fan [[Sibearje]], yn [[Alaska]] en yn [[Kanada]]. Hy oerwintert in stik súdliker oan alle kusten oant [[Argentynje]] en [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]] ta. Yn [[Nederlân]] is de slykwilster benammen yn de tiid fan de fûgeltrek te sjen, hoewol der ek wol inkelde fûgels yn Nederlân oerwinterje. == Iten == De slykwilsters sykje harren iten it leafst op it strân of in it slyk oan de kusten. Se ite [[ynsekt]]en, [[wjirm]]s, [[slak]]ken en [[kreeft]]en. == Fuortplanting == De slykwilsters briede fan juny oant july. It nêst is in kûltsje meast wat op in hichte sadat se it hear oersjen kinne. It wyfke leit 4 [[aai (bist)|aaien]] yn it mei gers beklaaide nêst. Nei sa'n fjouwer wike brieden komme de jongen út. Nei 5-6 wiken kinne de jonge fûgels fleane. {{DEFAULTSORT:Slikwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wilster]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Azoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] 08chuvy0771olkizj6rcio7lcc72had 0 5095 1237576 1192428 2026-08-02T23:56:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237576 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=taigawink |Ofbyld= [[File:Bean.goose.600pix.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[guozzen]] (''Anser'') |Wittenskiplike namme= Anser fabalis |Beskriuwer, jier= Latham, 1787 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:AnserFabalisIUCNver2019 1.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= '''seizoenlikens:'''<br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] |Kolom2= '''ûndersoarten:'''<br>1&nbsp;&nbsp;&nbsp;''A. f. fabalis''<br>2&nbsp;&nbsp;&nbsp;''A. f. johanseni''<br>3&nbsp;&nbsp;&nbsp;''A. f. middendorffii'' }}</small> }} De '''taigawink''' (''Anser fabalis'') is in [[fûgel]] út de famylje fan de [[Einfûgels]]. Dizze goes hat in protte fan it [[Blaupoatsje]] mar wurdt tsjinwurdich as in aparte soart sjoen. De taigawink is foar it grutste part griisbrún. Syn hals en kop binne donkerbrún; hjirtroch is de Taigawink te ûnderskieden fan de [[blesgoes]] en de [[skiere Goes]]. Syn boarst en búk binne ljochtbrún, by de sturt sels wyt. De wjukken binne wer in stik donkerder. De [[snaffel]] is by de oanset swart en hat ek in swarte punt. Fierder is er oranje; de grutte fan it oranje stik is ferskillend by de ferskillende ûndersoarten fan de Taigawink. It mantsje en wyfke lykje in protte op inoar; it wyfke is wat lytser en lichter. De goes is 65-90 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 140-170 sm. De fûgels wage tusken de trije en fjouwer kilogram. Fan ringe eksimplaren is útfûn dat de fûgels yn it wyld sa'n tweintich jier âld wurde kinne. == Fersprieding == De taigawink is in trekfûgel dy't hieltyd wer deselde bried- en oerwinteringsgebieten opsiket. Hy briedt op de [[toendra]] en [[taiga]] fan [[Skandinaavje|Noard-Skandinaavje]] ôf oant it easten fan [[Sibearje]]. De fûgel hat in protte oerwinteringsgebieten: yn West-Jeropa bygelyks yn Denemark en de [[Noardsee]]kust, yn [[Sweden|Súd-Sweden]] en de [[Dútslân|Dútske]] [[Eastsee]]kust, en ek wol mear nei it binnenlân yn it streamgebiet fan de [[Donau]]. By hiele kâlde winters lûkt de Taigawink fierder nei Spanje en Portugal en somtiden sels nei Marokko. [[File:Anser fabalis MHNT.ZOO.2010.11.14.7.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e taigawink.]] De Eastsiberyske fûgels oerwinterje yn [[Sintraal-Aazje]], foaral yn [[Iran]] en noch fierder nei it easten oerwinterje de fûgels yn [[Sina]], [[Korea]] en [[Japan]]. == Iten == Yn it briedgebiet ite de taigawinken gers, krûden en wetterplanten. By de hjerst ek wol beien en beantsjes; fan it lêste komt ek de Ingelske namme ''bean goose''. Yn de gebieten dêr't se oerwinterje ite se meast woartels, jirpels en wat der mar mear by de boeren op it lân te finen is. De jonge fûgels binne noch net inkel [[fegetaarjer|fegetarysk]] mar ite ek wol ynsekten en lytste [[kreefteftigen]]. == Fuortplanting == Taigawinken sykje yn harren tredde jier in partner dêr't se har hiele libben bybliuwe. Yn maart fleane de fûgels wer nei harren briedgebieten dêr't se yn april en maaie begjinne te brieden. It wyfke bout in nêst ûnder de strûken, fan gers en mos en ek dûnsfearren. It wyfke leit meastentiids 4-6 [[aai (bist)|aaien]] en begjint te brieden as it lêste aai lein is sadat de jongen tagelyk útkomme. Nei sa'n 25-29 dagen komme de jongen út it aai, dy't nei sa'n oardel moanne fleane kinne. De jongen bliuwe noch wol in hiel jier by harren âlden. == Keppeling om utens == * {{Wikiwurdboek}} [[Kategory:Goes (skaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goes (fûgel)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] 0gtkxbd9be67dqtvaw3fe4szcnp4k0e 0 5196 1237607 1172640 2026-08-03T00:25:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237607 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=toefseepappegaai |Ofbyld= [[File:Tufted Puffin RWD2.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] ('Alcidae''') |Skaai= [[seepappegaaien]] (''Fratercula'') |Wittenskiplike namme= Fratercula cirrhata |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1769 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Fratercula cirrhata distribution map (bysnien).png|center|250px]]<small>{{Color box|#B31B1B}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFA700}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#FFD300}} [[wintergast]]</small> }} De '''toefseepappegaai''' (''Fratercula cirrhata'') is in 30 sm grutte fûgel út de famylje fan de [[alkfûgels]]. De fearren binne it meast swart mei in wyt gesichtsmasker mei in hiel lange [[snaffel]]. De giele toefhierren dy't dizze fûgel syn namme jouwe hat er allinich mar yn de briedtiid. ==Fersprieding== De toefseepappegaai libbet yn it noardlik part fan de Pasifyske Oseaan, fan it arktysk gebiet oant [[Kalifornje]]. ==Iten== De fûgels dûke yn de see nei fisk. Folwoeksen fûgels ite ek wol kreeften en oare seedieren. It iten sykje se faak fier fan de nêstlokaasjes en yn de winter ferbliuwe se op de iepen see. Sy libje yn in sosjaal ferbân en fiskje faak yn kloften fan 10 oant 25 dieren. ==Fuortplanting== De briedgebieten lizze op isolearre eilannen en dêr komme wol 25.000 briedpearen foar. It nêst is meast in simpel kûltsje dat se mei harren snaffel of poaten meitsje en dat beklaaid wurdt mei plantedielen en fearren. It wyfke leit meast yn juny ien [[aai (bist)|aai]] dat troch beide âlden sa'n 45 bebret wurdt. Neidat it jong út it aai kaam is, duorret it noch sa'n 40 oant 55 dagen foardat it útfleant. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seepappegaai]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] mcwo9kps3evs1gx7x70vx9ul9h39u7b 0 5264 1237602 1203326 2026-08-03T00:18:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237602 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=toefein |Ofbyld= [[File:Tufted-Duck-male-female.jpg|250px]]<br><small>mantsje (boppe) en wyfke (ûnder)</small> |lûd=[[File:Tufted Duck.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[jollingen]] (''Aythya'') |Wittenskiplike namme= Aythya fuligula |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:AythyaFuligulaIUCNver2018 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] |Kolom2= {{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]]<br>{{Color box|#770077}} [[dwaalgast]] }}</small> }} [[File:Grote groep kuifeenden-4961779.webm|thumb|Toefein]] De '''toefein''' (wittenskiplik: ''Aythya fuligula'') is in fûgel út de famylje fan de [[einfûgels]]. De toefein wurdt ek wol ''toefein'', ''kamdûker'', ''topein'' en ''túfke-ein'' neamd. == Foarkommen == In folwoeksen toefein is likernôch 45 sm grut en dermei like grut as de [[jolling]]. De fûgel hat syn namme te tankjen oan de túf dy't sawol it mantsje as it wyfke hawwe. It mantsje is meast swart mei in lange hingjende toefe op 'e kop, fierder hat er in wite búk en in ljochtblaue snaffel. It wyfke sit net sa opfallend yn de fearren, sy is meast brún en hat mar in koart toefke. == Fersprieding == De toefeinen komme yn in grut part fan Jeropa foar. Yn West-Jeropa komme de fûgels meast it hiele jier foar. De fûgels út [[Skandinaavje]] en East-Jeropa binne meast trekfûgels dy't de winter oan de [[Middellânske See]] en de [[Swarte See]] trochbringe. == Iten == De toefein yt it meast moksels en ynsekten, dy't hy troch ûnder wetter te dúken fangt. Hy dûkt dêrby oant sa'n twa meter djip. [[File:Aythya fuligula MHNT.ZOO.2010.11.20.3.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e toefein.]] == Fuortplanting == It nêst fan de toefein is soms in bulte wetterplanten, mar faak wurdt oan de wetterkant in nêst ûnder de strûken makke. De 7-10 aaien wurde yn sa'n trije en heale wike útbred. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Jolling]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Azoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] 6v4wysceqkcs8ff3tfrrjxjcytcqhx0 0 5519 1237627 1176102 2026-08-03T00:45:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237627 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=trompetswan |Ofbyld= [[File:Trumpeter swan (63568).jpg|250px]] |lûd=[[File:Cygnus buccinator - Trumpeter Swan XC413784.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[swannen]] (''Cygnus'') |Wittenskiplike namme= Cygnus buccinator |Beskriuwer, jier= [[John Richardson (biolooch)|Richardson]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Cygnus buccinator map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''trompetswan''' (''Cygnus buccinator'') is in grutte wite swan dy't foarkomt yn it westen fan [[Noard-Amearika]]. De soarte is besibbe oan de [[kloekswan]] út [[Jeraazje]]. De namme fan de soart komt fan it lûd dat de fûgels meitsje wat tinke lit oan it lúd fan trompetten. == Foarkommen == De Trompetswan is mei sa'n 150-180 sm de grutste fan de swannen. Hy is lykwols net de swierste: mei in 12,5 kg is er wat lichter as de [[Knobbelswan]]. De Trompetswan is hielendal wyt en hat swarte poaten lykas al de oare swannen dy't op it [[noardlik healrûn]] foarkomme. Oars as de Kloekswan hat er in snaffel dy't hielendal swart is. == Fersprieding == De Trompetswan kaam eartiids yn it grutste part Noard-Amearika foar. Yn it noarden fan [[Alaska]] oant [[Ontario]] en nei it suden fan [[Oregon]] oant [[Illinois (steat)|Illinois]]. Troch de jacht komme trompetswannen foaral yn it súdliker briedgebiet net mear foar, mar yn [[Alaska]] en [[Kanada]] hawwe se harren better hanthavenje kind. Tsjintwurdich wurde de fûgels ek op 'e nij útset, yn it noardwesten fan de [[Feriene Steaten]], mar dizze fûgels bliuwe it hiele jier op itselde plak en wurde gjin [[trekfûgel]]s, wat de fûgels fan de wylde populaasje al binne. == Iten == De Trompetswannen libje fan plantaardich iten, dat se mei harren lange nekke en platte snaffel fan de boaiem fan ûndjip wetter opslobberje. Winterdeis ite se ek gers en koarn. De jongen wurde earst troch de âlden fuorre mei ynsekten en oare lytse dieren, mar yn de rin fan de earste moannen feroaret harren dieet yn plantaarich iten. [[Ofbyld:Trumpeter swan pair on Seedskadee National Wildlife Refuge (34886394651).jpg|left|thumb|250px|In pearke trompetswannen yn it [[Nasjonaal Faunareservaat Seedskadee]].]] == Fuortplanting == De Trompetswan makket in nêst op in eilân fan planteresten. Dit nêst kin troch it pearke, wat harren hiele libben byinoar bliuwt, meardere jierren brûkt wurde. It wyfke leit 3 oant 9 aaien. Neidat de jongen útkaam binne kinne se fuortendaliks mei harren âlden mei swimme en rinne, mar it duorret noch 3-4 moannen foardat se fleane kinne. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]]. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] pdicqaps8kt2x3wehu4ym1y7rg3827i 0 5550 1237626 1172122 2026-08-03T00:43:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237626 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=trompetkraanfûgel |Ofbyld= [[File:Grus americana Sasata.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje= [[kraanfûgels]] (''Gruidae'') |Skaai= [[gewoane kraanfûgels]] (''Grus'') |Wittenskiplike namme= Grus americana |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Grus americana map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#556B2F}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#808080}} reyntrod. stânfûgel<br>{{Color box|#FF4500}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#0000CD}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FFB6C1}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''trompetkraanfûgel''' of '''trompetkraan''' (''Grus americana'') is in soarte út fan de famylje fan de [[kraanfûgels]] yn [[Noard-Amearika]]. == Foarkommen == De trompetkraanfûgel is in 150 sm grutte fûgel dy't in 6 kg waget. De folwoeksen fûgels hawwe wite fearren mei in read plak boppe op de kop en in lange donkere snaffel. Lykas alle kraanfûgels fleane se mei de nekke útstrekt wêrby de swarte úteinen fan de wjukken opfalle neist de foar de rest wite fearren. == Fersprieding == De trompetkraanfûgel komt foar yn Noard-Amearika. Syn briedgebiet leit yn sompen yn de prêrje yn it midden fan [[Kanada]] yn en rûnom it [[Nasjonaal Park Wood Buffalo]]. De fûgels oerwinterje yn [[Teksas]] yn [[Nasjonaal Faunareservaat]], dat fanwege de trompetkraanfûgels in beskerme [[natoergebiet]] wurden is. == Iten == Trompetkraanfûgels sykje harren iten yn ûndjip wetter en yn it fjild. Se ite ynsekten, wetterplanten en dieren dy't yn it wetter foarkomme sa as krabben. == Fuortplanting == Trompetkraanfûgels meitsje harren nêst op de grûn yn de sompen, meast op in lytse ferheging. It wyfke leit ien oant trije aaien dy't in sa'n 30 dagen útbredt wurde. De jongen wurde troch beide âlden fuorre en kinne nei sa'n 80-90 dagen fleane. == Populaasje == De trompetkraanfûgel is ien fan de selsumste fûgelsoarten fan de wrâld. De weromgong fan dizze kraanfûgelsoarte dy't eartiids yn it hiele middenwesten fan Noard-Amearika foarkaam is meast ta te skriuwen oan it ferliezen fan harren libbensgebiet. Yn 1941 bestie de populaasje yn it wyld noch mar út 21 fûgels. Sûnt dy tiid is it tal fûgels troch beskermjende maatregels wer wat grutter wurden. Hjoed-de-dei binne der sa'n 330 trompetkraanfûgels wêrfân in 200 yn it wyld libje. == Keppelings om utens == * [http://www.savingcranes.org/species/whooping.cfm International Crane Foundation / Trompetkraan] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gewoane kraanfûgel]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] m2wchaa74qf19k1e5jz3gbvwjv1cx3s 0 5723 1237491 1177215 2026-08-02T18:59:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237491 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte glee |Ofbyld= [[File:Milvus migrans front(ThKraft).jpg|250px]] |lûd=[[File:Milvus migrans - Black Kite XC431988.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje= [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai= [[gleeën]] (''Milvus'') |Wittenskiplike namme= Milvus migrans |Beskriuwer, jier= [[Pieter Boddaert (natoerûndersiker)|Boddaert]], 1783 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:MilvusMigransIUCNver2018 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''swarte glee''' (''Milvus migrans'') is in [[fûgel]] út de famylje fan de [[haukfûgels]]. == Foarkommen == De swarte glee is 55 oant 65 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 140 oant 150 sm. Hy hat in gewicht fan 600 oant 1000 gram. De fûgel kin 20 jier âld wurde. De swarte glee hat ek wat in ynsnijde swellesturt, allinnich folle minder opfallend as de [[Reade Glee]]. De swarte glee is net swart, mar mear donkerbrún en griis. De punten fan de wjukken binne wol swart. == Fersprieding == De swarte glee komt foar yn de grutste parten fan [[Jeropa]], [[Aazje]], [[Afrika]] en [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]]. Yn Jeropa en Aazje is it meastentiids in trekfûgel. Yn Afrika, Austraalje en [[Yndia]] bliuwt der it hiele jier rûn. Winterdeis binne de fûgels faak yn kloften te sjen. [[Ofbyld:Milvus migrans MHNT.ZOO.2006.11.86.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e swarte glee.]] == Iten == De swarte flee yt deade [[fisk]]en, jonge fûgels, lytse [[sûchdieren]], amfibyen, reptilen, ynsekten, aas en ôffal. == Fuortplanting == De swarte glee briedt fan april oant juny. It nêst wurd meast heech yn âlde beammen makke, en hat in trochsnee fan 50 oant 100 sm. It nêst wurd makke fan tûken en beklaaid mei gers, blêden en hier. It wyfke leit twa of trije aaien dy't yn 30 oant 35 dagen meast troch it wyfke útbret wurde. Neidat de jonge fûgels útkaam binne bliuwe se noch 40-45 dagen op it nêst. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Glee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] nblju1uxz5823v965y28pstb9hss97d 0 7820 1237458 910542 2026-08-02T17:54:42Z FreyaSport 40716 navigaasje 1237458 wikitext text/x-wiki De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en Thomas van Zuiden); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). == De dielnimmerslist foar de [[Freulepartij]] fan [[2006]] == {| border="1" cellspacing="0" |- | 1 || [[Wommels]] | Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda |rowspan="26" width="4"| | 2 || [[Boazum]] | Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br> |- | 3 || [[Berltsum]] | Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij | 4 || [[Gytsjerk]] | Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |- | 5 || [[Ysbrechtum]] | Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | 6 || [[Folsgeare]] | Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- | 7 || [[Wolsum]] | Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | 8 || [[Arum]] | Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma |- | 9 || [[Burchwert]] | Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | 10 || [[Lollum]] -<br>[[Waaksens (Littenseradiel)|Waaksens]] | Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- | 11 || [[Tsjummearum]] | Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>Hans Wassenaar | 12 || [[Damwâld]] | Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |- | 13 || [[Goaiïngea]] | Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers | 14 || [[Itens]] | Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- | 15 || [[Peins]] | Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | 16 || [[Wytmarsum]] | Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries |- | 17 || [[Sint Anne]] | Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | 18 || [[Frjentsjer]] | Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- | 19 || [[Ferwert]] | Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | 20 || [[Easterein]] | Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |- | 21 || [[Easterlittens]] | Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | 22 || [[Hartwert]] | Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |- | 23 || [[Jelsum]] | Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | 24 || [[Grou (plak)|Grou]] | Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |- | 25 || [[Tsjom]] | Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | 26 || [[Harns (stêd)|Harns]] | Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- | 27 || [[Baard]] | Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | 28 || [[Raerd]] | Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |- | 29 || [[Aldebiltsyl]] | Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | 30 || [[Alde Leie]] | Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- | 31 || [[Eanjum]] | Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | 32 || [[Weidum]] | Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |- | 33 || [[Eksmoarre]] | Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | 34 || [[Wjelsryp]] | Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee |- | 35 || [[Boalsert (stêd)|Boalsert]] | Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>Thomas van Zuiden | 36 || [[Jirnsum]] | Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |- | 37 || [[Makkum]] | Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | 38 || [[Skettens]] -<br>[[Longerhou]] | Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- | 39 || [[Koarnwert]] | Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | 40 || [[Hijum]] /<br>[[Feinsum]] | Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |- | 41 || [[Bûtenpost]] | Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | 42 || [[Winaam]] | Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- | 43 || [[Minnertsgea]] | Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma | 44 || [[Froubuorren]] | Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |- | 45 || [[Kimswert]] | Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | 46 || [[Sint Jabik]] | Alwin Poortstra<br>Bauke Triemstra<br>Steven Hogendorp |- | 47 || [[Goutum]] | Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | 48 || [[Stiens]] | Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |- | 49 || [[Broeksterwâld]] | Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | 50 || [[Dronryp]] | Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens |- | 51 || [[Reahûs]]-<br>[[Turns]] | Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen |} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] 6il68rn5svypkjqjkk7mrmitkw596ls 1237464 1237458 2026-08-02T18:31:21Z FreyaSport 40716 /* De dielnimmerslist foar de Freulepartij fan 2006 */ tabel oars 1237464 wikitext text/x-wiki De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en Thomas van Zuiden); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij | style="text-align:center;" | ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" | ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" | ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" | ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" | ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Peins '''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" | ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" | ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" | ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" | ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" | ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" | ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" | ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" | ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>Thomas van Zuiden | style="text-align:center;" | ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | style="text-align:center;" | ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" | ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" | ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma | style="text-align:center;" | ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | style="text-align:center;" | ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" | ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" | ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] ooc2xxcjxw5utnpac8gzk3yleh7jqlh 1237467 1237464 2026-08-02T18:34:52Z FreyaSport 40716 +ynfoboks 1237467 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en Thomas van Zuiden); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij | style="text-align:center;" | ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" | ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" | ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" | ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" | ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Peins '''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" | ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" | ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" | ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" | ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" | ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" | ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" | ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" | ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>Thomas van Zuiden | style="text-align:center;" | ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | style="text-align:center;" | ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" | ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" | ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma | style="text-align:center;" | ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | style="text-align:center;" | ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" | ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" | ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] 8z2pc9rq1hqsyyvka2sjwaytdtnpe8j 1237662 1237467 2026-08-03T09:35:18Z FreyaSport 40716 Sifers fûn 1237662 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en Thomas van Zuiden); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij | style="text-align:center;" | ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" | ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" | ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" | ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" | ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Peins '''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" | ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" | ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" | ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" | ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" | ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" | ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" | ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" | ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>Thomas van Zuiden | style="text-align:center;" | ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | style="text-align:center;" | ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" | ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" | ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma | style="text-align:center;" | ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | style="text-align:center;" | ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" | ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" | ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] 6w31farfi8hg5ngs4k2iwhw5zlnngoc 1237665 1237662 2026-08-03T10:23:35Z FreyaSport 40716 /* Earste list */ Dat doarp die alhiel net mei 1237665 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en Thomas van Zuiden); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" | ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>Thomas van Zuiden | style="text-align:center;" | ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | style="text-align:center;" | ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens-Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" | ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" | ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma | style="text-align:center;" | ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | style="text-align:center;" | ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" | ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" | ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" | ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" | ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra | style="text-align:center;" | ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] 2lzpzli6md6x3es8sz8sr8xh8ppdtn8 1237710 1237665 2026-08-03T10:59:04Z FreyaSport 40716 earste list 1237710 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij | style="text-align:center;" | ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" | ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" | ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra | style="text-align:center;" | ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' | style="text-align:center;" | ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | style="text-align:center;" | ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong | style="text-align:center;" | ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | style="text-align:center;" | ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] 09pq9b3o1eu8yc2u50hnd67ulm45e5e 1237713 1237710 2026-08-03T10:59:54Z FreyaSport 40716 /* Twadde list */ net handig 1237713 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij | style="text-align:center;" | ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" | ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" | ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" | ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra | style="text-align:center;" | ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber | style="text-align:center;" | ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' | style="text-align:center;" | ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota | style="text-align:center;" | ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong | style="text-align:center;" | ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong | style="text-align:center;" | ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] nu7n45lkngr5bw1gew0dcz5l3efjip4 1237716 1237713 2026-08-03T11:22:05Z FreyaSport 40716 /* Twadde list */ it wie in puzel 1237716 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-2 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij |- ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries | style="text-align:center;" | ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" | ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma | style="text-align:center;" | ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee | style="text-align:center;" | ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" | ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] 2x0izu725qcarbd89m93lajplr01hxa 1237717 1237716 2026-08-03T11:34:09Z FreyaSport 40716 /* Tredde list */ Fjirde list 1237717 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-2 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' |- ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens | style="text-align:center;" | ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" | ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma | style="text-align:center;" | ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] jfyp99ayv1cwsncqdpfgku7w7jh2asj 1237718 1237717 2026-08-03T11:40:36Z FreyaSport 40716 /* Fjirde list */ Heale finale 1237718 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei Martijn Olijnsma as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' (Martijn Olijnsma, Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> Patrick Scheepstra<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-2 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' |- ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> Martijn Olijnsma<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] jjlhv6mr4q2iiulp48nrzvwcsdgnrlo 1237719 1237718 2026-08-03T11:44:37Z FreyaSport 40716 wurk dien 1237719 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei [[Martijn Olijnsma]] as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' ([[Martijn Olijnsma]], Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> [[Patrick Scheepstra]]<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br><br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-2 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' |- ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> [[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] gd41jzj07br3vh5069tlqe61trp2jgi 1237720 1237719 2026-08-03T11:45:43Z FreyaSport 40716 /* Finale */ 1237720 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2006 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2006]] | data = [[9 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 51 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2005|2005]] | folgjende = [[Freulepartij 2007|2007]] }}De '''[[Freulepartij]] [[2006]]''' is op woansdei 9 augustus [[keatsen|ferkeatst]]. Op de list stiene 51 partoer. It wie de 102de edysje fan de wichtichste jongeskeatspartij fan it jier. Der soene neffens saakkundigen sa'n 7 of 8 partoeren kânshawwer foar de oerwinning wêze. De generale foar de Freulepartij wie wûn troch [[Easterlittens]], mar dat partoer mei as motor Feiko Broersma, sneuvele al yn de 1e omloop, wêrnei it partoer fan Hijum/Feinsum mei [[Martijn Olijnsma]] as sterke man it paad frij like te hawwen. It degelik keatsende Dronryp sette harren lykwols yn de heale finale de foet dwers, dêrby holpen troch Martijn dy't twa kear op seis gelyk in opslachmisser hie. De oare finalist wie [[Goaiïngea]] dat yn de heale finale Grou nei it tredde plak ferwiisde. Yn de finale koe Goaiïngea noch oant 2-2 by bliuwe, mar dêrnei pakte Dronryp, mei Johan Diertens as foar bêst opslagger en efterynse yn de haadrol, troch: 5-5 (6-2). It wie foar Dronryp de 4e winst fan dizze klassike keatspartij. ==De priiswinnende partoeren op de Freule fan 2006== 5e priis: '''Berltsum''' (Jelle Harm Kooistra, Hilbrand Stoffers en Frederik van der Meij), '''Easterein''' (Jelte Pieter Dijkstra, Ewout de Boer en Sietse Kooistra) en '''Boalsert''' (Peter Nieuwenhuis, Arjan Breeuwsma en [[Thomas van Zuiden]]); 3e priis: '''Hijum/Feinsum''' ([[Martijn Olijnsma]], Helmer Hofman en Gerrit Steegstra) en '''Grou''' (Jorrit de Groot, Niels Heitbrink en Jan Brandt Wiersma); 2e priis: '''Goaiïngea''' (Thomas Sijbesma, Sibe Wijbrandi en Sietse Kuipers); 1e priis: '''Dronryp''' (Sjoerd van der Meer, Rutger Diertens en Johan Diertens). ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Boazum'''<hr />Lars Hornstra<br>Sjoerd de Boer<br><br> |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-4 ! 4 |style="text-align:left;" | '''Gytsjerk'''<hr /> Hedman Tjibbe Lei<br>Kees Bos<br>Peter Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 ! 6 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Fonger Beers<br>Cor Goeman<br>Jelle ten Kate |- ! 7 |style="text-align:left;" | '''Wolsum '''<hr /> Auke Attema<br>Wiebe Brandsma<br>Jos Terpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> '''Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9 |style="text-align:left;" | '''Burchwert '''<hr /> Sjoerd Hettinga<br>Hylke Rijpma<br>Teake Posthumus | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr /> '''Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]]''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 12 |style="text-align:left;" | '''Damwâld '''<hr /> Sjouke Hellinga<br>Bouke Sake Swart<br>Johan van Kammen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 14 |style="text-align:left;" | '''Itens '''<hr /> Peter Stuiver<br>Johannes W. Heeg<br>Klaas S. v.d. Brug |- ! 15 |style="text-align:left;" | '''Penjum'''<hr /> Anne Wind<br>Jouke Visser<br>Gerrit H. Folkertsma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> '''Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 ! 18 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer '''<hr /> [[Patrick Scheepstra]]<br>Cor Boonstra<br>Chris Outhuijse |- ! 19 |style="text-align:left;" | '''Ferwert'''<hr /> Erwin Braaksma<br>Haije de Jong<br>Jelco Steegstra | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Grietzen Broersma<br>Knilles van der Burg<br>Feiko Broersma | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr /> '''Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra''' |- ! 23 |style="text-align:left;" | '''Jelsum/Koarnjum'''<hr /> Aron Hansma<br>Gosse Beeksma<br>Peter Rijpstra | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Sietse W. Greidanus<br>Klaas Meinsma<br>Frits Hoekstra | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer''' |- ! 27 |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Wouter Buren<br>Edze Buren<br>Kay Jongsma | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> '''Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 30 |style="text-align:left;" | '''Alde Leie'''<hr /> Thomas Pollema<br>Arjen Overman<br>Glenn Quarree |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> '''Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 32 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr /> Jacob Fokkens<br>Teun Bouma<br>Jan Boersma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Dennis Wijnalda<br>Martijn Ypma<br>Willem J. Postma | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr /> '''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 36 |style="text-align:left;" | '''Jirnsum'''<hr /> Ruurd Schaap<br>Klaas de Jong<br>Peter Kant |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 38 |style="text-align:left;" | '''Skettens/Longerhou'''<hr /> Titus Witteveen<br>Bart Gietema<br>Albert Reinsma |- ! 39 |style="text-align:left;" | '''Koarnwert'''<hr /> Feike Melchers<br>Cor Politiek<br>Jouke Douwe Tilstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41 |style="text-align:left;" | '''Bûtenpost'''<hr /> Herman Pilat<br>Sake v.d. Bij<br>Wouter v.d. Meer | style="text-align:center;" |0-5<br>2-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> '''Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong''' |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 ! 44 |style="text-align:left;" | '''Froubuorren'''<hr /> Christian v.d. Mossel<br>Eelco Voolstra<br>Richard Torensma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> '''Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 ! 46 |style="text-align:left;" | '''Sint Jabik'''<hr /> Alwin Poortstra<br>[[Bauke Triemstra]]<br>Steven Hogendorp |- ! 47 |style="text-align:left;" | '''Goutum'''<hr /> Ronald Steffens<br>Jitse Miedema<br>Kenneth v.d. Bij | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 49 |style="text-align:left;" | '''Broeksterwâld'''<hr /> Freerk Haisma<br>Wiemer Visbeek<br><br> | style="text-align:center;" |0-5<br>0-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 51 |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Turns'''<hr /> Siebren Poelsma<br>Wytze Hofstee<br>Cornelis Cnossen | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />'''Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda''' |- ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 ! 5 |style="text-align:left;" | '''Ysbrechtum'''<hr />Hendrik Heerschop<br>Gido Bos<br>Egbert Heins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 8 |style="text-align:left;" | '''Arum '''<hr /> Hendrik Appelman<br>Tim Jaarsma<br>Jouke Tolsma | style="text-align:center;" |1-5<br>4-6 ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> '''Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries''' |- ! 11 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum '''<hr />Arnold Zijlstra<br>Steven de Bruin<br>[[Hans Wassenaar]] | style="text-align:center;" |2-5<br>4-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 16 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum '''<hr /> Sander Zaagemans<br>Bert Haitsma<br>Klaas de Vries | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> '''Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven''' |- ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 22 |style="text-align:left;" | '''Hartwert'''<hr />Frans Bekema<br>Gerrit-Jan Duiven<br>Sjoerd Teake Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-2 ! 26 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Sven Helvrich<br>Bas Schoot<br>Jurjen Breimer |- ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> '''Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 29 |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Remko Keizer<br>Jan Koelmans<br>Jelmer-Jan Faber |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 31 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Wiebe Wessel Bos<br>Sievert Krol<br>Albert Jan Kingma | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />'''Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee''' |- ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-6 ! 37 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Rienk Veltman<br>Steven van Gorssel<br>Theo Nota |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 ! 42 |style="text-align:left;" | '''Winaam'''<hr /> Tsjerk Elsinga<br>Tjeerd Juckema<br>Jitze de Jong |- ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 ! 45 |style="text-align:left;" | '''Kimswert'''<hr /> Sjoerd Atze de Jong<br>Bauke de Boer<br>Sybren B. de Jong |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 48 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Peter Jan Schuts<br>Aron Postma<br>Yvar Dijkstra | style="text-align:center;" |2-5<br>2-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1 |style="text-align:left;" | '''Wommels '''<hr />Cees de Boer<br>Eeltje Postma<br>Jort Strikwerda | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />'''Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij''' |- ! 10 |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens '''<hr /> Germ Sieperda<br>Jan R. Mulder<br>Harm de Vries | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17 |style="text-align:left;" | '''Sint Anne '''<hr /> Geert Jan de Jong<br>Pieter Jan Plat<br>Frank Oosterhaven | style="text-align:center;" |2-5<br>6-6 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> '''Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra''' |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-4 ! 28 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr /> Raouf Leeraar<br>Jort Oving<br>Jesse Koldijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34 |style="text-align:left;" | '''Wjelsryp'''<hr />Jouke Bosje<br>Siebe Greidanus<br>Jelmer Hofstee | style="text-align:center;" |4-5<br>0-6 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]]''' |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 43 |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Ulbe Geertsma<br>Jilke Terpstra<br>Bart Stroosma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 3 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jelle Harm Kooistra<br>Hilbrand Stoffers<br>Frederik v.d. Meij |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 20 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Jelte Pieter Dijkstra<br>Ewout de Boer<br>Sietse Kooistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma''' | style="text-align:center;" |5-4<br>6-4 ! 35 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Peter Nieuwenhuis<br>Arjan Breeuwsma<br>[[Thomas van Zuiden]] |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> '''[[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 40 |style="text-align:left;" | '''Hijum/Feinsum'''<hr /> [[Martijn Olijnsma]]<br>Helmer Hofman<br>Gerrit Steegstra | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' |- ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> '''Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 ! 24 |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Jorrit de Groot<br>Niels Heitbrink<br>Jan Brandt Wiersma |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 50 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Sjoerd van der Meer<br>Rutger Diertens<br>Johan Diertens''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 ! 13 |style="text-align:left;" | '''Goaiïngea '''<hr /> Thomas Sijbesma<br>Sibe Wijbrandi<br>Sietse Kuipers |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/512092/dronryp-wint-freule-2006 |title= Dronryp wint Freule 2006 |publisher= Omrop Fryslân |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{cite web |url= https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?code=LC&date=20060810&v2=true&id=LC-20060810-NO01017005 |title= Cijfers Freulepartij |publisher= Leeuwarder Courant |access-date= 3 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2006]] [[Kategory:Barren yn 2006]] re56m6jtauis0wc9cf8gfieuqik8o3h 0 8573 1237469 1172724 2026-08-02T18:41:05Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237469 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=sulvermiuw |Ofbyld= [[File:Larus argentatus01.jpg|250px]] |lûd=[[File:XC707075_-_European_Herring_Gull_-_Larus_argentatus.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai= [[miuwen]] (''Larus'') |Wittenskiplike namme= Larus argentatus |Beskriuwer, jier= Pontoppidan, 1763 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Larus argentatus map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008100}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFCD00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#0050D7}} [[wintergast]]</small> }} De '''sulvermiuw''' (''Larus argentatus'') is in [[fûgels|fûgel]] út de famylje [[seefûgels]] (''Laridae''), út it skaai ''Larus'' (miuwen). It is ien fan de algemienste fûgels yn Fryslân. ==Fersprieding== De Sulvermiuw komt foaral oan de Jeropeeske kusten foar; fierders is se ek te finen oan de kusten fan Noard-Amerika en hieltyd faker yn it binnelân. Yn Nederlân binne der tusken 62.000 en 67.000 briedpearen. Dat oantal hat de lêste hûndert jier net konstant west: oant de [[Twadde Wrâldkriich]] naam it tal sulvermiuwen ta, dêrnei naam it ôf troch de aaierôf en de jacht. De lêste desennia waard de fûgel beskerme en waakste yn tal. De fûgel kolonisearre it binnelân mar moast yn it dúngebiet terrein priisjaan oan de [[foks]], dy't dêr op 'en nij yntrodusearre waard. ==Foarkommen== De sulvermiuw is 55 oant 66 sentimeter grut en hat in wjukspanwiidte fan likernôch 145 sintimeter; it mantsje is wat grutter as it wyfke. It dek is wyt, mei in grize mantel en boppewjukken en swarte wjukeinen. De kleur fan de poaten fariearret fan griengiel oant readeftich; de ûndersoarten yn ús streken hawwe rôze poaten. Underop syn hurdgiele snaffel hat er in karakteristyk read plak. De eagen binne giel mei in swarte pupil en in read rântsje. It winterkleed ferskilt allinnich dêryn fan it simmerkleed dat dêr in pear reade ljochtgrize streken oer kop, nekke en boarst rinne. [[File:Larus argentatus argenteus MHNT.ZOO.2010.11.122.16.jpg|thumb|left|''Larus argentatus argenteus'']] De sulvermiuw hat yn syn libben net minder as fjouwer ferskillende ferskiningsfoarmen. As jong hat er brune fearren en swarte eagen. ===Ferskillen mei oare miuwesoarten=== * Fan de ''[[unwaarsfûgel|ûnwaarsfûgel]]'' ferskilt de sulvermiuw troch lytsere ôfmjittings, de folslein swarte eagen en de alhiel giele snaffel. Globaal sjoen hat de ûnwaarsfûgel in freonliker foarkommen as de sulvermiuw. * Fan de ''[[gielpoatsulvermiuw]]'' ferskilt de fûgel troch de rôze poaten, al binne der oan de Baltyske kusten ek ûndersoarten mei giele poaten. Fierdere ferskillen binne tige subtyl. * Fan de ''[[kob]]'' ferskilt se troch de wite, net swarte kop. Yn 'e winter ferliest de kob syn karakteristike tekening en binne de fûgels net sa maklik útinoar te hâlden, de kob is wol in slach lytser. * Fan de ''[[lytse iismiuw|lytse]]'' en ''[[grutte iismiuw]]'' ferskilt de sulvermiuw troch it hawwen fan swarte wjukeinen. ==Gedrach en fuortplanting== De sulvermiuw libbet oer it algemien yn grutte kloften. Se briede yn koloanjes en lûke faak ek mei mear eksemplaren nei it binnelân. Sulvermiuwen binne echte stânfûgels, dy't har goed oan lege temperatueren oanpasse kinne. Se pearje al yn in beheinder gebiet as wêr't se foerazjearje; yn de peartiid fynt men folle minder fûgels yn it binnelân en folle mear oan de kust. De sulvermiuw docht der tusken fjouwer en sân jier oer ôm geslachtsryp te wurden. Hja briede yn grutte koloanjes, meast by see, en lizze gewoanlik trije aaien yn in nêst dat op de grûn makke wurdt. Sa'n nêst is maklik te finen foar rôfdieren. ==Iten== Sulvermiuwen binne allesiters, dy't fan natuere dochs foaral skulpdieren en lytse fisken ite. Ek wjirms en jonge fûgels steane op it menu. Yn it binnelân ite se noch in soad oare dieren; boppedat ite se noch minsklik ôffal lykas patat en klokhuzen. ==Sjoch ek== * [[List fan fûgels]] == Keppelings om utens == * [http://www.vogelbescherming.nl/content.aspx?cid=354 De sulvermiuw by de Nederlânske fûgelbeskerming] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Larus+argentatus De sulvermiuw op SoortenBank.nl] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Miuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] 1rqwpw991n16tra36n5obl8gkydtqqz 1237470 1237469 2026-08-02T18:42:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Pontoppidan 1237470 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=sulvermiuw |Ofbyld= [[File:Larus argentatus01.jpg|250px]] |lûd=[[File:XC707075_-_European_Herring_Gull_-_Larus_argentatus.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai= [[miuwen]] (''Larus'') |Wittenskiplike namme= Larus argentatus |Beskriuwer, jier= [[Erik Pontoppidan|Pontoppidan]], 1763 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Larus argentatus map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008100}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFCD00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#0050D7}} [[wintergast]]</small> }} De '''sulvermiuw''' (''Larus argentatus'') is in [[fûgels|fûgel]] út de famylje [[seefûgels]] (''Laridae''), út it skaai ''Larus'' (miuwen). It is ien fan de algemienste fûgels yn Fryslân. ==Fersprieding== De Sulvermiuw komt foaral oan de Jeropeeske kusten foar; fierders is se ek te finen oan de kusten fan Noard-Amerika en hieltyd faker yn it binnelân. Yn Nederlân binne der tusken 62.000 en 67.000 briedpearen. Dat oantal hat de lêste hûndert jier net konstant west: oant de [[Twadde Wrâldkriich]] naam it tal sulvermiuwen ta, dêrnei naam it ôf troch de aaierôf en de jacht. De lêste desennia waard de fûgel beskerme en waakste yn tal. De fûgel kolonisearre it binnelân mar moast yn it dúngebiet terrein priisjaan oan de [[foks]], dy't dêr op 'en nij yntrodusearre waard. ==Foarkommen== De sulvermiuw is 55 oant 66 sentimeter grut en hat in wjukspanwiidte fan likernôch 145 sintimeter; it mantsje is wat grutter as it wyfke. It dek is wyt, mei in grize mantel en boppewjukken en swarte wjukeinen. De kleur fan de poaten fariearret fan griengiel oant readeftich; de ûndersoarten yn ús streken hawwe rôze poaten. Underop syn hurdgiele snaffel hat er in karakteristyk read plak. De eagen binne giel mei in swarte pupil en in read rântsje. It winterkleed ferskilt allinnich dêryn fan it simmerkleed dat dêr in pear reade ljochtgrize streken oer kop, nekke en boarst rinne. [[File:Larus argentatus argenteus MHNT.ZOO.2010.11.122.16.jpg|thumb|left|''Larus argentatus argenteus'']] De sulvermiuw hat yn syn libben net minder as fjouwer ferskillende ferskiningsfoarmen. As jong hat er brune fearren en swarte eagen. ===Ferskillen mei oare miuwesoarten=== * Fan de ''[[unwaarsfûgel|ûnwaarsfûgel]]'' ferskilt de sulvermiuw troch lytsere ôfmjittings, de folslein swarte eagen en de alhiel giele snaffel. Globaal sjoen hat de ûnwaarsfûgel in freonliker foarkommen as de sulvermiuw. * Fan de ''[[gielpoatsulvermiuw]]'' ferskilt de fûgel troch de rôze poaten, al binne der oan de Baltyske kusten ek ûndersoarten mei giele poaten. Fierdere ferskillen binne tige subtyl. * Fan de ''[[kob]]'' ferskilt se troch de wite, net swarte kop. Yn 'e winter ferliest de kob syn karakteristike tekening en binne de fûgels net sa maklik útinoar te hâlden, de kob is wol in slach lytser. * Fan de ''[[lytse iismiuw|lytse]]'' en ''[[grutte iismiuw]]'' ferskilt de sulvermiuw troch it hawwen fan swarte wjukeinen. ==Gedrach en fuortplanting== De sulvermiuw libbet oer it algemien yn grutte kloften. Se briede yn koloanjes en lûke faak ek mei mear eksemplaren nei it binnelân. Sulvermiuwen binne echte stânfûgels, dy't har goed oan lege temperatueren oanpasse kinne. Se pearje al yn in beheinder gebiet as wêr't se foerazjearje; yn de peartiid fynt men folle minder fûgels yn it binnelân en folle mear oan de kust. De sulvermiuw docht der tusken fjouwer en sân jier oer ôm geslachtsryp te wurden. Hja briede yn grutte koloanjes, meast by see, en lizze gewoanlik trije aaien yn in nêst dat op de grûn makke wurdt. Sa'n nêst is maklik te finen foar rôfdieren. ==Iten== Sulvermiuwen binne allesiters, dy't fan natuere dochs foaral skulpdieren en lytse fisken ite. Ek wjirms en jonge fûgels steane op it menu. Yn it binnelân ite se noch in soad oare dieren; boppedat ite se noch minsklik ôffal lykas patat en klokhuzen. ==Sjoch ek== * [[List fan fûgels]] == Keppelings om utens == * [http://www.vogelbescherming.nl/content.aspx?cid=354 De sulvermiuw by de Nederlânske fûgelbeskerming] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Larus+argentatus De sulvermiuw op SoortenBank.nl] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Miuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] lvt54vflzq92y1t94mo850x0r8whgc9 0 10062 1237345 1177197 2026-08-02T14:15:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237345 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=smjunt |Ofbyld= [[File:Eurasian Wigeon - male.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[File:Bläsand Eurasian Wigeon (19729585183).jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd=[[File:Eurasian Wigeon (Anas penelope) (W1CDR0001386 BD2).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[smjunten]] (''Mareca'') |Wittenskiplike namme= Mareca penelope |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Mareca penelope map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''smjunt''' (''Mareca penelope'') is in fûgel út it skaai fan de [[Smjunten]]. De fûgels út dit skaai hawwe in skoft yndield west by de gewoane [[einen]]. De Eastein is dêrom ek wol te finen ûnder de namme ''Anas penelope''. It skaai Mareca is lykwols op 'e nij ynfierd. == Foarkommen == De smjunt wurdt sa'n 41 oant 51 sm grut, en hat in wjukspanwiidte fan 75 oant 86 sm. It gewicht fan de fûgel leit tusken de 500 en 900 gram. De Jerke hat meast grize fearren, dy't foaral oan de ûnderkant en op it boarst wat ljochter fan kleur binne. De jerke hat in opfallende brune kop mei giele krún en foarholle. De blauwe snaffel hat in swarte punt. It wyfke hat in ûnopfallende brune kleur. == Fersprieding == De briedgebieten fan de smjunten lizze yn Noard-[[Jeropa]], Noard-[[Aazje]] en in part fan it noarden fan [[Noard-Amearika]]. De Fûgels libje op marren, somtiden ek by stadich streamende rivieren. By it ynfallen fan de winter trekke de fûgels nei it suden. Yn Jeropa oerwinterje se yn Midden en Súd-Jeropa. Ek yn Fryslân binne se dan yn grutte kloften te sjen. Meast by it wetter mar ek faak op de greide of it boulân om dêr te fretten. == Iten == smjunten binne eins echte fegetariërs. Sy ite sawol wetterplanten mar ek gêrs en oare planten op de wâl. De fûgels binne in 15 oeren deis dwaande mei iten en moatte sa'n 300 oant 400 gram deis hawwe. [[File:Mareca penelope MHNT.ZOO.2010.11.29.3.jpg|thumb|160px|left|Aaien fan 'e smjunt.]] == Fuortplanting == De smjunten wurde mei twa jier geslachtsryp. Koart nei de winter foarmje de smjunten pearkes, de briedtiid leit yn de moannen maaie oant july. De smjunt makket in nêst op de grûn flak oan de wetterkant, it nêst wurdt beklaaid mei dûns. It wyfke leit sa'n 5 oant 9 aaien, dy in 5 sm grut binne. De aaien wurde 24 dagen bebret. De jongen ferlitte it nêst fuortendalik wêrnei se noch sa'n 45 dagen by harren mem bliuwe foardat se harren sels rêde kinne. == Literatuer == * Chuck Hagner: ''Guide to ducks and geese.'' Stackpole, Mechanicsburg 2006. <small>ISBN 0-8117-3344-0</small> * P. W. Mayhew: ''The feeding ecology and behaviour of wigeon (Anas penelope).'' Glasgow 1985. * Hendrik Brunckhorst: ''Ökologie und Energetik der Pfeifente (Anas penelope L. 1758) im schleswig-holsteinischen Wattenmeer.'' Kovac, Hamburg 1996. <small>ISBN 3-86064-454-8</small> == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Smjunt (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Azoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 5x0568cjk2crycuaa31dcb7aeg8qffo 0 10070 1237338 1203368 2026-08-02T14:03:42Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237338 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=slob |Ofbyld= [[File:Spatula clypeata Oulu Finland 2016-05-07.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[File:Female Anas clypeata on the pond.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[slobeinen]] (''Spatula'') |Wittenskiplike namme= Spatula clypeata |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:SpatulaClypeata.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] |Kolom2= {{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]]<br>{{Color box|#FF00FF}} [[dwaalgast]]<br>{{Color box|#a76f3b}} [[eksoat]] }}</small> }} [[File:Northern shovelers spinning in Prospect Park.webm|thumb|slobein]] De '''slob''' of '''slobein''' (''Spatula clypeata'', foarhinne ''Anas clypeata'') is in fûgel út it skaai fan de [[slobeinen]]. == Foarkommen == De 50 sm grutte Slob waaget tusken de 400-1100 gram en hat in wjukspanwiidte fan 80 sm. De opfallende leppelfoarmige snaffel falt fuortendaliks op en wurdt sa'n 7 sm lang. De jerke is ek maklik te werkennen oan syn opfallende kleuren. Hy hat in wyt boarst mei in donkere rêch. Yn it midden binne de fearren readbrún fan kleur. Fierders hat de jerke in griene kop mei in giel each.<br /> Lykas by de oare einen út dit skaai is it wyfke ûnopfallend brún fan kleur. == Fersprieding == De slob komt foar by fiedselrike binnenwetters yn [[Jeraazje]] en [[Noard-Amearika]]. By winterdeis trekke de measte einen nei Súd-Jeropa of [[Afrika]]. == Iten == De slob sillet it wetter mei syn snaffel wêrby hy lytse dierkes fangt, sa as wetterluzen en ynsektelarfen. == Fuortplanting == De slob wurdt nei ien jier geslachtsryp. De briedtiid leit tusken maaie en july. It wyfke bout fan plantemateriaal in nêst op de grûn flakby it wetter, meast goed ferside yn de begroeiïng. De 6 oant 13 donkergriene aaien wurde sa'n 22-28 dagen troch it wyfke bebret. De jongen ferlitte dan mei harren mem it nêst en bliuwe noch sa'n 6 wiken by har foardat se harren sels rêde. [[File:Spatula clypeata MHNT.ZOO.2010.11.18.2.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e slob.]] == Literatuer == * T. Bartlett, ''Ducks And Geese - A Guide To Management'', The Crowood Press, 2002, ISBN 1-85223-650-7 * Hartmut Kolbe; ''Die Entenvögel der Welt'', Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1 {{CommonsBalke|Category:Anas clypeata|Löffelente}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Slobein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Azoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Eksoat yn Austraalje]] 6015ak3ju9nx0cp9fw5ni1bk5glt8r9 0 10072 1237326 1232696 2026-08-02T13:42:02Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237326 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skiertsjilling |Ofbyld= [[File:Garganey (Anas querquedula) RWD3.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[File:Anas querquedula, Llobregat Delta, Barcelona 6.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[slobeinen]] (''Spatula'') |Wittenskiplike namme= Spatula querquedula |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Spatula querquedula map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skiertsjilling''' (''Spatula querquedula'') is in fûgel út it skaai fan de [[slobeinen]]. == Fryske nammen == De skiertsjilling wurdt ek wol ''skierdôber'', ''skierdoper'' of ''grutte tsjilling'' neamd. == Foarkommen == De skiertsjilling is sa'n 37-41 sm grut en waacht tusken de 250 en 60 gram. Bûten de briedtiid is de skiertsjilling maklik mei oare soarten te ferwikseljen, foaral mei de [[Eastein (fûgel)|eastein]] dy't ek likegrut binne. It wyje is fan de oare einewyfkes te werkennen troch de streken op de kop, op de krún hat sy in donkerbrune streek, en ek oer it each en it wang is sa'n streek te ûnderskieden.<br /> De jerke is yn syn briedkleed wol goed wer te kennen. In wite streek rint fan syn eagen nei syn nekke. Syn boarst is readbrún en grize flanken. == Fersprieding == De skiertsjilling komt foar yn in grut part fan noardlik [[Jeraazje]], fan [[Skandinaavje]] en [[East-Jeropa]] oant en mei it eilân [[Sasjalin]]. It binne echte trekfûgels dy't oerwinterje yn [[Afrika]], [[Yndia]] of Súdeast-Aazje. == Iten == It iten fan de skiertsjilling bestiet út [[ynsekten]], kreeften, weakdieren mar ek sied en wetterplanten. It leafste hâlde se harren by it dierlike iten dat se oan it wetterflak sykje troch krekt as de [[slob]] mei útstrekte hals rûn te swimmen wêrby se harren snaffel krekt yn it wetter hâlde. It grondeljen, mei de kop ûnder wetter de boaiem ôfsykje dogge se leaver net. [[File:Spatula querquedula MHNT.ZOO.2010.11.18.1.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e skiertsjilling.]] == Fuortplanting == It nêst fan de skiertsjilling bestiet út in kûltsje yn de grûn dy't mei gers en dûns beklaaid wurd. It wurdt in tichte begroeiïng flakby it wetter makke. It wyfke leit 8 oant 11 bêzje aaien dy troch it wyfke yn 21-23 dagen útbret wurde. De jongen ferlitte it nêst fuortendaliks mei harren mem en kinne nei 5-6 wiken harren sels rêde. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Slobein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 6pk7vtv2pyvio5aphhtztq6bny4yzsk 0 11061 1237598 1236213 2026-08-03T00:14:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237598 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=toefdûker |Ofbyld= [[File:Podiceps auritus (13909539717).jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Horned Grebe RWD2.jpg|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje= [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai= [[dûkers]] (''Podiceps'') |Wittenskiplike namme= Podiceps auritus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Slavonian Grebe-location-map-en.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FFD700}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#F58821}} [[wintergast]]</small> }} De '''toefdûker''' ([[Latyn]]: ''Podiceps auritus'') is in famyljelid fan de [[hjerringslynder]]. Yn Fryslân komt er hast net foar. == Foarkommen == De 30-38 sm grutte toefdûker is hast like grut as in [[Swarthalsdûker]], wêr't der in protte op liket. Yn syn briedkleed hat der in swarte kop mei geel-reade earplûmen. Fierder hat der in readbrune hals en bûk. Fierder binne de fearren swart. Hy hat in opfallend read each. Syn winterkleed is swartwyt mei in swarte krún en wite wangen. Fierder is der donker mei in wat ljochtere wite hals. == Fersprieding == De fûgels briede in yn it noarden fan [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Yslân]]. De fûgel is dêr meast te finen op marren tusken de [[nuddelbosk]]. De toefdûker oerwinteret in stik súdliker, oant Súd-Jeropa ta. By't winterdeis is de fûgel ek mear oan de kust. De toefdûker is in seldsume fûgel, it meast komt der foar yn bepaalde streken fan [[Sibearje]]. == Fuortplanting == De toefdûker makket in driuwend nêst. Meastentiids leit it wyfke trije oant sân blau-wite aaien mei beige plakken. De aaiten wurde yn 22-25 dagen útbret. [[File:Podiceps auritus MHNT.ZOO.2010.11.39.7.jpg|thumb|left|160px|Aai fan 'e toefdûker.]] == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûker]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] t2257wnqavbg8wvong1p2nu1het3itz 1237599 1237598 2026-08-03T00:15:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237599 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=toefdûker |Ofbyld= [[File:Podiceps auritus (13909539717).jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Horned Grebe RWD2.jpg|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje= [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai= [[dûkers]] (''Podiceps'') |Wittenskiplike namme= Podiceps auritus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: <span style="color:red;">kwetsber</span> ---- |lânkaart=[[File:Slavonian Grebe-location-map-en.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FFD700}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#F58821}} [[wintergast]]</small> }} De '''toefdûker''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Podiceps auritus'') is in famyljelid fan de [[hjerringslynder]]. Yn Fryslân komt er hast net foar. == Foarkommen == De 30-38 sm grutte toefdûker is hast like grut as in [[Swarthalsdûker]], wêr't der in protte op liket. Yn syn briedkleed hat der in swarte kop mei geel-reade earplûmen. Fierder hat der in readbrune hals en bûk. Fierder binne de fearren swart. Hy hat in opfallend read each. Syn winterkleed is swartwyt mei in swarte krún en wite wangen. Fierder is der donker mei in wat ljochtere wite hals. == Fersprieding == De fûgels briede in yn it noarden fan [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Yslân]]. De fûgel is dêr meast te finen op marren tusken de [[nuddelbosk]]. De toefdûker oerwinteret in stik súdliker, oant Súd-Jeropa ta. By't winterdeis is de fûgel ek mear oan de kust. De toefdûker is in seldsume fûgel, it meast komt der foar yn bepaalde streken fan [[Sibearje]]. == Fuortplanting == De toefdûker makket in driuwend nêst. Meastentiids leit it wyfke trije oant sân blau-wite aaien mei beige plakken. De aaiten wurde yn 22-25 dagen útbret. [[File:Podiceps auritus MHNT.ZOO.2010.11.39.7.jpg|thumb|left|160px|Aai fan 'e toefdûker.]] == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûker]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] 5rz1wq44t0p0nm39ajv3d6748bjkve0 1237600 1237599 2026-08-03T00:15:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237600 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=toefdûker |Ofbyld= [[File:Podiceps auritus (13909539717).jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Horned Grebe RWD2.jpg|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje= [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai= [[dûkers]] (''Podiceps'') |Wittenskiplike namme= Podiceps auritus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Slavonian Grebe-location-map-en.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FFD700}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#F58821}} [[wintergast]]</small> }} De '''toefdûker''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Podiceps auritus'') is in famyljelid fan de [[hjerringslynder]]. Yn Fryslân komt er hast net foar. == Foarkommen == De 30-38 sm grutte toefdûker is hast like grut as in [[Swarthalsdûker]], wêr't der in protte op liket. Yn syn briedkleed hat der in swarte kop mei geel-reade earplûmen. Fierder hat der in readbrune hals en bûk. Fierder binne de fearren swart. Hy hat in opfallend read each. Syn winterkleed is swartwyt mei in swarte krún en wite wangen. Fierder is der donker mei in wat ljochtere wite hals. == Fersprieding == De fûgels briede in yn it noarden fan [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Yslân]]. De fûgel is dêr meast te finen op marren tusken de [[nuddelbosk]]. De toefdûker oerwinteret in stik súdliker, oant Súd-Jeropa ta. By't winterdeis is de fûgel ek mear oan de kust. De toefdûker is in seldsume fûgel, it meast komt der foar yn bepaalde streken fan [[Sibearje]]. == Fuortplanting == De toefdûker makket in driuwend nêst. Meastentiids leit it wyfke trije oant sân blau-wite aaien mei beige plakken. De aaiten wurde yn 22-25 dagen útbret. [[File:Podiceps auritus MHNT.ZOO.2010.11.39.7.jpg|thumb|left|160px|Aai fan 'e toefdûker.]] == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûker]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] 8o5c8dvtteixuy12i50dg87jirm9a93 0 11120 1237514 1236214 2026-08-02T19:30:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237514 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarthalsdûker |Ofbyld= [[File:Black-necked Grebe Schwarzhalstaucher.jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Podiceps nigricollis 001.jpg|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje= [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai= [[dûkers]] (''Podiceps'') |Wittenskiplike namme= Podiceps nigricollis |Beskriuwer, jier= Brehm, 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:PodicepsNigricollisIUCNver2019-2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[dwaalgast]] }}</small> }} De '''swarthalsdûker''' (''Podiceps nigricollis'') is in dûker út deselde famylje as de [[hjerringslynder]]. == Foarkommen == In folwoeksen swarthalsdûker is mei sa'n 30 oant 35 sm krekt lytser as in [[Markol]]. Hy waaget tusken de 250 en 600 gram. Lykas de [[Toefdûker]] hat de Swarthalsdûker giele earplûmen, mar is te underskieden troch syn swarte hals, wylst de Toefdûker in readbrune hals hat. <br /> Yn syn winterkleed hat de fûgel donkere fearren, op de ûnderkant wat ljochter. == Fersprieding == De swarthalsdûker komt foar yn [[Noard-Amearika]], [[Jeropa]] en [[Aazje]], dit binne allegear trekfûgels. Yn Amearika oerwinterje de fûgels meast oan de kust fan de [[Stille Oseaan]], yn Jeropa oerwinterje in protte fûgels oan de [[Middellânske See]]. De swarthalsdûker komt ek yn [[Súd-Afrika]] foar, hjir is der gjin trekfûgel. Dizze soart hat yn tsjinstelling ta de oare fûgels gjin winterkleed. == Fuortplanting == Lykas de [[hjerringslynder]] makket de Swarthalsdûker in driuwend nêst, hy docht dit lykwols faak yn lytse koloanjes, oant sa'n hundert nesten ta. It wyfke leit meast fjouwer aaien, dy't nei sa'n trije wiken brieden útkomme. De jongen bliuwe nochris trije wiken by de âlden foardat se harsels rêde kinne. De swarthalsdûkers bringe faak twa nêsten mei jongen grut yn in jier. [[File:Podiceps nigricollis MHNT.ZOO.2010.11.39.2.jpg|thumb|left|200px|Aaien fan 'e swarthalsdûker.]] == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] hjahm24eira9s3om10f1azap5z1wpbm 1237515 1237514 2026-08-02T19:34:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Sjoch ek */ kt 1237515 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarthalsdûker |Ofbyld= [[File:Black-necked Grebe Schwarzhalstaucher.jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Podiceps nigricollis 001.jpg|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje= [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai= [[dûkers]] (''Podiceps'') |Wittenskiplike namme= Podiceps nigricollis |Beskriuwer, jier= Brehm, 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:PodicepsNigricollisIUCNver2019-2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[dwaalgast]] }}</small> }} De '''swarthalsdûker''' (''Podiceps nigricollis'') is in dûker út deselde famylje as de [[hjerringslynder]]. == Foarkommen == In folwoeksen swarthalsdûker is mei sa'n 30 oant 35 sm krekt lytser as in [[Markol]]. Hy waaget tusken de 250 en 600 gram. Lykas de [[Toefdûker]] hat de Swarthalsdûker giele earplûmen, mar is te underskieden troch syn swarte hals, wylst de Toefdûker in readbrune hals hat. <br /> Yn syn winterkleed hat de fûgel donkere fearren, op de ûnderkant wat ljochter. == Fersprieding == De swarthalsdûker komt foar yn [[Noard-Amearika]], [[Jeropa]] en [[Aazje]], dit binne allegear trekfûgels. Yn Amearika oerwinterje de fûgels meast oan de kust fan de [[Stille Oseaan]], yn Jeropa oerwinterje in protte fûgels oan de [[Middellânske See]]. De swarthalsdûker komt ek yn [[Súd-Afrika]] foar, hjir is der gjin trekfûgel. Dizze soart hat yn tsjinstelling ta de oare fûgels gjin winterkleed. == Fuortplanting == Lykas de [[hjerringslynder]] makket de Swarthalsdûker in driuwend nêst, hy docht dit lykwols faak yn lytse koloanjes, oant sa'n hundert nesten ta. It wyfke leit meast fjouwer aaien, dy't nei sa'n trije wiken brieden útkomme. De jongen bliuwe nochris trije wiken by de âlden foardat se harsels rêde kinne. De swarthalsdûkers bringe faak twa nêsten mei jongen grut yn in jier. [[File:Podiceps nigricollis MHNT.ZOO.2010.11.39.2.jpg|thumb|left|200px|Aaien fan 'e swarthalsdûker.]] == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Kalifornje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] 4wn60s916yjnidx8ghxqrvxcwrji6j1 0 12155 1237366 1218624 2026-08-02T14:33:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237366 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sompereager |Ofbyld = [[File:Crabier chevelu.jpg|250px]]<br>Sompereager yn briedkleed |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[sompereagers]] (''Ardeola'') |Wittenskiplike namme= Ardeola ralloides |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1769 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ardeola ralloides map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''sompereager''', ek '''brune reager ''' (''Ardeola ralloides''), is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]]. == Ferskining == De sompereager is in lytse, knobske reager dy't bekend stiet om syn opfallende feroaring as er de loft yn giet. Op 'e grûn sjocht de fûgel der brúngielich út, mar yn 'e flecht is de fûgel foar in grut part wyt. It is in lytse reagersoarte fan likernôch 42 oant 47 sm lang. De fûgel hat in koarte, tsjokke nekke en in stevige snaffel. Yn 'e rêst is er oer it generaal striekleurich oant ljochtbrún. De mantel is brún en de nekke is by net-briedende fûgels donker streke. As de fûgel de wjukken nimt falle de sniewite wjukken, sturt en stút op, itjinge kontrastearet mei it brune lichem. Yn 'e briedttid kriget de fûgel lange giel mei swarte sierfearren op 'e kop dy't oer de rêch hingje. De rêch wurdt mear goudbrún en de snaffel wurdt blau mei in swarte punt. De poaten kinne yn 'e peartiid foar in koart skoft fel read wurde. Nei de briedtiid wurde de fearren wer doffer, de sierfearren koarter en de snaffelbasis meast gielich. {| class="wikitable" |- | [[Ofbyld:Ardeola ralloides - Squacco heron 06.jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Чапля жовта (Ardeola ralloides) в пошуках смачненького.jpg|250x250px]] |- | <center>Bûten briedtiid</center> | <center>Briedkleed</center> |} == Fersprieding == De fûgel komt foar yn 'e súdlike helte fan [[Europa]], it [[Midden-Easten]] en grutte dielen fan [[Afrika]]. Yn Europa libbet de fûgel yn [[Spanje]], Súd-[[Frankryk]], [[Itaalje]] en de [[Balkan]] en om 'e [[Swarte See|Swarte-]] en [[Kaspyske See]]. Yn [[Nederlân]] is de fûgel in seldsume gast. Alhoewol't de fûgel oant likernôch 1880 yn Nederlân briede, wurdt er hjoed-de-dei allinnich noch yn lytse oantallen as [[dwaalgast]] sjoen. De measte waarnimmingen binne yn 'e maitiid en simmer as guon fûgels by it lûken te fier nei it noarden trochfleane. Bekende plakken yn [[Fryslân]] dêr't de sompereager wolris opdûkt binne bygelyks de [[Lauwersmar]] en de polders fan [[Súdwest-Fryslân]]. De fûgel hâldt fan rêstige swietwettergebieten mei in soad begroeiïng, lykas sompen, rivierdelta's en marren mei reid en strûken. == Hâlden en dragen == Sompereagers binne skrutene fûgels, dy't tusken it reid goed yn 'e omjouwing opgeane. It briedseizoen rint yn Europa fan april oant july. Syn nêst is in platfoarm fan tûken en reid yn lege beammen, strûken of ticht reid, faak flak boppe it wetter. It wyfke leit meastentiids 4 oant 6 eieren (yn Afrika faak minder, sa'n 2 oant 3). De aaien binne ljocht grienblau fan kleur en net glânzjend. Beide âlden briede op 'e aaien en de piken kommen nei 22 oant 24 dagen út. Al nei twa wiken ferlitte de jongen it nêst om op tûken yn 'e omjouwing te klauterjen, mar se fleane pas nei likernôch 45 dagen. De noardlike populaasje fan Europa en West-Aazje binne trekfûgel. == Status == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de fûgel de status fan net bedrige (''Least Concern'', 2018). Yn guon gebieten nimme de oantallen ôf troch habitatferlies as gefolch fan it drûchlizzen fan sompen. Yn Europa binne de briedpopulaasjes fragmintearre. De grutste populaasjes sitte yn it easten ([[Ruslân]], [[Turkije]], [[Roemeenje]]), mar ek dêr is in delgong waarnommen. Yn it Soanje, Frankryk en Itaalje binne troch goede beskerming fan 'e natuergebieten de oantallen wer tanommen en de soarte wreidet syn ferspriedingsgebiet stadichoan nei it noarden ta út. De Europeeske populaasje wurdt tusken 14.300 oant 26.800 pearkes rûsd. <ref>[https://www.heronconservation.org/herons-of-the-world/list-of-herons/squacco-heron/#:~:text=Breeding%20range:%20It%20breeds%20in,Algeria%2C%20Tunisia%2C%20Egypt). Heron Conservation, 14 febrewaris 2026.]</ref> {| class="wikitable" | [[Ofbyld:Ardeola ralloides, Bacini di Torrile, Fascia golenale del Po.jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Heron crabier MHNT.jpg|250x250px]] |- | <center>Fleanende fûgel</center> | <center>Aaien</center> |} == Sjoch ek == * [[feereager]] * [[lytse wite reager]] {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/squacco-heron-ardeola-ralloides BirdLife, oproppen 13 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/squher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 febrewaris 2026.] * [https://www.vogelatlas.nl/atlas/soorten/soort/1080 Sovon, oproppen 13 febrewaris 2026.] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/ralreiger Fûgelbeskerming, oproppen, 13 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ardeola ralloides|Sompereager}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sompereager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] eu6jdburl7tyt3a2rb56v1xzyd67pdf 0 13195 1237329 1232692 2026-08-02T13:53:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237329 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skoet |Ofbyld= [[File:Common Murre Uria aalge.jpg|250px]] |lûd=[[File:Common Guillemot (Uria aalge) (W1CDR0001424 BD6).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai= [[skoeten]] (''Uria'') |Wittenskiplike namme= Uria aalge |Beskriuwer, jier= Pontoppidan, 1763 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Uria aalge map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skoet''' (''Uria aalge'') is ien fan de twa soarten [[skoeten]] út de famylje fan de [[Alkfûgels]]. == Foarkommen == De Skoet is mei sa'n 38 oant 46 sm likernôch sa grut as in [[Wylde Ein]], hy hat lykwols in wat smellere spitse snaffel. De wjukspanwiidte is by folwoeksen fûgels 61 oant 73 sm en sa wage ûngefear in kilogram. Yn de simmer binne de fearren op de kop, rêch, sturt en boppekant fan de wjukken brúnswart. De bûk en grutte parten fan de ûnderkant fan de wjukken binne wyt. Winterdeis binne ek de fearren op it kin en op de kop efter de eagen wyt.<br /> Yn de loft stekke de snaffel en de griisswarte poaten dúdlik fan de rest fan it lichem ôf. Ek is by guon fûgels wol in wite eachring te sjen mei in wite streek nei achter. Soksoarte fûgels wurde ek wol Brilskoeten neamd. Dit is lykwols gjin kenteken fan ien as oare ûndersoart mar is mear in kleurfariant dy't ûnder de skoeten foarkomt. == Fersprieding == It briedgebiet leit oan de noardlike kusten fan de [[Atlantyske Oseaan]] en de [[Stille Oseaan]] en ek oan de oanslutende parten fan de [[Noardlike Iissee]]. Der binne fiif ûndersoarten: * ''Uria aalge aalge'', briedt yn de eastlike parten fan [[Noard-Amearika]], op [[Grienlân]], [[Yslân]], [[Färöer]], [[Skotlân]], súd [[Noarwegen]] en yn de [[Eastsee]]. * ''Uria aalge albionis'', briedt op [[Grut-Brittanje]], [[Ierlân]], [[Bretanje (skiereilân)|Bretanje]], [[Portegal]] en noardwest [[Spanje]]. * ''Uria aalge californica'', briedt oan de westkust fan de [[Feriene Steaten]]. * ''Uria aalge hyperborea'', briedt op [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]], yn Noard-Noarwegen en it noarden fan Ruslân oant [[Nova Sembla]] ta. * ''Uria aalge inornata'', briedt yn [[Noard-Korea]], nördlichem [[Hokkaido (eilân)|Hokkaido]], it easten fan Ruslân, de [[Beringsee]], op de [[Aleoeten]], [[Alaska]] en yn [[Britsk Kolumbia]]. == Iten == Skoeten ite it measte fisken dy't yn kloften rûnswimme oan de wetteroerflakte lykas de hearring, sprot en kabbeljau. Yn de arktyske gebieten ite de fûgels simmers ek in protte kreeften. == Fuortplanting == De fûgels briede yn grutte koloanjes op rotswanden. De Skoeten hawwe ek hiele spitse [[aai (bist)|aaien]], troch dizze foarm rôlje de aaien net sa maklik út it nêst en fan de rotsen. De aaien wurde troch beide âlden sa'n 28 oant 34 dagen bebret. Wannear't de jonge fûgels trije wike âld binne springe sy fan de rotsen, hoewol sy dan noch net fleane kinne. Hjirby falle de fûgels somtiden wol fjirtich meter nei ûnderen op it strân. De measte jongen geane dêrnei mei har âlden de see op. It mantsje past dan op de jongen en giet mei harren nei it oerwinteringsgebiet, de wyfkes komme dêr meast letter oan. <gallery mode=packed heights=120px style="text-align:left"> File:Birsay colony.jpg|thuSkoeterotsen op de [[Orkneyeilannen]] File:Common Murres nesting on Duck Island.jpg|nesteljende skoeten File:Winter uria aalge.jpg|in skoet by 't winter File:Trottellummen01.jpg|thumb|skoeten op it Noarske eilân [[Runde (eilân)|Runde]] File:Uria aalge aalge MHNT.ZOO.2010.11.144.26.jpg|fûgels fan 'e nominaatûndersoarte ''Uria aalge aalge'' </gallery> {{CommonsBalke|Uria aalge|{{PAGENAME}}}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] hm8b1hra09k6iqjggbjbo3tsl3ceocg 1237330 1237329 2026-08-02T13:55:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1237330 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skoet |Ofbyld= [[File:Common Murre Uria aalge.jpg|250px]] |lûd=[[File:Common Guillemot (Uria aalge) (W1CDR0001424 BD6).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai= [[skoeten]] (''Uria'') |Wittenskiplike namme= Uria aalge |Beskriuwer, jier= [[Erik Pontoppidan|Pontoppidan]], 1763 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Uria aalge map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skoet''' (''Uria aalge'') is ien fan de twa soarten [[skoeten]] út de famylje fan de [[Alkfûgels]]. == Foarkommen == De Skoet is mei sa'n 38 oant 46 sm likernôch sa grut as in [[Wylde Ein]], hy hat lykwols in wat smellere spitse snaffel. De wjukspanwiidte is by folwoeksen fûgels 61 oant 73 sm en sa wage ûngefear in kilogram. Yn de simmer binne de fearren op de kop, rêch, sturt en boppekant fan de wjukken brúnswart. De bûk en grutte parten fan de ûnderkant fan de wjukken binne wyt. Winterdeis binne ek de fearren op it kin en op de kop efter de eagen wyt.<br /> Yn de loft stekke de snaffel en de griisswarte poaten dúdlik fan de rest fan it lichem ôf. Ek is by guon fûgels wol in wite eachring te sjen mei in wite streek nei achter. Soksoarte fûgels wurde ek wol brilskoeten neamd. Dit is lykwols gjin kenteken fan ien as oare ûndersoart mar is mear in kleurfariant dy't ûnder de skoeten foarkomt. == Fersprieding == It briedgebiet leit oan de noardlike kusten fan de [[Atlantyske Oseaan]] en de [[Stille Oseaan]] en ek oan de oanslutende parten fan de [[Noardlike Iissee]]. Der binne fiif ûndersoarten: * ''Uria aalge aalge'', briedt yn de eastlike parten fan [[Noard-Amearika]], op [[Grienlân]], [[Yslân]], [[Färöer]], [[Skotlân]], súd [[Noarwegen]] en yn de [[Eastsee]]. * ''Uria aalge albionis'', briedt op [[Grut-Brittanje]], [[Ierlân]], [[Bretanje (skiereilân)|Bretanje]], [[Portegal]] en noardwest [[Spanje]]. * ''Uria aalge californica'', briedt oan de westkust fan de [[Feriene Steaten]]. * ''Uria aalge hyperborea'', briedt op [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]], yn Noard-Noarwegen en it noarden fan Ruslân oant [[Nova Sembla]] ta. * ''Uria aalge inornata'', briedt yn [[Noard-Korea]], nördlichem [[Hokkaido (eilân)|Hokkaido]], it easten fan Ruslân, de [[Beringsee]], op de [[Aleoeten]], [[Alaska]] en yn [[Britsk Kolumbia]]. == Iten == Skoeten ite it measte fisken dy't yn kloften rûnswimme oan de wetteroerflakte lykas de hearring, sprot en kabbeljau. Yn de arktyske gebieten ite de fûgels simmers ek in protte kreeften. == Fuortplanting == De fûgels briede yn grutte koloanjes op rotswanden. De Skoeten hawwe ek hiele spitse [[aai (bist)|aaien]], troch dizze foarm rôlje de aaien net sa maklik út it nêst en fan de rotsen. De aaien wurde troch beide âlden sa'n 28 oant 34 dagen bebret. Wannear't de jonge fûgels trije wike âld binne springe sy fan de rotsen, hoewol sy dan noch net fleane kinne. Hjirby falle de fûgels somtiden wol fjirtich meter nei ûnderen op it strân. De measte jongen geane dêrnei mei har âlden de see op. It mantsje past dan op de jongen en giet mei harren nei it oerwinteringsgebiet, de wyfkes komme dêr meast letter oan. <gallery mode=packed heights=120px style="text-align:left"> File:Birsay colony.jpg|thuSkoeterotsen op de [[Orkneyeilannen]] File:Common Murres nesting on Duck Island.jpg|nesteljende skoeten File:Winter uria aalge.jpg|in skoet by 't winter File:Trottellummen01.jpg|thumb|skoeten op it Noarske eilân [[Runde (eilân)|Runde]] File:Uria aalge aalge MHNT.ZOO.2010.11.144.26.jpg|fûgels fan 'e nominaatûndersoarte ''Uria aalge aalge'' </gallery> {{CommonsBalke|Uria aalge|{{PAGENAME}}}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] t1vtry0xa7uikpjzwdh654zezl4dsop 1237331 1237330 2026-08-02T13:56:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 soarten net mei haadletters skriuwe of it moat wêze dat de nammen geografyske oantsjuttings befetsje 1237331 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skoet |Ofbyld= [[File:Common Murre Uria aalge.jpg|250px]] |lûd=[[File:Common Guillemot (Uria aalge) (W1CDR0001424 BD6).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai= [[skoeten]] (''Uria'') |Wittenskiplike namme= Uria aalge |Beskriuwer, jier= [[Erik Pontoppidan|Pontoppidan]], 1763 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Uria aalge map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skoet''' (''Uria aalge'') is ien fan de twa soarten [[skoeten]] út de famylje fan de [[alkfûgels]]. == Foarkommen == De Skoet is mei sa'n 38 oant 46 sm likernôch sa grut as in [[wylde ein]], hy hat lykwols in wat smellere spitse snaffel. De wjukspanwiidte is by folwoeksen fûgels 61 oant 73 sm en sa wage ûngefear in kilogram. Yn de simmer binne de fearren op de kop, rêch, sturt en boppekant fan de wjukken brúnswart. De bûk en grutte parten fan de ûnderkant fan de wjukken binne wyt. Winterdeis binne ek de fearren op it kin en op de kop efter de eagen wyt.<br /> Yn de loft stekke de snaffel en de griisswarte poaten dúdlik fan de rest fan it lichem ôf. Ek is by guon fûgels wol in wite eachring te sjen mei in wite streek nei achter. Soksoarte fûgels wurde ek wol brilskoeten neamd. Dit is lykwols gjin kenteken fan ien as oare ûndersoart mar is mear in kleurfariant dy't ûnder de skoeten foarkomt. == Fersprieding == It briedgebiet leit oan de noardlike kusten fan de [[Atlantyske Oseaan]] en de [[Stille Oseaan]] en ek oan de oanslutende parten fan de [[Noardlike Iissee]]. Der binne fiif ûndersoarten: * ''Uria aalge aalge'', briedt yn de eastlike parten fan [[Noard-Amearika]], op [[Grienlân]], [[Yslân]], [[Färöer]], [[Skotlân]], súd [[Noarwegen]] en yn de [[Eastsee]]. * ''Uria aalge albionis'', briedt op [[Grut-Brittanje]], [[Ierlân]], [[Bretanje (skiereilân)|Bretanje]], [[Portegal]] en noardwest [[Spanje]]. * ''Uria aalge californica'', briedt oan de westkust fan de [[Feriene Steaten]]. * ''Uria aalge hyperborea'', briedt op [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]], yn Noard-Noarwegen en it noarden fan Ruslân oant [[Nova Sembla]] ta. * ''Uria aalge inornata'', briedt yn [[Noard-Korea]], nördlichem [[Hokkaido (eilân)|Hokkaido]], it easten fan Ruslân, de [[Beringsee]], op de [[Aleoeten]], [[Alaska]] en yn [[Britsk Kolumbia]]. == Iten == Skoeten ite it measte fisken dy't yn kloften rûnswimme oan de wetteroerflakte lykas de hearring, sprot en kabbeljau. Yn de arktyske gebieten ite de fûgels simmers ek in protte kreeften. == Fuortplanting == De fûgels briede yn grutte koloanjes op rotswanden. De Skoeten hawwe ek hiele spitse [[aai (bist)|aaien]], troch dizze foarm rôlje de aaien net sa maklik út it nêst en fan de rotsen. De aaien wurde troch beide âlden sa'n 28 oant 34 dagen bebret. Wannear't de jonge fûgels trije wike âld binne springe sy fan de rotsen, hoewol sy dan noch net fleane kinne. Hjirby falle de fûgels somtiden wol fjirtich meter nei ûnderen op it strân. De measte jongen geane dêrnei mei har âlden de see op. It mantsje past dan op de jongen en giet mei harren nei it oerwinteringsgebiet, de wyfkes komme dêr meast letter oan. <gallery mode=packed heights=120px style="text-align:left"> File:Birsay colony.jpg|thuSkoeterotsen op de [[Orkneyeilannen]] File:Common Murres nesting on Duck Island.jpg|nesteljende skoeten File:Winter uria aalge.jpg|in skoet by 't winter File:Trottellummen01.jpg|thumb|skoeten op it Noarske eilân [[Runde (eilân)|Runde]] File:Uria aalge aalge MHNT.ZOO.2010.11.144.26.jpg|fûgels fan 'e nominaatûndersoarte ''Uria aalge aalge'' </gallery> {{CommonsBalke|Uria aalge|{{PAGENAME}}}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] m9dskgiuv9ggyk5503oynkwosylow03 1237332 1237331 2026-08-02T13:56:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Foarkommen */ nochris itselde 1237332 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skoet |Ofbyld= [[File:Common Murre Uria aalge.jpg|250px]] |lûd=[[File:Common Guillemot (Uria aalge) (W1CDR0001424 BD6).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai= [[skoeten]] (''Uria'') |Wittenskiplike namme= Uria aalge |Beskriuwer, jier= [[Erik Pontoppidan|Pontoppidan]], 1763 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Uria aalge map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skoet''' (''Uria aalge'') is ien fan de twa soarten [[skoeten]] út de famylje fan de [[alkfûgels]]. == Foarkommen == De skoet is mei sa'n 38 oant 46 sm likernôch sa grut as in [[wylde ein]], hy hat lykwols in wat smellere spitse snaffel. De wjukspanwiidte is by folwoeksen fûgels 61 oant 73 sm en sa wage ûngefear in kilogram. Yn de simmer binne de fearren op de kop, rêch, sturt en boppekant fan de wjukken brúnswart. De bûk en grutte parten fan de ûnderkant fan de wjukken binne wyt. Winterdeis binne ek de fearren op it kin en op de kop efter de eagen wyt.<br /> Yn de loft stekke de snaffel en de griisswarte poaten dúdlik fan de rest fan it lichem ôf. Ek is by guon fûgels wol in wite eachring te sjen mei in wite streek nei achter. Soksoarte fûgels wurde ek wol brilskoeten neamd. Dit is lykwols gjin kenteken fan ien as oare ûndersoart mar is mear in kleurfariant dy't ûnder de skoeten foarkomt. == Fersprieding == It briedgebiet leit oan de noardlike kusten fan de [[Atlantyske Oseaan]] en de [[Stille Oseaan]] en ek oan de oanslutende parten fan de [[Noardlike Iissee]]. Der binne fiif ûndersoarten: * ''Uria aalge aalge'', briedt yn de eastlike parten fan [[Noard-Amearika]], op [[Grienlân]], [[Yslân]], [[Färöer]], [[Skotlân]], súd [[Noarwegen]] en yn de [[Eastsee]]. * ''Uria aalge albionis'', briedt op [[Grut-Brittanje]], [[Ierlân]], [[Bretanje (skiereilân)|Bretanje]], [[Portegal]] en noardwest [[Spanje]]. * ''Uria aalge californica'', briedt oan de westkust fan de [[Feriene Steaten]]. * ''Uria aalge hyperborea'', briedt op [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]], yn Noard-Noarwegen en it noarden fan Ruslân oant [[Nova Sembla]] ta. * ''Uria aalge inornata'', briedt yn [[Noard-Korea]], nördlichem [[Hokkaido (eilân)|Hokkaido]], it easten fan Ruslân, de [[Beringsee]], op de [[Aleoeten]], [[Alaska]] en yn [[Britsk Kolumbia]]. == Iten == Skoeten ite it measte fisken dy't yn kloften rûnswimme oan de wetteroerflakte lykas de hearring, sprot en kabbeljau. Yn de arktyske gebieten ite de fûgels simmers ek in protte kreeften. == Fuortplanting == De fûgels briede yn grutte koloanjes op rotswanden. De Skoeten hawwe ek hiele spitse [[aai (bist)|aaien]], troch dizze foarm rôlje de aaien net sa maklik út it nêst en fan de rotsen. De aaien wurde troch beide âlden sa'n 28 oant 34 dagen bebret. Wannear't de jonge fûgels trije wike âld binne springe sy fan de rotsen, hoewol sy dan noch net fleane kinne. Hjirby falle de fûgels somtiden wol fjirtich meter nei ûnderen op it strân. De measte jongen geane dêrnei mei har âlden de see op. It mantsje past dan op de jongen en giet mei harren nei it oerwinteringsgebiet, de wyfkes komme dêr meast letter oan. <gallery mode=packed heights=120px style="text-align:left"> File:Birsay colony.jpg|thuSkoeterotsen op de [[Orkneyeilannen]] File:Common Murres nesting on Duck Island.jpg|nesteljende skoeten File:Winter uria aalge.jpg|in skoet by 't winter File:Trottellummen01.jpg|thumb|skoeten op it Noarske eilân [[Runde (eilân)|Runde]] File:Uria aalge aalge MHNT.ZOO.2010.11.144.26.jpg|fûgels fan 'e nominaatûndersoarte ''Uria aalge aalge'' </gallery> {{CommonsBalke|Uria aalge|{{PAGENAME}}}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] 508vt0zftd1juizrzeghpkllfujehxh 0 13207 1237631 1172635 2026-08-03T00:51:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237631 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=tsjoksnaffelskoet |Ofbyld= [[File:Thick-billed Murres in Alaska refuge.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] (''Uria'') |Skaai= [[skoeten]] (''Alcidae'') |Wittenskiplike namme= Uria lomvia |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Uria lomvia map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''tsjoksnaffelskoet''' of '''tsjûksnaffelskoet''' (''Uria lomvia'') is ien fan de twa soarten [[skoeten]] út de famylje fan de [[alkfûgels]]. == Foarkommen == De tsjoksnaffelskoet is sa'n 40 oant 44 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 64 oant 75 sm. Dêrmei is er krekt wat grutter as de gewoane [[Skoet]]. Folwoeksen fûgels bin swart op de kop, hals, rêch en op de wjukken. De bûk en ûnderkant binne wyt. De tsjoksnaffelskoet is sa as de namme al seit fan de gewoane Skoet te ûnderskieden troch de dikkere snaffel. Ek is de rêch meast donkerder as by de Skoet. Lykas by de Skoet wurde de ûnderste parten fan it gesicht winterdeis wyt.<br /> De Tsjoksnaffelskoet fleant streekrjocht en moat lykas de oare Alkfûgels syn koarte wjukken hiel fluch op en del slaan.<br /> Yn de koloanjes meitsje de Tsjoksnaffelskoeten in bulte lawaai, mar as se op see binne, meitsje jouwe se gjin lûd. [[Ofbyld:Uria Lomvia 1 2.jpg|left|thumb|250px|Tsjoksnaffelskoeten op [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]]]] [[File:Uria lomvia lomvia MHNT.ZOO.2010.11.144.9.jpg|thumb|left|160px|Aai fan 'e tsjoksnaffelskoet.]] == Fersprieding == De tsjoksnaffelskoet is ien fan de meast foarkommende fûgels yn it [[Arktysk gebiet]] fan [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Noard-Amearika]]. De fûgel briedet yn grutte koloanjes oan de rotseftige kusten. By't winter lûke de fûgels nei súdliker gebieten, mar allinne sa fier oant sy iisfrije see berikt hawwe. Troch harren grutte wurde se net faak troch stoarmen fan harren paad ôfbrocht lykas wol geregeld mei de lytsere [[Alk]] bart, je sjogge se dan ek hast nea súdliker. Troch it jeien op folwoeksen fûgels en it sammeljen fan de [[aai (bist)|aaien]] is it tal fûgels op [[Grienlân]] en [[Nijfûnlân]] bot tebekrûn. Tsjoksnaffelskoeten binne ek gefoelich foar fersmoarging fan de see troch Oalje- en Gaswinning. Ek bliuwe der geregeld fûgels yn fiskersnetten hingjen. == Iten == It iten fan de tsjoksnaffelskoet bestiet foar it measte part út [[fisk]], mar ek út kreeften en oare seedieren. De Tsjoksnaffelskoet swimt yn de see by it iten sykjen en dûkt dan geregeld ûnder om in proai te pakken. == Fuortplanting == De tsjoksnaffelskoet briedet yn koloanjes oan de rotskusten fan noardlike kusten en eilannen. It aai leit fuort op de rotsen. It wyfke leit ien aai dat troch beide âlden yn 30 oant 35 dagen útbret wurdt. Lykas by de skoeten bliuwe de jongen mar sa'n trije wike op it nêst en springe dan foardat se fleane kinne nei ûnderen wat se lang net allegear oerlibje. {{CommonsBalke|Uria lomvia}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Hudsonbaai]] rs3bjvo0ztg7c9lo8wysrlvlhu6h9k1 0 13723 1237610 1177230 2026-08-03T00:30:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237610 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=tomke |Ofbyld= [[File:Ein neugieriger Zaunkönig.jpg|250px]] |lûd=[[File:Eurasian Wren (Troglodytes troglodytes) (W1CDR0001461 BD5).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[tomkes]] (''Troglodytidae'') |Skaai= [[hûstomkes]] (''Troglodytes'') |Wittenskiplike namme= Troglodytes troglodytes |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:TroglodytesTroglodytesIUCN.svg|center|250px]] <small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} It '''tomke''' (''Troglodytes troglodytes'') is de ienigste [[fûgel]] út de famylje fan de [[tomkes]] dy't yn Europa foarkomt. Alle oare soarten libje yn [[Noard-Amearika|Noard]]- en [[Súd-Amearika]]. == Oare nammen == It tomke wurdt yn it Frysk ek wol oantsjutten mei: ''Mûske'', ''Múske'', ''Tommelid'' as ''Winterkeninkje''. [[File:Troglodytes troglodytes kabylorum Hartert, E, 1910 Tébessa MHNT ZOO 2010 11 232.jpg|thumb|250px|left|Aaien fan it tomke.]] == Foarkommen == It tomke is ien fan de lytste fûgelsoarten fan [[Europa]] en kin fanwege syn koarte wjukken net sa'n bêst fleane. Hy is sa'n 9,5 sm lang en waget 10 gram. Sawol it mantsje as it wyfke hawwe brune fearren. De opfallende sturt stiet rjocht omheech. == Fersprieding == It tomke is meast te finen yn tichte strûken foaral yn de buert fan wetter. Hy komt op it noardlik healrûn oer de hiele wrâld foar. Yn Euraazje komme sa'n 27 ûndersoarten foar en yn Noard-Amearika ek nochris 12. == Iten == tomkes ite meast [[ynsekt]]en en harren larven en spintsjes. Ek ite se sa no en dan wol sied fan lytse plantsjes. == Fuortplanting == It mantsje begjint al by't winter mei it bouen fan in tal nêsten dy't er oan it wyfke oanbiedt. De nêsten binne rûn mei in yngong oan de sydkant en lizze meast krekt boppe de grûn. De nêsten wurde makke fan mos, blêden en gers. Ein april leit it wyfke 5-7 wite aaien mei readbrune stippen. Nei sa'n 14-16 dagen brieden komme de aaien út, wêrnei de beide âlden de jongen nog 2 wike fuorje foardat de jongen útfleane. It Tomke briedt meast twa kear yn it jier. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hûstomke]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] 777jp3qhx0tz1g0eg1o9y6j02alx3x2 0 14077 1237350 1172285 2026-08-02T14:19:29Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237350 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=sniefink |Ofbyld= [[File:Snow Bunting (Plectrophenax nivalis), Thule, Greenland 1.jpg|250px]] |lûd=[[File:Plectrophenax nivalis song.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[iisfinkfûgels]] (''Calcariidae'') |Skaai= [[sniefinken]] (''Plectrophenax'') |Wittenskiplike namme= Plectrophenax nivalis |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:PlectrophenaxNivalisIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''sniefink''' (''Plectrophenax nivalis'') is in fûgel út de famylje fan de [[iisfinkfûgels]] (''Calcariidae''), dy 't besibbe is oant de [[goarsfûgels]]. It is in fûgel fan it noarden dy't de toendra's brûkt om te brieden. ==Foarkommen== In folwoeksen mantsje is hiel maklik te werkennen oan syn swartwite fearren. It duorret lykwols twa jier foar dat it wyt fan de jonge fûgels sa ljocht wurden is. Dan binne de fûgels wat bruner, krekt as de âldere mantsjes ek by't winterdeis binne. <br> It wyfke is ek wat bruner, mar hat ek wol in wite ûnderkant. De wjukken fan de sniefink binne relatyf lang, de snaffel is lykwols koart. De Sniefinken binne sa'n 16.5 sm lang en wage tusken de 26 en 40 gram. Dêrmei binne se nei grutte te ferlykjen mei de [[Mosk]]. [[File:Plectrophenax nivalis nivalisMHNT.ZOO.2010.11.218. Kingsbay, Ny-Ålesund Naurois.jpg|thumb|left|Aaien fan de sniefink,]] == Fersprieding == Yn [[Jeropa]] binne de sniefinken allinnich yn it noarden te finen. Sy briede yn de simmer op de tûndra's fan Skandinaavje en ek yn Skotlân, meast boppe de beammegrins. Yn [[Yslân]] en ek yn it midden fan Noarwegen bliuwe se it hiele jier. By winterdeis lûke de fûgels nei it suden en binne dan by de [[Noardsee]] en [[Eastsee]]kust te finen. Ek yn Nederlân en Fryslân binne se wolris yn lytse groepkes te sjen; yn 2013-2015 wiene der sa'n 1000-3000 wintergasten yn Nederlân. ==Iten== It iten fan de sniefink bestiet út lytse siedden en [[ynsekten]]. == Fuortplanting == Yn maart begjint de briedtiid. Earst komt it mantsje op it briedplak om it territoarium mei syn sjongen ôf te beakenjen. At it dan lykwols somtiden wer snijt dan sammelje se harren wer yn lytse groepkes. It wyfke komt faak in pear wike letter.<br> It nêst leit meast tusken wat stiennen as yn rotsspleten en is makke fan plantestâlen, de beklaaiïng bestiet út hier en fearren. Meast wurde twa nêsten grutbrocht yn ien jier. It wyfke leit fjouwer oant seis [[aai (bist)|aaien]] dy't yn sa'n 12-13 dagen útbret wurde. ==Taksonomy== De sniefink hat trije ûndersoarten: * ''Plectrophenax nivalis nivalis'', Noard-Noard-Amearika, Noard-Jeropa * ''Plectrophenax nivalis vlasowae'', Iislân * ''Plectrophenax nivalis townsendi'', Eilannen Beringsee [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sniefink]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] 6flnzkfmkxrdffs4xh8ujfl7tzg72ac 0 14093 1237354 1172236 2026-08-02T14:23:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237354 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=sniemosk |Ofbyld= [[File:Snowfinch.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai= [[sniemosken]] (''Montifringilla'') [ |Wittenskiplike namme= Montefringilla nivalis |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1766 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:MontifringillaNivalisIUCN2019-3.png|center|250px]] <small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''sniemosk''' (''Montefringilla nivalis'') is in lytse sjongfûgel út de famylje fan de [[moskfûgels]]. == Foarkommen == De sniemosk is sa'n 16,5 oant 18 sm grut. It mantsje hat in brune boppekant, in wite ûnderkant en in grize kop. De lange smelle wjukken binne wyt. Simmerdeis is de snaffel swart en hat de fûgel in swarte flek yn de hals. By't winter wurdt dizze flek griis en de [[snaffel]] giel. Yn de loft is de fûgel oan de swart mei wite [[wjuk]]ken en sturt goed te werkennen. It wyfke hat in brune kop en de wjukken en sturt hawwe net sa'n protte wite fearren as by it mantsje. == Fersprieding == De sniemosk is in [[stânfûgel]] en briedt op keale bergen boppe de 1500 oant 2100 meter hichte. It gebiet wêr't er foarkomt rint fan Súd-Jeropa oer Sintraal Aazje oant it westen fan [[Sina]]. [[File:Montifringilla nivalis MHNT.ZOO.2011.11.208.jpg|thumb|180px|left|Aaien fan de sniemosk.]] == Iten == De sniemosk yt meast ynsekten en sied. Yn de wintersportgebieten komt de fûgel yn grut tal foar en komt dêr ek geregeld yn de buert fan de minsken om krûmkes op te pikken. == Fuortplanting == It wyfke fan de sniemosk leit 4 oant 5 [[aai (bist)|aaien]], dy't yn twa wiken útbret wurde. Beide âlden soargje dêrnei foar de jongen. De fûgels briede ek wol in twadde kear yn it jier. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sniemosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] q1k5lts1s2lm7l4cb9ocq6m936x054j 0 14865 1237594 1226027 2026-08-03T00:10:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237594 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=tjirk |Ofbyld= [[File:Common Redshank Tringa totanus.jpg|250px]] |lûd=[[File:Tringa totanus - Common Redshank XC432923.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai= [[tjirken]] (''Tringa '') |Wittenskiplike namme= Tringa totanus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:TringaTotanusIUCN2019 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''tjirk''' of '''tsjirk''' (''Tringa totanus'') is in fûgel út de famylje fan de [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). ==Foarkommen== De tjirk is in 25 oant 30 sm grutte greidefûgel. Hy hat hielendal brune fearren, mar is goed wer te kennen oan syn lange reade poaten en syn reade snaffel mei swarte punt. Besibbe soarten dêr't der wol wat op liket binne de krekt gruttere [[Grienskonk]], mar dat ferskil is oan de poaten goed te sjen. Fierders is der ek noch de [[Sewyt]] dy't krekt sa grut is en ek reade poaten hat. Dy soart is lykwols by't simmerdeis folle donkerder, suver swart. By't winterdeis is de sewyt wer ljochter, mear brúngriis. [[File:Tringa totanus totanus MHNT.ZOO.2010.11.118.6.jpg|thumb|left|160px|In tjirke-aai.]] [[File:Rödbena - (Tringa totanus) - Ystad-2023.webm|thumb|left|160px|Tjirk op syk nei iten.]] ==Fersprieding== Yn Fryslân komme tjirken allinnich by't simmer foar. Yn it [[Feriene Keninkryk]] en [[Portegal]] binne de bisten it hiele jier troch. Sommige tjirken briede yn East-Jeropa en lûke yn 'e winter nei it suden ta. Yn 2006 wiene der minder as 25000 briedpearen yn Nederlân, mei in justjes weromrinnende trend. De tjirk stiet op de [[Nederlânske Reade List]] fan bedrige of kwetsbere soarten. ==Fuortplanting== It briedseizoen fan de tjirk rint fan heal april oant yn juny. It brieden duorret 22 - 25 dagen. Dizze [[greidefûgel]] leit ornaris fjouwer aaien fan gemiddeld 45 x 32 mm, yn in kûltsje yn it gers, meastal yn in stik lân. De raaien om it nêst wurde oer it nêst bûge, wêrtroch't it goed ferburgen is. Typearjend is dat de tjirk faak op mar in pear meter ôfstân bret fan it nêst fan in [[ljip]]. De tjirk profitearret dêrtroch fan de techniken dy't de ljip hat om fijannen op ôfstân te hâlden. ==Sjoch ek== * [[List fan fûgels]] ==Keppeling om utens== * [https://www.digitalnature.org/vogels/tureluur%20item.html Ynformaasje oer en foto's fan tjirken (ek jongen)] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Tringa+totanus SoortenBank.nl] beskriuwung, ôfbylden en lûd {{commonsBalke|Tringa totanus}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Tjirk]] [[Kategory:Greidefûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] 1axceh3e0fsvinbb80dbr7cr1tkjh5n 1237595 1237594 2026-08-03T00:11:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Foarkommen */ 1237595 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=tjirk |Ofbyld= [[File:Common Redshank Tringa totanus.jpg|250px]] |lûd=[[File:Tringa totanus - Common Redshank XC432923.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai= [[tjirken]] (''Tringa '') |Wittenskiplike namme= Tringa totanus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:TringaTotanusIUCN2019 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''tjirk''' of '''tsjirk''' (''Tringa totanus'') is in fûgel út de famylje fan de [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). ==Foarkommen== De tjirk is in 25 oant 30 sm grutte greidefûgel. Hy hat hielendal brune fearren, mar is goed wer te kennen oan syn lange reade poaten en syn reade snaffel mei swarte punt. Besibbe soarten dêr't der wol wat op liket binne de krekt gruttere [[grienskonk]], mar dat ferskil is oan de poaten goed te sjen. Fierders is der ek noch de [[Sewyt]] dy't krekt sa grut is en ek reade poaten hat. Dy soart is lykwols by't simmerdeis folle donkerder, suver swart. By't winterdeis is de sewyt wer ljochter, mear brúngriis. [[File:Tringa totanus totanus MHNT.ZOO.2010.11.118.6.jpg|thumb|left|160px|In tjirke-aai.]] [[File:Rödbena - (Tringa totanus) - Ystad-2023.webm|thumb|left|160px|Tjirk op syk nei iten.]] ==Fersprieding== Yn Fryslân komme tjirken allinnich by't simmer foar. Yn it [[Feriene Keninkryk]] en [[Portegal]] binne de bisten it hiele jier troch. Sommige tjirken briede yn East-Jeropa en lûke yn 'e winter nei it suden ta. Yn 2006 wiene der minder as 25000 briedpearen yn Nederlân, mei in justjes weromrinnende trend. De tjirk stiet op de [[Nederlânske Reade List]] fan bedrige of kwetsbere soarten. ==Fuortplanting== It briedseizoen fan de tjirk rint fan heal april oant yn juny. It brieden duorret 22 - 25 dagen. Dizze [[greidefûgel]] leit ornaris fjouwer aaien fan gemiddeld 45 x 32 mm, yn in kûltsje yn it gers, meastal yn in stik lân. De raaien om it nêst wurde oer it nêst bûge, wêrtroch't it goed ferburgen is. Typearjend is dat de tjirk faak op mar in pear meter ôfstân bret fan it nêst fan in [[ljip]]. De tjirk profitearret dêrtroch fan de techniken dy't de ljip hat om fijannen op ôfstân te hâlden. ==Sjoch ek== * [[List fan fûgels]] ==Keppeling om utens== * [https://www.digitalnature.org/vogels/tureluur%20item.html Ynformaasje oer en foto's fan tjirken (ek jongen)] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Tringa+totanus SoortenBank.nl] beskriuwung, ôfbylden en lûd {{commonsBalke|Tringa totanus}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Tjirk]] [[Kategory:Greidefûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] axw7802x8unq7xw4afdyx899kgjrgfv 1237596 1237595 2026-08-03T00:12:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Foarkommen */ 1237596 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=tjirk |Ofbyld= [[File:Common Redshank Tringa totanus.jpg|250px]] |lûd=[[File:Tringa totanus - Common Redshank XC432923.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai= [[tjirken]] (''Tringa '') |Wittenskiplike namme= Tringa totanus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:TringaTotanusIUCN2019 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''tjirk''' of '''tsjirk''' (''Tringa totanus'') is in fûgel út de famylje fan de [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). ==Foarkommen== De tjirk is in 25 oant 30 sm grutte greidefûgel. Hy hat hielendal brune fearren, mar is goed wer te kennen oan syn lange reade poaten en syn reade snaffel mei swarte punt. Besibbe soarten dêr't der wol wat op liket binne de krekt gruttere [[grienskonk]], mar dat ferskil is oan de poaten goed te sjen. Fierders is der ek noch de [[sewyt]] dy't krekt sa grut is en ek reade poaten hat. Dy soart is lykwols by't simmerdeis folle donkerder, suver swart. By't winterdeis is de sewyt wer ljochter, mear brúngriis. [[File:Tringa totanus totanus MHNT.ZOO.2010.11.118.6.jpg|thumb|left|160px|In tjirke-aai.]] [[File:Rödbena - (Tringa totanus) - Ystad-2023.webm|thumb|left|160px|Tjirk op syk nei iten.]] ==Fersprieding== Yn Fryslân komme tjirken allinnich by't simmer foar. Yn it [[Feriene Keninkryk]] en [[Portegal]] binne de bisten it hiele jier troch. Sommige tjirken briede yn East-Jeropa en lûke yn 'e winter nei it suden ta. Yn 2006 wiene der minder as 25000 briedpearen yn Nederlân, mei in justjes weromrinnende trend. De tjirk stiet op de [[Nederlânske Reade List]] fan bedrige of kwetsbere soarten. ==Fuortplanting== It briedseizoen fan de tjirk rint fan heal april oant yn juny. It brieden duorret 22 - 25 dagen. Dizze [[greidefûgel]] leit ornaris fjouwer aaien fan gemiddeld 45 x 32 mm, yn in kûltsje yn it gers, meastal yn in stik lân. De raaien om it nêst wurde oer it nêst bûge, wêrtroch't it goed ferburgen is. Typearjend is dat de tjirk faak op mar in pear meter ôfstân bret fan it nêst fan in [[ljip]]. De tjirk profitearret dêrtroch fan de techniken dy't de ljip hat om fijannen op ôfstân te hâlden. ==Sjoch ek== * [[List fan fûgels]] ==Keppeling om utens== * [https://www.digitalnature.org/vogels/tureluur%20item.html Ynformaasje oer en foto's fan tjirken (ek jongen)] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Tringa+totanus SoortenBank.nl] beskriuwung, ôfbylden en lûd {{commonsBalke|Tringa totanus}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Tjirk]] [[Kategory:Greidefûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] 6mdbr9lxhblcraqzc4dn6xo31yjpblb 0 15687 1237707 1177247 2026-08-03T10:53:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237707 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme= wytgatswel |Ofbyld= [[File:Delichon urbica NRM.jpg|250px]] |lûd=[[File:Common House Martin (Delichon urbica) (W DELICHON URBICA R3 C3).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[swelfûgels]] (''Hirundinidae'') |Skaai= [[hûsswellen]] (''Delichon'') |Wittenskiplike namme= Delichon urbicum |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:DelichonUrbicumIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]]</small> }} De '''wytgatswel''' of it '''wytgatsweltsje''' (''Delichon urbicum'') is ien fan de soarten út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[swellen]] dy't yn Fryslân geregeld te sjen is. == Oare nammen == Yn 't Frysk wurdt de wytgatswel ek wol de hússwel neamd. Oare talen: ''[[Noardfrysk]]'': Sarkswaalk; ''[[Grinslânsk]]'': hoesswaalfke; ''[[Nederdútsk]]'': huusswalwe; ''Dútsk'': Mehlschwalbe; ''Nederlândsk'': huiszwaluw; ''Ingelsk'': House Martin. [[Ofbyld:Delichon urbica1.jpg|thumb|left|250px|in âlde fûgel by it nêst]] [[Ofbyld:Delichon urbicum MHNT.jpg|thumb|left|250px|Aaien fan de Wytgatswel]] [[File:Huiszwaluw zittend op schapenhek-4961660.webm|thumb|left|250px|Swel op stek, mei lûd]] == Foarkommen == De Wytgatswel is sa'n 13 sm lang en waacht 16 oant 25 gram. De fûgel hat in blauswarte kop, rêch, [[wjuk]]ken en sturt. De ûnderkant is wyt en ek de stuit. De stuit hat net sa'n djippe ynsnijde swellesturt as bygelyks de [[boereswel]] mar is wol dúdlik te sjen. == Fersprieding == De wytgatswel libbet meast yn it kultuerlânskip, yn it iepen fjild ta oant yn de stêd. It is in briedfûgel in hiel Jeropa, oant in hichte fan 2000&nbsp;m. Fierders komt er ek noch yn Aazje foar oant yn it noardwesten fan [[Sibearje]], [[Japan]] en it noardwesten fan Afrika. De fûgels binne dêr meast fan april oant septimber. Winterdeis libje de Jeropeeske wytgatswellen súd fan de Sahara oant [[Súd-Afrika]]. Yn Nederlân hawwe de oantallen wytgatswellen ôfnomd. Yn 1970 wiene der noch sa'n 400.000-500.000 briedpearen en yn 2013-2015 noch mar sa'n 70.000-100.000. Yn de stêden is de wytgatswel ferdwûn. Hy stiet op de Nederlânske [[Reade list fan fûgels]] as 'gefoelich'. Yn Fryslân briedt de wytgaswel foaral by [[Gaasterlân]] en om it [[Lauwersmar]] hinne. == Iten == It iten fan de wytgatswel bestiet út lytse fleanende ynsekten dy't de fûgel yn it iepen fjild yn de loft fangt. == Fuortplanting == De wytgatswellen bouwe harren [[nêst (fûgels)|nêst]] meast tsjin bûtenmuorren ûnder oerstekkende dakrânen. It bestiet út modder dy't mei spui opmitsele wurdt yn de foarm fan in heale bol mei in nauwe yngong oan de boppekant. Ien as twa kear per jier wurde trije oant fiif wite [[aai (bist)|aaien]] lein dy't troch de beide âlden yn 12 oant 15 dagen útbret wurde. De jongen wurde dan noch sa'n trijenheale wike troch de âlden fuorre. ==Undersoarten== De wytgastswel telt 2-3 ûndersoarten: * ''Delichon urbicum urbicum'', West-, Midden-, Noard-Jeropa oant West-Sibearje * ''Delichon urbicum meridionale'', Súd-Jeropa, Noard-Afrika oant Midden-Aazje * ''Delichon (urbicum) lagopodum'', Noardeast-Aazje; dizze ûndersoarte wurdt ek as aparte soarte beskôge: ''[[Sibearyske wytgatswel]]'' == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] * [https://www.sovon.nl/nl/soort/10010 Sovon - Huiszwaluw] {{DEFAULTSORT:Witgatswel}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hûsswel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] ksce5keho2b4lxj2bw2yjrrpq31t6hm 0 21098 1237494 1172295 2026-08-02T19:05:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237494 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarte krie |Ofbyld= [[File:Krähe 65(loz).JPG|250px]] |lûd=[[File:Carrion Crow (Corvus corone) (W1CDR0001425 BD18).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai= [[krieën]] (''Corvus'') |Wittenskiplike namme= Corvus corone |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:CorvusCoroneIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>(Ynkl. it ferspriedingsgebiet fan 'e [[skierroek]] (''Corvus cornix'') yn [[East-Jeropa]], dy't de [[IUCN]] as in ûndersoarte fan 'e swarte krie beskôget.) }} De '''swarte krie''' (''Corvus corone''), ek wol '''krie''', '''kraai''', '''âld roek''' of '''âld(e) ka'''<ref>W. Visser, Frysk Wurdboek, A.J. Osinga, 1985</ref>, is in fûgel út de famylje fan de [[kriefûgels]]. == Foarkommen == In folwoeksen krie is sa'n 48 sm grut en waaget in 550 gram. Yn krie is in stik grutter as in [[ka]] in ek hielendal swart, faak mei in grienige gloed oer de fearren. Fan de [[roek]] dy't likegrut is binne se te ûnderskieden troch de keale hûd dy't de roek om de snaffel hat, ek hat de roek fearren om syn poaten en in swarte krie net.<br /> [[File:Corvus corone corone MHNT.ZOO.2010.11.173.1.jpg|thumb|left|Aaien fan ''Corvus corone corone'']] == Fersprieding == De soart komt foar yn West- en Sintraal-Jeropa en ek yn it Easten fan Aazje komt de swarte krie foar. Dêr libbet de ûndersoarte ''C. corone orientalis''.<br> Yn it tuskenlizzende gebiet libbet de [[Skierroek]], dy't besibbe is oan de swarte krie, de wittenskippers binne der noch net út at in no in ûndersoarte is fan de swarte krie as in aparte soarte. Yn it gebiet wêr't beide soarten foarkomme blykt dat se ek fruchtbere neiteam fuortbringe kinne. == Fuortplanting == It nêst wurdt fanôf maart yn de foarke fan in beamtûke boud troch beide âlden. De [[aai (bist)|aaien]] wurde allinne troch it wyfke útbret. De Krieën briede net yn koloanjes sa as roeken en de ka. De blaugriene aaien mei donkere flekken binne in 4 sm grut. De 4 oant 7 aaien wurde in 18 dagen bebret. Dêrnei wurde de jongen troch beide âlden fersoarge, nei in 28-35 dagen fleane de jongen út. {{boarnen|boarnefernijing= <references/>}} {{commonsBalke|Corvus corone}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Krie]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] axx1gg5yd3wqfx1pozdru7l2vhom8yy 0 21100 1237325 1177191 2026-08-02T13:40:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237325 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skierroek |Ofbyld= [[File:Nebelkrähe Corvus cornix, Belvedere, Wien.jpg|250px]] |lûd=[[File:Каркання.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai= [[krieën]] (''Corvus'') |Wittenskiplike namme= Corvus cornix |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Hooded crow map2.jpg|center|250px]] }} De '''skierroek''' (''Corvus cornix'') is in fûgel út de famylje fan de [[Kriefûgels]]. == Fryske nammen == Oare Fryske nammen foar de Skierroek binne Blauwe Weesjonge, Skiere Krie as Skierkert. == Foarkommen == De fûgel is nau besibbe oan de [[Swarte Krie]], it is dan ek noch net dúdlik at de skierroek in aparte soarte is. Yn uterlik is der in grut ferskil, de swarte krie is hielendal swart wylst de skierroek in ljochtgrize rêch, boarst en búk hat. == Fersprieding == De Skierroek komt foar yn Noard en East-Jeropa en it westen fan Aazje. De skieding mei it gebiet dêr't de Swarte Krie foarkomt leit yn [[Dútslân]] oan wjersiden fan de rivier de [[Elbe]]. == Sjoch ek == {{CommonsLyts|Corvus cornix|Skierroek}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Krie]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] tqtdjnikez4emztlii8xor3s4cop34n 0 22367 1237654 1124587 2026-08-03T07:15:58Z RomkeHoekstra 10582 Stobbeberjocht ferwidere, ynfoboks tafoege (it artikel hat hast gjin ynhâld, mar sels it Ingelsktalige artikel is tige lyts). 1237654 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Nisbet | ôfbylding = The village of Nisbet - geograph.org.uk - 771928.jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Riedsgebiet (''council area'') | namme bestjoerlike ienheid 1 = Scottish Borders | bestjoerlike ienheid 2 = Histoarysk greefskip | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Roxburghshire]] | ynwennertal = 130 <small>(2022)</small><ref>[https://www.scotborders.gov.uk/council-2/cheviot-area-partnership Scottish Borders, oproppen 3 augustus 2026.]</ref> | oerflak = | befolkingstichtens = | hichte = | koördinaten = | postkoade = TD8 | netnûmer = 01835 | webside = | mapname = Skotlân | lat_deg = 55 | lat_min = 31 | lat_sec = 26 | lat_dir = N | lon_deg = 2 | lon_min = 31 | lon_sec = 8 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Nisbet''' is in lyts plakje yn [[Roxburghshire]] yn [[Skotlân]] oan 'e rivier de [[Teviot]]. De namme Nisbet komt werom yn ferskate lokaasjes: Nisbet, East Nisbet, West Nisbet, Nisbetmill, Upper Nisbet en Upper Nisbet Moor. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Nisbet, Jedburgh}} }} [[Kategory:Plak yn Skotlân]] pkd6okkss3l4zmv8mmk07gx49skx1xb 1237663 1237654 2026-08-03T10:22:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kaart wat lytser en oersichtliker 1237663 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Nisbet | ôfbylding = The village of Nisbet - geograph.org.uk - 771928.jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Riedsgebiet (''council area'') | namme bestjoerlike ienheid 1 = Scottish Borders | bestjoerlike ienheid 2 = Histoarysk greefskip | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Roxburghshire]] | ynwennertal = 130 <small>(2022)</small><ref>[https://www.scotborders.gov.uk/council-2/cheviot-area-partnership Scottish Borders, oproppen 3 augustus 2026.]</ref> | oerflak = | befolkingstichtens = | hichte = | koördinaten = | postkoade = TD8 | netnûmer = 01835 | webside = | mapname = Skotlân (sûnder Sjetlân en Orkney) | lat_deg = 55 | lat_min = 31 | lat_sec = 26 | lat_dir = N | lon_deg = 2 | lon_min = 31 | lon_sec = 8 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Nisbet''' is in lyts plakje yn [[Roxburghshire]] yn [[Skotlân]] oan 'e rivier de [[Teviot]]. De namme Nisbet komt werom yn ferskate lokaasjes: Nisbet, East Nisbet, West Nisbet, Nisbetmill, Upper Nisbet en Upper Nisbet Moor. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Nisbet, Jedburgh}} }} [[Kategory:Plak yn Skotlân]] 5ok1dv38mgv3pc32b9ib8wbvxoggdpz 0 29356 1237573 1237145 2026-08-02T21:00:56Z RomkeHoekstra 10582 Tekst útwreide en hjir en dêr oanpast (de fûgel is net sa seldsum en der is gjin sprake fan in lyts werstel mar in hiel behoarlik werstel). 1237573 wikitext text/x-wiki {{Wurk}} {{Bistesoarte |Namme=reiddomp |Ofbyld= [[File:Bittern - Botaurus stellaris.jpg|250px]] |lûd=[[File:Botaurus stellaris - Eurasian Bittern XC362697.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje= [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai= [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus stellaris |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Botaurus_stellaris_map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''reiddomp''' (''Botaurus stellaris''), ek wol '''domp''', '''marbolle''', of '''reidbolle''', is in [[reagerfûgel]] dy't troch syn poerbêste skutkleur yn [[reid]]lannen net opfalt. Dizze fûgel is net hiel algemien yn Fryslân, mar troch de ûntwikkeling fan nije [[moeras]]sen is der sprake fan werstel. De reiddomp is ôfhinklik fan oerjierrich reid. == Skaaimerken == Reiddompen binne stevich boude reagerfûgels mei in ljocht gielbrún oant okerbrún fearrekleed dat bedutsen is mei donkere streken en dwersbannen. De reiddomp wurdt 69 oant 81 sm lang, hat in spanwiidte fan 100 oant 130 sm en weaget tusken de 0,87 en 1,94 kg. It mantsje is dúdlik grutter as it wyfke. [[Ofbyld:Botaurus stellaris Gosforth Park.jpg|thumb|left|De fûgel hat in tige goede skutkleur.]] De krún en de nekke binne swart. De fearren op dy plakken binne relatyf lang en hawwe gielbrune einen mei smelle swarte dwersbannen. De siden fan 'e kop en de hals binne frijwol unifoarm gielbrún mei ûnregelmjittige swarte bannen. De mantel, skouderfearren en rêch hawwe in ferlykbere kleur, mar binne swierder tekene; de fearren hawwe swarte sintra en donkere dwersbannen. Op 'e kop sit in gielbrune wynbraustreek boppe it each en in donkerbrún oant swarte snorstreek. De siden fan 'e hals binne readbrún mei fine dwersbannen. It kin en de kiel binne gielbrún, wylst de middelste kielfearren lange readbrune streken hawwe. It boarst en de búk binne gielbrún. Oan 'e siden sitte brede brune streken, wylst yn 'e midden smellere streken foarkomme. De sturt is readgielbrún mei swarte sintrale streken en swarte spikkels by de rânen lâns. De wjukken binne ljocht readbrún en hawwe in ûnregelmjittich patroan fan swarte bannen, streken en spikkels. It fearrekleed is los fan struktuer. De ferlinge fearren op 'e krún, de hals en it boarst kinne opset wurde, benammen by de [[balts]] of as de fûgel him bedrige fielt. De krêftige snaffel is grienich giel mei in donkerder boppesnaffel. De iris is giel en wurdt omjûn troch in ring fan bleate grienige of blauige hûd. De poaten binne grienich fan kleur. In fleanende reiddomp lûkt syn nekke yn nei syn romp, krektas de [[ielreager]] dat docht. Jonge reiddompen lykje sterk op folwoeksen fûgels, mar hawwe in wat ljochter fearrekleed mei minder dúdlike tekeningen. == Taksonomy == De reiddomp is yn twa [[ûndersoarte]]n te ferielen: * ''Botaurus stellaris stellaris'' - [[Jeropa]], [[Aazje]] * ''Botaurus stellaris capensis'' - Súdlik [[Afrika]], in bytsje lytser en donkerder as ''stellaris''. == Fersprieding en leefgebiet == It briedgebiet fan 'e nominaatûndersoarte ''B. s. stellaris'' rint troch de mylde streken fan [[Jeropa]] en [[Aazje]], fan 'e [[Britske Eilannen]], [[Sweden]] en [[Finlân]] eastlik oant it eilân [[Sachalin]] yn East-[[Sibearje]], it [[Koreä|Koreäanske Skiereilân]] en it [[Japan]]ske eilân [[Hokkaido]]. De noardgrins fan it ferspriedingsgebiet leit omtrint 57° noarderbreedte yn 'e [[Oeral]] en 64° noarderbreedte yn East-Sibearje. De súdgrins rint lâns de [[Middellânske See]], de [[Swarte See]], [[Iran]], [[Afganistan]], [[Kazachstan]], [[Mongoalje]] en de [[Sina|Sineeske]] provinsje [[Hebei]]. Dêrnjonken komme ek lytse populaasjes foar yn [[Marokko]], [[Algerije]] en [[Tuneezje]]. Guon populaasjes binne [[stânfûgel]]s en bliuwe it hiele jier troch yn itselde gebiet. De mear noardlike populaasjes lûke yn 'e hjerst nei waarmere streken, hoewol't in part fan 'e fûgels ek yn it briedgebiet oerwinteret. Fûgels út Noard-Jeropa ferhúzje benammen nei Súd-Jeropa en Noard- en Sintraal-Afrika, wylst de noardlike Aziatyske populaasjes oerwinterje op it [[Arabysk Skiereilân]], it [[Yndysk subkontinint]] en yn 'e Sineeske provinsjes [[Heilongjiang]], [[Jilin]] en Binnen-[[Mongoalje]]. === Nederlân === De reiddomp is al iuwen in briedfûgel yn Nederlân, sa docht bliken út jachtferslaggen út 'e fyftjinde iuw. Oant der yn 'e perioade 1973–1977 systematyske tellingen útfierd waarden hiene se net de yndruk dat de soarte sterk efterútgie. It tal briedpearen waard doe rûsd op 500 oant 700. Dêrnei naam de populaasje rap yn oantal ôf. De reiddomp is foar it brieden ôfhinklik fan grutte, rêstige reidfjilden dy't yn it wetter steane. Sokke leefgebieten ferdwine troch spontane ferbosking, rekreaasjedruk en stêdebou. Oan it begjin fan 'e jierren 1990 wiene der noch likernôch 200 briedpearen. Nei de strange winter fan 1996 bleaunen dêr noch mar sa'n 150 fan oer. Oars as nei eardere strange winters bleau in opfallend werstel fan 'e populaasje doe út. Yn 'e lêste desennia is it tal briedpearen stadichoan wer tanaam en yn 2025 waard de Nederlânske populaasje wer op 680 oant 750 briedpearen rûsd. Dat is foar in part te tankjen oan 'e oanlis fan nije sompegebieten yn eardere lânbougebieten, wêrtroch nij gaadlik briedgebiet ûntstien is. De reiddomp komt yn Fryslân yn in brede streek fan 'e Lauwersmar oant de marrekrite foar. === Ekology en habitat === De reiddomp libbet benammen yn grutte reidfjilden en sompen, marren, lagunes en stadich streamende rivieren mei tichte iggefegetaasje. Somtiden briedt de soarte ek by dobben yn lânbougebieten en sels tichteby minsklike bewenning, salang't dêr gaadlik leefgebiet oanwêzich is. Dochs hat de fûgel in dúdlike foarkar foar grutte reidfjilden fan teminsten 20 hektare. Bûten it briedseizoen stelt de reiddomp minder hege easken oan syn leefgebiet. Njonken reidfjilden wurdt de soarte dan ek oantroffen yn rysfjilden, fiskkwekerijen, sân- en grintôfgravings, rioelwettersuverings, sleatten, oerstreamde gebieten en sompen. De ûndersoarte ''B. s. capensis'' is [[Endemisme|endemysk]] yn súdlik [[Afrika]]. Dy komt lokaal foar yn sompen by de eastkust, yn 'e [[Okavangodelta]] en oan 'e foetheuvels fan 'e [[Drakensbergen]]. Dizze populaasje is in stânpopulaasje. Yn novimber 2024 waard de ûndersoarte foar it earst yn 'e skiednis fan Kasjmier waarnommen yn 'e [[Wularmar]]. De fûgel is benammen by 't skimerjen en nachts aktyf. By gefaar nimt de reiddomp de saneamde pealhâlding oan: hy stiet dan ûnferweechlik mei de hals útstrutsen en de snaffel rjocht omheech. Troch dizze hâlding en syn streke fearrekleed giet de fûgel hast folslein op yn it reid en is er tige dreech te ûntdekken. It iten bestiet benammen út fisken en kikkerts, mar ek oare lytse wetterdieren wurde fongen. It lûd fan de reiddomp kin noch it bêste fergelike wurde mei it slaan op in holle beamstamme. It is in leech droanend lûd. Hy makket lykwols wer in oar lûd om wyfkes te lokken, syn lûd is dan krekt heech en skerp. Earder waard tocht dat de rop fan de fûgel it lûd fan de duvel wie. == Briedgedrach == De reiddomp bout syn nêst yn ticht reid, benammen fan [[reid]] (''Phragmites''). De soarte is nei likernôch ien jier geslachtsryp. It nêst bestiet út in platfoarm fan plantemateriaal dat streekrjocht op 'e grûn tusken it reid oanlein wurdt. It wyfke leit ornaris fjouwer oant fiif griisgriene aaien, dy't likernôch 25 oant 26 dagen útbret wurde. Oft beide âlders by de fersoarging fan 'e piken belutsen binne, is noch altyd net folslein dúdlik. De jonge fûgels binne nei gemiddeld 50 oant 55 dagen útflein. It mantsje kin mei ferskate wyfkes pearje. == Status == De reiddomp hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte wrâldpopulaasje, dy't rûsd wurdt op 110.000 oant 340.000 eksimplaren. De [[IUCN]] hat de soarte dêrom klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', LC). Hoewol't de populaasje yn oantal efterútgiet, ferrint dy efterútgong net fluch genôch om de soarte yn in hegere bedrigingskategory ûnder te bringen. De grutste bedrigingen foar de reiddomp binne it ferdwinen fan reidfjilden en de drûchlizzing en fersteuring fan sompegebieten dêr't de soarte fan ôfhinklik is. De reiddomp falt ûnder de [[Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds]] (AEWA), in ynternasjonaal ferdrach dat him rjochtet op 'e beskerming fan trekkende wetterfûgels yn Afrika en Euraazje. De súdlike ûndersoarte (''B. s. capensis'') hat yn 'e rin fan 'e 20e iuw in dramatyske efterútgong meimakke troch de degradaasje fan sompegebieten. Oars as de noardlike ûndersoarte stiet dizze populaasje dêrom út it eachpunt fan natoerbeskerming foar grutte útdagings. <gallery> Ofbyld:Botsta.jpg Ofbyld:Bak Botaurus stellaris Poznan ZOO.jpg Ofbyld:Rohrdommel flug2 400.jpg Ofbyld:Botaurus stellaris-Tokyo bay.jpg </gallery> == Keppeling om utens == * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Botaurus+stellaris SoortenBank.nl] beskriuwing, ôfbylden en lûd * [https://waarneming.nl/species/1/maps/?start_date=2020-07-12&interval=15552000&end_date=2021-01-08&map_type=grid10k Kaart mei waarnimmingen yn Nederlân] {{commonsBalke|Botaurus stellaris}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] lm6tt7apdb683pmp7kz4lvx8npjcr0a 1237649 1237573 2026-08-03T06:28:33Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. 1237649 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=reiddomp |Ofbyld= [[File:Bittern - Botaurus stellaris.jpg|250px]] |lûd=[[File:Botaurus stellaris - Eurasian Bittern XC362697.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje= [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai= [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus stellaris |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Botaurus_stellaris_map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''reiddomp''' (''Botaurus stellaris''), ek wol '''domp''', '''marbolle''', of '''reidbolle''', is in [[reagerfûgel]] dy't troch syn poerbêste skutkleur yn [[reid]]lannen net opfalt. Dizze fûgel is net hiel algemien yn Fryslân, mar troch de ûntwikkeling fan nije [[moeras]]sen is der sprake fan werstel. De reiddomp is ôfhinklik fan oerjierrich reid. == Skaaimerken == Reiddompen binne stevich boude reagerfûgels mei in ljocht gielbrún oant okerbrún fearrekleed dat bedutsen is mei donkere streken en dwersbannen. De reiddomp wurdt 69 oant 81 sm lang, hat in spanwiidte fan 100 oant 130 sm en weaget tusken de 0,87 en 1,94 kg. It mantsje is dúdlik grutter as it wyfke. [[Ofbyld:Botaurus stellaris Gosforth Park.jpg|thumb|left|De fûgel hat in tige goede skutkleur.]] De krún en de nekke binne swart. De fearren op dy plakken binne relatyf lang en hawwe gielbrune einen mei smelle swarte dwersbannen. De siden fan 'e kop en de hals binne frijwol unifoarm gielbrún mei ûnregelmjittige swarte bannen. De mantel, skouderfearren en rêch hawwe in ferlykbere kleur, mar binne swierder tekene; de fearren hawwe swarte sintra en donkere dwersbannen. Op 'e kop sit in gielbrune wynbraustreek boppe it each en in donkerbrún oant swarte snorstreek. De siden fan 'e hals binne readbrún mei fine dwersbannen. It kin en de kiel binne gielbrún, wylst de middelste kielfearren lange readbrune streken hawwe. It boarst en de búk binne gielbrún. Oan 'e siden sitte brede brune streken, wylst yn 'e midden smellere streken foarkomme. De sturt is readgielbrún mei swarte sintrale streken en swarte spikkels by de rânen lâns. De wjukken binne ljocht readbrún en hawwe in ûnregelmjittich patroan fan swarte bannen, streken en spikkels. It fearrekleed is los fan struktuer. De ferlinge fearren op 'e krún, de hals en it boarst kinne opset wurde, benammen by de [[balts]] of as de fûgel him bedrige fielt. De krêftige snaffel is grienich giel mei in donkerder boppesnaffel. De iris is giel en wurdt omjûn troch in ring fan bleate grienige of blauige hûd. De poaten binne grienich fan kleur. In fleanende reiddomp lûkt syn nekke yn nei syn romp, krektas de [[ielreager]] dat docht. Jonge reiddompen lykje sterk op folwoeksen fûgels, mar hawwe in wat ljochter fearrekleed mei minder dúdlike tekeningen. == Taksonomy == De reiddomp is yn twa [[ûndersoarte]]n te ferielen: * ''Botaurus stellaris stellaris'' - [[Jeropa]], [[Aazje]] * ''Botaurus stellaris capensis'' - Súdlik [[Afrika]], in bytsje lytser en donkerder as ''stellaris''. == Fersprieding en leefgebiet == [[Ofbyld:Roerdompvlucht.jpg|thumb|left|Fleanende reiddomp.]] It briedgebiet fan 'e nominaatûndersoarte ''B. s. stellaris'' rint troch de mylde streken fan [[Jeropa]] en [[Aazje]], fan 'e [[Britske Eilannen]], [[Sweden]] en [[Finlân]] eastlik oant it eilân [[Sachalin]] yn East-[[Sibearje]], it [[Koreä|Koreäanske Skiereilân]] en it [[Japan]]ske eilân [[Hokkaido]]. De noardgrins fan it ferspriedingsgebiet leit omtrint 57° noarderbreedte yn 'e [[Oeral]] en 64° noarderbreedte yn East-Sibearje. De súdgrins rint lâns de [[Middellânske See]], de [[Swarte See]], [[Iran]], [[Afganistan]], [[Kazachstan]], [[Mongoalje]] en de [[Sina|Sineeske]] provinsje [[Hebei]]. Dêrnjonken komme ek lytse populaasjes foar yn [[Marokko]], [[Algerije]] en [[Tuneezje]]. Yn novimber 2024 waard de reiddomp foar it earst yn 'e skiednis fan [[Jammu en Kasjmier (territoarium)|Kasjmier]] waarnommen yn 'e [[Wularmar]]. Guon populaasjes binne [[stânfûgel]]s en bliuwe it hiele jier troch yn itselde gebiet. De mear noardlike populaasjes lûke yn 'e hjerst nei waarmere streken, hoewol't in part fan 'e fûgels ek yn it briedgebiet oerwinteret. Fûgels út Noard-Jeropa ferhúzje benammen nei Súd-Jeropa en Noard- en Sintraal-Afrika, wylst de noardlike Aziatyske populaasjes oerwinterje op it [[Arabysk Skiereilân]], it [[Yndysk subkontinint]] en yn 'e Sineeske provinsjes [[Heilongjiang]], [[Jilin]] en Binnen-[[Mongoalje]]. De ûndersoarte ''B. s. capensis'' is [[Endemisme|endemysk]] yn súdlik [[Afrika]]. Dy komt lokaal foar yn sompen by de eastkust, yn 'e [[Okavangodelta]] en oan 'e foetheuvels fan 'e [[Drakensbergen]]. Dizze populaasje is in stânpopulaasje. === Nederlân === De reiddomp is al iuwen in briedfûgel yn Nederlân, sa docht bliken út jachtferslaggen út 'e fyftjinde iuw. Oant der yn 'e perioade 1973–1977 systematyske tellingen útfierd waarden hiene se net de yndruk dat de soarte sterk efterútgie. It tal briedpearen waard doe rûsd op 500 oant 700. Dêrnei naam de populaasje rap yn oantal ôf. De reiddomp is foar it brieden ôfhinklik fan grutte, rêstige reidfjilden dy't yn it wetter steane. Sokke leefgebieten ferdwine troch spontane ferbosking, rekreaasjedruk en stêdebou. Oan it begjin fan 'e jierren 1990 wiene der noch likernôch 200 briedpearen. Nei de strange winter fan 1996 bleaunen dêr noch mar sa'n 150 fan oer. Oars as nei eardere strange winters bleau in opfallend werstel fan 'e populaasje doe út. Yn 'e lêste desennia is it tal briedpearen stadichoan wer tanaam en yn 2025 waard de Nederlânske populaasje wer op 680 oant 750 briedpearen rûsd. Dat is foar in part te tankjen oan 'e oanlis fan nije sompegebieten yn eardere lânbougebieten, wêrtroch nij gaadlik briedgebiet ûntstien is. De reiddomp komt yn Fryslân yn in grut gebiet fan 'e [[Lauwersmar]] oant de marrekrite en de Iselmarkust foar. De reiddomp is minder oanwêzich yn it súdeasten fan 'e provinsje. === Ekology en habitat === De reiddomp libbet benammen yn grutte reidfjilden en sompen, marren, lagunes en stadich streamende rivieren mei tichte iggefegetaasje. Somtiden briedt de soarte ek by dobben yn lânbougebieten en sels tichteby minsklike bewenning, salang't dêr gaadlik leefgebiet oanwêzich is. Dochs hat de fûgel in dúdlike foarkar foar grutte reidfjilden fan teminsten 20 hektare. Bûten it briedseizoen stelt de reiddomp minder hege easken oan syn leefgebiet. Njonken reidfjilden wurdt de soarte dan ek oantroffen yn rysfjilden, fiskkwekerijen, sân- en grintôfgravings, rioelwettersuverings, sleatten, oerstreamde gebieten en sompen. De fûgel is benammen by 't skimerjen en nachts aktyf. By gefaar nimt de reiddomp de saneamde pealhâlding oan: hy stiet dan ûnferweechlik mei de hals útstrutsen en de snaffel rjocht omheech. Troch dizze hâlding en syn streke fearrekleed giet de fûgel hast folslein op yn it reid en is er tige dreech te ûntdekken. [[Ofbyld:Rohrdommel14ib.jpg|thumb|left|Reiddomp mei proai.]] It iten bestiet benammen út fisken en kikkerts, mar ek oare lytse wetterdieren wurde fongen. It lûd fan de reiddomp kin noch it bêste fergelike wurde mei it slaan op in holle beamstamme. It is in leech droanend lûd. Hy makket lykwols wer in oar lûd om wyfkes te lokken, syn lûd is dan krekt heech en skerp. Earder waard tocht dat de rop fan de fûgel it lûd fan de duvel wie. == Briedgedrach == De reiddomp bout syn nêst yn ticht reid, benammen fan [[reid]] (''Phragmites''). De soarte is nei likernôch ien jier geslachtsryp. It nêst bestiet út in platfoarm fan plantemateriaal dat streekrjocht op 'e grûn tusken it reid oanlein wurdt. [[Ofbyld:Nederlandsche vogelen (KB) - Botaurus stellaris (076a) (cropped).jpg|thumb|250px|Tekening fan in nêst fan 'e reiddomp.]] It wyfke leit ornaris fjouwer oant fiif griisgriene aaien, dy't likernôch 25 oant 26 dagen útbret wurde. Oft beide âlders by de fersoarging fan 'e piken belutsen binne, is noch altyd net folslein dúdlik. De jonge fûgels binne nei gemiddeld 50 oant 55 dagen útflein. It mantsje kin mei ferskate wyfkes pearje. == Status == De reiddomp hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte wrâldpopulaasje, dy't rûsd wurdt op 110.000 oant 340.000 eksimplaren. De [[IUCN]] hat de soarte dêrom klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', LC). Hoewol't de populaasje yn oantal efterútgiet, ferrint dy efterútgong net fluch genôch om de soarte yn in hegere bedrigingskategory ûnder te bringen. De grutste bedrigingen foar de reiddomp binne it ferdwinen fan reidfjilden en de drûchlizzing en fersteuring fan sompegebieten dêr't de soarte fan ôfhinklik is. De reiddomp falt ûnder de [[Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds]] (AEWA), in ynternasjonaal ferdrach dat him rjochtet op 'e beskerming fan trekkende wetterfûgels yn Afrika en Euraazje. De súdlike ûndersoarte (''B. s. capensis'') hat yn 'e rin fan 'e 20e iuw in dramatyske efterútgong meimakke troch de degradaasje fan sompegebieten. Oars as de noardlike ûndersoarte stiet dizze populaasje dêrom út it eachpunt fan natoerbeskerming foar grutte útdagings. == Keppeling om utens == * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Botaurus+stellaris SoortenBank.nl] beskriuwing, ôfbylden en lûd * [https://waarneming.nl/species/1/maps/?start_date=2020-07-12&interval=15552000&end_date=2021-01-08&map_type=grid10k Kaart mei waarnimmingen yn Nederlân] {{Boarnen|boarnefernijing= * De tekst fan dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Ingelsktalige, sjoch foar referinsjes [[:en:Eurasian bittern]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-bittern-botaurus-stellaris BirdLife, oproppen 3 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grebit1/cur/introduction Birds of the World, opropppen 3 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/grebit1?continue eBird, oproppen 3 augustus 2026.] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/950 SOVON, oproppen 3 augustus 2026.] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/roerdomp Fûgelbeskerming Nederlân, oproppen 3 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus stellaris}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] skgjtsqpz690sv31sjj342fuh93y2s5 0 29360 1237684 1233213 2026-08-03T10:39:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237684 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wylp |Ofbyld = [[File:Eurasian Curlew.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:XN Numenius arquata.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[wylpen]] (''Numenius'') |Wittenskiplike namme= Numenius arquata |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:NumeniusArquata.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[briedgebiet]]<br>{{Color box|#008000}} stânfûgel<br>{{Color box|#00FFFF}} trekfûgel<br>{{Color box|#007FFF}} wintergast</small> }} De '''wylp''' (''Numenius arquata'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Chiurlo Maggiore (Numenius arquata) DSC7954.jpg|thumb|left|Wylp mei iepen wjukken.]] Mei in lingte fan 50 oant 60 sintimeter en in gewicht fan 450 oant 1500 gram is de wylp de grutste steltrinner fan West-Jeropa. De nei ûnderen bûge snaffel is 9 oant 15 sm lang, dy't by de wyfkes langer is as by de mantsjes. It fearrekleed is ljocht fan kleur mei donkerbrune fertikale strepen oer it hiele lichem. Hy liket op 'e [[wetterwylp]], mar is grutter en hat net folle tekening op 'e kop, allinnich in skiere ljochte eachstreek. De wetterwylp hat in donkere eachstreek en in krúnstreek. De lange wjukken binne oan 'e ûnderkant hast wyt. De wetterwylp is 10 sm lytser en hat in snaffel fan 6 oant 9 sm. It lûd fan de wylp ûnderskiedt him ek fan dat fan 'e wetterwylp. De rop is tige karakteristyk en kin yn 'e moarn- of jûntiid fier drage. It is in mysterieus, jodeljend lûd, mei oanboazjende fluittoanen en lange trillers, klinkend as koer-líe." <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferskil wylp en wetterwylp.</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> A curlew (Numenius arquata) at Fisherman’s Haven - geograph.org.uk - 5930278.jpg|Wylp. Whimbrel Numenius phaeopus.jpg|Wetterwylp. </gallery> </div> == Fersprieding == De wylp briedt fan 'e noardlike helte fan Europa nei [[Ruslân]] oant sa fier eastlik as [[Kazachstan]], [[Mongoalje]] en [[Sina]]. De measten binne [[trekfûgel]]s, dy't oerwinterje yn [[Noard-Afrika]], [[Súd-Europa]], de [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust fan Europa, om 'e [[Middellânske See]] hinne, yn [[Turkije]] en yn [[Aazje]]. Hy bliuwt it hiele jier troch op 'e [[Britske Eilannen]]. De soarte wurdt no meastentiids ferdield yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Numenius arquata arquata'' (Jeropeeske wylp) - de nominaatfoarm briedt yn West-, Noard- en Sintraal-Europa en oerwinteret yn West- en Súd-Europa en yn West-Afrika * ''Numenius arquata orientalis'' - briedt fan West- en Sintraal-[[Sibearje]] oant [[Mantsjoerije]], oerwinteret yn Afrika en [[Súdeast-Aazje]] * ''Numenius arquata suschkini'' - briedt fan West-Kazachstan oant Súdwest-Sibearje, oerwinteret yn Súdwest-Aazje en Subsaharaansk Afrika === Nederlân === Yn [[Nederlân]] binne wylpen it hiele jier troch te finen. Oant de jierren 1980 briede wylpen yn 'e natuer lykas heide, heechfean en dunen. Al earder keazen hieltiten mear wylpen foar agrarysk gebiet as briedgebiet en sûnt de jierren 1980 briedt de mearderheid fan 'e wylpen op boerelân. De natuergebieten binne de fûgel as briedfûgel kwytrekke. Fûgels dy't yn Nederlân briede, oerwinterje súdliker, bygelyks yn [[Belgje]], [[Frankryk]], [[Dútslân]], [[Ierlân]], [[Spanje]] en it [[Feriene Keninkryk]]. Yn 'e winter hâlde hjir fûgels yn gruttere oantallen ta út [[Ruslân]] en [[Skandinaavje]] en mooglik in lyts oantal dat hjir ek briedt. As briedfûgel komt de wylp it meast yn 'e eastlike dielen fan it lân foar, wylst de fûgel winterdeis in foarkar hat foar it westen fan it lân. == Ekology == De wylp is frij skou foar de minske oer. Bûten it briedseizoen om is it in tige sosjale fûgel en wurdt er faak yn groepen sjoen. Hy wurdt faak op hegere dielen fan ikkers en greiden sjoen as in soad oare wilstereftigen. [[Ofbyld:Curlew's nest - geograph.org.uk - 802280.jpg|thumb|Nêst.]] De wylp siket mei syn lange, bûge snaffel nei wringeleaze dieren yn sêfte boaiems. De snaffel wurket treflik om waadwjirms út harren U-foarmige nêsten te heljen. De wylp kin by gelegenheid ek krabben en dauwjirms pakke. It nêst is ienfâldich en flak oerflak op 'e taiga, greide of in ferlykber plak. In lechsel bestiet yn 'e regel út fjouwer aaien. De aaien wurde yn likernôch in moanne útbret. De âldste bekende wylp is in wyfke fan 33 jier en 8-9 moannen. De fûgel waard yn 1992 op [[Brownsea Island]] ringe en waard noch begjin maart 2026 libben waarnommen. == Status == Sûnt 2008 kategorisearret de ynternasjonale natuerbeskermingsuny IUCN de soarte as gefoelich (''Near Threatened''). Nettsjinsteande dat er yn guon gebieten noch gewoan is, nimt de soarte sterk yn oantal ôf. De wrâldpopulaasje waard yn 2016 tusken 835.000 en goed 1,3 miljoen fûgels rûsd, wêrfan't der yn Jeropa nei alle gedachten 212.000–292.000 pear briede. De wylp stiet sûnt 2017 yn Nederlân op 'e [[Nederlânske Reade List fan fûgels]] as kwetsber. Sûnt 1990 is it oantal briedpearen mei mear as de helte sakke. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e Reade List as gefoelich (''Near Threatened''). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-curlew-numenius-arquata BirdLife, oproppen 28 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/eurcur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 juny 2026 ] * [https://ebird.org/species/eurcur eBird, oproppen 28 juny 2026] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/5410 SOVON, oproppen 28 juny 2026] ---- {{Commonscat|Numenius arquata}} }} {{DEFAULTSORT:Wilp}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ascension]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Britsk Territoarium yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rodrigues]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] 1h2repdy7l0mmd6zb2gh26ku0lgnt61 0 35764 1237509 1237273 2026-08-02T19:24:10Z Kneppelfreed 2013 navigaasje Stichtske Fecht 1237509 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Kerklaan | ôfbylding = | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Utert (provinsje)|Utert]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Stichtske Fecht]] | ynwennertal = ± 136 <ref>[https://allecijfers.nl/buurt/kerklaan-stichtse-vecht/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 0,06 km² | befolkingstichtens = | hichte = | koördinaten = | postkoade = 3632 | netnûmer = 0294 | webside = | mapname = Utert | lat_deg = 52 | lat_min = 12 | lat_sec = 15 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 1 | lon_sec = 30 | lon_dir = E | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Kerklaan''' is in [[buorskip]] yn 'e gemeente [[Stichtske Fecht]] yn 'e provinsje [[Utert (provinsje)|Utert]]. It leit oan it [[Amsterdam-Rynkanaal]] tusken [[Loenen oan de Fecht]] en [[Loenersloot]] by de [[Loenerslootse Brêge]]. Kerklaan leit op ien fan 'e histoaryske streamrêchen fan âlde Fechttakken. Eartiids hiet it plak Slootdijk. Nei de [[Reformaasje]] waard yn Slootdijk in [[skûltsjerke]] boud, dy't yn 1857 ferfongen waard troch in [[Neogotyk|neogoatysk]] [[tsjerkegebou]]. Troch dy tsjerke krige it buorskip de hjoeddeiske namme Kerklaan. By de tsjerke waard ek in katolike skoalle boud, de Sint-Ludgerusskoalle. Oan it begjin fan 'e jierren 1960 wiene sawol de tsjerke as de skoalle yn in minne steat. It tsjerkebestjoer woe de tsjerke en de skoalle yn it earstoan opknappe, mar it rûn oars. Doe't bekend waard dat der yn Loenen oan de Fecht sa'n 400 hûzen byboud waarden, waard nei in soad strideraasje it beslút nommen dat de skoalle dêr oan 'e Prinses Margrietlaan nijbou krige. Eefkes letter waard yn dat útwreidingsplan ek de nije tsjerke boud. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://dspace.library.uu.nl/server/api/core/bitstreams/5e686f7d-fd57-4cc3-8dd4-0a2e44fcb32c/content Universiteit Utrecht, Vechtkroniek: Van Kerklaan naar Loenen, side 26.] {{reflist}} }} {{Koördinaten|52_13_15_N_5_0_28_E_type:city_zoom:15_region:NL|52° 13' NB, 5° 0' EL}} {{Stichtske Fecht}} [[Kategory:Loenen]] [[Kategory:Plak yn Stichtske Fecht]] nitqt83uq7iuk3n9ip2yljvampfx8q5 0 43144 1237313 1224571 2026-08-02T12:11:16Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere. + tekst skiednis (oenommen fan 'e Ingelske wiki.) 1237313 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Galway | ôfbylding = "Eine kosmopolitische Stadt mit lebhaften Stadtzentrum". 09.jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = Galway CoA.svg | lân = {{IRL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Greefskip | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Galway (Galway)|Galway]] | ynwennertal = 85.910 <small>(2022)</small> | oerflak = 57,3 km² | befolkingstichtens = 1.499 ynw./km² | hichte = 25 m | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_16_29_N_9_02_59_W_type:city(71893)_region:IE|53°16'N, 9°02'W}} | postkoade = H91 | netnûmer = 091 | webside = [https://www.galwaycity.ie/ www.galwaycity.ie] | mapname = Ierlân | lat_deg = 53 | lat_min = 16 | lat_sec = 36 | lat_dir = N | lon_deg = 9 | lon_min = 2 | lon_sec = 56 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Galway''' is in stêd oan 'e westkust fan [[Ierlân]] en haadstêd fan it [[Greefskippen fan Ierlân|greefskip]] (''county'') [[Galway (greefskip)|Galway]]. It is de tredde stêd neffens grutte en de fluchst groeiende stêd yn 'e Republyk Ierlân en de iennichste stêd yn 'e provinsje Connacht. Galway leit oan 'e westkust fan Ierlân, oan 'e rivier [[Corrib (rivier)|Corrib]] tusken [[Lough Corrib]] (mar) en de [[Baai fan Galway]]. Galway en it [[Kroaasje|Kroätyske]] [[Rijeka]] wiene yn 2020 [[Kulturele Haadstêd fan Jeropa]]. == Skiednis == Op it plak fan in eardere delsetting waard Dún Gaillimhe ("Fort oan de Mûning fan de Gaillimh") boud en yn 1124 foltôge troch Tairrdelbach Ua Conchobair, de kening fan it omlizzende [[Connacht]] en teffens de Hege Kening fan hiel Ierlân. It kastiel tsjinne as basis foar syn float. By de [[Normandjers|Normandyske]] ynvaazje yn 'e jierren 1230 waard it ferovere troch de Normandyske oanfierder Richard de Burgh. Om't it neiteam fan dy ynfallers (bekend as de De Burghs) stadichoan oerhellen nei de Ierske kultuer ("fergaelisearren"), woenen de ynfloedrike hannelers fan 'e stêd – in groep út de boppelaach dy't bekend stie as de "Stammen fan Galway" – sels mear te sizzen ha. Dat late der ta dat se de baas waarden oer de stêd en dat de Ingelske kroan har yn desimber 1484 de status fan stêd mei in eigen boargemaster joech. Galway, dat benammen út ynwenners fan Normandyske komôf bestie, hie in muoisume en sels fijannige relaasje mei de lânseigen Ierske stammen op it omlizzende plattelân. In warskôging boppe de westpoarte, dy't yn 1562 troch boargemaster Thomas Óge Martyn oanbrocht waard, warskôge foar de "Wrede O'Flahertys" (in machtige lokale Ierske famylje), en gewoane lânseigen Ieren mochten de stêd fan 'e stedsried allinne yn mei spesjale tastimming. Yn 'e Midsiuwen waard de stêd bestjoerd troch in [[oligargy]] fan fjirtjin rike hannelersfamyljes. It wie in wichtige haven foar de hannel mei [[Spanje]] en [[Frankryk]], dêr't de Spaanske Bôge noch oan tinkt. Yn 1477 besocht de ûntdekkingsreizger [[Kristoffel Kolumbus]] de stêd, nei alle gedachten doe't er ûnderweis wie nei [[Yslân]] en de [[Fêreu-eilannen]]. Sân jier letter skreau er yn 'e kantline fan syn eksimplaar fan ''Imago Mundi'' dat der minsken yn Galway oan lân kommen wiene, dy't fan bûtenlânske komôf wiene (mooglik Inuit). Mooglik wiene dy troch de Noard-Atlantyske stream op beamstammen út it westen wei dêrhinne dreaun. [[Ofbyld:Old-Galway.jpg|thumb|left|De ommuorre stêd yn 1651.]] Yn 'e 16e en 17e iuw bleau Galway meastentiids trou oan 'e Ingelske kroan, mar yn 1642 ferbûn de stêd him mei de Katolike Konfederaasje fan Kilkenny (in ferbûn fan Ierske katoliken yn 'e boargeroarloggen). By de dêropfolgjende ferovering fan Ierlân troch de Ingelske generaal Oliver Cromwell waard de stêd nei in belis fan njoggen moannen ynnommen. Ein 17e iuw stipe de stêd de katolike kening [[Jakobus II fan Ingelân|Jakobus II]] yn 'e striid tsjin it Ingelske bewâld, wêrnei't hja koart nei de [[Slach by Aughrim]] yn 1691 ferslein en ferovere waard. De machtige keapmanfamyljes waarden ta reapsein brocht en de stêd hie letter ek slim te lijen ûnder de [[Ierske Hongersneed (1845-1852)|Grutte Hongersneed]] fan 1845–1852. == Underwiis == Sûnt [[1845]] hat de stêd in [[Nasjonale Universiteit fan Ierlân, Galway|universiteit]]. De gebouwen fan NUI Galway binne konsintrearre oan 'e noardkant fan 'e stêd oan 'e Corrib. Fan 'e 17.000 studinten (2015) komme der sa'n 2.000 út it bûtenlân. == Ofbylden == <gallery> Galway cathedral.jpg.jpg|[[Katedraal fan Us Leaffrou Opname yn de Himel en de hillige Nikolaas (Galway)|Katedraal fan Galway]] Acme band.jpg|''Galway Arts Festival'', parade 2007 Galway cannons.jpg|Kanon op Eyre Square, Galway Galway_2009-09-12_05.JPG|Haadgebou fan de universiteit </gallery> <gallery> "Eine kosmopolitische Stadt mit lebhaften Stadtzentrum". 03.jpg|St. Nicholas Galway-Lynch's Castle-04-Affe rettet Kind-gje.jpg|Lynch's Castle Galway-Pub-24-Tigh Chóilí-gje.jpg|Pub Tigh Chóilí </gallery> == Keppelings om utens == * [https://www.nuigalway.ie/ Universiteit fan Galway] * [https://www.galwayartsfestival.com/ ''Galway Arts Festival''] {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * Skiednis oernommen fan 'e Ingelske wikipedy; sjoch foar boarnen [[:en:Galway (city)]] ---- {{Commonscat|Galway}} }} [[Kategory:Galway| ]] [[Kategory:Plak yn Ierlân]] [[sk:Galway]] co46wmtfm2pqxm39d5etjieuy2nlhjq 0 43582 1237333 1124628 2026-08-02T13:57:14Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere, + skiednis, ynfoboks wrâlderfgoed tafoege. 1237333 wikitext text/x-wiki {{Wrapper}} | {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Samarkand | ôfbylding = Registan square, Samarkand, Uzbekistan.jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = Emblem of Samarkand.svg | lân = [[File:Flag of Uzbekistan.svg|border|20px]] [[Oezbekistan]] | bestjoerlike ienheid 1 = Regio | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Samarkand (provinsje)|Samarkand]] | ynwennertal = 606.600 <small>(2026)</small><ref>[https://worldpopulationreview.com/cities/uzbekistan/samarkand World Population Revieuw]</ref> | oerflak = 120 km² | befolkingstichtens = 4.279,8 ynw./km² | stifting = [[8e iuw f.Kr.]] | hichte = 702 m | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|39.6542_0_0_N_66.9597_0_0_E_type:city(319404)_region:UZ|39°39′N, 66°58′E}} | tiidsône = [[UTC]]+05:00 | postkoade = 140100 | netnûmer = +998 66 | webside = [https://samarkand.uz/ samarkand.uz] | mapname = Oezbekistan | lat_deg = 39 | lat_min = 39 | lat_sec = 15 | lat_dir = N | lon_deg = 66 | lon_min = 57 | lon_sec = 36 | lon_dir = E | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} {{Ynfoboks wrâlderfgoed | soarte = Kultuer | namme = Samarkand – Krúspunt fan kultueren | ôfbylding = | tekst = | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = | namme bestjoerlike ienheid 1= | kritearia = i, ii, iv | ûnderdiel fan = | UNESCO-regio = Aazje en de Grutte Oseaan | UNESCO-folchnû. = [https://whc.unesco.org/en/list/603 603] | ynskriuwing = 2001 | útwreiding = 2016 (grinswiziging) | koördinaten = {{Koördinaten|39|40|7|N|67|0|0|E|type:landmark}} | gebiet = 1.123 ha | buffersône = 1.369 ha | bedrige = nee | webside = [https://whc.unesco.org/en/list/603/ whc.unesco.org] }} |- |} '''Samarkand''' ([[Oezbeeksk]]: ''Samarqand'' of ''Самарқанд'') is de haadstêd fan 'e provinsje [[Samarkand (provinsje)|Samarkand]] yn [[Oezbekistan]]. De measte ynwenners binne [[Tadzjikistan|Tadzjiken]]. De stêd is it meast bekend om syn sintrale lizzing oan 'e [[Siderûte]] tusken [[Sina]] en it Westen en as [[Islam]]itysk stúdzjesintrum. Yn 'e [[14e iuw]] waard it de haadstêd fan it ryk fan [[Timoer]] (Tamerlane), ek syn [[mausoleum]] (de [[Goer-e Amir]]) stiet yn Samarkand. De [[Bibi-Khanym Moskee]] is ien fan 'e meast opfallende gebouwen fan 'e stêd. De [[Registan]] wie it âlde sintrum fan 'e stêd. [[UNESCO]] sette de stêd yn 2001 op de [[Wrâlderfgoedlist]] as ''Samarkand – Crossroads of Cultures''. == Skiednis == Samarkand waard yn 'e 14e iuw f.Kr. yn 'e fruchtbere delling fan 'e [[Serafšān (rivier)|Serafšān]] as [[oäze]]stêd stifte. De stêd wie ien fan 'e wichtichste plakken oan 'e [[Siderûte]] tusken it [[Midden-Easten]] en [[Sina]] en tanket dêr in grut part fan syn wolfeart oan. [[Aleksander de Grutte]] ferovere yn 329 f.Kr. de stêd, dy't doe bekend stie as Marakanda en yn [[Transoksaanje]] lei. De [[Arabieren]] brochten de [[islam]] nei de regio dy't foar it meastepart [[Kristendom|kristlik]] wie. Ibn Qutaiba ferovere de stêd foar it earst yn 712, mar dêrnei folgen ferskate opstannen. Pas yn 753, nei de nederlaach fan 'e Sinezen by de rivier de [[Talas (rivier)|Talas]] yn 751, krige de islam dêr foargoed fêste grûn ûnder de fuotten. Sûnt de 10e iuw hie de archègos (lieder) fan 'e [[Manigeïsme|manicheïstyske]] tsjerke syn sit yn Samarkand; dêrfoar residearre er yn [[Babyloanje|Babylon]]. Yn 1141 foege de Kitan-foarst Yelü Dashi fan 'e Westlike Liao, dy't goede relaasjes ûnderhold mei de [[Nestorianisme|Nestorianen]], de stêd ta oan syn ryk. Yn 1220 waard Samarkand troch de Mongoalen fan [[Dzjengis Khan]] ferovere en swier skansearre. [[Timoer Lenk]] makke Samarkand yn 1370 ta haadstêd fan syn ryk. Hy liet boumasters út alle dielen fan syn ryk nei de stêd komme om de stêd moaier te meitsjen. In grut tal fan 'e histoaryske gebouwen dy't hjoed-de-dei noch besteane, datearje út syn tiid. Yn 1868 kaam de stêd ûnder [[Keizerryk Ruslân|Russysk]] bestjoer as [[protektoraat]]. Foar de [[Joaden|Joadske]] mienskip betsjutte dat in befrijing: ûnder it Mongoalske bewâld wiene hja twadderangsboargers, dy't mear belesting betelje moasten as oare ynwenners en net op hynders ride mochten. Yn 1920 waard de lêste emir, [[Alimkhan]], troch de [[bolsjewiken]] ferdreaun. Dêrnei waard de [[Folksrepublyk Bûchara]] útroppen. Yn 1924 gie dy op yn 'e [[Oezbeekske Sosjalistyske Sovjetrepublyk]], wêrfan't Samarkand oant 1930 de haadstêd wie. Dêrnei waard [[Tasjkent]] de haadstêd, en dy funksje hat de stêd sûnt beholden. Nei it útinoar fallen fan 'e [[Sovjet-Uny]] kaam Samarkand yn 1991 ûnder it bestjoer fan it ûnôfhinklike Oezbekistan. Lykas Buchara is Samarkand ferneamd om syn borduerkeunst. Benammen it goudborduerjen en it meitsjen fan 'e saneamde suzani's hawwe dêr in lange tradysje. == Universiteit == Mei it Samarkand State Medical Institute hat Samarkand de âldste medyske universiteit fan [[Sintraal-Aazje]]. == Wichtige en histoaryske gebouwen == Yn Samarkand steane ferskate monuminten fan 'e islamityske arsjitektuer. De stêd is troch [[UNESCO]] ta [[wrâlderfgoed]] ferklearre. It meast wichtige plein yn it sintrim hjit Registan. Oan it plein steane trije grutte madrassa's of koranskoallen: * De [[Ulug Bey Madrassa]] út 1420. * De [[Sherdar Madrassa]] út 1636. * De [[Tilla-Kari Madrassa]] út 1660. == Oare bouwurken == De Bibi-Khanum Moskee waard troch Timoer Lenk boud as [[mausoleim]] leafste ("bibi"). Timoer Lenk sels leit begroeven yn 'e Gur-e Emir. Fierder is der ek noch de Shah-i-Zinda, it iuwenâlde begraafplak mei de moskee. <gallery> Namazga.jpg|Namazga Moskee Shah-i-Zinda 01.jpg|De Shakh-i Zindeh Bibi-Khanym Mosque interior, Samarkand (мечеть Биби-Ханум, Северный зал мечети).jpg|Bibi Khanum Moskee </gallery> <gallery> Registan Tillya-Kari madrasah2014.JPG|Tilla Kori Madrassa Tilla Kari Madrasa, 1646-60 ;Registan Samarkand, Uzbekistan (40).jpg|Ynterieur Tilla Kari madrassa Ulugh Beg Observatory Museum 02.jpg|Ulugh beg Obeservatoarium </gallery> == Keppeling om utens == * [http://whc.unesco.org/en/list/603 Beskriuwing by UNESCO] {{en}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{commonscat|Samarkand}} }} [[Kategory:Samarkand| ]] [[Kategory:Plak yn Oezbekistan]] [[Kategory:Wrâlderfgoed yn Oezbekistan]] [[Kategory:Plak stifte yn de 8e iuw f.Kr.]] pose5a4uvd6ybjep5hykxi859fh7661 3 62272 1237351 1237164 2026-08-02T14:21:18Z Pathoschild 532 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 1237351 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] '''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>''' Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> 5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8 0 67258 1237679 1124595 2026-08-03T10:36:07Z RomkeHoekstra 10582 1237679 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Onsala | ôfbylding = Onsala_kyrka.jpg | ôfbyldingstekst = Tsjerke fan Onsala | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Sweden]] | bestjoerlike ienheid 1 = Lânskip | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Halland (lânskip)|Halland]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Hallands län]] | bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Kungsbacka (gemeente)|Kungsbacka]] | ynwennertal = 12.486 <small>(2023)</small><ref>[https://www.scb.se/MI0810 SCB]</ref> | oerflak = 14,43 km² | befolkingstichtens = 1.945 ynw./km² | hichte = | koördinaten = | postkoade = 439 xx | netnûmer = 0300 | webside = | mapname = Sweden | lat_deg = 57 | lat_min = 25 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 12 | lon_min = 8 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Onsala''' is in plak yn de gemeente [[Kungsbacka (gemeente)|Kungsbacka]] yn it lânskip [[Halland]] yn [[Sweden]]. == Namme == Yn 'e altfte iuw wie Onsala foar [[Wytsings]] in wichtich plak. Dêr't hjoed-de-dei de tsjerke fan Onsala stiet, wie foarhinne in offerbosk. it plak stie bekend as ''Odens sal'' (de seal of hal fan Odin). De plaknamme Onsala ferwiist dêrhinne. == Skiednis == Yn 'e rin fan 'e 20e iuw waard it plak populêr by simmerrekreanten en waarden der simmerhûzen boud. Sûnt de jierren 1950 en 1960 waarden in soad frijsteande hûzen byboud. Nei de foltôging fan 'e snelwei fanút Göteborg yn 'e jierren 1970 waarden in protte simmerwenten ferboud foar fêste bewenning. Sûnt dy tiid binne ferskillende kearnen gearfoege ta it hjoeddeiske Onsala. Tradisjoneel hie Onsala in sterke maritime ynslach. It stie bekend om syn reders en lânhûzen fan kapteins. Hjoed-de-dei is Onsala in typysk forinseplak (''pendlersamhälle'') foar minsken dy't nei Göteborg of [[Kungsbacka]] op en del pindelje. == Befolkingsûntwikkeling == {|class="wikitable" width=450 |- !align=left |Jier || 1990 || 1995 || 2000 || 2005 || 2010 || 2015 || 2020 |- align=center !align=left |Onsala | 5.176 || 6.352 || 6.893 || 11.375 || 11.951 || 12.275 || 12.415 |} {{Boarnen|boarnefernijing= * De tekst fan dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Sweedsktalige, sjoch foar referinsjes [[:se:Onsala]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Onsala}} }} [[Kategory:Plak yn Sweden]] 5zexa0jnrl5v334rsbmbfarslgb27ls 1237709 1237679 2026-08-03T10:58:22Z RomkeHoekstra 10582 posysjekaart oanpast. 1237709 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Onsala | ôfbylding = Onsala_kyrka.jpg | ôfbyldingstekst = Tsjerke fan Onsala | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Sweden]] | bestjoerlike ienheid 1 = Lânskip | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Halland (lânskip)|Halland]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Hallands län]] | bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Kungsbacka (gemeente)|Kungsbacka]] | ynwennertal = 12.486 <small>(2023)</small><ref>[https://www.scb.se/MI0810 SCB]</ref> | oerflak = 14,43 km² | befolkingstichtens = 1.945 ynw./km² | hichte = | koördinaten = | postkoade = 439 xx | netnûmer = 0300 | webside = | mapname = Súd-Sweden | lat_deg = 57 | lat_min = 25 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 12 | lon_min = 8 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Onsala''' is in plak yn de gemeente [[Kungsbacka (gemeente)|Kungsbacka]] yn it lânskip [[Halland]] yn [[Sweden]]. == Namme == Yn 'e altfte iuw wie Onsala foar [[Wytsings]] in wichtich plak. Dêr't hjoed-de-dei de tsjerke fan Onsala stiet, wie foarhinne in offerbosk. it plak stie bekend as ''Odens sal'' (de seal of hal fan Odin). De plaknamme Onsala ferwiist dêrhinne. == Skiednis == Yn 'e rin fan 'e 20e iuw waard it plak populêr by simmerrekreanten en waarden der simmerhûzen boud. Sûnt de jierren 1950 en 1960 waarden in soad frijsteande hûzen byboud. Nei de foltôging fan 'e snelwei fanút Göteborg yn 'e jierren 1970 waarden in protte simmerwenten ferboud foar fêste bewenning. Sûnt dy tiid binne ferskillende kearnen gearfoege ta it hjoeddeiske Onsala. Tradisjoneel hie Onsala in sterke maritime ynslach. It stie bekend om syn reders en lânhûzen fan kapteins. Hjoed-de-dei is Onsala in typysk forinseplak (''pendlersamhälle'') foar minsken dy't nei Göteborg of [[Kungsbacka]] op en del pindelje. == Befolkingsûntwikkeling == {|class="wikitable" width=450 |- !align=left |Jier || 1990 || 1995 || 2000 || 2005 || 2010 || 2015 || 2020 |- align=center !align=left |Onsala | 5.176 || 6.352 || 6.893 || 11.375 || 11.951 || 12.275 || 12.415 |} {{Boarnen|boarnefernijing= * De tekst fan dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Sweedsktalige, sjoch foar referinsjes [[:se:Onsala]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Onsala}} }} [[Kategory:Plak yn Sweden]] glcog52mgi40v6n95y7pa2uhjjm81d6 1237715 1237709 2026-08-03T11:16:40Z RomkeHoekstra 10582 1237715 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Onsala | ôfbylding = Onsala_kyrka.jpg | ôfbyldingstekst = Tsjerke fan Onsala | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Sweden.svg|20px]] [[Sweden]] | bestjoerlike ienheid 1 = Lânskip | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Halland (lânskip)|Halland]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Hallands län]] | bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Kungsbacka (gemeente)|Kungsbacka]] | ynwennertal = 12.486 <small>(2023)</small><ref>[https://www.scb.se/MI0810 SCB]</ref> | oerflak = 14,43 km² | befolkingstichtens = 1.945 ynw./km² | hichte = | koördinaten = | postkoade = 439 xx | netnûmer = 0300 | webside = | mapname = Súd-Sweden | lat_deg = 57 | lat_min = 25 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 12 | lon_min = 8 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Onsala''' is in plak yn de gemeente [[Kungsbacka (gemeente)|Kungsbacka]] yn it lânskip [[Halland]] yn [[Sweden]]. == Namme == Yn 'e altfte iuw wie Onsala foar [[Wytsings]] in wichtich plak. Dêr't hjoed-de-dei de tsjerke fan Onsala stiet, wie foarhinne in offerbosk. it plak stie bekend as ''Odens sal'' (de seal of hal fan Odin). De plaknamme Onsala ferwiist dêrhinne. == Skiednis == Yn 'e rin fan 'e 20e iuw waard it plak populêr by simmerrekreanten en waarden der simmerhûzen boud. Sûnt de jierren 1950 en 1960 waarden in soad frijsteande hûzen byboud. Nei de foltôging fan 'e snelwei fanút Göteborg yn 'e jierren 1970 waarden in protte simmerwenten ferboud foar fêste bewenning. Sûnt dy tiid binne ferskillende kearnen gearfoege ta it hjoeddeiske Onsala. Tradisjoneel hie Onsala in sterke maritime ynslach. It stie bekend om syn reders en lânhûzen fan kapteins. Hjoed-de-dei is Onsala in typysk forinseplak (''pendlersamhälle'') foar minsken dy't nei Göteborg of [[Kungsbacka]] op en del pindelje. == Befolkingsûntwikkeling == {|class="wikitable" width=450 |- !align=left |Jier || 1990 || 1995 || 2000 || 2005 || 2010 || 2015 || 2020 |- align=center !align=left |Onsala | 5.176 || 6.352 || 6.893 || 11.375 || 11.951 || 12.275 || 12.415 |} {{Boarnen|boarnefernijing = * De tekst fan dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Sweedsktalige Wikipedy, sjoch foar referinsjes [[:se:Onsala]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Onsala}} }} [[Kategory:Plak yn Sweden]] mb8kmafqm3lc8bj0j421ahzejnovhac 0 93965 1237399 1022932 2026-08-02T16:42:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 - typfl 1237399 wikitext text/x-wiki {{Liet | ôfbylding = | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | namme = ''Arthur McBride'' | oarspronklike útfierende artyst = | album = | taal = [[Ingelsk]] | sjenre = [[folksmuzyk]] | útbrocht = | opnommen = | doer = | label = | skriuwer = ûnbekend | komponist = ûnbekend | produsint = | ferkocht = | hitlisten = | prizen = | útfierings = û.m. [[Paul Brady]], [[Martin Carthy]], <br>[[Bob Dylan]], [[Andy Irvine]], <br>[[Paddy O'Connor]], [[Planxty]], <br>[[Dave Swarbrick]] }} '''''Arthur McBride''''' is in [[Ierlân|Iersk]] [[folksferske]], dat teminsten al bestie yn 'e earste helte fan 'e [[njoggentjinde iuw]]. It is in [[anty-oarlochsliet]] dat troch in grut tal [[Ierlân|Ierske]], [[Grut-Brittanje|Britske]] en [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[folksmuzyk|folksmuzikanten]] opnommen is. De bekendste dêrfan is sûnder mis [[Bob Dylan]]. Der besteane ferskate, justjes ôfwikende ferzjes fan it liet. ''Arthur McBride'' waard foar it earst optekene omtrint [[1840]], sawol yn [[Limerick (stêd)|Limerick]] (súdwestlik Ierlân), troch [[Patrick Weston Joyce]], as yn [[Donegal]] (noardlik Ierlân), troch [[George Petrie]]. ==Ynhâld== Yn it ferske, dat [[fertelperspektyf|skreaun is]] yn it [[ik-perspektyf]], geane de ferteller en syn [[neef (famyljelid)|neef]], in Arthur McBride, in eintsje te kuierjen op it [[strân]], yn guon ferzjes op 'e moarn fan [[earste krystdei]]. Dêr komme se trije [[Grut-Brittanje|Britske]] [[rekrutearring]]sfunksjonarissen tsjin, in [[sersjant]], in [[korporaal]] en in jonge [[tamboer]]. De [[militêr]]en sprekke de beide neven oan en skilderje in prachtich byld fan 'e tsjinst yn it [[Britske Leger]], wêrby't se wiidweidich de [[deugd]]en fan it tsjinjen fan 'e [[kening]] besprekke. Trochdat [[soldaat|soldaten]] altyd bêste [[klean]] drage en [[jild]] by 't folop hawwe, hawwe se de moaie [[frou]]lju om mei te [[houlik|trouwen]] mar foar it útkiezen. Arthur McBride sprekt lykwols op en wiist derop dat soldaten yn it Britske Leger inkeld liende klean drage, dy't se net útdwaan meie. Boppedat, sa seit er, witte de trije funksjonarissen dat nije [[rekrút|rekruten]] nei [[Frankryk]] ta stjoerd wurde, dêr't se perfoarst op it slachfjild omkomme sille, en de trije mannen soene der gjin momint wekker om lizze as dat mei de beide neven barde. De sersjant wurdt lulk as er dy wurden heart, en driget dermei om syn [[sabel]] te lûken de beide jongemannen in wan bruien te jaan. Mar de beide neven berekkenje har kânsen en helje harren ''[[shillelagh (kneppel)|shillelaghs]]'' (Ierske kneppels) foar 't ljocht, dêr't se de trije militêren mei op 'e [[plasse]] slane (oft se de mannen deadogge of se inkeld bewusteleas slane, wurdt yn 'e midden litten). Dêrop nimme Arthur McBride en de ferteller de swurden fan 'e sersjant en de korporaal en smite dy yn [[see]], en itselde lot treft de [[tromme]] fan 'e jonge tamboer nei't se dêr in hoartsje mei balskopt hawwe. Yn guon ferzjes naaie de neven dan út mei de [[ponge]] jild dy't de sersjant harren oanbean hie as foarskot op 'e [[soldij]] as se tsjinst namen yn it [[leger (lânmacht)|leger]]. ==Utfierings== ''Arthur MacBride'' is troch in grut ferskaat oan [[folksmuzyk|folksmuzikanten]] opnommen, wêrûnder [[Paul Brady]], [[Martin Carthy]], [[Andy Irvine]], [[Paddy O'Connor]] en [[Dave Swarbrick]]. De [[band (muzyk)|band]] [[Planxty]], dy't it ferske útbrocht op syn [[album (muzyk)|debútalbum]] ''Planxty'', út [[1973]], brocht it by in jonger publyk ûnder de oandacht. De bekendste artyst dy't it ferske opnommen hat, is de [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[folksmuzyk]]sjonger [[Bob Dylan]], dy't it op syn album ''Good As I Been to You'', út [[1992]], útfierde. De ferzje fan Paul Brady, út [[1977]], is opfallend fanwegen de oansjenlike ôfwikings fan 'e gongbere tekst, mei sels ferskate bykommende [[kûplet]]ten. Hoewol't Brady út [[Ierlân]] komt, wied er net bekend mei ''Arthur McBride'' foar't er it yn [[1972]] yn 'e [[Feriene Steaten]] hearde. ==Keppelings om utens== *{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=T8yQw7H6IqI ''Arthur McBride'' (útfiering fan Planxty) op YouTube] *{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=HJ7Is1ZR_SQ ''Arthur McBride'' (útfiering fan Paul Brady) op YouTube] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_McBride ''Notes and references'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} [[Kategory:Iersk folksferske]] [[Kategory:Ingelsktalich liet]] fg3h58akn5ib7w9n8ecfc9uhtg0dmo5 0 93972 1237400 1009431 2026-08-02T16:49:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 - typfl 1237400 wikitext text/x-wiki [[File:Assorted shillelagh.JPG|right|thumb|200px|Ferskate ''shillelaghs''.]] In '''''shillelagh''''' (útspr.: [ʃᵻ'le:li], likernôch: "sjuh-<u>lee</u>-ly") is in tradisjoneel soarte fan [[kneppel]] út [[Ierlân]]. De namme is in [[Ingelsk]]e ferbastering fan it [[Iersk]]e ''sail éille'' (útspr.: [salʲ 'e:lʲə], likernôch: "saljeelje"), dat safolle as "fan in rym foarsjoene wylch" betsjut. Dit [[slachwapen]] sjocht derút as in stevige knobbige stôk mei in grutte knop oan ien útein. De lingte rint útinoar fan in sa'n 30&nbsp;sm oant like lang as in [[gongelstôk]]. De ''shillelagh'' is sterk ferbûn mei de [[Ierlân|Ierske]] [[folkloare]]. ''Shillelaghs'' wurde tradisjoneel makke fan tûken fan 'e [[krikelbeam]] (''Prunus spinosa''), of ek wol fan 'e [[iik]] (''Quercus robur''). Foarhinne waard meast [[hout]] brûkt dat wûn wie út 'e [[woartel (plant)|woartels]] fan sokke [[beam]]men, om't dat by gebrûk net gau spjalte. It hout waard ynsmard mei [[bûter]] of [[fet]] en dan yn 'e [[skoarstien]] hongen om drûge te wurden. Dêrtroch krige it wapen syn karakteristike swarte glânzgjende oansjen. Soms waard de knop, dy't brûkt waard om mei ta te huffen, útholle en foldien mei raand [[lead (metaal)|lead]]; sokke wapens steane bekend as "laden ''shillelaghs''". De ''shillelagh'' waard as wapen brûkt om mei op in tsjinstanner yn te huffen mei de swiere knop. Dêrnjonken koed er ek ynset wurde om slaggen fan tsjinstanners mei te parearjen en om in tsjinstanner te ûntwapenjen. In protte ''shillelaghs'' binne foarsjoen fan in [[rym]] of lus, dy't de brûker om syn [[pols (lichemsdiel)|pols]] dwaan kin, sadat it wapen him net út 'e hân glûpe of skuord wurde kin. Oarspronklik wie de ''shillelagh'' yn Ierlân it gebrûklike wapen om mieningferskillen tusken hearen mei te besljochtsjen, op inselde wize sa't [[duël]]s mei [[pistoal]]en of [[swurd]]en dy funksje yn oare lannen ferfollen. Hjoed de dei wurdt it gebrûk fan 'e ''shillelagh'' oanleard as in foarm fan [[selsferdigening]] troch de beoefeners fan 'e Ierske [[fjochtsport]] ''[[betaireacht]]''. Yn it [[Britske Leger]] drage [[ofsier]]en fan 'e [[Ierske Garde (Britsk rezjimint)|Ierske Garde]] en it [[Keninklik Iersk Rezjimint]] ''shillelaghs'' makke fan krikelhout. Nei de ''shillelagh'' is ek in [[anty-tankraket]] ferneamd, de [[MGM-15 Shillelagh]]. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Shillelagh_(club) ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Shillalagh}} }} [[Kategory:Kneppel]] [[Kategory:Assessoire]] [[Kategory:Ierske folkloare]] [[Kategory:Iersk wapen]] [[Kategory:Stôk]] 68u26tbdyc1l4ka1czja7c2fwd68m9m 0 136627 1237597 1194406 2026-08-03T00:13:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237597 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| Namme= toarteldo| Ofbyld= [[File:Streptopelia turtur on a branch.jpg|250px]]| lûd=[[File:European Turtle Dove (Streptopelia turtur) (W STREPTOPELIA TURTUR R2 C3).ogg|250px]]| Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')| Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| Klasse= [[fûgels]] (''Aves'')| Skift= [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') | Famylje= [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') | Skaai= [[toarteldowen]] (''Streptopelia'')| Wittenskiplike namme = Streptopelia turtur | Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758| IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:StreptopeliaTurturIUCN.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[brieden (fûgels)|briedgebiet]] <br>{{Color box|#007FFF}} restearjend lânseigen ferspriedingsgebiet</small> }} De '''toarteldo''' (''Streptopelia turtur''; ek bekend ûnder de namme '''simmertoartel''') is in Europeeske dowesoart. Sûnt de jierren 1980 is it tal gewoane toarteldowen yn Nederlân bot ôfnommen. Yn Fryslân is de soarte as briedfûgel hast útstoarn. Neffens de lêste telling (2019) is der yn Fryslân allinne noch in briedpearke yn [[Noardwâlde (Weststellingwerf)|Noardwâlde]].<ref>Frysk Deiblêd, 01.06.2019; side 21</ref> == Beskriuwing == It toarteldoke mjit 27 oant 29 sintimeter en weecht likernôch 160 gram. Dêrmei is de toarteldo in stik lytser as in gewoane do. Wyfkes binne yn 'e regel wat lytser as it mantsje en binne fan minder glânzgjend fan kleur. De toarteldo is boppe brúneftich, wylst de kiel en it boppeste diel fan it boarst readeftich binne. De skouders en dielen fan de fleugels hawwe in brune kleur mei donkere flekken. De rêch is blau-griis en wurdt nei de sturt ta wer wat bruner. Folwoeksen fûgels hawwe oan de kanten fan de nek ferskate smelle, swarte dwersbannen op in wite eftergrûn. De sturt bestiet út tolve blau-swarte fearren, dy't oan de úteinen wyt binne. De twa bûtenste sturtfearren hawwe wite bûtenflaggen. De búk en de ûnderste sturtôfdekkings binne ljocht fan kleur. Jonge fûgels ûnderskiede harren fan de âldere eksimplaren troch in brunere kleur oan de kop, rêch en op de fleugels. De foar de folwoeksen fûgels karakteristike dwersbannen oan de nekke ûnsteane by jonge fûgels pas nei in pear moannen. == Undersoarten == [[File:Streptopelia turtur in an English zoo.jpg|thumb|left|260px|<center>''Toarteldoke yn Grut-Brittanje''</center>]] Fan de fûgel binne fjouwer ûndersoarten bekend: * ''Streptopelia turtur turtur'' (Linnaeus, 1758) komt foar yn Europa, op [[Madeira]] en de [[Kanaryske Eilannen]] oant yn westlik Sibearje. * ''Streptopelia turtur arenicola'' ([[Ernst Hartert]], 1894) libbet fan it noardwesten fan Afrika oant it westen fan Sjina. * ''Streptopelia turtur hoggara'' ([[Geyr von Schweppenburg]], 1916) komt foar yn it [[Aïr-massyf]] en it Ahaggar-geberchte foar. * ''Streptopelia turtur rufescens'' ([[Christian Ludwig Brehm]], 1845) hat syn ferspriedingsgebiet yn [[Egypte]] en it noarden fan [[Sûdan]]. == Foarkommen == De toartedo libbet yn grutte dielen fan it westlike en sintrale [[Paléarktysk gebiet]] fan noardlik Afrika, it [[Ibearysk Skiereilân]] en [[Grut-Brittanje]] nei it easten oer it [[Midden-Easten]] oant noardwest [[Sjina]] en [[Mongoalje]]. De noardlike grins fan de fersprieding rint yn Europa oer it midden fan Ingelân, [[Denemark]] en dan by de [[Eastsee]] lâns troch [[Estlân]] en [[Ruslân]] nei de [[Oaral (geberchte)|Oeral]]. De toarteldo libbet benammen yn flak lân en komme net of komselden yn tichte bosken of geberchtes foar. Ek libje toarteldowen yn mingd bosk, houtwâlen, parken, greiden, boskjes, hôven en griene romten yn stêden. De yn Noard-Afrika libjende ûndersoarte ''Streptopelia turtur rufescens'' briedt graach yn boufallen. It ferspriedingsgebiet fan de toarteldo yn Fryslân lei benammen yn it easten en súdeasten fan de provinsje. == Nêst == [[File:Tourterelle des bois MHNT.jpg|thumb|right|220px|<center>''Aai fan in toarteldo''</center>]] Briede dogge toarteldowen ornaris mar ien kear yn 't jier fan maaie oant augustus. It nêst is mar lyts en wudt troch beide âlden mei lytse twiichjes yn boskjes en beammen boud. It wyfke leit twa wite aaien, dy't nei fyftjin dagen útkomme. Nei it útkommen ferlitte de jonge fûgels nei twa wiken it nêst. Dan kinne se lykwols noch net fleane en bliuwe dan yn de boskjes of beam tichteby it nêst. == Oerwintering == Yn Sintraal-Europa bliuwe toarteldowen fan maaie oant septimber. Begjin septimber sammelje de dowen harren om dan healwei septimber yn grutte swarms nei de oerwinteringsgebieten te fleanen. Dat binne de lannen om de [[Middellânske See]] en [[Afrika]] súdlik fan de [[Sahara]]. Ien fan de wichtichste gebieten om ûnderweis te rêsten is Malta. Op hast alle rûtes dy't de toarteldokes brûke om de Middellânske See oer te stekken wurdt der yntinsyf op se jage. Yn de maaitiid komme de toarteldokes relatyf let werom nei Sintraal-Europa, meastentiids sa om it begjin oant healwei maaie hinne. Somtiden wurdt it noch letter en oant begjin juny kinne der noch reizgjende toarteldokes oer de Middellânske See sjoen wurde. == Bedrigings == Sûnt de jierren 1980 is it tal toarteldokes yn Nederlân slim efterút gien, fan sa'n 35.000 briedpearkes oant hjoeddedei (2019) likernôch 1.400. It toarteldoke wurdt yn in soad lannen bejage, lykas benammen [[Spanje]], [[Itaalje]], [[Malta]] en Afrika. Mei tastimming fan de [[Jeropeeske Uny|EU]] wurde bygelyks allinnich al op Malta offisjeel sa'n 20.000 toarteldokes mei fangnetten fongen. Undersyk fan de Universiteit fan Gießen wiisde yn 2016 út dat de lannen om de [[Middellânske See]] ferantwurdlik binne foar it alle jierren wer ôfsjitten fan sa'n twa oant trije miljoen toarteldokes. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://www.sovon.nl/nl/soort/6870 Sovon] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&id=231&menuentry=soorten Soortenbank] ---- {{reflist}} ---- {{Commonscat|Streptopelia turtur}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Toarteldo]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] s9n6r7hw4beaj4osn4sxrigm80v74xa 0 137287 1237656 1124563 2026-08-03T08:33:58Z RomkeHoekstra 10582 Stobbeberjocht ferwidere, ynfoboks en tekst tafoege. Deade keppeling ferwidere. 1237656 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Monte Águila | ôfbylding = Estación Monte Águila 2024 (6).jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Chile.svg|20px]] [[Sily]] | bestjoerlike ienheid 1 = Regio | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Biobío (regio)|Biobío]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Biobío (provinsje)|Biobío]] | bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Cabrero]] | ynwennertal = 6.574 <small>(2017)</small> | oerflak = | befolkingstichtens = | hichte = 115 m | koördinaten = | stifting = 19e iuw | postkoade = 4470000 | netnûmer = +56 43 | tiidsône = [[UTC]]-4 | simmertiid = [[UTC]]-3 | webside = [https://web.archive.org/web/20200320004016/https://www.monteaguila.cl/ www.monteaguila.cl] | mapname = Sily | lat_deg = 37 | lat_min = 5 | lat_sec = 16 | lat_dir = S | lon_deg = 72 | lon_min = 26 | lon_sec = 19 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Monte Águila''' is in [[stêd]] yn 'e regio [[Biobío (regio)|Biobío]] yn [[Sily]] mei 6.574 ynwenners ([[2017]]). Monte Águila wie it einstasjon fan it net mear aktive spoar Monte Águila – Polcura. == Toponymy == De namme fan it plak betsjut yn it Frysk "Earnberch". == Skiednis == [[Ofbyld:Hombre & mujer Mapuche.jpg|thumb|left|Mapuche-man en frou (1890)]] It gebiet om it hjoeddeiske Monte Águila hinne waard earst bewenne troch etnyske groepen fan 'e [[Mapuche]]. Yn 1852 waarden de lânseigen bewenners twongen om harren lân te ferlitten. De wetlike grûnslach wie in dekreet fan 'e doetiidske presidint Manuel Bulnes Prieto. Yn syn amtsperioade fan 1841 oant 1851 befoardere hy de bûtenlânske kolonisaasje fan lannerijen fan 'e Mapuche troch oan Dútske, Italjaanske en Frânske kolonisten lân ta te wizen. Dêrnei wiene der ferskate opstannen fan 'e Mapuche dy't har gebieten werom ha woene. Yn 1864 krige Monte Águila in spoarferbining. Nei de [[Salpeteroarloch]] (1880) (in wapene konflikt tusken Sily en [[Bolivia]] en [[Perû]] oer de kontrôle oer weardefolle grûnstoffen yn 'e [[Atacama (woastyn) Atacama-woastyn]]) tsjinne it doarp as transportpunt foar kriichsmateriaal. Ek rekruten waarden yn wagons nei harren bestimming bestjoerd. Troch de hannelsferbining mei [[Neuquén]] (1887–1968) yn [[Argentynje]], in sydline nei de [[Polcura (rivier)|Polcura-rivier]] en de komst fan it Trans-Andeäanske spoar yn 1905, makke it plak in grutte ekonomyske en maatskiplike bloei troch. == Monte Águila hjoed-de-dei == Monte Águila is hjoed-de-dei in groeiende stêd. In soad minsken wurkje yn 'e lânbou of pindelje op en del nei stêden as [[Los Ángeles (Sily)|Los Ángeles]] en [[Concepción (Sily)|Concepción]]. It spoar spilet gjin rol mear en in soad gebouwen steane leech, mar guon âlde gebouwen wurde hjoed-de-dei as konsertpoadium of boartersplak brûkt. Dêrnjonken wreidet it plak him út mei nije bedriuwen en rekreatieve sônes, lykas it fernijde haadplein. <gallery> Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|Iepening fan it nije Haadplein. Bomberos monte aguila.jpg|Brânstasjon. Img-estadio.jpg|Fuotbalstadion. Capilla Monte Águila.jpg|Us-Leaffrou fan 'e Karmeltsjerke. </gallery> {{CommonsBalke|Monte Águila}} [[Kategory:Plak yn Sily]] [[Kategory:Plak stifte yn 1852]] juijcehesx6p95nhu5s2ph0tuy70kes 1237664 1237656 2026-08-03T10:22:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Monte Águila hjoed-de-dei */ defsort 1237664 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Monte Águila | ôfbylding = Estación Monte Águila 2024 (6).jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Chile.svg|20px]] [[Sily]] | bestjoerlike ienheid 1 = Regio | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Biobío (regio)|Biobío]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Biobío (provinsje)|Biobío]] | bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Cabrero]] | ynwennertal = 6.574 <small>(2017)</small> | oerflak = | befolkingstichtens = | hichte = 115 m | koördinaten = | stifting = 19e iuw | postkoade = 4470000 | netnûmer = +56 43 | tiidsône = [[UTC]]-4 | simmertiid = [[UTC]]-3 | webside = [https://web.archive.org/web/20200320004016/https://www.monteaguila.cl/ www.monteaguila.cl] | mapname = Sily | lat_deg = 37 | lat_min = 5 | lat_sec = 16 | lat_dir = S | lon_deg = 72 | lon_min = 26 | lon_sec = 19 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Monte Águila''' is in [[stêd]] yn 'e regio [[Biobío (regio)|Biobío]] yn [[Sily]] mei 6.574 ynwenners ([[2017]]). Monte Águila wie it einstasjon fan it net mear aktive spoar Monte Águila – Polcura. == Toponymy == De namme fan it plak betsjut yn it Frysk "Earnberch". == Skiednis == [[Ofbyld:Hombre & mujer Mapuche.jpg|thumb|left|Mapuche-man en frou (1890)]] It gebiet om it hjoeddeiske Monte Águila hinne waard earst bewenne troch etnyske groepen fan 'e [[Mapuche]]. Yn 1852 waarden de lânseigen bewenners twongen om harren lân te ferlitten. De wetlike grûnslach wie in dekreet fan 'e doetiidske presidint Manuel Bulnes Prieto. Yn syn amtsperioade fan 1841 oant 1851 befoardere hy de bûtenlânske kolonisaasje fan lannerijen fan 'e Mapuche troch oan Dútske, Italjaanske en Frânske kolonisten lân ta te wizen. Dêrnei wiene der ferskate opstannen fan 'e Mapuche dy't har gebieten werom ha woene. Yn 1864 krige Monte Águila in spoarferbining. Nei de [[Salpeteroarloch]] (1880) (in wapene konflikt tusken Sily en [[Bolivia]] en [[Perû]] oer de kontrôle oer weardefolle grûnstoffen yn 'e [[Atacama (woastyn) Atacama-woastyn]]) tsjinne it doarp as transportpunt foar kriichsmateriaal. Ek rekruten waarden yn wagons nei harren bestimming bestjoerd. Troch de hannelsferbining mei [[Neuquén]] (1887–1968) yn [[Argentynje]], in sydline nei de [[Polcura (rivier)|Polcura-rivier]] en de komst fan it Trans-Andeäanske spoar yn 1905, makke it plak in grutte ekonomyske en maatskiplike bloei troch. == Monte Águila hjoed-de-dei == Monte Águila is hjoed-de-dei in groeiende stêd. In soad minsken wurkje yn 'e lânbou of pindelje op en del nei stêden as [[Los Ángeles (Sily)|Los Ángeles]] en [[Concepción (Sily)|Concepción]]. It spoar spilet gjin rol mear en in soad gebouwen steane leech, mar guon âlde gebouwen wurde hjoed-de-dei as konsertpoadium of boartersplak brûkt. Dêrnjonken wreidet it plak him út mei nije bedriuwen en rekreatieve sônes, lykas it fernijde haadplein. <gallery> Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|Iepening fan it nije Haadplein. Bomberos monte aguila.jpg|Brânstasjon. Img-estadio.jpg|Fuotbalstadion. Capilla Monte Águila.jpg|Us-Leaffrou fan 'e Karmeltsjerke. </gallery> {{CommonsBalke|Monte Águila}} {{DEFAULTSORT:Monte Aguila}} [[Kategory:Plak yn Sily]] [[Kategory:Plak stifte yn 1852]] 7a16tt3hsjhs27w9gmgy3b46zh60cv9 1237711 1237664 2026-08-03T10:59:13Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Monte Águila]] omneamd ta [[Monte Águila (Sily)]]: Der is ek noch in plak mei deselde namme yn Meksiko. 1237664 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Monte Águila | ôfbylding = Estación Monte Águila 2024 (6).jpg | ôfbyldingstekst = | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of Chile.svg|20px]] [[Sily]] | bestjoerlike ienheid 1 = Regio | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Biobío (regio)|Biobío]] | bestjoerlike ienheid 2 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Biobío (provinsje)|Biobío]] | bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Cabrero]] | ynwennertal = 6.574 <small>(2017)</small> | oerflak = | befolkingstichtens = | hichte = 115 m | koördinaten = | stifting = 19e iuw | postkoade = 4470000 | netnûmer = +56 43 | tiidsône = [[UTC]]-4 | simmertiid = [[UTC]]-3 | webside = [https://web.archive.org/web/20200320004016/https://www.monteaguila.cl/ www.monteaguila.cl] | mapname = Sily | lat_deg = 37 | lat_min = 5 | lat_sec = 16 | lat_dir = S | lon_deg = 72 | lon_min = 26 | lon_sec = 19 | lon_dir = W | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} '''Monte Águila''' is in [[stêd]] yn 'e regio [[Biobío (regio)|Biobío]] yn [[Sily]] mei 6.574 ynwenners ([[2017]]). Monte Águila wie it einstasjon fan it net mear aktive spoar Monte Águila – Polcura. == Toponymy == De namme fan it plak betsjut yn it Frysk "Earnberch". == Skiednis == [[Ofbyld:Hombre & mujer Mapuche.jpg|thumb|left|Mapuche-man en frou (1890)]] It gebiet om it hjoeddeiske Monte Águila hinne waard earst bewenne troch etnyske groepen fan 'e [[Mapuche]]. Yn 1852 waarden de lânseigen bewenners twongen om harren lân te ferlitten. De wetlike grûnslach wie in dekreet fan 'e doetiidske presidint Manuel Bulnes Prieto. Yn syn amtsperioade fan 1841 oant 1851 befoardere hy de bûtenlânske kolonisaasje fan lannerijen fan 'e Mapuche troch oan Dútske, Italjaanske en Frânske kolonisten lân ta te wizen. Dêrnei wiene der ferskate opstannen fan 'e Mapuche dy't har gebieten werom ha woene. Yn 1864 krige Monte Águila in spoarferbining. Nei de [[Salpeteroarloch]] (1880) (in wapene konflikt tusken Sily en [[Bolivia]] en [[Perû]] oer de kontrôle oer weardefolle grûnstoffen yn 'e [[Atacama (woastyn) Atacama-woastyn]]) tsjinne it doarp as transportpunt foar kriichsmateriaal. Ek rekruten waarden yn wagons nei harren bestimming bestjoerd. Troch de hannelsferbining mei [[Neuquén]] (1887–1968) yn [[Argentynje]], in sydline nei de [[Polcura (rivier)|Polcura-rivier]] en de komst fan it Trans-Andeäanske spoar yn 1905, makke it plak in grutte ekonomyske en maatskiplike bloei troch. == Monte Águila hjoed-de-dei == Monte Águila is hjoed-de-dei in groeiende stêd. In soad minsken wurkje yn 'e lânbou of pindelje op en del nei stêden as [[Los Ángeles (Sily)|Los Ángeles]] en [[Concepción (Sily)|Concepción]]. It spoar spilet gjin rol mear en in soad gebouwen steane leech, mar guon âlde gebouwen wurde hjoed-de-dei as konsertpoadium of boartersplak brûkt. Dêrnjonken wreidet it plak him út mei nije bedriuwen en rekreatieve sônes, lykas it fernijde haadplein. <gallery> Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|Iepening fan it nije Haadplein. Bomberos monte aguila.jpg|Brânstasjon. Img-estadio.jpg|Fuotbalstadion. Capilla Monte Águila.jpg|Us-Leaffrou fan 'e Karmeltsjerke. </gallery> {{CommonsBalke|Monte Águila}} {{DEFAULTSORT:Monte Aguila}} [[Kategory:Plak yn Sily]] [[Kategory:Plak stifte yn 1852]] 7a16tt3hsjhs27w9gmgy3b46zh60cv9 0 138367 1237371 1177204 2026-08-02T14:35:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237371 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| Namme= Spaanske hôfsjonger| Ofbyld= [[File:Melodious warbler (Hippolais polyglotta), Le Petit Loc'h, Guidel, Brittany, France (19991402152).jpg|250px]]| lûd=[[File:Hippolais polyglotta song 2.ogg|250px]]| Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')| Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| Klasse= [[fûgels]] (''Aves'')| Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | Famylje= [[reidsjongerfûgels]] (''Acrocephalidae'') | Skaai= [[hôfsjongers]] (''Hippolais'') | Wittenskiplike namme = Hippolais polyglotta | Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817| IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Hippolais polyglotta distribution map.png|center|250px]]<small>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Spaanske hôfsjonger''' of '''Orfeusspotfûgel''' (''Hippolais polyglotta'') is in moskeftich fûgeltsje út de famylje fan de ''Acrocephalidae''. It fûgeltsje hâldt fan waarmte en komt yn 'e maaitiid oant de trek yn in relatyf lyts gebiet yn it súdwesten fan Europa foar, mar it ferspriedingsgebiet wurdt optheden nei it noardwesten ta útwreide. Yn 2018 waard it brieden fan de soarte by it ringjen fan in wyfke op [[Sumarreheide]] foar it earst yn Fryslân fêststeld.<ref>[https://www.lc.nl/friesland/Natuurlijk-Orpheusspotvogel-is-een-nieuwe-broedvogel-23332797.html Ljouwerter krante, 02.07.2018]</ref> == Beskriuwing == De Spaanske hôfsjonger is likernôch 13 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan 17,5 oant 20 sintimeter. De fûgel weecht ûngefear 10 oant 13 gram en hat neffens oare hôfsjongers in relatyf koart snaffeltje. Yn it fjild is dêr lykwols net op ôf te gean. [[File:Melodious Warbler - Pavia hills FJ0A0706 (40231473080).jpg|thumb|left|250px|<center>''Spaanske hôfsjonger''</center>]] Oer it algemien hat de soarte in soad wei fan de [[giele hôfsjonger]]. De rêch is grieneftich brún, de ûnderkant ljochtgiel, wylst de poatjes brúneftich binne. De eachring, de rânen by it snaffeltje en it gebiet dêrtusken binne ljochtkleurich. Mantsjes en wyfkes hawwe in wakker allike kleur, allinne binne de kleuren fan in mantsje yn 'e regel mear sprekkend. De jonge fûgels falle oer it algemien wat skierich út en ek de fearren op de fleugels binne skierder. De soarte wurdt rillegau betiizge mei de giele hôfsjonger. It meast ûnderskiedend binne de koartere wjukken fan de spaanske hôfsjonger en in koartere hânpinneprojeksje (it diel fan in optearde wjuk, dat útstekt bûten de langste tertial). Yn it noardwestlike ferspriedingsgebiet (Noard-Frankryk, dielen fan Dútslân, Belgje en Nederlân) oerlaapje de giele hôfsjonger en de Spaanske hôfsjonger inoar, mar se hawwe wol in eigen leefgebiet. De giele hôfsjonger komt foar yn houtwâlen, singels, bledferliezende boskrânen en parken, wylst de Spaanske hôfsjonger in foarkar hat foar iepen gebieten mei strewellen en tichte strûken. == Lûd == De rop fan de spaanske hôfsjonger is in moskeftige, yn grut tempo wjerheljende rattel. De úthalen fan de giele hôfsjonger lit in spaanske hôfsjonger net hearre. It sjongen wurdt allinne troch de mantsjes dien. Se sitte dan it leafst op it heechst fan in strûk of beamke en litte har ier yn 'e moarn of tsjin it ein fan de middei hearre. De fûgel swijt by de trek. == Fersprieding == It oarspronklike ferspriedingsgebiet is Súd-Europa, mar stadichoan wurdt it útwreide nei ús kontrijen ta. Sûnt 1911 wiene de waarnimmings by it ringjen yn Fryslân op twa hannen te tellen. De measten dêrfan wiene oan de kust yn de [[Súdwesthoeke]] of op ien fan de eilannen.<ref>[https://www.lc.nl/friesland/Natuurlijk-Orpheusspotvogel-is-een-nieuwe-broedvogel-23332797.html Ljouwerter krante, 02.07.2018]</ref> Foar it earst waard it brieden fan de spaanske hôfsjonger yn 1990 yn [[Flevolân]] fêststeld. Tsjintwurdich binne de measte briedgefallen yn de provinsje [[Limburch (Nederlân)|Limburch]], mar it bliuwt yn ús kontreien optheden noch in seldsum fûgeltsje. Oan de hân fan in briedflek koe by it ringjen fan de spaanske hôfsjonger yn juny 2018 op Sumarreheide fêststeld wurde dat de fûgel ek yn Fryslân bret hat. [[Ofbyld:Hippolais polyglotta MWNH 1700.JPG|thumb|left|250px|<center>''Aaikes fan de spaanske hôfsjonger''</center>]] == Nêst == Fuort yn de briedtiid begjin it mantsje te sjongen. Nei it pearen siket it wyfke it plak út foar it nêst. Dat wurdt yn 'e regel 1 oant 2 meter boppe de grûn yn in tichte strûk of lytse beam boud en bestiet foar it measte út gers en fine woartels. Yn 12 oant 14 dagen briedt it wyfke de 3-5 grien-grize aaikes út, wylst it mantsje it iten (ynsekten) fersoarget. Sadree't de jongen útkomme helpt ek it wyfke by it sykjen fan iten. Nei tolve dagen kinne de jonge fûgels fleane, se wurde dan noch twa wiken fuorre troch de âlden oant se harrensels rêde kinne. == Trek == Yn augustus ferlitte de fûgels harren briedgebieten. De lêste waarnimmings yn Midden-Europa binne yn septimber, yn Frankryk faaks noch yn oktober. De spaanske hôfsjonger fleant nei tropyske kontrijen súdlik fan de [[Sahara]] om dêr te oerwinterjen. Hoe lang oft se dêr krekt bliuwe is net bekend, mar yn maart binne de earste fûgeltjes dan wer yn Noard-Afrika te sjen en yn it midden fan april oant ein maaie komme se wer yn 'e Europeeske briedgebieten oan. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/orpheusspotvogel Fûgelbeskerming Nederlân] * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&id=342&menuentry=groepen Soartenbank] * [https://www.sovon.nl/nl/soort/12600 Sovon] ---- {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hippolais polyglotta}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hôfsjonger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] plg2rnjogorte2ski41b0q2nv6uar1h 0 147678 1237628 1214334 2026-08-03T00:47:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237628 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=tsjiftsjaf |Ofbyld= [[File:Felosinha-comum, Common chiffchaff (49727567702).jpg|250px]] |lûd=[[File:Chiffchaff (Phylloscopus collybita) (W1CDR0001497 BD9).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[bosksjongerfûgels]] (''Phylloscopidae'') |Skaai= [[bosksjongers]] (''Phylloscopus'') |Wittenskiplike namme= Phylloscopus collybita |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Phylloscopus collybita.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#1E90FF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#CF0}} simmerfûgel, diels <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;ek stânfûgel }}</small> }} [[File:Phylloscopus collybita collybita MHNT.ZOO.2010.11.202.17.jpg|thumb|''Phylloscopus collybita collybita'']] De '''tsjiftsjaf''' (''Phylloscopus collybita'') is in algemien foarkommende sjongfûgel fan de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[bosksjongerfûgels]] (''Phylloscopidae''). Hy briedt in iepen boskgebieten fan de Noardlike en tuskenbeiden klimaatsônes fan [[Jeraazje]]. It is yn trekfûgel, dy't in subtropyske gebieten, Súd-Jeropa, Midden-Easten en Noard-Afrika, oerwintert. De Fryske namme (en de namme yn it Nederlândsk, Dútsk en Ingelsk) is in [[onomatopee]], om 't de sang in repetearjend tsjif-tsjaf-tsjif-tsjaf is. Dêrmei ûnderskiedt de tsjiftsjaf him it dúdlikst fan oare bosksjongers, yn it bysûnder de [[lytse hôfsjonger]] dy't oan 'e bûtenkant net sa ferskillend is. Ek yn Fryslân is de tsjiftsjaf in algemiene sjonger. Yn 'e lêste wike fan maart en de earste wiken fan april komt hy út Spanje, Marokko en fierder út West-Afrika werom, en is syn karakterystike lûd te hearre. Yn septimber-oktober giet hy wer fuort. Yn milde winters binne dêr ek tsjiftsjaffen dy 't hjir oerwinterje. . ==Taksonomy== De tsjiftsjaf komt yn 6 ûndersoarten foar. * ''Phylloscopus collybita abietinis'': Skandinaavje, Ruslân * ''Phylloscopus collybita collybita '': West- en Midden-Jeropa * ''Phylloscopus collybita brevirostris'': Turkije * ''Phylloscopus collybita caucasicus'': Kaukasus * ''Phylloscopus collybita menzbieri'': Iran, Turkmenistan * ''Phylloscopus collybita tristis'': Sibearje De lêste ûndersoart wurdt ek wol as aparte soart besjoen: [[Sibearyske tsjiftsjaf]]. De tsjiftsjaffen fan Spanje en Portegal en dy 't fan de Kanaryske Eilannen jilde algemien as aparte soarten: [[Ibearyske tsjiftsjaf]] (''P. ibericus'') en [[Kanaryske tsjiftsjaf]] (''P. canariensis''). ==Keppelings om utens== * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/tjiftjaf Vogelbescherming: Tsjiftsjaf] * [https://www.avionary.info/explandict/phylloscopus-collybita Avionary 4.3: Tsjiftsjaf yn 50 talen] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bosksjonger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] 3u05wenf5z6hhzzmcgegsr9klqy3ecq 0 148037 1237319 1186420 2026-08-02T13:30:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237319 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=skelfink |Ofbyld= [[File:Chaffinch (Fringilla coelebs).jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[File:Female Chaffinch 800.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd=[[File:Chaffinch (Fringilla coelebs) (W1CDR0001527 BD14).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') |Skaai= [[finken]] (''Fringilla'') |Wittenskiplike namme= Fringilla coelebs |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Rangemap-pinson.PNG|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= '''ûndersoartekloft ''Coelebs'':'''<br>{{Color box|#007F00}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#1E90FF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#808000}} [[eksoat]] |Kolom2= '''oare ûndersoarte-kloften:'''<br>{{Color box|#800000}} ûndersoartekloft <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Spodiogenys'' <br>{{Color box|#FF00FF}} ûndersoartekloft <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Canariensis'' }}</small> }} De '''skelfink''', '''bûkfink''', '''slachfink''' of '''fink''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Fringilla coelebs'', {{audio|Fringilla coelebs song.ogg|sang}}) is in [[sjongfûgel]] fan it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e (echte) [[finken]] (''Fringilla'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). De skelfink is mei 400.000-500.000 briedpearen yn 2018-2020 efter de [[klyster]] de meast foarkommende briedfûgel yn Nederlân. Yn Fryslân komt de skelfink oeral foar, mar it meast op 'e hegere grûn yn it súdeasten fan Fryslân.<ref> https://stats.sovon.nl/stats/soort/16360 Sovon</ref> == Beskriuwing == It kleurrike fûgeltsje is likernôch 15 sm lang en hat brune poaten. Folwoeksen mantsjes ha in laaiblauwe krún en nekke, in swarte foarholle, in wynread ûnderbealchje en in wat ljochtere búk. De rêch is readbrún. De wjukken ha twa wite bannen. Hy hat ek in grieneftige stút en de sturt hat in wite râne. Folwoeksen wyfkes ha brunere wjukken en in brunere sturt. De ûnderkant is ljocht griisbrún en de rêch is donkerder oliifgrien. Yn 'e flecht ha skelfinken wite bannen op 'e wjuk te sjen. De flecht is weagjend. Jonge fûgels binne lykas it folwoeksen wyfke. == Gedrach == Bûten de briedtiid foarmje skelfinken lytse of gruttere groepen mei oare skelfinken. Se foarmje ek mei oare soarten groepen, lykas [[kwêkfink]]en, [[flaaksfink]]en en/of [[gielgoars]]en, [[ljurk]]en en [[Piperfûgels|pipers]]. Winterdeis binne skelfinken op 'e foertafels nochal ris baaskes foar oare soarten besikers oer. De sang fan 'e skelfink om syn territoarium ôf te setten is koart en melodieus. It sankje duorret mar likernôch fiif sekonden en wurdt dan wol tsien kear werhelle. De skelfink sjongt fan febrewaris oan yn septimber, itjinge oerienkomt mei de briedtiid en it grutbringen fan 'e jongen. [[Ofbyld:Bayağı ispinoz yavru.jpg|thumb|left|Nêst.]] It brieden fyn healwei april oant july plak. Se ha harren nêst op ferskillende hichtes oan boskrânen, iepen plakken of bermbegroeiïng. De briedtiid duorret 12 oant 15 dagen. It wyfke briedt en wurdt út en troch fuorre troch it mantsje. Mantsjes helpe de wyfkes by it fersoargjen fan 'e jongen. Nei 13 oant 14 dagen ferlitte de jongen harren nêst en wurde dat noch in skoftsje fuorre. Faak briedt de skelfink twaris yn it jier. In nêst bestiet trochstrings út 4 oant 5 aaien, somtiden 6 of 7. De aaikes fan 19 mm by 15 mm binne ljochtblaugrien oant readbrún mei donkerbrune plakjes en streekjes. == Fersprieding == De skelfink komt yn hiel Europa, it westlike diel fan Aazje oant [[Tomsk]] en de Noardafrikaanske kustkrite foar. It leefgebiet fan 'e skelfink bestiet út houtwâlen, healiepen kultuerlânskip mei leaf, mingde- en nullebosken en parklânskippen. Yn stêden binne se te sjen yn parken, tunen en oare plakken mei genôch beammen. Sûnder âlde beammen binne der ek net in soad skelfinken. Yn Nederlân is de skelfink ien fan 'e meast talrike fûgels. Se ha sûnt 2000 harren útwreide nei de legere agraryske gebieten fan Nederlân. Tusken 1990 en 2015 is de Nederlânske populaasje mei 50% tanommen. Njonken de útwreiding nei oare dielen profitearre de skelfink ek fan de ferâldering fan bosk en in oar boskbehear. Rûsd wurdt dat der sa'n 400.000 oant 500.000 briedpearkes binne (2018-2020). Winterdeis binne de oantallen noch heger troch Noard-Europeeske finken. De Nederlânske populaasje bestiet út stânfûgels en lyts diel siket súdliker streken op. De grutste konsintraasjes fan 'e skelfinken yn Nederlân lizze yn it easten en suden fan it lân op hegere boskrike grûn. Yn Fryslân is de grutste konsintraasje fan 'e fûgel yn it súdeasten fan 'e provinsje. === Undersoarten === Yn it ferspriedingsgebiet komme sân ûndersoarten foar, dy't fan inoar ferskille yn fearrekleed, de foarm fan 'e snaffel en de sang. [[Ofbyld:Syrian chaffinch (Fringilla coelebs syriaca) male.jpg|thumb|250px|Syryske fink.]] *''F. c. alexandrovi'': Noard-[[Iran]] *''F. c. coelebs'': Kontinintaal Europa oant en mei West-Aazje *''F. c. gengleri'': [[Britske eilannen]] *''F. c. sarda'': [[Sardynje]] (Sardynske fink) *''F. c. solomkoi'': de [[Krim]] en it súdwesten fan 'e [[Kaukasus]] *''F. c. syriaca'': [[Syprus]], ít súdeasten fan Turkije oant yn [[Irak]] en [[Jordaanje]] (de Syryske fink) *''F. c. transcaspia'': Noardeast-Iran en Súdwest-[[Turkmenistan]] Earder waarden fûgels mei in grutte likenis op 'e [[Kanaryske Eilannen]], [[Azoaren]], [[Madeira]] en út [[Afrika]] ek as ûndersoarten fan 'e skelfink behannele, mar nei publisearre molekulêr genetysk ûndersyk wurde dy sûnt as aparte soarten behannele. == Status == De skelfink is in tige talrike fûgel en syn oantal nimt ta. De IUCN klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige. == Nammen yn oare talen == ''[[Sealterfrysk]]'': Fink, Bookfink; ''[[Noardfrysk]]'': Bokfink; ''Nederlânsk'': vink; ''[[Nederdútsk]]'': Bookfink; ''Dútsk'': Buchfink, ''Ingelsk'': Chaffinch. == Keppeling om utens == * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/16360 Sovon] * [https://ebird.org/species/comcha Ebird] {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Fringilla coelebs|Skelfink}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fink]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Azoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Eksoat yn Súd-Afrika]] tax32pl6fc0ktgjqzj6b2r4piui2kte 0 165466 1237518 1171988 2026-08-02T19:37:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237518 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=swarthalsswan |Ofbyld= [[File:Cygnus melancorypha01.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje= [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai= [[swannen]] (''Cygnus'') |Wittenskiplike namme= Cygnus melancoryphus |Beskriuwer, jier= Molina, 1782 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Cygnus melancoryphus map.svg|center|180px]]<small>{{Color box|#aa87de}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#ff9955}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#87aade}} [[wintergast]]</small> }} De '''swarthalsswan''' of '''swartnekswan''' (''Cygnus melancoryphus'') is in fûgel út it skaai fan de [[swannen]] dy't foarkomt yn [[Súd-Amearika]]. == Foarkommen == De swarthalsswan is in 110-140 sm grutte [[fûgel]] dy't in gewicht hat tusken de 3,5 en 6,5 kilogram. It mantsje is in stik grutter as it wyfke. De fûgel sit hielendal wyt yn de fearren útsein de hals en de kop dy't swart binne. Fierder hat der by de eagen noch in wite streek sitten. De [[snaffel]] is griis mei in reade knobbel. == Fersprieding == It briedgebiet fan de swarthalsswan leit yn it suden fan Súd-Amearika, fan it midden fan [[Sily]] oant yn [[Fjoerlân]] en ek op de [[Falklâneilannen]]. Yn de winter lûke de fûgels út de súdlikste briedgebieten rjochting it noarden nei [[Paraguay]] en it súdeasten fan [[Brazylje]]. De swannen libje by't it wetter, by marren en yn sompen. Yn de winter hâlde se harren ek wol op oan de seekust yn beskutte seebochten. [[Ofbyld:Cygnus_melancoryphus_MHNT.ZOO.2010.11.11.1.jpg|thumb|left|150px|Aai fan 'e swarthalsswan.]] == Iten == De swarthalsswan yt foaral wetterplanten en algen dy't der yn it ûndjippe wetter omheech hellet. == Fuortplanting == It brieden begjint al yn July dat it betide foarjier is op it [[súdlik healrûn]] en dourret oant novimber. It [[Nêst (fûgels)|nêst]] wurd meast op in lyts eilântsje oan de wâlkant boud. It wyfke leit 3-8 [[Aai (bist)|aaien]] en briedt dy allinich yn sa'n 5 wike út. Underwilens beskermet it mantsje it nêst tsjin ynkringers. De grize jongen ferlitte nei it útkommen fuort it nêst en wurde faak troch de âlden op de rêch droegen. Nei likernôch 3 moanne kinne de jongen fleane. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] sqaruvotg833pa4tsivsueebtqy3iqz 0 168378 1237376 1172616 2026-08-02T14:39:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237376 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=sparwerûle |Ofbyld= [[File:Northern Hawk Owl 2013 Zwolle.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[ûle-eftigen]] (''Strigiformes'') |Famylje= [[ûlefûgels]] (''Strigidae'') |Skaai= [[sparwerûlen]] (''Surnia'') |Wittenskiplike namme= Surnia ulula |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:SurniaUlulaIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''sparwerûle''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Surnia ulula'') is in fûgel út it monotypyske [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[sparwerûlen]] (''Surnia'') en de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[ûlefûgels]] (''Strigidae''). De sparwerûle is in [[ûle]] fan middelgrutte (36-44 sm) en libbet yn de bosken fan noardlik [[Noard-Amearika]] en [[Jeraazje]] (Alaska, Kanada, Skandinaavje, Sibearje). Yn Nederlân is de sparwerûle in seldsumme dwaalgast<ref>https://www.vogelatlas.nl/atlas/soorten/soort/7500</ref>. Tusken 1900 en 2021 binne fjouwer sparwerûlen yn Nederlând waarnommen, de lêste yn Swol yn 2013. Yn Fryslân is gjin waarnimming fan de sparwerûle bekend. ==Taksonomy== * skaai: ''Surnia'' (sparwerûlen) ** soarte: ''Surnia ulula'' (sparwerûle) *** ûndersoarte: ''Surnia ulula ulula'' (Skandinaavje, Sibearje) *** ûndersoarte: ''Surnia ulula caparach'' (Alaska, Kanada) *** ûndersoarte: ''Surnia ulula tianschanica'' (Sintraal-Aazje) == Keppelings om utens == * [https://www.worldbirdnames.org IOC World Bird List 13.1, jan. 2023] * [https://www.avionary.info/explandict/surnia-ulula/ Avionary - sparwerûle yn 49 talen] * [https://www.vogelatlas.nl/atlas/soorten/soort/7500 Vogelatlas - sperweruil] {{Boarnen|boarnefernijing=<references/>}} {{DEFAULTSORT:Sparwerule}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ulefûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] hudv08fskw6rshpzyo6smeqzdtvfn6z 0 168482 1237413 1177209 2026-08-02T17:12:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237413 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=stienûltsje |Ofbyld= [[File:Athene noctua (portrait).jpg|250px]] |lûd=[[File:Athene noctua - Little Owl XC309481.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[ûle-eftigen]] (''Strigiformes'') |Famylje= [[ûlefûgels]] (''Strigidae'') |Skaai= [[stienûlen]] (''Athene'') |Wittenskiplike namme= Athene noctua |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1769 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:AtheneNoctuaIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FFFF00}} [[eksoat]]</small> }} It '''stienûltsje''' of de '''stienûle''' (''Athene noctua'') is in ûle út it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan de [[stienûlen]]. == Skaaimerken == It stienûltsje is in lytse ûle fan om ’e 21-24 cm lang. Folwoeksen stienûltsjes wage tusken de 160 en 180 gram (mantsjes) en 165 en 205 gram (wyfkes). De boppeside is brúngriis mei wite plakken, de ûnderside is ljochtgriis mei donkere streken. De fûgel hat in platte, brede kop mei giele eagen. De wjukken binne rûn en koart en de stjurt is ek koart. == Iten == Stienûltsjes iten mûzen, kikkerts, krobben, wjirmen, lytse fûgeltsjes en sa. ==Fersprieding== It stienûltsje komt yn in brede streek fan West-Jeropa en Noard-afrika ta Noard-Sina foar. Yn Nederlân is it stienûltsje (ûndersoarte ''vidalii'') in stânfûgel mei sa’n 8000-9500 briedpearen (2018-2020), meast yn it easten en súden fan it lân. De soarte stie sûnt 2004 as “kwetsber” op de [[Nederlânske Reade List fan fûgels]]. Yn Fryslân komme mar inkelde briedpearen foar. ==Taksonomy== * Skaai: ''Athene'' - [[stienûlen]] ** Soarte: ''Athene noctua'' – [[stienûltsje]] of [[stienûle]] *** Undersoarte ''A. n. vidalii'' (W-Jeropa (Benelux ta Ibearje), E-Jeropa, W-Ruslân) *** Undersoarte ''A. n. noctua'' (M-Jeropa, Itaalje) *** Undersoarte ''A. n. indigena'' (Balkan, S-Oekraïne , SW-Sibearje, Levant) *** Undersoarte ''A. n. glaux'' (N-Afrika, S-Israel) ("woastynstienûltsje") *** Undersoarte ''A. n. saharae'' (Sahara, Araabje) *** Undersoarte ''A. n. orientalis'' (NW-Sina, M-Sibearje) *** Undersoarte ''A. n. impasta'' (M-Sina) *** Undersoarte ''A. n. ludlowi'' (Tibet) *** Undersoarte ''A. n. plumipes'' (Altai, Mongoalje, E-Sibearje) *** Undersoarte ''A. n. lilith'' (Syprus, SE-Turkije, Sinaï) *** Undersoarte ''A. n. bactriana'' (SE-Aazje) *** Undersoarte ''A. n. spilogastra'' (E-Sudan, Eritrea) *** Undersoarte ''A. n. somaliensis'' (E-Etioopje, Somaalje) == Sjoch ek == [[List fan fûgels]] ==Keppling om ûtens== * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/7570 Sovon Steenuil] * [https://wordlbirdnames.org IOC World Bird List] * [https://www.avionary.info/explandict/athene-noctua/ Avionary- stienûltsje yn 50 talen] {{DEFAULTSORT:Stienultsje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienûle]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Eksoat yn Ingelân]] [[Kategory:Eksoat yn Skotlân]] [[Kategory:Eksoat yn Wales]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] prnqhh2ajd0j3bplzlz9z88wxgt4iwl 0 171289 1237676 1177239 2026-08-03T10:34:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237676 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| Namme= wetterhintsje| Ofbyld = [[Ofbyld:Water rail (Rallus aquaticus).jpg|260px]]| lûd = [[Ofbyld:Rallus aquaticus - Water Rail XC387327.mp3|260px]]| Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')| Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')| Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') | Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'')| Skaai = [[wetterrallen]] (''Rallus'') | Wittenskiplike namme = Rallus aquaticus | Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758| IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:RallusAquaticusIUCNver2019-2.png|center|260px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmergast]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br> {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] <br> {{Color box|#FF8080}} mooglik útstoarn}} It '''wetterhintsje''' (''Rallus aquaticus'') is in fûgel út de famylje fan 'e [[ralfûgels]] (Rallidae). == Beskriuwing == It wetterhintsje wurdt likernôch 22 oant 28 sm lang. De fearren besteane út in kastanjebrune boppeside mei swarte strepen en in blaugrize ûnderkant mei streepte flanken en in wite ûndersturt. De fûgel hat in lange, tinne reade snaffel, reade eagen en rôzebrune poaten. == Iten == De fûgel is net sinnich mei iten en yt wat er yn 'e dridze fynt: wjirmkes, ynsekten, tongerkopkes en woartels fan planten, mar ek wol lytse fiskjes, kikkerts en lytse skaaldieren. == Aaikes == [[Ofbyld:Rallus aquaticus MWNH 2042.JPG|thumb|left|''Aaikes fan it wetterhintsje'']] It wetterhintsje leit fiif oant tolve brutsen wite oant ljocht gielbrune aaikes mei readbrune plakjes, dy't yn in reiten nêst lein wurde. == Biotoop == Wetterhintsjes komme hast oeral yn Europa foar, mar net yn it Hege Noarden. Yn Fryslân is it wetterhintsje fral te finen yn it suden en it easten fan 'e provinsje, mar op 'e klaai komme se net foar. Hja libje yn reidsompen en binne dreech te sjen. Foar wetterhintsjes moatte de reitfjilden net te bot trochsjitte mei begroeiing en wetterhintsjes ferdwine ek as it lân droeger wurdt. De jonge sompen yn 'e [[Lauwersmar]]krite binne bygelyks in goed hinnekommen foar in groeiend tal wetterhintsjes. In oantal fan ús wetterhintsjes oerwinteret yn [[Ingelân]] en [[Frankryk]], wylst de bliuwende fûgels dan mei wetterhintsjes út kâldere dielen fan Europa oanfolle wurde. Winterdeis binne wetterhintsjes minder bûn oan 'e reitlannen en komme se ek by kanalen en fearten foar. De measte wetterhintsjes binne dan yn 'e westlike provinsjes tichteby de kust te finen. Yn Fryslân is de Lauwersmar winterdeis in plak mei in soad wetterhintsjes.<ref>[https://vogelatlas.nl/static/vogelatlas/docs/Inkijkexemplaar9789021570051_biw_Inkijk_vogelatlas.pdf Vogelatlas - Waterral, side 220-221]</ref> == Undersoarten == Der wurde trije ûndersoarten ûnderskieden: * ''R. a. hibernans'': [[Yslân]]. * ''R. a. aquaticus'': [[Europa]], noardlik [[Afrika]] en westelik [[Aazje]]. * ''R. a. korejewi'': fan 'e [[Aralmar]] en [[Iran]] oant noardwestlik [[Sina]] en [[Kasjmir]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/waterral Fûgelbeskerming Nederlân] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Rallus aquaticus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wetterral]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] l9jfmgxrizq3nxi4mqebuf5c7cx30tb 0 171333 1237606 1177226 2026-08-03T00:23:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237606 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| Namme= toefmies| Ofbyld = [[Ofbyld:Синиця чубата.jpg|260px]]| lûd = [[Ofbyld:Lophophanes cristatus - European Crested Tit XC433387.mp3|260px]] | Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')| Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')| Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae)'') | Skaai = [[toefmiezen]] (''Lophophanes'') | Wittenskiplike namme = Lophophanes cristatus | Beskriuwer, jier = Linnaeus, 1758 | IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Lophophanes cristatus distribution map.png|center|260px]] }} De '''toefmies''' (''Lophophanes cristatus'', eartiids ''Parus cristatus'') is in [[sjongfûgel]] út de famylje fan 'e echte [[miezen]] (''Paridae''). == Beskriuwing == De toefmies is 10,5 oant 12 sm lang, like lang as de [[blaumies]]. It fûgeltsje hat in opfallend swart-wyt toefke mei in swart-wite tekening op it gesicht. De túf kin plat oer de krún lein wurde. It fearrekleed is oan 'e boppekant griisbrún en de ûnderkant brutsen wyt en wat gielich oan 'e flanken. De foarkop is wyt mei in brutsen swarte eachstreep. Fierder hat de fûgel in swarte halsbân, in donkere snaffel en donkerbrúne poatsjes. == Nêst == [[Ofbyld:Lophophanes cristatus MHNT.ZOO.2010.11.181.1.jpg|thumb|left|Aaikes fan 'e toefmies'']] De toefmies hat syn [[Fûgelnêst|nêst]] yn in selsmakke holte fan fermôge hout en leit fiif oant acht [[Aai (bist)|wite aaikes]] mei kastanjebrune plakken, dy't allinne troch it wyfte bebret wurde. De aaikes wurde tusken de 15 oant 17 dagen útbret en de jongen bliuwe dan likernôch trije wiken yn it nêst. Nei it útfleanen wurde de jonge fûgels noch in skoftke fuorre. In toefmies hat twa lechsels yn 't jier. == Iten == It iten fan 'e toefmies bestiet simmerdeis út ynsekten, larven, spinnen en oar lyts guod. Yn 'e hjerst en winterdeis yt de toefmies meast sied fan nullebeammen. == Fersprieding en biotoop == De toefmies komt yn in grut part fan 'e nullebosken fan Europa mei fral dinnebeammen foar, ek yn Nederlân, mar net yn [[Ingelân]], [[Ierlân]], it noarden fan [[Skandinaavje]], it grutste part fan [[Itaalje]] en dielen yn Súdeast-Europa. De grutste konsintraasjes fan 'e toefmies komme op 'e [[Feluwe]], de [[Utertske Heuvelrêch]], West-[[Drinte]], Noard-[[Limburch]] en it Leenderbosk yn [[Noard-Brabân|Brabân]]. Yn Fryslân is it fûgeltsje allinne yn lytsere oantallen yn 'e bosken fan it súdeasten te hearren. De toefmies is in [[stânfûgel]] en in honkfêst fûgeltsje. Hy ferlit net gau syn territoarium en allinne jonge fûgels swalkje wol yn groepkes om. Oars as de [[blokmies]] en de blaumies wurdt de toefmies net in soad yn tunen sjoen, of der moatte wol nullebeammen yn 'e omjouwing stean. As nullebeammen ferfongen wurde troch [[leafbeam]]men ferdwynt de toefmies. Dêrfandinne hat der de lêste tiid in lytse ôfname west fan 'e toefmies. == Undersoarten == [[Ofbyld:Lophophanes cristatus Luc Viatour 2.jpg|thumb|260px|''Toefmies'']] Fan 'e toefmies binne sân ûndersoarten: * ''L. c. scoticus'': it noardlike part fan Sintraal-[[Skotlân]]. * ''L. c. abadiei'': westelik [[Frankryk]]. * ''L. c. weigoldi'': it westelik en súdlik [[Ibearysk Skiereilân]]. * ''L. c. cristatus'': fan noardlik en eastlik Europa oant de [[Karpaten]]. * ''L. c. baschkirikus'': it súdwestlike en sintrale [[Oeral (berchtme)|Oeral]]berchtme. * ''L. c. mitratus'': fan sintraal Europa oant noardeastlik [[Spanje]], de [[Alpen]] en de noardlike [[Balkan (skiereilân)|Balkan]]. * ''L. c. bureschi'': fan [[Albaanje]] oant [[Bulgarije]] en [[Grikelân]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kuifmees Fûgelbeskerming Nederlân] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/14540 SOVON] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophophanes cristatus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Toefmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] d11p1yze91y0eg7mcvqkodyy2sq0048 0 171436 1237520 1177218 2026-08-02T19:42:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237520 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme= swartkieltsje| |Ofbyld = [[Ofbyld:PikiWiki Israel 43225 Wildlife and Plants of Israel.JPG|260px]]<br><small>''mantsje''</small><br>[[Ofbyld:Schwarzkehlchen26Weibchen.jpg|260px]]<br><small>''wyfke''</small> |lûd = [[Ofbyld:Carduelis cannabina singing.flac|260px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[paapkes]] (''Saxicola'') |Wittenskiplike namme = Saxicola rubicola |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart= }} It '''swartkieltsje''' (''Saxicola rubicola'') of '''readboarstfitop''' is in lytse [[sjongfûgel]], dy't foarhinne yndield waard by de [[lysterfûgels]] (''Turdidae''), mar neffens resint ynsjoch yndield is by de [[miggesnappers]], lykas ek it oan it swartkieltsje besibbe [[paapke]]. == Beskriuwing == It swartkieltsje is in frij lytse sjongfûgel fan 11,5 sm oant 13 sm. It mantsje hat yn 'e briedtiid in swarte kop en witte plakken op 'e sydkanten fan 'e hals en oant it búkje in oranje boarst. De boppekant fan it fûgeltsje is donkerbrún. It wyfke is fan boppe brún kleure, ek op it plak dêr't it mantsje op it kopke swart is. Hja hat gjin dúdlike wite halsflekken en it oranje op it boarst is by har minder sprekkend. Jonge fûgels binne ek brún kleure mei in soarte fan donkerbrún skobbich patroan. == Iten, biotoop, fuortplanting == It swartkieltsje yt ynsekten. De fûgel libbet yn in healiepen lânskip mei net tefolle begroeiing. Dat kin agraryske kultuergrûn, mar ek natoergebiet lykas healiepen heidefjild wêze. [[Ofbyld:Saxicola rubicola 232 HdB Ouarsenis Algérie.jpg|thumb|left|''Aaikes fan it swartkieltsje.'']] Healwei maart oant augustus wurdt der bret. It wyfke leit fiif oant seis aaikes yn in goed ferstoppe nêst yn in holte yn 'e grûn, dat bestiet út raai, gers, [[Moassen|moas]] en woartels. == Fersprieding == It swartkieltsje is in [[trekfûgel]], mar reizget minder fier as it besibbe paapke. It liket der op dat in rige fan sêfte winters de fûgel minder oanstriid jout om te trekken en it tal oerwinterjende fûgels is dan ek tanommen. Mar dat komt nei alle gedachten ek om't it tal pearkes spektakulêr tanommen is. Yn Nederlân briedt de fûgel op sângrûn, yn 'e dunen oan 'e kust, [[Seelân]] en de Waadeilannen. De fûgel kaam yn 'e jierren 1970 oant ein jierren 1980 yn Nederlân yn 'e swierrichheden. De populaasje gyng lykas dy fan it paapke foars efterút, al wiene der grutte regionale ferskillen. Rûsd waard dat der yn Nederlân om 1975 hinne likernôch 5.000 pearkes wiene, mar acht jier letter wiene dat yn 1983 noch mar 2.000. Sûnt ein jierren 1980 profitearre de fûgel fan it ferbettere behear fan 'e natoer. Foarbylden dêrfan binne de feroarings fan agrarysk gebrûk, natoerûntwikkeling en it minder faak meanen fan berms. Neffens SOVON fermannichfâldige it tal briedpearkes tusken 1990-2005 sân kear. Dêrfandinne waarden yn 2018-2020 wer 18.000 oant 22.000 pearkes yn Nederlân telt en dat is mear as foar it begjin fan 'e delgong yn 'e jierren 1970. Gruttere konsintraasjes fan 'e fûgel binne te finen yn [[Drinte]], de [[Feluwe]], [[Noard-Brabân|East-Brabân]] en [[Limburch|Noard-Limburch]]. Ek yn Fryslân is it tal plakken dêr't it swartkieltsje foarkomt tanommen. De eilannen mei rûchwei de eastlike helte fan 'e provinsje en it [[Lauwersmar]]gebiet foarmet it ferspriedingsgebiet fan it swartkieltsje yn Fryslân.(2023) == Undersoarten == Neffens de IOC World Bird List binne der yn Europa twa ûndersoarten: * S. r. rubicola (de nominaat) yn West-, Midden- en Súd-Europa, it noarden fan Afrika en it Midden-Easten. * S. r. hibernans yn Ierlân, Grut-Brittanje, it west fan Frankryk en Portugal. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://www.nederlandsesoorten.nl/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=139701 Nederlânsk soarteregister] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/11390 It swartkieltsje op 'e hiemside fan SOVON] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/roodborsttapuit Fûgelbeskerming Nederlân] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Saxicola rubicola}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Paapke]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] c6vfggt6eo9sq0x7nuw1w27l0bsseeo 0 171607 1237677 1232716 2026-08-03T10:34:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237677 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=wetterpiper |Ofbyld= [[File:Anthus_spinoletta_(28965878508).jpg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[piperfûgels]] (''Motacillidae'') |Skaai= [[pipers]] (''Anthus'') |Wittenskiplike namme= Anthus spinoletta |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:AnthusSpinolettaIUCNver2019 1.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} [[File:Anthus spinoletta spinoletta MHNT.ZOO.2010.11.205.5.jpg|thumb|''Anthus spinoletta spinoletta'']] De '''wetterpiper''' (''Anthus spinoletta''), ek wol '''strânpiper''', is in sjongfûgel út de famylje fan de [[wipsturt- en piperfûgels]]. == Foarkommen == De wetterpiper is yn fûgel fan sa’n 16 sm, d.w.s. in bytsje grutter as in (hús)[[mosk]]. De fûgel hat in griis-brune, streekte rêch en griiseftige kop mei in ljochte eachstreek. It boarst is gieleftich rôze en de bûk is fealwyt. == Fersprieding == De wetterpipers briede op berchgreiden yn ‘e buert fan wietigens. Yn de winter sykje se kustgebieten, riviersiggen, sompen en wiete ekers op. De fûgels briede yn Sintraal- en Súd-Jeropa, en West- en Sintraal-Aazje. Se oerwinterje yn West- en Súd-Jeropa en subtropysk Aazje. Yn Nederlân komt de wetterpiper allinnich as wintergast (5000-10.000 jierliks) en trochtrekker (2000-10.000 jierliks) foar. Yn de winter binne de measte wetterpipers by de grutte rivieren en de Hollânske en Flevolânske plassen te fine. In Fryslân is de wetterpiper in frij seldsume trochtrekker en wintergast. == Iten == De wetterpipers ite meast ynsekten en spinnen, en bytiden ek plantaardich fiedsel en algen. == Taksonomy == De wetterpipersoarte hat trije ûndersoarten: * ''Anthus spinoletta spinoletta'' ('Jeropeeske wetterpiper') : Midden- en Súd-Jeropa * ''Anthus spinoletta coutelli'' ('Kaukasuswetterpiper'): Turkije, Kaukasus en Noard-Iran * ''Anthus spinoletta blakistoni'' ('Aziatyske wetterpiper'): Sintraal-Aazje ==Keppelings om utens== *[https://www.sovon.nl/nl/soort/10141 Sovon - Waterpieper] *[https://www.avionary.info/explandict/anthus-spinoletta/ Avionary - Wetterpiper yn 50 talen] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Piper (fûgel)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] 9sniio1f9pj7yy5421dgp90gn8wrx6e 0 171610 1237412 1172169 2026-08-02T17:12:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237412 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=stienpiper |Ofbyld= [[File:Eurasian_Rock_Pipit,_Helgoland_1.jpg|250px]] |lûd=[[File:Rock_Pipit_(Anthus_petrosus)_(W1CDR0001427_BD6).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[piperfûgels]] (''Motacillidae'') |Skaai= [[pipers]] (''Anthus'') |Wittenskiplike namme= Anthus petrosus |Beskriuwer, jier= [[George Montagu (biolooch)|Montagu]], 1798 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Anthus_petrosus_map.png|center|250px]]<small >{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#00FF00}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''stienpiper''', ek wol '''seepiper''' (''Anthus petrosus'') neamd, is in [[sjongfûgel]] út de famylje fan de [[wipsturt- en piperfûgels]]. De stienpiper is nau besibbe oan de [[wetterpiper]] en waard yn it ferline ta deselde soarte as de wetterpiper rekkene. == Foarkommen == [[File:Anthus petrosus MHNT.ZOO.2010.11.205.6.jpg|thumb|left|175px|Aaien fan de stienpiper'']] De stienpiper is yn fûgel fan sa’n 16-17 sm grut, d.w.s. wat grutter as in (hús)[[mosk]]. De fûgel is meast griis-brún mei streekte rêch en boarst en swartige snaffel en poaten. == Fersprieding == De stienpipers briede op rotsige seekusten en eilannen in Noardwest-Jeropa. Se oerwinterje oan de kusten fan West- en Súdwest-Jeropa en Marokko. Yn Nederlân komt de stienpiper allinnich as wintergast (5000-10.000 jierliks) en trochtrekker (2000-10.000) foar. Yn de winter binne de stienpipers by de kust lâns, foaral by de [[Waadeilannen]] en de Súd-Hollânske en Siuwske eilannen te fine. De heegste oantallen stienpipers yn ‘e winter wurde in it [[Ferdronken Lân fan Saaftinge]] waarnommen. == Iten == De stenpipers ite meast ynsekten, weak- en skulpdieren en sieden. == Taksonomy == De stienpipersoarte hat twa of trije ûndersoarten: * ''Anthus petrosus kleinschmidti'', net algemien erkend: [[Fêreu-eilannen]], [[Orkney-eilannen]] en [[Sjetlâneilannen]]; * ''Anthus petrosus petrosus'' (‘Westlike stienpiper'): [[Skotlân]], [[Ierlân]], [[Wales]], West- en Súdwest-[[Ingelân]], [[Normandje]] en [[Bretanje]]; * ''Anthus petrosus littoralis'' ('Skandinavyske stienpiper'): [[Skandinaavje]], [[Finlân]] en [[Kola-skiereilân]]; de yn Nederlân meast foarkommende ûndersoart. ==Keppelings om utens== *[https://www.sovon.nl/nl/soort/10143 Sovon - Oeverpieper] *[https://www.avionary.info/explandict/anthus-petrosus/ Avionary - Stienpiper yn 50 talen] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Piper (fûgel)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] qa5cvrfdx55zzjfrwc6e9qnua0vyxiw 0 171670 1237605 1171906 2026-08-03T00:22:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237605 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = toefkasarka |Ofbyld = [[Ofbyld:Shiryou k.jpg|250px]]<br><small>''Preparearre eksimplarern fan 'e toefkasarka; <br> rjochts: jerke - lofts: sijke.''</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[bercheinen]] (''Tadorna'') |Wittenskiplike namme= Tadorna cristata |Beskriuwer, jier= [[Nagamichi Kuroda|Kuroda]], 1917 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]]<br>'''wierskynlik al útstoarn''' ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Sea of Japan Map en.png|250px]]<br><small>''It gebiet dêr't de ein oarspronklik libbe, it hjoeddeiske foarkommen is ûnbekend.</small> }} De '''toefkasarka''' (''Tadorna cristata'') is in nei alle gedachten útstoarne fûgel út it skaai fan 'e ''Tadorna''. Oarspronklik kaam de fûgel yn 'e kontrijen fan 'e [[Amoer (rivier)|Amoer]], noardeastlik [[Sina]], [[Noard-Korea|Noard-]] en [[Súd-Korea]] en mooglik ek op it [[Japan]]ske eilân [[Hokkaidō]] foar. Neffens Japanske en [[Sina|Sineeske]] keunst moat de soarte eartiids gewoaner west ha en de fûgel waard ek troch minsken holden. De fûgel wurdt ek yn in âld Japansk [[ornitology|ornitologysk]] wurk neamd. Sûnt 1877 is de fûgel ek yn 'e Westerske wrâld bekend en in pear wittenskippers, lykas bygelyks [[Philip Lutley Sclater]], gyngen der fanút dat it om in [[hybride]] út in [[kasarka]] en in [[grienkopein]] gie, mar dy teory waard yn 1917 yn de earste wittenskiplike beskriuwing fan 'e fûgel troch de Japanske [[Ornitology|ornitolooch]] [[Nagamichi Kuroda]] ôfwiisd. == Beskriuwing == [[Ofbyld:TadornaCristata.svg|thumb|left|''Foarstelling fan de jerk en it sijke.'']] De lingte fan 'e fûgel wie 58 sm, de fleugellingte 35 sm en de sturt wie likernôch 11,7 sm lang. Fan 'e oare besibbe soarten wie de toefkasarka fral troch syn lange toefe op 'e kop te ûnderskieden. De boppeste fleugeldekfearren wiene wyt, wylst it ''speculum'' irisearjend grien wie. Under de sturt wie de fûgel okerkleurich. It mantsje hie yn syn ferûnderstelde prachtkleed in griene kape mei in griis gesicht en in swarte, maskereftige eachstreek, it wyfke hie in swarte kape mei in wyt gesicht en in swart bân ûnder de eagen. De rêch fan it mantsje wie griis en dy fan it sijke griisbrún. De búk wie donkerbrún mei fine, ljochtbrune diagonaal rinnende streken. De snaffel en de poaten wiene rôze. Oer it ferfearjen fan 'e soart is fierder neat bekend. == Biotoop == De toefkasarkas libben yn 'e bosken fan bergen oan rivieren en beken en mooglik ek marren. Winterdeis waarden de fûgels by de mûnings fan rivieren en oan kustgebieten sjoen. == Fuortplanting == Nei alle gedachten hie de fûgel syn nêst lykas oare kasarka's yn holtes fan beammen, mar wittenskiplik is der neat oer nêsten, de aaien en it brieden beskreaun. == Utstjerren == De toefkasarka hat nei alle gedachten de lêste trije iuwen fan syn bestean al seldsum west. Tusken 1716 en 1736 waarden guon fûgels foar de fokkerij fanút Korea nei Japan eksportearre. Mear fan dy fûgels waarden yn alle gefallen noch oant 1854 nei Japan útfierd. Fan dy yn finzenskip holden toefkasarka's bestiet hjoed-de-dei gjin neiteam mear. [[File:Tadorna cristata Smit.jpg|thumb|left|''Yllustraasje fan [[Joseph Smit]] út 1890.'']] Yn 1877, 1913 en 1916 binne der toefkasarka's sketten, dy't (twa sijkes en ien jerk) hjoed-de-dei bewarre wurde yn 'e musea fan [[Kopenhagen]] en [[Tokio]]. Op 16 maaie 1964 fûnen [[Ruslân|Russyske]] studinten trije eksimplaren (in mantsje en twa wyfkes) yn 'e kraj Primorje (op it eilân [[Bolsjoi Pelis]] yn 'e [[Japanske See]] by [[Vladivostok]]), dy't dêr tekeningen fan makken. Sûnt de jierren 1970 binne der mar in pear ûnbefêstige waarnimmingen, wêrfan de lêste yn 1985. De Sineeske minister fan Boskbou love in beleaning út oan elts dy't it bewiis leverje koe foar it bestean fan 'e fûgelsoarte, mar dat hie gjin sukses. As de soarte noch libbet, dan is de kâns it grutst om eksimplaren te finen yn it ûntagonklike gebiet op de grins fan Sina en Noard-Korea. De fûgel stiet op 'e [[Reade List fan de IUCN]] as earnstich bedrige (krityk). Redens foar it ferdwinen fan 'e toefkasarka's binne de ferneatiging fan it biotoop en de jacht. {{boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Schopfgans]] {{reflist}} ---- {{CommonsBalke|Tadorna cana|''Toefkasarka''}} }} [[Kategory:Bist útstoarn yn de 20e iuw]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Berchein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] 3riz1tr7qgw4s2q2rspz1bo1j0fcytr 0 172028 1237383 1172576 2026-08-02T14:43:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237383 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme= spjirresopspjocht |Ofbyld= [[Ofbyld:Williamson's Sapsucker (male) Forest Rd 42 Loop Chiricahuas Portal AZ-77 (35066887293).jpg|250px]]<br><small>''Mantsje''<br>[[Ofbyld:Williamson's Sapsucker (female) (14606045314).jpg|250px]]<br>''Wyfke''</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[spjochteftigen]] (''Piciformes'') |Famylje= [[spjochten]] (''Picidae'') |Skaai= [[sopspjochten]] (''Sphyrapicus'') |Wittenskiplike namme= Sphyrapicus thyroideus |Beskriuwer, jier= [[John Cassin|Cassin]], 1852 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Sphyrapicus thyroideus map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#6600A1}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#F45700}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#3A75C4}} [[wintergast]]</small> }} De '''spjirresopspjocht''' (''Sphyrapicus thyroideus'') is in [[Noard-Amearika|Noard-Amearikaanske]] fûgel út 'e famylje fan 'e [[spjochten]] (''Picidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Sphyrapicus thyroideusECP01CB.jpg|thumb|left|''Ofbyld fan 'e Sphyrapicus thyroideus (Louis Agassiz Fuertes) út 'Birds of the Rockies' (1902)'']] Mei in grutte fan oant 21 oant 25 sm is de spjirresopspjocht in middelgrutte spjocht. De spjocht is dêrmei like grut as de yn Europa libjende [[Grutte eksterspjocht]], mar in stik lichter. Syn gewicht leit tusken 44 en 64 gram. De [[Seksuele dimorfy|geslachtsdimorfy]] fan 'e spjirresopspjocht is wat kleur oanbelanget yn 'e famylje fan 'e spjochten it meast útsprutsen. Eartiids waard fanwegen de grutte ferskillen tusken de geslachten tocht dat wyfkes en mantsjes aparte soarten wiene. Tusken it gewicht en de grutte besteane lykwols gjin opfallende ferskillen. By it wyfke is allinne de lingte fan 'e sturt koarter as by mantsjes. Folwoeksen mantsjes binne irisearjend swart op 'e kop, rêch, sydkanten en sturt. Se hawwe efter it each in wite streek en leger ûnder it each fanôf de snaffel noch in wite streek, in read kin en in felgiele búk. De fleugels binne swart mei grutte wite flekken. It wyfke sjocht der folslein oars út en hat in brún- oant gielbrúneftige kop mei fine donkerbrune of donkergrize streken op 'e rêch op in gielbrune eftergrûn. De ûnderkant is net folle oars as de boppekant. It boarst en de kiel binne swart, meast gielbrún yn 'e midden fan 'e kiel en yn guon gefallen somtiden wat readeftich. Under it boarst is it wyfke ljochtgiel. Der binne twa ûndersoarten:<ref>{{en}}[https://www.worldbirdnames.org/new/ Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023. IOC World Bird List (v13.2).]</ref> * ''Sphyrapicus thyroideus nataliae'' ([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1854) * ''Sphyrapicus thyroideus thyroideus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1852) == Nêst == Alle jierren meitsje se in nije nêstholte en somtiden brûke se deselde beam wer. Der wurde 4 oant 6 aaien lein, dy't yn 12 oant 14 dagen útbret wurde. Nachts sit it mantsje op it nêst, oerdei wurdt it brieden om it healoere troch beide âlders ôfwiksele. De jongen bliuwe 31 oant 32 dagen yn it nêst, somtiden wat langer as de fiedsel- en waarsomstannichheden dêrta twinge. == Iten == De fûgels libje fan it sop fan 'e konifearen, mar yn 'e briedtiid binne ynsekten it belangrykste iten. Bûten de briedtiid ite de fûgels ek beien. == Leefgebiet == [[Ofbyld:Soda-Mtn-LG.jpg|thumb|left|''Biotoop yn [[Oregon]].'']] It leefgebiet fan 'e spjirresopspjocht bestiet út iepen konifearebosken op in hichte fan 850 oant 3.500 m, mei fral de ponderosadinnebeam, de douglasspjirre en de grutte spjirre. De berchsulverspjirre en de lariksbeam drage ek by foar in goed biotoop foar de fûgels. == Fersprieding == De spjirresopspjocht komt yn it west fan [[Noard-Amearika]] foar. Foar in diel binne it trekfûgels. De trekfûgels foarmje lytse groepen en kinne sa fier as it súdlike diel fan Sintraal-Meksiko trekke. Yn guon sintrale dielen fan it ferspriedingsgebiet binne it [[stânfûgel]]s. Troch ferlies oan biotoop yn guon dielen fan it ferspriedingsgebiet is it mooglik dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De spjirresopspjocht komt ek foar yn 'e folwoeksen lariksbosken fan [[Britsk-Kolumbia]] yn [[Kanada]], mar de boskap dêr hat laat ta in popelaasje fan minder as 500 eksimplaren en de fûgel wurdt dêr sûnt 2005 as bedrige registrearre. {{boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Williamson's sapsucker]] en de Dútsktalige Wikipedyside [[:de:Kiefernsaftlecker]] (ferzjes fan 25 desimber 2023) {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sphyrapicus thyroideus|spjirresopspjocht}} }} {{DEFAULTSORT:Spjirresopspjocht}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sopspjocht]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] h3wq1e0epgftqqdn9mfm6x0n82jggoy 0 172301 1237357 1177200 2026-08-02T14:26:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237357 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme= snilekrûper |Ofbyld= [[Ofbyld:Rohrschwirl Chiemgau.jpg|250px]] |lûd=[[Ofbyld:Moerasvogels in de Zouweboezem - SoundCloud - luc de bruijn.ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') |Skaai= [[strûksjongers]] (Locustella), |Wittenskiplike namme= Locustella luscinioides |Beskriuwer, jier= {{Aut|[[Paolo Savi|Savi]]}}, 1824 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:LocustellaLuscinioidesIUCN.svg|center|250px]] <small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#00FFFF}} [[trochtrekker]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''snilekrûper''' (''Locustella luscinioides'') is in [[sjongfûgel]] út 'e famylje [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae''). == Skaaimerken == De fûgel is 13,5 oant 15 lang, en 12–24 g swier en hat in soad fan 'e [[karrekyt]]. Beide soarten binne foar it meast brúngriis fan boppe, ljocht fan ûnder en mei in smelle ljochte eachstreek, mar de snilekrûper is wat mear grienich op 'e rêch en hat ljocht readbrune, rânige ûndersturtdekfearren. De fûgel hat in sang as dy fan in [[reidimerke]], dy't ek yn it reid libbet mar dan faker yn kombinaasje mei strewellen. De snilekrûper wurdt faker heart as sjoen, mar hy lit him gauer sjen as it reidimerke. == Iten == It iten fan 'e snilekrûper bestiet út ynsekten, larven en spinnen. == Nêst == [[Ofbyld:Locustella luscinioides MHNT.ZOO.2010.11.195.32.jpg|thumb|left|Aaikes]] Healwei april komt de snilekrûper nei ús lân om te brieden. It lechsel bestiet út fjouwer oant seis wite aaien mei brune flekken. == Fersprieding == De snilekrûper hat in grut ferspriedingsgebiet fan West-Jeropa en Noardwest-Afrika oant de [[Oeral]]. In apart gebiet leit yn [[Kazachstan]] en [[Turkmenistan|Turkmeenje]] oant de [[Ob]], it noardwest fan [[Mongoalje]] en it west fan [[Tian Shan]]. Tusken in soad dielen fan it ferspriedingsgebiet yn West-, Midden- en Súd-Europa falle grutte gatten, dêr't de fûgel net foarkomt. It Jeropeeske oantal wurdt op 530.000 oant 800.000 rûsd. De grutste populaasjes mei yn totaal 360.000 oant 480.000 pearkes komme yn [[Roemeenje]] foar. Nederlân leit oan it rânegebiet fan 'e fersprieding. Sûnt 2000 nimt it tal fûgels in Nederlân ta, dat yn (2018-2020) op 2800-3600 pearkes rûsd wurd. Yn Fryslân komt de snilekrûper û.o. foar yn 'e [[Lauwersmar]], [[it Bûtenfjild]], de [[Alde Feanen]], de [[Marrekrite]], de [[Makkumerwaarden]] en de [[Rottige Meente]]. Yn Nederlân komt de snilekrûper fral yn it noarden, om 'e [[Iselmar]] hinne en de [[De Biisbosk]] foar. Yn it easten fan Nederlân komt de fûgel spoaradysk of net foar. Ein july oant en mei septimber begjinne se oan 'e trek nei de súdlike râne fan 'e Sahara en de noardlike râne fan it sletten reinwâld yn Afrika om dêr te oerwinterjen. De West-Jeropeeske fûgels fleane yn súdwestlike rjochting, wylst de Midden- en East-Jeropeeske fûgels yn súdeastlike rjochting fleane. Yn april komme de fûgels werom. == Undersoarten == [[Ofbyld:Savi's Warbler Grönvold.jpg|thumb|left|''Yllustraasje fan Henrik Grønvold.'']] De snilekrûper hat trije ûndersoarten: * ''L. l. luscinioides'': fan [[Europa]] oant it [[Oeralberchtme]] en de [[Balkan]], noardwestlik [[Afrika]]. * ''L. l. sarmatica'': eastlik [[Oekraïne]] en súdlik [[Jeropeesk Ruslân]]. * ''L. l. fusca'': fan [[Turkije]] en [[Jordaanje]] oant [[Kazachstan]]. == Status == De totale populaasje fan 'e snilekrûper waard yn 2015 op 800.000 oant 1.500.000 eksimplaren rûsd. Mei't de fûgel ek in grut ferspriedingsgebiet hat, is de kâns op útstjerren lyts. De [[IUCN]] beöardielet de soarte dêrom as net bedrige. Yn 'e jierren 1960 en 1970 waard in soad geskikt leefgebiet troch it drûchlizzen fan sompen ferneatige, itjinge late ta in regionaal tebekrinnen fan de snilekrûper. Op guon lokaasjes ferdwûn de fûgel hielendal. Ek yn Nederlân rûn it tal snilekrûpers tusken 1965 en 1985 bot werom. Dêrfandinne waard de fûgel as kwetsber op 'e Nederlânske reade list set. Neffens SOVON nimt it tal pearkes snilekrûpers ek yn Nederlân sûnt 2010 foars ta. Ek yn it noarden en easten fan Midden-Europa, East-Europa en de Baltyske lannen binne de oantallen tanommen. == Fideo fan sjongende snilekrûper == <gallery widths="250px" heights="145px" style="font-size:85%"> Zingende snor-4961920.webm|Snilekrûper yn [[Nieuwkoop]], [[Súd-Hollân]] </gallery> https://stats.sovon.nl/stats/soort/12380 {{boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside [[:de:Rohrschwirl]] (ferzje fan 8 jannewaris 2024) * [https://ebird.org/species/savwar1?siteLanguage=nl eBird] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/savis-warbler-locustella-luscinioides Birdlife] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/12380 Sovon] * [https://waarneming.nl/species/47/ Waarneming.nl ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Locustella luscinioides|snilekrûper}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûksjonger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] fldxpvtw5dzd0jermmuqt1gtsdi388z 0 173389 1237471 1171913 2026-08-02T18:43:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237471 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sulvertsjilling |Ofbyld = [[Ofbyld:Silver Teal (Spatula versicolor) RWD3.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[slobeinen]] (''Spatula'') |Wittenskiplike namme= Spatula versicolor |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Spatula versicolor map.svg|250px]]<br>{{Color box|#ff9955}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#aa87de}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#87aade}} [[wintergast]] }} De '''sulvertsjilling''' (''Spatula versicolor'', Syn.: ''Anas versicolor'') is in [[Fûgels|fûgelsoarte]] út 'e famylje fan 'e [[einfûgels]]. It is in lytse ein, dy't yn 'e súdlike helte fan [[Súd-Amearika]] en op 'e [[Falklâneilannen]] foarkomt. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Anas versicolor versicolor)- Macho.jpg|thumb|left|Jerk.]] Oars as by in soad oare soarten fan it skaai is it ûnderskied tusken de jerken en wyfkes mar lyts. De jerkjes fan 'e sulvertsjilling binne mei in trochsnit fan likernôch 440 gram wat swierder en grutter as de wyfkes, dy't 370 gram wege. De einen binne tusken de 38 en 45 sm lang. Beide geslachten hawwe in donkere, sûkeladebrúne oant swarte matte op 'e kop, wêrby't by wyfkes de kleuren mei de rest fan 'e kop wat minder skerp ôftekene binne. Oan 'e flanken hawwe de einen brede swarte en wite dwersbannen, wylst de boppekant fan it bealchje en it boarst okerkleurige fearren ha. De piken hawwe al fuort in donkere, swartbrune matte op 'e kop. De rest fan it dûns fan 'e piken is sulverwyt. Poatsjes en snaffel binne donkergriis. Juvenilen binne wat matter as de folwoeksen fûgels. Harren matte op 'e kop is boppedat wat bruner. Fanwegen de opfallende kleuren op 'e kop kin de fûgel yn syn ferspriedingsgebiet net mei oare einen betiizge wurde. == Biotoop en iten == Sulvertsjillings libje yn 'e briedtiid foar it measte op en by ûndjippe plassen, marren en somplân yn in iepen lânskip. Se komme in soad foar yn 'e greidegebieten fan 'e Falklâneilannnen, dêr't yntinsyf buorke wurdt, en yn 'e omjouwing fan [[Buenos Aires]]. Bûten de briedtiid komt de ein ek yn groepen mei oare einesoarten foar. Sulvertsjillings ite swyljend en grondeljend. It iten bestiet foar it measte út sied en it grien fan wetterplanten. == Nêst == [[Ofbyld:Anas versicolor MHNT.ZOO.2010.11.32.4.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e sulvertsjilling.]] Yn Súd-Amearika falt de briedtiid tusken oktober en novimber. De nêsten wurde yn it hege gers by de kant fan wetter boud. It wyfke briedt de sân oant tsien aaien yn 24 oant 26 dagen út. == Undersoarten == De sulvertsjilling hat twa ûndersoarten: * ''S. v. versicolor'' (nominaatfoarm): fan sintraal [[Sily]] oant súdlik [[Brazylje]] en súdlik [[Argentynje]]. * ''S. v. fretensis'': súdlik Sili, súdlik Argentynje en de [[Falklâneilannen]]. ''S. v. fretensis'' is wat grutter as de nominaatfoarm en ek wat donkerder fan kleur. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Versicolorente]] * [https://ebird.org/species/siltea1 Ebird] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Spatula versicolor}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Slobein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] sr85wlt88ehpr5sswgnhgx6gmffcamn 0 173476 1237686 1212627 2026-08-03T10:41:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237686 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wynbrau-ein |Ofbyld = [[Ofbyld:Brown duck resting in the sun at Hunmpybong Creek. (307899519).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas superciliosa |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:PBD range.svg|250px]] }}De '''wynbrau-ein''' (''Anas superciliosa'') is in [[Fûgels|fûgel]] út 'e famylje [[einfûgels]] (''Anatidae''). De soarte waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1789 troch [[Johann Friedrich Gmelin]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Portrait of Anas superciliosa by Graham Winterflood.jpg|thumb|left|Kop fan 'e wynbrau-ein.]] De fûgel wurdt 54 oant 61 sm en in spanwiidte fan 80 oant 100 sm. De ein hat in donker bealchje en in bleker kopke mei in donkere kroan en donkere streken op it gesicht. Ek ûnder de wjukken is de fûgel bleker. De griene spegel fan 'e ein is fral yn 'e flecht goed te sjen. Jerken binne yn 'e regel grutter as wyfkes. De snaffel is swarteftich mei donker oliifgrien. Der binne fariaasjes en op guon eilannen binne de fûgels wat donkerder of lytser as de haadfoarm. De ein komt net foar op 'e [[Marianen]], mar is dêr somtiden by de migraasje te sjen. Op de Marianen libbe earder de útstoarne [[Marianenein]], nei alle gedachten in [[Hybride (biology)|hybride]] fan 'e wynbrau-ein en de [[wylde ein]] wie. == Fersprieding == De ein komt yn in grut gebiet yn en om it Australyske kontinint foar en hat twa erkende ûndersoarten: * ''A. s. superciliosa'' (Gmelin, 1789): [[Yndoneezje]], súdlik [[Nij-Guineä]], [[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]]. * ''A. s. pelewensis'' (Hartlaub & Finsch, 1872) : fan noardlik en sintraal Nij-Guineä oant de [[Salomonseilannen]] en [[Polyneezje|Frânsk-Polyneezje]]. In tredde ûndersoartes, de ''A. s. rogersi'' út Austraalje, wurdt somtiden as ûndersoarte neamd, mar is genetysk en fenotypysk net te ûnderskieden fan 'e nominaatfoarm. == Nêst == [[Ofbyld:Pacific Black Duck - AndrewMercer - DSC07814.jpg|thumb|left|Wyfke mei piken.]] It nêst sit yn 'e regel yn in holte fan in beam. Somtiden wurdt der gebrûk makke fan in âld nêst fan oare fûgels. Ut en troch briedt de ein ek op 'e grûn. It lechsel bestiet út 8 oant 10 aaien, dy't troch it wyfke útbret wurde. Nei 26 oant 32 dagen komme de aaien út en as de pykjes drûch binne hippe se it nêst út en past it wyfke fierder op se. Nei 58 dagen kinne de piken fleane. == Status == It is net bekend hoefolle fûgels der fan 'e wynbrau-ein binne. ''[[Wetland International]]'' rûsde yn 2006 de populaasje op 180.000-1.200.000 fûgels. Beide ûndersoarten binne sûnt 1970 wol yn oantallen foars efterút gien. De Nij-Seelânske populaasje fan 'e ''superciliosa'' waard yn 'e jierren 1970 noch op 1,5 miljoen fûgels rûsd. Yn 'e jierren 1990 wie dat oantal tebek rûn nei 500.000 (Barry Heather en Hugh Robertson 1997) of sels 80.000 oant 150.000 (Rose en Scott, 1997) fûgels. De ûndersoarte ''pelewensis'' wurdt op 10.000-25.000 fûgels rûsd en liket stabyl. Yn Nij-Seelân wurdt de tebekgong oan biotoopferlies taskreaun, ek is in grut part fan 'e populaasje ferlern gien troch krusing mei de ynfierde [[wylde ein]]. Yn [[Melaneezje]] giet de soarte stadichoan efterút troch jacht en ferlies oan biotoop. Ek yn Austraalje is der ferlies oan biotoop, mar de fûgels lykje harren dêr better oan te passen.<ref>[https://www.harteman.nl/pages/anassuperciliosa Harteman Wildfowl, oproppen 4 maart 2024]</ref> Der is gjin sicht op de hjoeddeiske ûntwikkeling fan 'e omfang fan 'e populaasje. Mar de soarte komt yn in grut ferspriedingsgebiet foar en de populaasje is noch grut genôch. Dêrom wurdt de fûgel troch [[IUCN]] as net-bedrige beskôge (2024).<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pacific-black-duck-anas-superciliosa Birdlife, oproppen 4 maart 2024]</ref> {| class="wikitable" |- ! '''Wynbrau-ein''' !! '''Hybride fan 'e <br> wynbrau-ein en wylde ein''' |- |[[Ofbyld:Pacific Black Duck (35887061804).jpg|160px]] || [[Ofbyld:PBD hybrid.jpg|175px]] |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Pacific black duck]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas superciliosa}} }} {{DEFAULTSORT:Winbrau-ein}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Amerikaansk-Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tokelau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niûé]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]] g8j3eaiuh27uwvoun1f4zcoa9zwelwm 0 173505 1237444 1171878 2026-08-02T17:37:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237444 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = súdlike pylksturt |Ofbyld = [[Ofbyld:Canards d'Eaton à l'anse du Pacha - panoramio.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas eatoni |Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1875 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''súdlike pylksturt''' (''Anas eatoni'') is in einesoarte út 'e famylje fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De wittenskiplike namme fan 'e fûgel is ferneamd nei de [[Ingelân|Ingelske]] natoerûndersiker Alfred Edwin Eaton, dy't in eksimplaar fan 'e ein sammele hie op [[Kerguelen]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:DafilaKeulemans.jpg|thumb|left|Tekening fan 'e súdlike pylksturt;<br>John Gerrard Keulemans]] De ein is in lytse soarte fan 35 oant 40 sm lang. De spanwiidte is 65 oant 70 sm en de fûgel weecht 400 oant 500 gram. Tusken jerkjes en wyfkes is hast gjin ferskil. Allinne troch de griene kleuren fan 'e spegel op 'e wjukken, dy't by it fleanen te sjen is, en de langere sintrale sturtfearren fan it jerkje is der ûnderskied. De fûgel is foar it grutste diel kanielkleurich. De kop hat donkerbrune wangflekken, wylst de snaffel slank, koart en blaugriis is mei in donkere streek boppe oer de snaffel. Yn 'e regel binne de einen te sjen op binnenwetter, lykas markes en oan beken of op sompelân. Winterdeis binne de fûgels yn groepen fan somtiden wol 200 einen oan 'e kust te sjen. Troch syn lytse formaat en de kanieleftige kleur is de ein maklik te ûnderskieden fan 'e iennige oare einesoarte yn syn gebiet, de [[wylde ein]]. == Fersprieding == De ein komt foar op Kerguelen, de [[Crozeteilannen]], [[Saint-Paul (eilân)|Saint-Paul]] en [[Amsterdam (eilân)|Amsterdam]] yn it súdlike diel fan 'e [[Yndyske Oseaan]]. == Undersoarten == [[Ofbyld:Canard d'Eaton - panoramio.jpg|thumb|left|Súdlike pylksturt.]] Der binne twa ûndersoarten fan 'e súdlike pylksturt: * ''A. e. eatoni'': Kerguelen. * ''A. e. drygalskii'': de Crozeteilannen. == Status == Yn it ferline is der in soad op 'e ein jage. Hjoed-de-dei wurde der tusken maaie en oktober likernôch 300 fûgels sketten. Problematysker binne de yntrodusearre ferwyldere kanten, dy't yn 1956 útset waarden om rotten en mûzen te bestriden. In oare bedriging foarmje de ynfierde kninen, dy't de begroeiïng opfrieten, lykas de Kerguelen-koalfjilden, dêr't de ein by it ferfearjen fan ôfhinklik is as er dan net fleane kin. Sûnt healwei de jierren 1990 wurdt der besocht om de oarspronklike begroeiïng wer oan te plantsjen. Op trije eilannen binne de kninen by in testfaze útroege en troch it oanspielen fan sied koe de oarspronklike begroeiïng dêr werom komme. Op 'e [[Reade list]] fan [[IUCN]] is de soarte as net bedrige opnommen. Hoewol't der in delgeande populaasjetrend bestiet, binne der gjin slimme bedrigings identifisearre dy't op koarte termyn ta it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan 'e soarte liede kinne soene. De populaasje waard yn 1999 rûsd op 31.000 oant 41.000 folwoeksen fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22680306 Ebird] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas eatoni}} }} {{DEFAULTSORT:Sudlike pylksturt}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]] 7n79r7uv6z1g6iupgzgpyyna7dhp9z2 1237445 1237444 2026-08-02T17:38:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237445 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = súdlike pylksturt |Ofbyld = [[Ofbyld:Anas_eatoni.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas eatoni |Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1875 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''súdlike pylksturt''' (''Anas eatoni'') is in einesoarte út 'e famylje fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De wittenskiplike namme fan 'e fûgel is ferneamd nei de [[Ingelân|Ingelske]] natoerûndersiker Alfred Edwin Eaton, dy't in eksimplaar fan 'e ein sammele hie op [[Kerguelen]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:DafilaKeulemans.jpg|thumb|left|Tekening fan 'e súdlike pylksturt;<br>John Gerrard Keulemans]] De ein is in lytse soarte fan 35 oant 40 sm lang. De spanwiidte is 65 oant 70 sm en de fûgel weecht 400 oant 500 gram. Tusken jerkjes en wyfkes is hast gjin ferskil. Allinne troch de griene kleuren fan 'e spegel op 'e wjukken, dy't by it fleanen te sjen is, en de langere sintrale sturtfearren fan it jerkje is der ûnderskied. De fûgel is foar it grutste diel kanielkleurich. De kop hat donkerbrune wangflekken, wylst de snaffel slank, koart en blaugriis is mei in donkere streek boppe oer de snaffel. Yn 'e regel binne de einen te sjen op binnenwetter, lykas markes en oan beken of op sompelân. Winterdeis binne de fûgels yn groepen fan somtiden wol 200 einen oan 'e kust te sjen. Troch syn lytse formaat en de kanieleftige kleur is de ein maklik te ûnderskieden fan 'e iennige oare einesoarte yn syn gebiet, de [[wylde ein]]. == Fersprieding == De ein komt foar op Kerguelen, de [[Crozeteilannen]], [[Saint-Paul (eilân)|Saint-Paul]] en [[Amsterdam (eilân)|Amsterdam]] yn it súdlike diel fan 'e [[Yndyske Oseaan]]. == Undersoarten == [[Ofbyld:Canard d'Eaton - panoramio.jpg|thumb|left|Súdlike pylksturt.]] Der binne twa ûndersoarten fan 'e súdlike pylksturt: * ''A. e. eatoni'': Kerguelen. * ''A. e. drygalskii'': de Crozeteilannen. == Status == Yn it ferline is der in soad op 'e ein jage. Hjoed-de-dei wurde der tusken maaie en oktober likernôch 300 fûgels sketten. Problematysker binne de yntrodusearre ferwyldere kanten, dy't yn 1956 útset waarden om rotten en mûzen te bestriden. In oare bedriging foarmje de ynfierde kninen, dy't de begroeiïng opfrieten, lykas de Kerguelen-koalfjilden, dêr't de ein by it ferfearjen fan ôfhinklik is as er dan net fleane kin. Sûnt healwei de jierren 1990 wurdt der besocht om de oarspronklike begroeiïng wer oan te plantsjen. Op trije eilannen binne de kninen by in testfaze útroege en troch it oanspielen fan sied koe de oarspronklike begroeiïng dêr werom komme. Op 'e [[Reade list]] fan [[IUCN]] is de soarte as net bedrige opnommen. Hoewol't der in delgeande populaasjetrend bestiet, binne der gjin slimme bedrigings identifisearre dy't op koarte termyn ta it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan 'e soarte liede kinne soene. De populaasje waard yn 1999 rûsd op 31.000 oant 41.000 folwoeksen fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22680306 Ebird] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas eatoni}} }} {{DEFAULTSORT:Sudlike pylksturt}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]] axfz1vsze2wshco5tf5fhgzoaobgkp0 0 174190 1237617 1171821 2026-08-03T00:37:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237617 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| Namme = trekdo| Ofbyld = [[File:Ectopistes migratorius ULaval 1.jpg|250px]]| lûd = | Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')| Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| Klasse = [[fûgels]] (''Aves'')| Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') | Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') | Skaai = [[trekdowen]] (''Ectopistes'')| Wittenskiplike namme = Ectopistes migratorius | Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1766| IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Map-Ectopistes-migratorius.png|center|250px]]<small>{{Color box|#c40000}} [[brieden (fûgels)|briedgebiet]] <br>{{Color box|#ffa700}} net briedend en [[trekfûgel]]</small> }} De '''trekdo''' (''Ectopistes migratorius'') is in útstoarne fûgel, dy't oant en mei de 19e iuw yn ûnbidich grutte oantallen yn [[Noard-Amearika]] libbe. Yn 1866 wiene der mooglik sels noch miljarden trekdowen. Nei 1870 naam de populaasje bot ôf troch de massale jacht en om 1900 hinne wie de soarte al hast útstoarn. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Mershon's The Passenger Pigeon (Audubon plate, crop).jpg|thumb|left|Litho fan in spantsje trekdowen<br>John James Audubon (1785–1851).]] De fûgel wie 38 oant 41 sm lang. It wyfke wie wat lytser as it mantsje. De fûgel hie in soad fan 'e [[treurdo]] (''Zenaida macroura''), mar wie grutter. De fûgel wie slank en manûvrearber, koe goed fleane en hie goed ûntwikkele boarstspieren. In folkwoeksen mantsje hie in blaugrize kop, hals en nekke. It wyfke wie fan boppe bruner en fan ûnder ljochter. De fûgelhie irisearjende sierfearren op 'e hals. De rêch wie foar it meast donker blaugriis, it boarst wie ljocht readbrún dat nei de búk ta ljochter rôze waard. Trekdowen kamen yn hiel Noard-Amearika eastlik fan 'e [[Rocky Mountains]] foar. Winterdeis gyngen se alle kanten út. Yn strange winters ferhûzen se nei de súdliker steaten. Har biotoop wiene de leafbosken. De dowen frieten fral sied fan beammen út de bûkefamylje. Winterdeis holden trekdowen harren in soad yn sompige gebieten mei elzebosk op, wylst trekdowen yn nullebosk oernachten. == Utstjerren == [[Ofbyld:Passenger pigeon shoot.jpg|thumb|left|It sjitten op trekdowen.]] Der wurdt rûsd dat mei de komst fan de Europeeske kolonisten der likernôch 3 oant 5 miljard trekdowen wiene. De fûgel migrearre op ûnregelmjittige tiden yn grutte kloften oer it kontinint. Yn 1866 duorre it yn [[Ontario]] 14 oeren ear't sa'n ûnbidige kolft foarby wie. Der moatte doe mear as in miljard trekdowen oerkommen wêze. [[Ofbyld:MarthaPassengerPigeon.jpg|thumb|250px|Martha († 1914), de lêste trekdo.]] Dochs stoar de trekdo yn in lytse tiidsspanne út. Dat hie te meitsjen mei de grutte jacht op de fûgel, alhoewol't ek it kappen fan bosk in rol spile hawwe kin. By in briedkoloanje yn [[Michigan]] waarden yn 1874 wol 25.000 fûgels deis deasketten. Yn 'e jierren 1880 wie it al sa fier dat de fûgel drige út te stjerren. De [[einling|lêste trekdo]] wie Martha, dy't op 1 septimber 1914 stoar yn 'e Cincinnati Zoo and Botanical Garden == Taksonomy == Fan 'e fûgel binne noch in soad resten bewarre bleaun. Meiïnoar binne der mear as 1500 eksimplaren en allinne Naturalis yn [[Leien]] hat der al alve. Dêrom is it mooglik om it [[DNA]] fan 'e fûgel goed te ûndersykjen. De soarte heart ta in [[monotypysk skaai]], dat nau besibbe is oan oare yn 'e [[Nije Wrâld]] foarkommende soarten fan it skaai ''Patagioenas''. Dy [[klade]] is it meast besibbe mei de yn 'e [[Alde Wrâld]] foarkommende toarteldo, dêr't ek de [[Turkske toartel]] ûnder falt. == Passenger Pigeon Project == Om 't in grut part fan 'e genetyske gearstalling fan de trekdo rekonstruearre is, is it ''Passenger Pigeon Project'' dwaande om de do wer te rekonstruearjen troch genetyske modifikaasje fan libbene oan 'e trekdo besibbe dowen. It doel fan it projekt is om tusken 2030 en 2040 de earste pearkes frij te litten en te stribjen nei in populaasje fan 10.000 fûgels yn it wyld, dy't himsels yn stân hâlde kin. Neffens it projekt is dat technologysk realistysk as der genôch jild foar it projekt beskikber bliuwt.<ref>[https://reviverestore.org/about-the-passenger-pigeon/ reviverestore.org/about-the-passenger-pigeon, 12 april 2024]</ref> == Keppeling om utens == * [https://reviverestore.org/about-the-passenger-pigeon/ Passenger Pigeon Proect] {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Trekduif]] (ferzje 12 april 2024) {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ectopistes migratorius|Trekduif}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dofûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn 1914]] 5ma9669a5z9rg8m5bderc92lv903dpl 0 174191 1237639 1177233 2026-08-03T00:59:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237639 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Turkske toartel |Ofbyld = [[Ofbyld:Eurasian collared dove joe overstreet and landing 1.22.24 DSC 4487-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Streptopelia decaocto - Eurasian Collared Dove XC82758.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[toarteldowen]] (''Streptopelia'') |Wittenskiplike namme = Streptopelia decaocto |Beskriuwer, jier= [[Imre Friváldszky|Friváldszky]], 1838 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Streptopelia decaocto range map.png|center|250px]]<small>{{Color box|#008001}} [[stânfûgel]] <br> {{Color box|#b56063}} yntrodusearre </small> }} De '''Turkske toartel''' (''Streptopelia decaocto'') is in algemiene [[Dofûgels|dowesoarte]], dy't yn it grutste part fan [[Europa]] en yn dielen fan [[Aazje]] foarkomt. De do is yn 'e [[Nije Wrâld]] yntrodusearre. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Dove Fight.jpg|thumb|left|Fjochtsjende Turkske toartels.]] De fûgel hat in ljocht [[bêzje]]-[[griis]] fearrekleed en in [[swart]]-[[wyt|wite]] bân yn 'e nekke en in swarte iris. De snaffel is relatyf koart en de poaten ha in leverkleur. Yn 'e flecht falle de ljochte wjukken en bûtenste sturtfearren op. De sturt is fan ûnder foar de helte wyt. It fearrekleed is by beide geslachten itselde. De fûgel is 31 oant 34 sm lang en weecht 150 oant 250 gram. Turkske toartels wurde likernôch 15 jier âld. == Iten == It iten fan 'e Turkske toartel bestiet út sied, rûpen, krobben en lytse fruchten. == Fersprieding == Sûnt 1900 hat de Turkske toartel op eigen krêft fanút de [[Balkan]] West-Europa kolonisearre. It earste registrearre briedgefal yn [[Nederlân]] wie yn 1950 by [[Oldebroek]]. De fûgel mei graach yn 'e buert fan minsken wêze en is in echte kultuerfolger en komt ek in soad yn tunen en parken foar. Foar it tiidrek 2018-2020 wurdt de briedpopulaasje op 53.000 oant 68.000 pearkes rûsd. Winterdeis binne der tusken de 100.000 en 200.000 Turkske toartels.<ref>[https://stats.sovon.nl/stats/soort/6840, SOVON, oproppen 12 april 2024.]</ref> Yn 'e [[Feriene Steaten]] is de Turkske toartel yn 'e steat [[Florida]] yntrodusearre. Fan dêr wei binne se nei oare dielen yn Noard-Amearika migrearre. == Nêst == [[Ofbyld:Two Streptopelia decaocto (11 days old).JPG|thumb|left|11 dagen âlde jonge Turkske toartels yn it nêst.]] De fûgel briedt vaker yn 't jier en kin sels winterdeis noch ta brieden komme. Mei't de Turkske toartel wol fiif kear yn 't jier briede kin is de fûgel yn steat om syn ferspriedingsgebiet jimmeroan fierder út te wreidzjen. Ek jonge fûgels kinne yn in pear moanne tiid al wer meidwaan oan 'e fuortplanting. Der besteane net in soad fûgels, dy't har sa gau fermannichfâldigje kinne. It nêst is ienfâldich en bestiet út in pear losse takjes, dy't yn inoar stutsen wurde. Yn dat nêst wurde twa aaien lein, dy't nei 14 oant 18 dagen útkomme. Nei 15 oant 19 dagen kinne de jongen útfleane. De jongen wurde troch de âlders goed beskerme mei 't ien fan 'e âlders der lang op sitten bliuwe. Jonge fûgels hawwe yn 'e nekke noch gjin swart bân. As de jongen útfleane rêde se harren al gau sels. In wike letter begjinne de âlders wer op 'e nei te brieden. == Status == De wrâldpopulaasje fan 'e Turkske toartel wurdt op 40.000.000-75.000.000 folwoeksen fûgels rûsd. De soarte wurdt op de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige beskôge.<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22727811 Birdlife, oproppen 12 april 2024.]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Turkse tortel]] (ferzje 12 april 2024) {{reflist}} ---- {{Commonscat|Streptopelia decaocto|Turkske toartels}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Toarteldo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Azoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Eksoat yn Alaska]] [[Kategory:Eksoat yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Anguilla]] [[Kategory:Eksoat yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Eksoat yn de Bahama's]] [[Kategory:Eksoat yn Barbados]] [[Kategory:Eksoat yn Belize]] [[Kategory:Eksoat yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Dominika]] [[Kategory:Eksoat yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Eksoat yn Grenada]] [[Kategory:Eksoat yn Gûadelûp]] [[Kategory:Eksoat yn Gûatemala]] [[Kategory:Eksoat yn Hondoeras]] [[Kategory:Eksoat yn Kanada]] [[Kategory:Eksoat yn Kuba]] [[Kategory:Eksoat yn Martinyk]] [[Kategory:Eksoat yn Meksiko]] [[Kategory:Eksoat yn Montserrat]] [[Kategory:Eksoat yn Porto Riko]] [[Kategory:Eksoat yn Saba]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Marten]] [[Kategory:Eksoat yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] mm1j6ct48s8ue52irlryj3xrf3j0li3 0 174206 1237666 1171798 2026-08-03T10:25:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237666 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = waaierdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Goura victoria in Jerusalem Biblical Zoo 2023.jpg|250px]] |lûd = Waaierdo yn 'e dieretún fan Jeruzalim. |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[kroandowen]] ''Goura'' |Wittenskiplike namme = Goura victoria |Beskriuwer, jier= [[Louis Fraser|Fraser]], 1848 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart= }} De '''waaierdo''' of '''Fiktoariakroando''' (''Goura victoria'') is in [[Dofûgels|dofûgel]] út it skaai [[kroandowen]] (''Goura''). It is ien fan 'e fjouwer kroandowesoarten. De oare trije binne de [[kroando]], de [[readboarstkroando]] (ek: Scheepmakers kroando) en de [[Scatlers kroando]]. Waaierdowen wurde al sûnt 1848 yn dieretunen holden. Europeeske dieretunen wurkje oan in fokprogramma foar it behâld fan 'e soarte, dy't troch [[IUCN]] as hast bedrige klassifisearre wurdt. Yn dieretunen slagget de fok hjoed-de-dei regelmjittich. Waaierdowen wurde oant 74 sm lang en wege 2,5 kg en dêrmei heart de soarte ta de grutste en swierste, hjoeddedei noch foarkommende dowesoarten. Der bestiet gjin [[Seksuele dimorfy|geslachtsdimorfisme]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Fächertaube - Goura victoria - Walsrode August 2023.jpg|thumb|left|Kop fan 'e waaierdo yn it fûgelpark Walsrode.]] Typysk foar de soarte binne de fearren op 'e kop, dy't in waaier foarmje. De waaierfearren hawwe oan it ein in wite seame en wurde dêr spatelfoarmich. Fierder binne de fearren lykas by de oare kroandowen. De boppebealch en de flanken binne donker griisblau. De sturtfearren hawwe oan 'e ein in ljochte flek. Waaierdowen hawwe in donkergrize snaffel en de iris fan 'e grutte eagen is read. De poaten fan 'e fûgel binne lang en krêftich. Lykas dat foar it skaai karakteristyk is, hat ek de waaierdo in rûne sturt mei 16 fearren, gjin stútklier en gjin gallepûde. == Fersprieding == Waaierdowen komme yn twa ûndersoarten op [[Nij-Guineä]] foar. Se libje yn sompen, gebieten dêr't sagopalmbeammen groeie en ek drûge bosken. De waaierdo is in grutte en swiere fûgel, mar hy kin fleane en as er him bedrige fielt siket er it hegerop yn 'e beammen. Fierder libbet de waaierdo fral op 'e grûn yn pearkes of yn lytsere groepkes. It ferspriedingsgebiet fan 'e waaierdo oerlapet net mei oare soarten kroandowen. == Iten == It iten fan waaierdowen bestiet út sied, fruchten en ynsekten. == Nêst == [[Ofbyld:030 Zoo de Barcelona, goura victòria.jpg|thumb|left|Briedende waaierdo yn é dieretún fan Barcelona.]] Waaierdowen hawwe harren nêst yn beammen. It bestiet út twigen en blêden en is stabiler as de foar de dowen karakteristike suterige nêsten. It lechsel bestiet út mar ien aai, dat yn 28 dagen útbret wurdt. == Undersoarten == De waaierdo hat twa ûndersoarten: * ''Goura victoria victoria'' op 'e eilannen Japen en Biak. * ''Goura victoria beccarii'' yn noardlik Nij-Guineä. == Status == Hoefolle waaierdowen der binne is net bekend. Neffens de [[IUCN]] is de waaierdo in gefoelige soarte, om 't der bot jage wurdt op 'e fûgel en dêrom nei alle gedachten yn oantal ôfnimt.<ref>[https://www.iucnredlist.org/species/22691874/181555952 IUCN, oproppen 14 april 2023]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Fächertaube]] (ferzje 14 april 2024) * [https://ebird.org/species/vicpig1 eBird ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Goura victoria|Waaierdowen}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kroando]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] hiai8ctvrgylcvhrva1huefjukk9j89 0 174270 1237615 1198909 2026-08-03T00:34:42Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237615 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = toskdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.56900 - Didunculus strigirostris Jardine, 1845 - Columbidae - skin specimen.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[toskdowen]] (''Didunculus'') |Wittenskiplike namme = Didunculus strigirostris |Beskriuwer, jier= [[William Jardine|Jardine]], 1845 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart= }} De '''toskdo''' (''Didunculus strigirostris'') is in [[Fûgels|fûgelsoarte]] fan it skaai [[toskdowen]] (''Didunculus'') út de famylje fan 'e [[dowen]] (Columbidae). De fûgel is [[Endemisme|endemysk]] op 'e eilannen fan [[Samoä]], dêr't it de nasjonale fûgel is. De toskdo wurdt mei útstjerren bedrige en de lêste rûzings geane fan sa'n 100 fûgels út. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Tooth-billed Pigeon.jpg|thumb|left|Yllustraasje fan John Gould.]] De toskdo is in middelgrutte, likernôch 31 sm lange do mei readeftige poarten en in reade ring om it each. De búk, de kop en de nekke binne griiseftich mei blaugriene irisaasje. De sturt en de wjukken binne readbrún, wylst it boppebealchje en it boarst en de búk swartgrien binne. De do hat in grute, parkyteftige snaffel mei toskeftige útsteksels op 'e ûnderkaak. Mantsjes en wyfkes ferskille net fan inoar en jonge fûgels ha wat minder sprekkende kleuren en in swarte snaffel mei wat oranje by de basis. Genetysk is de toskdo besibbe oan 'e útstoarne [[dodo]] en de namme fan it skaai bestjut 'lytse dodo'. De fûgel wurdt dêrfandinne ek wol de lytse dodo fan Samoä neamd. == Fersprieding == Toskdowen libje yn 'e reinwâlden fan 'e eilannen Savaii en Upolu oant 1600 m boppe seenivo en oan boskrannen by iepen plakken yn it bosk. Betingst is dat der noch grutte beammen op dy iepen plakken steane. Sûnt de jierren 1980 is bekend dat de jacht en de ferneatiging fan it biotoop grutte gefolgen hie foar de populaasje. Yn dy tiid waard it tal toskdowen noch op 3.200 op Upolu en 4.800 op Savaii rûsd. De [[sykloan]]en fan 1990 en 1991 ferneatigen in grut part fan it leefgebiet fan 'e toskdowen. De ûntwoartele beammen droegen gjin frucht en soargen foar brek oan iten. De delgong gie doe hurd: yn 2000 wiene der noch sa 2.500 fûgels en yn 2006 noch mar 500. Njonken it ferlies oan biotoop foarmje ek de jacht en yntrodusearre rotten en katten in grutte bedriging. Sûnt 2006 is der in plan foar it behâld fan 'e soarte, dat stribbet nei it behâld fan it biotoop, it ferbetterjen fan 'e bosken en de behearsking fan rôfdieren. Dêrnjonken wurdt ek de fersprieding fan ''[[dysoxylum]]'' ûndersocht, om dêrmei de noch restearjende gebieten mei in hege tichtens fan dy beammesoarte fêst te stellen. == Iten == Der is net in soad bekend oer de fûgel, mar der wurdt oannommen dat er de fruchten fan 'e ''dysoxylum'' yt. Syn parkyteftige snaffel brûkt er om fan 'e hurde fruchten te iten. == Nêst == Der wurdt tocht dat de fûgel eartiids it nêst op de grûn boude, mar dat de fûgel fanwegen ynfierde rotten en bargen hjoed-de-dei it nêst yn beammen boud. == Status == [[Ofbyld:Didunculus.jpg|thumb|left|Fotografearre toskdo yn 1901<br>Augustin Kramer (1865-1941).]] De toskdo libbet yn in beheind gebiet en dat makket de kâns op útstjerren grut. De populaasje bestiet út likernôch 100 fûgels, ferdield oer twa eilannen. Der bestiet gjin populaasje, dy't yn finzenskip fokt wurde kin. De mortualiteit ûnder jonge fûgels is heech. Der wurdt fan útgien dat de lêste rûzings fral út âldere fûgels bestie. Pas yn 2013 waard wer ien jonge fûgel sjoen yn it leechlân fan Savaii. De [[IUCN]] hat de fûgel as krityk op 'e [[Reade list]] set. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Tooth-billed pigeon]] (ferzje 16 april 2024) * [https://www.iucnredlist.org/species/22691890/156841404#geographic-range IUCN] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Didunculus strigirostris|Toskdo}} }} {{DEFAULTSORT:Toskdo}} [[Kategory:Toskdo]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] 8yg083fp21o7z3z58y8ild169qgqtqe 0 174297 1237380 1197792 2026-08-02T14:42:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237380 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = spinifeksdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Geophaps plumifera.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[kwarteldowen]] (''Geophaps'') |Wittenskiplike namme = Geophaps plumifera |Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1842 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''spinifeksdo''' (''Geophaps plumifera'') is in [[Fûgels|fûgelsoarte]] út de famylje fan 'e [[dofûgels|dowen]]. De do is in endemyske soarte yn [[Austraalje]] en is ferneamd nei it gers dat yn drûge gebieten fan Austraalje groeid. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Spinifex pigeon Jim Bendon.jpg|thumb|left|''G.p. ferruginea''.]] De dokes wurde 20 oant 23,5 sm lang en wege 82 oant 130 gram. It is in meast sânkleurige fûgel mei in karakteristike rjochtopsteande toefe en swarte streken, dy't dwers oer it bealchje rinne. De kop hat in swarte wynbraustreek fan 'e snaffel oant de nekke en in swarte streek ûnder it each fan 'e snaffel oant it each. Tusken dy swarte streken is de hûd neaken en read. De foarholle fan 'e spinifeksdo is griis en de toefe sânkleurich, wylst it griis fan 'e foarholle noch wat langer yn in streek de swarte wynbraustreek bylâns folget. Under de snaffel hawwe spinifeksdowen in wite flek, dy't nei it wang ta yn griis oergiet, wylst op 'e kiel ûnder de wite flek in swarte bân rint, dy't nei de wangen ta breder wurdt. Op it boarst ha de fûgels tusken de wjukken in opfallende swart/wite bân yn 'e foarm fan in heale moanne. De poaten binne poarpergriis oant poarperbrún. Tusken mantsjes en wyfkes binne gjin ferskillen yn kleuren, wol binne de wyfkes wat lytser as mantsjes. Juvenile fûgels hawwe blekere kleuren en binne om it each net read. == Fersprieding == Spinifeksdowen komme foar op 'e drûge gebieten yn Austraalje, dêr't it gers fan it skaai ''Spinifex'' groeid en wêr't tagelyk wetter is. == Iten en briede == Spinifeksdowen ite it sied fan it gers. Se kinne it hiele jier troch briede en dogge dat yn 'e regel nei't it reint hat. == Undersoarten == Der binne trije ûndersoarten:<ref>{{en}} https://absa.asn.au/wp-content/uploads/2016/10/Spinifex-Pigeon.pdf Beskriuwing ûndersoarten (PDF)]</ref> [[Ofbyld:Spinifex pigeon.jpg|thumb|250px|Pearke spinifeksdowen.]] *''G.p. ferruginea'', Pilbara, Gascoyne en West-Austraalje *''G.p. leucogaster'', Sintraal en East-Austraalje *''G.p. plumifera'', Kimberley (W.A.) en it Noardlik Territoarium By de ûndersoarte ''G.p. ferruginea'' is de swart/wite bân op it boarst folle smeller as by de oare ûndersoaren. Dy ûndersoarte hat ek in oranje iris, wylst de oare twa ûndersoarten in giele iris ha. De ''G.p. ferruginea'' is ek op it ûnderbealchje sânkleurich, wylst de oare twa ûndersoarten dêr wyt binne. Fan 'e ''G.p. plumifera'' en de ''G.p. ferruginea'' komme yn it grinsgebiet fan é fersprieding fan 'e beide soarten yn Kimberley hybride foarmen foar. == Status == Der is gjin oanlieding om te tinken dat de do yn oantallen efterút giet. It ferspriedingsgebiet yn Austraalje is grut. De fûgel stiet dêrfandinne as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=FFEE836B3BEF1400 Avibase - The World Bird Database, oproppen 16 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Geophaps plumifera|Spinifeksdowen}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kwarteldo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 083azth69oeytz33qkd2ndeat6enf5e 0 174311 1237381 1197579 2026-08-02T14:42:35Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237381 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = spitstoefdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Crested Pigeon (Ocyphaps lophotes) (21055765503).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = '''spitstoefdowen''' (''Ocyphaps'')<br><small>[[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1842</small> |Wittenskiplike namme = Ocyphaps lophotes |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1822 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Ocyphaps lophotes distr.png|center|250px]] }} De '''spitstoefdo''' (''Ocyphaps lophotes'') is in [[fûgel]]soarte út 'e famylje fan 'e [[Dofûgels|dowen]] (''Columbidae''), dy't endemysk is yn [[Austraalje]]. De soarte waard yn 1822 beskreaun troch [[Coenraad Jacob Temminck]]. It is de iennige soarte yn it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''spitstoefdowen''' (''Ocyhaps''), dat yn 1842 troch [[George Robert Gray]] beskreaun waard. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Morning light (7987743871).jpg|thumb|left|Spitstoefdo.]] De 30 oant 34 sm lange do is goed te werkennen oan 'e opfallende, spitsfoarmige swarte toefe op 'e krún. De do is foar it measte griis mei grienblau, grien en fiolette irisearjende kleuren op 'e wjukken. De neakene hûd om it each is read mei dêrom hinne in swarte râne. By de skouders is der wat rôze en de wjukken hawwe tusken de sânkleurige fearren swarte streken oerdwers. It boppebealchje wurdt nei efter ta oliifgrieneftich en de donkere sturtfearren ha ljochte rânen. De fûgel hat in swartgrize snaffel en reade poaten. De iris fan é fûgel is giel oant read. Der is gjin ûnderskied yn 'e fearren fan mantsjes en wyfkes. == Fersprieding == Eartiids kamen spitstoefdowen allinne yn it binnenlân en it west fan Austraalje foar, mar de fûgels wisten te profitearjen fan 'e ûntwikkeling fan it lân troch minsken en spitstoefdowen komme no hast yn hiel Austraalje foar. Se binne yn lannelike gebieten te sjen en yn stêden yn parken, op sportfjilden of by golfbanen en wenwiken mei in soad grien. == Iten == Toefdowen ite sied, beien, fruchten en dielen fan planten. == Fuortplanting == [[Ofbyld:Crested Pigeon (Ocyphaps lophotes) mating display.jpg|thumb|left|Balt fan 'e toefdo.]] Spitstoefdowen briede it hiele jier troch, mar fral yn 'e waarmere moannen. Mantsjes begjinne by it naderjen fan wyfkes mei in opfallende balts; se beweegje it bealchje op en del wylst se by eltse beweging de wjukken en de sturt as in waaier iepenje en slute, dat mank giet mei in sêft toeterjen. As it wyfke it wat taliket, bliuwt se rêstich sitten as it mantsje tichterby komt oant besocht wurdt te jûtsen. It nêst wurdt faak yn beammen of strûken fan twigen en strie boud. It lechsel bestiet út twa wite aaien, dy't yn 18 dagen tiid útbret wurde. De jonge dowen fleane nei trije wiken út en wurde dan noch in skoft byfuorre troch de âlders. == Undersoarten == Der wurde twa ûndersoarten fan 'e toefdo erkend: * ''O. l. lophotes'', de nominaatfoarm, dy't yn it suden fan Austraalje foarkomt. * ''O. l. Whitlocki'', dy't yn it midden en noarden fan West-Austraalje foarkomt. == Status == It tal toefdowen nimt ta en de status fan 'e fûgel op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] is 'net bedrige' (sitewaasje 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Crested pigeon]] (ferzje 17 april 2024) * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/lemdov2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 april 2024] * [https://www.iucnredlist.org/species/22690676/93283379 IUCN] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ocyphaps lophotes|Spitstoefdowen}} }} {{DEFAULTSORT:Spitstoefdo}} [[Kategory:Spitstoefdo]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dofûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] fp9guzwe4xdriizzfyjs378944y4bcm 0 174338 1237386 1171810 2026-08-02T14:45:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237386 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Srylankaanske pappegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Thimindu 2009 12 31 Kaudulla Pompadour Green Pigeon 1.jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Treron pompadora.jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron pompadora |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Srylankaanske pappegaaido''' (''Treron pompadora'') is in [[Fûgels|fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De Srylankaanske pappegaaido is in middelgrutte griene do fan likernôch 28 sm. De fûgel heart ta de Pompadour-groep fan seis soarten, dy't foarhinne as ien soarte behannele waard. Se ha allegear in readbrune rêch by it mantsje (grien by it wyfke), giele en swarte rânen oan 'e wjukfearren en in grize punt oan 'e sturt. Binnen de soartegroep ûnderskiedt de Srylankaanske pappegaaido him fan 'e geografysk meast oanbuorjende [[Yndiaaske pappegaaido]] (''T. affinis'') troch syn giele foarholle (net wyteftich), wite ûnderste sturtdekfearren yn stee fan krêmbrún, in langere snaffel en sturt, mar koartere en mear hoekige wjukken en doffer brún op 'e rêch en grien op 'e stút. De soartgelikense [[groubekpappegaaido]] (''T. curvirostra'') ûnderskiedt him troch in sterkere snaffel mei in reade basis en in grieneftige eachring. == Fersprieding == De soarte is endemysk op [[Sry Lanka]] en komt hast op it hiele eilân foar. == Status == De populaasje fan 'e fûgel liket ôf te nimmen, al is der net bekend hoe grut dy populaasje is. Oannommen wurdt dat de ûntwikkeling fan 'e populaasje net yn 'e buert komt foar de betingsten, dy't foar de status 'gefoelich' jilde. De soarte wurdt neffens de [[Reade list]] fan it [[IUCN]] dêrom as 'net bedrige' klassisifisearre. . {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=539F8993F1596786 Avibase] * [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sri-lanka-green-pigeon-treron-pompadora Birdlife, oproppen 18 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron pompadora|Srylankaanske pappegaaido}} }} {{DEFAULTSORT:Srilankaanske pappegaaido}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] ealaqs4wwgkcu9v73d4xradfcclaiaa 0 174393 1237697 1171814 2026-08-03T10:47:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237697 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = wytbúkpappegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Treron sieboldii 129284676.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron sieboldii |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1835 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''wytbúkpappegaaido''' (''Treron sieboldii'') is in [[Fûgels|fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De wytbúkpappegaaido hat in lingte fan likernôch 36 sm. It is in middelgrutte, kompakte do, dy't likernôch like grut is as in lytse stedsdo. [[Ofbyld:Treron sieboldii, Taipei, Taiwan C24-315-01.jpg|thumb|left|''Treron sieboldii'' yn [[Taipei]], [[Taiwan]].]] In gesicht fan it mantsje is ljochtgiel en giet yn 'e nekke en hals yn donker oliifgrien oer. De mantel is meast donkergrien en de lytse en middelste dekfearren binne faak fioletbrún, mar by it skouder kin it oliifgrien wêze. De grutte dekfearren binne swart en hawwe oan 'e bûtenflaggen smelle, sitroengiele rânen. De sekundêre slachpinnen binne swarteftich mei giele rânen en dat jildt ek foar de haadslachpinnen. De rêch en de boppesturtfearren binne donkergrien. De sturt is kylfoarmich opboud en de bûtenste stjoerfearren binne swarteftich. It kin en de kiel binne ljocht giel, wylst it boarst griengiel mei wat oranje en de búk wyteftich oant gielbrún is. De flanken binne oliifgriis. De iris is rôze oant fiolet mei in blauwe binnenring. De smelle eachring is blaugriis. De waakshûd om de snaffelbasis is ljochtblau, de snaffelspits is grizer. De poaten binne read oant fiolet. Doffers en wyfkes ha net hiele grutte ferskillen. Wyfkes misse de brúnfiolette kleur op 'e dekfearren en hawwe in matgrien boarst sûnder oranje. == Fersprieding == De soarte komt in it súdwesten fan [[Sina]], [[Laos]], Noard-[[Fjetnam]] en lokaal yn [[Tailân]] foar. Fierder komt de wytbúkpappegaaido yn [[Taiwan]] en [[Japan]] foar, mar yn it noarden fan [[Japan]] is de wytbúkpappegaaido allinne in briedfûgel. Wytbúkdowen libje yn pearkes of lytse groepen fan 10 yndividuën. Yn Japan is it in skouwe fûgel. == Iten == [[Ofbyld:2018-01-22 Treron sieboldii, Osaka, Japan 1.jpg|thumb|250px|Drinkende wytbúkdo yn Osaka, Japan.]] De wytbúkpappegaaidowen libbet fan fruchten en mei it leafste wylde kersen fan 'e ''Prunus maximowiczii''. Dernjonken yt de fûgel ek druven en stienfruit. Winterdeis yt de fûgel ikels. Wytbúkdowen komme allinne op 'e grûn om te drinken. == Undersoarten == [[Ofbyld:Treron sieboldii 244233321.jpg|thumb|left|''Treron sieboldii'' yn Shanghai.]] De wytbúkpappegaaido is yn fjouwer ûndersoarten te ûnderskieden: * ''T. s. sieboldii'': Japan en eastlik Sina. * ''T. s. fopingensis'': eastlik [[Sichuan]] en súdlik [[Shaanxi]] (Sintraal-Sina). * ''T. s. sororius'': Taiwan. * ''T. s. murielae'': it súdlike diel fan Sintraal-Sina, noardlik en sintraal Fjetnam en noardlik Tailân. == Status == De populaasje nimt ôf en it is ûnbekend hoe grut de populaasje is, mar de fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrom wurde wytbúkpappegaaidowen troch de [[IUCN]] as net-bedrige klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Siebold-Grüntaube]] (ferzje 19 april 2024) * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=002105C7265C091E Avibase] * [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-green-pigeon-treron-sieboldii Birdlife, oproppen 18 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron sieboldii|Wytbúkpappegaaido}} }} {{DEFAULTSORT:Witbukpappegaaido}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] 3z5x5rylaxtfjj4ofwak29erujnk00z 0 174435 1237472 1171811 2026-08-02T18:43:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237472 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Sumatraanske pappegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Sumatran Green-Pigeon 0A2A8052 (cropped).jpg|250px]]<br>mantsje. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron oxyurus |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Sumatraanske pappegaaido''' (''Treron oxyurus'') is in [[Fûgels|fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Pigeons (Plate 2) (6830053772).jpg|thumb|left]] De fûgel is in griene do mei in relatyf ienfâldich fearrekleed en in lange en puntige sturt. It mantsje hat in feale oranje bân oer it boarst, mar dat is min te sjen. Doffers en wyfkes hawwe blaugriene snaffels en ljochtgriene eachringen. It hast hielendal oliifgriene bealchje fan 'e fûgel ferskilt fan oare pappegaaidowesoarten yn it ferspriedingsgebiet. De Sumatraanske pappegaaido hat wat fan 'e [[kilesturtpappegaaido]], mar dy is krêftiger fan bou en hat in koartere sturt. == Fersprieiding en systematyk == De fûgel komt yn 'e berchwâlden fan [[Sumatra]] en westlik [[Java]] foar. It is in monotypyske soarte, dat wol sizze dat der gjin ferdieling fan 'e soarte yn ûndersoarten is. Lykas oare pappegaaidowen komme se foar yn fruchthâldende beammen. == Status == Oannommen wurdt dat de populaasje fan 'e Sumatraanske pappegaaido net grut is en dat de oantallen ôfnimme troch de ferneatiging fan it biotoop fan 'e fûgel. De Ynternasjonale Uny foar Natoerbeskerming ([[IUCN]]) klassifisearret de status fan 'e fûgel as gefoelich (hast bedrige). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sumatran-green-pigeon-treron-oxyurus Birdlife, oproppen 20 april 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=30CA850D94D284CC AVI-base, oproppen 20 april 2024] * [https://www.iucnredlist.org/search?query=Treron%20oxyurus%20&searchType=species IUCN, oproppen 20 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron oxyurus |Sumatraanske pappegaaido}} }} {{DEFAULTSORT:Sumatraanske pappegaaido}} [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] px100q1u0k6hwwqtpxqq9d9tlfc905b 0 174455 1237589 1171813 2026-08-03T00:05:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237589 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Timoreeske pappegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Treron psittaceus.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron psittaceus |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1808 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Timoreeske pappegaaido''' (''Treron psittaceus'') is in [[Fûgels|fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De do is likernôch 28 sm lang en meast griisgrien fan kleur. Op 'e kiel en boppesturtdekfearren is it grien helderder. De dekfearren fan 'e wjukken binne griisswart mei ljochtgiele rannen. De búk en de ûndersturtdekfearren binne wyt mei griene markearings. De sturt is griis mei in donkere bân en hat griene sintrale stjoerfearren. Om it each is in blaugriene eachring, de snaffel is wyteftich, dof blaueftich en de poaten binne donker pearsread. It wyfke hat minder sprekkende kleuren. == Fersprieding == De soarte komt allinne op [[Timor]] en de eilannen [[Semau]] en [[Roti]] foar. De fûgels libje yn tropyske wâlden en sekundêr bosk yn leechlân en heuvellân oant 1000 m boppe seenivo. Yn 'e 20e iuw is der in soad bosk kapt yn East-Timor. De wâlden dy't der noch stiene of wer plante wiene, waarden ûnder it Yndoneezysk bewâld tusken 1975 en 1999 wer foar in grut part ferneatige. Fan 'e tropyske [[West-Timor]]eeske wâlden is hjoed-de-dei noch mar sa 4% oer. Mei't de lêste tropyske wâlden fan West-Timor faak yn brân stutsen en jimmeroan lytser wurde, ferliest de Timoreeske pappegaaido syn lêste biotoop op West-Timor. De measte fûgels fan 'e soarte libje yn [[East-Timor]], dêr't yn it Nino Konis Santana National Park noch in pear hûndert Timoreeske pappegaaidowen fleane. De fûgel komt yn groepen fan somtiden tsientallen fûgels foar yn beammen mei ripe figen. == Status == De Timoreeske pappegaaido hat in beheind ferspriedingsgebiet, boppedat is it ferspriedingsgebiet fragmintearre. [[BirdLife Internatinal]] rûsd it tal fûgels fan 'e soarte op 660 oant 2000 folwoeksen fûgels. Earder wie de ûntbosking de grutste bedriging fan 'e fûgel, mar hjoed-de-dei feroarsaket neffens BirdLife International de yntinsive jacht op 'e fûgel de grutste bedriging. De Timoreeske pappegaaido sit op it eilân Roti al tsjin de status útstoarn oan. Dêrfandinne wurdt de soarte troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as 'bedrige' klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/timor-green-pigeon-treron-psittaceus Birdlife, oproppen 18 april 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=6EB63FA4828136BE Avibase] * [https://www.iucnredlist.org/search?query=Treron%20oxyurus%20&searchType=species IUCN] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron psittaceus|Timoreeske pappegaaido}} }} {{DEFAULTSORT:Timoreeske pappegaaido}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] p2070510ishtp49jn2frhtkna8mubok 0 174494 1237473 1171812 2026-08-02T18:44:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237473 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Sûmbapappegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Sumba Green-Pigeon (8074112471).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron teysmannii |Beskriuwer, jier= [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1879 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Sûmbapappegaaido''' (''Treron teysmannii '') is in [[Fûgels|fûgel]] fan it skaai [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De Sûmbapappegaaido is 28 sm lang en in griene do, dy't net in soad ferskilt fan oare pappegaaidowesoarten yn 'e [[Yndyske Arsjipel]] hat. De do is griisgrien mei wat helderder grien op 'e kop en op 'e stút en de boppesturtdekfearren. De fearren fan 'e wjukken binne donker mei frij brede giele seamen. It mantsje hat in pearse oant kastanjebrune rêch. == Fersprieding == De pappegaai komt foar op it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] eilân [[Sûmba]]. It oantal wurdt op 10.000 oant 15.000 folwoeksen fûgels rûsd. De soarte komt op alle hichten yn iepen bosk foar oant in hichte fan 800 m. == Status == It ferdwinen fan bosk wurdt as wichtichste bedriging fan 'e Sûmbapappegaaido beskôge. De effekten en de omfang fan 'e jacht binne ûnbekend, mar it wurdt oannommen dat dy net grut binne. De fûgel komt allinne op Sûmba foar en troch de ûntbosking nimme it biotoop en de oantallen fûgels ôf. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch it [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as gefoelich ('hast bedrige') klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=6676140FE345FD64 Avibase, oproppen 22 april 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sumba-green-pigeon-treron-teysmannii Birdlife, oproppen 22 april 2024] * [https://www.iucnredlist.org/search?query=Treron%20teysmannii%20&searchType=species IUCN, oproppen 22 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron teysmannii |Sûmbapappegaaido}} }} {{DEFAULTSORT:Sumbapappegaaido}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] ewl4nt7v9j266wjp2sxono2qunhrzta 0 174585 1237702 1172436 2026-08-03T10:49:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237702 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wite ibis |Ofbyld = [[Ofbyld:Eudocimus albus CR.JPG|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[swartwjuktipibissen]] (''Eudocimus'') |Wittenskiplike namme= Eudocimus ruber |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Eudocimus albus map.svg|250px]]<br><small>{{Color box|#8d5fd3}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#ffe680}} [[trochtrekker]]<br>{{Color box|#87aade}} [[simmergast]]</small> }} De '''wite ibis''' (''Eudocimus albus'') is in fûgelsoarte út de famylje [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae''), dy't yn [[Noard-Amearika|Noard-]], [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] libbet. De populaasjes fan 'e wite en de besibbe [[reade ibis]] oerlaapje inoar yn it easten fan [[Fenezuëla]] en kruse dêr ek meiïnoar. Guon ornitologen lykas James Hancock en Jim Kushlan beskôgje de beide soarten as ien inkele soarte. == Beskriuwing == [[Ofbyld:White Ibis (Eudocimus albus) in Sanibel Island 01.JPG|thumb|left|Lykas de reade ibis hat ek de wite ibis swarte einen op 'e haadslachpinnen.]] De folwoeksen fûgels ha in wyt fearrekleed mei in read gesicht en in reade snaffel. Lykas de besibbe reade ibis hat de wite ibis op 'e bûtenste haadslachpinnen swarte einen. De lange kromme snaffel is read en syn poaten binne ek read. De iris fan 'e fûgel is ljochtblau. Jonge wite ibissen binne brún en hawwe in wite búk. Juvenilen fan 'e wite en de reade ibis binne min fan inoar te ûnderskieden. Somtiden binne de poaten fan 'e reade ibis donkerder. == Fersprieding == De wite ibis komt it meast foar yn [[Florida]], dêr't yn ien koloanje wol 30.000 fûgels teld binne. Fierder komt de fûgel yn it hiele [[Kariben|Karibyske]] gebiet, oan de east en westkust fan [[Meksiko]] en Midden-Amearika en fierder súdlik oan 'e kust fan [[Kolombia]] en Fenezuëla foar. Bûten de briedtiid is de fûgel ek fierder fan 'e kust mear it lân yn te sjen. De wite ibis swalket dan om en wurdt ek fier bûten it wenstige ferspriedingsgebiet yn lytse groepen sjoen. == Gedrach == Wite ibissen ite fral lytse wetterdierkes, lykas ynsekten of lytse fiskjes. Yn in grut diel fan syn fesprieding yt de fûgel it leafst rivierkreeften, mar hy kin syn iten oanpasse oan dat wêr't it meast fan is. Mei de lange snaffel giet er yn it wetter op 'e taast nei proaien sûnder se te sjen. Pearkes binne yn 'e regel monogaam en beide âlders soargje foar de kroast. == Status == Neffens Birdlife International wurdt de populaasje fan 'e fûgel op 210.000 oant 360.000 folwoeksen fûgels rûsd (2020) en yn Noard-Amearika nimt it oantal ta. Dêrfandinne stiet de wite ibis op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:American white ibis]] (ferzje 26 april 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-ibis-eudocimus-albus Birdlife, oproppen 26 april 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=74EDE3CA4FD29DC6 Avibase, oproppen 26 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eudocimus albus|wite ibis}} }} {{DEFAULTSORT:wite ibis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartwjukibis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] h2h3xy88h3bqc3tbws2vgm9l15ja27j 0 174683 1237328 1172363 2026-08-02T13:53:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237328 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skobde ibis |Ofbyld = [[Ofbyld:Zwei Fleckenibisse in der Demokratischen Republik Kongo von Niklas Weber.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[Afrikaanske griene ibissen]] (''Bostrychia'') |Wittenskiplike namme= Bostrychia rara |Beskriuwer, jier= [[Lionel Walter Rothschild|Rothschild]], [[Ernst Hartert|Hartert]] & Kleinschmidt, 1897 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''skobde ibis''' of '''bûnte ibis''' (''Bostrychia rara'') is in [[fûgel]] út 'e famylje [[ibissen en leppelbekken]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Zwei Fleckenibisse in der Demokratischen Republik Kongo von Niklas Weber, Version b.jpg|thumb|left|Skobde ibis.]] De skobde ibis is ibissoarte fan 46 oant 50 sm lang en dêrmei de lytste fûgel fan it skaai [[Afrikaanske griene ibissen]]. De fûgel liket op 'e [[oliifgriene ibis]] (''Bostrychia olivacea''), mar is lytser en slanker. Karakteristyk foar de fûgel binne de okerbrune flekken op it boarst en de hals. De kromme snaffel is read en by it each hat er opfallende ljochte flekken. By wyfkes is dat minder dúdlik te sjen. == Fersprieding == De fûgel komt yn westlik en sintraal [[Afrika]] foar en is útsein yn [[Gabon]] en [[Kongo]] fierder nearne algemien. It is in monotypyske soarte, dat betsjut dat der gjin ûndersoarten bekend binne. == Gedrach == De fûgel is tige skou en libbet yn [[reinwâld]]en, altiten tichteby wetter en tichte beplanting en fral yn mûningsgebieten fan rivieren. It iten bestiet út krobben, larven, wjirms, lytse slangen en harren aaien, kikkerts ensfh. De fûgels bouwe harren relatyf lytse nêsten op in hichte fan 1 oant 6 m yn beammen. Yn 'e regel wurde twa aaien yn 25 oant 28 dagen útbret. Jonge fûgels sitte ynearsten yn donker dûns, dat nei seis dagen feroaret yn in tichter, wyt dûnskleed. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar net earnstich genôch om as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e [[Reade list]] dêrom as 'net bedrige'. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Fleckenibis]] (ferzje 2 maaie 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spot-breasted-ibis-bostrychia-rara Birdlife, oproppen 30 maaie 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=44E9A5213A7B467F Avibase, oproppen 30 maaie 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Bostrychia rara|Skobde ibis}} }} {{DEFAULTSORT:Skobde ibis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Afrikaanske griene ibis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 18xsrqdcjryc3urzwgca77vl1dqylzp 0 175197 1237480 1177213 2026-08-02T18:48:45Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237480 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swart readsturtsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Hausrotschwanz im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Rabiruivo-preto, Black Redstart (51109664055).jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd =[[Ofbyld:Phoenicurus ochruros - Black Redstart XC560014.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[readsturtsjes]] (''Phoenicurus'') |Wittenskiplike namme= Phoenicurus ochruros |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:PhoenicurusOchrurosIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} It '''swarte readsturtsje''' (''Phoenicurus ochruros'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] ''Muscicapidae'' ([[miggesnappers]]). It fûgeltsje briedt yn [[Europa]] en it west fan [[Aazje]] en oerwinteret yn dielen fan Europa en yn [[Afrika]]. In lyts diel fan 'e Nederlânske populaasje oerwinteret yn eigen lân, wylst it grutste part nei súdliker streken trekt. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Phoenicurus ochruros - Black redstart, Mersin 2017-01-22 01-5.jpg|thumb|left|Wyfke.]] It 14 sm lange fûgeltsje hat in brúnreade sturt. De mantsjes binne fierder swart en griis en ha in wite flek op 'e wjukken. Mantsjes fan eastlike populaasjes hawwe in brúnreade búk. Wyfkes binne brúngriis. Swarte readsturtsjes sitte faak rjochtop en trilje mei de sturt. == Fersprieding == Oarspronklik komme swarte readsturtsjes út bercheftige gebieten en rotseftige lânskippen. It fûgeltsje profitearret fan it keunstmjittige lânskip dat mei stienbulten en oar boumateriaal ûntstiet by bouaktiviteiten, lykas de oanlis fan nije wenwiken. Hege sjongposten wurdt troch kranen en antennes bean.<ref>[https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/zie-zoals-een-zwarte-roodstaart Fûgelbeskerming Nederlân: ''Zie! Een zwarte roodstaart'', Jeanet van Zoelen (29 maart 2022)]</ref> Swarte readsturtsjes komme yn in grut gebiet fan Europa foar, mar minder noardlik as it besibbe gewoane readsturtsje. Ek is it swarte readsturtsje yn grutte dielen fan Ruslân ôfwêzich, wylst syn ferspriedingsgebiet yn ferlikening mei it gewoane readsturtsje súdliker yn Aazje leit. It Afrikaanske oerwinteringsgebiet fan it swarte readsturtsje is dêrfoaroer beheind ta it noarden en noardeasten fan dat kontinint. Yn ús lân wurdt it tal swarte readsturtsjes op sa'n 14.000-22.000 briedpearkes rûsd. De soarte hat him de lêste desinnia nei it west fan it lân útwreide, mar de grutste konsintraasjes fan 'e fûgel lizze rûchwei yn 'e eastlike helte. Winterdeis bliuwt in lyts, mar groeiend diel efter yn ús lân, de rest trekt nei it waarmere suden fan Europa. Strange winters yn it suden fan Europa kin de Nederlânske briedpopulaasje negatyf beynfloedzje. De fûgel past him maklik oan gebouwen oan en is ek yn 'e stêd sels en op yndustryterreinen te sjen.<ref>[https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-roodstaart#Verspreiding Fûgelbeskerming, oproppen 6 juny 2024.]</ref> Der binne seis ûndersoarten fan de fûgel:<ref>{{en}}[https://www.worldbirdnames.org/new/ Gill, F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2021. IOC World Bird List (v11.2).]</ref> [[Ofbyld:Black Redstart bird.jpg|thumb|left|In mantsje út Yndia.]] * ''P. o. gibraltariensis'' (Gmelin, 1789): [[Europa]] en noardwestlik [[Afrika]]. * ''P. o. ochruros'' (Gmelin, 1774): fan [[Turkije]] oant de [[Kaukasus]] en noardwestlik [[Iran]]. * ''P. o. semirufus'' (Hemprich & Ehrenberg, 1833): westlik [[Syrje]], [[Libanon]] en noardeastlik [[Israël]]. * ''P. o. phoenicuroides'' (Moore, 1854): noardeastlik Iran en [[Turkmenistan]] oant noardwestlik [[Pakistan]], súdeastlik [[Kazachstan]], noardwestlik [[Sina]] en eastelijk [[Mongoalje]]. Wurdt ek wol eastlik swart readsturtsje neamd. * ''P. o. murinus'' (Fedorenko, 2018): noardeastlik [[Kazachstan]], it súdlike diel fan Sintraal-[[Sibearje]], it noardlike diel fan Sintraal-Sina en westlik [[Mongoalje]]. * ''P. o. rufiventris'' (Vieillot, 1818): fan 'e sintrale [[Himalaya]] oant Sintraal-Sina. Guon ûndersikers ûnderskiede ek in ''Phoenicurus ochruros xerophilus'' yn ''Phoenicurus ochruros rufiventris'' en in ''Phoenicurus ochruros aterrimus'' yn ''Phoenicurus ochruros gibraltariensis''. Dy lêste ûndersoarte soe him pas yn it [[Weichselyn]], de lêste iistiid, ôfsplitst ha. == Iten == It iten fan 'e swarte readsturt bestiet út ynsekten en beien. == Nêst == [[Ofbyld:Rouge-queue pierrefitte en cinglais.jpg|thumb|left|Nêst yn in holte fan in muorre.]] De fûgel boud syn nêst yn holtes fan beammen, rotsen en gebouwen. It nêst bestiet út fiif oant sân wite aaikes, dy't nei twa wiken útkomme. Nei tolve oant sechtjin dagen fleane de jonge fûgels út. == Status == De populaasje wurdt op 32.000.000 oant 57.999.999 folwoeksen fûgels rûsd en oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. It swarte readsturtsje hat boppedat in grut ferspriedingsgebiet en wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige.<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-redstart-phoenicurus-ochruros Birdlife, 6 juny 2024.]</ref> {{boarnen|boarnefernijing= * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-roodstaart#Verspreiding Fûgelbeskerming Nederlân, oproppen 6 juny 2024] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/11210 SOVON, oproppen 6 juny 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-redstart-phoenicurus-ochruros Birdlife, oproppen 6 juny 2024.] * [https://ebird.org/species/blared1/IL eBird, oproppen 6 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phoenicurus ochruros}} }} [[Kategory:Readsturtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] 9ftxpbth2pj3fzzikh18ynf6dzsfwax 0 175216 1237584 1172155 2026-08-03T00:02:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237584 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tibetaansk readsturtsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Hodgson's redstart Khangchendzonga Biosphere Reserve West Sikkim India 17.02.2016.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[readsturtsjes]] (''Phoenicurus'') |Wittenskiplike namme= Phoenicurus hodgsoni |Beskriuwer, jier= [[Frederic Moore|Moore]], 1854 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''Tibetaansk readsturtsje''' of it '''fjildreadsturtsje''' (''Phoenicurus hodgsoni'') is in [[sjongfûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] ''[[Muscicapidae]]''. == Fersprieidng == De soarte komt fan 'e [[Himalaya]] oant sintraal [[Sina]] foar. It fûgeltje is thús yn ferskillende berchlânskippen lykas heuvellân en heechflaktes mei wat bosk, gerslân en strewellen. De fûgel briedt ek yn heechlizzende dellings, faak by rivieren en beken. Fjildreadsturtsjes libje meast op hichten tusken 2400 en 3600 m en út en troch oant 4300 m. == Status == It Tibetaanske readsturtsje hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt oannommen dat de oantallen stabyl binne. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=015533E2D46E8AF0 Avibase] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22710060 IUCN, oproppen 7 juny 2024] * [https://ebird.org/species/hodred1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 7 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phoenicurus phoenicurus}} }} [[Kategory:Readsturtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] iin1m2vrgrhbcvg8l0tuuu5flz057dg 0 175239 1237378 1172148 2026-08-02T14:40:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237378 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = spegelreadsturtsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Phoenicurus auroreus male s3.JPG|250px]]<br>Mantsje<br>[[Ofbyld:Daurian redstart (female) in Sakai, Osaka, February 2016 III.jpg|250px]]<br>Wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[readsturtsjes]] (''Phoenicurus'') |Wittenskiplike namme= Phoenicurus auroreus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1776 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''spegelreadsturtsje''' (''Phoenicurus auroreus'') is in East-Aziatyske fûgelsoarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e ''Muscicapidae'' ([[miggesnappers]]). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Phoenicurus auroreus male and female s2.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke.]] It spegelreadsturtsje is tusken de 14 oant 15 sm lange fûgel en lykas by oare soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Readsturtsjes|Phoenicurus]]'' binne de ferskillen tusken de geslachten grut. Mantsjes hawwe yn 'e briedtiid in grize krún en nekke mei in ljochtere foarholle en in ljocht streek by de krún lâns, in swart gesicht en kin, in brune mantel en brune wjukken mei in grutte wite flek (spegel). It boarst, de búk en de stút binne oranje, lykas ek de sydkanten fan de fierder swarte sturt. Jonge mantsjes binne itselde tekene, mar saaier en minder sprekkend. Wyfkes binne fan boppe brún en bleker fan ûnder en hawwe in ljochte eachring. De stút en de bûtenste sturtfearren binne oranje. Lykas de mantsjes ha wyfkes ek in wite wjukflek. Snaffel, poatsjes en eachjes binne fan beide geslachten swart. == Fersprieding == De spegelreadsturt libbet yn iepen bosk, oan boskrânen en fjildrânen. De fûgel wurdt faak yn parken en stedstunen sjoen. Fan 'e fûgel binne twa ûndersoarten bekend: * ''Phoenicurus auroreus auroreus'' - briedt fan Súd-[[Sibearje]] oant [[Mongoalje]] en migrearret nei [[Japan]] en de [[Rjûkjû-eilannen]]. * ''Phoenicurus auroreus leucopterus'' – briedt yn it west fan [[Sina]], it súdeasten fan [[Tibet]], it noardwesten fan [[Tailân]] en migrearret nei it noarden fan [[Birma]]. == Status == It spegelreadsturtsje hat in tige grut ferspriedingsgebiet en alhoewol't net bekend is hoe grut de populaasje is, wurdt der oannommen dat de oantallen stabyl binne. Dêrfandinne wurdt de fûgel op 'e [[Reade list]] fan [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E859E4990D43249D Avibase, oproppen 7 juny 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/daurian-redstart-phoenicurus-auroreus Birdlife, oproppen 8 juny 2024] * [https://ebird.org/species/daured1 Ebird, oproppen 8 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phoenicurus auroreus}} }} [[Kategory:Readsturtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] fcyeb04ukupkgjfdatxn2pccxselvux 0 175241 1237680 1172154 2026-08-03T10:36:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237680 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wetterreadsturtsje |Ofbyld = [[Ofbyld:The Plumbeous Water Redstart.jpg|250px]]<br>Mantsje<br>[[Ofbyld:Female Plumbeous Water Redstart.jpg|250px]]<br>Wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[readsturtsjes]] (''Phoenicurus'') |Wittenskiplike namme= Phoenicurus fuliginosus |Beskriuwer, jier= [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''wetterreadsturtsje''' (''Phoenicurus fuliginosus'') is in lytse Aziatyske fûgel fan 'e famylje [[miggesnappers]] (''Muscicapidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Plumbeous-Redstart.jpg|thumb|left|Mantsje.]] [[Ofbyld:Lost Bird In Korea Plumbeous Water Redstart (188834089).jpeg|thumb|left|Wyfke.]] It mantsje fan it wetterreadsturtsje is in 12 oant 13 sm lang fûgeltsje mei in karakteristike reade stút en sturt. Fierder is de fûgel blau. De snaffel is swart en de poatsjes binne hûdkleurich. Wyfkes binne fan boppe laaigriis mei oan 'e sydkanten fan it kopke wat brún. Se ha in wite stút en de sturt wurdt fan 'e stút fan nei bûten ta hieltiten witer; de bûtenste sturtfearren binne hielendal wyt. De ûnderkant fan it bealchje is griis mei lytse wite flekjes. De soarte hat in sterk territoariumgedrach en giet in fûle striid oan mei alle ynkringers. == Fersprieding en ûndersoarten == It fûgeltsje waard earder yn it skaai ''Rhyacornis'' set, mar waard op basis fan 'e resultaten fan in yn 2010 publisearre molkulêr fylogenetysk ûndersyk by de ''Phoenicurus'' yndield.<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/plured1/1.0/introduction ''Handbook of the Birds of the World. Internet Bird Collection.''].</ref> Lykas de namme oanjout libbet de soarte oan streamend wetter en yn 'e Himalaya tusken 2000 en 4.100 m boppe seenivo. Winterdeis siket er legere gebieten op. De wetterreadsturt is ferdield yn twa ûndersoarten: * ''Phoenicurus fuliginosus fuliginosus'' ([[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1831)– komt yn 'e Himalaya fan [[Pakistan]] oant [[Birma]], súdwest [[Tibet]] en westlik [[Sina]] en Noard-[[Fjetnam]] foar. * ''Phoenicurus fuliginosus affinis'' ([[William Robert Ogilvie-Grant|Ogilvie-Grant]], 1906) – komt yn [[Taiwan]] foar. Wyfkes en jonge mantsjes binne yn Sina fan boppe wat bruner en moatte mooglik ûnderbrocht wurde by de aparte ûndersoarte ''tenuirostris''.<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/plured1/1.0/introduction ''Handbook of the Birds of the World. Internet Bird Collection.''].</ref> == Iten == Wetterreadsturtsjes ite fral ynsekten en út en troch ek sied en beien. Om ynsekten te fangen fleant de fûgel oant 7 meter heech boppe it wetter en glidet dan yn in spiraal nei ûnder werom nei it plak dêr't er weikaam. == Status == Wetterreadsturtsjes ha in tige grut ferspriedingsgebiet. De populaasje is stabyl en der binne gjin ûntwikkelingen dy't in bedriging foarmje. Alhoewol't de oantallen ûnbekend binne, wurdt de soarte troch de [[IUCN]] as net bedrige op 'e [[Reade list]] klassifisarre. De fûgel is algemien yn Noard-Pakistan en Noard-Yndia, mar yn Súd-east-Aazje minder en allinne lokaal algemien oanwêzich. {{boarnen|boarnefernijing= De tekst is foar in part in oersetting fan it Ingelsktalige artikel oer dit ûnderwerp, sjoch ûnder: [[:en:Plumbeous water redstart]] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1850B440B1436E49 Avibase, oproppen 8 juny 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plumbeous-water-redstart-phoenicurus-fuliginosus Birdlife, oproppen 8 juny 2024] * [https://ebird.org/species/plured1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 8 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phoenicurus fuliginosus}} }} {{DEFAULTSORT:Wetterreadsturtsje}} [[Kategory:Readsturtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] 20wdbi17psxs7y6e0s3ajk7zpsam2xd 0 175281 1237603 1172448 2026-08-03T00:20:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237603 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = toefibis |Ofbyld = [[Ofbyld:Lophotibis cristata -Bronx Zoo-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[toefibissen]] (''Lophotibis'') |Wittenskiplike namme= Lophotibis cristata |Beskriuwer, jier= [[Pieter Boddaert (natoerûndersiker|Boddaert]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''toefibis''' of '''túfibis''' (''Lophotibis cristata'') is in [[fûgel]] út de famylje fan 'e [[ibissen en leppelbekken]] (''Threskiornithidae''). De toefibis is in endemyske fûgel op [[Madagaskar]]. == Beskriuwing == De foar in grut part brún oant swartbrune toefibis is likernôch 50 sm grut. De foarste helte fan 'e wjukken binne wyt. De kop is swart mei in irisearjende griene of blauwe glâns en in keal read gesicht efter de snaffel en om 'e eagen hinne. Op 'e efterkant fan 'e kop sitte swart mei wite toeffearren. De kromme snaffel is gieleftich. == Iten en briedtiid == It iten fan 'e toefibis bestiet út ynsekten en larven, wjirms, slakken, hippers, spinnen, somtiden ek sûchdieren, reptilen en kikkerts. Toefibissen foerazjearje faak yn pearkes of groepkes. De fûgels briede tusken septimber en jannewaris. De grutte nêsten wurde fan tûken, gers en blêdmateriaal makke yn beammen. In lechsel bestiet út twa of trije aaien. == Fersprieding en ûndersoarten == Toefibissen libje yn alle soarten ynhiemsk bosk, sawol de fochtige bosken yn it noarden en easten as drûge bosken yn it suden en westen. De soarte bestiet út twa ûndersoarten:<ref>{{en}}{{aut|Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023.}} IOC World Bird List (v13.1).</ref> * ''Lophotibis cristata cristata'': noardlik en eastlik Madagaskar. * ''Lophotibis cristata urschi'': súdlik en westlik Madagaskar. == Status == Op de soarte wurdt in soad jage en der is sprake fan biotoopferneatiging yn it easten fan it lân. De populaasje wurdt op likernôch 10.000 fûgels (rûchwei 6.700 fulwoeksen fûgels) rûsd. De fûgel stiet op 'e [[Reade List fan de IUCN]] as gefoelich klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal (Hrsg.) (1992): ''Handbook of the Birds of the World''. Vol. 1. Ostrich to Ducks. Lynx Edicions, Barcelona, ISBN 84-87334-10-5 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/madagascar-crested-ibis-lophotibis-cristata/text Birdlife, oproppen 11 juny 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F6DD994A81D13A27 Avibase, oproppen 11 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotibis cristata|toefibis}} }} {{DEFAULTSORT:Toefibis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylpreagerfûgel]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] mv88p71xa6lp8sonoli4l5jwqap7ocy 1237604 1237603 2026-08-03T00:21:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 by de tiid 1237604 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = toefibis |Ofbyld = [[Ofbyld:Lophotibis cristata -Bronx Zoo-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[toefibissen]] (''Lophotibis'') |Wittenskiplike namme= Lophotibis cristata |Beskriuwer, jier= [[Pieter Boddaert (natoerûndersiker)|Boddaert]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''toefibis''' of '''túfibis''' (''Lophotibis cristata'') is in [[fûgel]] út de famylje fan 'e [[ibissen en leppelbekken]] (''Threskiornithidae''). De toefibis is in endemyske fûgel op [[Madagaskar]]. == Beskriuwing == De foar in grut part brún oant swartbrune toefibis is likernôch 50 sm grut. De foarste helte fan 'e wjukken binne wyt. De kop is swart mei in irisearjende griene of blauwe glâns en in keal read gesicht efter de snaffel en om 'e eagen hinne. Op 'e efterkant fan 'e kop sitte swart mei wite toeffearren. De kromme snaffel is gieleftich. == Iten en briedtiid == It iten fan 'e toefibis bestiet út ynsekten en larven, wjirms, slakken, hippers, spinnen, somtiden ek sûchdieren, reptilen en kikkerts. Toefibissen foerazjearje faak yn pearkes of groepkes. De fûgels briede tusken septimber en jannewaris. De grutte nêsten wurde fan tûken, gers en blêdmateriaal makke yn beammen. In lechsel bestiet út twa of trije aaien. == Fersprieding en ûndersoarten == Toefibissen libje yn alle soarten ynhiemsk bosk, sawol de fochtige bosken yn it noarden en easten as drûge bosken yn it suden en westen. De soarte bestiet út twa ûndersoarten:<ref>{{en}}{{aut|Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023.}} IOC World Bird List (v13.1).</ref> * ''Lophotibis cristata cristata'': noardlik en eastlik Madagaskar. * ''Lophotibis cristata urschi'': súdlik en westlik Madagaskar. == Status == Op de soarte wurdt in soad jage en der is sprake fan biotoopferneatiging yn it easten fan it lân. De populaasje wurdt op likernôch 10.000 fûgels (rûchwei 6.700 fulwoeksen fûgels) rûsd. De fûgel stiet op 'e [[Reade List fan de IUCN]] as kwetsber klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal (Hrsg.) (1992): ''Handbook of the Birds of the World''. Vol. 1. Ostrich to Ducks. Lynx Edicions, Barcelona, ISBN 84-87334-10-5 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/madagascar-crested-ibis-lophotibis-cristata/text Birdlife, oproppen 11 juny 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F6DD994A81D13A27 Avibase, oproppen 11 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophotibis cristata|toefibis}} }} {{DEFAULTSORT:Toefibis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylpreagerfûgel]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] 62ibkl5wr5vavmda3s0pnc786iv9bgg 0 175290 1237542 1172380 2026-08-02T19:54:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237542 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartmaskeribis |Ofbyld = [[Ofbyld:Theristicus melanopis 1 Frank Vassen.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[Súdamerikaanske ibissen]] (''Theristicus'') |Wittenskiplike namme= Theristicus melanopis |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Theristicus melanopis map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#aa87de}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#ff9955}} [[briedfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#87aade}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''swartmaskeribis''' (''Theristicus melanopis'') is in [[fûgel]]soarte út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[Súdamerikaanske ibissen]] (''Theristicus'') fan 'e famylje [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Black-faced Ibis (Theristicus melanopis) -Patagonia.JPG|thumb|left|Swartmaskeribis yn [[Patagoanje]].]] De swartmaskeribis hat in donkergrize, kromme snaffel. De kop is giel oant ljochtbrún en de iris is read. Fierder binne de wjukken griis en it boarst wyt, wylst de búk en de sturt swart binne. De poaten binne rôze. De fûgel wurdt 75 sm lang. De [[gielhalsibis]] liket in soad op de swartmaskeribis. It ferskil is lykwols dat dy grutte wite wjukflekken hat, in donkergriis en net bleekgiel boarst en in lytsters swarte kiellel hat as de swartmaskeribis. Ek is fersprieding fan 'e gielhalsibis begrinzge ta de waarmere streken. == Fersprieding == De swartmaskeribis wurdt benammen oantroffen yn it suden fan [[Súd-Amearika]]. De fûgel komt yn it grutste part fan súd en sintraal [[Argentynje]] en [[Sily]] foar oant in hichte fan likernôch 2.500 m. Ek komt de fûgel lokaal yn 'e kustgebieten fan [[Perû]] foar. Alhoewol't de fûgel yn Argentynje en Sily noch frij algemien foarkomt, is de swartmaskeribis yn it Perûaanske diel fan syn ferspriedingsgebiet foar in grut part útstoarn. == Gedrach == Swartmaskeribissen ite ynsekten, spinnen, kikkerts en lytse sûchdierkes. Ek snaait de fûgel wolris in lytse slang of podden, dy't giftich binne. Se libje yn lytse groepkes of yn in pearke. De swartmaskeribis briedt ornaris yn koloanjes fan maksimaal 50 pearkes. De nêsten wurdt fakentiden op rotsen en kliffen boud, mar bytiden ek yn reidfjilden. It lechsel bestiet út ien oant fjouwer aaien. == Status == It is net bekend hoe grut de populaasje is, mar der wurdt oannommen dat dy stabyl is. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op de [[Reade list]] as net bedrige. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Schwarzzügelibis]] (ferzje 12 juny 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-faced-ibis-theristicus-melanopis Birdlife, oproppen 12 juny 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=7DE152116D446B35 Avibase, oproppen 12 juny 2024.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkfibi1/cur/introduction. Birds of the World, oproppen 12 juny 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Theristicus melanopis|Swartmaskeribis}} }} {{DEFAULTSORT:Swartmaskeribis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Súdamerikaanske ibis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] rh2espwclri1tgmo92zx3bwl7dtrzs7 0 175298 1237414 1172446 2026-08-02T17:14:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237414 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = stikelsturtibis |Ofbyld = [[Ofbyld:Tapicuru de cara palida.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[stikelsturtibissen]] (''Cercibis'') |Wittenskiplike namme= Cercibis oxycerca |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Sharptailedibisworlddistribution.png|250px]] }} De '''stikelsturtibis''' (''Cercibis oxycerca'') is in [[fûgel]]soarte út de famylje [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae''). It is de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Cercibis''. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Cercibis oxycerca Tarotaro Sharp-tailed Ibis (6288776691).jpg|thumb|left|Stikelsturtibis.]] De stikelsturtibis is in grutte ibis fan 75 oant 86 sm lang. Mantsjes binne wat grutter as wyfkes. De fûgel hat de langste sturt fan alle ibissoarten. It fearrekleed is foar it measte swart mei in grieneftige gloed en poarpereftige tinten op 'e bopperêch, efterhals, wjukken en sturt. It gesicht en it gebiet by it kin binne somtiden griisbrún. De snaffel, poaten, en de neakene gesichtshûd binne oranjeread; de kiel is gieleftich oranje. Fan de ûndertsjeak rint in grize streek oant ûnder it each troch. De iris is griisread, mar somtiden ek skarlakenread, itjinge yn ferbân brocht wurdt mei de fuortplanting. Juvenilen binne oan folwoeksen fûgels allyk, mar harren fearren ha gjin irisearjende gloed. De stikelsturtibis liket op it earste each op guon oare ibissen yn it gebiet, lykas de [[glânsibis]] en de [[maskeribis]], mar ferskilt dúdik troch syn langere sturt en gruttere lichemsbou. == Iten en nêst == [[Ofbyld:Sharp-tailed Ibis - Venezuela 90Image23 (15418279502) (2).jpg|thumb|left|Foerazjearende stikelsturtibissen yn Fenezuëla.]] Stikelsturtibissen ite benammen middelgrutte ynsekten, fral yn 'e drûge tiid. Ut en troch ite se ek kikkerts, skaaldieren, wjirms en slakken. De soarte migrearret nei alle gedachten lokaal yn it reinseizoen nei gebieten dy't heger lizze. Sokke gebieten tsjinsje as útwyk tsjin de grutte oerstreamings fan it gerslân yn it leechlân. Oars as de oare waadfûgels yn 'e [[Llanos]] briedt de stikelsturtibis yn 'e drûge tiid fan augustus oant febrewaris, wylst de mearderheid fan 'e fûgels fan dat gebiet yn it reinseizoen fan maaie oant oktober briedt. Se briede solitêr yn 'e boskrânen fan rivieren en wurde yn 'e briedtiid hast net sjoen yn gersflaktes fan it leechlân. . == Fersprieding == De stikelsturtibis libbet yn sompich leechlân en oan iggen fan rivieren fan Súd-Amerika east fan 'e [[Andes]] oant maksimaal 300 oant 500 m boppe seenivo. De fûgel is ynhiemsk yn [[Fenezuëla]], East-[[Kolombia]], súdwest [[Guyana]], Noard-[[Brazylje]] en [[Suriname]]. Stikelsturtibissen komme yn it ferspriedingsgebiet fragmintearre foar en yn in soad gebieten is de fûgel ôfwêzich. Oannommen wurdt dat fan alle ibissoarten de stikelsturtibis it minst yn de Fenezuëlaanske Llanos foarkomt. Yn it reinseizoen binne de fûgels dêr lykwols talriker. De fûgel is te sjen yn pearkes of lytse groepkes en selden mei oare waadfûgels. == Status == Ek al is de fûgel seldsum yn syn ferspriedingsgebiet, de populaasje is sûnt it begjin fan 'e 20e iuw stabyl bleaun en de populaasje wurdt as net bedrige beskôge. Rûsd wurdt dat der 10.000 oant 25.000 fûgels binne, itjinge delkomt op 6.700 oant 17.000 folwoeksen fûgels. Dochs soe de fûgel fanwegen syn iensume gedrach sûnder erch yn oantal tebekrinne kinne. Ek is it dreech om de fûgel te finen by it monitoaren fan 'e populaasje, sadat der gjin goed byld ûnstiet oer de ûntwikkeling fan 'e populaasje. Der is mear witten nedich oer de fundamentele biology en ekology fan it gebiet om de fûgel te beskermjen tsjin in takomstige ôfname fan 'e populaasje. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op de [[Reade list]] as net bedrige. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side foar in part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Sharp-tailed ibis]] (ferzje 12 juny 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sharp-tailed-ibis-cercibis-oxycerca Birdlife, oproppen 12 juny 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=237E5445EF31A5A7 Avibase, oproppen 12 juny 2024.] * [https://ebird.org/species/shtibi1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 12 juny 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cercibis oxycerca|stikelsturtibis}} }} {{DEFAULTSORT:Stikelsturtibis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylpreagerfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] opchugsqpagskw7sabvdn94gsjopwwa 0 175310 1237428 1174476 2026-08-02T17:23:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237428 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = striehalsibis |Ofbyld = [[Ofbyld:Straw-necked Ibis - AndrewMercer IMG08458.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[hillige ibissen]] (''Threskiornis'') |Wittenskiplike namme= Threskiornis spinicollis |Beskriuwer, jier= [[Robert Jameson|Jameson]], 1835 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Threskiornis spinicollis distribution map.png|250px]] }} De '''striehalsibis''' (''Threskiornis spinicollis'') is in [[fûgel]]soarte út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hillige ibissen]] (''Threskiornis'') fan 'e famylje [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte is foar it earst yn 1829 troch [[Robert Jameson]] publisearre. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Straw-Necked Ibis - 24564920733.jpg|thumb|left|Kop fan 'e striehalsibis.]] Striehalsibissen binne 60 oant 75 sm lange fûgels mei in spanwiidte fan 100 oant 120 sm. De 1,1 oant 1,5 kg swiere fûgel hat in donkergrize, keale kop, wylst de hals wite fearkes hat. Se ha in donkere rêch en kraach. It grutste part fan 'e nekke is wyt. Harren poaten binne meastentiids read en nei ûnder ta donkergriis. De fûgel tanket de namme oan 'e pykerige striegiele fearren oan 'e foarkant fan 'e hals by folwoeksen mantsjes. De rêch en de wjukken hawwe brune fearren dy't yn it ljocht brûns, blau en poarper irisearje. Tusken mantsjes en wyfkes binne gjin hiel grutte ferskillen. Wyfkes ha in koartere snaffel en binne boppedat wat lytser. Se ha dêrnjonken in folsleine donkere bân oer it boarst; by mantsjes is dy bân healwei troch wyt ûnderbrutsen.<ref>[https://absa.asn.au/wp-content/uploads/2019/09/Straw-necked-Ibis.pdf Australian Bird Study Association Inc. – ''Bird in the Hand'' (twadde edysje), publ. op www.absa.asn.au - augustus 2019.]</reF> Juvenilen ha in doffer fearrekleed, in koartere en wat minder kromme snaffel. Se ha net earder as yn it tredde oant it fjirde jier it fearrekleed fan in folwoeksen fûgel. Troch de termyk te brûken kinne de fûgels op hichtes fan hûnderten meters fleane. == Fersprieding == [[Ofbyld:Straw-necked Ibis - AndrewMercer IMG09947.jpg|thumb|left|Striehalsibis yn Brisbane.]] De fûgel libbet yn swietwettergebieten, sompen, lagunes en wiet of drûch gerslân yn [[Austraalje]], [[Tasmaanje]] en [[Nij-Guineä]]. Yn Austraalje libbet de fûgel yn in hiel grut ferspriedingsgebiet, allinne yn it drûge sintrum fan it lân ûntbrekt de fûgel. De fûgel hat syn ferspriedingsgebiet de lêste desinnia fergrutte en hat fral profitearre fan it omsetten fan eardere wâlden yn greide- en lânbougrûn, de útwreiding fan yrrigaasjesystemen en it oanlizzen fan opslachmarren. Betingst is wol dat der groepkes beammen yn 'e omkriten binne om yn te rêsten. Boeren ha de fûgels graach op harren lân om 't de fûgels tige effektyf binne yn it bestriden fan gaanders. Striehalsibissen binne faak te sjen efter de ploege, dêr't se yn 'e opdolle grûn nei ynsekten sykje. Ek as der mar foar in skoft wetter is wurdt it gebiet rillegau kolonisearre. Se komme ek wol yn beboud gebiet foar yn parken, sportfjilden en grienfoarsjennings. De fûgel is foar in part in [[trekfûgel]]. In part fan 'e populaasje bestiet út [[stânfûgels]] en bliuwt by harren briedgebieten. In grut part migrearret yn beskate perioades oer lange ôfstannen en in tredde diel fan 'e populaas migrearret allinne as de omstannichheden dat needsaaklik meitsje. == Nêst == [[Ofbyld:Hotel Ibis (29338208256).jpg|thumb|left|Koloanje striehalsibissen.]] It brieden bart yn wiete gebieten mei reit, strûken of beammen. De nêsten sitte yn 'e regel yn beammen, mar somtiden ek op 'e grûn op eilannen of oan 'e rannen fan ''wetlands''. Yn East-Austraalje is de reintiid ek it begjin fan it briedseizoen. De fûgels briede fan augustus oant jannewaris yn it suden fan it ferspriedingsgebiet en fan febrewaris oant maaie yn it noarden. Der wurde twa oant fiif aaien lein. Beide fûgels briede en de jongen komme nei 25 dagen út en dêrnei fleane se nei fiif wiken út. Striehalsibissen binne wat sinniger as de Australyske wite ibis en sykje yn ûndjip wetter nei wetterdierkes, wringeleaze dierkes en kikkerts. Se ite ek gaanders, imerkes, hagedissen en lytse reptilen. == Status == De populaasje waard yn 2018 op 100.000 oant in 1.000.000 folwoeksen fûgels rûsd. Op 'e [[Read list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de fûgel as net bedrige klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= De side is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside [[:nl:Australische witte ibis]] en de Dútsktalige Wikipedyside [[:de:Australibis]] * [https://ebird.org/species/stnibi1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 13 juny 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/straw-necked-ibis-threskiornis-spinicollis Birdlife, oproppen 13 juny 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=073C56D1B3048B07 Avifauna, oproppen 13 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Threskiornis spinicollis|Striehalsibis}} }} {{DEFAULTSORT:Striehalsibis}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hillige ibis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] ente4xxq3aelxfy1pzlz64zxf4jf8ik 0 175663 1237379 1171871 2026-08-02T14:41:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237379 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = spikkelbûnte ein |Ofbyld = [[Ofbyld:Mottled duck lake apopka wr 1.28.24 DSC 9084-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas fulvigula |Beskriuwer, jier= [[Robert Ridgway|Ridgway]], 1874 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Anas fulvigula map.svg|250px]]<br>{{Color box|#ff9955}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#aa87de}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#87aade}} [[wintergast]] }} De '''spikkelbûnte ein''' (''Anas fulvigula'') is in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[einfûgels]] (''Anatidae''). Robert Ridgway publisearre foar it earst de soarte yn 1874. == Beskriuwing == Spikkelbûnte einen ha gjin geslachtsdiformisme en lykje in soad op 'e wyfkes fan 'e [[wylde ein]]. De snaffel fan jerken is ljochtgiel mei in opfallende swarte punt, wyfkes ha in mear oranje-eftige snaffel. [[Ofbyld:MottledDuck Gam.jpg|thumb|left|Pearke spikkelbûnte einen.]] Se wurde likernôch 55 sm lang en binne wat lytser en donkerder as wylde einen. De kop is brún fan kleur en oan 'e sturt sit gjin wyt. spikkelbûnte einen ha ek wat fan 'e [[Amerikaanske swarte ein]] en binne dêr nauwer oan besibbe, mar dy hat donkerder fearren en in poarperkleurige spegel. De wangen en de kiel fan 'e spikkelbûnte ein binne egaal ljochtbrún, wylst de krún wer in bûnte struktuer hat. Fan 'e snaffel rint oant efter it each in smelle donkere streek. De fearren fan it bealchje binne midden- oant donkerbrún en hawwe in yn ferhâlding brede, ljochtbrune seame. By guon einen binne der fine streekjes te sjen, dy't by oare einen ûntbrekt dat patroan. De spegel op 'e wjuk is grienblau en wurdt by de measte fûgels net mei in wite râne ôfsletten. Poaten binne oranje en de eagen brún. De einen ha gjin simmer- of winterkleed. De juvenilen lykje op 'e folwoeksen fûgels, mar de tekening fan 'e fearren is minder skerp. De âldst bekende wylde spikkelbûnte ein is 13 jier âld woarn. De trochsnit libbensferwachting is lykwols in stik leger. Utfleanende jerken ha in libbensferwachting fan mar 2,5 jier. Dy fan wyfkes leit noch leger om 't dy yn 'e briedtiid in grutter risiko rinne om slachtoffer fan in rôfdier te wurden. Harren libbensferwachting is mar 1,4 jier. == Fersprieding == spikkelbûnte einen komme yn it suden fan 'e [[Feriene Steaten]] en [[Meksiko]] foar en libje yn brak en swiet wetter. It skaai bestiet út twa ûndersoarten:<ref>{{en}}{{aut|Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2023.}} [https://www.worldbirdnames.org/new/ IOC World Bird List (v13.1).] [https://web.archive.org/web/20230716124205/https://www.worldbirdnames.org/new/ Argyf]</ref> * ''A. f. fulvigula'' * ''A. f. maculosa'' De ''A. f. maculosa'' libbet oan 'e kust fan 'e Golf fan Meksiko tusken [[Alabama]] en [[Tamaulipas]] yn Meksiko. Guon fan dy populaasje migrearje nei de briedtiid fierder nei it suden oant [[Veracruz]]. De twadde populaasje, gauris as de nominaatfoarm ''A. f. fulvigula'' yndield, libbet yn Floarida en bestiet út [[stânfûgel]]s, dy't út en troch nei it noarden oant [[Georgia]] migrearje. De heechste ferspriedingstichtens fan 'e populaasje is oan 'e [[Okeechobeemar]]. Dy mar yn it suden fan Floarida tusken de stêden [[Orlando]] en [[Miami]] is likernôch 56 km lang oant 48 km breed en hat in wetteroerflak fan likernôch 1.890 km². == Nêst == [[Ofbyld:Mottled Duck male RWD2.jpg|thumb|left|De ein mei iepenslaande wjukken.]] De measte einen briede yn maart en april. De nêsten wurdt op 'e grûn tusken tichte begroeiïng boud. In lechsel bestiet út sân oant fjirtjin aaien. Allinne de wyfkes briede. It jerkje bliuwt oant it begjin fan it brieden tichteby it wyfke. Dêrnei wurde de pearkes losser en ein july sammelje de jerkjes har yn lytse groepen om te ferfearjen. == Iten == De einen ite foar it grutste part plantaardich iten, lykas blêd, sied, gers, woartels en wetterplanten. Fierder ite se ek wol fiskjes of ynsekten. It iten wurdt socht yn wetter dat net djipper as 30 sm is, mei in foarkar foar wetter wêrfan't de planten oant boppe it wetteroerflak groeie. == Status == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status fan net bedrige, mar yn Floarida hat de soarte in grut part fan it biotoop ferlern. Tusken 1975 en 1985 ferlear de ein likernôch 116.000 hektare geskikt biotoop foar bebouwing en agrarysk ferlet. Dochs bleaune de oantallen tusken 1985 en 1993 stabyl. De grutste bedriging foar de soarte is de ynfiering fan 'e wylde ein yn Floarida, dy't dêr as sierfûgel holden of foar de jacht útset wurdt. De wylde ein is besibbe oan 'e spikkelbûnte ein en kin dêr maklik mei kruse. De grutte fan 'e westlike populaasje hinget ôf fan it waar oan 'e Golfkust. Mei ryklik rein en dêrmei genôch briedgebiet kin de populaasje yn 'e hjerst wol 200.000 oant 250.000 fûgels bestean. Yn 'e lêste desinnia hat de westlike populaasje him nei it noarden ta útwreide. De eastlike populaasje yn Floarida is lytser en wurdt op 56.000 einen rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Floridaente]] * [https://ebird.org/species/motduc?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=697B933E00311446 Abibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas fulvigula}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] 0htknwsfc2fx5eolfvthwl5vz11u6cz 0 175691 1237435 1171877 2026-08-02T17:28:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237435 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdamerikaanske pylksturt |Ofbyld = [[Ofbyld:Anas georgica Pato piquidorado Yellow-billed Pintail (17129589050).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas georgica |Beskriuwer, jier= ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789) |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Anas georgica map.svg|250px]] }} De '''Súdamerikaanske pylksturt''' (''Anas georgica'') is in [[fûgel]]soarte út de famylje [[einfûgels]] (''Anatidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte is foar it earst yn 1789 troch [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]] publisearre. == Beskriuwing == De mantsjes fan 'e nominaatfoarm ''Anas georgica georgica'' wurde trochstrings 630 gram, wyfkes 535 gram. De ûndersoarte ''Anas georgica niceforoi'' is wat swierder en weegje tusken de 700 en 800 gram. Súdamerikaanske pylksturten ha gjin opfallend prachtkleed. By mantsjes is de kop en de hals lykwols wat ljochter readbrún. Troch de dúdlik langere middelste sturtfearren krige de fûgel syn namme. Opfallend oan 'e jerken is de snaffel, dy't oan 'e sydkanten giel is mei in brede, donkergrize streek. By wyfkes is it giel fan 'e snaffel ferfongen troch gielgrien en harren middelste sturtfearren binne wol puntich, mar minder lang. De kop en de hals binne earder griisbrún befearre. Somtiden wurdt de soarte betiizge mei de [[gielsnaffeltsjilling]] (''Anas flavirostris''). Dy hat ek in giele snaffel mar is lytser en kompakter boud. Oan 'e flanken binne dy einen minder flekkerich en in soad fûgels fan dy soarte ha in wyt ûnderbealchje. De [[súdlike pylksturt]] ûnderskiedt him fan 'e Súdamerikaanske pylksturt troch de blaugrize snaffel. == Fersprieding == [[Ofbyld:20090110-IMG 1055 (15907226958).jpg|thumb|left|''Anas georgica georgica op Súd-Georgia''.]] [[Ofbyld:Anas georgica Pato piquidorado Yellow-billed Pintail (16574362493).jpg|thumb|left|''Anas georgica spinicauda yn Kolombia''.]] De soarte komt yn it west en súd fan [[Súd-Amearika]] foar. Der binne trije ûndersoarten. Ien ûndersoarte is sûnt 1952 net mear waarnommen en wurdt sûnt 1956 as útstoarn beskôge: * ''Anas georgica georgica'': de lytste soarte, komt allinne op [[Súd-Georgia]] foar. * ''Anas georgica spinicauda'': de measte foarkommende soarte; komt foar yn [[Súd-Amearika]] en op 'e [[Falklâneilannen]]. * ''Anas georgica niceforoi'': wie eigen yn sintraal [[Kolombia]], sûnt 1952 net mear waarnommen. == Beskermingsstatus == De populaasje fan 'e nominaatfoarm (''Anas georgica georgica'') is bot ôfnommen. Fral oan it ein fan 'e 19e iuw en it begjin fan 'e 20e iuw hie dy populaasje slim te lijen fan 'e jacht fan [[walfiskfarder]]s. De effekten fan 'e op it eilân [[Súd-Georgia]] ynfierde ratten is noch net goed ûndersocht. It oantal fan 'e ûndersoarte wurdt op noch mar 2.000 fûgels rûsd. Somtiden wurde [[dwaalgast]]en fan 'e ûndersoarte op 'e [[Sjetlâneilannen]] waarnommen. De ''Anas georgica spinicauda'' komt dêrfoaroer yn in grut part fan Súd-Amerika foar. Allinne de [[Argentynje|Argentynske]] populaasje wurdt al op 300.000 fûgels rûsd. Yn lytsere oantallen wurdt de fûgel ek op 'e Falklâneilannen sjoen, dêr't op 'e fûgels jage wurdt ek al soe de fûgel dêr neffens guon ornitologen in hegere beskermingsstatus ha moatte. De noardlike (''Anas georgica niceforoi'') kaam allinne yn Kolomobia foar en wurdt sûnt 1956 as útstoarn beskôge. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status fan net bedrige, al wurdt der fanút gien dat it tal fûgels fan 'e soarte ôfnimt. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Spitzschwanzente]] * [http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-billed-pintail-anas-georgica Birdlife, oproppen 7 july 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B940CCD55F94CFD4 Avibase, oproppen 7 july 2024.] * [https://ebird.org/species/yebpin1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 7 july 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas georgica}} }} {{DEFAULTSORT:Sudamerikaanske pilksturt}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] 2624mq9ps44yrdabe92naplzd3zs8d4 0 175787 1237608 1187398 2026-08-03T00:27:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237608 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = toendrawink |Ofbyld = [[File:101777台南發現豆雁.jpg|250px]] |lûd = [[File:Anser serrirostris - Tundra Bean Goose XC512591.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Ansariformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[guozzen]] (''Anser'') |Wittenskiplike namme= Anser serrirostris |Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1852 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Anser fabalis (sensu lato) distribution map.png|250px]]<br><small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''toendrawink''' (''Anser serrirostris'') is in middelgrutte [[Guozzen|goes]], dy't yn it noarden fan [[Ruslân]] en [[Skandinaavje]] briedt. Sûnt 2007 wurdt de goes as in aparte soarte behannele. De toendrawink wurdt troch guon autoriteiten lykwols noch as in ûndersoarte (''Anser fabalis serrirostris'') fan 'e [[taigawink]] (''Anser fabalis s.l.'') sjoen. It is in [[trekfûgel]], dy't yn West-Europa, Sintraal-Europa en East-Aazje oerwinteret. == Beschrijving == [[Ofbyld:Tundrasaatgänse.jpg|thumb|left|Toendrawinken yn Sweden.]] De toendrawink is 68 oant 90 sm lang, hat in spanwiidte fan 140 oant 174 sm en weecht 1,7 oant 4 kg. De snaffel is swart oan 'e basis en de ein mei in oranje bân oer de midden. Syn poaten binne oranje. De boppedekfearren binne donkerbrún, lykas by de [[blesgoes]] (''Anser albifrons''), mar hy ferskilt fan 'e soarte troch de smelle wite rânen oan 'e fearren. Oer de [[Fylogeny|fylogenetyske]] yndieling bestiet noch jimmeroan gjin ienriedigens. Der wurde ynearsten noch twa ûndersoarten ûnderskieden: * De ''A. s. rossicus'' briedt op de arktyske toendra fan it skiereilân [[Kanin (skiereilân)|Kanin]] en [[Nova Zembla]] oant it skiereilân [[Taimyr-skiereilân|Taimyr]].<ref name="Delacour">{{en}} {{aut|Delacour, J.}} (1951). ''Taxonomic Notes on the Bean Geese'', ''Anser fabalis'' Lath. ''Ardea'', '''39''': 135-142.</ref> Se ha in relatyf koarte en stompe snaffel mei in oranje bân. Op 'e ''A. s. rossicus'' is de [[Afrikaansk-Euraziatyske oerienkomst oer wetterfûgels]] (AEWA) fan tapassing. * De ''A. s. serrirostris'' briedt op de arktyske toendra fan 'e mûning fan 'e [[Chatanga (rivier)|Chatanga]] oant de [[Anadyr (rivier)|Anadyr]].<ref name="Delacour" /> Dy ûndersoarte hat in langere en bredere snaffel mei ek in smelle oranje bân.<ref>[https://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/ Frank Gill, David Donsker (2019): ''Screamers, ducks, geese, swans''.</ref>] == Nederlân == De earste toendrawinken ferskine yn oktober en by sêfte winters fertrekke de measten wer yn febrewaris en oars yn maart. De oantallen hingje ôf fan 'e kjeld yn it noarden. Se meie graach op boulân wêze, dêr't yn 'e regel noch wol resten fan 'e rispinge lizze. Tusken 1960 en 1978 groeiden de oantallen fan in hantsjefol nei trochstrings 30.000 fûgels yn 'e winter fan 1978-1979. Nei 1995 giene de oantallen op 'e nij omheech, fral yn it noarden fan it lân. It hichtepunt wie yn 2013, mar ôfhinklik fan 'e waarsomstannichheden kinne yn Nederlân wol 300.000 fan 'e soarte oerwinterje. De grutste konsintraasjes fan 'e toendrawink binne yn [[Grinslân]], [[Drinte]], súdeast [[Fryslân]] en it súdeasten fan Nederlân. Briedgefallen komme selden yn Nederlân foar en yn 'e regel giet it dan om fûgels dy't fanwegen ûngemak net mear trekke kinne of dy't út finzenskip útpykten.<ref>[https://stats.sovon.nl/stats/soort/1574 SOVON, oproppen 13 july 2024]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar boarnen en oare ferwizings op [[:en:Brazilian merganser]] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kleine-rietgans#:~:text=Leefgebied,en%20kloven%20in%20open%20toendralandschap. Fûgelbeskerming, oproppen 12 july 2024.] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/1574 SOVON, oproppen 13 july 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=AD849FCBCC68A520 Avibase, oproppen 13 july 2024.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/tunbeg1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 july 2024.] * [https://ebird.org/species/tunbeg1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 13 july 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anser serrirostris}} }} [[Kategory:Goes (skaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goes (fûgel)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] jtlty8s7896ct0q5paxvuqg04qbc03q 0 175804 1237353 1184512 2026-08-02T14:23:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237353 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme =sniegoes |Ofbyld = [[Ofbyld:Snow Goose (24510697391).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Artis, blauwe en witte sneeuwgans - SoundCloud - Beeld en Geluid.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[guozzen]] (''Anser'') |Wittenskiplike namme= Anser caerulescens |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Chen caerulescens map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#0044AA}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#AA4400}} [[wintergast]]</small> }} De '''sniegoes''' (''Anser caerulescens'') is in [[Guozzen|goes]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De soarte komt foar yn it noardeast fan [[Sibearje]] en [[Noard-Amearika]] en waard foar it earst yn 1758 as ''Anas caerulescens'' wittenskiplik beskreaun troch [[Carolus Linnaeus]]. It is ien fan 'e meast foarkommende fûgelsoarten fan Noard-Amerika. Ut en troch wurde wylde fûgels yn West-Europa waarnommen, yn 'e regel fûgels dy't út finzenskip ûntsnapt binne. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Snow goose - 50051510811.jpg|thumb|left|Snieguozzen mei in donker eksimplaar.]] De 65 oant 75 lange sniegoes mei in spanwiidte fan 133 oant 156 sm is wyt mei swarte fearren op 'e punten fan 'e wjukken. De poaten en snaffel binne rôze. De sniegoes is folle grutter as de [[Lytse sniegoes|lytse of Ross' sniegoes]], dy't yn 'e selde kontreien foarkomt. Ek hat de gewoane sniegoes in swart snijrâne ûnder de boppesnaffel, dy 't de lytse sniegoes net hat. Guon fûgels ha in donker fearrekleed mei in wite kop en boppehals. Foarhinne waard tocht dat se ta in oare soarte hearden, mar dat is net it gefal. De donkere foarm wurdt ek wol blauwe foarm neamd, alhoewol't dy donkere kleur ek brún/brúngriis weze kin. Beide foarmen komme trochinoar foar en der binne ek mingfoarmen. Nuete guozzen (''Anser anser forma domestica'') yn stedsparken binne yn 'e regel hielendal wyt en as der al in tekening op 'e wjukken te sjen is, is dy yn 'e regel brún fan kleur, mar net swart. == Fersprieding == Op basis fan 'e geografyske fersprieding en grutte binne twa ûndersoarten fan 'e sniegoes bekend: * ''A. c. caerulescens'' (Linnaeus, 1758) – de lytsere sniegoes (64 oant 79 sm); briedt yn noardeast Sibearje, noard [[Alaska]] en noardwest [[Kanada]] en oerwinteret yn it sud fan 'e Feriene Steaten, [[Meksiko]] en [[Japan]]. * ''A. c. atlanticus'' (Kennard, 1927) – de gruttere sniegoes (trochstrings 79 sm) – briedt yn noardeast Kanada en noardeast [[Grienlân]], oerwinteret yn it noardeast fan 'e Feriene Steaten. == Nêst == [[Ofbyld:Snow goose taking off at Gray Lodge Wildlife Area-0061.jpg|thumb|left|Fleanende sniegoes.]] Yn 'e regel begjint de fûgel yn syn tredde jier te brieden. De pearkes wurde faak al in jier earder foarme. Wyfkes ha oanstriid om op it plak te brieden, dêr't se earder sels út it aai kamen. Se bouwe ôfhinklik fan 'e snie tsjin 'e ein fan maaie of it begjin fan juny harren nêsten yn koloanjes. It wyfke siket it plak út en boud op in heger stikje grûn it nêst yn in holte mei wat plantemateriaal en nei it lizzen fan trije oant fiif aaien set se it ôf mei dûns. Nei 22 oant 25 dagen brieden, krûpe de piken út it aai en ferlitte dêrnei al gau harren nêst. Beide âlders beweitsje de jonge piken, mar se ite fuortendaliks sels. Nei 42 oant 50 dagen kinne se fleane, mar se bliuwe noch twa oant trije jier by harren âlders. == Trek == Snieguozzen dogge mear as in heal jier lang oan 'e trek nei de waarmere oerwinteringsgebieten. Yn 'e maitiid fleane grutte kloften op grutte hichte oer smelle rûtes werom nei de toendra om dêr te brieden. == Status == [[Ofbyld:Huge Snow Goose Flock (Unsplash).jpg|thumb|left|Unbidige kloft snieguozzen.]] It tal snieguozzen wurdt op 15 miljoen folwoeksen fûgels rûsd en it oantal nimt ta (ynformaasje [[BirdLife International|Birdlife]], 2024). Sûnt healwei de jierren 1970 is de populaasje mei mear as 300% tanommen, itjinge mooglik ek te krijen hat mei it omsetten fan bosk en prairje yn agrarysk lân yn 'e 20e iuw. Alle jierren nimt de populaasje fierder ta mei 5%. Oan 'e ein fan 'e jierren 1990 waard fêststeld dat de populaasje skea feroarsake oan 'e arktyske en subarktyske briedgebieten, dêr't oare wetterfûgels en wylde bisten lêst fan ha. Sûnt de ein fan 'e jierren 1990 wurdt yn 'e Feriene Steaten en Kanada besocht it tal fûgels werom te bringen troch mear ôf te sjitten en de jachttiid langer te meitsjen. Dat hat lykwols noch gjin effekt hân op 'e totale populaasje fan 'e fûgels yn Noard-Amearika. De Europeeske populaasje wurdt op 1.000 oant 2.000 pearkes rûsd. Dat binne lykwols meast fûgels, dy't út finzenskip ôfkomstich binne. De soarte stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar boarnen en oare ferwizings op [[:en:Snow goose]] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D3A260BCA65503C6#:~:text=Anser%20caerulescens%20caerulescens%3A%20breeds%20from,Bay%3B%20winters%20to%20ne%20Mexico Avibase, oproppen 14 july 2024.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/snow-goose-anser-caerulescens Birdlife, oproppen 14 july 2024.] * [https://ebird.org/species/snogoo?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 14 july 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anser caerulescens}} }} [[Kategory:Goes (skaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goes (fûgel)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Eksoat yn Nederlân]] [[Kategory:Eksoat yn Ierlân]] [[Kategory:Eksoat yn Ingelân]] [[Kategory:Eksoat yn Skotlân]] [[Kategory:Eksoat yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Eksoat yn Wales]] 8aj0ssdbi3ljccjpiz1qm0wem0a5072 0 175856 1237479 1184511 2026-08-02T18:48:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237479 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swangoes |Ofbyld = [[File:Anser_cygnoides,_Ozero_Stepnoye,_Ivolginskiy,_Buryatia_Republic,_Russia_1_(cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Ansariformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[guozzen]] (''Anser'') |Wittenskiplike namme= Anser cygnoides |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Anser cygnoides distribution map.png|250px]]<br><small>{{Color box|#FF8000}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#3e66d4}} [[wintergast]]</small> }} De '''swangoes''' (''Anser cygnoides'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 foar it earst troch [[Carolus Linnaeus]] publisearre. Oannommen wurdt dat swanguozzen al 3000 jier lyn yn [[Sina]] holden wurde. De domestisearre foarm fan in swangoes is de [[Sineeske knobbelgoes]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Anser cygnoides (Germany,Heidelberg).jpg|thumb|left|Kop fan 'e swangoes.]] Swanguozzen binne likernôch 81 oant 94 sm lang, wage 2,8 oant 3,5 kg en ha in spanwiidte fan 160 oant 185 sm. Der binne gjin grutte ferskillen tusken mantsjes en wyfkes. It mantsje is allinne wat grutter, hat in langer snaffel en in langere nekke. De fûgel hat in foar syn [[Skaai (taksonomy)|skaai]] in grutte swarte snaffel mei boppe by de basis in wite streek. De krún is oant ûnder de kastanjebrune iris brún en útsein in brune streek ûnder it wang by de snaffel is de rest fan 'e kop krêmkleurich. De foarkant fan 'e hals hat in ljochte kleur en wurdt nei ûnder nei de búk donkerder, wylst de achterkant fan 'e hals brún is. De boppedielen binne griisbrún mei ljochte rânen oan 'e gruttere fearren. De kleuren fan 'e wjukken binne wakker itselde, mar de slachpinnen binne swarteftich. Fierder ha de griisbrune flanken donkere streken en is de ûnderkant ljocht en binne de ûndersturtfearren wyt. De fûgel hat oranje poaten. Jonge fûgels binne doffer as folwoeksen fûgels, ha gjin wite streek by de snaffel en donkere streken oan 'e ûnderkant. == Fersprieding == Swanguozzen briede in [[Mongoalje]], [[Sibearje]] en noardeastlik Sina. Se oerwinterje yn it súdeasten fan Sina. Oarspronkelik oerwintere de fûgel yn [[Japan]], mar dêr komt de swangoes hjoed-de-dei allinne noch as [[dwaalgast]] foar. Winterdeis wurdt de fûgel ek op it skiereilân Koreä waarnommen. Somtiden wurdt de fûgel yn [[Turkmenistan]] sjoen en der binne briedgefallen bekend yn eastlik [[Kazachstan]], mar de fûgel is dêr net regelmjittich oanwêzich. It biotoop fan 'e swangoes bestiet út leechlizzende sompgebieten.<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swan-goose-anser-cygnoid/text Birdlife, oproppen 18 july 2024.]</ref> De fûgels komme yn april yn 'e briedgebieten oan, dêr't se faak yn koloanjes op lytse eilannen yn marren tusken it reit of op 'e drûge grûn briede. De 5 oant 8 krêmkleurige aaien wurde yn maaie lein en wurde 28 oant 30 dagen bebret. Nei 10 wiken begjinne de jongen te fleanen en se trekke yn septimber mei de âldere fûgels nei de oerwinteringsgebieten. [[OFbyld:Anser cygnoides Heidelberg Neckarwiese.jpg|thumb|left|Swanguozzen yn Heidelberg.]] Yn Europa komt de fûgel as [[eksoat]] foar. Yn Nederlân naam it oantal swanguozzen yn 'e jierren 1990 ta, nei 2000 sakken de oantallen foars. Fierder libbet in frije populaasje yn 'e regio Ryn-Neckar. Se binne yn [[Heidelberg]] te sjen oan 'e [[Neckar]]. De populaasje bestie yn 180 fûgels, mar de populaasje is werombrocht en bestie yn 2020 út goed 100 fûgels. Ek by [[Lampertheim]] libbet in lytse populaasje, dy't werom giet op yn 1956 yn Nederlân fokte fûgels. De eksoaten binne problematysk, om't se faak mei de [[skiere goes]] kruse. De swangoes fret lykas in soad guozzen gers, krûden, sied en woartels fan wetterplanten. == Status == De fûgel wurdt troch [[IUCN]] as bedrige klassifisearre. De populaasje wurdt neffens de opjefte fan Birdlife International op 36.000 oant 44.000 folwoeksen fûgels rûsd en dat de oantallen troch it ferlies fan biotoop ôfnimme. {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Dútsk- en Ingelsktalige Wikipedyside en In; sjoch foar boarnen en oare ferwizings op [[:de:Schwanengans]] en [[:en:Swan goose]] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/1560 SOVON, oproppen 18 july 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=946E45176CFB6DE7 Avibase, oproppen 18 july 2024.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swan-goose-anser-cygnoid/text Birdlife, oproppen 18 july 2024.] * [https://ebird.org/species/swagoo1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 18 july 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anser cygnoides}} }} [[Kategory:Goes (skaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goes (fûgel)]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Eksoat yn Nederlân]] [[Kategory:Eksoat yn Dútslân]] 2dpdscerzlzkoywigg3n8p0aehi1s5n 0 176169 1237457 1162752 2026-08-02T17:54:07Z FreyaSport 40716 navigaasje 1237457 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2024 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2024]] | data = [[7 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 41 | lannen = | atleten = 123 | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2023|2023]] | folgjende = [[Freulepartij 2025|2025]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2024]]''' wurd op [[woansdei]] [[7 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It is de 122ste edysje, in healbewolkte dei en in temperatuer fan 20°C. De finale gie tusken Seisbierrum-Pietersbierum en Boalsert, Boalsert hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de fjirde list daalks troch nei de finale. De finale dy't mei 5-5, 6-4 wûn waard troch Jurre Reitsma, Silvan Elzinga, en Tymen Bijlsma fan Boalsert. ==Earste list<ref>[https://www.kaatsnieuws.com/2024-dit-is-de-loting-van-de-freule-in-wommels/ {{nl}} kaatsnieuws.com, 3-8-2024, Freule 2024 De Loting ''Riedplachte op 7-8-2024]</ref>== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- | style="text-align:right;" | 1. |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr /> Frans Oosterbaan,<br>Thijs Lanting,<br>Ruurd Oosterbaan | style="text-align:center;" | 2-5<br>4-6 | style="text-align:right;" | '''2.''' | style="text-align:left;" | '''Wommmels'''<hr /> '''Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Milan van der Weg''' |- | style="text-align:right;" | '''3.''' |style="text-align:left;" | '''Hurdegaryp'''<hr /> '''Renke-Jacob Cuperus,<br>Pieter-Siebe Cuperus''' |style="text-align:center;" | 5-0<br>6-4 | style="text-align:right;" | 4. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr /> Hessel Abels,<br>Jesse Hoitema,<br>Sybren Strikwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''5'''. |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr /> '''Jelte Meesters,<br>Jesse Miedema,<br>Jorrit Hiemstra''' |style="text-align:center;" | 5-4<br>6-6 | style="text-align:right;" | 6. |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr /> Jelle Rosier,<br>Niek Dijkstra,<br>Marten Jan Koree |- | style="text-align:right;" | '''7.''' |style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr /> '''Remco Post,<br>Rindert Zijlstra,<br>Nick van der Walt''' |style="text-align:center;" | 5-4<br>6-4 | style="text-align:right;" | 8. |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr /> Harmen Zijlstra,<br>Rudmer Faber,<br>Melle Talsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''9.''' |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr /> Johan Levi Douma,<br>Pieter Hoogland,<br>Karst Hoekstra |style="text-align:center;" | 5-4<br>6-0 | style="text-align:right;" | 10. |style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr /> Jarno Tjepkema,<br>Martin Tjepkema,<br>Sjoerd van der Schaar |- | style="text-align:right;" | 11. |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Roan van Swinden Koopmans,<br>Kyano van Swinden Koopmans,<br>Stijn Feenstra |style="text-align:center;" | 2-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | '''12.''' |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr /> '''Roy de Vries,<br>Jorrit Bosch,<br>Tiemen Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 13. |style="text-align:left;" | '''Reahûs-Tirns'''<hr /> Sjoerd Andringa,<br>Wiebren Tamminga,<br>Tsjeard Witteveen |style="text-align:center;" | 0-5<br>4-6 | style="text-align:right;" | '''14.''' |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr /> '''Watze Anne Postma,<br>Harmen-Jacob Postma,<br>Hidde Jorritsma''' |- | style="text-align:right;" | '''15.''' |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr /> '''Lars Tijssen,<br>Thijs van Dijk,<br>Jesse Vrieswijk''' |style="text-align:center;" | 5-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | 16. |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> Jarno Andringa,<br>Bauke Jetze Kalsbeek,<br>Pieter Miedema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''17.''' |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr /> '''Iwan Hiddinga,<br>Eelco Meijer,<br>Jelvin Kaper''' |style="text-align:center;" | 5-2<br>6-4 | style="text-align:right;" | 18. |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> Meindert-Jan Zijlstra,<br>Jelmer Zijlstra,<br>Redmer van der Meulen |- | style="text-align:right;" | 19. |style="text-align:left;" | '''Spannum'''<hr /> Monse Hansma,<br>Jelmer Hanenburg,<br>Tiede de Haan |style="text-align:center;" | 1-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''20.''' |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Davy de Haan,<br>Ruben Keizer,<br>Jaimy Koel''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''21.''' |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr /> '''Jelmer van der Schaaf,<br>Rimar van der Schaaf,<br>Riemer Postma''' |style="text-align:center;" | 5-3<br>6-2 | style="text-align:right;" | 22. |style="text-align:left;" | '''Hommerts-Jutryp'''<hr /> Niek de Jager,<br>Siebolt Hofman,<br>Jildert Bouma |- | style="text-align:right;" | '''23.''' |style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr /> '''Lieuwe Van der Bij,<br>Jille Jongsma,<br>Martijn Mossel''' |style="text-align:center;" | 5-3<br>6-2 | style="text-align:right;" | 24. |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr /> Klaas Gerrit Noordenbos,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''25.''' |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Dennis Bida,<br>Jurre Dijkstra,<br>Jort de Kroon''' |style="text-align:center;" | 5-4<br>6-2 | style="text-align:right;" | 26. |style="text-align:left;" | '''Húns-Leons'''<hr /> >Sigert Bouma,<br>Hilwert Kuiper,<br>Melle Talsma |- | style="text-align:right;" | 27. |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr /> Nick Lousma,<br>Jisse Draaisma,<br>Jorrit Buwalda |style="text-align:center;" | 0-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | '''28.''' |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Jurre Reitsma,<br>Silvan Elzinga,<br>Tymen Bijlsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 29. |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> Stef van Steen,<br>Daan Harkema,<br>Jan Yntema |style="text-align:center;" | 2-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''30.''' |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> '''Clive van der Weerdt,<br>Leon Smink,<br>Luuk Zwaagstra''' |- | style="text-align:right;" | 31. |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr /> Tyme Jonker,<br>Jonne van der Werff,<br>Brian Oosting |style="text-align:center;" | 4-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | '''32.''' |style="text-align:left;" | '''Sweins'''<hr /> '''Rinse Dijkstra,<br>Erwin Vos,<br>Jardo Sterkenburg''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''33.''' |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> '''Ale Reitsma,<br>Reinder Meulenaar,<br>Tjitte Reitsma''' |style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 | style="text-align:right;" | 34. |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr /> Luuk Seerden,<br>Harmen Postma,<br>Cas Nijman |- | style="text-align:right;" | 35. |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr /> Jente Bouma,<br>Haye Wynia,<br>Jelle Wop de Groot |style="text-align:center;" | 1-5<br>0-6 | style="text-align:right;" | '''36.''' |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Lasse Boomsma,<br>Siete Wassenaar,<br>Teije Ties Kingma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''37.''' |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr /> '''Romke Boonstra,<br>Laas van Dalfsen,<br>Lieuwe van der Kamp''' |style="text-align:center;" | 5-0<br>6-4 | style="text-align:right;" | 38. |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr /> Mient Schregardus,<br>Bas Haaksma,<br>Jarno Cuperus |- | style="text-align:right;" | 39. |style="text-align:left;" | '''Moarre-Ljussens'''<hr /> Marwin Boonstra,<br>Frederik Slagman,<br>Jelle Jan Dijkstra |style="text-align:center;" | 3-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | '''40.''' |style="text-align:left;" | '''It Hearrenfean'''<hr /> '''Roy Bouknegt,<br>Sven Soeting,<br>Jelte de Jong''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 41. |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr /> Jordi Stoker,<br>Niels Stoker,<br>Teun Westgeest |style="text-align:center;" | | style="text-align:right;" | |style="text-align:right;" | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- | style="text-align:right;" | 41. |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr /> Jordi Stoker,<br>Niels Stoker,<br>Teun Westgeest |style="text-align:center;" | 4-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | '''2.''' | style="text-align:left;" | '''Wommmels'''<hr /> '''Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Milan van der Weg''' |- | style="text-align:right;" | 3. |style="text-align:left;" | '''Hurdegaryp'''<hr /> Renke-Jacob Cuperus,<br>Pieter-Siebe Cuperus |style="text-align:center;" | 1-5<br>4-6 | style="text-align:right;" | '''5.''' |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr /> '''Jelte Meesters,<br>Jesse Miedema,<br>Jorrit Hiemstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''7.''' |style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr /> '''Remco Post,<br>Rindert Zijlstra,<br>Nick van der Walt''' |style="text-align:center;" | 5-2<br>6-4 | style="text-align:right;" | 9. |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr /> Johan Levi Douma,<br>Pieter Hoogland,<br>Karst Hoekstra |- | style="text-align:right;" | 12. |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr /> Roy de Vries,<br>Jorrit Bosch,<br>Tiemen Dijkstra |style="text-align:center;" | 3-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | '''14.''' |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr /> '''Watze Anne Postma,<br>Harmen-Jacob Postma,<br>Hidde Jorritsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 15. |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr /> Lars Tijssen,<br>Thijs van Dijk,<br>Jesse Vrieswijk |style="text-align:center;" | 3-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''17.''' |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr /> '''Iwan Hiddinga,<br>Eelco Meijer,<br>Jelvin Kaper''' |- | style="text-align:right;" | '''20.''' |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> '''Davy de Haan,<br>Ruben Keizer,<br>Jaimy Koel''' |style="text-align:center;" | 5-3<br>6-2 | style="text-align:right;" | 21. |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr /> Jelmer van der Schaaf,<br>Rimar van der Schaaf,<br>Riemer Postma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 23. |style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr /> Lieuwe Van der Bij,<br>Jille Jongsma,<br>Martijn Mossel |style="text-align:center;" | 4-5<br>0-6 | style="text-align:right;" | '''25.''' |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> '''Dennis Bida,<br>Jurre Dijkstra,<br>Jort de Kroon''' |- | style="text-align:right;" | '''28.''' |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Jurre Reitsma,<br>Silvan Elzinga,<br>Tymen Bijlsma''' |style="text-align:center;" | 5-3<br>6-4 | style="text-align:right;" | 30. |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr /> Clive van der Weerdt,<br>Leon Smink,<br>Luuk Zwaagstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 32. |style="text-align:left;" | '''Sweins'''<hr /> Rinse Dijkstra,<br>Erwin Vos,<br>Jardo Sterkenburg |style="text-align:center;" | 5-5<br>4-6 | style="text-align:right;" | '''33.''' |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> '''Ale Reitsma,<br>Reinder Meulenaar,<br>Tjitte Reitsma''' |- | style="text-align:right;" | '''36.''' |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> '''Lasse Boomsma,<br>Siete Wassenaar,<br>Teije Ties Kingma''' |style="text-align:center;" | 5-3<br>6-6 | style="text-align:right;" |37. |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr /> Romke Boonstra,<br>Laas van Dalfsen,<br>Lieuwe van der Kamp |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 40. |style="text-align:left;" | '''It Hearrenfean'''<hr /> Roy Bouknegt,<br>Sven Soeting,<br>Jelte de Jong |style="text-align:center;" | | style="text-align:right;" | |style="text-align:left;" | |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- | style="text-align:right;" | 40. |style="text-align:left;" | '''It Hearrenfean'''<hr /> Roy Bouknegt,<br>Sven Soeting,<br>Jelte de Jong |style="text-align:center;" | 3-5<br>0-6 | style="text-align:right;" | '''2.''' | style="text-align:left;" | '''Wommmels'''<hr /> '''Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Milan van der Weg''' |- | style="text-align:right;" | 5. |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr /> Jelte Meesters,<br>Jesse Miedema,<br>Jorrit Hiemstra |style="text-align:center;" | 2-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''7.''' |style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr /> '''Remco Post,<br>Rindert Zijlstra,<br>Nick van der Walt''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''14.''' |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr /> '''Watze Anne Postma,<br>Harmen-Jacob Postma,<br>Hidde Jorritsma''' |style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 | style="text-align:right;" | 17. |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr /> Iwan Hiddinga,<br>Eelco Meijer,<br>Jelvin Kaper |- | style="text-align:right;" | 20. |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr /> Davy de Haan,<br>Ruben Keizer,<br>Jaimy Koel |style="text-align:center;" | 3-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''25.''' |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<br>'''Dennis Bida,<br>Jurre Dijkstra,<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | '''28.''' |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Jurre Reitsma,<br>Silvan Elzinga,<br>Tymen Bijlsma''' |style="text-align:center;" | 5-1<br>6-2 | style="text-align:right;" | 33. |style="text-align:left;" | '''Baard'''<hr /> Ale Reitsma,<br>Reinder Meulenaar,<br>Tjitte Reitsma |- | style="text-align:right;" | 36. |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Lasse Boomsma,<br>Siete Wassenaar,<br>Teije Ties Kingma |style="text-align:center;" | | style="text-align:right;" | |style="text-align:left;" | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- | style="text-align:right;" | 36. |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Lasse Boomsma,<br>Siete Wassenaar,<br>Teije Ties Kingma |style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''2.''' | style="text-align:left;" | '''Wommmels'''<hr /> '''Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Milan van der Weg''' |- | style="text-align:right;" | '''7.''' |style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr /> '''Remco Post,<br>Rindert Zijlstra,<br>Nick van der Walt''' |style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 | style="text-align:right;" | 14. |style="text-align:left;" | '''Lollum-Waaksens'''<hr /> Watze Anne Postma,<br>Harmen-Jacob Postma,<br>Hidde Jorritsma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- | style="text-align:right;" | 25. |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr /> Dennis Bida,<br>Jurre Dijkstra,<br>Jort de Kroon |style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 | style="text-align:right;" | '''28.''' |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Jurre Reitsma,<br>Silvan Elzinga,<br>Tymen Bijlsma''' |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- | style="text-align:right;" | 2. | style="text-align:left;" | '''Wommmels'''<hr /> Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Milan van der Weg |style="text-align:center;" | 0-5<br>4-6 | style="text-align:right;" | '''7.''' |style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr /> '''Remco Post,<br>Rindert Zijlstra,<br>Nick van der Walt''' |- | style="text-align:right;" | 28. |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> Jurre Reitsma,<br>Silvan Elzinga,<br>Tymen Bijlsma |style="text-align:center;" | | style="text-align:right;" | |style="text-align:left;" | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- | style="text-align:right;" | '''28.''' |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr /> '''Jurre Reitsma,<br>Silvan Elzinga,<br>Tymen Bijlsma''' |style="text-align:center;" | 5-5<br>6-4 | style="text-align:right;" | 7. |style="text-align:left;" | '''Seisbierrum'''<hr /> Remco Post,<br>Rindert Zijlstra,<br>Nick van der Walt |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * [https://www.kaatsnieuws.com/freule-2024-alle-uitslagen-op-een-rij-2/ kaatsnieuws.com, 7-8-2024, Freule útslagen 2024] }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2024]] [[Kategory:Barren yn 2024]] t193xp92yh7qqngxb2o7o6ju6e9likf 3 177779 1237391 1173953 2026-08-02T15:34:42Z Pathoschild 532 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 1237391 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 2 177780 1237390 1173954 2026-08-02T14:55:13Z Pathoschild 532 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 1237390 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 0 179109 1237382 1205566 2026-08-02T14:43:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237382 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Spix' ara |Ofbyld = [[Ofbyld:1257022253 death kinds zoo-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[Spix' ara|Spix' ara's]] (''Cyanopsitta'') |Wittenskiplike namme= Cyanopsitta spixii |Beskriuwer, jier = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1854 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EW.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Cyanopsitta spixii map.svg|center|250px]]<br><center>Oarspronklik ferspreidingsgebiet</center> }} De '''Spix' ara''' of '''lytse blauwe ara''' (''Cyanopsitta spixii'') is in grutte blauwe [[Pappegaai-eftigen|pappegaai]] mei in lange sturt. It is de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] Spix' ara's (''Cyanopsitta''). It earste wittenskiplik dokumintearre eksimplaar waard yn 1819 troch [[Johann Baptist von Spix]] finzen nommen. Dat eksimplaar waard 13 jier letter troch [[Johann Georg Wagler]] wittenskiplik beskreaun. De Spix' ara is [[endemysk]] yn [[Brazylje]] en waard yn it jier 2000 foar it lêst yn it wyld sjoen. De fûgel waard dêrnei as útstoarn ferklearre. In ynternasjonaal reddingsprojekt makke it mooglik dat de populaasje yn finzenskip útgroeie koe ta in pear hûndert fûgels. Nei it ynstellen fan in reservaat foar ara's yn 'e dielsteat Bahia waarden yn 2022 twintich Spix' ara's tegearre mei fyftjin [[Blauwjukara|blauwjukara's]] yn it reservaat útset. De blauwjukara's hiene as doel om de Spix' ara te learen hoe't se har yn it wyld rêde moasten. == Beskriuwing == [[Ofbyld:AraSpixiSmit.jpg|thumb|AraSpixiSmit|thumb|left|Yllustraasje.]] De soarte is 55 oant 57 sm lang en weecht yn finzenskip tusken 296 en 400 gram. De fûgel is foar it measte blau. De krún is grienblau oant ljochtblau, de hûd om it each is oant de swarte snaffel donkergriis en foarmet in masker. De wjukken en de sturt binne donkerder blau. It fearrekleed fan mantsjes en wyfkes is allyk. == Fersprieding == Oarspronklik kaam de fûgel foar yn 'e Brazyljaanske [[Caatinga|Caatinga-bosken]] mei de beam ''Tabebuia aurea''. Dat binne frij drûge boskgebieten yn Sintraal-Brazylje mei in soad plantesoarten út de kaktus- en duvelsdrekfamylje; mear spesifyk it grinsgebiet tusken de provinsjes Piauí, Pernambuco en Bahia. De lêste wylde eksimplaren foar it útstjerren fan 'e fûgel waarden yn 'e delling fan 'e [[São Francisco (rivier)|São Francisco]] sjoen. == Status == It oarspronklike leefgebiet fan 'e Spix' ara hat slim te lijen hân fan 'e geiten en oar fee fan boeren, dy't de grûn fan 'e caraiba-bosken kealfrieten. It lân rekke slim erodearre en mei't it leefgebiet ferneatige waard, sakke ek it oantal ara’s. En wat seldsumer de ara's waarden, wat populêrder de fûgel yn partikuliere kolleksjes waard. Dêrnjonken hie de bou fan wetterkrêftsintrales yn 'e São Francisco grutte gefolgen foar it leefgebiet fan 'e fûgel.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2022/jul/10/extinct-parrots-make-a-flying-comeback-in-brazil The Guardian: ''Extinct parrots make a flying comeback in Brazil'', 10 july 2022.]</ref> Doe't de fûgel yn 1967 in folsleine beskerming krige, hie it der al fan dat de fûgel yn it wyld útstoarn wie. Yn 1985 en 1986 waard de fûgel op 'e nij ûntdutsen yn 'e delling fan 'e São Francisco. Dy lêste trije eksimplaren waarden yn 1987 en 1988 fongen, mar yn july 1990 waard wer in mantsje ûntdutsen, dy't mei in wyfke fan 'e [[blauwjukara]] (''Primolius maracana'') pearde. Yn 1995 waard in wyfke fan 'e Spix' ara út finzenskip loslitten en dy pearde mei it mantsje. Mar it wyfke ferdwûn nei in oantal wiken en oannommen wurdt dat se tsjin in elektrisiteitstried flein wie. Oant jannewaris 2000 bleau de fûgel mei de blauwjukara pearen, mar tsjin 'e ein fan dat jier wie ek de lêste wylde Spix' ara ferdwûn. Dêrmei wie de fûgel yn it wyld útstoarn. == Weryntroduksje == Ut en troch ha der sûnt 2000 noch lokale ûnbefêstige waarnimmings west fan 'e Spix' ara. Yn juny 2016 is der by Curaçá in fûgel filme, mar dat hat nei alle gedachten in loslitten fûgel west. Nettsjinsteande ûndersyk en ynspanningen fan fjildwurkers ha der sûnt 2000 fierder gjin waarnimmingen west. Dêrom waard de Spix' ara yn 2018 troch de [[IUCN]]as útstoarn klassifisearre.<ref>[https://www.rtl.nl/nieuws/artikel/4411551/blauw-vogeltje-uit-film-rio-uitgestorven-het-wild RTL: ''Blauw vogeltje uit film 'Rio' nu echt uitgestorven in het wild'', 10 septimber 2018.]</ref> [[Ofbyld:Cyanopsitta spixii - Museum fur Naturkunde, Berlin - DSC00194.JPG|thumb|left|Opstoppe fûgel yn it Naturkundemuseum fan [[Berlyn]].]] Der wie lykwols noch in populaasje yn finzenskip ferspraat oer ferskillende lannen. Yn it jier 2000 wiene der noch 60 registrearre fûgels yn finzenskip. Fan dy fûgels wiene 54 yn finzenskip berne. De offisjele populaasje yn 2015 bestie út mear as 100 fûgels, mei fierder noch in oantal yn partikulier eigendom. It Brazyljaanske Ministearje fan Miljeu hat de Spix’ Macaw Association oanwiisd om de weryntroduksje fan 'e Spix' ara yn 'e Brazyljaanske natuer mooglik te meitsjen. Oan it ta stân kommen en de útfiering fan it projekt binne njonken it Brazyljaanske regear de [[Dútslân|Dútske]] Association for the Conservation of Threatened Parrots e.V. (ACTP), de Al Wabra Wildlife Preservation (AWWP) út [[Katar]] en it Jurong Bird Park (bo: Mandai Wildlife Group) yn [[Singapore]]. De trije organisaasjes binne yn it besit fan Spix' ara's en ûnthieten fûgels te leverjen foar it frijlittingsprojekt yn Brazylje. De fasiliteiten foar it weryntroduksjeprojekt binne ûnderbrocht op it 2.400 ha grutte Spix' Ara Reservaat, dat yn 2008 troch de stifter fan it Al Wabra Wildlife Preservation sjeik Saoud bin Saoud bin Mohammed bin Ali Al-Thani mei it each op in takomstige yntroduksje oankocht waard. Yn it ramt fan de oerienkomst waarden yn 2020 52 Spix' ara's nei in trainings- en frijlittingskoaikompleks stjoerd om se op 'e nij te yntrodusearjen yn 'e Caatinga-bosken fan eastlik Brazylje. Twa jier letter waarden de earste 20 Spix' ara's yn it wyld frijlitten, tegearre mei 15 wylde blauwjukara's. De frijlitten fûgels binne útrust mei halsbannen en antinne's en kinne sa goed folge wurde. In jier letter waarden twa piken yn frijheid berne, mar se stoaren alle twa. Yn maart 2024 kamen trije piken út it aai krûpen, dy't wol libjen bleaune. Tagelyk mei de weryntroduksje fan 'e Spix' ara wurkje de organisaasjes gear mei it partikuliere bedriuw Blue Sky Caatinga oan it werbeboskjen fan 24.000 ha leefgebiet fan 'e Spix' ara.<ref>[https://www.thealbertan.com/environment-news/recovery-of-brazils-spixs-macaw-popularized-in-animated-rio-films-threatened-by-climate-change-8877149 The Albertan, ''Recovery of Brazil's Spix's macaw, popularized in animated 'Rio' films, threatened by climate change'', 28 maaie 2024.]</ref> == Keppeling om utens == * {{en}} [https://spixsmacaw.org/ Weryntroduksjeprojekt Spix' ara] * {{en}} [https://www.blue-sky-global.com/projects/caatinga/ Caatinga Restoration Project.] * {{en}} [https://www.facebook.com/ACTPeV/ ACTP] {{boarnen|boarnefernijing= * [https://www.iucnredlist.org/ja/species/22685533/153022606 IUCN-nl, oproppen 7 jannewaris 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spixs-macaw-cyanopsitta-spixii Birdlife, oproppen 7 jannewaris 2025.] * [https://www.parrots.org/encyclopedia/spixs-macaw World Parrot Trust, oproppen 7 jannewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cyanopsitta spixii|Spix' ara}} }} {{DEFAULTSORT:Spix ara}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaai fan Afrika en de Nije Wrâld]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] nrmke3xp1i1wyrhp5qp8med45cy56ff 0 179269 1237672 1181169 2026-08-03T10:29:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237672 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wekkerke |Ofbyld = [[Ofbyld:Locustella fluviatilis 123791068.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Locustella fluviatilis song.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') |Skaai = [[strûksjongers]] (''Locustella''), |Wittenskiplike namme= Locustella lanceolata |Beskriuwer, jier= [[Johann Wolf|Wolf]], 1810 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:LocustellaFluviatilisIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1=<small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> |Kolom2=<small>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#AA7FFF}} mooglike trekfûgel</small> }} }} It '''wekkerke''' (''Locustella fluviatilis'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e de [[strûksjongers]] (''Locustella'') mei nau besibbe soarten lykas de [[snilekrûper]] en it [[reidimerke]]. == Beskriuwing == Wekkerkes wurde 14,5 oant 16 cm lang. Se binne oliifbrún mei in smoarchwite ûnderkant en it boarst en de kiel ha wat streken en plakken. De sturt is lang. It binne skouwe fûgeltsjes en se hippe yn 'e tichte begroeiing mei de kop op like hichte as it lichem. By it sjongen krûpt it mantsje stadich omheech yn 'e strûken. == Fersprieding == De fûgel komt yn [[Dútslân]] foar, it suden fan [[Finlân]], it westlike diel fan 'e [[Oeral]] en yn it suden yn [[Hongarije]] . Syn biotoop bestiet út tichte, grutte reitgebieten by wetter en rivieren, yn fochtich leafbosk. Yn augustus of septimber fleane de wekkerkes nei it easten fan [[Afrika]] en se kommen yn april of maaie werom. Wekkerkes binne seldsum yn Nederlân, mar yn 'e tiid fan 'e trek wurde se wol ris waarnommen. Der is noch nea mei wissens in briedgefal fêststeld. == Nêst en iten == It nêst fan wekkerkes leit tichteby de grûn op sa'n 30 oant 40 sm hichte en bestiet út bled en stangels en wurdt fan binnen mei fyn gers en hierkes ôfset. It nêst wurdt yn 'e regel toch in tûke of wat oars ûndertipe. Beide âlders jouwe de jonge fûgels te iten, dy't nei 11 oant 15 dagen it nêst ferlitte. Somtiden wurdt der twaris bret. Wekkerkes ite ynsekten, larven en spinnen. == Status == Sûnt 1975 en fral sûnt 1990 hat it fûgeltsje syn ferspriedingsgebiet nei it westen ta yn [[Dútslân]] en [[Sweden]].<ref>[https://www.dutchavifauna.nl/species/krekelzanger Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna, oproppen 9 jannewaris 2025.]</ref> Birdlife International rûsde yn 2021 foar Europa it oantal folwoeksen wekkerkes op 2.780.000 oant 4.960.000 en it oantal briedpearkes op 1.390.000 oant 2.480.000. De Europeeske populaasje omfiemet likernôch 90% fan 'e wrâldpopulaasje. Oannommen wurdt dat de populaasje in lytse delgong meimakket. De soarte stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Nederlânsktalige Wikipedyside [[:nl:Sprinkhaanzanger]] (ferzje fan 7 jannewaris 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spotted-grasshopper-warbler-locustella-thoracica/summary Birdlife, oproppen 13 jannewaris 2025] * [https://www.iucnredlist.org/species/22714679/264531398 IUCN, oproppen 9 jannewaris 2025] * [https://waarneming.nl/species/1115/ Waarneming.nl ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Locustella fluviatilis|wekkerke}} }} [[Kategory:Strûksjonger]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 7wbhoo4izo99pt178jdiny8omlvmeyl 0 179387 1237673 1181223 2026-08-03T10:30:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237673 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = westlike Himalayastrûksjonger |Ofbyld = [[Ofbyld:West Himalayan Bush Warbler by Tisha Mukherjee 05.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') |Skaai = [[strûksjongers]] (''Locustella''), |Wittenskiplike namme= Locustella kashmirensis |Beskriuwer, jier= [[Pjotr Petrovitsj Sûsjkin|Sûsjkin]], 1925 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Locustella kashmirensis distribution map.png|center|250px]] <small>{{Color box|#FFFF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''westlike Himalayastrûksjonger''' (''Locustella kashmirensis'', synonym: ''Bradypterus kashmirensis'') is in [[sjongfûgel]] út de famylje fan 'e [[Imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae''). == Fersprieding == De soarte libbet yn 'e westlike [[Himalaya]] fan [[Kasjmier]] oant Kumaon. == Status == Net bekend is hoe grut de populaasje is. It ferspriedingsgebiet fan it fûgeltsje is net hiel grut. Om 't der fierder gjin bewiis is foar it tebekrinnen fan 'e soarte troch serieuze bedrigingen, wurdt de Westhimalaja-strûksjonger troch de [[IUCN]] as net bedrige op 'e [[Reade list]] klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/spobuw2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 jannewaris 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/himalayan-grasshopper-warbler-locustella-kashmirensis/text Birdlife, oproppen 13 jannewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6F6DA65C Avibase, oproppen 13 jannewaris 2025.] {{reflist}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûksjonger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] rnpisaxkxqzl3s8tz79ivu39ead0zc9 0 179600 1237340 1182175 2026-08-02T14:07:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237340 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = smaragdparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Psittacula calthropae -Sri Lanka -eating fruit-8.jpg|250px]]<br><small>Wyfke.<small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[ealparkiten]] (''Psittacula'') |Wittenskiplike namme= Psittacula calthrapae |Beskriuwer, jier = [[Edward Blyth|Blyth]], 1849 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''smaragdparkyt''' (''Psittacula calthrapae'') is in [[endemisme|endemyske]] fûgelsoarte op [[Sry Lanka]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ealparkiten]] (''Psittacula'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:PalaeornisCalthropaeGould.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke.]] De smaragdparkyt is in relatyf lytse soarte fan it skaai en is 29 oant 31 sm lang. De fûgel hat in grize rêch en in blauwe stút mei in foar it skaai relatyf koarte sturt. De kop is foar it grutste part griis mei om it each grien. Under de snaffel hat de fûgel in swart burd, dy't nei de nekke ta smeller wurdt en ferdwynt. De lange fearren fan 'e sturt binne blau mei in giel ein. By it mantsje is de boppeste snaffelhelte read en de ûnderste helte swart. It wyfke is doffer fan kleur en har snaffel is hielendal swart. == Fersprieding == De fûgel is endemysk op Sry Lanka en libbet yn bosk by iepen plakken. De fûgel komt ek wol yn parken foar. De soarte wurdt as monotypysk behannele, itjinge sizze wol dat de soarte gjin ûndersoarten hat. == Gedrach == [[Ofbyld:A pair of Layard's.jpg|thumb|250px|Pearke.]] Lykas oare fûgels fan it skaai briedt de smaragdparkyt yn beamholtes. In lechsel hat trije oant fjouwer aaien. Syn iten bestiet út fruit, sied, blommen en knoppen. Bûten de briedtiid wurdt de fûgel ek yn lytse groepkes waarnommen. == Status == Der bestiet gjin rûzing oer de oantallen fan 'e soarte, mar lokaal is de fûgel algemien. Alhoewol't der fanút gien wurdt dat de fûgel fanwegen biotoopferlies yn oantal ôfnimt, stiet de soarte op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige kwalifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://www.iucnredlist.org/species/22685493/93076014 oproppen 17 jannewaris 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/emerald-collared-parakeet-nicopsitta-calthrapae/details Birdlife, oproppen 18 jannewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/laypar1/L15979780 Ebird, oproppen 17 jannewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=DB5ABCFC5FAF4B44 Avibase, oproppen 18 jannewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Psittacula calthropae|Smaragdparkyt}} }} [[Kategory:Ealparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] pxidrcuzrvmreb7b3dt6l9odfx5jirc 0 179796 1237500 1183243 2026-08-02T19:13:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237500 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte see-ein |Ofbyld = [[Ofbyld:Männliche Trauerente (Melanitta nigra) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|250px]]<br><small>Jerk</small><br>[[Ofbyld:Sjöorre - Common Scoter 2.jpg|250px]]<br><small>Wyfke.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[see-einen]] (''Melanitta'') |Wittenskiplike namme= Melanitta nigra |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[OFbyld:MelanittaNigraIUCNver2019-2.png|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''swarte see-ein''' (''Melanitta nigra'') is in grutte see-ein fan 43 oant 54 sm lang. De fûgel briedt yn it fiere noarden fan Europa en it Palearktyske easten oant de rivier de [[Olenjok]]. De [[Amerikaanske see-ein]] (''Melanitta nigra'') út Noard-Amearika en East-Sibearje waard eartiids as in ûndersoarte beskôge. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Common Scoter - Male 01.jpg|thumb|left|Jerkje.]] De jerken binne hielendal swart en de wyfkes binne donkerbrún mei in donkerder krún en ljocht kleure wangen. Jonge fûgels lykje op it wyfke, mar ha doffere kleuren. Swarte see-einen ha in puntige sturt. De soarte liket op 'e nau besibbe grutte see-ein, mar dy is grutter en swierder. Dêrnjonken ha wyfkes fan 'e grutte see-ein wite plakken op 'e wangen, dy't ûntbrekke by de wyfkes fan 'e swarte see-ein. == Fersprieding == Swarte see-einen briede yn Noard-Europa, Noard-Aazje en [[Grienlân]] op 'e [[tûndra]] by marren, rivieren en yn sompen, fral yn [[Ruslân]] en [[Skandinaavje]]. Utsein yn in diel fan [[Skotlân]] en Ierlân is de swarte see-ein in [[trekfûgel]]. Bûten de briedtiid libje se oan 'e kust op see. De soarte is in wintergast yn West-Europa oant de kusten fan Afrika ta. Winterdeis komt de fûgel oan 'e Nederlânske kust, fral noardlik fan 'e Waadeilannen, yn grutte oantallen foar. == Iten en brieden == Swarte see-einen ite weak- en skelpdieren. De fûgels briede fan maaie oan juny yn koloanjes en lizze fiif oant sân aaien. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2006 op goed ien miljoen folwoeksen fûgels rûsd. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-scoter-melanitta-nigra Birdlife, oproppen 23 jannewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22724879/132257623 IUCN, oproppen 23 jannewaris 2025.] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/zwarte-zee-eend Fûgelbeskerming, oproppen 23 jannewaris 2025.] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/2130 Sovon, oproppen 23 jannewaris 2025.] Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Black scoter]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Melanitta nigra}} }} [[Kategory:See-ein]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] 1xn1cflnqpgnspzisobrvg03p5npa9v 0 180524 1237484 1185244 2026-08-02T18:50:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237484 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartbúkfluitein |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-bellied Whistling Ducks (Dendrocygna autumnalis) (29166391741).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[fluiteinen]] (''Dendrocygna'') |Wittenskiplike namme= Dendrocygna autumnalis |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Dendrocygna autumnalis distribution map.png|250px]] }} De '''Swartbúkfluitein''' (''Dendrocygna autumnalis'') is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). It is ien fan 'e acht soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[fluiteinen]] (''Dendrocygna''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Take Off! (43918889612).jpg|thumb|left|Opfleanende swartbúkfluitein.]] Underskiedend foar de soarte yn it skaai fluiteinen is de swarte ûnderkant, dêrfandinne de namme. De 58 oant 53 sm lange fûgel hat in grize kop en hals. Oer de krún rint oant yn 'e nekke in kastanjebrune streek. De fûgels ha in opfallende wite eachring, swarte eagen en in rôzereade snaffel (bûten de briedtiid feal readbrún) mei in ljochte punt. It boarst is griis oant kastanjebrún. Ek de rêch en de skouders binne kastanjebrún, wylst de slachpinnen swart en de dekfearren wyt binne. De fûgels ha in swarte sturt en rôze poaten. Fierder ha se de karakteristike skaaimerken fan alle fluiteinesoarten: lange poaten, in lange hals en brede wjukken. Juvenilen binne fealer fan kleur en ha in grize snaffel. De einen ha in fluitsjende rop. == Fersprieding == De soarte libbet yn it suden fan 'e [[Feriene Steaten]], tropysk [[Midden-Amearika]] en rûchwei de noardlike helte fan [[Súd-Amearika]]. Yn 'e Feriene Steaten wreidet de fûgel him út nei it noarden en de fûgels wurde oant yn [[Kanada]] waarnommen. == Undersoarten == Swartbúkfluiteinen wurde neffens formaat en kleur yn twa soarten ûnderferdield: * ''D. a. autumnalis'': fan [[Panama]] oant [[Ekwador]] en noardlik [[Argentynje]]. * ''D. a. fulgens'': fan súdeastlik Teksas oant Panama. De noardlike ûndersoarte is grutter as de súdlike en hat in readbrún boarst, wylst de lytsere súdlike ûndersoarte dêr griis is. == Gedrach == [[Ofbyld:Black-bellied Whistling Duck series in chronological order - 48584457057.jpg|thumb|left|De ein mei pykjes.]] De soarte kin sels yn it wyld aardich nuet wêze. It is in sosjale fûgel dy't bûten de briedtiid yn grutte groepen libbet. Se libje yn frij ûndippe fivers, marren en sompen, op boulân en opslachmarren mei in soad begroeiïng. Swartbúkfluiteinen briede yn beamholtes net fier fan wetter. Somtiden brûke se ek nissen yn gebouwen of nêstkasten. In lechsel bestiet yn 'e regel út 12 oant 17 wite aaien, dy't troch it jerkje en it sijke tusken 23 en 30 dagen útbret wurde. In dei nei it útkommen ferlitte de piken it nêst en wurde se troch de âlders fuorre. Nei 56 dagen kinne se fleane. Somtiden leit de soarte syn aaien ek yn it nêst fan [[Karolina-ein]]en, dy't de de aaien dan faak mei sukses útbriede. Se foerazjeare nachts en ite planten en somtiden wat wringeleaze dieren lykas ynsekten, spinnen en slakken. Ek foerazjeare se op stoppellân. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e [[Reade list]] as net bedrige. De wrâldpopulaasje wurdt op 200.000/1.100.000 oant 2.000.000 fûgels rûsd en nimt ta. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plumed-whistling-duck-dendrocygna-eytoni BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/bbwduc Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=C01A22D6C148AC65 Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.] {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in part in oersetting fan it Dútsktalige artikel. Sjoch foar boarnen en referinsjes: [[:de:Rotschnabel-Pfeifgans]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plumed-whistling-duck-dendrocygna-eytoni. BirdLife International] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dendrocygna autumnalis|Swartbúkfluitein}} }} {{DEFAULTSORT:Swartbukfluitein}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fluitein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] 1klilhdrfcesr4romc39qoo1iq2v5cv 0 180536 1237478 1185254 2026-08-02T18:46:38Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237478 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swalkjende fluitein |Ofbyld = [[Ofbyld:Wandering_Whistling_Duck_-_melbourne_zoo_cropped.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[fluiteinen]] (''Dendrocygna'') |Wittenskiplike namme= Dendrocygna arcuata |Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1824 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swalkjende fluitein''' (''Dendrocygna arcuata'') is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). It is ien fan 'e acht soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[fluiteinen]] (''Dendrocygna''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Dendrocygna arcuata - Oatlands.jpg|thumb|left|Fluiteinen by Oatlands yn [[Tasmaanje]].]] Swalkjende fluiteinen wurde 55 oant 60 sm lang en ha in [[spanwiidte]] tusken 80 en 90 sm. Se wurde trochstrings likernôch 635 gram swier. Der besteane hast [[Seksuele dimorfy|gjin ferskillen tusken jerken en sijkes]]. Sijkes sitte krekt wat minder yntinsyf yn 'e kleuren. Folwoeksen fûgels ha in donkerbrune oant swarte boppekop en efternekke. It gesicht en de hals is bleekbrún oant readbrún. Oer it gesicht rint in net skerpe eachstreek. It boarst is readbrún en liket troch de donkere fearreseamen skobbich. De rêch en stút binne donkerbrún oant swart; foar in part ha de fearren brede kastanjebrune seamen. De flanken binne kastanjebrun en ha in pear langere, lansetfoarmige fearren. De ûndersturtfearren binne wyt, de búk is kastanjebrún. De iris is readbrún. De snaffel, de poaten en fuotten binne swart. De wjukken binne op 'e skouders readbrún en fierder swart. Fan ûnder binne de wjukken swart. == Fersprieding == De swalkjende fluitein hat in grut ferspriedingsgebiet yn tropysk en subtropysk Noard-[[Austraalje]], [[Yndoneezje]], [[East-Timor]], [[Papoea Nij-Guineä]], [[Maleizje]] (noardlik [[Borneo]]) en de [[Filipinen]]. De soarte kaam teminsten noch oant 1959 op 'e [[Fidzjy]]-eilannen foar. Eartiids libbe de soarte ek yn [[Nij-Kaledoanje]]. == Undersoarten == De soarte is neffens formaat en wat minder wat kleur oanbelanget yn trije ûndersoarten te ferdielen. * ''Dendrocygna arcuata arcuata'': komt op in oantal eilannen fan 'e Filipinen en de leechlannen fan Nij-Guineä foar. * ''Dendrocygna arcuata australis'': is noch regelmjittich te sjen yn it noarden fan Austraalje. * ''Dendrocygna arcuata pygmaea'': Fidzjy, [[Nij-Brittanje]]. Ien ûndersoarte is ekstreem seldsum en dat is de lytse swalkende fluitein (''D. a. pygmaea''), dy't op 'e Fidji-eilannen en Nij-Brittanje libbet. By de nominaatfoarm (''D. a. arcuata'') is it ferspriedingsgebiet net goed bekend. De soarte komt teminsten yn dielen fan it bekende ferspriedingsgebiet talryk foar, lykas in oantal eilannen fan 'e Filipinen en de leechflakten fan Nij-Guineä. De Australyske ûndersoarte (''D. a. australis'') is meast yn it noarden fan Austraalje noch regelmjittich te sjen, wylst de soarte yn it easten fan it lân tebekrint. == Gedrach == [[Ofbyld:WANDERING WHISTLING DUCKS.jpg|thumb|left|Opfleanende fûgels.]] Se briede tusken desimber en maaie op in plak tusken heech gers en net fier fan it wetter. In lechsel bestiet út seis oant fyftjin aaien. De fûgels binne monogaam en se bliuwe in pearke oant ien fan beide stjert. It brieden en it grut bringen fan 'e piken is it wurk fan beide âlders. Bûten de briedtiid is de swalkjende fluit ein in tige sosjale fûgel en is er yn grutte kloften waar te nimmen, faak besteande út tûzenen fûgels. Mei't de tiid drûger wurdt, wurde ek de groepen grutter. Yn 'e drûge tiid fan 1964 waarden bygelyks yn it [[Northern Territory]] kloften sjoen fan wol 40.000 fûgels. Faak binne dêr ek [[Australyske fluitein]]en by. Swalkende fluiteinen kinne goed swimme en dûke faak. [[Ofbyld:Wandering whistling duck 0A2A0088.jpg|thumb|250px|Fûgel yn Port Moresby, [[Papoea Nij-Guineä]].]] De soarte yt allinne planten en ynsekten wurde yn 'e regel mei fersin meiïten. It iten wurdt dûkend of grondeljend ynnommen. De fûgels fleane lykas oare fluiteinen mei harren kop djipper as de rêch en hingjende poaten. == Status == De soarte hat lokaal mei in dúdlike tebekgong te meitsjen. Yn dielen (Fidzjy, Nij-Kaledoanje) fan it eardere ferspriedingsgebiet is de fûgel útstoarn. De grutste bedrigingen foarmje it ferlies fan geskikt biotoop troch lânbou en stedsútwreidingen. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e [[Reade list]] as net bedrige. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/wandering-whistling-duck-dendrocygna-arcuata BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/wawduc1/L1121838 Ebird, oproppen 4 febrewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=69D272A6383A8329 Avibase, oproppen 4 febrewaris 2025.] {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in part in oersetting fan it Dútsktalige artikel. Sjoch foar boarnen en referinsjes: [[:de:Wanderpfeifgans]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/wandering-whistling-duck-dendrocygna-arcuata BirdLife International] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dendrocygna arcuata|Swalkjende fluitein}} }} {{DEFAULTSORT:Swalkjende fluitein}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fluitein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] 0seh8ftu13ayijgxpe9dilo2qno9paj 0 180744 1237385 1186605 2026-08-02T14:44:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237385 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = spoarwjukgoes |Ofbyld = [[Ofbyld:Spur-winged Geese (Plectropterus gambensis niger) male.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Ansariformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = '''spoarwjukguozzen''' (''Plectropterus'') <br><small>[[James Francis Stephens|Stephens]], 1824</small> |Wittenskiplike namme= Plectropterus gambensis |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:PlectropterusGambensisIUCN2019 2.png|250px]] }} De '''spoarwjukgoes''' (''Plectropterus gambensis'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De fûgel is de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Canards sauvages.jpg|thumb|left|Spoarwjukguozzen fan 'e ûndersoart ''P. gambensis gambensis''.]] De spoarwjukgoes hat syn namme te tankjen oan 'e [[Spoar (lichemsdiel)|spoaren]] oan 'e wjukken. Mantsjes binne grutter as wyfkjes. De fûgels wege trochstrings 5,5 kg. Se ha boppedat in reade bult op 'e snaffel en foarholle. Aldere fûgels ha boppedat neakene reade dielen oan 'e hals. Juvenilen binne bruner en glânzgje minder as folwoeksen fûgels. == Fersprieding == Spoarwjukguozzen libje yn in grut part fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. De fûgels binne ôfhinklik fan wetter en yn gebieten dêr't it drûch west hat binne de populaasjes, mar yn [[Súd-Afrika]] profitearre de fûgel fan it oanlizzen fan opslachmarren yn lânbougebieten. Se binne te finen yn en by grutte rivieren en sompen, ynlânske marren mei in soad begroeiing en opslachmarren. Se ite de griene dielen en it sied fan in soad wetterplanten. De briedtiid hinget fan 'e reintiid ôf en se bouwe in hiel ienfâldich nêst, dat bestiet út in djippe holte dy't it wyfke útgraaft. De fûgel kin syn nêst fûl ferdigenje, dêr't er de spoaren oan 'e wjukken by brûkt. It nêst bestiet út seis oant tsien krêmkleurige aaien. De piken komme nei in briedtiid fan 30 oant 32 dagen út. It hat bliken dien dat de piken allinnich troch it wyfke fersoarge wurde. == Undersoarten == De spoarwjukgoes is yn twa ûndersoarten ferdield: * ''Plectropterus gambensis gambensis'' * ''Plectropterus gambensis niger'' De ûndersoarten ûnderskiede harren fan inoar troch de swartwite ferdieling fan 'e fearren. {| class="wikitable " |- ! Ofbyld !! Undersoarte !! Beskriuwing !! Fersprieding |- |[[Ofbyld:Spur-winged Goose (Plectropterus gambensis RWD1.jpg|120px]]||''P. g. gambensis'' <br><small>(Linnaeus, 1766)</small>|| De nominaatfoarm hat folle mear wyt op 'e búk en flanken. || Fan [[Gambia]] oant [[Etioopje]] en nei it suden ta oant [[Angoala]] en [[Mozambyk]]. |- |[[Ofbyld:Spur-winged Goose (Plectropterus gambensis) grazing ... (31576432477).jpg|120px]]|| ''P. g. niger'' <br><small>([[Philip Sclater|Sclater]], 1877)</small>|| Hat allinne in smelle wite búkstreek. || Súd fan 'e [[Sambezy|Sambezy]] rivier yn [[Namybje]], [[Simbabwe]], [[Súd-Afrika]]. |- |} == Status == De fûgel stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. Fernieling fan biotoop en eigenwillige jacht foarmje bedrigingen foar de soarte. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spur-winged-goose-plectropterus-gambensis Birdlife, oproppen 9 febrewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22680057/92840685 IUCN, oproppen 9 febrewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/spwgoo1 Ebird, oproppen 9 febrewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=EB01B24C6C4CDD54 Avibase, oproppen 9 febrewaris 2025.] {{Boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes: [[:de:Sporngans]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spur-winged-goose-plectropterus-gambensis BirdLife, oproppen 9 febrewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Plectropterus gambensis|spoarwjukgoes}} }} [[Kategory:Goes (fûgel)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Spoarwjukgoes]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] exaejf89noivphr0sxfnfmrdd73bwqr 0 180975 1237389 1187397 2026-08-02T14:49:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237389 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Stellers eider |Ofbyld = [[Ofbyld:Polysticta stelleri.jpg|250px]]<br><small>Jerke.<br>[[Ofbyld:Polysticta stelleri female-3.jpg|250px]]<br>Sijke.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = '''Stellers eiders''' (''Polysticta'')<br><small>[[Thomas Campbell Eyton|Eyton]], 1836</small> |Wittenskiplike namme= Polysticta stelleri |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1769 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Polysticta stelleri map.svg|center|250px]] }} '''Stellers eider''' of de '''stellereider''' (''Polysticta stelleri'') is in einesoarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[einfûgels]] (''Anatidae''). It is de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]]. De fûgel is ferneamd nei de [[Dútslân|Dútske]] ûndersiker [[Georg Wilhelm Steller]]. De soarte waard oant 1945 ta it skaai fan 'e [[eiders]] (''Somateria'') rekkene, mar om 't de fûgel minder besibbe is as de oare trije soarten yn it skaai, stiet de Stellers eider hjoed-de-dei yn in apart skaai. == Beskriuwing == Stellers eider is de lytste fan 'e fjouwer eidersoarten. Jerken wege trochstrings 800 gram. It binne kompakte fûgels mei in relatyf grutte kop, in lange sturt en in lange dikke snaffel. Jerken hawwe harren opfallende simmerkleed fan it begjin fan 'e winter oant [[Midsimmerfeest|midsimmer]]. De fûgels ha in wite kop en wite skouders. Op 'e kop sitte grieneftige plukjes fearren efter de holle en tusken it each en de snaffel. Om it each is in swart plak, ûnder de snaffel rint in swarte streek en om 'e nekke rint in swarte kraach. It boarst en de flanken binne kanielkleurich en ha oan beide kanten in opfallende swarte stip. De stút is swart. De wjukken ha wite streken mei in irisearjende blaueftich-pearse eftergrûnkleur en wite râne. De poaten binne donkergriis. Healwei de simmer oant de hjerst krije de jerken harren winterkleed, dat benammen donkerbrún is mei in blaueftige spegel mei wite rânen (sekundêre fearren) op 'e wjukken. It sijke is donkerbrún mei in feale eachring en in donkere snaffel. == Fersprieding == Winterdeis libbet de soarte oan 'e kust yn baaien en lagune's, dy't de fûgel gaadlike foerazjearmooglikheden biede. Somtiden binne se ek op djipper wettergebieten te sjen as dy yn 'e lijte lizze. Harren nêsten lizze op de sompeftige [[tûndra]] oan 'e kust, yn gebieten mei in soad gers en sigge. Yn dy gebieten sykje se de hegere gebieten út. Yn 'e tiid dat se [[Ferfearjen|ferfearje]] sykje se de relatyf beskutte kustlagunes mei seewier en seebanken en strannen op om dêr te foerazjearen en te rêsten wylst se net fleane kinne. Der binne trije briedpopulaasjes fan 'e soarte: ien yn [[Alaska]] en twa yn it poalgebiet fan [[Ruslân]]. [[Ofbyld:Steller's Eider (Polysticta stelleri) (13667593713).jpg|thumb|left|In kloft fûgels.]] * De Russysk-Atlantyske populaasje briedt westlik fan 'e [[Chatanga (rivier)|Chatanga]] en oerwinteret yn 'e [[Barentssee]] en [[Eastsee]]. * De Russysk-Pasifyske populaasje briedt eastlik fan 'e Chatanga en oerwinteret yn 'e súdlike [[Beringsee]] en noardlike [[Pasifyske Oseaan]]. * De briedpopulaasje fan Alaska briedt op de Arktyske kustflakten en yn hiele lytse oantallen yn 'e Yukon-Kuskokwim-delta. Se oerwinterje yn 'e súdlike Beringsee en de noardlike Pasifyske Oseaan. Minder as 1% fan 'e wrâldpopulaasje fan Stellers eider briedt yn Alaska. Guon net-briedende populaasjes ferbliuwe simmerdeis yn it noarden fan [[Noarwegen]] en oan 'e eastkust fan Ruslân en yn it súdwesten fan Alaska. == Briedgedrach == In nêst bestiet út ien oant 8 oliifkleurige aaien, mar de measte aaien wurde noch foar it útkommen opfretten troch rôfdieren. It sijke briedt de aaien yn likernôch 25 dagen allinnich út. De dûnzige jongen komme tusken ein juny en ein july út mei de eachjes iepen. It binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]]; fuort nei it útkommen geane se nei it wetter en sykje se sels iten. De sijkes bliuwe oant likernôch 35 dagen nei it útkommen mei de piken binnen in straal fan 700 m by it nêst. De piken begjinne nei likernôch 40 dagen te fleanen. It komt foar dat ien sijke op mear jongen as har eigen past. == Status == Yn 2016 waard de wrâldpopulaasje fan 'e soarte tusken 110.000 en 125.000 fûgels rûsd. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as kwetsber. De briedpopulaasje fan Alaska is foars ôfnommen. De reden dêrfan is net hielendal dúdlik. Mooglik hat it mei klimaatferoaringen te meitsjen, mei tanommen predaasje, sykte en leadfergiftiging as gefolch fan jacht. In oare bedriging foarmje oaljeloazingen en fersmoarging. Sûnt 1997 wurdt de briedpopulaasje yn Alaska as bedrige beskôge. De belangrykste reden dêrfoar wie it hast folslein ferdwinen fan 'e populaasje yn 'e Yukon-Kuskokwimdelling, wêrtroch it risiko op útstjerren fan 'e soarte yn Alaska tanaam. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stellers-eider-polysticta-stelleri BirdLife] * [https://www.iucnredlist.org/search?query=Polysticta%20stelleri&searchType=species IUCN] * [https://ebird.org/species/steeid?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=BA07D0168474EB92 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Steller's eider]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stellers-eider-polysticta-stelleri BirdLife] <References/> ---- {{CommonsBalke|Polysticta stelleri|Stellers eider}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stellers eider]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] cpru8d3v3gjxcftj9x4zuqbf9y1a9kh 0 181134 1237581 1187513 2026-08-03T00:01:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237581 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Temmincks sebrado |Ofbyld = [[Ofbyld:Barred Dove (8333065982).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[sebradowen]] (''Geopelia'') |Wittenskiplike namme = Geopelia maugeus |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1809 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} '''Temmincks sebrado''', de '''temmincksebrado''' of de '''Timordo''' (''Geopelia maugeus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). Dizze fûgel is ferneamd nei de [[Nederlân]]ske [[ornitolooch]] [[Coenraad Jacob Temminck]]. == Beskriuwing == Temmincks sebradowen binne mei 23,2 oant 25,8 sm (mantsjes) en 21 oant 23,3 sm (wyfkes) wat grutter as [[sebrado]]kes . Mantsjes en wyfkes ha swartwite streken lykas by de [[Goulds sebrado]], mar se geane fierder nei de búk en wurde healwei de hals en it boarst net ûnderbrutsen, lykas dat by sebradowen wol it gefal is. In oar opfallend skaaimerk is de fel giele eachring. == Fersprieding == De soarte komt op [[Floares]], de [[Kei-eilannen]], [[Sûmbawa]], [[Sûmba]], [[Timor]], de [[Tanimbareilannen]] en noch in oantal lytse eilannen foar. De biotoop bestiet út in drûch iepen lânskip mei strewellen. == Status == Temmincks sebradokes ha in grut ferspriedingsgebiet en de soarte wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/barred-dove-geopelia-maugeus Birdlife.] * [https://ebird.org/species/bardov2/L2932015 Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=745E4C3D7A759E47 Avibase.] {{Boarnen|boarnefernijing= * Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Zebratäubchen]] (ferzje 17 febrewaris 2025.) {{reflist}} ---- {{Commonscat|Geopelia maugeus|Temmincks sebrado}} }} [[Kategory:Sebrado]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] 49843fod3tsf00bhf42r4y5ch8rchav 0 182209 1237346 1212769 2026-08-02T14:16:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237346 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Smyrna-iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:White throated kingfishher Halcyon smyrnensis 28 cm 01.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:W.B.Kingfisher.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') |Wittenskiplike namme= Halcyon smyrnensis |Beskriuwer, jier=[[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:White-throated Kingfisher Range.JPG|250px]] }} De '''Smyrna-iisfûgel''' (''Halcyon smyrnensis'') is in [[fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == [[OFbyld:White-throated-Kingfisher.jpg|thumb|left|Pearke.]] Smyrna-iisfûgels binne relatyf grutte iisfûgels, dy't 28 sm lang wurde. Folwoeksen fûgels ha in felblauwe rêch, blauwe wjukken en in blauwe sturt. De kop en it ûnderbealchje binne kastanjebrún en de kiel en de midden fan it boarst wyt. De fûgels ha in grutte reade snaffel en ek de poaten binne read. Yn 'e flecht binne grutte wite plakken te sjen op 'e blauwe en swarte wjukken. Mantsjes en wyfkes binne gelyk, mar jonge fûgels ha doffere kleuren as folwoeksen fûgels. == Fersprieding == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en komme fan [[Israel]] en [[Libanon]] yn it westen yn in brede bân oant [[Sina]] yn it easten foar. Se binne yn 'e regel allinnich of yn pearkes yn ferskillende soarten biotopen te sjen, dat meastentiids iepen lân yn flaktes by wetter is, mar de fûgel is yn 'e [[Himalaya]] ek oant 1.000 m waarnommen. It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgels wreidet him út. === Undersoarten === Fan 'e soarte wurde fiif ûndersoarten ûnderskieden: * ''H. s. smyrnensis'' (Linnaeus, 1758): fan it suden fan [[Turkije]] oant it noardeasten fan [[Egypte]], [[Irak]] en it noardwesten fan [[Yndia]]. * ''H. s. fokiensis'' (Laubmann & Götz, 1926):yn it suden fan [[Sina]]. * ''H. s. fusca'' (Boddaert, 1783): yn West-Yndia en [[Sry Lanka]]. * ''H. s. perpulchra'' (Madarász, 1904): yn it noarden fan Yndia, [[Bûtan]], [[Malakka (skiereilân)|Malakka]] en West-[[Java]]. * ''H. s. saturatior'' (Hume, 1874): allinnich op 'e [[Andamanen]]. == Gedrach == Smyrna-iisfûgels briede fan april oant en mei maaie. It nêst bestiet út in tunnel yn 'e ierden wâl oan iggen fan rivieren, somtiden ek yn termiteheuvels. In lechsel bestiet út 4 oant 7 wite, rûne aaikes. [[Ofbyld:White-throated kingfisher (Halcyon smyrnensis fusca) 4.jpg|thumb|left|Nei it brekken fan 'e rêchbonke fan syn proai, posisjonearret in Smyrna-iisfûgel út Yndia de fisk sa yn 'e snaffel, dat de kop earst opfretten wurdt.]] De fûgel wurdt in soad op stangels of triedden waarnommen en jaget op fiskjes, kikkerts, ynsekten, slangen en kjifdieren. Der binne ek meldings fan predaasje fan lytse fûgels. Jonge Smyrna-iisfûgels wurde fral mei wringeleaze dierkes fuorre. == Status == Der is gjin rûzing fan de grutte fan 'e populaasje, mar oannommen wurdt dat it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte grutter wurdt en dat de wrâldpopulaasje tanimt. Dêrfandinne wurdt de Smyrna-iisfûgel troch de [[IUCN]] as net bedrige op 'e [[Reade list]] klassifisearre. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-throated-kingfisher-halcyon-smyrnensis Birdlife] * [https://ebird.org/species/whtkin2 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B30B6781677CE7D4 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:en:White-throated kingfisher]] ---- {{Commonscat|Halcyon smyrnensis|Smyrna-iisfûgel}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte beamiisfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] 8gry5rx6cru0cr37p4nitf2dlaxxxhb 0 182217 1237528 1212763 2026-08-02T19:47:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237528 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:BLACK CAPPED KINGFISHER.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:W.B.Kingfisher.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') |Wittenskiplike namme= Halcyon pileata |Beskriuwer, jier=[[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart= }} De '''swartkopiisfûgel''' of '''swartkapiisfûgel''' (''Halcyon pileatais'') in fûgel fan it skaai [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet yn tropysk [[Aazje]]. == Beskriuwing == Swartkopiisfûgels wurde likernôch 28 sm lang. De wjukken en rêch binne pearsblau en de kop en skouders swart. Se ha in wite nekkraach en oranjebrune ûnderkanten. De grutte snaffel en de poaten binne read. Yn 'e flecht is op eltse wjuk in grut wyt plak oan 'e basis fan 'e slachpinnen te sjen op 'e blauw-swarte wjukken. Der binne gjin ferskillen tusken mantsjes en wyfkes, mar de jonge fûgels binne doffer en ha streken op 'e kiel. == Fersprieding == De soarte wurdt fral oantroffen yn 'e buert fan 'e kust yn [[Mangrove|mangrovebosken]] en by [[Estuarium|estuaria]] en rivieren. It ferspriedingsgebiet leit fan [[Yndia]] (ynklusyf de [[Andamanen]] en de [[Nikobaren]]), [[Sry Lanka]], [[Koreä]], [[Maleizje]], [[Tailân]], [[Birma]], de [[Rjûkjû-eilannen]], [[Bangladesj]], [[Hainan]], de [[Filipinen]], [[Borneo]], [[Sumatra]] oant [[Sulawesi]], dêr't se allinne winterdeis foarkomme. [[Dwaalgast]]en wurde winterdeis waarnommen yn [[Pakistan]], wylst yn 'e de reintiid de fûgels bûten it wenstige ferspriedingsgebiet folle mear nei it binnenlân migrearje. Der is in ûndersoarte ''palawanensis'' beskreaun, mar oer it generaal wurdt de soarte as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge sûnder grutte ferskillen yn it hiele ferspriedingsgebiet. == Iten == [[Ofbyld:Black-capped kingfisher Image 4.jpg|thumb|left|Swartkopiisfûgel mei proai.]] Swartkopiisfûgels sitte opfallend op in stok of stankel om fan dêr nei fisken te dûken. Ek yt de fûgel grutte ynsekten. == Nêst == It briedseizoen is simmerdeis. It nêst sit yn in ierden wâl en in lechsel bestiet út fjouwer oant fiif rûne, wite aaien. == Status == Alhoewol't de soarte in grut ferspriedingsgebiet en de wrâldpopulaasje nei alle gedachten grutter is as 10.000 folwoeksen eksemplaren, wize it ôfnimmen oantal waarnimmings en de besettingsgraad op in tebekrinnen yn heech tempo. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de soarte dêrom as kwetsber klassifisearre. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-capped-kingfisher-halcyon-pileata Birdlife] * [https://ebird.org/species/blckin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6B292CA05BDA4273 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:en:Black-capped kingfisher]] ---- {{Commonscat|Halcyon pileata|Swartkopiisfûgel}} }} [[Kategory:Echte beamiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] s0eaimwbzhwnx61ux24ftea86ds6k4b 0 182248 1237421 1193192 2026-08-02T17:18:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237421 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekte iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Day 9 Striped Kingfisher (Halcyon chelicuti) (53221890398).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:W.B.Kingfisher.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') |Wittenskiplike namme= Halcyon chelicuti |Beskriuwer, jier=[[Edward Smith-Stanley|Stanley]], 1814 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''streekte iisfûgel''' (''Halcyon chelicuti'') is in [[fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Alción estriado (Halcyon chelicuti), reserva natural Masái Mara, Kenia, 2024-05-20, DD 98.jpg|thumb|left|Streekte iisfûgel yn Kenia.]] De streekte iisfûgel is in 16 oant 18 sm lange fûgel. De soarte hat in griisbrune rêch mei blau en swart op 'e wjuk, stút en sturt. It boarst en de búk binne brutsen wyt mei brune streekjes. De kop is ljocht mei donkere brune streken en in swarte eachstreek. De soarte hat in swarte boppesnaffel en in oranjereade ûndersnaffel. == Fersprieding == Streekte iisfûgels komme yn Afrika besuden de [[Sahara]] foar, oant yn it noardwesten fan [[Namybje]] en it noardeasten fan [[Súd-Afrika]]. It biotoop fan 'e soarte bestiet út healiepen bosk, savanne's en agraryske gebieten. De soarte komt net yn reinwâlden foar, mar mear yn drûge gebieten. It skaai is te ferdielen yn twa ûndersoarten: * ''H. c. eremogiton'': fan Sintraal-[[Maly]] oant Sintraal-[[Sûdan]]. * ''H. c. chelicuti'': fan súdlik [[Mauretaanje]], [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]] en Súd-Afrika. == Status == De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is en der is gjin bewiis foar ôfname of earnstige bedriging. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige op 'e [[Reade list]]. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/striped-kingfisher-halcyon-chelicuti Birdlife] * [https://ebird.org/species/strkin1/L2694111 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=AB51824BF4194EF8 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:nl:Gestreepte ijsvogel]] ---- {{Commonscat|Halcyon chelicuti|Streekte iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte iisfugel}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte beamiisfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] acf5stqykxiwj1r2afk3iomrcfn97em 0 182263 1237450 1193291 2026-08-02T17:41:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237450 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sûkeladeiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Halcyon badia PLoS.jpg|250px]] <br>Sûkeladerêchiisfûgel yn Kongo. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') |Wittenskiplike namme= Halcyon badia |Beskriuwer, jier=[[Jules Verreaux|Verreaux]] & [[JÉdouard Verreaux|Verreaux]], 1851 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''sûkeladerêchiisfûgel''' of '''sûkelarjerêchiisfûgel''' (''Halcyon badia''), ek wol de '''wytkieliisfûgel''' neamd, is in [[fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte beamiisfûgels]] (''Halcyon'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Skiednis == [[Ofbyld: Chocolate-backed Kingfisher - Ghana S4E1420 (16316160431).jpg|thumb|left|Sûkeladerêchiisfûgel yn it Nasjonaal Kakum (Gana)]] De soarte hat donkere boppedielen en in sniewite ûnderkant (útsein in swarteftich plak op 'e flanken). De kop en nekke binne donkerbrún, de mantel is brúnswart en de rêch swart. Op 'e stút is de fûgel irrisearjend blau, de boppedekfearren fan 'e sturt binne swart en de sturt is feal blau. De fûgel hat donkere wjukken mei in skimerjend azuerblauwe spegel. Yn 'e flecht binne de blauwe stút en de blauwe spegel ûnderskiedend. De snaffel is read oant readbrún. Juvenilen lykje op folwoeksen fûgels, mar it boarst is net effen en de snaffel is swarteftich mei in oranje punt. == Fersprieding == De sûkeladerêchiisfûgel komt yn 'e Afrikaanske [[reinwâlden]] foar fan [[Sierra Leöane]] oant [[Gana]] en fan [[Nigearia]] nei it easten oant it suden fan 'e [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]] en West-[[Uganda]] en súd nei de Kwangorivier yn it uterste noarden fan [[Angoala]]. De fûgel komt ek op [[Bioko]] foar. It biotoop fan 'e sûkeladerêchiisfûgel is net mei wetter ferbûn en bestiet út reinwâlden. == Gedrach == De soarte is in soad op in plak heech yn 'e beammen mei útsjoch op in iepen plak. Dêrwei fleant er om proaien yn 'e loft te fangen, of hy hellet proaien fan 'e grûn. Hy yt mychammels of ynsekten, fral sprinkhoannen en krobben, mar ek wringeleazen en lytse hagedissen. Se grave harren nêsten yn ierden nêsten fan 'e beamtermiten fan it skaai ''Nasutitermes'', dy't 4 oant 5 m boppe de boaiem oan in liaan of tûke hingje. Oan 'e sydkant fan it termitenêst grave de iisfûgels in horisontaal nêst. De termiten slute sels de troch de fûgels makke holte ôf. Ek wurde hingjende michammelnêsten útsocht foar de bou fan in nêst. == Status == It is net bekend hoe grut de wrâldpopulaasje is, mar de soarte is algemien yn geskikt biotoop. Fanwegen de fierdergeande ferneatiging fan biotoop rint de populaasje yn oantal tebek. De soarte wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige beskôge (2024). == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chocolate-backed-kingfisher-halcyon-badia Birdlife] * [https://ebird.org/species/chbkin2/UG Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=BD366A8F2625B972 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:en:Chocolate-backed kingfisher]] ---- {{Commonscat|Halcyon badia|Sûkeladerêchiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Sukeladerechiisfugel}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte beamiisfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee ]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] 2ox9vbqj4qom01jdrzmzfkuci4aakbf 0 182316 1237636 1193358 2026-08-03T00:56:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237636 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = turkoaisiisfûgel |Ofbyld = [[File:Cerulean_Kingfisher_0A2A1617.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[echte iisfûgels]] (''Alcedo'') |Wittenskiplike namme= Alcedo coerulescens |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''turkoaisiisfûgel''' (''Alcedo coerulescens'') is in [[fûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte iisfûgels]] (''Alcedo semitorquata'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ûndersoarten binne. == Beskriuwing == [[Ofbyld:DWI 1986.jpg|thumb|left|Pearingsritueel, werby't it mantjes it wyfke in fiskje jout foardat de pearing begjint.]] It is in lytse iisfûgel oant 14 sm lang. De boppedielen binne blau mei yn 'e nekke oan beide kanten in grut wyt plak. It kin en de búk binne wyt mei in blauwe bân oer it boarst. De snaffel is swart en de poaten binne donkerbrún. De ferskillen tusken mantsjes en wyfkes binne lyts: it wyfke is wat doffer en hat in smeller blauwe bân oer it boarst. == Fersprieding == It ferspriedingsgebiet is fan [[Sumatra]] oant de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. It is in stânfûgel, dy't yn leechlân libbet by beken, kanalen, rysfjilden en estuaria. == Status == Der binne gjin rûzings fan 'e grutte fan 'e hiele populaasje, mar de soarte liket stabyl en is yn it ferspriedingsgebiet algemien. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de soarte as net bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cerulean-kingfisher-alcedo-coerulescens Birdlife] * [https://ebird.org/species/smbkin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=8999E4A936E642BE Avibase] ---- {{Commonscat|Alcedo coerulescens|turkoaisiisfugel}} }} {{DEFAULTSORT:turkoaisiisfugel}} [[Kategory:Echte iisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 88uui9p6099dgsfs2rdzi5sell5j98y 0 182336 1237553 1193430 2026-08-02T20:02:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237553 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartsnaffeliisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Madagascar malachite kingfisher (Corythornis vintsioides vintsioides).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[Afrikaanske iisfûgels]] (''Corythornis'') |Wittenskiplike namme= Corythornis madagascariensis |Beskriuwer, jier= [[Joseph Fortuné Théodore Eydoux|Eydoux]] & [[Paul Gervais|Gervais]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''swartsnaffeliisfûgel''' (''Corythornis vintsioides'', synonym ''Alcedo vintsioides'') is in [[fûgel]]soarte út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == It 13 sm lange fûgeltsje liket op 'e gewoane [[iisfûgel]]. Se ha in swarte snaffel en reade poatsjes. De kroan fan it kopke is grienblau-swart streke. De boppedielen fan 'e wjukken binne donkerblau, de kiel is wyt. It boarst, de búk en de ûnderkant fan 'e wjukken binne oranjeread. == Fersprieding == De soarte libbet op 'e [[Komoaren]], [[Majot]] en [[Madagaskar]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''C. v. johannae'': Komoaren. * ''C. v. vintsioides'': Madagaskar. De fûgel is hast oeral waar te nimmen yn gebieten mei wetter, lykas bekend, marren, rivieren, rysfjilden en oan 'e kust oant in hichte fan 1800 m. == Status == Is is net bekend hoe grut de populaasje is, mar dy wurdt as stabyl beskôge en de soarte komt algemien foar. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status net bedrige. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/malagasy-kingfisher-corythornis-vintsioides Birdlife] * [https://ebird.org/species/malkin2?siteLanguage=nl Ebird] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Corythornis vintsioides|Swartsnaffeliisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Swartsnaffeliisfugel}} [[Kategory:Afrikaanske iisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] d82js0sy2zp13mgln2ua72oy8adphgj 0 182338 1237696 1194413 2026-08-03T10:47:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237696 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbúkiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:White-bellied kingfisher (Corythornis leucogaster bowdleri) Ankasa.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[Afrikaanske iisfûgels]] (''Corythornis'') |Wittenskiplike namme= Corythornis leucogaster |Beskriuwer, jier= [[Louis Fraser|Fraser]], 1834 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''wytbúkiisfûgel''' (''Corythornis leucogaster''; [[synonym (taksonomy)|synonym]]: ''Alcedo leucogaster'') is in fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == De wytbúkiisfûgel is in lytse iisfûgel fan 13 sm lang en likernôch 14,5 gram. De boppedielen binne ultramaryn en de snaffel en poaten binne read. It ûnderbealchje is oranjebrún mei in wite streek, dy't fan 'e kiel nei de ûnderkant fan 'e sturt rint. Mantsjes en wyfkes binne gelyk. == Fersprieding == De soarte libbet yn Sintraal- en West-[[Afrika]] en der wurde trije ûndersoarten erkend: * ''C. l. bowdleri'': fan [[Guinee]] oant [[Maly]] en [[Gana]]. * ''C. l. leucogaster'': fan [[Nigearia]] oant noardwestlik [[Angoala]] en [[Bioko]]. * ''C. l. leopoldi'': fan eastlik [[Demokratyske Republyk Kongo|Kongo]] oant Súd-[[Uganda]] en Noardwest-[[Sambia]]. Foar de soarte is subtropysk bosk wichtich, mar de fûgel wurdt ek waarnommen yn wiete gebieten, plantaazjes of grutte parken. == Status == De grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre. De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar is net algemien. Fanwegen it ferlies oan bosk yn it ferspriedingsgebiet wurdt der fanút gien dat de oantallen tebekrinne. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status fan net bedrige (2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-kingfisher-corythornis-leucogaster Birdlife] * [https://ebird.org/species/whbkin1 Ebird] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Corythornis leucogaster|Wytbúkiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Witbukiisfugel}} [[Kategory:Afrikaanske iisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] bh4huam71bcsx0d5rknlqjwh86dfw1l 0 182479 1237419 1193860 2026-08-02T17:17:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237419 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekkopboskiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Scaly-breasted Kingfisher (male) 0A2A9529.jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Actenoides princeps, Minahasa Mountain, North Sulawesi.jpg|250px]]<br>wyfke<br> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[boskiisfûgels]] (''Actenoides'') |Wittenskiplike namme= Actenoides princeps |Beskriuwer, jier= [[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1851 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''streekkopboskiisfûgel''' (''Actenoides princeps'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). It is ien fan 'e soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[boskiisfûgels]] (''Actenoides''). == Beskriuwing == Streekkopboskiisfûgels ha in lingte tusken 24 en 25 sm. Tusken de mantsjes en wyfkes bestiet in swak [[Seksuele dimorfy|seksuëel dimorfisme]]. By mantsjes is de kop blauswart en de kiel en kraach binne krêmkleurich. It boarst en de búk binne ljochte mei hjir en dêr donkere fearkes, de rest fan 'e fearren binne yn brúke kleuren streke, mei hjir en dêr ljochte einen op 'e fearren. De wyfkes ha itselde patroan as de mantsjes mar ha in giele wynbraustreek en in giele snorstreek. De boppe- en ûndersnaffel is by mantsjes en wyfkes gieleftich. De iris is swartbrún en de poaten binne gielbrún. == Fersprieding == De soarte libbet yn tichte begroeiing tusken 900 en 2000 m yn it berchlân en is [[Endemisme|endemysk]] op [[Selebes]]. De fûgel wurdt ferdield yn trije ûndersoarten*. * ''Actenoides princeps princeps'': noardeastlik Selebes. * ''Actenoides princeps erythrorhamphus'': noardwestlik en sintraal Selebes. * ''Actenoides princeps regalis'': súdeastlik Selebes. (Guon taksonomisten beskôgje de ''Actenoides princeps regalis'' as in aparte soarte. De International Ornithologists’ Union behannelet de soarte lykwols as in ûndersoarte fan 'e Streekkopboskiisfûgel.) == Hâlden en dragen == Om't de soarte net maklik waarnommen wurdt, is der ek net in soad oer it hâlden en dragen bekend. De fûgels ite krobben, ynsekten en lytse hagedissen en de nêsten wurde oan 'e ein fan tunnels yn ierden iggen boud. In lechsel bestiet út fjouwer aaien. == Status == Der binne gjin spesifike rûzings oer de populaasje, mar de soarte is net algemien. In grut part fan it ferspriedingsgebiet is lykwols net tagonklik en de soarte is boppedat net maklik waar te nimmen. De populaasje is moat neffens in foarsichtige rûzing teminsten boppe de 10.000 folwoeksen fûgels lizze. De IUCN klassifisearret de fûgel as net bedrige. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-breasted-kingfisher-actenoides-princeps Birdlife] * [https://ebird.org/species/scakin1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E26A54EC0414C39D Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Actenoides princeps|Streekkopboskiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Streekkopboskiisfugel}} [[Kategory:Boskiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 419mk693pp84u99xdc8gs2uu7qyryul 0 182511 1237525 1193915 2026-08-02T19:45:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237525 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopflaggesturtiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Tanysiptera nigriceps - alcedo77 - 93133376.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[flaggesturtiisfûgels]] (''Tanysiptera'') |Wittenskiplike namme= Tanysiptera nigriceps |Beskriuwer, jier= [[Philip Lutley Sclater|Sclater]], 1877 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkopflaggesturtiisfûgel ''' (''Tanysiptera nigriceps'') is ien fan 'e njoggen [[fûgel]]soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[flaggesturtiisfûgels]] (''Tanysiptera'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == De kleurrike fûgel hat in blauwe sturt mei twa lange wite sturtfearren. De ûnderkant fan 'e fûgel is rustread, de kop is swart en de wjukken binne blau. In wite streek mei swarte rânen rint oer de rêch oant de stút. De snaffel is helder read. Jonge fûgels ha in swarte snaffel en in koartere sturt. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op 'e eilannen fan 'e [[Bismarckarsjipel]] en libbet yn fochtige bosken oant in hichte fan 1.560 m. Der wurde twa ûndersoarten erkend: * ''T. n. leucura'': [[Umboi]]. * ''T. n. nigriceps'': [[Nij-Brittanje]] en it eilân [[Duke of York (eilân)|Duke of York]]. Earder waard de swartkopflaggesturtiisfûgel as in ûndersoarte fan 'e [[Australyske flaggesturtiisfûgel]] (''T. sylvia'') en guon autoriteiten dogge dat noch jimmeroan. == Status == De soarte hat net in grut ferspriedingsgebiet en oannommen wurdt dat de soarte troch biotoopferneatiging tebek rint. Dat giet lykwols net hiel hurd en dêrfandinne stiet de soarte as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] (2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-paradise-kingfisher-tanysiptera-nigriceps Birdlife] * [https://ebird.org/species/bubpak2?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=8265A23897733D89 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tanysiptera nigriceps|Swartkopflaggesturtiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopflaggesturtiisfugel}} [[Kategory:Flaggesturtiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] 1e0gkn09hq35k7ofpoz4k5u6ehlerm3 0 182608 1237550 1212768 2026-08-02T20:00:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237550 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartrêchdwerchiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:24. Another Oriental dwarf kingfisher (Ceyx erithaca) photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[dwerchiisfûgels]] (''Ceyx'') |Wittenskiplike namme= Ceyx erithaca |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartrêchdwerchiisfûgel''' (''Ceyx erithaca'') is in [[fûgel]]soarte út de famylje fan 'e [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 as ''Alcedo erithaca'' troch [[Carolus Linnaeus]] publisearre. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Black-backed Dwarf Kingfisher.jpg|thumb|left|Fûgel yn Abloli, Maharashtra, Yndia.]] De soarte wurdt ynklusyf snaffel en sturt 12,5 oant 14 sm lang. Wyfkes en mantsjes ha in swart streekje tusken giele plakken op it gesicht, blauwe en wite plakken oan 'e sydkant fan 'e nekke, in reade en lilakleurige kroan en in wite kiel. De boppedielen binne donkerblau en de fûgel hat swarte wjukken. Fan ûnder is de fûgel giel. De rêch en de stút binne rôzeread. De frij foarse snaffel is oranjeread lykas ek de boppekant fan it kopke. Mantsjes binne wat swierder as wyfkes, mar der is fierder gjin sprake fan [[seksuele dimorfy]]. == Fersprieding == De soarte komt yn tropysk reinwâld op it Yndyske subkonitint en Súdeast-Aazje foar. Der wurde twa ûndersoarten ûnderskieden: *''C. e. erithaca'': fan Noardeast-Yndia oant yn it súdeasten fan [[Sina]] en yn [[Yndosina]]. Dêrnjonken komt de fûgel yn de [[West-Ghats]] foar en op Sry Lanka. *''C. e. macrocarus'': [[Andamanen]] en [[Nikobaren]]. It biotoop fan 'e soarte bestiet út skaadrike ûndergroei oan streamkes en fivers yn 'e reinwâlden fan it leechlân. == Gedrach == Harren nêsten lizze faak fier fan wetter ôf. Se bliuwe tichteby de grûn en komme faak net heger as 1 of 2 meter fan 'e grûn. De noardlike populaasjes oerwinterje yn 'e súdlike dielen fan it briedgebiet. Se trekke fan augustus oant septimber nei it suden rjochting [[Malakka]] en komme yn maart werom nei it noarden. [[Ofbyld:OrientalDwarfKingfisher.jpg|thumb|left|Fûgel mei proai.]] Se ite fral ynsekten lykas sprinkhanen, miggen, wetterkrobben, mychammels mar ek wjirms, fiskjes, kikkerts en hagedissen. Gruttere proaien wurde werombrocht nei in sitplak, dêr't de fûgel de rêchbonke brekt foardat er him opfret. == Status == Swartrêchdwerchiisfûgels ha in grut ferspriedingsgebiet. Der binne gjin rûzings oer de grutte fan 'e populaasje, mar oannommen wurdt dat populaasje troch it ûntboskjen fan geskikt biotoop tebekrint. Tusken 2013 en 2023 is likernôch 15% fan 'e reinwâlden ferneatige. Dêrfandinne stiet de fûgel op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as gefoelich (NT) - hast bedrige - klassifisearre. Grutste bedriging is de kap fan bosk en oare aktiviteiten lykas it drûchlizzen fan fivers, wetterfersmoarging en obstakels ûnderweis by de trek. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-backed-dwarf-kingfisher-ceyx-erithaca Birdlife] * [https://ebird.org/species/bkbkin1?siteLanguage=nl Ebird] ---- {{Commonscat|Alcedo erithaca|Swartrêchdwerchiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Swartrêchdwerchiisfugel}} [[Kategory:Dwerchiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] 0ex4xdbqihmujp94ylpsvpiqt81x5nw 0 182615 1237451 1194255 2026-08-02T17:41:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237451 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Suladwerchiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:A monograph of the Alcedinidae (19838261011) (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[dwerchiisfûgels]] (''Ceyx'') |Wittenskiplike namme= Ceyx wallacii |Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1868 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Suladwerchiisfûgel ''' (''Ceyx wallacii'') is in [[fûgel]]soarte út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De wittenskiplike namme fan 'e fûgel is ferneamd nei de Britske natoerûndersiker [[Alfred Russel Wallace]]. De Suladwerchiisfûgel waard eartiids as ien fan 'e 15 erkende [[ûndersoarte]]n fan 'e ''[[Ceyx lepidus]]'' beskôge. Neffens in molekulêr fylogenetysk ûndersyk fan 2013 wiene der gâns wat ûnderlinge ferskillen tusken de ûndersoarten en dêrom krigen tolve fan 'e ûndersoarten, wêrûnder de Suladwerchiisfûgel, de status fan in soarte. Tagelyk krige de ''Ceyx lepidus'' de namme fan Molukske dwerchiisfûgel. == Beskriuwing == Suladwerchiisfûgels binne lytse iisfugels mei in oranje snaffel, donkerblauwe boppedielen en in ljochtblauwe streek oer de rêch. Se ha in wite kiel en binne under oranje. Se ha in oranje plak oan 'e basis fan 'e boppesnaffel en in oranje streek oan 'e sydkanten fan 'e nekke. == Fersprieding en biotoop == De soarte is [[endemisme|endemysk]] op 'e [[Sula-eilannen]], in eilannegroep yn [[Yndoneezje]]. De fûgel libbet yn 'e ûndergroei fan bosken. == Status == De populaasje fan 'e soarte wurdt op 2500-5000 folwoeksen fûgels rûsd (2020). Oannommen wurdt dat de oantallen fan 'e soarte troch it ferlies fan biotoop tebek rinne. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de soarte as gefoelich (NT) bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sula-dwarf-kingfisher-ceyx-wallacii Birdlife] * [https://ebird.org/species/vardwk2?siteLanguage=nl Ebird] ---- {{Commonscat|Ceyx wallacii|Suladwerchiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Suladwerchiisfugel}} [[Kategory:Dwerchiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 354yxatffs53ajgexng0u11psrovjnc 0 182617 1237446 1194265 2026-08-02T17:39:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237446 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = súdlike sulverdwerchiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:PHILIPPINE SILVERY KINGFISHER.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[dwerchiisfûgels]] (''Ceyx'') |Wittenskiplike namme= Ceyx argentatus |Beskriuwer, jier= [[Arthur Hay|Tweeddale]], 1877 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ceyx argentatus distribution map.png|250px]] }} De '''súdlike sulverdwerchiisfûgel''' (''Ceyx argentatus'') is in lyts [[fûgel]]tsje yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwerchiisfûgels]] (''Ceyx'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:32 The southern silvery kingfisher SOUTHERN SILVERY KINGFISHER.jpg|thumb|left|Súdlike sulverdwerchiisfûgel yn Misamis Oriental.]] De oant 15 sm grutte fûgel is in lyts iisfûgeltsje. De kop, wjukken en sydkanten fan 'e nekke binne swart. Op 'e kop sitte in rige fan sulverwite pjukkels, dy't in wynbrau foarmje. It midden fan 'e rêch, de stút en de boppekant fan 'e ûnderkant fan 'e sturt binne sulvereftich wyt. Ek op 'e wjukken sitte sulverwite pjukkels. De hals, de plakken krekt foar de eagen en efter de earen en it midden fan 'e búk binne wyt, de rest fan 'e búk is donkerblau oant swart . De [[snaffel]] is by in folwoeksen fûgel swart en by in juvenyl swart mei in wyteftige punt. De eagen binne donkerbrún en de poatsjes oranjeread. == Fersprieding == De soarte is [[endemisme|endemysk]] op 'e [[Filipinen]] en komt foar op 'e eilannen [[Mindanao]], [[Basilan]], [[Dinagat]] en [[Siargao]]. Se wurdt [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûndersoarten binne. Oant net lang lyn waarden de súdlike en de [[noardlike sulverdwerchiisfûgel]] (''C. flumenicola'') as ien en deselde soarte beskôge, de sulveriisfûgel (''C. argentatus''). Guon behannelje se noch jimmeroan sa. Se ferskille lykwols yn oansjen, formaat en ek genetysk. It biotoop fan 'e fûgel bestiet út streamkes en fivers mei begroeiïng oan 'e kant. De soarte wurdt oantroffen oant in hichte fan 1000 m en komt it meast foar yn 'e bosken by de soarten ''[[Terminalia]]'' en ''[[Metroxylon sagu]]'', mar wurdt ek wol oantroffen yn jongere en úttinne bosken of kokosnútplantaazjes. De soarte is in stânfûgel. == Status == De soarte is in seldsume fûgel en de populaasje wurdt rûsd op mar 2.500 oant 10.000 folwoeksen fûgels. Oannommen wurdt dat de oantallen ofnimme. De [[IUCN]] klassifissearret de soarte op 'e [[Reade list]] as gefoelich (NT). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/southern-silvery-kingfisher-ceyx-argentatus Birdlife] * [https://ebird.org/species/silkin1?siteLanguage=nl Ebird] ---- {{Commonscat|Ceyx argentatus|Súdlike sulverdwerchiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Sudlike sulverdwerchiisfugel}} [[Kategory:Dwerchiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] cq5emwe6lpntw4spq6d38dm2u3hmbo5 0 182672 1237642 1194421 2026-08-03T01:06:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237642 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = ultramaryniisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Todiramphus leucopygius - Rand Rudland - 60766070 (cropped).jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus leucopygius |Beskriuwer, jier= [[Jules Verreaux|Verreaux]], 1858 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''ultramaryniisfûgel''' (''Todiramphus leucopygius'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). It is in [[Monotypysk takson|monotypyske]] fûgel, itjinge betsjut dat der gjin ûndersoarten fan binne. == Beskriuwing == De middelgrutte iisfûgel hat in donker masker, in blauwe kroan en in helder wite nekke en ûnderdielen, in blauwe rêch, blauswarte wjukken, in pearse anaalstreek en in blauwe sturt. It mantsje hat in wite stút. == Fersprieding == De soarte is [[endemisme|endemysk]] op 'e [[Salomonseilannen]], in eilannegroep yn it westlike diel fan 'e [[Grutte Oseaan]] eastlik fan [[Nij-Guineä]], en libbet dêr in primêr en sekundêr bosk oant 2000 m. De fûgel wurdt ek oan boskrânen oantroffen. == Status == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de fûgel as net bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ultramarine-kingfisher-todiramphus-leucopygius Birdlife International] * [https://ebird.org/species/ultkin1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=37921A6664ED4F29 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Todiramphus leucopygius|Ultramaryniisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Ultramaryniisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] gwg5y2f30ggxpe7kmac081a1tmewb4o 0 182681 1237447 1194459 2026-08-02T17:39:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237447 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdmolukske iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Todiramphus lazuli by John Gerrard Keulemans (cropped) 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus lazuli |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1830 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Súdmolukske iisfûgel''' of '''Súd-Molukkeniisfûgel''' (''Todiramphus lazuli'') is in bedrige [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy"|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de famylje [[iisfûgels]]. [[Coenraad Jacob Temminck]] beskreau de fûgel yn 1830 as ''Alcedo lazuli'' mei de fermelding [[Sumatra]], itjinge in fersin wie want it [[holotype]] fan 'e fûgel kaam fan it eilân [[Ambon]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.10636 - Todiramphus diops x lazuli Temminck, 1824 - Alcedinidae - skin specimen.jpeg|thumb|left|Holotype fan 'e soarte yn it Naturalis Biodiversity Center, Leien.]] De fûgel wurdt 22 sm lang. Mantsjes en wyfkes ha blauwe oant blaugriene boppedielen. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar, mar it mantsje hat in wyt boarst en it wyfke in blau boarst. Se ha beide in wite kiel. De kop is foar it meast blau, mar se ha in swarte streek oer de krún en ûnder it each. Tusken de snaffel en it each ha se in wyt plak. De snaffel is swart en de poatsjes binne donkerbrún oant swart. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op 'e súdlike [[Molukken]], in eilannegroep yn it easten fan [[Yndoneezje]] tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]]. Se binne te finen op it eilân [[Seram]] en de oangrinzgjende eilannen Ambon en [[Haruku]]. It biotoop bestiet út boskrânen, sekundêr bosk en agrarysk gebiet mei genôch beammen lykas de kokospalm. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is beheind en dêrfandinne is der in kâns op útstjerren. In rûzing fan 2022 giet út fan in populaasje fan 12.000 oant 18.000 folwoeksen fûgels. De fersprieding is fragmintearre en de fugel wurdt boppedat faak fongen. Dochs wurdt de fûgel troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (LC) klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lazuli-kingfisher-todiramphus-lazuli Birdlife International] * [https://ebird.org/species/lazkin1/ID-MA-MA Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6E12BE50E7FC2257 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Todiramphus lazuli|Súdmolukske iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Sudmolukske iisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] c8wax1jd9ko53d16ahy8u42qhyidyx8 1237448 1237447 2026-08-02T17:40:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237448 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdmolukske iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Lazuli_kingfisher_(Todiramphus_lazuli)_(cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus lazuli |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1830 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Súdmolukske iisfûgel''' of '''Súd-Molukkeniisfûgel''' (''Todiramphus lazuli'') is in bedrige [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy"|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de famylje [[iisfûgels]]. [[Coenraad Jacob Temminck]] beskreau de fûgel yn 1830 as ''Alcedo lazuli'' mei de fermelding [[Sumatra]], itjinge in fersin wie want it [[holotype]] fan 'e fûgel kaam fan it eilân [[Ambon]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.10636 - Todiramphus diops x lazuli Temminck, 1824 - Alcedinidae - skin specimen.jpeg|thumb|left|Holotype fan 'e soarte yn it Naturalis Biodiversity Center, Leien.]] De fûgel wurdt 22 sm lang. Mantsjes en wyfkes ha blauwe oant blaugriene boppedielen. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar, mar it mantsje hat in wyt boarst en it wyfke in blau boarst. Se ha beide in wite kiel. De kop is foar it meast blau, mar se ha in swarte streek oer de krún en ûnder it each. Tusken de snaffel en it each ha se in wyt plak. De snaffel is swart en de poatsjes binne donkerbrún oant swart. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op 'e súdlike [[Molukken]], in eilannegroep yn it easten fan [[Yndoneezje]] tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]]. Se binne te finen op it eilân [[Seram]] en de oangrinzgjende eilannen Ambon en [[Haruku]]. It biotoop bestiet út boskrânen, sekundêr bosk en agrarysk gebiet mei genôch beammen lykas de kokospalm. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is beheind en dêrfandinne is der in kâns op útstjerren. In rûzing fan 2022 giet út fan in populaasje fan 12.000 oant 18.000 folwoeksen fûgels. De fersprieding is fragmintearre en de fugel wurdt boppedat faak fongen. Dochs wurdt de fûgel troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (LC) klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lazuli-kingfisher-todiramphus-lazuli Birdlife International] * [https://ebird.org/species/lazkin1/ID-MA-MA Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6E12BE50E7FC2257 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Todiramphus lazuli|Súdmolukske iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Sudmolukske iisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] nyttgczmcgpsihijw7cq1m3vutsea42 1237449 1237448 2026-08-02T17:40:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Beskriuwing */ [[]] 1237449 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdmolukske iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Lazuli_kingfisher_(Todiramphus_lazuli)_(cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus lazuli |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1830 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Súdmolukske iisfûgel''' of '''Súd-Molukkeniisfûgel''' (''Todiramphus lazuli'') is in bedrige [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy"|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de famylje [[iisfûgels]]. [[Coenraad Jacob Temminck]] beskreau de fûgel yn 1830 as ''Alcedo lazuli'' mei de fermelding [[Sumatra]], itjinge in fersin wie want it [[holotype]] fan 'e fûgel kaam fan it eilân [[Ambon]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.10636 - Todiramphus diops x lazuli Temminck, 1824 - Alcedinidae - skin specimen.jpeg|thumb|left|[[Holotype]] fan 'e soarte yn it Naturalis Biodiversity Center, Leien.]] De fûgel wurdt 22 sm lang. Mantsjes en wyfkes ha blauwe oant blaugriene boppedielen. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar, mar it mantsje hat in wyt boarst en it wyfke in blau boarst. Se ha beide in wite kiel. De kop is foar it meast blau, mar se ha in swarte streek oer de krún en ûnder it each. Tusken de snaffel en it each ha se in wyt plak. De snaffel is swart en de poatsjes binne donkerbrún oant swart. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op 'e súdlike [[Molukken]], in eilannegroep yn it easten fan [[Yndoneezje]] tusken [[Selebes]], de [[Filipinen]], [[Nij-Guineä]] en [[Timor]]. Se binne te finen op it eilân [[Seram]] en de oangrinzgjende eilannen Ambon en [[Haruku]]. It biotoop bestiet út boskrânen, sekundêr bosk en agrarysk gebiet mei genôch beammen lykas de kokospalm. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is beheind en dêrfandinne is der in kâns op útstjerren. In rûzing fan 2022 giet út fan in populaasje fan 12.000 oant 18.000 folwoeksen fûgels. De fersprieding is fragmintearre en de fugel wurdt boppedat faak fongen. Dochs wurdt de fûgel troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (LC) klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lazuli-kingfisher-todiramphus-lazuli Birdlife International] * [https://ebird.org/species/lazkin1/ID-MA-MA Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6E12BE50E7FC2257 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Todiramphus lazuli|Súdmolukske iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Sudmolukske iisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] sf7hdu22iyh70p1zvqr2o1v2q3mh94y 0 182683 1237670 1194444 2026-08-03T10:28:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237670 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wâldiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Todiramphus macleayii - Daintree Village.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus leucopygius |Beskriuwer, jier= [[William Jardine (natuerwittenskipper)|Jardine]] & [[Prideaux John Selby|Selby]], 1830 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wâldiisfûgel''' (''Todiramphus macleayii''), ek: '''macleay-iisfûgel''' of '''Macleay's iisfûgel''', is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Forest kingfisher 3 (22009882513).jpg|thumb|left|De fûgel mei iepen wjukken.]] De wâldiisfûgel is in middelgrutte iisfûgel en wurdt 18 oant 23 sm lang. De fûgel is foar in part djipblau en op 'e rêch en stút grienblau. De kroan is donkerblau en de fûgel hat boppe de basis fan 'e snaffel in wyt plak. De eachstreek is swart en de kraach is wyt. Ek it boarst en de búk is wyt. Yn 'e flech is op 'e wjuk in wyt plak te sjen. De swarte snaffel is op 'e ûndersnaffel by de basis ljocht. == Fersprieding == Yn it ferspriedingsgebiet wurde trije ûndersoarten ûnderskieden: * ''Todiramphus macleayii elisabeth'': eastlik [[Nij-Guineä]]. * ''Todiramphus macleayii macleayii'': Noard-[[Austraalje]]. * ''Todiramphus macleayii incinctus'': noardeastlik en eastlik Austraalje. Fûgels yn it súdlike ferspriedingsgebiet trekke winterdeis nei it noarden (Nij-Guineä). De [[stânfûgels]] fan Nij-Guineä en Noard-Austraalje bewenje [[savanne]]gebieten. == Hâlden en dragen == Se ite grutte ynsekten, hagedissen en kikkerts. Se bouwe harren nêst yn termiteheuvels. Wintergasten binne yn in grutte fariëteit oan habitats te sjen, sels yn grienfersjennings en by sportfjilden. == Status == De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en de kâns op útstjerren is dêrfandinne lyts. Net bekend is hoe grut de populaasje is, mar de oantallen rinne stadichoan tebek troch biotoopferlies. De fûgel stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre (2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/forest-kingfisher-todiramphus-macleayii Birdlife International] * [https://ebird.org/species/forkin1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=31B7FC1191ECFB44 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Todiramphus macleayii|Wâldiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Waldiisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] 0n6x5pwhicgzomhmefwhpxk9imqwhx0 0 182688 1237592 1194443 2026-08-03T00:07:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237592 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Timoriisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Cinnamon-banded_kingfisher_(Todiramphus_australasia).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus leucopygius |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Timoriisfûgel''' (''Todiramphus australasia'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De fûgel waard yn 1818 troch [[Louis Jean Pierre Vieillot]] as ''Alcedo australasia'' wittenskiplik beskreaun. == Beskriuwing == Timoriisfûgels ha in kanielkleurige kop mei in donkere krún en in swarte eachstreek. De boppesnaffel is griisswart en de ûndersnaffel ljocht en it each is donkerbrún. De kraach en de ûnderkant binne ek kanielkleurich, wylst de kiel wyt en de rêch en wjukken blaugrien binne. Jonge fûgels binne doffer, ha in wite snaffelpunt en in bûnter boarst me op guon wjukfearren in skobbich patroan. == Fersprieding == De soarte libbet op 'e [[Lytse Sûnda-eilannen]] en [[Timor]]. Der wurde trije ûndersoarten ûnderskieden: * ''Todiramphus australasia australasia'': de westlike en sintrale Lytse Sûndaeilannen. * ''Todiramphus australasia dammerianus'': de eastlike Lytse Sûndaeilannen. * ''Todiramphus australasia odites'': de [[Tanimbareilannen]]. == Status == De totale populaasje waard yn 2020 op 12.000 oant-18.000 folwoeksen fûgels rûst. Troch it ferlies oan bosk yn it ferspriedingsgebiet wurdt oannommen dat de soarte stadichoan ôfnimt, alhoewol't de fûgel him relatyf maklik oan degradearre bosken oanpast. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de fûgel as net bedrige klassifisearre (2022). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cinnamon-banded-kingfisher-todiramphus-australasia Birdlife International] * [https://ebird.org/species/cibkin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=F9D8B10DFF759304 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Todiramphus australasia|Timoriisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Timoriisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor ]] b5p37fprbneph31e7wq3bykk1ezk41y 0 182698 1237574 1202004 2026-08-02T23:55:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237574 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tahitiaanske iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Society kingfisher (Todiramphus veneratus) (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus veneratus |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tahitiaanske iisfûgel''' (''Todiramphus veneratus'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == De soarte is in middelgrutte iisfûgel fan likernôch 21 sm lang. Mantsjes binne donkergrien fan boppe en wyt fan ûnder mei in ljocht streekje fan 'e snaffel oant it each. Op [[Mo‘orea]] inne de mantsjes dêrfoaroer bêzje-brún oan 'e boppekant en wyteftich fan ûnder mei in feale kraach. Wyfkes binne oer it generaal bruner as mantsjes en ha in donkerbrune boarstbân. De soarte komt yn it ferspriedingsgebiet tagelyk foar mei de [[Bora Bora-iisfûgel]], mar de lêstneamde is te ûnderskieden troch de dúdlike wite wynbraustreek en is ek griener. == Fersprieding == De soarte is [[endemisme|endemysk]] op 'e [[Genoatskipseilannen]], in tropyske eilannegroep fan fulkanyske oarsprong yn 'e [[arsjipel]] fan [[Frânsk-Polyneezje]]. Der binne twa ûndersoarten: * ''Todiramphus veneratus veneratus'': [[Tahity]]. * ''Todiramphus veneratus youngi'': [[Mo‘orea]]. De Tahitiaanske iisfûgel libbet yn in boskige omjouwing. Op Mo‘orea libbet de soarte oant 300 m, op Tahity oant 1700 m. == Status == De IUCN beskôget de ûndersoarten as twa aparte soarten. De Tahitiaanske iisfûgel (''Todiramphus veneratus'') wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as gefoelich (NT) klassifisearre. Neffens in rûge rûzing soe de populaasje dêrfan út 100.000 - 200.000 folwoeksen fûgels bestean. De Mo‘orea-iisfûgel ''Todiramphus youngi'' wurdt troch de IUCN op 'e Reade list as kwestber (VU) klassifisearre. De populaasje soe neffens in rûzing út 7.500 - 15.000 folwoeksen fûgels bestean. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tahiti-kingfisher-todiramphus-veneratus Birdlife: ''Todiramphus veneratus''] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/moorea-kingfisher-todiramphus-youngi Birdlife: ''Todiramphus youngi''] * [https://ebird.org/species/sockin2 Ebird: ''Todiramphus veneratus''] * [https://ebird.org/species/sockin1?siteLanguage=nl Ebird: ''Todiramphus youngi''] ---- {{Commonscat|Todiramphus veneratus|Tahitiaanske iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Tahitiaanske iisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Tahity]] f5gasp2n5wfs9s2uxu8wgxmy8yb5k3x 0 182701 1237689 1194497 2026-08-03T10:42:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237689 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = winchelliisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Todiramphus winchelli 29276524.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus winchelli |Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1877 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''winchelliisfûgel''' of '''Winchells iisfûgel''' (''Todiramphus winchelli'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == De middelgrutte iisfûgel fan likernôch 25 sm lang hat donkerblauwe boppedielen en is wyt (by mantsjes) fan ûnder oant bêzje-oranje (by mantsjes). De fûgel is djipblau ûnder de krún, hat in swarte snaffel mei ljochte dielen op 'e ûndersnaffel en efter it noasgat in oranje plak. Se ha in wite kraach, dy't efter yn 'e nekke op oranje oergiet, in turkwaze stút en in donkerblauwe sturt. Wyfkes ha mear oranje, dat him somtiden oant it oer boarst ferspraat. De fûgel hat in soad fan 'e [[wytkraachiisfûgel]], mar de Winchelliisfûgel is djipper blau en hat oranje efter yn 'e nekke. == Fersprieding == De soarte is endemysk op 'e [[Filipinen]], dêr't er op in grut oantal eilannen libbet. Fan 'e soarte wurde fiif [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Todiramphus winchelli nigrorum'': it sintrale en eastlik-sintrale diel fan 'e Filipinen. * ''Todiramphus winchelli nesydrionetes'' noardlik-sintraal Filipinen. * ''Todiramphus winchelli mindanensis'': [[Mindanao]]. * ''Todiramphus winchelli winchelli'': [[Basilan]]. * ''Todiramphus winchelli alfredi'': [[Sûlû-eilannen]]. De ûndersoarten ferskille fan inoar troch de mannichte bêzje oan 'e ûnderkant en blau oan 'e boppekant. == Hâlden en dragen == De Winchelliisfûgel yt [[Wringeleazen|wringeleaze]] dieren en lytse [[wringedieren]]. == Status == De populaasjegrutte wurdt rûchwei op 2.500 - 10.000 folwoeksen fûgels rûsd (1999) en de oantallen nimme troch de ferneatiging fan bosken ôf. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgelsoarte op 'e [[Reade list]] as kwetsber (VU, 2016). == Namme == De wittenskiplike namme fan 'e fûgel ferwiist nei Newton Horace Winchell (1839-1914), in Amerikaanske geolooch en archeolooch. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rufous-lored-kingfisher-todiramphus-winchelli Birdlife] * [https://ebird.org/species/rulkin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E482C37207C5C686 Avibase] ---- {{Commonscat|Todiramphus winchelli|Winchelliisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Winchelliisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] i4w2ph7xt9s62gv1bxeblu7neje1yxk 0 182709 1237614 1194502 2026-08-03T00:34:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237614 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Torresstrjitte-iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Torresian Kingfisher - East Point Reserve.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus sordidus |Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1842 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Torresstrjitte-iisfûgel''' (''Todiramphus sordidus'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). Dit bist is ferneamd nei de [[Torresstrjitte]] tusken it [[Kaap York-skiereilân]] fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en it suden fan [[Nij-Guineä]]. De Torresstrjitte-iisfûgel wurdt noch faak as in ûndersoarte fan 'e [[wytkraachiisfûgel]] beskôge. == Beskriuwing == De soarte is in grutte iisfûgel mei in wikseljend fearrekleed, mar liket altiten folle griene en bruner as de [[wâldiisfûgel]] of de [[hillige iisfûgel]] wêrmei't er it ferspriedingsgebiet dielt. Foar it each is in ljocht plak te sjen, dy't oars as by oare iisfûgels net fierder trochrint as oant it each. == Fersprieding == Der binne trije [[ûndersoarte]]n: * ''Todiramphus sordidus sordidus'': [[Arû-eilannen]], kusten fan súdlik [[Nij-Guineä]], [[Torresstrjitte-eilannen]] en noardlik en noardeastlik [[Austraalje]]. * ''Todiramphus sordidus pilbara'': kusten fan noardwestlik Austraalje. * ''Todiramphus sordidus colcloughi'': kusten fan eastlik-sintraal Austraalje. De soarte komt allinne tusken mangrovebosk en oangrinzgjende slykflaktes en rotsplato's foar. == Status == [[BirdLife International]] beskôget de fûgel noch as in ûndersoarte fan 'e [[wytkraachiisfûgel]] (''T. chloris''). Dêrfandinne is de fûgel net troch de [[IUCN]] klassifisearre foar in status. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/colkin9?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B8CCA6C74AFF4E90 Avibase] ---- {{Commonscat|Todiramphus sordidus|Torresstrjitte-iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Torresstrjitte-iisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] gjjmn05epaiwvn5lnsomtixr7zq6i07 0 182736 1237579 1194580 2026-08-02T23:58:28Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237579 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Talaudiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Todiramphus enigma (1).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') |Wittenskiplike namme= Todiramphus enigma |Beskriuwer, jier= [[Ernst Hartert|Hartert]], 1904 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Talaudiisfûgel''' (''Todiramphus enigma'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[todysnaffeliisfûgels]] (''Todiramphus'') út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). De fûgel waard yn 1897 sammele en yn 1904 troch [[Ernst Hartert]] as aparte soarte wittenskiplik beskreaun. == Beskriuwing == De Talaudiisfûgel wurdt likernôch 21 sm lang en hat in soad fan 'e [[wytkraachiisfûgel]] (''Todiramphus chloris''), dy't in folle grutter ferspriedingsgebiet hat. De Talaudiisfûgel is lykwols trochstrings 3 sm koarter. De Talaudiisfûgel hat in swart masker, in griene kroan en is grien op 'e rêch. De wjukken en de sturt binne blau en it boarst en de búk binne wyt. De snaffel en de sturt binne koarter as dy fan 'e wytkraachiisdfûgel (''Todiramphus chloris'') is, sadat de Talaudiisfûgel wat knobsker liket. == Fersprieding == De fûgel is [[endemisme|endemysk]] op 'e [[Talaudeilannen]], in eilannegroep noardlik fan [[Selebes]] ([[Yndoneezje]]). It leefgebiet fan 'e soarte bestiet út [[reinwâld]]en en boskrânen oan rivieren en beken. De habitat is beheinder as dat fan 'e wytkraachiisfûgel, dy't ek oan kusten en troch minsken beynfloede lânskippen foarkomt. == Status == Troch it beheinde ferspriedingsgebiet bestiet der in kâns op útstjerren. It is net bekend hoe grut de populaasje is, mar de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. It leefgebiet fan 'e soarte wurdt bedrige troch omsetting foar agrarysk gebrûk of bewenning. It liket der op dat de fûgel it ek wit te rêden yn gebieten mei selektive houtkap, mar dat biotoop is ek geskikt foar de wytkraachiisfûgel, dy't him útwreidet nei it eardere eksklusive ferspriedingsgebiet fan 'e Talaudiisfûgel. Undúdlik binne de gefolgen fan 'e ynteraksje tusken de twa soarten. De Talaudiisfûgel stiet om op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as gefoelich klassifisearre (2016). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/talaud-kingfisher-todiramphus-enigma Birdlife] * [https://ebird.org/species/talkin1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=90668FE71211A1C9 Avibase] ---- {{Commonscat|Todiramphus enigma|Talaudiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Talaudiisfugel}} [[Kategory:Todysnaffeliisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] nnjhalcj5dxhdcwa72h3lgxxit3qryl 0 182762 1237570 1194630 2026-08-02T20:18:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237570 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swelletangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Swallow Tanager (Tersina viridis) male calling ... (48326200797).jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Swallow Tanager (Tersina viridis) female ... (48326378492) (cropped).jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = '''swelletangarefûgels''' (''Tersina'')<br><small>[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819</small> |Wittenskiplike namme= Tersina viridis |Beskriuwer, jier= [[Johann Karl Wilhelm Illiger|Illiger]], 1811 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tersina viridis map.svg|250px]] }} De '''swelletangare''' (''Tersina viridis'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). It is de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] swelletangarefûgels ''([[Tersina]])''. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Tersina viridis female nest.jpg|thumb|left|Wyfke.]] De swelletangare wurdt 15 sm lang. It fearrekleed fan it mantsje is turkoaisk mei in wite búk en in swart masker mei swarte dwersstreekjes op 'e flanken. It wyfke dêrfoar oer is grien mei in ljochtere giele búk en flanken mei in skobbich patroan. Beide fûgels ha reade eachjes. == Hâlden en dragen == De fûgels libje yn pearkes of yn kloften fan mear fûgels. == Fersprieding == De soarte libbet yn dielen fan 'e noardlike helte fan [[Súd-Amearika]] yn subtropysk en tropysk bosk en plantaazjes oant in hichte fan 1500 m. Der binne trije [[ûndersoarte]]n: * ''Tersina viridis grisescens'': komt foar yn it Santa Marta-berchtme (noardeastlik [[Kolombia]]) * ''Tersina viridis occidentalis'': komst foar yn eastlik [[Panama]], [[Fenezuëla]] oant nei it easten yn [[Frânsk-Guyana]], noardlik [[Bolivia]] en noardlik [[Brazylje]]. * ''Tersina viridis viridis'': komt foar fan East-Bolivia oant [[Paraguay]], East-Brazylje en Noardeast-[[Argentynje]]. == Status == Neffens in rûge rûzing fan 2022 bestiet de populaasje út 5.000.000 oant 50.000.000 folwoeksen fûgels. De fûgelsoarte hat in grut ferspriedingsgebiet, komt aardich algemien foar en oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e [[Reade list]] as net bedrige (2023). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swallow-tanager-tersina-viridis Birdlife International] * [https://ebird.org/species/swatan1/VE Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=EB9B653A49B15F67 Avibase] ---- {{Commonscat|Tersina viridis|Swelletangare}} }} {{DEFAULTSORT:Swelletangare}} [[Kategory:Tangarefûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] hpl9f57k9s60ei92tqg5chwtwt8ddrn 0 182777 1237465 1194873 2026-08-02T18:33:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237465 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sulverbektangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Ramphocelus carbo -Piraju, Sao Paulo, Brazil -male-8.jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Silver-beaked Tanager (Ramphocelus carbo) female.jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = [[Ofbyld:Ramphocelus carbo - Silver-beaked Tanager XC243029.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[holsnaffeltangaren]] (''Ramphocelus'') |Wittenskiplike namme= Ramphocelus carbo |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ramphocelus carbo map.svg|250px]] }} De '''Sulverbektangare''' (''Ramphocelus carbo'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). It is ien fan 'e njoggen soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''(Ramphocelus)'', wêrfan't de mantsjes in wyteftich oant blaugriis plak op 'e ûndersnaffel ha (by wyfkes is dat folle minder). == Beskriuwing == By de readswarte mantsjes falt de sulverkleurige snaffel op. Wyfkes binne kastanjebrún en ha in minder opfallende dofgrize snaffel. == Fersprieding == Der wurde acht ûndersoarten ûnderskieden mei de folgjende fersprieding: * ''Ramphocelus carbo carbo'' – fan Súdeast-[[Kolombia]] oant [[Guyana]], East-[[Perû]] en Noard-[[Brazylje]]. * ''Ramphocelus carbo unicolor'' – it begjin fan 'e eastlike [[Andes]] oant East-Kolombia (Cundinamarca en Meta). * ''Ramphocelus carbo magnirostris'' – [[Trinidad]], mei út en troch waarnimmingen yn it noardeasten fan [[Fenezuëla]]. * ''Ramphocelus carbo venezuelensis'' – East-Kolombia en West-Fenezûëla. * ''Ramphocelus carbo capitalis'' - noardeast Fenezuëla (fan Noardeast-Anzoátegui oant Súdeast-Monagas, Amacurodelta). * ''Ramphocelus carbo connectens'' – fan Súdeast-Perû (Cuzco) oant Noardwest-[[Bolivia]] (Río Beni). * ''Ramphocelus carbo atrosericeus'' – noardlik en eastlik Bolivia. * ''Ramphocelus carbo centralis'' – eastlik Sintraal Brazylje en oangrinzgjend eastlik [[Paraguay]]. De fûgel libbet yn tropysk en subtropysk bosk, boskrânen, plantaazjes, degradearre bosk en ek yn bewenne gebieten mei grien. De fûgels binne aktyf yn strûken, strewellen of oare tichte begroeiïng. == Status == De Sulverbektangare hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beöardiele. Dêrfandinne hat de fûgel fan 'e [[IUCN]] de status op 'e [[Reade list]] fan net bedrige (LC, 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Ramphocelus%20carbo Birdlife International] * [https://ebird.org/species/sibtan2/BO Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=EF01FD7605BFE5DD Avibase] ---- {{Commonscat|Ramphocelus carbo|Sulverbektangare}} }} {{DEFAULTSORT:Sulverbektangare}} [[Kategory:Holsnaffeltangare]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] 3jrx557ii2dpshwzovc7jqa8tgu1hef 0 182813 1237486 1194840 2026-08-02T18:53:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237486 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartbúktangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Ramphocelus melanogaster - Black-bellied Tanager 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[holsnaffeltangaren]] (''Ramphocelus'') |Wittenskiplike namme= Ramphocelus melanogaster |Beskriuwer, jier= [[William Swainson|Swainson]], 1838 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ramphocelus melanogaster map.svg|250px]] }} De '''Swartbúktangare''' (''Ramphocelus melanogaster'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). It is ien fan 'e njoggen soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[holsnaffeltangaren]] ''(Ramphocelus)'', wêrfan't de mantsjes in wyteftich oant blaugriis plak op 'e ûndersnaffel ha (by wyfkes is dat folle minder). == Beskriuwing == De fûgel liket in soad op 'e [[sulverbektangare]], mar ferfangt dy soarte yn 'e rivierdellings yn útrinners fan 'e eastlike [[Andes]]. Mantsjes ûnderskiede har troch de felreade flanken en stút. Wyfkes fan beide soarten binne hast allyk, al is it read fan 'e swartbúktangare meast feller en de kiel donkerder. == Fersprieding == De soarte is [[endemisme|endemysk]] yn [[Perû]] en bestiet út twa ûndersoarten: * ''Ramphocelus melanogaster melanogaster'': it noardlike diel fan Sintraal-Perû. * ''Ramphocelus melanogaster transitus'': it eastlike diel fan Sintraal-Perû. It natuerlike biotoop fan 'e soarte is subtropysk of tropysk fochtich bosk en degradearre earder oerwâld. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel dêrfandinne as net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Ramphocelus%20melanogaster Birdlife International] * [https://ebird.org/species/bkbtan1#:~:text=Identification&text=Found%20only%20in%20northern%20Peru,bright%20red%20sides%20and%20rump. Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=FECD4A7C71BE553B Avibase] ---- {{Commonscat|Ramphocelus melanogaster|Swartbúktangare}} }} {{DEFAULTSORT:Swartbuktangare}} [[Kategory:Holsnaffeltangare]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] fmawe8uzui975cvfbzfsqiqsixpfxh4 0 182815 1237314 1235300 2026-08-02T13:23:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237314 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sitroenrêchtangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Lemon-rumped tanager (Ramphocelus icteronotus) male.jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Lemon-rumped tanager (Ramphocelus flammigerus) female Las Tanagaras.jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[holsnaffeltangaren]] (''Ramphocelus'') |Wittenskiplike namme= Ramphocelus icteronotus |Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1838 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ramphocelus icteronotus map.svg|250px]] }} De '''sitroenrêchtangare''' (''Ramphocelus icteronotus'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). == Systematyk en fersprieding == De fûgel wurdt faak as [[ûndersoarte]] behannele fan 'e [[fjoerrêchtangare]]. Gielrêchtangaren komme fan [[Panama]] oant [[Ekwador]] foar. Se libje yn subtropyske en tropyske gebieten yn bosk en degradearre bosk. == Status == De [[IUCN]] erkent de fûgel net as soarte en dêrfandinne is der formeel gjin eigen status fan 'e sitroenrêchtangare. As ûndersoarte fan 'e fjoerrêchtangare wurdt de fûgel as net bedrige klassifisearre om 't de fûgel profitearret fan boskferlies. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E666597F8C0F0F2F Avibase] ---- {{Commonscat|Ramphocelus icteronotus|Gielrêchtangare}} }} {{DEFAULTSORT:Sitroenrechtangare}} [[Kategory:Holsnaffeltangare]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] 9c60oed645m7t5szzou6wrjgciwjseo 0 182872 1237700 1195051 2026-08-03T10:48:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237700 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbúktangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Cambada-de-chaves (Tangara brasiliensis) - White-bellied Tanager.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara brasiliensis |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara brasiliensis map.svg|250px]] }} De '''wytbúktangare''' (''Tangara brasiliensis'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). Earder waard de wytbúktangare as in ûndersoarte fan 'e turkoaistangare (''Tangara mexicana'') beskôge. Yn 2016 waard de fûgel troch [[BirdLife International]] as aparte soarte erkend en yn 2023 folge ek it ynfloedrike IOC. == Beskriuiwing == Ofhinklik fan it ljocht liket de fûgel donker, mar de kop en it boarst binne foar it meast blau. De fûgel is swart op 'e krún en om 'e snaffel en hat blauwe flanken mei swarte plakjes. De boppedielen binne foar in grut part swart mei blauwe aksinten. De búk is wyt. == Fersprieding == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel leit oan 'e kustkrite fan [[Brazylje]] tusken [[Bahia]] en [[Rio de Janeiro]]. Se libje foar in part yn it [[Atlantysk Wâld]], mar se wurde ek yn jonge bosken en beamrike tunen yn bewenne gebieten oantroffen. Meastentiids wurde se yn pearkes of yn lytse homogene groepen waarnommen. == Status == Hoe grut de wrâldpopulaasje likernôch is, is net bekend, mar de soarte wurdt as frij algemien beskreaun. It oarspronklike habitat fan 'e fûgel is de lêste tiid lytser woarn en dêrfandinne wurdt der oannommen dat de oantallen fan 'e fûgel ek ôfnimme. De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre (LC, 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-tanager-tangara-brasiliensis Birdlife International] * [https://ebird.org/species/turtan3#:~:text=Striking%20tanager%20found%20in%20the,blue%20flanks%20with%20black%20spots. Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=513E1AA9F1A134CD Avibase] ---- {{Commonscat|Tangara brasiliensis|wytbúktangare}} }} {{DEFAULTSORT:witbuktangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] drsycpv9jdd2rrpsejgdv8lftl2tlrc 1237701 1237700 2026-08-03T10:49:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 [[]] 1237701 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbúktangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Cambada-de-chaves (Tangara brasiliensis) - White-bellied Tanager.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara brasiliensis |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara brasiliensis map.svg|250px]] }} De '''wytbúktangare''' (''Tangara brasiliensis'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). Earder waard de wytbúktangare as in ûndersoarte fan 'e turkoaistangare (''Tangara mexicana'') beskôge. Yn 2016 waard de fûgel troch [[BirdLife International]] as aparte soarte erkend en yn 2023 folge ek it ynfloedrike [[Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres]] (IOC). == Beskriuiwing == Ofhinklik fan it ljocht liket de fûgel donker, mar de kop en it boarst binne foar it meast blau. De fûgel is swart op 'e krún en om 'e snaffel en hat blauwe flanken mei swarte plakjes. De boppedielen binne foar in grut part swart mei blauwe aksinten. De búk is wyt. == Fersprieding == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel leit oan 'e kustkrite fan [[Brazylje]] tusken [[Bahia]] en [[Rio de Janeiro]]. Se libje foar in part yn it [[Atlantysk Wâld]], mar se wurde ek yn jonge bosken en beamrike tunen yn bewenne gebieten oantroffen. Meastentiids wurde se yn pearkes of yn lytse homogene groepen waarnommen. == Status == Hoe grut de wrâldpopulaasje likernôch is, is net bekend, mar de soarte wurdt as frij algemien beskreaun. It oarspronklike habitat fan 'e fûgel is de lêste tiid lytser woarn en dêrfandinne wurdt der oannommen dat de oantallen fan 'e fûgel ek ôfnimme. De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre (LC, 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-tanager-tangara-brasiliensis Birdlife International] * [https://ebird.org/species/turtan3#:~:text=Striking%20tanager%20found%20in%20the,blue%20flanks%20with%20black%20spots. Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=513E1AA9F1A134CD Avibase] ---- {{Commonscat|Tangara brasiliensis|wytbúktangare}} }} {{DEFAULTSORT:witbuktangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] 7m3wu9fxpzefpteqpewzbyugzis1dzy 0 182895 1237343 1195065 2026-08-02T14:12:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237343 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = smaragdtangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Emerald tanager san luis canopy Costa Rica 3.25.24 DSC 1922-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg|250px]] |lûd = [[ofbyld:Tangara florida - Emerald Tanager XC251591.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara florida |Beskriuwer, jier= [[Philip Lutley Sclater|P.L. Sclater]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1869 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara florida map.svg|250px]] }} De '''smaragdtangare''' (''Tangara florida'') is in [[sjongfûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte tangaren]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Emerald Tanager - San Luis - Costa Rica MG 1694 (26584929732).jpg|thumb|left|Smaragdtangare yn Kosta Rika.]] De fûgel is in middelgrutte soarte yn it skaai mei in lingte fan 10,6 oant 13 sm en in gewicht fan 18 oant 20,5 gram en ûnderskiedt him troch in heldergrien fearrekleed mei swarte streken op 'e rêch en wjukken en in swart earplak en wat swart by de ek swarte snaffel. Op 'e krún en de stút sitte ek giele fearkes. De wyfkes binne wat doffer en skaaie op 'e kop wat mear oer nei it gielgrien. == Fersprieding == De soarte wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n: * ''Tangara florida florida'': [[Kosta Rika]] en westlik [[Panama]]. * ''Tangara florida auriceps'': fan eastlik Panama oant noardwestlik [[Ekwador]]. De Smaragdtangare libbet yn fochtige bosken en boskrânen oant in hichte fan 900 m. == Hâlden en dragen == De fûgels ite foar it grutste part fruchten. It nêst bestiet foar in grut part út moas en wurdt yn 'e maitiid yn lytse beammen fan heechút 12 m boud. == Status == Neffens in rûge rûzing út 2019 bestiet de hiele populaasje út 50.000 oant 500.000 fûgels. De fersprieding fan 'e soarte is wat fragmintearre, mar op 'e plakken dêr't er foarkomt is de fûgel frij algemien. Oannommen wurdt dat de populaasje tebekrint, mar net yn in mjitte dat de fûgel bedrige wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrfandinne as net bedrige op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Tangara%20florida Birdlife International] * [https://ebird.org/species/emetan1/L605847 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=C8B9D4AEE55F0D17#:~:text=Geographic%20range%3A,northwestern%20Colombia%20through%20northwestern%20Ecuador Avibase] ---- {{Commonscat|Tangara florida|Smaragdtangare}} }} {{DEFAULTSORT:Smaragdtangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] 3feo1tvx0clpbip4y9q3z43ssnhr04x 0 182971 1237468 1195251 2026-08-02T18:35:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237468 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sulverkieltangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Silver-throated tanager (Tangara icterocephala icterocephala) Las Tangaras.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Tangara icterocephala - Silver-throated Tanager XC243148.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara icterocephala |Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1851 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara icterocephala map.svg|250px]] |250px]] }} De '''sulverkieltangare''' (''Tangara icterocephala'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte tangaren]] (''Tangara'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Silver-throated Tanager (49558011288).jpg|thumb|left|Sulverkieltangare yn Kosta Rika.]] De sulverkieltangare wurdt 13 sm lang en 17,7 oant 24,7 gram swier. Se binne foar it measte giel. De goudgiele kop en sulverwite kiel binne typysk foar de soarte. Fan 'e basis fan 'e snaffel oant it healwei de kop rint in swart snoreftige streek. De rêchfearren binne brunich oant gielich, de primêre en sekundêre fearren en de sturtfearren binne brún mei gielgriene rânen. De skaaien ferskille hast net fan inoar, mar de wyfkes binne wat bleker. == Fersprieding == De soarte wurdt yn trije [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Tangara icterocephala frantzii'': [[Kosta Rika]] en West-[[Panama]]. * ''Tangara icterocephala oresbia'': it westlike part fan Sintraal-Panama. * ''Tangara icterocephala icterocephala'': fan eastlik Panama oant westlik [[Ekwador]]. Sulverkeeltangare hawwe in foarkar foar fochtige bosken, boskrânen en berchhellingen op hichten tusken 150 en 2100 meter. == Hâlden en dragen == De fûgels ite benammen fruchten en wat minder lidpoatigen. Se libje yn pearkes of yn lytse groepkes, soms yn selskip mei oare tanagersoarten. Ofhinklik fan klimatologyske omstannichheden en hichte wurde ien of twa lechsels yn 't jier produsearre, yn Kolombia bygelyks tusken febrewaris en april en yn oktober. It nêst wurdt yn trije oant seis dagen fan moas, blêden en side fan spinnewebben boud yn strûken of beammen op hichten tusken ien en alve meter boppe de grûn en bestiet út twa witige oant ljochtgrize aaikes mei brune plakjes. Allinnich de froulike rassen. De aaikes wurde yn 13 oant 14 dagen troch it wyfke útbret. Nêstjongen wurde troch beide âlden fuorre en fleane nei 15 dagen út. == Status == De sulverkieltangare is net seldsum yn beskerme gebieten en nasjonale parken en wurdt dêrom troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan de Natuer]] (IUCN) klassifisearre as net bedrige (LC). Bûten de beskerme gebieten is lykwols al in delgong fan 'e soarte waarnommen troch it ferlies oan habitat as gefolch fan kultivaasje. Neffens in rûge rûzing fan 2019 bestiet de wrâldpopulaasje út 500.000 oant 5.000.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/silver-throated-tanager-tangara-icterocephala Birdlife International] * [https://ebird.org/species/sittan1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=E3DA11F175BC036A Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tangara icterocephala|sulverkieltangare}} }} {{DEFAULTSORT:sulverkieltangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] 2uf4drdqen1cw75o9tdfzm84sfrvuwx 0 182984 1237637 1195292 2026-08-03T00:57:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237637 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = turkoaiskoptangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Green-headed Tanager Ubatuba.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara seledon |Beskriuwer, jier= [[Philipp Ludwig Statius Muller|Statius Müller]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara seledon map.svg|250px]] }} De '''turkoaiskoptangare''' (''Tangara seledon'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte tangaren]] (''Tangara'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). == Skaaimerken == Lykas oare leden fan it skaai ''Tangara'' is it in lyts, kleurryk fûgeltsje fan likernôch 13,5 sintimeter lang. De kop, nekke, kin en boarst binne helder akwamaryngrien mei [[Limoen (kleur)|limoen]]grien op in plak op 'e nekke, wjukken en búk en in oranje stút. Opfallend is in grut swart plak op 'e wjukken en kiel. It wyfke is doffer fan kleur. == Fersprieding == De fûgel komt yn it Atlantyske reinwâld fan súdeastlik [[Brazylje]], it meast eastlike diel fan [[Paraguay]], en noardeastlik [[Argentynje]] (allinich yn 'e provinsje Misiones) foar. De soarte wurdt [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, dat wol sizze dat der gjin ûnderferdieling yn soarten is. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Sariá sete cores 2.jpg|thumb|left|Fûgels by in foerplanke.]] De fûgel hat in foarkar foar tropysk en subtropysk fochtich bosk, mar wurdt ek yn hôvings en parken waarnommen, dêr't er, nettsjinsteande syn kleurrike fearren, goed kamûflearre tusken it beamtegrien yn 'e beamtoppen beweecht. De soarte besiket faak fûgelhûskes en yt fruit en ynsekten. == Status == Turkoaiskoptangaren ha in grut ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt lykwols dat de oantallen tebekrinne, al is dat net sa bot om de fûgel as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (LC) op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-headed-tanager-tangara-seledon Birdlife International] * [https://ebird.org/species/grhtan2 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=19829A587B18196B Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tangara seledon|turkoaiskoptangare}} }} {{DEFAULTSORT:turkoaiskoptangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] cujmne1r3rvsri80f8vi9hqjjbxb0i0 0 182990 1237545 1195306 2026-08-02T19:57:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237545 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartnekketangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Metallic-green Tanager JCB.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Tangara labradorides - Metallic-green Tanager XC243150.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara labradorides |Beskriuwer, jier= ([[Auguste Boissonneau|Boissonneau]], 1840) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara labradorides map.svg|250px]] }} De '''swartnekketangare''' (''Tangara labradorides'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte tangaren]] (''Tangara'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Tangara labradorides Tángara verdiplata Metallic-green Tanager (8294184552).jpg|thumb|left|''Tangara labradorides''.]] De fûgel is in lytse tangare en liket wat kleurleas neffens oare soarten, mar yn goed ljocht is de unike mintkleur fan 'e fûgel te sjen. De soarte is griener as de [[goudnekketangare]] en hat net de spikkels fan 'e [[Beryltangare]]. Lykas de namme seit is de nekke swart. Ek hat de fûgel in swart masker en swarte wjukken mei griene rânen. De búk en de anaalstreek is brúngiel, mar dat is allinne fanút guon hoeken goed te sjen. Mantsjes en wyfkes binne allyk oan inoar. == Fersprieding == De swartnektangara libbet yn 'e subtropyske en tropyske sône fan 'e [[Andes]]. Dêr is it in frij algemiene fûgel yn dizebosken en oan boskrânen op in hichte fan sa'n 1.300 oant 2.300 meter. De soarte wurdt ferdield yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: * ''Tanager labradorides labradorides'' - komt foar yn 'e Andes fan westlik [[Kolombia]] en westlik [[Ekwador]]. * ''Tanara labradorides chaupensis'' - komt foar yn 'e Andes yn noardeastlik Perû (súdlik oant San Martín). == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrfandinne as net bedrige (LC, 2018). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/metallic-green-tanager-tangara-labradorides Birdlife International] * [https://ebird.org/species/megtan1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=19CC72C910B7EE0D Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tangara labradorides|swartnekketangare}} }} {{DEFAULTSORT:swartnekketangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] qsq0lfmjuog82dvjoninryv3fze958l 0 182994 1237638 1195318 2026-08-03T00:58:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237638 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = turkoaistangare |Ofbyld = [[Ofbyld:Saíra-de-bando (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[tangarefûgels]] (''Thraupidae'') |Skaai = [[echte tangaren]] (''Tangara'') |Wittenskiplike namme= Tangara mexicana |Beskriuwer, jier= ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]]), 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tangara mexicana map.svg|250px]] }} De '''turkoaistangare''' (''Tangara mexicana'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte tangaren]] (''Tangara'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Tanager, Turquoise RWD11c.jpg|thumb|left|Fûgel yn Florida (FS).]] De soarte wurdt 12 oant 14 sintimeter lang en hat in gewicht fan 17 oant 26 gram. By de basis fan 'e snaffel en op 'e krun is de fûgel swart. De rest fan it kopke en it boarst binne blau, de wjukken en sturtfearren binne foar it measte donkerblau oant fiolet. Ofhinklik fan it ljocht kriget it fearrekleed bytiden in turkwaze kleur. De búk is giel, mar by de ûndersoarte ''Tangara mexicana brasiliensis'' is dy wyteftich. Beide skaaien ferskillen hast net fan inoar; de wyfkes binne in bytsje bleker. == Fersprieding == Njonken de nominaatfoarm ''Tangara mexicana mexicana'', dy't foarkomt yn 'e regio [[Guyana]] en eastlik [[Brazylje]], binne trije oare ûndersoarten bekend: * ''Tangara mexicana boliviana'' – yn it easten [[Kolombia]], [[Ekwador]] en Perû, yn it noarden fan [[Bolivia]] en yn 'e Brazyljaanske dielsteaten Amazonas, Pará, Goiás en Mato Grosso. * ''Tangara mexicana media'' – yn it Kolombiaanske departemint Vichada en yn it noardeasten en suden fan [[Fenezuëla]]. * ''Tangara mexicana vieilloti'' – op [[Trinidad en Tobago|Trinidad]]. Turkoaistangaren hawwe de foarkar foar fochtige boskrânen en rivieriggen yn gebieten fariëarjend fan leechlân oant in hichte fan 1000 meter. Sûnt 2023 krige de eardere ûndersoarte ''Tangara mexicana brasiliensis'' de status fan soarte. Hjoed-de-dei stiet de fûgel bekend as de [[wytbúktangare]] of Braziliaanske tangare (''Tangara brasiliensis''). It is in isolearre populaasje oan 'e eastkust fan Brazylje fan Porto Seguro oer Rio de Janeiro oant krekt foar Santos en São Paulo. == Hâlden en dragen == De fûgels ite benammen fruit en, wat minder, ek lidpoatigen. Se wurde yn pearkes of lytse groepkes fan trije oant tsien fûgels sjoen, selden mei oare tangaresoarten. It bekerfoarmige nêst wurd allinnich troch it wyfke makke fan moas, blêd, planttried en bestiet út twa oant trije grize oant grienige aaikes mei brúneftige of readeftige stipkes. Yn finzenskip is in ynkubaasjetiid fan 12 oant 14 dagen waarnommen. Der is yn dit ramt gjin ûnderfining yn it fjild. == Status == De turkoaistangare is net seldsum yn beskerme gebieten en nasjonale parken en wurdt dêrom troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (LC). Der wurdt oannommen dat de oantallen fan 'e soarte tebekrinne. De ûndersoarte ''Tangara mexicana brasiliensis'' is lykwols foar in diel syn eardere ferspriedingsgebiet kwytrekke troch kultivaasje. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/turquoise-tanager-tangara-mexicana op Birdlife International] * [https://ebird.org/species/turtan1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=186AE9369E4E6C63 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tangara mexicana|turkoaistangare}} }} {{DEFAULTSORT:turkoaistangare}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte tangare]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] 9h7lio8loud3pev42a5564w51t1zr29 0 183072 1237564 1195811 2026-08-02T20:15:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237564 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartwjukkardinaal |Ofbyld = [[Ofbyld:Scarlet tanager patuxent research reguge north tract 8.3.23 DSC 6495.jpg|250px]]<br>Mantsje.<br>[[Ofbyld:Scarlet tanager in GWC (25342).jpg|250px]]<br>Wyfke. |lûd = [[Ofbyld:Piranga olivacea - Scarlet Tanager XC251399.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kardinaalfûgels]] ('' Cardinalidae'') |Skaai = [[piranga's]] (''Piranga'') |Wittenskiplike namme= Piranga olivacea |Beskriuwer, jier= ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Piranga olivacea map.svg|250px]]<small>{{Color box|#5f8dd3}} [[wintergast]] <br>{{Color box|#ff6600}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#ffd42a}} [[trekfûgel]]</small> }} De '''swartwjukkardinaal''' of '''skarlakenkardinaal''' (''Piranga olivacea'') is in sjongfûgel út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[kardinaalfûgels]] (''Cardinalidae''). De soart waard foar it earst wittenskiplik beskreaun troch [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]] yn 1789. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Scarlet tanager patuxent research refuge north tract 6.15.24 DSC 2317-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg|thumb|left|Mantsje yn prachtkleed.]] De swartwjukkardinaal is in middelgrutte sjongfûgel en krekt de lytste fan 'e fjouwer soarten fan it skaai dat noardlik fan 'e [[Meksiko|Meksikaanske]] grins briedt. Se wurde 16 oant 19 sm lang en ha in spanwiidte fan 25 oant 30 sm. Mantsjes binne djip read mei swarte wjukken en in swarte sturt. Wyfkes binne gieleftich op 'e ûnderkant en fan boppe oliifgrien, mei oliifgielige wjukken en sturt. Winterdeis hat it mantsje deselde kleuren as it wyfke, mar de wjukken en sturt bliuwe donker. == Fersprieding == It briedgebiet leit yn it eastlike diel fan 'e [[Feriene Steaten]] en it uterste súdeasten fan [[Kanada]]. De oerwinteringsgebieten lizze yn [[Súd-Amearika]]. Se libje yn boskgebieten, beboske gebieten, parken of tunen. == Hâlden en dragen == Nettsjinsteande de felle kleuren is de fûgel dreech yn 'e beammen waar te nimmen, dêr't se nei beien, fruchten, ynsekten, spinnen en slakken sykje. Yn 'e briedtiid komt it wyfke in pear dagen nei de mantsjes yn it briedgebiet oan, dêr't it mantsje syn territoarium yn 'e beammen ôfset hat en op it wyfke wachtet. As it wyfke yn 'e buert komt set it mantsje útein te sjongen om it wyfke út te noegjen. Yn in hege beam boud it wyfke it nêst en leit dêr trije oant fiif aaien, dy't yn likernôch trettjin dagen útbret wurde. == Status == De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2016) klassifisearre. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scarlet-tanager-piranga-olivacea Birdlife International] * [https://ebird.org/species/scatan/L684740 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=4210163221C2E458 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Piranga olivacea|Swartwjukkardinaal}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwjukkardinaal}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Piranga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] jov8hwehn8mz49xaysubco4fccsvp15 0 183085 1237616 1195596 2026-08-03T00:35:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237616 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tosksnaffelkardinaal |Ofbyld = [[Ofbyld:Tangararoja.jpg|250px]]<br>Mantsje.<br>[[Ofbyld:Piranga lutea (female), Colombia (30550958531).jpg|250px]]<br>Wyfke. |lûd = [[Ofbyld:Piranga lutea - Tooth-billed Tanager XC251397.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kardinaalfûgels]] ('' Cardinalidae'') |Skaai = [[piranga's]] (''Piranga'') |Wittenskiplike namme= Piranga lutea |Beskriuwer, jier= ([[René Primevère Lesson|Lesson]], 1834) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Piranga lutea map.png|250px]] }} De '''tosksnaffelkardinaal''' (''Piranga lutea''), ek: tosksnaffeltangare, is in middelgrutte Amerikaanske [[sjongfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kardinaalfûgels]] (''Cardinalidae''). == Taksonomy == Tradisjoneel waard it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Piranga'' klassifisearre yn 'e famylje [[tangarefûgels]] (''Thraupidae''), mar út genetysk ûndersyk die bliken dat it skaai thúsheart yn 'e famylje kardinaalfûgels (''Cardinalidae''). Earder waard de tosksnaffelkardinaal as [[konspesifyk]] mei de [[leverkardinaal]] (''Piranga hepatica'') en de [[leechlânleverkardinaal]] (''Piranga flava'') beskôge, mar yn 2001 waarden se troch de IOC World Bird List yn trije aparte soarten opdield. De systematyk fan 'e soarte is noch jimmeroan kontroversjeel. De tosksnaffelkardinaal wurdt ek faak behannele as in ûndersoarte fan 'e leverkardinaal, ûnder oaren troch de [[IUCN]]. Oaren, lykas Clements ''et al'' 2017, behannelje se beide as ûndersoarten fan 'e leechlânleverkardinaal.<ref>J.F. Clements, T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, D. Roberson, T. A. Fredericks, B. L. Sullivan and C. L. Wood (2016) The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 2024, [https://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/introduction/updateindex/october-2024/2024-citation-checklist-downloads/ birds.cornell.edu]</ref> De fûgel wurdt ferdield yn seis [[ûndersoarte]]n mei de folgjende ferdieling:<ref>Gill, F & D Donsker (Eds). 2015. IOC World Bird List (v 5.2). doi : 10.14344/IOC.ML.5.2.</ref> * ''Piranga lutea testacea'' - [[Kosta Rika]] en [[Panama]]. * ''Piranga lutea lutea'' – súdwestlik [[Kolombia]] oant west-sintraal [[Bolivia]]. * ''Piranga lutea desidiosa'' - west-sintraal Kolombia. * ''Piranga lutea toddi'' - sintraal Kolombia * ''Piranga lutea faceta'' - [[Trinidad en Tobago|Trinidad]], noardlik Kolombia en noardwestlik [[Fenezuëla]]. * ''Piranga lutea haemalea'' – súdlik Fenezuëla, [[Guyana]] en noardlik [[Brazylje]]. == Status == De [[IUCN]] erkent de fûgel net as in soarte en dêrom ûntbrekt in bedrigingstatus. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Piranga lutea|Tosksnaffelkardinaal }} }} {{DEFAULTSORT:tosksnaffelkardinaal }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Piranga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] lre4b4psm0xqw9srwwdxkr6jvvigqt7 0 183630 1237618 1197397 2026-08-03T00:39:35Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237618 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = treurdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Mourning dove (1).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Zenaida macroura vocalizations - pone.0027052.s009.oga|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[treurdowen]] (''Zenaida'') |Wittenskiplike namme = Zenaida macroura |Beskriuwer, jier= ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Zenaida macroura map.svg|250px]] <small>{{Kolommen2 |Kolom1= <br>{{Color box|#eb8608}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#7162c8}} [[stânfûgel]] |Kolom2= <br>{{Color box|#5f9ed3}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#ff0000}} yntrodusearre }}</small> }} De '''treurdo''' of '''roudo''' (''Zenaida macroura'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[treurdowen]] (''Zenaida'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[Do-eftigen|dowen]] (''Columbidae''). De soarte moat net betiizge wurde mei de treurtoartel (''Streptopelia decipiens''), dy't yn Afrika libbet. It "treur" of "rou"-diel fan syn namme hat te meitsjen mei syn drôve rop. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Carolinataube (Zenaida macroura), Vorderansicht.jpg|thumb|left|''Zenaida macroura'']] De soarte is in middelgrutte do, dy't likernôch 31 sm lang wurdt mei in spanwiidte fan 37 oant 45 sm. Syn fearren binne boppe oer it generaal griisbrún en ûnder rôze. De wjukken ha swarte plakken en de haadslachpinnen binne swart mei wite bûtenrânen. De eagen binne donker mei in ljochtblauwe hûd dêromhinne. Under it each sit in ûnderskiedend healmoannefoarmich gebiet fan donkere fearkes. It folwoeksen mantsje hat helder pearsrôze plakken oan 'e nekke mei in ljochtrôze kleur nei it boarst ta. Folwoeksen mantsjes hawwe in blaugrize kroan, in skaaimerk dat by de wyfkes ûntbrekt. Wyfkes binne ferlykber yn uterlik, mar hawwe oer it generaal in brunere kleur en binne wat lytser as mantsjes. De irisearjende plakken yn 'e nekke boppe de skouders binne hast ôfwêzich. Jonge fûgels ha in skobbich patroan en binne oer it generaal donkerder. == Fersprieding == De treurdo komt yn in grut part fan Noard-Amearika foar, fan Kanada oant Meksiko, en ek yn dielen fan Sintraal-Amearika. De soarte is yntrodusearre op 'e Bahama’s, Hawaï en oare eilannen. De fûgel libbet yn ferskillende soarten types lânskippen, lykas stêdsrânen, iepen lânskip, tunen, greiden en boskrânen. De soarte is te ferdielen yn fiif ûndersoarten: * ''Zenaida macroura marginella'' (Woodhouse, 1852) – westlik [[Kanada]] en westlik [[Feriene Steaten]] oant it suden fan Sintraal-[[Meksiko]]. * ''Zenaida macroura carolinensis'' (Linnaeus, 1766) – eastlik Kanada en eastlik Feriene Steaten, Bermuda, [[Bahama's]]. * ''Zenaida macroura macroura'' (Linnaeus, 1758) – (nominaatfoarm) [[Kuba]], Hispaniola ([[Dominikaanske Republyk]] en [[Haïty]]), [[Porto Riko]], [[Jamaika]]. * ''Zenaida macroura clarionensis'' (Townsend, CH, 1890) – it eilân [[Clarión]] (westlik út de kust fan Meksiko). * ''Zenaida macroura turturilla'' (Wetmore, 1956) – [[Kosta Rika]], westlik [[Panama]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Zenaida macroura -Mesa, Arizona, USA -parent and chicks-8a.jpg|thumb|left|Treurdo mei jongen.]] De treurdo is faak yn pearkes of lytse groepkes te sjen. Hy foerazjeart op 'e grûn en siket nei sied, nôt en somtiden ynsekten. De fûgel kin him goed oan delsettingen fan minsken oanpasse en wurdt dêrom ek faak yn tunen en parken sjoen. As er opskrikt wurdt, fljocht de treurdo mei in flugge, fladderjende flecht fuort, wêrby’t in fluitsjend lûd fan de wjukken te hearren is. Treurdokes bouwe in typysk dowenêst fan in losse samling tûken yn in beam, strûk of op gebouwen. It wyfke leit ornaris twa wite aaikes. Beide âlden briede de aaien út. De jongen wurde ynearsten mei "dowemolke" fuorre, in proteïne-rike stof dy’t yn it krop ûntstiet. Se briede faak mear as yn kear yn 't jier. == Status == De treurdo is ien fan 'e meast foarkommende fûgels yn Noard-Amearika. De populaasje bestiet út miljoenen fûgels. In rûge rûzing út 2020 hâldt it op 120.000.000 - 140.000.000 folwoeksen fûgels. Oannommen wurdt dat de soarte yn Noard-Amearika licht ôfnimt. Alhoewol't de fûgel somtiden foar sport of fleis bejage wurdt, klassifisearret de [[IUCN]] de fûgel as net bedrige (LC). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/mourning-dove-zenaida-macroura Birdlife] * [https://ebird.org/species/moudov Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=00124D987C95811B Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Zenaida macroura|Treurdo}} }} [[Kategory:Treurdo]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Hawaï]] 0zy2tek6acnu7bllofc2ffbm9catb9h 0 183671 1237643 1197495 2026-08-03T01:08:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237643 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Veraguaskwarteldo |Ofbyld = [[Ofbyld:GeotrygonRufiventrisSmit.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = '''Veraguaskwarteldowen''' (''Leptotrygon'')<br><small>(Banks, Weckstein, Remsen & Johnson, 2013)</small> |Wittenskiplike namme = Leptotrygon veraguensis |Beskriuwer, jier= ([[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1866) |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[File:Leptotrygon veraguensis map.svg|250px]] }} De '''Veraguaskwarteldo''' (''Leptotrygon veraguensi'') is in [[fûgel]]soarte út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae''). It is de iennige soarte yn it skaai ''Leptotrygon''. == Beskriuwing == Mantsjes fan 'e soarte wurde oant 24,5 sm lang en wyfkes oant 22 sm. Se weagje sawat 155 gram. It gesicht fan in folwoeksen fûgel is wyt en giet yn in grize kleur op 'e kroan oer en in pearse efterkroan en nekke. De brede wite streek ûnder it each hat in smellere swarte streek derûnder. De boppedielen binne donker oliifbrún of pearsbrún. De kiel is wyt en de búk is bleek, mei readbrune bleke flanken. De nekke, it boarst en de boppedielen hawwe in grienige of pearse irisaasje. De skaaien binne oer it algemien itselde, alhoewol't wyfkes somtiden in bleekwyt gesicht en kroan hawwe kinne. Jonge fûgels binne ferlykber, mar har fearren hawwe readbrune seamen en de irisaasje ûntbrekt. == Fersprieding == De fûgel wurdt op 'e Karibyske hellingen fan súdlik [[Nikaragûa]], [[Kosta Rika]] en [[Panama]] oantroffen en ek op 'e [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske hellingen]] fan eastlik Panama oer westlik [[Kolombia]] oant de noardlike provinsje [[Esmeraldas (provinsje)|Esmeraldas]] fan [[Ekwador]]. Veraguaskwarteldowen libje yn tichte, wiete bosken, fral yn wiete ravinen, fan seenivo oant 900 m. == Hâlden en dragen == Veraguaskwarteldowen binne [[stânfûgel]]s en rinne by fersteuring fuort. Se foerazjearje meast allinnich of yn pearkes en sykje nei sied, fruit en lytse wringeleazen. Se briede yn Kosta Rika fan jannewaris oant july en ek yn 'e rest fan it ferspriedingsgebiet binne yn dat tiidrek briedgefallen bekend. De nêsten wurde fan tûkjes yn 'e begroeiïng boud, likernôch 1 oant 2 m heech. In nêst bestiet út twa aaien. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige op 'e [[Reade list]]. It is yn it ferspriedingsgebiet in gewoane fûgel, mar de ferneatiging fan bosk hat sûnder mis in negative ynfloed op 'e populaasje en dêrfandinne wurdt der oannommen dat de oantallen tebek rinne. De populaasje waard yn 2016 op likernôch 20.000 oant 50.000 fûgels rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Leptotrygon%20veraguensii Birdlife] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Leptotrygon veraguensi|Veraguaskwarteldo}} }} [[Kategory:Veraguaskwarteldo]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] almqrn53svuf5ejdimzqblt6y8bqqya 0 183702 1237452 1197662 2026-08-02T17:43:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237452 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Suludolkstekdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Gallicolumba menagei.svg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[dolkstekdowen]] (''Gallicolumba'') |Wittenskiplike namme = Gallicolumba menagei |Beskriuwer, jier= [[Frank Swift Bourns|Bourns]] & [[Dean Conant Worcester|Worcester]], 1894 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Suludolkstekdo''' (''Gallicolumba menagei'') of Tawitawidolkstekdo is in ekstreem seldsume, mooglik útstoarne dowesoarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dolkstekdowen]] (''Gallicolumba''). De soarte is [[endemisme|endemysk]] op it [[Filipinen|Filipynske]] eilân [[Tawi-Tawi]]. De soarte waard ûntdutsen op in ekspedysje tusken 1890 en 1892 fan Frank Swift Bourns en Dean Conant Worcester. De wittenskiplike namme ferwiist nei Louis Menage, in sakeman út [[Minneapolis]], dy't dy ekspedysje finansjeel mooglik makke. == Skaaimerken == De soarte wurdt 25–27 sm lang en liket op 'e [[Mindanaodolkstekdo]] (''Gallicolumba crinigera''), mar ferskilt mei't it plak op it wite boarst helder oranje is en de jiskegrize búk dy't by de anaalstreek yn krêmwyt oergiet. It irisearjende grien yn 'e nekke rint hat hielendal oer it boarst hinne oant hast ûnder it oranje boarstplak troch. De oare boppedielen binne kastanjekleurich mei in djip readfiolette glâns. De iris is sulvergriis, de snaffel by de basis swart en donkergriis oan 'e punt. Tusken mantsjes en wyfkes binne wat fearrekleed oanbelanget gjin ferskillen. == Hâlden en dragen == Oer syn libbensstyl is hast neat bekend. Lykas oare soarten yn it skaai libbet de fûgel nei alle gedachten op 'e grûn en fleant er mar koarte ôfstannen. == Status == De soarte is allinne mar fan twa eksimplaren bekend, dy't yn 1891 op it eilân Tawi-Tawi sammele waarden. [[BirdLife International]] klassifiearret de fûgel yn 'e kategory ''critically endangered'' (krityk), om't útspraken fan ynwenners fan Tawi-Tawi, Siasi, Tandubatu, Dundangan, Baliungan en Simunal út 1995 laten ta de hope dat de fûgel noch bestean kin. Neffens dy útspraken soe de soarte oant de jierren 1970 regelmittich waarnommen wêze. Dy jierren waard de needtastân troch Marcos útroppen en wie der sprake fan in soad jacht en streuperij op dowen en hinnen, dy't in foarse delgong fan 'e populaasje feroarsake. Yn 1994 waard it lêste primêre bosk op Tawi-Tawi kapt en de rest fan bosk troch houtwinning degradearre. Yn 1996 wiene der sels plannen om it hiele bosk op Tawi-Tawi te ferfangen troch oaljepalmplantaazjes. Yn 2006 wiene der lykwols berjochten dat der noch guon boskresten oerbleaun wiene. It houtkapjen fan it oerbleaune bosk, no beheind ta de rûge berchregio's, waard folge troch ûnkontrolearre delsettingen en lânbougebrûk. Lytsskalige ûntbosking komt noch altyd foar op Tandubatu, Dundangan en Baliungan. By in besite oan Tawi-Tawi yn febrewaris en juny 2009 waarden gjin waarnimmiingen fan 'e fûgel dien en kontakten mei streupers en bewenners leveren nimmen op, dy't bekend mei de soarte wiene. De oanhâldende boargerkriich tusken it Filipynske regear en it Moro Islamityske Befrijingsfront ha in syktocht nei de do yn 'e ôfrûne jierren opkeard. Alhoewol't de eilannen Tandubatu, Dundangan, Baliungan noch aardich wat bosk ha, liket it bestean fan 'e fûgel op dy eilannen ûwierskynlik, om't se mei inoar mar 17 km² grut binne. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sulu-bleeding-heart-gallicolumba-menagei Birdlife] * [https://ebird.org/species/subhea1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=521FCF009BBE4810 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gallicolumba menagei|Suludolkstekdo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dolkstekdo]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] h7s1m2rq35dv3b7dfikpnhud4i10xuv 0 183803 1237563 1198001 2026-08-02T20:14:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237563 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = swartwjukgrûndo |Ofbyld = [[Ofbyld:Metriopelia melanoptera 352646214.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[Andesgrûndowen]] (''Metriopelia'') |Wittenskiplike namme = Metriopelia melanoptera |Beskriuwer, jier= ([[Juan Ignacio Molina|Molina]], 1782) |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Metriopelia melanoptera map.svg|250px]] }} De '''swartwjukgrûndo''' (''Metriopelia melanoptera'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[Andesgrûndowen]] (''Metriopelia'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dowen]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De swartwjukgrûndo is in lytse oant middelgrutte do fan 21 oant 23 sm lang dy't yn it skaai opfalt troch de karakteristike swartkleurige wjukken en it wite skouder. De fûgel hat in bleke oant ljochtbrune rêch, in bleek boarst en in bleke búk, mei in rôzige tint op it boarst by guon eksimplaren. Under it each sit as in trien in oranje plakje. It meast opfallende is it kontrast tusken it bleke lichem en de glânzgjende swarte wjukken, dy't benammen yn 'e flecht te sjen binne. It lichem is kompakt mei koarte poatsjes, geskikt foar in libben op 'e grûn yn rotsige of drûge gebieten. == Fersprieding == [[Ofbyld:Metriopelia melanoptera 242809480.jpg|thumb|left|Fûgel yn San José, Jujuy (Argentynje).]] De swartwjukgrûndo komt foar yn Súd-Amearika, benammen yn 'e [[Andes]] fan [[Perû]], [[Bolivia]], it noardwesten fan [[Argentynje]] en de eastlike dielen fan [[Sily]]. Se libje meast yn heechlizzende, drûge gebieten, lykas rotsige heuveleinen en steppe-eftige gebieten oant sa’n 4.800 meter hichte. De fûgel wurdt ferdield yn twa ûndersoarten, dy't troch de kleurintensiteit en somtiden ek in lytse fariaasje yn grutte of wjukbreedte fan in oar ferskille. * ''Metriopelia melanoptera saturatior'': libbet yn it noardlike diel fan it ferspriedingsgebiet (Kolombia en Ekwador). * ''Metriopelia melanoptera melanoptera'': libbet yn 'e súdlike regio's fan Bolivia oant it suden fan Argentynje. == Hâlden en dragen == Swartwjukgrûndowen binne freedsume fûgels en net-agressyf. Se libje meast op 'e grûn en foarazjearje faak yn groepkes, mar sliepe faak yn lege beamkes of boskjes. Se kinne wol fleane en dogge soks fakentiden flak oer de grûn hinne. Dan binne ek de swarte wjukken goed te sjen. Se ite sied, mar fierder is dêr net in soad fan bekend. De briedtiid ferskilt mei de breedtegraad. Yn Kolombia en Ekwador binne aaien fûn tusken augustus en oktober. Yn it suden giet it seizoen troch nei oktober oant febrewaris. It nêst is ienfâldich fan tûkjes, strie en wat gers, lykas eigen is oan dowen. It wyfke leit meastentiids 2 aaien. Sawol it mantsje as wyfke briede de aaikes út en fersoargje de jongen. == Status == De swartwjukgrûndo hat de status fan net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en der binne gjin sterke bewiizen fan ôfname en syn habitat wurdt net op grutte skaal bedrige. Benammen yn 'e tangonklike dielen fan it bercheftige gebiet komt fersteuring en habitatferlies troch lânbou foar. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-winged-ground-dove-metriopelia-melanoptera Birdlife] * [https://ebird.org/species/bwgdov1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=C28815B3B270CF14 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Metriopelia melanoptera|Swartwjukgrûndo}} }} {{DEFAULTSORT:swartwjukgrundo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Andesgrûndo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] f0uu568qe67mtupcw9xs3j78oxeyww7 0 183861 1237316 1213967 2026-08-02T13:26:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237316 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Skarlekkenboarstfruchtdo |Ofbyld = [[File:Megaloprepia_formosa_-_Fadzrun_-_458455243.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[fruchtdowen]] (''Ptilinopus'') |Wittenskiplike namme = Ptilinopus bernsteinii |Beskriuwer, jier= [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''skarlekkenboarstfruchtdo''' of '''skarlekkenboarstjufferdo''' (''Ptilinopus bernsteinii'') is in [[fûgel]]soarte yn 'e famylje ''Columbidae''. Yn 1863 ferneamde [[Hermann Schlegel]] de nije soarte nei ien fan syn samlers, [[Heinrich Agathon Bernstein]]. == Beskriuwing == De skarlekkenboarstfruchtdo is in middelgrutte fûgel, dy't oant 29 sintimeter lang wurdt. De fûgel hat in grize kop mei in griene waas. De rest fan 'e boppedielen en it boarst binne heldergrien fan kleur. It mantsje hat midden op it legere boarst in helder [[skarlekkenread]] plak en fierder binne der gjin grutte ferskillen mei wyfkes, útsein dat de kleuren by wyfkes minder sprekkend binne. De búk is oranjegiel en de fûgel hat in lange grien mei grize sturt. De snaffel is grien en de poatsjes binne blaugriis. == Fersprieding == De fûgel is [[Endemisme|endemysk]] yn [[Yndoneezje]], dêr't er yn 'e noardlike [[Molukken]] libbet. Syn natuerlike habitat binne subtropyske of tropyske fochtige leechlânbosken. Der binne twa ûndersoarten: * ''Ptilinopus bernsteinii bernsteinii'' - komt foar yn 'e noardlike Molukken (Halmahera, Ternate en Bacan). * ''Ptilinopus bernsteinii micrus'' – komt foar op Obi (noard-sintraal Molukken). == Hâlden en dragen == De skarlekkenboarstfruchtdo libbet fan fruchten. It is in stille fûgel dy't allinne of yn pearkes yn 'e heechste beamlagen foerazjearret. == Status == Sûnt 1988 wurdt de skarlekkenboarstfruchtdo troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] klassifisearre as net bedrige. It ferspriedingsgebiet is net grut, mar grutter as 20.000 km². Oannommen wurdt dat de populaasje ôfnimt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scarlet-breasted-fruit-dove-megaloprepia-formosa Birdlife] * [https://ebird.org/species/sbfdov1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=A2199AD24EA7D586 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ptilinopus bernsteinii|Skarlekkenboarstfruchtdo}} }} {{DEFAULTSORT:Skarlekkenboarstfruchtdo}} [[Kategory:Fruchtdo]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] mnaitggk8wpoxkrnh0k1vo67kt9dg7r 1237317 1237316 2026-08-02T13:27:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237317 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = skarlekkenboarstfruchtdo |Ofbyld = [[File:Megaloprepia_formosa_-_Fadzrun_-_458455243.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[fruchtdowen]] (''Ptilinopus'') |Wittenskiplike namme = Ptilinopus bernsteinii |Beskriuwer, jier= [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''skarlekkenboarstfruchtdo''' of '''skarlekkenboarstjufferdo''' (''Ptilinopus bernsteinii'') is in [[fûgel]]soarte yn 'e famylje ''Columbidae''. Yn 1863 ferneamde [[Hermann Schlegel]] de nije soarte nei ien fan syn samlers, [[Heinrich Agathon Bernstein]]. == Beskriuwing == De skarlekkenboarstfruchtdo is in middelgrutte fûgel, dy't oant 29 sintimeter lang wurdt. De fûgel hat in grize kop mei in griene waas. De rest fan 'e boppedielen en it boarst binne heldergrien fan kleur. It mantsje hat midden op it legere boarst in helder [[skarlekkenread]] plak en fierder binne der gjin grutte ferskillen mei wyfkes, útsein dat de kleuren by wyfkes minder sprekkend binne. De búk is oranjegiel en de fûgel hat in lange grien mei grize sturt. De snaffel is grien en de poatsjes binne blaugriis. == Fersprieding == De fûgel is [[Endemisme|endemysk]] yn [[Yndoneezje]], dêr't er yn 'e noardlike [[Molukken]] libbet. Syn natuerlike habitat binne subtropyske of tropyske fochtige leechlânbosken. Der binne twa ûndersoarten: * ''Ptilinopus bernsteinii bernsteinii'' - komt foar yn 'e noardlike Molukken (Halmahera, Ternate en Bacan). * ''Ptilinopus bernsteinii micrus'' – komt foar op Obi (noard-sintraal Molukken). == Hâlden en dragen == De skarlekkenboarstfruchtdo libbet fan fruchten. It is in stille fûgel dy't allinne of yn pearkes yn 'e heechste beamlagen foerazjearret. == Status == Sûnt 1988 wurdt de skarlekkenboarstfruchtdo troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] klassifisearre as net bedrige. It ferspriedingsgebiet is net grut, mar grutter as 20.000 km². Oannommen wurdt dat de populaasje ôfnimt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scarlet-breasted-fruit-dove-megaloprepia-formosa Birdlife] * [https://ebird.org/species/sbfdov1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=A2199AD24EA7D586 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ptilinopus bernsteinii|Skarlekkenboarstfruchtdo}} }} {{DEFAULTSORT:Skarlekkenboarstfruchtdo}} [[Kategory:Fruchtdo]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] esa8katvb4vfu19qe1rxbuhwntmc2dw 0 183939 1237534 1198370 2026-08-02T19:50:02Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237534 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Hooded Parrot (Male).jpg|250px]] <br>Mantsje<br>[[Ofbyld:Hooded Parrot (Female).jpg|250px]]<br>Wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[paradysparkiten]] (''Psephotellus'') |Wittenskiplike namme= Psephotellus dissimilis |Beskriuwer, jier = [[Robert Collett|Collett]], 1898 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkopparkyt''' of '''kapeparkyt''' (''Psephotellus dissimilis'') is in parkitesoarte dy't libbet yn it [[Northern Territory]] yn [[Austraalje]]. De fûgel libbet yn savanna's en iepen bosken en is ien fan 'e twa besteande soarten fan it skaai dy't briedt yn termitebulten. De fûgel is yn 'e 20e iuw in grut part fan syn oarspronklike ferspriedingsgebiet kwyt rekke. == Beskriuwing == De parkyt wurdt oant 26 sm lang en weaget 50 oant 60 gram. Mantsjes ha in swarte kop oant krekt oer de eagen en oant ûnder de snaffel. Yn 'e nekke giet it swart oer yn swartbrune fearren op 'e mantel en de mediale dielen fan 'e wjukken. De ûnderste helte fan it kopke en de sydkanten fan 'e hals binne turkwaze. De foarkant fan 'e hals, it boarst, de búk en de stút binne ljochtblau-grien, wylst de ûndersturtdekfearren salmkleurich oant read binne mei smelle wite rânen. De boppekant fan 'e sturt is donkergrien oant nei de ein swart. De wjukken binne útsein de ediale dekfearren en de slachpinnen goudgiel. It mantsje hat in grize snaffel. Wyfkes binne minder opfallend fan kleur en binne meast ljochtgrien op 'e rêch. It boarst, de búk en de stút binne ljochtblau en it giel op 'e wjukken is ôfwêzich. De wyfkes binne tige dreech te ûnderskieden fan 'e wyfkes fan 'e [[gielskouderparkyt]]. Jonge mantsjes ha gjin swart oan 'e kop en de jonge fûgels komme let op kleur, meast nei twa jier. == Hâlden en dragen == De fûgel briedt ien of twaris yn 't jier tusken april en augustus. In lechsel bestiet út fjouwer oant seis wite aaien. Nêsten wurde boud yn holtes fan termiteheuvels, dy't kwetsber binne foar losrinnend fee. De fûgels is trije wiken dwaande mei it útgraven en de horizontale tunnel nei de holte is likernôch 50 oant 80 sm lang. Yn 'e briedtiid binne de fûgels agressyf tsjin oare parkitesoarten. Nei't de jongen útflein binne, rinne sels de jonge fûgels gefaar om oanfallen te wurden. Se ite sied. == Status == Alhoewol't de soarte yn in grut part fan it oarspronklike ferspriedingsgebiet is ferdwûn, bliuwt de fûgel algemien yn beskerme dielen. De soarte wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2024) klassifisearre en de populaasje wurdt no as stabyl beskôge. == Avikultuer == De fûgel briedt maklik yn finzenskip, mar hy kin agressyf wêze, wat it net mooglik makket om him yn in mingde folière mei oare parkiten te hâlden. De fûgels hâlde ek yn Europa fêst oan 'e Australyske briedtiid en dan is it yn Europa hjerst. Om't it wyfke de jongen net lang genôch waarm hâldt en faak al nei fiif dagen fan it nêst giet, is der dêrom in ferwaarme nêstromte nedich. {{boarnen|boarnefernijing= * Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel I, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hooded-parrot-psephotellus-dissimilis Birdlife, oproppen 24 juny 2025.] * [https://ebird.org/species/gospar1 Ebird, oproppen 24 juny 2025.] * [https://ebird.org/species/hoopar1/AU-NT-WES Avibase, oproppen 24 juny 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Psephotellus dissimilis|swartkopparkyt}} }} [[Kategory:Paradysparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 775jexjhzslnblkwga6bcjc4oj5lt0a 0 184006 1237551 1198514 2026-08-02T20:01:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237551 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartsnaffelamazône |Ofbyld = [[Ofbyld:Amazona agilis -Vienna Zoo, Schonbrunn Palace, Vienna, Austria -head-8a.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[amazônepappegaaien]] (''Amazona'') |Wittenskiplike namme= Amazona agilis |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Amazona agilis map.svg|250px]] }} De '''Swartsnaffelamazône''' (''Amazona agilis'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[amazônepappegaaien]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae''). De soarte is [[endemisme|endemysk]] op [[Jamaika]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Amazona agilis -Cockpit Country, Jamaica-8 (2).jpg|thumb|left|Amazona agilis.]] Dizze papegaai is lytser as de [[gielsnavelamazône]] en mjit likernôch 25 sintimeter. By mantsjes is de snaffel tige donkergriis, hast swart, dy't bleker nei de basis wurdt. De neakene hûd om it donkerbrune each is donkergriis. It fearrekleed fan 'e fûgel is fral grien en bleker en gieliger oan 'e ûnderkant. De fearren fan 'e nekke binne swart omrâne. In soad fûgels ha op 'e foarholle in pear reade fearkes. De eardekveren binne swarteftich en de primêre dekveren binne read, wylst de haadslachpinnen fioletblau en swart en de sekundêre slachpinnen blau oan 'e úteinen en nei de basis grien binne. De sturt is meast grien mei wat read, wylst de bûtenste fearren blauwe rânen ha. De poaten binne griisgrien. Wyfkes binne lykas mantsjes, mar mei guon primêre dekveren grien ynstee fan read. == Fersprieding == De swartsnaffelamazône is [[endemisme|endemysk]] op [[Jamaika]]. Se libje yn bercheftich reinwâld, meast kalkreinwâlden. It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is flink krompen en it eardere sletten ferspriedingsgebiet wurdt tsjintwurdich ferdield yn in westlik en eastlik gebiet. == Hâlden en dragen == De fûgels ite fruit, sied en nuten. Se ite ek kultivearre fruit, lykas mango's, papaja's, komkommers en wylde fruchten. It wyfke leit meastentiids 2 oant 4 aaien, dy't se yn sawat 26 oant 28 dagen útbriedt. It mantsje bliuwt yn 'e buert en soarget foar it wyfke. De jongen fleane nei likernôch 8 oant 9 wiken út. == Status == De soarte wie eartiids like gewoan as de gielsnavelamazône, mar is no folle seldsumer wurden troch ûntbosking, de skea fan orkanen dy't bosken ferneatigen en streuperij foar iten en de hannel yn wylde papegaaien. In rûzing fan 2000 gyng út fan in populaasje fan 6.000 oant 15.000 fûgels. Oant 2016 hie de soarte noch de status gefoelich (VU), mar fanwegen de fierdere tebekgong klassifisearret de [[IUCN]] de swartsnaffelamazône sûnt 2020 as bedrige (EN) op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel II, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-billed-amazon-amazona-agilis Birdlife, oproppen 27 juny 2025.] * [https://ebird.org/species/blbpar1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 27 juny 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=EE6765946463859C Avibase, oproppen 27 juny 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Amazona agilis|Swartsnaffelamazone}} }} [[Kategory:Amazônepappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] tmhcr243yxrl42enoizxp35ag33mm8t 0 184025 1237339 1212758 2026-08-02T14:06:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237339 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = smaragddo |Ofbyld = [[File:Asian_Emerald_Dove_0A2A7379.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Asian emerald dove song recorded in February 2010 at Yana, Karnataka.wav|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[smaragddowen]] (''Chalcophaps'') |Wittenskiplike namme = Chalcophaps indica |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''smaragddo''' (''Chalcophaps indica'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[smaragddowen]] (''Chalcophaps'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e dowen (''Columbidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Chalcophaps indica -a pair in captivity-8a.jpg|thumb|left|Pearke smaragddowen.]] De 23 oant 27 sm lange smaragddo hat heldergriene, glânzgjende wjukken, in koraalreade snaffel en in jiskegrize foarholle. De rest fan it bealchje is meast rôzebrún of kastanjebrun. Op 'e griene wjuk sit in wyt skouderplak. De ûnderbúk is griis en de sturt swarteftich. It wyfkes hat gjin grize kroan mar is dêr brún en dêr't it mantsje mear rôzebrún is, is it wyfke mear ljochtbrún. == Fersprieding == De fûgel libbet yn dielen fan [[Aazje]] yn tropysk en subtropysk bosk fan leechlannen oant berchgebieten. Se wurde faak waarnommen op 'e grûn by paden mei in soad skaad en komme ek yn parken mei in soad grien foar. De smarragddo is [[Eksoat|yntrodusearre]] yn [[Porto Riko]]. Der binne seis ûndersoarten bekend: * ''Chalcophaps indica indica'': fan [[Yndia]] oant súdlik [[Sina]], [[Maleizje]], de [[Filipinen]], de [[Yndoneezje|Yndonezyske]] en de westlike [[Papoea Nij-Guineä|Papoea Nij-Guineeske]] eilannen. * ''Chalcophaps indica robinsoni'': [[Sry Lanka]]. * ''Chalcophaps indica maxima'': [[Andamanen]]. * ''Chalcophaps indica augusta'': [[Nikobaren]]. * ''Chalcophaps indica natalis'': [[Krysteilân]]. * ''Chalcophaps indica minima'': [[Numfor]], [[Biak]] en [[Num]] (by noardlik [[Nij-Guineä]]). == Status == De smaragddo hat in grut ferspriedingsgebiet en de status net bedrige (LC, 2016). Alhoewol't der wol oannommen wurdt dat de soarte yn oantal ôfnimt, is dat net sa slim dat de fûgel as bedrige klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-capped-emerald-dove-chalcophaps-indica Birdlife] * [https://ebird.org/species/emedov2 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=05E5E8F648951C9F Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chalcophaps indica|Smaragddo}} }} {{DEFAULTSORT:Smaragddo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Smaragddo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] [[Kategory:Eksoat yn Porto Riko]] juu09v19h167yeuevr4esbq8dpoblh2 0 184044 1237406 1198660 2026-08-02T17:07:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237406 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Stephans smaragddo |Ofbyld = [[File:Chalcophaps_stephani_454946553.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[smaragddowen]] (''Chalcophaps'') |Wittenskiplike namme = Chalcophaps stephani |Beskriuwer, jier= [[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1851 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} '''Stephans smaragddo''' of de '''stephansmaragddo''' (''Chalcophaps stephani'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[smaragddowen]] (''Chalcophaps'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dowen]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De Stephans smaragddo is lyts, rustbrún doke fan 20 oant 24 sm lang mei smaragdgriene wjukken, in oranje snaffel en in ljochte foarholle, dy't wyt is by it mantsje en griis by it wyfke. De brune rêch, brune sturt en it plak op 'e foarholle ûnderskiede him fan 'e oare soarten yn it skaai. By de Stephans smaragddo (Chalcophaps stephani) falt ek in lyts, mar dúdlik wyt of ljocht plak efter of boppe it ear op, dat by de oare twa soarten fan it skaai ûntbrekt. == Fersprieding == Stephans smaragddowen komme foar yn [[Yndoneezje]], [[Papoea Nij-Guineä]] en de [[Salomonseilannen]]. Der binne trije [[ûndersoarte]]n: * ''Chalcophaps stephani stephani'': de [[Kei-eilannen]], [[Nij-Guineä]], de [[Admiraliteitseilannen]] en de [[Bismarckarsjipel]]. * ''Chalcophaps stephani wallacei'': [[Selebes]] en de [[Sûla-eilannen]]. * ''Chalcophaps stephani mortoni'': de Salomonseilannen (fan [[Bougainville (eilân)|Bougainville]] oant [[San Cristóbal (eilân)|San Cristóbal]] en Santa Anna). == Status == De populaasje fan 'e soarte wurdt as stabyl beskôge en de [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (LC, 2018) op 'e [[Reade list]]. == Namme == De namme fan 'e fûgel ferwiist nei Étienne Stephan Jacquinot (1776–1840), de heit fan 'e Frânske ûntdekkingsreizger Charles Jacquinot.<ref>[https://www.worldbirdnames.com/bird/stephan-s-dove/2018.html World Bird Names.]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stephans-dove-chalcophaps-stephani Birdlife] * [https://ebird.org/species/stedov1/SB Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/search.jsp?qstr=Chalcophaps+stephani Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chalcophaps stephani|Stephans smaragddo}} }} {{DEFAULTSORT:Stephans smaragddo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Smaragddo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] aevw2yd3uluiitkli4uomslhl17nuj9 0 184073 1237429 1200104 2026-08-02T17:24:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237429 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = strûkbrûnswjukdo |Ofbyld = [[File:Brush_Bronzewing_0A2A1691.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[brûnswjukdowen]] (''Phaps'') |Wittenskiplike namme = Phaps elegans |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1809 |IUCN-status= [[Ofbyld:Fl mammals lc.svg]] [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Brush Bronzewing.png|250px]] {{Color box|#b33636}} ferspriedingsgebiet }} De '''strûkbrûnswjukdo''' (''Phaps elegans'') is in [[fûgel]] de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae'') en is [[endemysk]] yn [[Austraalje]] en wurdt yn twa [[ûndersoarte]]n ferdield. De soarte waard foar it earst yn 1809 troch [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] beskreaun. == Beskriuwing == De soarte is wat formaat oanbelanget te ferlikenjen mei de gewoane [[brûnswjukdo]] (''Phaps chalcoptera''), mar hy is koarter en steviger fan uterlik. Se binne relatyf lyts en fariearje yn grutte fan 25 oant 33 sm. Beide skaaien binne donker-oliifbrún oan 'e boppekant, ha rike readbrune kleuren by de nekke en skouders lâns mei in blaugrize ûnderkant. De strûkbrûnswjukdo hat irisearjende balken fan blau en grien oer de binnenste sekundêre fearren fan eltse wjuk. == Fersprieding == Strûkbrûnswjukdowen binne endemysk foar Austraalje en se libje yn it súdwesten en súdeasten fan it fêstelân mei populaasjes yn [[Queensland]], [[Nij-Súd-Wales]], [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]], [[Súd-Austraalje]], [[West-Austraalje]] en ek [[Tasmaanje]]. De fûgel hat in foarkar foar tichte kustheide en bosken mei hurdblêdige strûken. De soarte wurdt yn twa ûndersoarten ferdield: * ''Phaps elegans elegans'': komt foar yn it súdwesten fan Austraalje * ''Phaps elegans occidentalis'': komt fan súdeastlik Queensland oant súd-sintraal Austraalje en Tasmaanje foar. == Hâlden en dragen == De soarte yt sied, beien en lytse ynsekten en foerazjearje fral op 'e grûn. Lokale migraasjes ha meast te meitsjen mei de beskikberens fan iten. Lykas de gewoane brûnswjukdo drinkt de soarte yn 'e moarntiid of by it skimerjen en se naderje de wetterplakken hoeden nei't er op in koarte ôfstân dêrfan lâne is. In lechsel bestiet meastentiids út twa aaien, dy't yn sawat 17 dagen útbret wurde. Nei 16 oant 20 dagen fleane de jonge fûgels út. Folwoeksen pearkes sille 3 oant 4 wiken nei't de jongen harren sels rêde op 'e nij briede. Dizze fûgels wurde selden yn groepen sjoen en libje leaver allinnich, yn pearkes of yn lytse famyljegroepen; de grutste registrearre groep wie in groep fan acht fûgels. == Status == De soarte stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2024) yn alle Australyske steaten dêr't er foarkomt. Lykas in protte oare grûnbewenjende fûgelsoarten wurdt de fûgel troch yntrodusearre rôfdieren lykas katten en foksen bedrige en der wurdt oannommen dat de oantallen ôfnimme. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Phaps%20elegans Birdlife] * [https://ebird.org/species/brubro1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=020BE54687C5615A Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phaps elegans|Strûkbrûnswjukdo}} }} {{DEFAULTSORT:Strukbrunsdo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Brûnswjukdo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 72olth38kj5hz6h2h4o29q7w1p80rrq 1237430 1237429 2026-08-02T17:25:05Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237430 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = strûkbrûnswjukdo |Ofbyld = [[File:Brush_Bronzewing_0A2A1691.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[brûnswjukdowen]] (''Phaps'') |Wittenskiplike namme = Phaps elegans |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1809 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Brush Bronzewing.png|250px]] {{Color box|#b33636}} ferspriedingsgebiet }} De '''strûkbrûnswjukdo''' (''Phaps elegans'') is in [[fûgel]] de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae'') en is [[endemysk]] yn [[Austraalje]] en wurdt yn twa [[ûndersoarte]]n ferdield. De soarte waard foar it earst yn 1809 troch [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] beskreaun. == Beskriuwing == De soarte is wat formaat oanbelanget te ferlikenjen mei de gewoane [[brûnswjukdo]] (''Phaps chalcoptera''), mar hy is koarter en steviger fan uterlik. Se binne relatyf lyts en fariearje yn grutte fan 25 oant 33 sm. Beide skaaien binne donker-oliifbrún oan 'e boppekant, ha rike readbrune kleuren by de nekke en skouders lâns mei in blaugrize ûnderkant. De strûkbrûnswjukdo hat irisearjende balken fan blau en grien oer de binnenste sekundêre fearren fan eltse wjuk. == Fersprieding == Strûkbrûnswjukdowen binne endemysk foar Austraalje en se libje yn it súdwesten en súdeasten fan it fêstelân mei populaasjes yn [[Queensland]], [[Nij-Súd-Wales]], [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]], [[Súd-Austraalje]], [[West-Austraalje]] en ek [[Tasmaanje]]. De fûgel hat in foarkar foar tichte kustheide en bosken mei hurdblêdige strûken. De soarte wurdt yn twa ûndersoarten ferdield: * ''Phaps elegans elegans'': komt foar yn it súdwesten fan Austraalje * ''Phaps elegans occidentalis'': komt fan súdeastlik Queensland oant súd-sintraal Austraalje en Tasmaanje foar. == Hâlden en dragen == De soarte yt sied, beien en lytse ynsekten en foerazjearje fral op 'e grûn. Lokale migraasjes ha meast te meitsjen mei de beskikberens fan iten. Lykas de gewoane brûnswjukdo drinkt de soarte yn 'e moarntiid of by it skimerjen en se naderje de wetterplakken hoeden nei't er op in koarte ôfstân dêrfan lâne is. In lechsel bestiet meastentiids út twa aaien, dy't yn sawat 17 dagen útbret wurde. Nei 16 oant 20 dagen fleane de jonge fûgels út. Folwoeksen pearkes sille 3 oant 4 wiken nei't de jongen harren sels rêde op 'e nij briede. Dizze fûgels wurde selden yn groepen sjoen en libje leaver allinnich, yn pearkes of yn lytse famyljegroepen; de grutste registrearre groep wie in groep fan acht fûgels. == Status == De soarte stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2024) yn alle Australyske steaten dêr't er foarkomt. Lykas in protte oare grûnbewenjende fûgelsoarten wurdt de fûgel troch yntrodusearre rôfdieren lykas katten en foksen bedrige en der wurdt oannommen dat de oantallen ôfnimme. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Phaps%20elegans Birdlife] * [https://ebird.org/species/brubro1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=020BE54687C5615A Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phaps elegans|Strûkbrûnswjukdo}} }} {{DEFAULTSORT:Strukbrunsdo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Brûnswjukdo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] ktt11b6h7ufhd6dumw1y3gj8e6cbmdv 0 184089 1237543 1234467 2026-08-02T19:55:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237543 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = swartnekfazantdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Otidiphaps nobilis insularis.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[fazantdowen]] (''Otidiphaps'') |Wittenskiplike namme = Otidiphaps insularis |Beskriuwer, jier= [[Osbert Salvin|Salvin]] & [[Frederick DuCane Godman|Godman]], 1883 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartnekfazantdo''' (''Otidiphaps insularis'') is in bedrige fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae''). De fûgel wurdt troch in soad autoriteiten as de [[ûndersoarte]] ''Otidiphaps nobilis insularis'' fan 'e [[fazantdo]] (''Otidiphaps nobilis'') beskôge, mar [[BirdLife International]] en de [[IUCN]] behannelje de soarte as in selsstannige soarte. De fûgel waard foar it earst sûnt de beskriuwing yn 1883 troch in ekspedysje yn septimber 2022 op in hichte fan 1000 m fan 'e Mount Kilkerran mei in kamerfal fotografearre. Tusken dy tiid waard tocht dat de fûgel dêr útstoarn wie.<ref>[https://news.mongabay.com/2022/11/in-png-researchers-find-a-large-pigeon-lost-to-science-for-140-years/ Mongabay: ''In PNG, researchers find a large pigeon lost to science for 140 years'', 21 novimber 2022.]</ref> == Beskriuwing == De 42 oant 50 sm lange fûgel weaget likernôch 500 gram. De kop, it boarst, de búk en de stút en ûnderrêch binne swart mei in pearse glâns. De mantel en wjukken binne kastanjebrún en de sturt is swart. De soarte ûnderskiedt him fan oare fazantdowen troch in ûntbrekken fan in wyt, griis of grien plak yn 'e nekke. == Fersprieding == De swartnekfazantdo is [[Endemisme|endemysk]] op it eilân [[Fergusson]] ([[D'Entrecasteaux-eilannen]], Nij-Guineä) en libbet yn reinwâlden oant in hichte fan 1700 m boppe seenivo. == Iten == De fûgel libbet op 'e grûn en yt sied en fruchten. == Status == De populaasje wurdt op 50 oant 250 fûgels rûsd (2021) en it ferspriedingsgebiet is beheind. Dêrfandinne is de kâns op útstjerren oanwêzich. De fûgels wurde bedrige troch it ferlies fan habitat troch de houtkap fan ynternasjonale bedriuwen en predaasje fan ferwyldere katten. Wittenskippers hoopje dat de ûntdekking fan 'e fûgel yn 2022 laat ta beskermingsmaatregelen, dêr't ek oare planten en bisten op it eilân foardiel fan ha. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-naped-pheasant-pigeon-otidiphaps-insularis#SpeciesReferences Birdlife] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Otidiphaps nobilis|Fazantdo}} }} {{DEFAULTSORT:Swartnekfazantdo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fûgelûndersoarte]] [[Kategory:Fazantdo]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] 27mj1isjzuq6cstrv6xfd0xm6t4n0it 0 184160 1237348 1199007 2026-08-02T14:18:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237348 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = sniedo |Ofbyld = [[Ofbyld:Columba leuconota 395651287 (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[hôfdowen]] (''Columba'') |Wittenskiplike namme = Columba leuconota |Beskriuwer, jier= [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''sniedo''' (''Columba leuconota'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hôfdowen]] (''Columba'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[Dofûgels|dowen]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == Sniedowen binne 31 oant 34 sm lange dowen mei in karakteristyk uterlik. De kop is griis oant swarteftich en stiet yn sterk kontrast mei de wite kraach en ûnderkant. Op 'e búk giet it wyt oer yn in jiskegrize kleur. De rêch is brúngriis mei in wyt plak op it ûnderste part, wylst de wjukken ljochter griis binne mei trije brune bannen. De swarte sturt hat yn 'e midden in brede wite bân dy't smeller wurdt en nei de sturthoeken bûget. Jonge fûgels ha smelle bêzje punten op 'e boppefearren en in bêzje tint oan 'e ûnderkant. == Fersprieding == De soarte is te ferdielen yn twa ûndersoarten: * ''Columba leuconota leuconota'': [[Himalaya]]. * ''Columba leuconota gradaria'': fan eastlik [[Tibet]] oant súdeastlik [[Sina]] en noardlik [[Birma]]. [[Ofbyld:Snow Pigeon (Columba leuconota) (19589090133).jpg|thumb|left|Sniedo yn Pakistan.]] De fûgels komme yn rotseftich berchgebiet foar en yn dellings fan 3000 m hichte oant de sniegrins op 5000 m hichte. Oerdeis foerazjeare se op oangrinzgjende fjilden, mar nachts sliepe se op kliffen. De fûgel is relatyf skou en wach. Winterdeis wurde se yn groepen fan 150 of mear fûgels sjoen, fakentiden mei [[klippedo]]wen of yn guon gebieten [[rotsdo]]wen. Sniedowen briede yn koloanjes en meitsje sleauwe nêsten fan wat tûkjes, gers en fearren yn rotsspjalten en op richels of yn grotten. Alle jierren komme se foar it brieden op itselde plak werom. In lechsel bestiet ornaris út twa aaien. De fûgel yt beien, nôt, knoppen, rapen, sied en spruten. == Status == Sniedowen ha in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en in grutte, stabile populaasje. Der binne gjin earnstige bedrigingen foar de soarte. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch de [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2024) beskôge. In rûzing fan de populaasje ûntbrekt, mar de soarte wurdt as algemien omskreaun. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/snow-pigeon-columba-leuconota Birdlife] * [https://ebird.org/species/snopig1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F5750571C185EF31 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Columba leuconota|Sniedo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hôfdo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] sf28upymm94yfxc2t1w6p71ohuimft3 0 184183 1237362 1199069 2026-08-02T14:31:29Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237362 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Somalyske hôfdo |Ofbyld = [[Ofbyld:1 Somaliland Shilling Coins Reverse 1994.jpg|250px]]<br><small>In Somalyske shilling mei it ôfbyld fan 'e Somalyske hôfdo.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[hôfdowen]] (''Columba'') |Wittenskiplike namme = Columba oliviae |Beskriuwer, jier= [[Stephenson Robert Clarke|Clarke]], 1918 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:AT1319 map.png|250px]] }} De '''Somalyske hôfdo''' (''Columba oliviae'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hôfdowen]] (''Columba'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[Dofûgels|dowen]] (''Columbidae''). == Skaaimerken == De fûgel is in relatyf lytse ljochtgrize do fan likernôch 28 sm lang. Folwoeksen fûgels ha in hiel ljochtgriis fearrekleed mei waarmer kleurde boppedielen, in donkere sturtpunt en in donkere bân oer de stút. De krún is rustbrún en it each ljochtgiel. Oan 'e sydkanten fan 'e nekke is fan tichtby in grienblau irisearjend plak te sjen. Yn it ferspriedingsgebiet kinne de fûgel allinnich betiizge wurde mei de nuete do, dy't grutter en donkerder is. == Fersprieding == Somalyske hôfdowen komme allinnich yn drûge kustgebieten yn it noarden fan [[Somaalje]] foar. Se libje op gerslân en briede op rotsen. Se foerazjearje op 'e grûn yn lytse groepen en ite nôt, sied en beien en sammelje harren yn groepkes om te drinken. De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten is. == Status == Oer de soarte is net in soad bekend. Der is lykwols gjin bewiis dat de fûgel bedrige wurdt. Njonken de ûnrêst yn it gebiet troch oarloch, soe ek de rappe útwreiding fan 'e [[krânsdo]] in mooglike bedriging foar de soarte wêze kinne. De effekten fan 'e konkurrinsje mei de krânsdo binne lykwols noch net bekend. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it behâld fan 'e Natuer]] kategorisearet de fûgel as net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]]. == Namme == De wittenskiplike namme fan 'e fûgel betinkt Olive Archer, de frou fan 'e Britske ornitolooch en diplomaat Sir Geoffrey Archer. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/somali-pigeon-columba-oliviae Birdlife] * [https://ebird.org/species/sompig1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=37B66CCFF08C8019 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Columba oliviae|Somalyske hôfdo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hôfdo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] 1mkl0bm5v4i7ubpbpdg1b0uu649p060 0 184185 1237466 1199072 2026-08-02T18:33:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237466 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = sulverdo |Ofbyld = [[Ofbyld:ColumbaGriseaKeulemans.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[hôfdowen]] (''Columba'') |Wittenskiplike namme = Columba argentina |Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1855 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart = }} De '''sulverdo''' (''Columba argentina'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[hôfdowen]] (''Columba'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[Dofûgels|dowen]] (''Columbidae''). == Skaaimerken == Sulverdowen binne 34 oant 38 sm grutte sulvergrize dowen. De primêre dekfearren en haadslachpinnen binne swart en de sturt is sulvergriis mei oan 'e ein in brede swarte bân. Wyfkes binne wat donkerder as it mantsje en minder sulvergriis. De fûgel kin betiizge wurde mei de [[twakleurige muskaatdo]], mar dy is wyt yn stee fan sulvergriis en in oar opfallend ferskil is in oare tekening fan it swart op 'e sturt. == Fersprieding == De soarte libbet yn mangrovebosken en kustbosken yn leechlân en heuvels fan eilannen foar de kust fan [[Sumatra]]. Ut en troch binne der ek waarnimmen yn 'e selde habitats fan Sumatra en [[Borneo]]. == Hâlden en dragen == Alhoewol't der net in soad bekend is, liket de fûgel te migrearjen tusken eilannen op syk nei iten. Oer it briedgedrach is fierder ek net in soad bekend. In lechsel bestiet út ien aai. == Status == De soarte wurdt troch [[BirdLife International]] op basis fan in pear waarnimmingen as krityk klassifisearre, itjinge delkomt op in rûsde populaasje fan minder as 50 folwoeksen eksimplaren. Sulverdowen binne tsjintwurdich yn it grutste part fan it oarspronklike ferdwûn. De redenen foar de eardere delgong fan 'e fûgel binne net dúdlik. It ferneatigjen fan it biotoop sil sûnder mis in negative ynfloed hân ha en ek de yntroduksje fan net-lânseigen rôfdieren lykas ferwyldere katten sil ynfloed hân ha. Nei alle gedachten komme sulverdowen allinnich noch op 'e Yndonezyske eilannen [[Siberut]], [[Simeulue]] en in pear omlizzende eilannen foar. Oant 2008 tochten wittenskippers dat de soarte útstoarn wie, mar yn 2008 waard de soarte by it eilân Masokut yn 'e [[Mentawai-eilannen|Mentawai-arsjipel]] waarnommen. De ôfbylden dy't doe nommen binne, befêstigen it bestean fan 'e fûgels. Dêrnei waard yn 2011 foar it earst wer fûgels waarnommen by Tanahbala op 'e [[Batû-eilannen]], dêr't ek oare seldsume dowesoarten oantroffen waarden. Yn 2016 waarden by in ynvintarisaasje twa Sulverdowen yn in bistetún op [[Nias]] ûntdutsen. De populaasje is nei alle gedachten grutter as tocht wurdt, mar streuperij bliuwt in bedriging. De sulverdo wurdt somtiden tagelyk mei de folle mear foarkommende twakleurige muskaatdo fongen. Undersikers publisearren yn it tiidskrift Nature Conservation oer de hannel yn 'e bedrige soarte en identifisearren teminsten tsien sulverdowen, dy't op sosjale media te keap oanbean waarden mei belangstelling út [[Súd-Koreä]] en [[Katar]]. De sulverdo is yn [[Maleizje]] en [[Yndoneezje]] in beskerme fûgel en op it besit en fangen stiet in boete of finzenisstraf.<ref>[https://www.animalstoday.nl/onlinehandel-in-zeer-zeldzame-zilverduif/ Animals Today: ''Onlinehandel in zeer zeldzame zilverduif'', 7 april 2022.]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/silvery-pigeon-columba-argentina Birdlife] * [https://ebird.org/species/siwpig1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=036DC7FCEB7B39B8 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Columba argentina|Sulverdo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Hôfdo]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] bjnbgr4puq9kk0e5v94qo7mzw9518qz 0 184928 1237433 1201127 2026-08-02T17:27:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237433 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Súdamerikaansk Inkadoke |Ofbyld = [[Ofbyld:Scaled Dove (Columbina squammata) - 48172265552.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[lytse grûndowen]] (''Columbina'') |Wittenskiplike namme = Columbina squammata |Beskriuwer, jier= [[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Columbina squammata map.svg|250px]] }} It '''Súdamerikaansk Inkadoke''' (''Columbina squammata'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Columbina squammata -Bonito, Mato Grosso do Sul, Brazil-8.jpg|thumb|left|De soarte mei iepen sturt.]] De fûgel is in doke fan 18 oant 22 sm lang en weaget tusken de 48 en 60 gram. It meast opfallend is it skobbich patroan fan syn fearrekleed, dat feroarsake wurdt troch de donkere rannen fan alle fearren. Hy hat griisbrune boppedielen en in rôzegriis gesicht en boarst, in wite kiel en wite bûtenste dekfearren op 'e wjukken, dy't by de sletten wjuk in wite streek foarmje. De sturt is donker mei wite einen op 'e sturtpinnen, dy't by in iepen sturt in wite bân foarmje. De eagen binne donker, de poatsjes rôze en de snaffel is griis. == Fersprieding == De soarte komt yn it noarden en easten fan Súd-Amearika yn twa apart fan inoar lizzende gebieten foar en wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n: * ''Columbina cyanopis ridgwayi'': [[Kolombia]], [[Fenezuëla]], [[Trinidad en Tobago]] en [[Frânsk-Guyana]]. * ''Columbina cyanopis squammata'': fan sintraal en eastlik [[Brazylje]] oant noardeastlik [[Argentynje]. It doke libbet yn pearkes of lytse groepkes oan boskrannen, savannes, beamgroepen en mijd yn 'e regel tige iepen of tige sletten lânskippen. == Hâlden en dragen == Yn guon gebieten is it in skouwe fûgel, mar yn oare gebieten lykas Brasília of Goiânia is it doke in soad by minsken waar te nimmen. It nêst wurdt yn 'e regel 1 of 2 m boppe de grûn boud, mar somtiden ek op 'e boaiem. In lechsel bestiet út 2 wite aaikes. De dokes foerazjearje op 'e grûn. De beam ''Trema micrantha'' is ien fan 'e favorite fiedselboarnen fan 'e soarte. == Status == De fûgel hat in tige grut ferspriedingsgebiet en de [[IUCN]] giet der fan út dat de populaasje stabyl is. Dêrfandinne wurdt de fûgel as net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]] klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Hohltaube]] (ferzje 15 april 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaled-dove-columbina-squammata BirdLife International] * [https://ebird.org/species/scadov1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=26085D755AE75E42 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Columbina squammata|Súdamerikaansk Inkadoke}} }} {{DEFAULTSORT:Sudamerikaansk Inkadoke}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lytse grûndo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] nufdnpj8neark42u37681lt4qj7dku8 0 184945 1237456 1201383 2026-08-02T17:53:46Z FreyaSport 40716 navigaasje 1237456 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2025 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2025]] | data = [[6 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2024|2024]] | folgjende = [[Freulepartij 2026|2026]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2025]]''' wurd op [[woansdei]] [[6 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It is de 123ste edysje. De lotting waard stillein om't der in ôfdieling op de oanmeldlist stie dy't neffens de regleminten net meidwaan mocht.<ref>[https://www.kaatsnieuws.com/dokkum-tijdens-loting-van-aanmeldlijst-freule-gehaald/ {{nl}} Kaatsnieuws.com, 2-8-2025, Dokkum tijdens loting van aanmeldlijst Freule gehaald ''rieplachte op 2-8-2025'']</ref> It is in healbewolkte dei en in temperatuer fan 19°C. De finale gie tusken Winsum en Stiens, Winsum hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de fjirde list daalks troch nei de finale. De finale dy't mei 1-5, 6-6 wûn waard troch Yde Bokma, Pieter Miedema en Bauke Jetze Kalsbeek fan Stiens. 25 jier nei de [[Freulepartij 2000|foarige oerwinning]] fan Stiens op de Freule. ==Earste list<ref>[https://www.kaatsnieuws.com/loting-123e-freulepartij-in-wommels// {{nl}} kaatsnieuws.com, 2-8-2025, Freule 2025 De Loting ''Riedplachte op 2-8-2025]</ref>== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Jonathan de Boer,<br>Hidde Reitsma,<br>Hidde Reitsma | style="text-align:center;" | 2 - 5 <br> 4 - 6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr /> '''Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek''' |- ! 3. |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />'''Romke Boonstra,<br>Laas van Dalfsen,<br>Lieuwe van der Kamp''' | style="text-align:center;" | 5 - 5<br> 6 - 4 ! 4. | style="text-align:left;" | '''Moarre'''<hr /> Harke Slagman,<br>Jelle Jan Dijkstra,<br>Frederik Slagman |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 5. |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr /> '''Redmer van der Meulen,<br>Jelmer Zijlstra,<br>Meindert-Jan Zijlstra''' | style="text-align:center;" | 5 - 3 <br> 6 - 2 ! 6. | style="text-align:left;" | '''It Hearrenfean'''<hr />Roy Bouknegt,<br>Sven Soeting,<br>Jelte de Jong |- ! 7. |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />'''Ruben Keizer,<br>Sven Alkema,<br>Yvan de Jong''' | style="text-align:center;" | 5 - 1 <br> 6 - 6 ! 8. | style="text-align:left;" | '''Spannum'''<hr />Jelmer Hanenburg,<br>Tiede de Haan,<br>Sybren Altenburg |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 9. |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> '''Roan van Swinden Koopmans,<br>Kyano van Swinden Koopmans,<br>Stijn Feenstra''' | style="text-align:center;" |5 - 5<br>6 - 0 ! 10. | style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan,<br>Frans Oosterbaan,<br>Thijs Lanting |- ! 11. |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch,<br>Thomas Tolsma,<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" | 5 - 0<br> 6 - 6 ! 12. | style="text-align:left;" | '''Hantum'''<hr />Yme Hille Postma,<br>Mient Schregardus,<br>Reinder van der Woude |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 13. |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr /> '''Lourens Buwalda,<br>Niels Stoker,<br>Teun Westgeest''' | style="text-align:center;" | 5 - 2<br>6 - 2 ! 14. | style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Sybren Strikwerda,<br>Hessel Abels,<br>Hylke Strikwerda |- ! 15. |style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr /> '''Jille Jongsma,<br>Jacob Boersma,<br>Martijn Mossel''' | style="text-align:center;" | 5 - 2<br>6 - 0 ! 16. | style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Leon Smink,<br>Thomas Rinia,<br>Sem Groen |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17. |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber,<br>Rudmer Faber,<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5 - 4<br>6 - 2 ! 18. | style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma,<br>Sijtse Kloosterman,<br>Mark Reitsma |- ! 19. |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr /> Damian van den Briel,<br>Eelco Meijer,<br>Roelof Schuiling | style="text-align:center;" | 5 - 5<br>4 - 6 ! 20. | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />'''Lars Tijssen,<br>Jesse Vrieswijk,<br>Thijs van Dijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 21. |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr /> Cas Nijman,<br>Harmen Postma,<br>Dion Stegeman | style="text-align:center;" |0 - 5<br>0 - 6 ! 22. | style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />'''Pieter Veldema,<br>Pieter Hoogland,<br>Karst Hoekstra''' |- ! 23. |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr /> Pieter Age van der Weide,<br>Sander Velzen,<br>Bauke Jan Dijkstra | style="text-align:center;" |0 - 5<br>2 - 6 ! 24. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Ale Reitsma,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 25. |style="text-align:left;" | '''Minnertsgea'''<hr /> Roan Bruinsma,<br>Lasse Boomsma,<br>Siete Wassenaar | style="text-align:center;" |4 - 5<br>2 - 6 ! 26. | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis,<br>Jurre Duizendstra,<br>Jentje Wiarda''' |- ! 27. |style="text-align:left;" | '''Reahûs'''<hr /> Tsjeard Witteveen,<br>Wiebren Tamminga,<br>Sjoerd Andringa | style="text-align:center;" |4 - 5<br>6 - 6 ! 28. | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />'''Niek Dijkstra,<br>Marten Jan Koree,<br>Jelle Rosier''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 29. |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint,<br>Ate Westra,<br>Rudmer Kleistra''' | style="text-align:center;" |5 - 2<br>6 - 6 ! 30. | style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Thijs Pieter van der Schaaf,<br>Jelle Hoekstra,<br>Pieter Douma |- ! 31. |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr /> '''Stef van Steen,<br>Jelte Hellinga,<br>Rutger Hellinga''' | style="text-align:center;" |5 - 2<br>6 - 6 ! 32. | style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Lars Bosch,<br>Jarno Klaas Miedema,<br>Jisse Draaisma |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 33. |style="text-align:left;" | '''Lollum'''<hr />Watze Anne Postma,<br>Harmen-Jacob Postma,<br>Harmen-Jacob Postma | style="text-align:center;" |5 - 5<br>6 - 6 ! 34. | style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />'''Matthijs Quak,<br>Brian Oosting,<br>Tyme Jonker''' |- ! 35. |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Rienk Kingma,<br>Tjipke Jan Borger,<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" | 0 - 5<br>2 - 6 ! 36. | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Jarno Tjepkema,<br>Goffe Jensma,<br>Sjoerd van der Schaar''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 37. |style="text-align:left;" | '''Peazens'''<hr />'''Wybren de Vries,<br>Sjouke Pieter Pauzenga,<br>Gooitzen Prins''' | style="text-align:center;" |5 - 5<br>6 - 6 ! 38. | style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Sietse Hoekstra,<br>Jurre Borger,<br>Thys op den Kelder |- ! 39. |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr /> '''Rimar van der Schaaf,<br>Joachim Schaaf,<br>Jelmer van der Schaaf''' | style="text-align:center;" |5 - 0<br>6 - 6 ! 40. | style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong,<br>Dirk Lieuwe Wup,<br>Jelle Wop de Groot |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 41. |style="text-align:left;" | '''Húns'''<hr /> Sigert Bouma,<br>Hilwert Kuiper,<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |3 - 5<br>4 - 6 ! 42. | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida,<br>Jurre Dijkstra,<br>Jort de Kroon''' |- ! 43. |style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr /> '''Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Zenn Hoitinga''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 43. |style="text-align:left;" | '''Wommels'''<br>Sietse Jellema,<br>Johan Gaastra,<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5 - 5<br>4 - 6 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek''' |- ! 3. |style="text-align:left;" |'''Folsgeare'''<hr />Romke Boonstra,<br>Laas van Dalfsen,<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" | 4 - 5<br>0 - 6 ! 5. | style="text-align:left;" |'''Tsjom'''<hr /> '''Redmer van der Meulen,<br>Jelmer Zijlstra,<br>Meindert-Jan Zijlstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 7. |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Ruben Keizer,<br>Sven Alkema,<br>Yvan de Jong |style="text-align:center;" | 1 - 5<br>0 - 6 !9. |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> '''Roan van Swinden Koopmans,<br>Kyano van Swinden Koopmans,<br>Stijn Feenstra''' |- ! 11. |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch,<br>Thomas Tolsma,<br>Tiemen Dijkstra''' |style="text-align:center;" | 5 - 4<br>6 - 0 ! 13. |style="text-align:left;" |'''Wytmarsum'''<hr /> Lourens Buwalda,<br>Niels Stoker,<br>Teun Westgeest |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15. |style="text-align:left;" | '''Damwâld'''<hr /> Jille Jongsma,<br>Jacob Boersma,<br>Martijn Mossel |style="text-align:center;" | 2 - 5<br>4 - 6 ! 17. |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber,<br>Rudmer Faber,<br>Melle Talsma''' |- ! 20. | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />'''Lars Tijssen,<br>Jesse Vrieswijk,<br>Thijs van Dijk''' |style="text-align:center;" | 5 - 5<br>6 - 4 ! 22. | style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Veldema,<br>Pieter Hoogland,<br>Karst Hoekstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Ale Reitsma,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus''' |style="text-align:center;" | 5 - 0<br>6 - 4 ! 26. | style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis,<br>Jurre Duizendstra,<br>Jentje Wiarda |- ! 28. | style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Niek Dijkstra,<br>Marten Jan Koree,<br>Jelle Rosier |style="text-align:center;" | 3 - 5<br>4 - 6 ! 29. |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint,<br>Ate Westra,<br>Rudmer Kleistra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 31. |style="text-align:left;" | '''Grou'''<hr />Stef van Steen,<br>Jelte Hellinga,<br>Rutger Hellinga |style="text-align:center;" | 3 - 5<br>4 - 6 ! 34. | style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />'''Matthijs Quak,<br>Brian Oosting,<br>Tyme Jonker''' |- ! 36. | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Jarno Tjepkema,<br>Goffe Jensma,<br>Sjoerd van der Schaar''' |style="text-align:center;" | 5 - 1<br>6 - 0 ! 37. |style="text-align:left;" | '''Peazens'''<hr />Wybren de Vries,<br>Sjouke Pieter Pauzenga,<br>Gooitzen Prins |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 39. |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr /> '''Rimar van der Schaaf,<br>Joachim Schaaf,<br>Jelmer van der Schaaf''' |style="text-align:center;" |5 - 4<br>6 - 2 ! 42. | style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida,<br>Jurre Dijkstra,<br>Jort de Kroon |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek''' |style="text-align:center;" | 5 - 1<br>6 - 6 ! 5. | style="text-align:left;" |'''Tsjom'''<hr /> Redmer van der Meulen,<br>Jelmer Zijlstra,<br>Meindert-Jan Zijlstra |- !9. |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> '''Roan van Swinden Koopmans,<br>Kyano van Swinden Koopmans,<br>Stijn Feenstra''' |style="text-align:center;" | 5 - 4<br>6 - 0 ! 11. |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch,<br>Thomas Tolsma,<br>Tiemen Dijkstra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 17. |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber,<br>Rudmer Faber,<br>Melle Talsma''' |style="text-align:center;" | 5 - 4<br>6 - 2 ! 20. | style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Lars Tijssen,<br>Jesse Vrieswijk,<br>Thijs van Dijk |- ! 24. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Ale Reitsma,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus''' |style="text-align:center;" | 5 - 1<br>6 - 4 ! 29. |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint,<br>Ate Westra,<br>Rudmer Kleistra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 34. | style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quak,<br>Brian Oosting,<br>Tyme Jonker |style="text-align:center;" | 0 - 5<br>0 - 6 ! 36. | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />'''Jarno Tjepkema,<br>Goffe Jensma,<br>Sjoerd van der Schaar''' |- ! 39. |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr /> '''Rimar van der Schaaf,<br>Joachim Schaaf,<br>Jelmer van der Schaaf''' |style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 39. |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr /> Rimar van der Schaaf,<br>Joachim Schaaf,<br>Jelmer van der Schaaf | style="text-align:center;" | 2 - 5<br>2 - 6 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek''' |- !9. |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr /> Roan van Swinden Koopmans,<br>Kyano van Swinden Koopmans,<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" | 1 - 5<br>4 - 6 ! 17. |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber,<br>Rudmer Faber,<br>Melle Talsma''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- ! 24. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Ale Reitsma,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus''' | style="text-align:center;" | 5 - 5<br>6 - 2 ! 36. | style="text-align:left;" | '''Aldebiltsyl'''<hr />Jarno Tjepkema,<br>Goffe Jensma,<br>Sjoerd van der Schaar |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek''' | style="text-align:center;" | 5 - 5<br>6 - 0 ! 17. |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber,<br>Rudmer Faber,<br>Melle Talsma |- ! 24. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Ale Reitsma,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus''' | style="text-align:center;" | <br> ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 24. | style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Ale Reitsma,<br>Jelmar de Vries,<br>Jesse Greidanus | style="text-align:center;" | 1 - 5<br>6 - 6 ! 2 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2025]] [[Kategory:Barren yn 2025]] o54mkfb0pxzu1ywsp2buvjy3d2awntw 0 185064 1237496 1201538 2026-08-02T19:09:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237496 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte protter |Ofbyld = [[File:Estorninho-preto, Spotless Starling (49941959081).jpg|250px]] |lûd = [[File:Sturnus unicolor - Spotless Starling XC431985.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[protters]] (''Sturnus'') |Wittenskiplike namme= Sturnus vulgaris |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Unicolor.gif|center|250px]] }} De '''swarte protter''' (''Sturnus unicolor'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[protters]] (''Sturnus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (Sturnidae). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Étourneau unicolore (Spotless Starling) Sturnus unicolor (Tunis- Tunisia).jpg|thumb|left|Ofbyld fan in swarte protter wêrfan't de lange kielfearren goed te ûnderskieden binne.]] Folwoeksen swarte protters ha in soad fan gewoane [[protter]]s, mar binne mei in lingte fan 21 oant 23 sm krekt wat grutter. Se binne donkerder en ha in oalje-eftich swart fearrekleed, dat yn it ljocht in poarperen of griene glâns kriget. De fearren binne yn 'e maitiid en simmerdeis hielendal sûnder plakjes en winterdeis ferskine der allinnich hiele lytse feale plakjes oan 'e ein fan 'e fearkes. In oar ferskil mei de gewoane protter is dat de fearren op 'e kiel twaris sa lang binne as dy fan 'e gewoane protter. Dy fearren binne fral goed te sjen as de fûgel sjongt. De poatsjes binne rôze en simmerdeis is de snaffel fan mantsjes giel mei in blau-eftige basis en fan wyfkes giel mei in rôze-eftige basis. Winterdeis is de snaffel fan beide skaaien swarteftich. Jonge fûgels binne brún en donkerder as jonge, gewoane protters en se ha in swarteftige snaffel en brune poatsjes. == Fersprieding == De soarte is te finen by bewenning troch minsken, yn tunen, yn hôven en op klippen as dêr in mooglikheid is om te brieden. De swarte protter is op it [[Ibearysk Skiereilân]] en oan 'e noardwestlike kust fan it [[Afrika|Afrikaanske]] kontinint in [[stânfûgel]]. Se komme ek op 'e eilannen [[Sisylje]], [[Sardynje]] en [[Korsika]] foar. Yn it noarden grinzget it fespriedingsgebiet oan dat fan 'e gewoane protter. == Sang == De swarte protter sjongt helder. It lûd is net skerp en fol mei tsjirpende en fluitsjende toanen, somtiden mei imitaasjes fan oare fûgels en lûden út de omjouwing. Harren sang klinkt fjoerich en ritmysk en wurdt faak werhelle. == Hâlden en dragen == Swarte protters ite fan alles, mei in foarkar foar in ferskaat fan wringeleaze dierkes en plantaardich materiaal. Se ite in soad ynsekten, larven, slakken, spinnen en wat se mar fine op it lân of op oare plakken. Ek ite se fruchten en beien, fral bûten de briedtiid. [[Ofbyld:Estorninho-preto, juvenil, Spotless Starling, juvenile (49967347226).jpg|thumb|left|Jonge swarte protter.]] De briedtiid is meast fan april oant july en it nêst wurdt yn beamholtes boud, yn holtes fan gebouwen en yn bosken of parken. Ek nêstkasten wurde brûkt. It binne koloany- of semy-koloanybrieders. In lechsel bestiet yn 'e regel út fjouwer oant seis blaugriene aaikes. De ynkubaasjetiid duorret 12 oant 14 dagen. De jongen wurde mei ynsekten fuorre, sadat se troch de dierlike proteïne rap groeie kinne. Nei it útfleanen bliuwe de âlders en de jonge fûgels faak noch in skoft byinoar. De swarte protter is in sosjale fûgel, dy’t faak yn groepen foarkomt. As de fûgels by it skimerjen harren sammelje om nei de sliepplakken te fleanen, foarmje se grutte kloften dy't út wol tûzenen fûgels kinne bestean. == Status == In rûzing út 2018 hâld de populaasje op 63.600.000 oant 81.900.000 folwoeksen fûgels. De populaasje wurdt as stabyl beöardiele en op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige klassifisearre. Likernôch 75% fan 'e soarte libbet yn Europa. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spotless-starling-sturnus-unicolor BirdLife International] * [https://ebird.org/species/sposta1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B0D81671A5159DEB Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sturnus unicolor|Swarte protter}} }} {{DEFAULTSORT:swarte protter}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Protter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] 5e2r4fjge5pg4i7g7f76smp0y3i3rpu 1237497 1237496 2026-08-02T19:09:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 korr 1237497 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte protter |Ofbyld = [[File:Estorninho-preto, Spotless Starling (49941959081).jpg|250px]] |lûd = [[File:Sturnus unicolor - Spotless Starling XC431985.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[protters]] (''Sturnus'') |Wittenskiplike namme= Sturnus vulgaris |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Unicolor.gif|center|250px]] }} De '''swarte protter''' (''Sturnus unicolor'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[protters]] (''Sturnus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (Sturnidae). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Étourneau unicolore (Spotless Starling) Sturnus unicolor (Tunis- Tunisia).jpg|thumb|left|Ofbyld fan in swarte protter wêrfan't de lange kielfearren goed te ûnderskieden binne.]] Folwoeksen swarte protters ha in soad fan gewoane [[protter]]s, mar binne mei in lingte fan 21 oant 23 sm krekt wat grutter. Se binne donkerder en ha in oalje-eftich swart fearrekleed, dat yn it ljocht in poarperen of griene glâns kriget. De fearren binne yn 'e maitiid en simmerdeis hielendal sûnder plakjes en winterdeis ferskine der allinnich hiele lytse feale plakjes oan 'e ein fan 'e fearkes. In oar ferskil mei de gewoane protter is dat de fearren op 'e kiel twaris sa lang binne as dy fan 'e gewoane protter. Dy fearren binne fral goed te sjen as de fûgel sjongt. De poatsjes binne rôze en simmerdeis is de snaffel fan mantsjes giel mei in blau-eftige basis en fan wyfkes giel mei in rôze-eftige basis. Winterdeis is de snaffel fan beide skaaien swarteftich. Jonge fûgels binne brún en donkerder as jonge, gewoane protters en se ha in swarteftige snaffel en brune poatsjes. == Fersprieding == De soarte is te finen by bewenning troch minsken, yn tunen, yn hôven en op klippen as dêr in mooglikheid is om te brieden. De swarte protter is op it [[Ibearysk Skiereilân]] en oan 'e noardwestlike kust fan it [[Afrika|Afrikaanske]] kontinint in [[stânfûgel]]. Se komme ek op 'e eilannen [[Sisylje]], [[Sardynje]] en [[Korsika]] foar. Yn it noarden grinzget it fespriedingsgebiet oan dat fan 'e gewoane protter. == Sang == De swarte protter sjongt helder. It lûd is net skerp en fol mei tsjirpende en fluitsjende toanen, somtiden mei imitaasjes fan oare fûgels en lûden út de omjouwing. Harren sang klinkt fjoerich en ritmysk en wurdt faak werhelle. == Hâlden en dragen == Swarte protters ite fan alles, mei in foarkar foar in ferskaat fan wringeleaze dierkes en plantaardich materiaal. Se ite in soad ynsekten, larven, slakken, spinnen en wat se mar fine op it lân of op oare plakken. Ek ite se fruchten en beien, fral bûten de briedtiid. [[Ofbyld:Estorninho-preto, juvenil, Spotless Starling, juvenile (49967347226).jpg|thumb|left|Jonge swarte protter.]] De briedtiid is meast fan april oant july en it nêst wurdt yn beamholtes boud, yn holtes fan gebouwen en yn bosken of parken. Ek nêstkasten wurde brûkt. It binne koloany- of semy-koloanybrieders. In lechsel bestiet yn 'e regel út fjouwer oant seis blaugriene aaikes. De ynkubaasjetiid duorret 12 oant 14 dagen. De jongen wurde mei ynsekten fuorre, sadat se troch de dierlike proteïne rap groeie kinne. Nei it útfleanen bliuwe de âlders en de jonge fûgels faak noch in skoft byinoar. De swarte protter is in sosjale fûgel, dy’t faak yn groepen foarkomt. As de fûgels by it skimerjen harren sammelje om nei de sliepplakken te fleanen, foarmje se grutte kloften dy't út wol tûzenen fûgels kinne bestean. == Status == In rûzing út 2018 hâld de populaasje op 63.600.000 oant 81.900.000 folwoeksen fûgels. De populaasje wurdt as stabyl beöardiele en op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige klassifisearre. Likernôch 75% fan 'e soarte libbet yn Europa. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spotless-starling-sturnus-unicolor BirdLife International] * [https://ebird.org/species/sposta1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B0D81671A5159DEB Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sturnus unicolor|Swarte protter}} }} {{DEFAULTSORT:swarte protter}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Protter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] 0nd0nyvxuwqcri3innq2a4h59novb9i 0 185150 1237342 1201713 2026-08-02T14:11:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237342 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = smaragdstaar |Ofbyld = [[Ofbyld:Iris Glossy Starling - side.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[glânsstaren]] (''Lamprotornis'') |Wittenskiplike namme= Lamprotornis iris |Beskriuwer, jier= [[Emile Oustalet|Oustalet]], 1879 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Afrika Verbreitungsgebiet Lamprotornis iris (Coccycolius iris).png|250px]] }} De '''smaragdstaar''' of '''smaragdprotter''' (''Lamprotornis iris'', synonym: ''Coccycolius iris'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[glânsstaren]] (''Lamprotornis'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Iris Glossy Starling - side color.jpg|thumb|left|''Lamprotornis iris''.]] De smaragdstaar is in lytse protter mei in glânzgjende griene kroan, boppeliif, sturt en wjukken. By it ear en op 'e ûnderkant fan 'e fûgel is de kleur pears. Mantsjes en wyfkes binne gelyk. De measte taksonomen sette de fûgel mei in soad oare glânsprotters yn ''Lamprotornis'', wylst oaren de fûgel yn it [[Monotypysk takson|monotypysk]] skaai ''Coccycolius'' sette. == Fersprieding == De fûgel komt yn it West-Afrika foar yn it leechlân en de savannes fan [[Ivoarkust]], [[Guinee]] en [[Sierra Leöane]]. Yn [[Maly]] is de fûgel in [[dwaalgast]]. == Hâlden en dragen == Smaragdstaren ite figen, beien, fruchten, sied, mychammels en oare lytse ynsekten. It bekerfoarmige nêst wurdt boud yn in beamholte. It mantsje en wyfke wurkje tegearre by it bouwen fan it nêst fan blêden en fuorje beide de jongen nei't se út it aai kommen binne. Wyfkes hawwe in briedplak - in plak op 'e mage sûnder fearren - dat helpt by it oerbringen fan lichemswaarmte nei har aaien. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]]. De fûgel wurdt foar de hannel út it wyld fongen en lokaal bedrige troch mynbouaktiviteiten, mar oer it algemien binne de bedrigingen net sa slim, dat it in grutte delgong fan 'e soarte feroarsaket. In rûge rûzing fan 'e populaasje út 2014 giet fan in populaasje fan 66.000 oant 340.000 folwoeksen fûgels út. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/emerald-starling-lamprotornis-iris BirdLife International] * [https://ebird.org/species/emesta1/L2623574 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=86BC7EC3367479F7 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lamprotornis iris|Smaragdstaar}} }} {{DEFAULTSORT:Smaragdstaar}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Glânsstaar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] q0bp8193xp5l3ig73n1i22ow29kyp3s 0 185160 1237622 1201730 2026-08-03T00:41:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237622 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = trijekleurige glânsstaar |Ofbyld = [[Ofbyld:Flickr - Rainbirder - Superb Starling (Lamprotornis superbus).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Lamprotornis superbus - Superb Starling XC402690.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[glânsstaren]] (''Lamprotornis'') |Wittenskiplike namme= Lamprotornis superbus |Beskriuwer, jier= [[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1845 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Lamprotornis superbus distribution map.svg|250px]] }} De '''trijekleurige glânsstaar''' of '''trijekleurige glânsprotter''' (''Lamprotornis superbus'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[glânsstaren]] (''Lamprotornis'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Dreifarbenglanzstar 2007-09-01 193.jpg|thumb|left]] De 19 oant 20 sm lange fûgel hat in swarte kop en is yn 'e nekke en op 'e skouders blaugrien. De siden fan 'e hals, de kiel en it boarst binne irisearjend blau. De búk is oranjeread en fierder is de fûgel fral blau en grien, mei útsûndering fan 'e wite ûndersturtdekfearren. Tusken it blauwe boarst en de reade búk rint fierder in smelle wite bân. De trijekleurige glânsstaar hat wite eagen, in swarte snaffel en swarte poatsjes. == Fersprieding == Trijekleurige glânsstaren libje yn it noardeasten fan [[Afrika]] yn [[Etioopje]], [[Somaalje]], [[Uganda]], [[Kenia]] en [[Tanzania]]. Se libje yn savannes, yn strûken, op ikkerlân, oan stedsrannen mar ek yn stêden. == Briedgedrach == De soarte siket it iten op 'e grûn, dat njonken ynsekten, wringeleazen en wjirms ek út fruchten en sied bestiet. As de fûgels yn groepen oankomme op ikkers, kinne se foar de boeren in soad oerlêst bringe. Yn doarpen en stêden kinne de fûgels brutaal om fretten biddelje. In pearke boud tegearre yn toarnstrûken, spjalten fan rotsen of yn beammen in nêst fan gers en tûkjes. In lechsel bestiet út fjouwer blaugriene aaikes mei readbrune of blauwe plakjes. Nei 14 dagen komme de aaikes út. It mantsje en wyfke bringe beide de jonge fûgels grut. == Status == De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt as algemien of talryk omskreaun. De soarte is foar in part ôfhinklik fan boskhabitat, dat yn it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte ûnder druk stiet. Der wurdt dêrom oannommen dat de soarte yn oantallen ôfnimt, mar net sa bot dat de fûgel as bedrige beskôge wurde kin. De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige op 'e [[Reade list]] klassifiseare. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/superb-starling-lamprotornis-superbus BirdLife International] * [https://ebird.org/species/supsta1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=405CCAAE5A4CEA43 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lamprotornis superbus|Trijekleurige glânsstaar}} }} {{DEFAULTSORT:Trijekleurige glansstaar}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Glânsstaar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 6n33qexal1i8zdwaz0jarwi0pc278c5 0 185165 1237640 1201735 2026-08-03T01:02:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237640 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = twakleurige glânsstaar |Ofbyld = [[Ofbyld:Pied Starlings (Spreo bicolor) (31749986274).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[glânsstaren]] (''Lamprotornis'') |Wittenskiplike namme= Lamprotornis bicolor |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Afrika Verbreitungsgebiet Lamprotornis bicolor.png|250px]] }} De '''twakleurige glânsstaar''' of '''twakleurige glânsprotter''' (''Lamprotornis bicolor'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[glânsstaren]] (''Lamprotornis'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Young African Pied Starling, Lamprotornis bicolor at Rietvlei Nature Researve, Gauteng, South Africa (15864270077).jpg|thumb|left|Jonge fûgel.]] Folwoeksen fûgels binne 27 oant 28 sm lang en ha foar it measte in dof glânzgjend donkerbrún oant swart fearrekleed, útsein in wite ûnderbúk en wite ûndersturt. It hat in wite iris en in giele ûndersnaffel. Mantsjes en wyfkes binne allyk, mar de jonge fûgels ha gjin skimering op 'e fearren, in brún iris en in dofgiele ûndersnaffel. Der binne gjin [[ûndersoarte]]n. == Fersprieding == Twakleurige glânsstaren komme yn [[Súd-Afrika]], [[Lesoto]] en yn mindere mate ek yn [[Swazylân]] foar. De fûgel waard ûntdutsen yn 'e regio fan it [[Kaapske Skiereilân]], dêr't er nei alle gedachten net mear foarkomt. De fûgel hat in foarkar foar iepen, healdrûge gebieten, greidlân, fjilden en greiden en tinbefolke gebieten of lytse stêden. Ek komt de fûgel yn kustgebieten mei tijwetter foar. Se binne net te finen op plakken mei tichte bebouwing fan stêden en likemin yn bosken of woastyn. De fûgels binne oant in hichte fan 2.500 yn it [[Drakensberchtme]] te finen. Yn [[Natal]] wurdt de twakleurige glânsstaar op fanôf in hichte fan 1.200 m boppe seenivo oantroffen. == Hâlden en dragen == De fûgel briedt yn tunnels fan rivieriggen, mar brûkt ek holtes yn gebouwen en beamholtes. It nêst wurdt makke fan plantaardich materiaal mar ek minsklik ôffal wurdt brûkt. Wyfkes lizze ornaris fjouwer aaien, mar lechsels kinne út twa oant fjouwer aaien bestean. De aaikes binne blaugrien mei wat reade plakjes. It wyfkes briedt de aaien tusken 14 oant 16 dagen út en de jongen fleane nei 22 oant 28 dagen nei it útkommen út. Beide âlden fuorje de jongen en wurde dan holpen troch fûgels dy't net briede. Bûten de briedtiid foarmet de soarte grutte kloften, somtiden wol 1000 fûgels grut. It iten bestiet út wringeleazen, sied en beien, mar fral ynsekten, mychammels en termiten. Se ite ek figen út tunen en komme by foerbakken. Faak wurdt de fûgel by fee sjoen. == Status == Der binne gjin wisse rûzings oer de grutte fan 'e populaasje, mar de soarte wurdt yn in grut diel fan it ferspriedingsgebiet as algemien beskreaun. De populaasje wurdt as stabyl beöardiele. Dêrfandinne stiet de soarte op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-pied-starling-lamprotornis-bicolor BirdLife International] * [https://ebird.org/species/afpsta1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=C244BE28A4AE62F8 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lamprotornis unicolor|Twakleurige glânsstaar}} }} {{DEFAULTSORT:Twakleurig glansstaar}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Glânsstaar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] 8apnjcaqeezxxte31bwtpmt0shusy8b 0 185240 1237590 1201842 2026-08-03T00:05:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237590 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Timoreeske readwjukparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Aprosmictus jonquillaceus jonquillaceus 107995052.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[readwjukparkiten]] (''Aprosmictus'') |Wittenskiplike namme= Aprosmictus jonquillaceus |Beskriuwer, jier = [[John Gould|Gmelin]], 1842 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Timoreeske readwjukparkyt''' (''Aprosmictus jonquillaceus'') is ien fan 'e twa [[fûgel]]soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[readwjukparkiten]] (''Aprosmictus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). == Skaaimerken == De Timoreeske readwjukparkyt is mei trochstrings 35 sm wat grutter as de [[Australyske readwjukparkyt]]. De haadkleur fan it mantsje is gieleftich grien. De mantelfearren binne donkergrien en ha blauwe rânen. De ûnderrêch is blau. De wjukken binne foar in grut part grien, mar de middelste en grutte dekfearren binne read. De sturt is boppe ek grien mei lochtere rânen, wylst de sturt ûnder griis is mei giele rânen. Se ha oranje snaffels mei in giele punt en grize poaten. In ferskil mei de Australyske readwjukparkyt is dat de soarte folle minder read op 'e skouders en gjin swart op 'e rêch hat. It wyfke liket op it mantsje, mar it grien op 'e rêch is dof sûnder blauwe rânen en se hat ek minder read yn 'e wjukken. Har stút is ljochtblau. Jonge fûgels lykje op 'e pop, mar binne griener en de iris is brún. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn [[moesson]]bosk oant in hichte fan 2600 m boppe de seespegel, op savannes en gebieten met strewelleboskjes, iepen bosk en sekundêr bosk. Fan 'e Timoreeske readwjukparkyt binne twa ûndersoarten bekend: * ''Aprosmictus jonquillaceus jonquillaceus'': komt foar op [[Timor]] en [[Roti (eilân)|Roti]]. * ''Aprosmictus jonquillaceus wetterensis'': komt foar op [[Wetar]]. == Status == In rûzing fan 2023 giet der fan út dat de populaasje út 5.000 oant 20.000 folwoeksen fûgels bestiet. De soarte rint yn oantallen tebek en hat te meitsjen mei de fangst út it wyld en it ferneatigjen fan leefgebiet. De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as gefoelich klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel I, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/jonquil-parrot-aprosmictus-jonquillaceus BirdLife, oproppen 13 augustus 2025.] * [https://ebird.org/species/olspar1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 13 augustus 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=97DE42F360EB2F86 Avibase, oproppen 13 augustus 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aprosmictus jonquillaceus|Timoreeske readwjukparkyt}} }} [[Kategory:Readwjukparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 14ifqkps2uv6lb7ufvmpsyabvu1mxr6 1237591 1237590 2026-08-03T00:06:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 korr beskriuwer 1237591 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Timoreeske readwjukparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Aprosmictus jonquillaceus jonquillaceus 107995052.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[readwjukparkiten]] (''Aprosmictus'') |Wittenskiplike namme= Aprosmictus jonquillaceus |Beskriuwer, jier = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1842 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Timoreeske readwjukparkyt''' (''Aprosmictus jonquillaceus'') is ien fan 'e twa [[fûgel]]soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[readwjukparkiten]] (''Aprosmictus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). == Skaaimerken == De Timoreeske readwjukparkyt is mei trochstrings 35 sm wat grutter as de [[Australyske readwjukparkyt]]. De haadkleur fan it mantsje is gieleftich grien. De mantelfearren binne donkergrien en ha blauwe rânen. De ûnderrêch is blau. De wjukken binne foar in grut part grien, mar de middelste en grutte dekfearren binne read. De sturt is boppe ek grien mei lochtere rânen, wylst de sturt ûnder griis is mei giele rânen. Se ha oranje snaffels mei in giele punt en grize poaten. In ferskil mei de Australyske readwjukparkyt is dat de soarte folle minder read op 'e skouders en gjin swart op 'e rêch hat. It wyfke liket op it mantsje, mar it grien op 'e rêch is dof sûnder blauwe rânen en se hat ek minder read yn 'e wjukken. Har stút is ljochtblau. Jonge fûgels lykje op 'e pop, mar binne griener en de iris is brún. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn [[moesson]]bosk oant in hichte fan 2600 m boppe de seespegel, op savannes en gebieten met strewelleboskjes, iepen bosk en sekundêr bosk. Fan 'e Timoreeske readwjukparkyt binne twa ûndersoarten bekend: * ''Aprosmictus jonquillaceus jonquillaceus'': komt foar op [[Timor]] en [[Roti (eilân)|Roti]]. * ''Aprosmictus jonquillaceus wetterensis'': komt foar op [[Wetar]]. == Status == In rûzing fan 2023 giet der fan út dat de populaasje út 5.000 oant 20.000 folwoeksen fûgels bestiet. De soarte rint yn oantallen tebek en hat te meitsjen mei de fangst út it wyld en it ferneatigjen fan leefgebiet. De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as gefoelich klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * Papegaaien en Parkieten, Handboek en naslagwerk deel I, Adri van Kooten, ISBN 978-90-5821-636-6 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/jonquil-parrot-aprosmictus-jonquillaceus BirdLife, oproppen 13 augustus 2025.] * [https://ebird.org/species/olspar1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 13 augustus 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=97DE42F360EB2F86 Avibase, oproppen 13 augustus 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aprosmictus jonquillaceus|Timoreeske readwjukparkyt}} }} [[Kategory:Readwjukparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 0ffisrivmduwrwnf7atw3ra9ajhru0w 0 185264 1237387 1202024 2026-08-02T14:46:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237387 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Srylankaanske beo |Ofbyld = [[Ofbyld:GraculaPtilogenysLegge.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[beo's]] (''Gracula'') |Wittenskiplike namme= Gracula ptiliogonys |Beskriuwer, jier= [[Edward Blyth|Blyth]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Srylankaanske beo''' (''Gracula ptiliogonys'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[beo's]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). De fûgel is [[endemisme|endemysk]] op [[Sry Lanka]]. == Beskriuwing == De swarte fûgel wurdt 21 oant 22 sm lang en liket in soad op 'e [[Yndyske beo]] (''Gracula indica''). De karakteristike giele lellen fan beo's sitte by de Srylankaanske beo lykwols allinnich yn 'e nekke en net by it each. Ek is er wat lytser en hat er in oranjereadere snaffel mei blaugriis by de basis. De twa soarten komme beide op Sry Lanka foar. == Fersprieding == Srylankaanske beo's ha in relatyf lyts ferspriedingsgebiet. Se komme allinnich lokaal foar en binne net algemien. Alhoewol't se in foarkar ha foar reinwâlden, wurde se ek oan boskrânen, yn tunen en op plantaazjes of lanbougrûn waarnommen. Se lykje ek sekundêr bosk te tolerearjen. == Hâlden en dragen == It iten fan 'e soarte bestiet út fruit en sied. De fûgel briedt fan febrewaris oant maaie, somtiden ek fan augustus oant septimber. == Status == Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e populaasje. It ferdwinen en de fragmintaasje fan habitat en de jacht op 'e fûgel foar de hannel feroarsaakje in tebekgong fan 'e oantallen. Dêrfandinne wurdt de Srylankaanske beo troch de [[IUCN]] as gefoelich (NT, 2024) klassifisearre op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sri-lanka-hill-myna-gracula-ptilogenys BirdLife International] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6BEF1E779B50805C Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gracula ptiliogonys|Srylankaanske beo}} }} {{DEFAULTSORT:Srylankaanske beo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Beo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] fdpmvz5x439h07ktd83wsjwgt451ip9 0 185266 1237583 1202006 2026-08-03T00:02:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237583 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tenggarabeo |Ofbyld = |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[beo's]] (''Gracula'') |Wittenskiplike namme= Gracula venerata |Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tenggarabeo''' (''Gracula venerata'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[beo's]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). De soarte waard yn 1850 troch [[Karel Lucien Bonaparte]] as aparte soarte beskreaun op basis fan sammele fûgels fan [[Sûmbawa]] út it Ryksmuseim fan Natuerlike Histoarje yn Leien. Faak wurdt de fûgel ek behannele as in ûndersoarte fan 'e [[grutte beo]] (''Gracula religiosa venerata''). == Skaaimerken == De tenggarabeo is fûgel mei in glânzgjend swart fearrekleed en in lingte fan 26 oant 30 sm. De fûgel hat oranje of giele lellen oan 'e kop, dy't oanslute op 'e lellen yn 'e nekke. De snaffel is giel oant oranje. Fierder hat de fûgel wite plakken op 'e wjukken dy't goed yn 'e flecht te sjen binne. == Fersprieding == De tenggabeo is in [[Endemisme|endemyske]] fûgelsoarte fan 'e [[Lytse Sûnda-eilannen]], [[Yndoneezje]]. De soarte hat in foarkar foar tropysk bosk, mar wurdt ek op plantaazjes waarnommen. == Status == De soarte hat in beheind ferspriedingsgebiet en dêrom bestiet der in kâns op útstjerren. In rûge rûzing fan BirdLife International yn 2016 hâldt de hiele populaasje op 2.500 oant 10.000 folwoeksen fûgels. Njonken habitatferlies hat de fûgel benammen slim te lijen hân fan 'e fangst foar de ynlânske fûgelhannel. Yn it hiele ferspriedingsgebiet binne de oantallen tebek rûn en op guon eilannen is de fûgel al útstoarn (Sûmbawa, [[Adonara]]) of tige seldsum ([[Alor]]). It ûntsnappen fan oare beosoarten kin boppedat in genetyske bedriging foarmje foar de lêste populaasjes fan 'e soarte. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as bedrige (EN, 2016) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tenggara-hill-myna-gracula-venerata BirdLife International] * [https://ebird.org/species/cohmyn2/L1293065 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=0DC9A072CDD619C0 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gracula venerata|Tenggarabeo}} }} {{DEFAULTSORT:Tenggarabeo}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Beo]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] apa8to5728oeb0ytfuvpht4l7k1si3a 0 185292 1237538 1202040 2026-08-02T19:52:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237538 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkraachprotter |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-collared starling (Gracupica nigricollis).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[eksterprotters]] (''Gracupica'') |Wittenskiplike namme= Gracupica nigricollis |Beskriuwer, jier= [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1897 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Distribution of black-collared starling (Gracupica nigricollis).png|250px]] {{Color box|#00FF41}} ferspriedingsgebiet <br> {{Color box|#A020F0}} yntrodusearre }} De '''Swartkraachprotter''' (''Gracupica nigricollis'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[beo's]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). == Skaaimerken == De fûgel is in 26 oant 30 sm lange fûgel mei in swart en wyt fearrekleed. De kop is wyt mei in giel, fearreleas plak om it each en in swarte kraach om 'e nekke. De mantel, rêch en wjukken binne donkerbrún, hast swart. De búk is wyt, faak mei in griisbrune tint. De sturt is wyt. De measte dekfearren en slachpinnen fan 'e wjukken ha wite punten en de primêre dekfearren binne hielendal wyt. De fûgel hat in swarte snaffel en de poaten binne grizich. Mantsjes en wyfkes binne itselde. Jonge fûgels binne bruner en ha in streekte nekke en boarst. Se ha ek in plak by it each, mar gjin kraach. == Fersprieding == Swartkraachprotters komme foar yn Súd-[[Sina]], [[Birma]], [[Laos]], [[Kambodja]], [[Fjetnam]] en [[Tailân]]. De soarte is yntrodusearre yn [[Taiwan]], [[Maleizje]] en [[Singapoer]]. De [[habitat]] bestiet út gerslân, drûge bosken, kultuergrûn en om bewenning hinne. De fûgel hat in foarkar foar leechlân, mar wurdt oant 2000 m boppe seenivo waarnommen. == Hâlden en dragen == De fûgels foerazjearje op 'e grûn, somtiden by fee. Se ite ynsekten, wjirms en sied. Se briede fan febrewaris oant maaie yn Tailân, maart oant july yn Sina en april oant augstus yn Birma. It nêst sit yn 'e beam en is grutte koepelfoarmige konstruksje, makke fan tûkjes, strie, gers en fearren. Se briede ek yn koloanjes. In lechsel bestiet út trije oant fiif aaien. == Status == Om't in soad natuer feroaret yn lânbougrûn en de fûgel ek by minsken foarkomt wurdt der oannommen dat de oantallen fan 'e populaasjes tanimme. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch de [[IUCN]] as net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]] klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/thai-pied-starling-gracupica-floweri BirdLife International] * [https://ebird.org/species/aspsta7 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=0F5360B97439A344 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gracupica nigricollis|Swartkraachprotter}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkraachprotter}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eksterprotter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Eksoat yn Taiwan]] [[Kategory:Eksoat yn Maleizje]] [[Kategory:Eksoat yn Singapoer]] e078jvjwtk02meao8eldughgqmrapbi 0 185393 1237501 1209585 2026-08-02T19:15:28Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237501 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte skoet |Ofbyld = [[Ofbyld:Black guillemot (8272132146).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai = [[seeskoeten]] (''Cepphus'') |Wittenskiplike namme= Cepphus grylle |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Cepphus grylle map.svg|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''swarte skoet''' (''Cepphus grylle'') is in [[fûgel]] fan 'e kusten fan 'e noardlike [[Atlantyske Oseaan]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylke]] [[alkfûgels]] (''Alcidae''). == Skaaimerken == [[OFbyld:Cepphus grylle immature.jpg|thumb|left|Fûgel yn winterkleed.]] Swarte seeskoeten binne 32 oant 38 sm lange seefûgels en se ha in spanwiidte fan 52 oant 58 sm. It briedkleed is hielendal swart mei in wyt plak op 'e wjukken en fierder hat er as de oaren fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] helder reade poatsjes. Yn 'e winter sjocht de fûgel der hiel oars út en is er wyteftich fan ûnder mei bûnte boppedielen en swarte wjukpunten. Der binne gjin ferskillen tusken mantsjes en wyfkes. == Fersprieding == De soarte wurdt ferdield yn fiif [[ûndersoarte]]n, dy't harren ûnderskiede troch lytse [[morfology]]ske ferskillen, lykas de lingte fan 'e wjuk, de lingte fan 'e snaffel en de hoemannichte wyt op 'e wjukken. *''Cepphus grylle mandtii'': fan noardeastik [[Kanada]] en [[Spitsbergen]] oant noardlik [[Sibearje]] en noardlik [[Alaska]]. *''Cepphus grylle arcticus'': fan 'e noardeastlike [[Feriene Steaten]], súdeastlik Kanada en súdlik [[Grienlân]] oant de [[Britske Eilannen]], súdlik [[Skandinaavje]] en de [[Wite See]]. *''Cepphus grylle islandicus'': [[Yslân]]. *''Cepphus grylle faeroeensis'': de [[Fêreu-eilannen]]. *''Cepphus grylle grylle'': de [[Eastsee]]. De soarte is faak yn ûndjip kustwetter te sjen. De ûndersoarte ''Cepphus grylle atlantis'' wurdt ûnregelmjittich oan 'e [[Noardsee]]kust fan [[Belgje]] en [[Nederlân]] en ek wol oan 'e Eastseekusten oantroffen. De nominaatfoarm ''Cepphus grylle grylle'' is in regelmjittige [[dwaalgast]] oan 'e Eastseekust fan [[Poalen]] en [[Dútslân]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Guillemot with a fish, Traeth Gwyn, Ynys Mon, 2023.jpg|thumb|left|Fûgel mei proai.]] De soarte jaget op fisk en wringeleazen. it nêst wurdt boud yn in holte of spjalt yn in klif op by rotsen. == Status == In rûzing fan 2012 gyng út fan in populaasje fan 400.000 oant 1.499.999 fûgels. De trend fan 'e soarte is net bekend. Yn [[Sweden]] is de soarte foars ôfnommen troch predaasje fan [[Amerikaanske nerts|nertsen]]. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e [[Reade list]] as net bedrige (LC, 2018). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-guillemot-cepphus-grylle BirdLife International] * [https://ebird.org/species/blkgui Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B5AA5952E13FE5F3 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cepphus grylle|Swarte skoet}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seeskoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Hudsonbaai]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] 69hrxj3p8aaw1isdr89szaw6uzw7f60 0 185431 1237705 1202570 2026-08-03T10:51:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237705 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wite spjocht |Ofbyld = [[Ofbyld:Melanerpes candidus 152619652.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[spjochteftigen]] (''Piciformes'') |Famylje = [[spjochten]] (''Picidae'') |Skaai = [[swarte beamkrûpspjochten]] (''Melanerpes'') |Wittenskiplike namme= Melanerpes candidus |Beskriuwer, jier= [[Bernhard Christian Otto|Otto]], 1796 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Melanerpes candidus map.svg|center|250px]] }} De '''wite spjocht''' (''Melanerpes candidus'') is in [[fûgel]] yn it skaai [[swarte beamkrûpspjochten]] (Melanerpes) út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[spjochten]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Melanerpes candidus in Sergipe - Brazil.jpg|thumb|left|Fûgel yn Aracaju, Sergipe, Brazylje.]] Wite spjochten wurde 24 oant 29 sm lang en weagje 98 oant 136 gram. It fearrekleed is oan 'e ûnderkant en op 'e kop wyt oant krêmwyt. De boppefearren op 'e wjukken en de sturt binne swart mei in blauwe glâns. De slachpinnen en sturtfearren binne brúnswart. It wite fearrekleed rint by de sturt noch wat troch; de bûtenste sturtpinnen ha meast in pear wite plakken oan 'e ein. De ûnderwjukken binne griisbrún mei swarte dekfearren. Op 'e ûnderbúk sit faak in ljochtgiel plak. Efter it each rint in swarte, kromme streek oant yn 'e nekke. De fûgel hat in brede giele eachring. De swarte, relatyf lange snaffel hat in wat beitelfoarmige punt. Oan 'e basis is de snaffel relatyf breed en fealswart of grieneftich. Syn poaten binne oliif- oant griisgrien en de iris is wyt oant blaueftich wyt of giel. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar. It mantsje is te ûnderskieden mei't syn langere fearren yn 'e ûndernekke ljochtgiel binne. By it wyfke is de swarte streek efter it each oant de nekke doffer. De jonge spjocht liket in soad op in folwoeksen fûgel, mar syn fearren binne bruner, it giel op 'e búk is doffer en de eachring is griis en minder opfallend. == Fersprieding == Wite spjochten libje yn [[Súd-Amearika]] fan 'e benedenrin fan 'e [[Amazône (rivier)|Amazône]] yn [[Brazylje]] oant eastlik [[Bolivia]], [[Paraguay]], westlik [[Oerûguay]] en [[Argentynje]]. Ek komt er foar yn [[Perû]] en de kustkrite fan [[Frânsk-Guyana]] en [[Suriname]]. De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]]. It habitat bestiet út dûge, subtropyske bosken en [[Savanne|savannes]] mei genôch begroeiing oant in hichte fan 2200 m. Fierder wurdt de fûgel waarnommen yn [[Mangrove|mangroves]], boskrannen en kultuergrûn lykas plantaazjes en beamhôven. De soarte docht it goed yn oanplanting fan yntrodusearre plantesoarten, lykas popelbeammen en eucalyptus. == Hâlden en dragen == De soarte is in sosjale fûgel en libbet yn lytse groepen, dy't in soad leven meitsje. De fûgel roffelet nei alle gedachten net of mar in hiel lyts bytsje, mar der is noch net in soad stúdzje nei dien. [[Ofbyld:Pica - Pau - Branco.jpg|thumb|left|Foerazjearjende fûgels.}} Wite spjochten binne [[Stânfûgel|stânfûgels]], mar fleane somtiden wol yn groepkes grutte einen op 'e strún nei fruit en sied. Lykas in soad spjochten yt er ek ynsekten en hy brekt regelmjittich ealjebijenêsten iepen foar de hunning, de larven en de flechtsjende ealjebijen. Underweis hâlde se skoft om yn fruitbeammen te foerazjearjen. Oars as de measte spjochtsoarten hat de wite spjocht in rjochte flecht mei in djippe wjukslach. It briedseizoen fan 'e wite spjocht leit fan septimber oant novimber. De [[balts]] bestiet û.o. út it hippend omheech klimmen mei flapperjende wjukken en it op en del fleanen tusken twa tûken. It mantsje hâldt by de balts syn kopfearren meast oerein. It nêst sit yn in úthakte beamholte, mooglik ek yn rotsholtes. Der wurde trije oant fjouwer aaien lein, dy't beide âlders útbriede. Mooglik briedt de fûgel ek yn koloanjes. 35 dagen nei it útkommen fan 'e aaien kinne de jongen fleane. == Status == Der wurdt in soad op 'e fûgel jage om't er skea bringt oan beamhôven en plantaazjes. Om [[Buenos Aires]] wurdt de fûgel ek fongen foar de hannel as kouwefûgel. Wite spjochten komme lykwols yn in grut gebiet foar en ek yn beskerme gebieten. De fûgel past him boppedat maklik oan by feroaringen oan it habitat. De oantallen fan 'e soarte nimme ta, benammen yn stêden. Dêrfandinne stiet de wite spjocht as net bedrige (LC, 2024) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * Sjoch foar boarnen: [[:nl:witte specht]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-woodpecker-melanerpes-candidus BirdLife International] * [https://ebird.org/species/whiwoo1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=5CA0BA8732FE46F6 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Melanerpes candidus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swarte beamkrûpspjocht]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] devkopzwl1mb7nb6uaesufqpkcrhvnw 0 185785 1237441 1219608 2026-08-02T17:34:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237441 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = súdlike fjoerwever |Ofbyld = [[Ofbyld:Southern Red Bishop (Euplectes orix) male ... (52656476541).jpg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Female Southern Red Bishop, or Red Bishop, Euplectes orix at Rietvlei Nature Reserve, South Africa, -bird -picture (6882617493).jpg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[fjoerwevers]] (''Euplectes'') |Wittenskiplike namme= Euplectes orix |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''súdlike fjoerwever''' (''Euplectes orix'') is in sjongfûgel fan súdlik [[Afrika]]. It is de [[typesoarte]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[fjoerwevers]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae''). == Beskriuwing == It fûgeltsje is likernôch 10 oant 11 sm lang. Yn 'e briedtiid is it mantsje fel oranjeread, wylst it boarst, de búk, de foarholle en de kiel swart binne. De wjukken en de sturt binne brún. It net-briedende mantsje en it wyfke hawwe in brún streke fearrekleed en binne ûnder bleker. Wyfkes binne lytser as de mantsjes. Se ha in dikke konyske snaffel. Earder waard de [[noardlike fjoerwever]] (''Euplectes franciscanus'') as in ûndersoarte beskôge fan súdlike fjoerwever. By de briedende mantsjes fan 'e noardlike fjoerwever is de kiel net swart mar read, giet it swart fan 'e foarholle fierder op 'e kroan nei efter en oerdekke de lange sturtdekveren hast de hiele sturt. De wyfkes en net-briedende mantsjes binne hast itselde as dy fan 'e súdlike fjoerwever. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Southern Red Bishop or Red Bishop (Euplectes orix) (6258184712).jpg|200x300px]] | [[Ofbyld:Euplectes franciscanus -Kotu Creek, Western Division, The Gambia -male-8.jpg|200x300px]] |- | Súdlike fjoerwever | Noardlike fjoerwever |} == Fersprieding == De soarte komt foar yn wiete gebieten en op greidlân yn Afrika súdlik fan 'e evener. Benoarden de evener wurdt er ferfongen troch de noardlike fjoerwever. Der binne fjouwer ûndersoarten: * ''Euplectes orix nigrifrons'': fan eastlik [[Kongo-Kinsjasa]] en súdwestlik [[Kenia]] oant Sintraal-[[Mozambyk]]. * ''Euplectes orix sundevalli'': fan [[Simbabwe]] en súdlik Mozambyk oant noardeastlik [[Súd-Afrika]]. * ''Euplectes orix orix'': fan [[Angoala]], westlik [[Sambia]] en súdlik Kongo-Kinsjasa oant noardlik [[Namybje]] en noardlik [[Botswana]]. * ''Euplectes orix turgidus'': fan súdlik Namybje oant súdlik Súd-Afrika. == Briedgedrach == Súdlike fjoerwevers binne relatyf sosjale fûgels, briede yn koloanjes en foerazjeare yn groepen. Se ite sied en bytiden ek wol ynsekten en sliepe yn mingde groepen mei oare weversoarten. Mantsjes bouwe oan it begjin fan it briedseizoen ferskillende nêsten om de ynteresse fan wyfkes op te roppen. As se pronkje sette se de fearkes op. Se binne polygaam en peare mei meardere wyfkes. It nêst wurdt tusken it reid boud fan gers en in lechsel bestiet út twa oant fjouwer aaikes. == Status == Neffens [[IUCN]] wurdt de fûgel net bedrige (LC, 2018) en de populaasje is stabyl. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/redbis?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 3 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=95F08BC3D30A9869 Avibase, oproppen 3 septimber 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/southern-red-bishop-euplectes-orix BirdLife, oproppen 3 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Euplectes orix|Súdlike fjoerwever}} }} {{DEFAULTSORT:Sudlike fjoerwever}} [[Kategory:Fjoerwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] siihd75x5yxdqkw6aq9q3repqcan6ji 0 185835 1237323 1204203 2026-08-02T13:35:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237323 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skiere groubekwever |Ofbyld = [[Ofbyld:Pseudonigrita arnaudi -Masai Mara National Reserve, Kenya-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[groubekwevers]] (''Pseudonigrita'') |Wittenskiplike namme= Pseudonigrita arnaudi |Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Nigrita arnaudi map.svg|250px]]<small>{{Color box|#38B838}} ûndersoarte ''P. a. arnaudi'' <br>{{Color box|#18B9B9}} ûndersoarte ''P. a. dorsalis''</small> }} De '''skiere groubekwever''' (''Pseudonigrita arnaudi'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') en ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[groubekwevers]] (''Pseudonigrita''). De skiere groubekwever is de [[typesoarte]] fan it skaai. == Skaaimerken == It fûgeltsje wurdt tusken 11 oant 13 sm lang en hat meast in ljochtgriis oant brúneftich fearrekleed, mei in donkerder rêch en wjukken. De kop is ljocht fan kleur mei in grize kroan en dêrmei ûnderskiedt er him fan 'e oare soarte yn it skaai, de [[swartkopgroubekwever]], dy't in swarte kroan hat. De snaffel is koart, stevich en swart, typysk foar de groubekwevers. De fûgel hat in griiswite eachring. == Fersprieding == Skiere groubekwevers wurde ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n: * ''Pseudonigrita arnaudi arnaudi'' (of ''P. a. australoabyssinicus''): súdwestlik [[Sûdan]], eastlik [[Súd-Sûdan]], it meast súdlike diel fan [[Etioopje]], súdlik [[Somaalje]], noardeastlik [[Uganda]], [[Kenia]] en it meast noardlike diel fan [[Tanzania]]. * ''Pseudonigrita arnaudi dorsalis'': westlik en sintraal Tanzania. De soarte is in [[stânfûgel]], dy't foarkomt op iepen [[savanne]]s, by delsettings, op ikkers en hichten fan 600 oant 2000 meter. De fûgel past him maklik oan en kin ek by minsken foarkomme. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Pseudonigrita arnaudi Amboseli gate 2.jpg|thumb|left|Nêsten.]] Se libje meast yn lytse oant middelgrutte groepen en frette sied en nôt, mar ek wol lytse ynsekten mei. It iten siket er op 'e grûn. Skiere groubekwevers bouwe de typyske bolfoarmige nêsten fan wevers, faak yn koloanjes yn beammen of strûken. Beide skaaien drage by oan nêstbou. == Status == De [[IUCN]] beskôget de populaasje as stabyl en de soarte wurdt op 'e [[Reade list]] as net bedrige klassifisearre (LC, 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-capped-social-weaver-pseudonigrita-arnaudi BirdLife, oproppen 3 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/gyhsow1? Ebird, oproppen 3 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=573C3683AB1AFA40 Avibase, oproppen 3 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pseudonigrita arnaudi|Skiere groubekwever}} }} [[Kategory:Groubekwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] qeby9ict6bzibr8g4sbh5y9sa1p9byz 0 185852 1237526 1204221 2026-08-02T19:46:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237526 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopgroubekwever |Ofbyld = [[Ofbyld:Pseudonigrita cabanisi -Buffalo Springs National Park, Kenya-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[groubekwevers]] (''Pseudonigrita'') |Wittenskiplike namme= Pseudonigrita cabanisi |Beskriuwer, jier= [[Gustav Fischer (ontdekkingsreiziger)|Fischer, GA]] & [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1884 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkopgroubekwever''' (''Pseudonigrita cabanisi'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') en ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[groubekwevers]] (''Pseudonigrita''). It is in [[monotypysk]]e soarte, itjinge sizze wol dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte]]n is. == Skaaimerken == De swartkopgroubekwever wurdt likernôch 13 sm en weaget 18 oant 24 gram. De fûgel hat in karakteristike swarte kroan, in ivoarkleurige snaffel, oranjereade eagen en in wyteftige kiel. De rêch en wjukken binne brún en de sturt is swartbrún. It boarst en de búk is wyteftich mei in opfallend smel swart streekje midden op it ûnderboarst. De poatsjes binne fleiskleurich. Lykas by de oare soarte fan it skaai, de [[skiere groubekwever]], is der gjin dúdlik ferskil te sjen tusken mantsjes en wyfkes. Meast binne mantsjes wat grutter en swierder as wyfkes, mar dat is subtyl. == Fersprieding == De soarte komt yn it suden en sintraal [[Etioopje]] en in grut part fan [[Kenia]] foar en fierder yn it [[Somaalje|Somalyske]] grinsgebiet mei Kenia en it noardeasten fan [[Tanzania]]. It biotoop bestiet út drûge savannes, faak yn gebieten mei strewellen lykas akasia's, meast ûnder hichten fan 1300 m. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Black-capped social weavers building nest.jpg|thumb|left|Nêst.]] De swartkopgroubekwever is monogaam en briedt yn koloanjes fan in stikmannich oant wol 50 nêsten. Sawol mantsjes as wyfkes bouwe oan 'e bolfoarmige nêsten fan droech gers, dy't oan smelle, ôfhingjende tûken fan beammen fêstmakke wurde. De nêsten hawwe ynearsten twa yngongen. As it wyfke brieden giet wurdt ien fan 'e tagongen mei gers tichtmakke om fijannen bûten te hâlden. De fûgels ite gerssied, mar ek ynsekten, fral as de fûgel jongen hat. == Status == De swartkopgroubekwever hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. Dêrom stiet er op [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] yn 'e kategory net bedrige (''Least Concern'', 2018). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-capped-social-weaver-pseudonigrita-cabanisi BirdLife, oproppen 3 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/bcswea1/KE Ebird, oproppen 3 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=65856D49EB477F49 Avibase, oproppen 3 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pseudonigrita cabanisi|Swartkopgroubekwever}} }} [[Kategory:Groubekwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] q9y2xg31wwqg05mzgp4gprbbfthcie8 0 185924 1237512 1204404 2026-08-02T19:28:42Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237512 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte wever |Ofbyld = [[Ofbyld:Viellot's Weaver - Kibale - Uganda 06 4155 (22850466945).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[wevers]] (''Ploceus'')<br><small>[[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1863</small> |Wittenskiplike namme= Ploceus nigerrimus |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swarte wever''' (''Ploceus nigerrimus'') is in middelgrutte [[Wevers|wever]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae''). De [[kastanjerêchwever]] (''Ploceus castaneofuscus'') waard lang as in [[ûndersoarte]] fan 'e swarte wever (''Ploceus nigerrimus'') beskôge, mar wurdt no troch de measte taksonomyske autoriteiten as in aparte soarte erkend. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Vieillot's black weaver (Ploceus nigerrimus nigerrimus).jpg|thumb|left|Swarte wever yn Uganda.]] De swarte wever (''Ploceus nigerrimus'') is in middelgrutte weverfûgel fan likernôch 17 sm lang. It mantsje is hast folslein swart, mei by guon populaasjes in wat gielige tint op 'e búk of ûnderwjukken. Oars as in soad oare wevers hat de soarte net in apart briedkleed. De eagen binne gielkleurich. Wyfkes binne ûnopfallend: brúnich mei streekjes, lykas by in soad oare wevers. == Fersprieding == De soarte komt foar yn West- en Sintraal-Afrika, fan [[Senegal]] oant [[Angoala]] en eastlik oant [[Uganda]]. De fûgel libbet yn iepen bosk, park- en túnlânskippen, savannes mei beammen en faak ek yn 'e buert fan marren en rivieren. == Hâlden en dragen == De fûgel is tige sosjaal, foarmet koloanjes en bout hingjende nêsten yn beammen, faak yn grutte groepen. It mantsje docht de nêstbou en brûkt syn swarte fearrekleed om wyfkes te ferlieden. It iten bestiet út sied en ynsekten. == Status == De Swarte wever stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige (''Least Concern'', 2024) klassifisearre. Swarte wevers binne breed ferspraat en der binne gjin oanwizings fan in grutskalige delgong. Mooglike lokale bedrigingen binne ûntbosking en útwreiding fan lânbou. Yn guon regio’s wurdt de fûgel fongen of sketten, mar dat gjin grutte ynfloed op 'e wrâldpopulaasje. Om’t er him maklik oanpast oan minsklik feroare lânskip (lykas parkgebieten en tunen) kin er op in soad plakken goed oerlibje. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Ploceus%20nigerrimus BirdLife, oproppen 75 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/viewea3/NG Ebird, oproppen 7 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=2B5D181CD8E3859B Avibase, oproppen 7 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ploceus nigerrimus|swarte wever}} }} [[Kategory:Wever (fûgelskaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] ldrlsffkr09zzkzsmt8o4ofyhptiwfr 0 185999 1237687 1204720 2026-08-03T10:41:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237687 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbraumoskwever |Ofbyld = [[Ofbyld:Plocepasser mahali -Baringo Lake, Kenya -male-8.jpg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Mahaliweber (w.).jpg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Plocepasser mahali - White-browed Sparrow-Weaver XC367175.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[moskwevers]] (''Plocepasser'') |Wittenskiplike namme= Plocepasser mahali |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1836 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wytbraumoskwever''' (''Plocepasser mahali'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[moskwevers]] (''Plocepasser'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:White-browed sparrow-weaver (27681389973).jpg|thumb|left|Wytbraumoskwever.]] De soarte wurdt likernôch 18 sm lang en hat in foar it skaai karakteristike wite wynbrau. Yn 'e flecht binne de wite stút en wite boppesturtdekfearren goed te sjen. Ek de wite fearren yn 'e wjukken falle yn 'e flecht op. De ferskillen tusken mantjes en wyfkes foarmje fral it grutter kontrast yn kleuren by mantsjes. Oer it generaal binne wyfkes ljochter en mear effen fan kleur. Wylst it mantsje in swarte snaffel hat, is de snaffel fan it wyfke hoarnkleurich oant ljochtgriis; dy fan in jonge fûgel is rôzebrún. == Fersprieding == Der wurde fjouwer [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Plocepasser mahali melanorhynchus'': súdeastlik [[Sûdan]], noardlik [[Uganda]], it súdlik part fan Sintraal-[[Etioopje]], [[Kenia]]. * ''Plocepasser mahali pectoralis'': [[Tanzania]], súdlik [[Malawy]], súdlik en eastlik [[Sambia]], westlik [[Mozambyk]], noardlik [[Simbabwe]], noardlik [[Botswana]]. * ''Plocepasser mahali ansorgei'': súdwestlik [[Angoala]], noardwestlik [[Namybje]]. * ''Plocepasser mahali mahali'': súdlik Namybje, súdlik [[Botswana]], súdwestlik Simbabwe, noardlik en sintraal [[Súd-Afrika]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Plocepasser mahali -Okovango Delta, Botswana -nests in acacia tree-8.jpg|thumb|left|Nêsten.]] De soarte briedt yn lytse koloanjes. De nêsten binne bolfoarmich en makke fan gers en tûkjes. == Status == De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt omskreaun as gewoan oant talryk. Der wurdt oannommen dat de populaasje stabyl en der is gjin bewiis fan grutte bedrigingen en tebekrinnen fan 'e populaasje. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel dêrfandinne as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Plocepasser%20mahali BirdLife, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/wbswea1/L1235064 Ebird, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=94C71DF619A51A4F Avibase, oproppen 9 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Plocepasser mahali|wytbraumoskwever}} }} {{DEFAULTSORT:Winbraumoskwever}} [[Kategory:Moskwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] cuzwwk3qtlvunfscy1zuftefo13a2dd 1237688 1237687 2026-08-03T10:41:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237688 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbraumoskwever |Ofbyld = [[Ofbyld:Plocepasser mahali -Baringo Lake, Kenya -male-8.jpg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Mahaliweber (w.).jpg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Plocepasser mahali - White-browed Sparrow-Weaver XC367175.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[moskwevers]] (''Plocepasser'') |Wittenskiplike namme= Plocepasser mahali |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (soölooch)|Smith]], 1836 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wytbraumoskwever''' (''Plocepasser mahali'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[moskwevers]] (''Plocepasser'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:White-browed sparrow-weaver (27681389973).jpg|thumb|left|Wytbraumoskwever.]] De soarte wurdt likernôch 18 sm lang en hat in foar it skaai karakteristike wite wynbrau. Yn 'e flecht binne de wite stút en wite boppesturtdekfearren goed te sjen. Ek de wite fearren yn 'e wjukken falle yn 'e flecht op. De ferskillen tusken mantjes en wyfkes foarmje fral it grutter kontrast yn kleuren by mantsjes. Oer it generaal binne wyfkes ljochter en mear effen fan kleur. Wylst it mantsje in swarte snaffel hat, is de snaffel fan it wyfke hoarnkleurich oant ljochtgriis; dy fan in jonge fûgel is rôzebrún. == Fersprieding == Der wurde fjouwer [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Plocepasser mahali melanorhynchus'': súdeastlik [[Sûdan]], noardlik [[Uganda]], it súdlik part fan Sintraal-[[Etioopje]], [[Kenia]]. * ''Plocepasser mahali pectoralis'': [[Tanzania]], súdlik [[Malawy]], súdlik en eastlik [[Sambia]], westlik [[Mozambyk]], noardlik [[Simbabwe]], noardlik [[Botswana]]. * ''Plocepasser mahali ansorgei'': súdwestlik [[Angoala]], noardwestlik [[Namybje]]. * ''Plocepasser mahali mahali'': súdlik Namybje, súdlik [[Botswana]], súdwestlik Simbabwe, noardlik en sintraal [[Súd-Afrika]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Plocepasser mahali -Okovango Delta, Botswana -nests in acacia tree-8.jpg|thumb|left|Nêsten.]] De soarte briedt yn lytse koloanjes. De nêsten binne bolfoarmich en makke fan gers en tûkjes. == Status == De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt omskreaun as gewoan oant talryk. Der wurdt oannommen dat de populaasje stabyl en der is gjin bewiis fan grutte bedrigingen en tebekrinnen fan 'e populaasje. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel dêrfandinne as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Plocepasser%20mahali BirdLife, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/wbswea1/L1235064 Ebird, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=94C71DF619A51A4F Avibase, oproppen 9 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Plocepasser mahali|wytbraumoskwever}} }} {{DEFAULTSORT:Winbraumoskwever}} [[Kategory:Moskwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 557lpjn8yqnoaxdvki55yt5u63s47xz 1237694 1237688 2026-08-03T10:46:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ korr defsort 1237694 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbraumoskwever |Ofbyld = [[Ofbyld:Plocepasser mahali -Baringo Lake, Kenya -male-8.jpg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Mahaliweber (w.).jpg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Plocepasser mahali - White-browed Sparrow-Weaver XC367175.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[moskwevers]] (''Plocepasser'') |Wittenskiplike namme= Plocepasser mahali |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (soölooch)|Smith]], 1836 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wytbraumoskwever''' (''Plocepasser mahali'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[moskwevers]] (''Plocepasser'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:White-browed sparrow-weaver (27681389973).jpg|thumb|left|Wytbraumoskwever.]] De soarte wurdt likernôch 18 sm lang en hat in foar it skaai karakteristike wite wynbrau. Yn 'e flecht binne de wite stút en wite boppesturtdekfearren goed te sjen. Ek de wite fearren yn 'e wjukken falle yn 'e flecht op. De ferskillen tusken mantjes en wyfkes foarmje fral it grutter kontrast yn kleuren by mantsjes. Oer it generaal binne wyfkes ljochter en mear effen fan kleur. Wylst it mantsje in swarte snaffel hat, is de snaffel fan it wyfke hoarnkleurich oant ljochtgriis; dy fan in jonge fûgel is rôzebrún. == Fersprieding == Der wurde fjouwer [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Plocepasser mahali melanorhynchus'': súdeastlik [[Sûdan]], noardlik [[Uganda]], it súdlik part fan Sintraal-[[Etioopje]], [[Kenia]]. * ''Plocepasser mahali pectoralis'': [[Tanzania]], súdlik [[Malawy]], súdlik en eastlik [[Sambia]], westlik [[Mozambyk]], noardlik [[Simbabwe]], noardlik [[Botswana]]. * ''Plocepasser mahali ansorgei'': súdwestlik [[Angoala]], noardwestlik [[Namybje]]. * ''Plocepasser mahali mahali'': súdlik Namybje, súdlik [[Botswana]], súdwestlik Simbabwe, noardlik en sintraal [[Súd-Afrika]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Plocepasser mahali -Okovango Delta, Botswana -nests in acacia tree-8.jpg|thumb|left|Nêsten.]] De soarte briedt yn lytse koloanjes. De nêsten binne bolfoarmich en makke fan gers en tûkjes. == Status == De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt omskreaun as gewoan oant talryk. Der wurdt oannommen dat de populaasje stabyl en der is gjin bewiis fan grutte bedrigingen en tebekrinnen fan 'e populaasje. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel dêrfandinne as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Plocepasser%20mahali BirdLife, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/wbswea1/L1235064 Ebird, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=94C71DF619A51A4F Avibase, oproppen 9 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Plocepasser mahali|wytbraumoskwever}} }} {{DEFAULTSORT:Witbraumoskwever}} [[Kategory:Moskwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] nhjnvpi72kubylmawmzbn8bcdrll7hv 0 186050 1237443 1204724 2026-08-02T17:35:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237443 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = súdlike maskerwever |Ofbyld = [[Ofbyld:SA10021-Southern Masked Weaver - Wikłacz Sawannowy (cropped).jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Southern Masked Weaver female RWD.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Ploceus velatus velatus, wintersang, Pta NBT, 2022-07-23 15h52, a.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[wevers]] (''Ploceus'')<br><small>[[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1863</small> |Wittenskiplike namme= Ploceus velatus |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Leefgebied Ploceus velatus.jpg|250px]]<br>Ferspriedingsgebiet (read). }} De '''súdlike maskerwever''' (''Ploceus velatus'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') == Skaaimerken == [[Ofbyld:Southern Masked Weaver (Ploceus velatus) male on nest ... (32743606176).jpg|thumb|left|Mantsje by it nêst.]] Súdlike maskerwevers wurde 11 oant 14,5 sm lang en ha opfallende skaaimerken. It mantsje hat yn 'e briedtiid in swart masker, in heldergiele kop, in swarte kiel, in opfallend read each, in gielgriene rêch mei swarte markearingen en in giele ûnderkant. De snaffel is swart. Wyfkes en net-briedende mantsjes ha in doffe, grieneftige giele kleur en streken op 'e bopperêch. It wyfke hat in brún each, wylst it mantsje ek bûten de briedtiid in read each hâldt. De snaffel fan it wyfke is rôzebrún. Jonge fûgels lykje in soad op it wyfke. De súdlike maskerwever wurdt gauris betize mei de [[doarpswever]] (''Ploceus cucullatus''), mar dy hat in mear bûnte rêch en in krêftiger snaffel by it wyfke. == Fersprieding == De soarte libbet yn súdlik [[Afrika]] en syn habitat bestiet út in grut ferskaat fan lânskippen, lykas iepen savannes en semy-drûge gebieten of wiete gebieten. De soarte wurdt ek yn tunen en parken fan beboude gebieten waarnommen. De súdlike maskerwever wurdt yn seis ferskillende ûndersoarten ferdield: * ''Ploceus velatus velatus'' – De [[Súd-Afrika|Súdafrikaanske]] provinsjes West-Kaap, Noard-Kaap en Frijsteat. * ''Ploceus velatus nigrifrons'' – East-Kaap, noardlik en westlik KwaZûlû-Natal en westlik [[Swazilân]]. * ''Ploceus velatus tahatali'' – [[Simbabwe]], súdeastlik Botswana, súdwestlik Mozambyk, eastlik Swazilân, noardeastlik KwaZûlû-Natal. * ''Ploceus velatus shelleyi'' – [[Sambia]], [[Malawy]] en [[Mozambyk]]. * ''Ploceus velatus caurinus'' – súdlik [[Angoala]], [[Namybje]], [[Botswana]] en de provinsje Noard-Kaap. * ''Ploceus velatus finschi'' – kustgebiet fan Angoala. == Hâlden en dragen == De fûgel briedt yn koloanjes. Mantsjes ha meardere wyfkes en bouwe wol 25 nêsten yn in seizoen. Lykas oare weverfûgels wurde de nêsten makke fan reid, gers en fezels, wylst wyfkes de nêsten fan binnen mei sêft materiaal beklaaie. It wyfke briedt 1 oant 3 aaikes út. De jonge fûgels fleane 18 dagen nei it útkommen út en wurde ek fersoarge troch it wyfke. De fûgel yt ynsekten, sied en grien. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2018) op 'e [[Reade list]]. De wrâldpopulaasje is stabyl en der is gjin bewiis fan tebekgong of grutte bedrigingen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/southern-masked-weaver-ploceus-velatus BirdLife, oproppen 10 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/afmwea/IL Ebird, oproppen 10 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=A36C50499FFCA11D Avibase, oproppen 10 septimber 2025.] * [https://birdimage.nl/2024/04/maskerwever-southern-masked-weaver/ Birdimage, oproppen 10 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ploceus velatus|Súdlike maskerwever}} }} {{DEFAULTSORT:Sudlike maskerwever}} [[Kategory:Wever (fûgelskaai)]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] b1i18i7jon9qbenp481ioyh3p0gsubr 0 186123 1237567 1204996 2026-08-02T20:16:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237567 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swellesturtbijefretter |Ofbyld = [[Ofbyld:Swallow-tailed bee-eater, Merops hirundineus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34493385716).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[bijefretterfûgels]] (''Meropidae'') |Skaai = [[bijefretters]] (''Merops'') |Wittenskiplike namme= Merops hirundineus |Beskriuwer, jier= [[Anton August Heinrich Lichtenstein|Lichtenstein]], 1793 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swellesturtbijefretter''' (''Merops hirundineus'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[bijefretters]] (''Merops'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[bijefretterfûgels]] (''Meropidae''). == Skaaimerken == [[File:Swallow-tailed bee-eater (Merops hirundineus hirundineus).jpg|thumb|left|Nominaatfoarm fan 'e swellesturtbijefretter.]] Lykas oare bijefretters is dit in kleurike, slanke fûgel. Syn kleuren en foarkesturt binne ûnderskiedend. Hy is benammen grien, hat in in giele kiel, in smelle blauwe kraach, in swarte eachstreek en in swarte snaffel. De sturt bestiet út griene of blauwe fearren. De fûgel kin ynklusyf de lange swellesturt in lingte fan 20-22 sm berikke. Der is gjin ferskil tusken mantsjes en wyfkes. == Fersprieding == De swellesturtbijefretter wurdt yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield mei de folgjende fersprieding: * ''Merops hirundineus chrysolaimus'' – [[Senegal]] oant súdlik [[Tsjaad]] en it noardwesten fan 'e [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]]. * ''Merops hirundineus heuglini'' - súdlik [[Sûdan]] en oanswettend [[Etioopje]], [[Uganda]] en de [[Kongo-Kinsjasa|Demokratyske Republyk Kongo]]. * ''Merops hirundineus furcatus'' – it suden fan 'e Demokratyske Republyk Kongo oant [[Sambia]], súdlik [[Simbabwe]], [[Mozambyk]] en [[Tanzania]]. * ''Merops hirundineus hirundineus'' - [[Angoala]] en [[Namybje]] oant Simbabwe en súdlik [[Súd-Afrika]]. == Hâlden en dragen == De swellesturtbijefretter libbet yn in ferskaat oan habitats fan healwoastyn mei strûken oant savannes en boskrânen. De fûgel wurdt oantroffen yn iepen lânskip op sitplakken, om fan dêr wei yn 'e loft te sjitten om ynsekten te fangen. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje dy't stabyl is. Op basis dêrfan kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern, 2024). Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt omskreaun as wiidferspraat en lokaal talryk oant seldsum. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Merops%20hirundineus BirdLife, oproppen 12 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/stbeat1 Ebird, oproppen 12 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=910E6D864A401F5D Avibase, oproppen 12 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Merops hirundineus|swellesturtbijefretter}} }} {{DEFAULTSORT:Swellesturtbijefretter}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bijefretter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 6rj77677e9qzayo9wonchw4noy8khke 0 186143 1237431 1205206 2026-08-02T17:26:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237431 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = strúsfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Nkomazi Game Reserve, South Africa (22464826900).jpg|250px]]<br><small>Mantsje<br>[[Ofbyld:Ostrich (Struthio camelus) female with chicks (6865184870).jpg|250px]]<br>Wyfke mei piken</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[strúsfûgeleftigen]] (''Struthioniformes'') |Famylje = [[strúsfûgels]] (''Struthionidae'') |Skaai = [[echte strúsfûgels]] (''Struthio'') |Wittenskiplike namme= Struthio camelus |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Fersprieding fan de strúsfûgel (Struthio camelus).png|250px]]<br>{{Color box|#008000}} lânseigen ferspriedingsgebiet <br>{{Color box|#FF0000}} yntrodusearre as [[eksoat]] }} De '''strúsfûgel''' (''Struthio camelus'') is in [[fûgel]]soarte yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[strúsfûgels]] (''Struthionidae''). Tegearre mei de [[Somalyske strúsfûgel]] (''Struthio molybdophanes'') is de gewoane strúsfûgel ien fan 'e twa noch libjende soarten út 'e famylje strúsfûgels. It is de grutste en swierste fan alle libjende fûgels en it is ek de fluchste rinfûgel fan 'e wrâld. De strúsfûgel is nau besibbe mei oare rinfûgels lykas de [[nandoes]], de [[emoe]] en de [[kasuarissen]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Ostrich foot.jpg|thumb|left|De teannen fan in strúsfûgel.]] Folwoeksen mantsjes kinne in hichte fan 2,75 meter berikke en 155 kilogram weagje, mar trochstrings 1,80 oant 2,10 meter; wyfkes binne wat lytser en lichter en wurde 1,90 meter en weagje 110 kilogram. De strúsfûgel hat krêftige, lange en poaten sûnder fearren. Eltse foet hat twa teannen (de ienige fûgelsoarte mei dit oantal), ien grutte en sterke mei in 10 sintimeter lange neil en ien lytsere sûnder neil. De grutte tean wurdt brûkt om mei te rinnen. Strúsfûgels hawwe in relatyf lytse kop, mar tige grutte eagen. Mei in diameter fan 50 millimeter binne se sels de grutste fan alle lândieren. De lange, bleate nekke fertsjintwurdiget hast de helte fan 'e lichemslingte. It lichem is bedutsen mei fearren (gjin dûns). It fearrekleed fan it mantsje is meast swart mei wite wjukpunten. De sturt is meast wyt oant griis, mar ien [[ûndersoarte]] hat in kanielbrune sturt. De kop, nekke en poaten binne meast sûnder fearren en griis oant blau fan kleur. De wyfkes en jonge fûgels binne benammen griisbrún, sels op 'e pear fearren op 'e kop, nekke en poaten. De wjukpunten fan wyfkes binne brutsen wyt. Yn it briedseizoen feroarje de nekke en poaten fan it mantsje fan kleur. Populaasjes yn East- en West-Afrika wurde oranje-rôze, wylst yn Súdlik Afrika de skinen read wurde. It mantsjes fan 'e Somalyske strúsfûgel hat in blauwe nekke en poaten en in reade streek oer de skinen. De strúsfûgel is de meast rappe fûgel op 'e grûn en it rapste lândier op twa poaten. Hy kin tritich minuten lang in snelheid fan 50 kilometer yn 'e oere oanhâlde. Yn in koarte sprint kin er sels mei stappen fan 3,5 meter snelheden oant 70 kilometer yn 'e oere helje. Dy snelheid is mooglik om't er enerzjy tige effisjint yn syn pezen opslaan kin. De enerzjy dy't út pezen werbrûkt wurdt is 83% mear as by minsken. === Rop === De strúsfûgel is oer it algemien stil, mar beide skaaien kinne systerjende, snuvende en fluitsjende lûden meitsje. Hy klapt ek faak mei syn snaffel. Nachts by gefaar en by de [[balts]] kin de fûgel in djippe, lûde brul meitsje, te ferlikenjen mei de brul fan in [[liuw]]. == Ferprieding == [[Ofbyld:Struthio camelus history distribution in the early 19 century.png|thumb|left|Fersprieding oan it begjin fan 'e 19e iuw.]] De strúsfûgel waard oant yn 'e 19e iuw yn it grutste part fan it fêstelân fan Afrika en ek yn it Midden-Easten oantroffen, útsein yn 'e reinwâlden. Hjoed-de-dei libbet de soarte benammen yn 'e [[Sahel]], súdlik fan 'e Sahara, East-Afrika en it súdwesten. Benoarden de Sahara en yn it Midden-Easten is de strúsfûgel útstoarn. It habitat bestiet út iepen, heal-drûge savannes, gerslân, strûkgebieten, heal-woastinen en woastynflakten. Se binne net ôfhinklik fan wetterboarnen. De Arabyske strúsfûgels fan it Midden-Easten binne healwei de 20e iuw útstoarn. In besykjen om de soarte yn 2004 yn [[Israel]] te weryntrodusearjen is mislearre. Undersyk fan it Birbal Sahni Ynstitút foar Paleobotany yn [[Yndia]] fûn molekulêr bewiis dat strúsfûgels 25.000 jier ferlyn yn Yndia libbe ha. DNA-testen op fossile aaiskalen dy't fûn binne op acht argeologyske plakken yn 'e steaten [[Rajasthan]], [[Gujarat]] en [[Madhya Pradesh]] fûnen in genetyske oerienkomst fan 92% tusken de aaiskalen fan 'e [[Noardafrikaanske strúsfûgel]], dus dat kinne frij fiere sibben west hawwe. Strúsfûgels waarden yn [[Austraalje]] yntrodusearre foar de lânbou en in grutte wylde populaasje bestiet hjoed-de-dei yn Austraalje. Der wurde ferskate ûndersoarten ûnderskieden, dy't wat oant frij sterk fan elkoar ferskille yn fearren en grutte. De ''Struthio molybdophanes'', de Somalyske struisfûgel ([[Somaalje]], [[Etioopje]] en noardlik [[Kenia]]) wurdt bytiden ek as in ûndersoarte beskôge, mar stiet ûnder oaren op 'e [[IOC World Bird List|Wrâldfûgellist fan it IOC]] as in aparte soarte. {| class="wikitable" |+ Undersoarten fan 'e strúsfûgel ! Undersoarten !! Beskriuwing !! Ofbyld |- |'''[[Noardafrikaanske strúsfûgel]]'''<br> (''Struthio camelus camelus'')<br>ek bekend as '''readnekkestrúsfûgel''' of '''Barbarijske strúsfûgel''' || Libbet yn it noarden fan Afrika. Eartiids de ûndersoarte mei it grutste ferspriedingsgebiet dat him fan [[Etioopje]] en [[Sûdan]] yn it easten oer de [[Sahel]] nei [[Senegal]] en [[Mauretaanje]] yn it westen útstruts en noardlik oant [[Egypte]] en súdlik [[Marokko]]. Hjoed-de-dei is de Noardafrikaanske strúsfûgel út it grutste part fan it ferspriedingsgebiet ferdwûn en de fûgel wurdt yn noch mar seis fan 'e eartiids 18 lannen oantroffen. Dêrfandinne wurdt de fûgel as earnstich bedrige beskôge. It is de grutste ûndersoarte. De fûgel wurdt maksimaal 2,74 m heech en 154 kg swier. De nekke is rôzeread, de fearren fan it mantsje binne swart en wyt en wyfkes binne griis.<br> Oarspronklik ferspriedingsgebiet: * Noard-Afrika: [[Algerije]], de [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], [[Tsjaad]], [[Egypte]], [[Etioopje]], [[Lybje]], [[Maly]], [[Mauretaanje]], [[Marokko]], [[Sûdan]], [[Súd-Sûdan]], [[Togo]] en [[Tuneezje]] * West-Afrika: [[Benyn]], [[Boerkina Faso]], [[Kameroen]], [[Gana]], [[Niger]], [[Nigearia]], [[Senegal]] ||[[File:Yaen001.jpg|150px]] |- |'''[[Súdafrikaanske strúsfûgel]]'''<br> (''Struthio camelus australis'')<br> ek de '''swartnekkestrúsfûgel''', '''Kaapske strúsfûgel''', of '''súdlike strúsfûgel''' || Súdlik fan 'e [[Sambezy]] en de [[Cunene (rivierr|Cunene]]-rivier. De fûgel wurdt troch boeren foar it fleis, lear en fearren holden yn 'e Lytse Karoo yn 'e Kaapprovinsje. * Súdlik Afrika: [[Angoala]], [[Botswana]], [[Kongo-Kinsjasa]], [[Namybje]], Súd-Afrika, [[Sambia]], [[Simbabwe]] ||[[Ofbyld:Struthio camelus australis 337996098.jpg|150px]] |- |'''[[Masaistrúsfûgel]]''' (''Struthio camelus massaicus'')<br> ek '''rôzenekkestrúsfûgel''' of '''Eastafrikaanske strúsfûgel'''|| De kop fan 'e soarte hat wat fearren en de nekke en dijen binne rôze. By de balts binne nekke en dijen rôzer. It ferspriedingsgebiet is beheind ta it suden fan [[Kenia]] en eastlik [[Tanzania]], [[Etioopje]] en dielen fan súdlik Somaalje.<br> Oarspronklik ferspriedingsgebiet: * Eastlik Afrika: [[Boerûndy]], [[Kongo-Kinsjasa]], [[Etioopje]], [[Kenia]], [[Rûanda]], [[Somaalje]], [[Tanzania]], [[Uganda]] ||[[Ofbyld:Avestruz (Struthio camelus), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-22, DD 62.jpg|150px]] |- | ( † ) '''[[Arabyske strúsfûgel]]''' <br>(''Struthio camelus syriacus'')<br> ek de '''Syryske strúsfûgel''' || Eartiids tige algemien op it [[Arabyske Skiereilân]], [[Syrje]], [[Irak]], en de [[Israel|Israelyske]] [[Negev]]. De fûgel stoar út yn 1966.<br> Oarspronklik ferspriedingsgebiet: * Westlik Aazje: [[Irak]], [[Iran]], [[Israel]], [[Jordaanje]], [[Kûweit]], [[Oman]], [[Katar]], [[Saûdy-Araabje]], [[Syrje]], [[Feriene Arabyske Emiraten]], [[Jemen]]. ||[[Ofbyld:Arabian Ostrich hunt.jpg|150px]] |- |} == Hâlden en dragen == === Sosjaal gedrach en fuortplanting === De strúsfûgel libbet oer it algemien yn pearen of lytse groepkes fan trochstrings fiif folwoeksen fûgels. Gruttere groepkes besteane faak út pearen mei in groep jongen. Strúsfûgels wurde faak oantroffen mei oare savannedieren, lykas sebras en antilopen. Sokke mingde groepkes hawwe in gruttere kâns om rôfdieren te ûntdekken, om't se inoars sintugen oanfolje: strúsfûgels hawwe better sicht, wylst hoefdieren better rûke. [[Ofbyld:Common ostrich mating in ngorongoro.jpg|thumb|260px|It pearjen.]] As it oant it brieden ta is brûke mantsjes harren krêftige skonken om te fjochtsjen foar wyfkes. Om wyfkes te winnen, docht it mantsje in baltsdûns. Hy giet troch de poaten, iepenet de wjukken en swaait mei de helderkleurige nekke hinne en wer. It mantsje foarmet dan in harem fan twa oant sân (maksimaal achttjin) wyfkes. Ien fan 'e wyfkes is it alfawyfke. Hja sil de earste aaien lizze en tegearre mei it mantsje de soarch foar it nêst op har nimme. De leger oardene wyfkes briede net. It dominante pear wikselet it brieden ôf, wêrby't it mantsje faak nachttsjinst hat. As in rôfdier in nêst benaderet, kin in strúsfûgel de nekke oer de grûn útstrekke om minder opfallend te wêzen. [[Ofbyld:Autruche male.jpg|thumb|left|Briedend mantsje.]] It nêst is ienfâldich en bestiet út net mear as wat byinoar harke grûn. Wyfkes lizze elts likernôch tsien oant fyftjin wite aaien yn it nêst. In strúsfûgelnêst hat faak mear as fjirtich aaien: it rekord stiet op 78. De briedende fûgel kin dy lykwols net allegear waarm hâlden en dat betsjut dat in soad aaien net útkomme. It alfawyfke leit dêrom de aaien fan oare wyfkes nei de râne en soarget derfoar dat teminsten har aaien útkomme. De net útkommen aaien wurde lang om let opfretten troch jakhalzen en hyena's . Strúsfûgelaaien binne grutter as dy fan hokker oar bist dan ek: se mjitte 15 by 12 sintimeter en weaget 1,3 kg. Dat makket ek de djerre fan in strúsfûgelaai de grutste sel yn it hiele dierenryk (as it krekt befruchte is). [[Ofbyld:Ostrich Chicks (Struthio camelus) (6526127407).jpg|thumb|left|Piken.]] De aaien wurde yn 40 oant 45 dagen útbret. De piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst trije dagen nei it útkommen. Se sammelje har yn in grutte groep, dy't beskerme wurdt troch it dominante pear. As se in oar pear mei jongen tsjinkomme sil der striid ûntstean en it winnende pear nimt de piken fan it ferliezende pear oer. Sa ûntsteane groepen fan maksimaal hûndert oant trijehûndert fûgels. Nei njoggen moannen oant in jier falt de groep útinoar en wurde de fûgels selsstannich. De strúsfûgel berikt geslachtsrypheid nei trije oant fjouwer jier en de fûgel kin 30 oant 40 jier âld wurde. == Iten == In strúsfûgel is in [[omnivoar]]. Gers en krûden, woartels, blêden, blommen, sied en fruchten foarmje it wichtichste ûnderdiel fan syn dieet, mar hy yt ek dierlik materiaal lykas hagedissen, kikkerts, lytse skyldpodden, imerkes en oare ynsekten. Dy bisten wurde tusken planten fûn en hielendal ynslokt. Sân, stiennen en oar hurd materiaal (sels munten en spikers) wurde opfretten om de fertarring te befoarderjen. == Ferdigening == In strúsfûgel ferdigenet himsels benammen op trije manieren: troch fuort te rinnen, te wâdzjen of him ferside te stopjen. Fuortrinne is effektyf om't strúsfûgels snelheden oant 70 kilometer yn 'e oere berikke kinne, wêrby't se de wjukken brûke om lykwicht te hâlden. De strúsfûgel is ek in formidabel tsjinstanner fanwegen syn skopfermogen. Syn krêft makket it mooglik om in minskeskonk te brekken of in hoeke fan 45 graden te wâdzjen yn in ien sintimeter dikke izeren stêf. In tredde metoade is bygelyks om yn it briedseizoen yn in gat te lizzen mei syn kop en nekke plat op 'e grûn, sadat er op in klúte gers yn 'e dizige woastynwaarmte liket. As in ynkringer te deunby komt, sil er opstean en de skoptechnyk tapasse. Waarnimmingen fan dy strategy ha mooglik laat ta de misfetting dat in strúsfûgel syn kop yn it sân bedobbet as er bedrige wurdt. De Romeinske tinker [[Plinius de Aldere]] (23-79) beskreau dat gedrach nei alle gedachten foar it earst by it gearstallen fan in meardielige ensyklopedy fan natuerskiednis. Yn it earste haadstik fan it tsiende boek wol er dat ha en dêr skriuwt er ek dat in struisfûgel syn aaien útbriedt troch der agressyf nei te stoareachjen. == Strúsfûgels en de minske == Sechtichtûzen jier lyn fersierden minsken fan 'e prehistoaryske [[Howiesons Poarte]]-kultuer yn Súd-Afrika de aaien al mei ienfâldige patroanen. Hjoed-de-dei wurde se ek op pleatsen fokt foar harren fleis en fearren. De aaien binne ytber. Fearren wurde brûkt foar klean of oare te fersieren saken. De hûd fan it bist produsearret soepel lear. [[Ofbyld:Struisvogelrennen-514008.ogv|thumb|left|Strúsfûgelrace yn Nederlân (1933).]] Der is ek besocht om de fûgels as lêstdier of foar races te brûken, mar dêr binne se net geskikt foar om't se gau wurch of ôflaat wurde. Somtiden wurde strúsfûgels as hûsdier yn Europa holden. Se ha in nachtferbliuw nedich en ek in grut bûtengebiet. As it bist him bedrige fielt, kin it dier gefaarlik wurde. == Taksonomy == De strúsfûgel is mei de Somalyske strúsfûgel it iennige libbene lid fan 'e strúsfûgelfamylje (''Struthionidae''). Lange tiid wie de relaasje tusken de strúsfûgel en oare grutte rinfûgels ûndúdlik. [[DNA]]-ûndersyk troch Van Tuinen, Sibley en Hedges (1998) jout oan dat strúsfûgels nau besibbe binne oan 'e nandoes fan Súd-Amearika, mei as harren sustergroep de kasuarissen en emoes fan [[Nij-Guineä]] en Austraalje. == Status == De strúsfûgel hat ek hjoed-de-dei in grut ferspriedingsgebiet, mar hat in grut part fan syn oarspronklike fersriedingsgebiet ferlern. De populaasje rint tebek, mar de [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2018) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * foar boarnen en referinsje sjoch: [[:nl:struisvogen]] en [[:en:Common ostrich]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-ostrich-struthio-camelus BirdLife, oproppen 14 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/ostric2/L4431005 Ebird, oproppen 14 septimber 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-ostrich-struthio-camelus Avibase, oproppen 14 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Struthio camelus|Strúsfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Strusfugel}} [[Kategory:Echte strúsfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Eksoat yn Austraalje]] 5mpn0yxfvtnqpmrpox3w9pqq9ituamb 1237432 1237431 2026-08-02T17:26:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 [[]] 1237432 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = strúsfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Nkomazi Game Reserve, South Africa (22464826900).jpg|250px]]<br><small>Mantsje<br>[[Ofbyld:Ostrich (Struthio camelus) female with chicks (6865184870).jpg|250px]]<br>Wyfke mei piken</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[strúsfûgeleftigen]] (''Struthioniformes'') |Famylje = [[strúsfûgels]] (''Struthionidae'') |Skaai = [[echte strúsfûgels]] (''Struthio'') |Wittenskiplike namme= Struthio camelus |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Fersprieding fan de strúsfûgel (Struthio camelus).png|250px]]<br>{{Color box|#008000}} lânseigen ferspriedingsgebiet <br>{{Color box|#FF0000}} yntrodusearre as [[eksoat]] }} De '''strúsfûgel''' (''Struthio camelus'') is in [[fûgel]]soarte yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[strúsfûgels]] (''Struthionidae''). Tegearre mei de [[Somalyske strúsfûgel]] (''Struthio molybdophanes'') is de gewoane strúsfûgel ien fan 'e twa noch libjende soarten út 'e famylje strúsfûgels. It is de grutste en swierste fan alle libjende fûgels en it is ek de fluchste rinfûgel fan 'e wrâld. De strúsfûgel is nau besibbe mei oare [[rinfûgel]]s lykas de [[nandoes]], de [[emoe]] en de [[kasuarissen]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Ostrich foot.jpg|thumb|left|De teannen fan in strúsfûgel.]] Folwoeksen mantsjes kinne in hichte fan 2,75 meter berikke en 155 kilogram weagje, mar trochstrings 1,80 oant 2,10 meter; wyfkes binne wat lytser en lichter en wurde 1,90 meter en weagje 110 kilogram. De strúsfûgel hat krêftige, lange en poaten sûnder fearren. Eltse foet hat twa teannen (de ienige fûgelsoarte mei dit oantal), ien grutte en sterke mei in 10 sintimeter lange neil en ien lytsere sûnder neil. De grutte tean wurdt brûkt om mei te rinnen. Strúsfûgels hawwe in relatyf lytse kop, mar tige grutte eagen. Mei in diameter fan 50 millimeter binne se sels de grutste fan alle lândieren. De lange, bleate nekke fertsjintwurdiget hast de helte fan 'e lichemslingte. It lichem is bedutsen mei fearren (gjin dûns). It fearrekleed fan it mantsje is meast swart mei wite wjukpunten. De sturt is meast wyt oant griis, mar ien [[ûndersoarte]] hat in kanielbrune sturt. De kop, nekke en poaten binne meast sûnder fearren en griis oant blau fan kleur. De wyfkes en jonge fûgels binne benammen griisbrún, sels op 'e pear fearren op 'e kop, nekke en poaten. De wjukpunten fan wyfkes binne brutsen wyt. Yn it briedseizoen feroarje de nekke en poaten fan it mantsje fan kleur. Populaasjes yn East- en West-Afrika wurde oranje-rôze, wylst yn Súdlik Afrika de skinen read wurde. It mantsjes fan 'e Somalyske strúsfûgel hat in blauwe nekke en poaten en in reade streek oer de skinen. De strúsfûgel is de meast rappe fûgel op 'e grûn en it rapste lândier op twa poaten. Hy kin tritich minuten lang in snelheid fan 50 kilometer yn 'e oere oanhâlde. Yn in koarte sprint kin er sels mei stappen fan 3,5 meter snelheden oant 70 kilometer yn 'e oere helje. Dy snelheid is mooglik om't er enerzjy tige effisjint yn syn pezen opslaan kin. De enerzjy dy't út pezen werbrûkt wurdt is 83% mear as by minsken. === Rop === De strúsfûgel is oer it algemien stil, mar beide skaaien kinne systerjende, snuvende en fluitsjende lûden meitsje. Hy klapt ek faak mei syn snaffel. Nachts by gefaar en by de [[balts]] kin de fûgel in djippe, lûde brul meitsje, te ferlikenjen mei de brul fan in [[liuw]]. == Ferprieding == [[Ofbyld:Struthio camelus history distribution in the early 19 century.png|thumb|left|Fersprieding oan it begjin fan 'e 19e iuw.]] De strúsfûgel waard oant yn 'e 19e iuw yn it grutste part fan it fêstelân fan Afrika en ek yn it Midden-Easten oantroffen, útsein yn 'e reinwâlden. Hjoed-de-dei libbet de soarte benammen yn 'e [[Sahel]], súdlik fan 'e Sahara, East-Afrika en it súdwesten. Benoarden de Sahara en yn it Midden-Easten is de strúsfûgel útstoarn. It habitat bestiet út iepen, heal-drûge savannes, gerslân, strûkgebieten, heal-woastinen en woastynflakten. Se binne net ôfhinklik fan wetterboarnen. De Arabyske strúsfûgels fan it Midden-Easten binne healwei de 20e iuw útstoarn. In besykjen om de soarte yn 2004 yn [[Israel]] te weryntrodusearjen is mislearre. Undersyk fan it Birbal Sahni Ynstitút foar Paleobotany yn [[Yndia]] fûn molekulêr bewiis dat strúsfûgels 25.000 jier ferlyn yn Yndia libbe ha. DNA-testen op fossile aaiskalen dy't fûn binne op acht argeologyske plakken yn 'e steaten [[Rajasthan]], [[Gujarat]] en [[Madhya Pradesh]] fûnen in genetyske oerienkomst fan 92% tusken de aaiskalen fan 'e [[Noardafrikaanske strúsfûgel]], dus dat kinne frij fiere sibben west hawwe. Strúsfûgels waarden yn [[Austraalje]] yntrodusearre foar de lânbou en in grutte wylde populaasje bestiet hjoed-de-dei yn Austraalje. Der wurde ferskate ûndersoarten ûnderskieden, dy't wat oant frij sterk fan elkoar ferskille yn fearren en grutte. De ''Struthio molybdophanes'', de Somalyske struisfûgel ([[Somaalje]], [[Etioopje]] en noardlik [[Kenia]]) wurdt bytiden ek as in ûndersoarte beskôge, mar stiet ûnder oaren op 'e [[IOC World Bird List|Wrâldfûgellist fan it IOC]] as in aparte soarte. {| class="wikitable" |+ Undersoarten fan 'e strúsfûgel ! Undersoarten !! Beskriuwing !! Ofbyld |- |'''[[Noardafrikaanske strúsfûgel]]'''<br> (''Struthio camelus camelus'')<br>ek bekend as '''readnekkestrúsfûgel''' of '''Barbarijske strúsfûgel''' || Libbet yn it noarden fan Afrika. Eartiids de ûndersoarte mei it grutste ferspriedingsgebiet dat him fan [[Etioopje]] en [[Sûdan]] yn it easten oer de [[Sahel]] nei [[Senegal]] en [[Mauretaanje]] yn it westen útstruts en noardlik oant [[Egypte]] en súdlik [[Marokko]]. Hjoed-de-dei is de Noardafrikaanske strúsfûgel út it grutste part fan it ferspriedingsgebiet ferdwûn en de fûgel wurdt yn noch mar seis fan 'e eartiids 18 lannen oantroffen. Dêrfandinne wurdt de fûgel as earnstich bedrige beskôge. It is de grutste ûndersoarte. De fûgel wurdt maksimaal 2,74 m heech en 154 kg swier. De nekke is rôzeread, de fearren fan it mantsje binne swart en wyt en wyfkes binne griis.<br> Oarspronklik ferspriedingsgebiet: * Noard-Afrika: [[Algerije]], de [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], [[Tsjaad]], [[Egypte]], [[Etioopje]], [[Lybje]], [[Maly]], [[Mauretaanje]], [[Marokko]], [[Sûdan]], [[Súd-Sûdan]], [[Togo]] en [[Tuneezje]] * West-Afrika: [[Benyn]], [[Boerkina Faso]], [[Kameroen]], [[Gana]], [[Niger]], [[Nigearia]], [[Senegal]] ||[[File:Yaen001.jpg|150px]] |- |'''[[Súdafrikaanske strúsfûgel]]'''<br> (''Struthio camelus australis'')<br> ek de '''swartnekkestrúsfûgel''', '''Kaapske strúsfûgel''', of '''súdlike strúsfûgel''' || Súdlik fan 'e [[Sambezy]] en de [[Cunene (rivierr|Cunene]]-rivier. De fûgel wurdt troch boeren foar it fleis, lear en fearren holden yn 'e Lytse Karoo yn 'e Kaapprovinsje. * Súdlik Afrika: [[Angoala]], [[Botswana]], [[Kongo-Kinsjasa]], [[Namybje]], Súd-Afrika, [[Sambia]], [[Simbabwe]] ||[[Ofbyld:Struthio camelus australis 337996098.jpg|150px]] |- |'''[[Masaistrúsfûgel]]''' (''Struthio camelus massaicus'')<br> ek '''rôzenekkestrúsfûgel''' of '''Eastafrikaanske strúsfûgel'''|| De kop fan 'e soarte hat wat fearren en de nekke en dijen binne rôze. By de balts binne nekke en dijen rôzer. It ferspriedingsgebiet is beheind ta it suden fan [[Kenia]] en eastlik [[Tanzania]], [[Etioopje]] en dielen fan súdlik Somaalje.<br> Oarspronklik ferspriedingsgebiet: * Eastlik Afrika: [[Boerûndy]], [[Kongo-Kinsjasa]], [[Etioopje]], [[Kenia]], [[Rûanda]], [[Somaalje]], [[Tanzania]], [[Uganda]] ||[[Ofbyld:Avestruz (Struthio camelus), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-22, DD 62.jpg|150px]] |- | ( † ) '''[[Arabyske strúsfûgel]]''' <br>(''Struthio camelus syriacus'')<br> ek de '''Syryske strúsfûgel''' || Eartiids tige algemien op it [[Arabyske Skiereilân]], [[Syrje]], [[Irak]], en de [[Israel|Israelyske]] [[Negev]]. De fûgel stoar út yn 1966.<br> Oarspronklik ferspriedingsgebiet: * Westlik Aazje: [[Irak]], [[Iran]], [[Israel]], [[Jordaanje]], [[Kûweit]], [[Oman]], [[Katar]], [[Saûdy-Araabje]], [[Syrje]], [[Feriene Arabyske Emiraten]], [[Jemen]]. ||[[Ofbyld:Arabian Ostrich hunt.jpg|150px]] |- |} == Hâlden en dragen == === Sosjaal gedrach en fuortplanting === De strúsfûgel libbet oer it algemien yn pearen of lytse groepkes fan trochstrings fiif folwoeksen fûgels. Gruttere groepkes besteane faak út pearen mei in groep jongen. Strúsfûgels wurde faak oantroffen mei oare savannedieren, lykas sebras en antilopen. Sokke mingde groepkes hawwe in gruttere kâns om rôfdieren te ûntdekken, om't se inoars sintugen oanfolje: strúsfûgels hawwe better sicht, wylst hoefdieren better rûke. [[Ofbyld:Common ostrich mating in ngorongoro.jpg|thumb|260px|It pearjen.]] As it oant it brieden ta is brûke mantsjes harren krêftige skonken om te fjochtsjen foar wyfkes. Om wyfkes te winnen, docht it mantsje in baltsdûns. Hy giet troch de poaten, iepenet de wjukken en swaait mei de helderkleurige nekke hinne en wer. It mantsje foarmet dan in harem fan twa oant sân (maksimaal achttjin) wyfkes. Ien fan 'e wyfkes is it alfawyfke. Hja sil de earste aaien lizze en tegearre mei it mantsje de soarch foar it nêst op har nimme. De leger oardene wyfkes briede net. It dominante pear wikselet it brieden ôf, wêrby't it mantsje faak nachttsjinst hat. As in rôfdier in nêst benaderet, kin in strúsfûgel de nekke oer de grûn útstrekke om minder opfallend te wêzen. [[Ofbyld:Autruche male.jpg|thumb|left|Briedend mantsje.]] It nêst is ienfâldich en bestiet út net mear as wat byinoar harke grûn. Wyfkes lizze elts likernôch tsien oant fyftjin wite aaien yn it nêst. In strúsfûgelnêst hat faak mear as fjirtich aaien: it rekord stiet op 78. De briedende fûgel kin dy lykwols net allegear waarm hâlden en dat betsjut dat in soad aaien net útkomme. It alfawyfke leit dêrom de aaien fan oare wyfkes nei de râne en soarget derfoar dat teminsten har aaien útkomme. De net útkommen aaien wurde lang om let opfretten troch jakhalzen en hyena's . Strúsfûgelaaien binne grutter as dy fan hokker oar bist dan ek: se mjitte 15 by 12 sintimeter en weaget 1,3 kg. Dat makket ek de djerre fan in strúsfûgelaai de grutste sel yn it hiele dierenryk (as it krekt befruchte is). [[Ofbyld:Ostrich Chicks (Struthio camelus) (6526127407).jpg|thumb|left|Piken.]] De aaien wurde yn 40 oant 45 dagen útbret. De piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst trije dagen nei it útkommen. Se sammelje har yn in grutte groep, dy't beskerme wurdt troch it dominante pear. As se in oar pear mei jongen tsjinkomme sil der striid ûntstean en it winnende pear nimt de piken fan it ferliezende pear oer. Sa ûntsteane groepen fan maksimaal hûndert oant trijehûndert fûgels. Nei njoggen moannen oant in jier falt de groep útinoar en wurde de fûgels selsstannich. De strúsfûgel berikt geslachtsrypheid nei trije oant fjouwer jier en de fûgel kin 30 oant 40 jier âld wurde. == Iten == In strúsfûgel is in [[omnivoar]]. Gers en krûden, woartels, blêden, blommen, sied en fruchten foarmje it wichtichste ûnderdiel fan syn dieet, mar hy yt ek dierlik materiaal lykas hagedissen, kikkerts, lytse skyldpodden, imerkes en oare ynsekten. Dy bisten wurde tusken planten fûn en hielendal ynslokt. Sân, stiennen en oar hurd materiaal (sels munten en spikers) wurde opfretten om de fertarring te befoarderjen. == Ferdigening == In strúsfûgel ferdigenet himsels benammen op trije manieren: troch fuort te rinnen, te wâdzjen of him ferside te stopjen. Fuortrinne is effektyf om't strúsfûgels snelheden oant 70 kilometer yn 'e oere berikke kinne, wêrby't se de wjukken brûke om lykwicht te hâlden. De strúsfûgel is ek in formidabel tsjinstanner fanwegen syn skopfermogen. Syn krêft makket it mooglik om in minskeskonk te brekken of in hoeke fan 45 graden te wâdzjen yn in ien sintimeter dikke izeren stêf. In tredde metoade is bygelyks om yn it briedseizoen yn in gat te lizzen mei syn kop en nekke plat op 'e grûn, sadat er op in klúte gers yn 'e dizige woastynwaarmte liket. As in ynkringer te deunby komt, sil er opstean en de skoptechnyk tapasse. Waarnimmingen fan dy strategy ha mooglik laat ta de misfetting dat in strúsfûgel syn kop yn it sân bedobbet as er bedrige wurdt. De Romeinske tinker [[Plinius de Aldere]] (23-79) beskreau dat gedrach nei alle gedachten foar it earst by it gearstallen fan in meardielige ensyklopedy fan natuerskiednis. Yn it earste haadstik fan it tsiende boek wol er dat ha en dêr skriuwt er ek dat in struisfûgel syn aaien útbriedt troch der agressyf nei te stoareachjen. == Strúsfûgels en de minske == Sechtichtûzen jier lyn fersierden minsken fan 'e prehistoaryske [[Howiesons Poarte]]-kultuer yn Súd-Afrika de aaien al mei ienfâldige patroanen. Hjoed-de-dei wurde se ek op pleatsen fokt foar harren fleis en fearren. De aaien binne ytber. Fearren wurde brûkt foar klean of oare te fersieren saken. De hûd fan it bist produsearret soepel lear. [[Ofbyld:Struisvogelrennen-514008.ogv|thumb|left|Strúsfûgelrace yn Nederlân (1933).]] Der is ek besocht om de fûgels as lêstdier of foar races te brûken, mar dêr binne se net geskikt foar om't se gau wurch of ôflaat wurde. Somtiden wurde strúsfûgels as hûsdier yn Europa holden. Se ha in nachtferbliuw nedich en ek in grut bûtengebiet. As it bist him bedrige fielt, kin it dier gefaarlik wurde. == Taksonomy == De strúsfûgel is mei de Somalyske strúsfûgel it iennige libbene lid fan 'e strúsfûgelfamylje (''Struthionidae''). Lange tiid wie de relaasje tusken de strúsfûgel en oare grutte rinfûgels ûndúdlik. [[DNA]]-ûndersyk troch Van Tuinen, Sibley en Hedges (1998) jout oan dat strúsfûgels nau besibbe binne oan 'e nandoes fan Súd-Amearika, mei as harren sustergroep de kasuarissen en emoes fan [[Nij-Guineä]] en Austraalje. == Status == De strúsfûgel hat ek hjoed-de-dei in grut ferspriedingsgebiet, mar hat in grut part fan syn oarspronklike fersriedingsgebiet ferlern. De populaasje rint tebek, mar de [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2018) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * foar boarnen en referinsje sjoch: [[:nl:struisvogen]] en [[:en:Common ostrich]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-ostrich-struthio-camelus BirdLife, oproppen 14 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/ostric2/L4431005 Ebird, oproppen 14 septimber 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-ostrich-struthio-camelus Avibase, oproppen 14 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Struthio camelus|Strúsfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Strusfugel}} [[Kategory:Echte strúsfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Eksoat yn Austraalje]] 939a35eynju8s5w7voh1uh9e5jxfiy8 0 186183 1237364 1205205 2026-08-02T14:32:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237364 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Somalyske strúsfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Struthio molybdophanes, male, Samburu National Reserve, Kenya.jpg|250px]]<br><small>Mantsje<br>[[Ofbyld:Struthio molybdophanes, female, Samburu National Reserve, Kenya.jpg|250px]]<br>Wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[strúsfûgeleftigen]] (''Struthioniformes'') |Famylje = [[strúsfûgels]] (''Struthionidae'') |Skaai = [[echte strúsfûgels]] (''Struthio'') |Wittenskiplike namme= Struthio molybdophanes |Beskriuwer, jier= [[Anton Reichenow|Reichenow]], [[1883]] |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Fersprieding fan de Somalyske strúsfûgel (Struthio molybdophanes).png|250px]] }} De '''Somalyske strúsfûgel''' (''Struthio molybdophanes''), ek bekend as de '''blaunekstrúsfûgel''', is in grutte fûgel dy't lânseigen is yn 'e [[Hoarn fan Afrika]]. It is njonken de gewoane [[strúsfûgel]] ien fan 'e twa noch libjende strúsfûgelsoarten. Oarspronklik waard de fûgel as in [[ûndersoarte]] fan 'e gewoane strúsfûgel behannele, mar sûnt 2014 wurdt de Somalyske strúsfûgel as in aparte soarte behannele. Yn Kenia wurdt de fûgel troch boeren holden foar it fleis, de fearren en de aaien. == Taksonomy == Ut molekulêrgenetysk ûndersyk fan it [[DNA]] hat bliken dien dat de Somalyske strúsfûgel sûnt likernôch 3,6 miljoen oant 4,1 miljoen jier lyn genetysk fan 'e Noard-Afrikaanske strúsfûgel skieden waard. De [[Eastafrikaanske rift]] tsjinne dêrby as in natuerlike barriêre om it [[takson]] fan 'e oare strúsfûgels te isolearjen. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Struthio molybdophanes 107165236.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke yn Kenia.]] Oer it generaal is de fûgel wakker gelyk oan 'e gewoane strúsfûgel, mar de nekke en dijen fan 'e Somalyske strúsfûgels binne blau (ynstee fan rôze) en wurde helderblau by it mantsje as de briedtiid oanbrekt. De nekke mist in typyske brede wite ring en de sturtfearren binne wyt. De mantsjes binne grutter as de wyfkes. Foar safier bekend binne Somalyske strúsfûgels yn grutte te ferlykjen mei oare strúsfûgels, mar wat omfang oanbelanget trochstrings faaks krekt wat lytser (teminsten neffens de nominaatfoarm ''S. c. camelus''). Neffens rapporten weaget de Somalyske strúsfûgel yn finzenskip likernôch 105 kg, mar dat leit by wylde fûgels nei alle gedachten krekt wat oars. == Fersprieding == Somalyske strúsfûgels wurde yn 'e Hoarn fan Afrika oantroffen, fral yn noardeastlik [[Etioopje]], súdlik [[Dzjibûty]], it grutste part fan [[Kenia]] en yn it grutste part fan [[Somaalje]]. == Hâlden en dragen == De Somalyske strúsfûgel ûnderskiedt him ekologysk fan 'e gewoane strúsfûgel, mei wa't er in part fan syn ferspriedingsgebiet dielt, troch de foarkar te jaan oan boskeftige, tichter begroeide gebieten, dêr't er fan 'e begroeiing fret, wylst de gewoane strúsfûgel benammen op iepen savannes foerazjearret. Der binne ek meldingen fan krusings tusken de twa taksa. == Status == Neffens in [[IUCN]]-rapport út 2006 wie de Somalyske struisfûgel yn 'e jierren 1970 en 1980 in gewoane fûgel yn 'e sintrale en súdlike regio's fan Somaalje. Nei it politike ferfal fan dat lân en it ûntbrekken fan in effektive natuerbeskerming binne syn ferspriedingsgebiet en oantallen dêr lykwols krompen troch de wylde jacht op fleis, medisinale produkten en aaien, wêrtroch't de fûgel dêr stadichoan mei útroeging bedrige wurdt. Drûchte en streuperij hat de fûgel ek resint tegearre mei giraffen yn it noarden fan Kenia op 'e râne fan útstjerren brocht.<ref>[https://hiiraan.com/news4/2024/Oct/198514/poaching_and_drought_push_somali_giraffes_ostriches_to_brink_of_extinction_in_northern_kenya.aspx Hiraan Online: ''Poaching and drought push Somali giraffes, ostriches to brink of extinction in northern Kenya'', 18 oktober 2024.]</ref> Ien fan 'e lêste bolwurken fan 'e soarte is it Keniaanske Natuerreservaat Samburu. {{Boarnen|boarnefernijing= * foar boarnen en referinsje sjoch: [[:en:Somali ostrich]] * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Struthio%20molybdophanes BirdLife, oproppen 14 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/ostric3 Ebird, oproppen 14 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=40329BB6BD7F02F5 Avibase, oproppen 14 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Struthio molybdophanes|Somalyske strúsfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Somalyske strusfugel}} [[Kategory:Echte strúsfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] cyn8mou8g7uy8ngr4dxgdmolh8pjqtt 0 186242 1237505 1235704 2026-08-02T19:20:26Z Kneppelfreed 2013 [[]] 1237505 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = {{ESPf}} | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = 103 | doelpunten = 267<br> <small>(2,59 de wedstriid)</small> | besikers = 6.730.303<br> <small>(65.343 de wedstriid)</small> | topskoarder(s) = {{Flagge FR}} [[Kylian Mbappé]]<br><small>(10 doelpunten)</small> | beste spiler = {{Flagge ES}} [[Rodrigo Hernández]] | beste doelman = {{Flagge ES}} [[Unai Simón]] }} It '''[[Wrâldkampioenskip fuotbal]] 2026''' wie de 23e edysje fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en waard spile yn 'e [[Feriene Steaten]], [[Kanada]] en [[Meksiko]]. It toernoai hie plak yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It waard spile fan 11 juny oant 19 july. 48 teams diene mei. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn [[Moskou]], [[Ruslân]], en fersloech [[Marokko]] yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> It kampioenskip waard wûn troch Spanje dat foar de twadde kear yn de skiednis wrâldkampioen waard. ==Kontroverzen== In reisferbod út [[2025]] en de útwreiding dêrfan yn desimber behindere gewoane boargers fan [[Haïty]], [[Iran]], [[Ivoarkust]] en [[Senegal]] om in fisum te krijen foar it bywenjen fan wedstriden, hoewol't spilers, teamleden en harren direkte famyljeleden dêrfan útsûndere wiene. Ek krigen tal lannen te meitsjen mei strange kontroles by oankomst wylst oare lannen in waarm wolkom krigen. De Somalyske skiedsrjochter Omar Abdulkadir Artan waard yn juny 2026 de tagong ta de Feriene Steaten wegere, nettsjinsteande dat er in jildich fisum hie, en de FIFA skraste him fan de list. De Amerikaanske fuotballer [[Folarin Balogun]] krige yn de earste knock-out ronde in reade kaart en dêrmei automatysk foarearst op non-aktyf set wêze, mar nei in telefoantsje fan [[Donald Trump]] oan FIFA foarsitter [[Gianni Infantino]], mocht er dochs spylje yn it dêrop folgjende achtstefinale-duel tsjin [[Belgje]]. {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * '''{{MEXf}}''' * '''{{RSAf}}''' * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * '''{{CANf}}''' * {{BIHf}} * {{QATf}} * '''{{SUIf}}''' ; Groep C * '''{{BRAf}}''' * '''{{MARf}}''' * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * '''{{USAf}}''' * '''{{PARf}}''' * '''{{AUSf}}''' * {{TURf}} ; Groep E * '''{{GERf}}''' * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * '''{{CIVf}}''' * '''{{ECUf}}''' ; Groep F * '''{{NEDf}}''' * '''{{JPNf}}''' * '''{{SWEf}}''' * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * '''{{BELf}}''' * '''{{EGYf}}''' * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * '''{{ESPf}}''' * '''{{CPVf}}''' * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * '''{{FRAf}}''' * '''{{SENf}}''' * {{IRQf}} * '''{{NORf}}''' |Kolom4= ; Groep J * '''{{ARGf}}''' * '''{{ALGf}}''' * '''{{AUTf}}''' * {{JORf}} ; Groep K * '''{{PORf}}''' * '''{{CODf}}''' * {{UZBf}} * '''{{COLf}}''' ; Groep L * '''{{ENGf}}''' * '''{{CROf}}''' * '''{{GHAf}}''' * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 - 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{RSAf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SUIf}} | {{CANf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{BIHf}} | {{QATf}} | '''3 - 1''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | {{HAIf}} | '''4 - 2''' |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{TURf}} | {{USAf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | '''0 - 0''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | '''0 - 2''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ECUf}}''' | {{GERf}} | '''2 - 1''' |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | '''1 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | '''1 - 3''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BELf}}''' | '''1 - 5''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} |bgcolor="ccccff"| {{ESPf}} |'''0 - 1''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} |bgcolor="ccccff"| {{FRAf}} | '''1 - 4''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SENf}} | {{IRQf}} | '''5 - 0''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' |'''1 - 3''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{PORf}}''' | {{UZBf}} | '''5 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' | {{CODf}} | '''1 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{CODf}} | {{UZBf}} | '''3 - 1''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | '''0 - 2''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | {{GHAf}} | '''2 - 1''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CODf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SWEf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{GHAf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ECUf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CIVf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || −1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ALGf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{PARf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SENf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |align="left"| {{IRIf}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |align="left"| {{KORf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || '''3''' |- |align="left"| {{SCOf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || −3 || '''3''' |- |align="left"| {{URUf}} || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 || '''2''' |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 mei 3 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finales | RD3 = Kwartfinales | RD4 = Heale finales | RD5 = Finale | RD6 = Tredde plak | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= 1 (3) | RD1-team02 = '''{{PARf}}''' | RD1-score02= 1 '''(4)''' | RD1-team03 = '''{{FRAf}}''' | RD1-score03= '''3''' | RD1-team04 = {{SWEf}} | RD1-score04= 0 | RD1-team05 = {{RSAf}} | RD1-score05= 0 | RD1-team06 = '''{{CANf}}''' | RD1-score06= '''1''' | RD1-team07 = {{NEDf}} | RD1-score07= 1 (2) | RD1-team08 = '''{{MARf}}''' | RD1-score08= 1 '''(3)''' | RD1-team09 = '''{{PORf}}''' | RD1-score09= '''2''' | RD1-team10 = {{CROf}} | RD1-score10= 1 | RD1-team11 = '''{{ESPf}}''' | RD1-score11= '''3''' | RD1-team12 = {{AUTf}} | RD1-score12= 0 | RD1-team13 = '''{{USAf}}''' | RD1-score13= '''2''' | RD1-team14 = {{BIHf}} | RD1-score14= 0 | RD1-team15 = '''{{BELf}}''' | RD1-score15= '''3''' | RD1-team16 = {{SENf}} | RD1-score16= 2 | RD1-team17 = '''{{BRAf}}''' | RD1-score17= '''2''' | RD1-team18 = {{JPNf}} | RD1-score18= 1 | RD1-team19 = {{CIVf}} | RD1-score19= 1 | RD1-team20 = '''{{NORf}}''' | RD1-score20= '''2''' | RD1-team21 = '''{{MEXf}}''' | RD1-score21= '''2''' | RD1-team22 = {{ECUf}} | RD1-score22= 0 | RD1-team23 = '''{{ENGf}}''' | RD1-score23= '''2''' | RD1-team24 = {{CODf}} | RD1-score24= 1 | RD1-team25 = '''{{ARGf}}''' | RD1-score25= 3 | RD1-team26 = {{CPVf}} | RD1-score26= 2 | RD1-team27 = {{AUSf}} | RD1-score27= 1 (2) | RD1-team28 = '''{{EGYf}}''' | RD1-score28= 1 '''(4)''' | RD1-team29 = '''{{SUIf}}''' | RD1-score29= '''2''' | RD1-team30 = {{ALGf}} | RD1-score30= 0 | RD1-team31 = '''{{COLf}}''' | RD1-score31= '''1''' | RD1-team32 = {{GHAf}} | RD1-score32= 0 <!-- Achtste finales --> | RD2-team01 = {{PARf}} | RD2-score01= 0 | RD2-team02 = '''{{FRAf}}''' | RD2-score02= '''1''' | RD2-team03 = {{CANf}} | RD2-score03= 0 | RD2-team04 = '''{{MARf}}''' | RD2-score04= '''3''' | RD2-team05 = {{PORf}} | RD2-score05= 0 | RD2-team06 = '''{{ESPf}}''' | RD2-score06= '''1''' | RD2-team07 = {{USAf}} | RD2-score07= 1 | RD2-team08 = '''{{BELf}}''' | RD2-score08= '''4''' | RD2-team09 = {{BRAf}} | RD2-score09= 1 | RD2-team10 = '''{{NORf}}''' | RD2-score10= '''2''' | RD2-team11 = {{MEXf}} | RD2-score11= 2 | RD2-team12 = '''{{ENGf}}''' | RD2-score12= '''3''' | RD2-team13 = '''{{ARGf}}''' | RD2-score13= '''3''' | RD2-team14 = {{EGYf}} | RD2-score14= 2 | RD2-team15 = '''{{SUIf}}''' | RD2-score15= 0 '''(4)''' | RD2-team16 = {{COLf}} | RD2-score16= 0 (3) <!-- kwartfinales --> | RD3-team01 = '''{{FRAf}}''' | RD3-score01= '''2''' | RD3-team02 = {{MARf}} | RD3-score02= 0 | RD3-team03 = '''{{ESPf}}''' | RD3-score03= '''2''' | RD3-team04 = {{BELf}} | RD3-score04= 1 | RD3-team05 = {{NORf}} | RD3-score05= 1 | RD3-team06 = '''{{ENGf}}''' | RD3-score06= '''2''' | RD3-team07 = '''{{ARGf}}''' | RD3-score07= '''3''' | RD3-team08 = {{SUIf}} | RD3-score08= 1 <!-- Heale finales --> | RD4-team01 = {{FRAf}} | RD4-score01= 0 | RD4-team02 = '''{{ESPf}}''' | RD4-score02= '''2''' | RD4-team03 = {{ENGf}} | RD4-score03= 1 | RD4-team04 = '''{{ARGf}}''' | RD4-score04= '''2''' <!-- Finale --> | RD5-team01 = '''{{ESPf}}''' | RD5-score01= '''1''' | RD5-team02 = {{ARGf}} | RD5-score02= 0 <!-- Tredde plak --> | RD6-team01 = {{FRAf}} | RD6-score01 = 4 | RD6-team02 = '''{{ENGf}}''' | RD6-score02 = '''6''' }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] iiho29zu4czrpebl30rt8ia8zjw9g8j 0 186325 1237513 1205616 2026-08-02T19:29:38Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237513 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkielekstergaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-throated Magpie-Jay (Calocitta colliei) (8079391079).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[maskergaaien]] (''Cyanocorax'') |Wittenskiplike namme= Cyanocorax colliei |Beskriuwer, jier= [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1829 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Calocitta colliei map.svg|250px]] }} De '''swartkielekstergaai''' (''Cyanocorax colliei'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[maskergaaien]] (''Cyanocorax'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kriefûgels]] (''Corvidae''). == Taksonomy == De swartkielekstergaai en de [[wytkielekstergaai]] waarden earder yn it eigen skaai ''Calocitta'' set. Mei't molekulêre [[Fylogeny|fylogenetyske]] stúdzjes útwiisden dat it skaai ''Cyanocorax'' [[Parafyly|parafyletysk]] wie oan ''Calocitta'', waarden de twa soarten ûnderbrocht yn ''Cyanocorax''. De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n binne. == Skaaimerken == [[Ofbyld:MAGPIE JAY (7425713276).jpg|thumb|left|Kop fan 'e swartkielekstergaai.]] De fûgel wurdt 58,5 oant 76,5 sm lang, wêrfan't de sturt mear as de helte útmakket. Se wege 225 oant 251 gram. De boppedielen binne blau mei wite einen fan 'e sturtfearren, de ûnderkant is wyt. De snaffel, poaten, kop en de túf binne swart, útsein fan in ljochtblauwe heale moanne boppe it each en in plak ûnder it each. Jonge fûgels ha in wite punt op 'e túf en it plak ûnder it each is lytser en donkerder as by folwoeksen fûgels. By de measte fûgels binne de kiel en it boarst ek swart, mar guon yn it súdlike ferspriedingsgebiet ha dêr ek wyt. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] yn [[Meksiko]], dêr't de fûgel yn it westen fan it lân foarkomt. It habitat bestiet út boskgebiet en iepen gebieten. == Status == De grutte fan 'e populaasje wurdt op 50.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels rûsd. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2019) klassifisearre, alhoewol't oannommen wurdt dat de soarte yn oantallen ôfnimt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Cyanocorax%20colliei BirdLife, oproppen 22 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/btmjay/MX-SIN Ebird, oproppen 22 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=0E51C3D5EFA6F0FC Avibase, oproppen 22 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cyanocorax colliei|swartgielekstergaai}} }} {{DEFAULTSORT:Swartgielekstergaai}} [[Kategory:Maskergaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] eu22upf5mcav7t9v7uudpqctb7u21pa 0 186337 1237539 1205664 2026-08-02T19:53:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237539 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkroangaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Gralha-picaça no Parque Nacional do Iguaçu.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[maskergaaien]] (''Cyanocorax'') |Wittenskiplike namme= Cyanocorax chrysops |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Cyanocorax chrysops map.png|250px]] }} De '''swartkroangaai''' (''Cyanocorax chrysops'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[maskergaaien]] (''Cyanocorax'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kriefûgels]] (''Corvidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Cyanocorax chrysops MG 9622.jpg|thumb|left|Fûgel yn it Nasjonaal Park Iguazú, Argentynje.]] De swartkroangaai is in middelgrutte fûgel mei in in krèmewite ûnderbúk, ûndersturtdekveren, ûnderwjukken en sturtpunt, wylst it boppeboarst, de nekke, de kop en de kiel meast swart binne. Boppe it each en op it wang hat de fûgel blau plak. Efter syn swarte kaam op 'e kop is de fûgel ljochtblau, dat nei it boppebealchje yn donkerder blau oergiet. De eagen binne giel, de snaffel en de poaten binne swart. == Fersprieding == De soarte komt foar yn [[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Brazylje]], [[Paraguay]] en [[Oerûguay]] en wurdt yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Cyanocorax chrysops diesingii'': it noardlike part fan Sintraal-Brazylje besuden de [[Amasône (rivier)|Amasône]]rivier. * ''Cyanocorax chrysops insperatus'': noardeastlik Brazylje besuden de Amasône. * ''Cyanocorax chrysops chrysops'': fan [[Bolivia]] oant súdeastlik Brazylje, Paraguay, noardeastlik Argentynje en Oerûguay. * ''Cyanocorax chrysops tucumanus'': Noardwest-Argentynje. == Hâlden en dragen == Swartkroangaaien binne [[omnivoar]]en en ite benammen sied, nuten, ynsekten, wringeleazen en bytiden ek fruit of mais. Ofhinklik fan 'e beskikberens fan iten kinne se ek aaien fan oare soarten en lytse bisten lykas kikkerts of slangen nimme. De soarte is in [[stânfûgel]] en libbet yn groepkes fan trochstrings 3 oant 10 fûgels. De groep bestiet út ien briedpear en boppe yn de sosjale hierargy stiet it briedwyfke. De soarch foar de jonge fûgels is faak in taak fan 'e hiele groep. == Status == Der is gjin rûzing fan 'e oantallen fan 'e populaasje, mar de soarte soe frij algemien foarkomme. Op 'e [[Reade list]] fan [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2018) klassifisearre, mar oannommen wurdt dat de oantallen fan 'e populaasje tebekrinne. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Cyanocorax%20chrysops BirdLife, oproppen 23 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/plcjay1 Ebird, oproppen 23 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=5A64A7E70E63EFCC Avibase, oproppen 23 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cyanocorax chrysops|swartkroangaai}} }} [[Kategory:Maskergaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] 7fyyh4jhvo5vz7tea73j69hcjx0ca6s 0 186387 1237527 1205887 2026-08-02T19:46:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237527 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkophoutekster |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-headed Jay (Garrulus lanceolatus) (53967633602).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[houteksters]] of gaaien (''Garrulus'') |Wittenskiplike namme= Garrulus lanceolatus |Beskriuwer, jier= [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1830 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkophoutekster''' (''Garrulus lanceolatus'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kriefûgels]] (''Corvidae''). == Beskriuwing == Swartkophouteksters wurde 33 sm lang en ha in swarte kop mei lange fearren op 'e kroan dy't er opsette kin. De snaffel is bleek en op 'e kiel hat er wite streken. It bealchje is griisbrún en de wjukken binne meast blau mei in wyt skouderplak. De lange sturt is blau en bandearre. == Fersprieding == [[Ofbyld:Black-headed Jay Pangot Uttarakhand India 04.10.2014.jpg|thumb|left|Kop fan 'e fûgel.]] De soarte komt foar yn 'e [[Himalaya]] fan eastlik [[Afganistan]] oant [[Nepal]] en noardlik [[Yndia]]. De fûgel wurdt as [[Monotypysk takson|monotypyske]] soarte behannele en wurdt dus net ferdield yn [[ûndersoarte]]n. De swartkophoutekster wurdt fyn iepen bosken yn bercheftige gebiet oantroffen op in hichte fan 1500 oant 4000 meter. Winterdeis is de fûgel yn legerlizzende gebieten te finen. Swartkopgaaien wurde ek yn agrarysk gebieten sjoen en hy komt ek by delsettings, dêr't er nei fretten by ôfeart siket. == Hâlden en dragen == Hy wurdt faak yn pearkes of lytse groepkes sjoen, somtiden mei oare ekstersoarten oant maksimaal 40 fûgels. De fûgel is in [[omnivoar]] en yt ynsekten, plantedielen, lytse hagedissen, aaien, jonge fûgels en wringeleazen. Lykas oare gaaien leit er foarrieden fan ikels of nuten oan foar letter gebrûk. == Status == Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e populaasje, mar de soarte soe yn it ferspriedingsgebiet frij algemien foarkomme, lykwols minder algemien yn Nepal. Mei't yn it ferspriedingsgebiet der ûntboske wurdt, wurdt der oannommen dat de oantallen tebekrinne, mar net sa bot dat de fûgel as bedrige wurdt beskôge. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de swartkopgaai de status fan net bedrige (''Least Concern'', 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-jay-garrulus-lanceolatus BirdLife, oproppen 25 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/blhjay1/NP Ebird, oproppen 25 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F282B48C0C4975B26 Avibase, oproppen 25 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Garrulus lanceolatus|Swartkophoutekster}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Houtekster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] 6zj9r0s2x0y5nqtbw1cke50d1b9hcti 0 186460 1237568 1206049 2026-08-02T20:17:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237568 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swellesturtglee |Ofbyld = [[File:Swallow-tailed Kite (34163638494).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = '''swellesturtgleeën''' (''Elanoides'')<br><small>[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818</small> |Wittenskiplike namme= Elanoides forficatus |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Elanoides forficatus map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#ff6600}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#ffd42a}} [[trekfûgel]]</small> }} De '''swellesturtglee''' (''Elanoides forficatus'') is in [[rôffûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 publisearre as ''Falco forficatus'' troch [[Carolus Linnaeus]]. == Beskriuwing == De swellesturtglee is maklik te werkennen oan syn ûnderskiedende swarte en wite fearren en lange foarkesturt. De fûgel is 50 oant 68 sm lang en hat in spanwiidte fan sawat 130 sm. De wjukken binne relatyf lang, mar de poaten binne koart. Tusken mantsjes en wyfkes is gjin ferskil. == Fersprieding == Der wurde twa ûndersoarten ûnderskieden: * ''Elanoides forficatus forficatus'': súdeastlike [[Feriene Steaten]] en noardlik en eastlik [[Meksiko]]. * ''Elanoides forficatus yetapa'' ( Vieillot , 1818 ): fan súdlik Meksiko oant noardlik [[Argentynje]]. == Hâlden en dragen == De glee jaget op ynsekten, lytse hagedissen, slangen en fûgels. Al de proaien net te grut binne, wurde se opfretten sûnder de grûn te reitsjen. Ek kin de fûgel drinke as er fleant. Se wurde faak yn grutte groepen fan 30 of mear fûgels sjoen. De soarte briedt fan maart oant maaie en bout it nêst yn 'e heechste beammen fan it gebiet, leafst dinnebeammen fan 'e soarte ''Pinus taeda'' en oars yn 'e moerassipres (''Taxodium distichum''). It wyfke leit twa oant fjouwer aaien, dy't yn 28 dagen útbret wurde. Nei 36 oant 42 dagen fleane de jongen út. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en tocht wurdt dat de populaasje groeit. Dêrfandinne kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (Least Concern, 2016). Yn 'e Feriene Steaten hat de soarte grutte dielen fan it eardere ferspriedingsgebiet ferlern, mar de oantallen binne de lêste desinnia wer tanommen. Mooglike bedrigingen foarmje it habitatferlies troch útwreiding fan 'e lânbou, houtkap en urbanisaasje. Earder waard der ek in soad op 'e fûgel jage. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swallow-tailed-kite-elanoides-forficatus BirdLife] * [https://ebird.org/species/ltgdov1 Ebird] * [https://ebird.org/species/swtkit/BS Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Elanoides forficatus|Swellesturtglee}} }} {{DEFAULTSORT:Swellesturtglee}} [[Kategory:Swellesturtglee]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] d56rh74sem7k08xi5jmy9inadb1tjb5 0 186465 1237321 1212996 2026-08-02T13:32:45Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237321 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skiere glee |Ofbyld = [[Ofbyld:Elanus caeruleus 1M2A4739 (45250487704).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Elanus caeruleus caeruleus, 2023-04-01 08h01, 2 roep te Buffelsdrift, a.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[skiere gleeën]] (''Elanus'') |Wittenskiplike namme= Elanus caeruleus |Beskriuwer, jier= [[Rene Louiche Desfontaines|Desfontaines]], [[1789]] |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:ElanusCaeruleusIUCNver2019-3.png|center|250px]] }} De '''skiere''' of '''grize glee''' (''Elanus caeruleus'') is in [[rôffûgel]]. De namme suggerearret in relaasje mei oare gleeën lykas de [[swarte glee]], mar de grize glee foarmet mei de [[Australyske grize glee]], de [[Amerikaanske grize glee]] en de [[letterglee]] in aparte groep yn 'e famylje fan 'e [[haukfûgels]]. De soarte komt yn [[Afrika]] en tropysk [[Aazje]] foar, mar wreidet him oer Súd-[[Europa]] út. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Black-winged kite 02.jpg|thumb|left|Skiere gleeën yn Israel.]] De fûgel wurdt 31 oant 36 sm lang en hat in spanwiidte fan 71–85 sm. Dêrmei is de grize glee wat grutter as in [[reade wikel]] en lytser as de [[reade glee]]. Lykas de wikel stiet ek de grize glee faak stil yn 'e loft te bidden. De fûgel is fan boppe blaugriis en hat swarte earmdekfearren en swarte hânpinnen. De wjukken binne breder as dy fan 'e wikel. De kop en ûnderkant is wyt en om it each is in swart masker. De poaten binne giel. == Fersprieding == De soarte komt û.o. foar yn Noard-Afrika en Afrika súdlik fan 'e [[Sahara]] en fierder yn Súd-[[Aazje]] en [[Súdeast-Aazje]] oant op 'e [[Filipinen]]. De fûgel wreidet syn ferspriedingsgebiet fanút Afrika út nei Europa en komt ek yn [[Spanje]], [[Portegal]] en it suden fan [[Frankryk]] foar. De soarte kolonisearret ek [[Irak]], [[Iran]], [[Israel]] en mooglik ek [[Turkije]]. De grize glee wurdt yn trije ûndersoarten ûnderferdield: * ''Elanus caeruleus caeruleus'': súdwestlik [[Ibearysk Skiereilân]], Afrika en súdwestlik [[Araabje]] * ''Elanus caeruleus vociferus'': fan [[Pakistan]] oant eastlik [[Sina]], [[Malakka]] en [[Yndosina]]. * ''Elanus caeruleus hypoleucus'': de [[Grutte Sûnda-eilannen|Grutte-]] en [[Lytse Sûnda-eilannen]], de Filipinen, [[Selebes]] en [[Nij-Guineä]]. De grize glee is in [[dwaalgast]] yn West- en Noard-Europa. Yn [[Nederlân]] wie de grize glee oant 2015 tige seldsum mei mar acht goed dokumintearre waarnimmingen. Sûnt dat jier nimt it oantal waarnimmingen bot ta en alle jierren wurde der meardere fûgels yn Nederlân sjoen. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:কাটুয়া চিলের মধ্যাহ্নভোজ(Elanus caeruleus) নিউ ভিশন,ঢাকা,বাংলাদেশ.jpg|thumb|left|Fûgel mei proai.]] De grize glee komt foar yn savannes, greide, lânbougebieten en jaget fanôf beammen, telefoanpeallen en telefoantriedden op lytse sûchdieren en reptilen. == Status == Yn in soad gebieten is dizze soarte de meast foarkommende rôffûgel. De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (Least Concern, 2019) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-winged-kite-elanus-caeruleus BirdLife] * [https://ebird.org/species/bkskit1/NL Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=97C47F3E1BA4129A Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Elanus caeruleus|Skiere gleeën}} }} {{DEFAULTSORT:Skiere glee}} [[Kategory:Skiere glee]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] keqxavqnlq0z0jz15yxzm0hxctow0kj 0 186557 1237572 1206507 2026-08-02T20:19:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237572 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sibearyske kraanfûgel |Ofbyld = [[File:A Siberian Crane Family at Poyang Lake on December 2023.tif|250px]] |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[kraanfûgels]] (''Gruidae'') |Skaai = '''Sibearyske kraanfûgels''' (''Leucogeranus'') <small>[[Karel Lusiaan Bonaparte|Bonaparte]], 1855</small> |Wittenskiplike namme= Leucogeranus leucogeranus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1773 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Sibearyske kraanfûgel''' (''Leucogeranus leucogeranus'') is in earnstich bedrige [[fûgel]] út de famylje [[kraanfûgels]] (Gruidae). It is de iennige soarte yn it [[Monotypysk takson|monotypyske]] skaai ''Leucogeranus''. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Grus leucogeranus.jpg|thumb|left|Fûgels yn it [[Fûgelpark Walsrode]] ([[Dútslân]]).]] Folwoeksen fûgels ha in hast folslein wyt fearrekleed, útsein swarte hânpinnen (de bûtenste wjukfearren) en in read plak fan 'e snaffel oant efter it each. Se ha giele irissen en readeftige poaten. Mantsjes wurde 140 sm grut en weagje mear as 10 kg. Wyfkes binne wat lytser en ha koartere snaffels. Jonge fûgels binne brunich en ha blauwe eagen, dy't nei seis moannen giel wurde. == Fersprieding == Sibearyske kranen briede op 'e sompige [[toendra]] fan [[Jakûtsje]] yn [[Ruslân]] en westlik [[Sibearje]]. De eastlike populaasje oerwinteret oan 'e [[Yangtze]] en de [[Poyanmar]] yn [[Sina]] en de westlike populaasje (dy't fral út weryntrodusearre fûgels bestiet) oerwinteret yn Fereidoonkenar en Isfahan yn [[Iran]]. In sintrale populaasje dy't yn it Nasjonaal Park Keoladeo yn [[Yndia]] oerwintere bestiet net mear en is útstoarn. De lêste waarnimming fan in fûgel fan 'e sintrale populaasje wie yn 2002.<ref>[https://books.google.nl/books?id=VU69BAAAQBAJ&pg=PA201&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false B.K. Sharma, Seema Kulshreshtha, Asad R. Rahmani: ''Faunal Heritage of Rajastan, India, Volume 1'', side 201]</ref> == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Grus leucogeranus2.jpg|thumb|left|Briedende fûgel yn Tennoji Zoo, [[Osaka]], [[Japan]].]] De fûgels binne [[omnivoar]] en frette wetterplanten, beien, sied, kjifdieren, fisk en ynsekten. Se migrearje oer ûnbidich grutte ôfstannen. De Sibearyske witte kraan libbet yn sompich gebiet en is fan 'e kraanfûgels it meast oan wetter bûn. It [[Guinness Book of World Records]] neamt in Sibearyske kraanfûgel, dy't de langsts libjende fûgel west hawwe soe. Dy fûgel mei de namme Wolf waard 82 jier âld en ferstoar yn it International Crane Center yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] steat [[Wisconsin]] yn 1988. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2018 troch [[BirdLife International]] op 3.500 oat 4.000 fûgels rûsd op basis fan tellingen yn 2008, 2011 en 2012. De populaasje naam ôf troch it ferlies oan habitat. De eastike populaasje, dy't yn Sina oerwinteret en in grut part fan 'e totale populaasje útmakket, hat slim te lijen hân fan 'e drûchlizzing troch de Trijekleauwedaam en oare wetterprojekten dêre. Ek de jacht en de oaljewinning foarmje wichtige bedrigingen. De Yndiaaske populaasje is ferdwûn en de lêste waarnimming dêr datearret út 2002. Dêrfandinne wurdt de soarte as krityk op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. De soarte stiet yn Taheakke I fan it [[CITES]]-ferdrach. [[Ofbyld:Oka nature reserve.jpg|thumb|260px|Jonge Sibearyske kranen leare yn it kweeksintrum fan it Natuerreservaat Oka yn Europeeske Ruslân fan ferklaaide ornithologen hoe 't se iten sykje moatte.<ref>[https://shpilenok.livejournal.com/99615.html Live Journal: Beskerme Ruslân, 15 novimber 2011]</ref>]] De soarte wurdt ek beskerme troch de dielferdragen fan 'e [[Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals]]. Mei 10 miljoen dollar subsydzje fan it United Nations Environment Programme is it Siberian Crane Wetland Project opset foar it behâld fan 'e soarte. Yn in oantal lannen binne fokprogramma's ûntwikkele en der binne no hûnderten fûgels yn finzenskip yn briedsintra. [[Diergaarde Blijdorp]] yn [[Rotterdam]] koördinearret it [[European Endangered Species Programme]] (it Europeeske fokprogramma) fan 'e soarte. In 2002 fleach de Italjaan Angelo d'Arrigo 5.500 kilometer mei in motorisearre hangglider fan Noard-Sibearje nei de [[Kaspyske See]] om omtinken te freegjen foar de fûgel en te helpen de soarte te rêden. Dêrby hold er in groep Sibearyske kranen selsskip nei harren oerwinteringsgebiet. De fûgels wiene yn finzenskip berne en beskôgen him as harren âlder. De bettere beskerming fan it habitat fan 'e fûgel hat fertuten dien en yn 2025 waard bekend makke dat de lêste tellingen fan 'e eastlike populaasje troch Ruslân en Sina krapoan in ferdûbeling fan 'e populaasje útwiisden oant 7.000 fûgels.<ref>[https://news.mongabay.com/short-article/2025/01/near-extinct-siberian-crane-is-recovering-thanks-to-habitat-protection/ Mongabay: ''Near-extinct Siberian crane is recovering thanks to habitat protection'', 9 jannewaris 2025 ]</ref> == Keppeling om utens == * [https://savingcranes.org/scwp/ Siberian Crane Wetland Project] {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is in oersetting en oanpast artikel fan [[:nl:Siberische witte kraanvogel]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/siberian-crane-leucogeranus-leucogeranus BirdLife] * [https://ebird.org/species/sibcra1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=77845DAD1C49E8F1 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Leucogeranus leucogeranus|Sibearyske kraanfûgels}} }} {{DEFAULTSORT:Sibearyske kraanfugel}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sibearyske kraanfûgel]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] jc2493u1xjnzd8ssgzgp1et3k1l9rn8 0 186574 1237495 1206510 2026-08-02T19:09:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237495 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte kroankraanfûgel |Ofbyld = [[File:Black_Crowned_Crane_1194px.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[kraanfûgels]] (''Gruidae'') |Skaai = [[kroankraanfûgels]] (''Balearica'') |Wittenskiplike namme= Balearica pavonina |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Balearica pavonina dist.jpg|250px]] }} De '''swarte kroankraanfûgel''' (''Balearica pavonina'') is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[kroankraanfûgels]] (''Balearica'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kraanfûgels]] (''Gruidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 as ''Ardea pavonina'' troch [[Carolus Linnaeus]] publisearre. Troch it ferlies fan habitat is de soarte in kwetsbere fûgel woarn yn tropysk [[Afrika]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Artis black crowned crane1.jpg|thumb|left|Kop fan 'e swarte kroankraan.]] De fûgel wurdt trochstrings 104 sm grut, weaget sa'n 3,6 kg en hat in spanwiidte fan 1,87 m. Se binne swarteftich mei wite dekfearren op 'e ûnder- en boppewjuk. Op 'e krún hat de fûgel in kroan fan rjochtopsteande goudkleurige fearren en op 'e wangen in readrôze plak. == Fersprieding == De swartkroankraan is in Afrikaanske fûgel dy't lokaal foarkomt yn 'e [[Sahel]] fan [[Guinee]] oant [[Etioopje]]. De soarte wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Balearica pavonina pavonina'' - fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant de [[Tsjaadmar]] * ''Balearica pavonina ceciliae'' - fan Tsjaad oant [[Etioopje]] en [[Kenia]]. == Hâlden en dragen == De swartkroankraan komt foar yn drûge savannes, mar altiten mei ûndjip wetter mei in soad wetterplanten yn 'e neite. Se briede faak yn wat wietere gebieten. Hy ferskilt fan 'e [[grize kroankraanfûgel]], dy't in foarkar jout oan wietere habitats foar it sykjen nei iten. Beide soarten binne de iennige kraanfûgels dy't yn beammen in nêst bouwe kinne. Lykas alle kraanfûgels yt er ynsekten, reptilen en lytse sûchdieren. == Status == Neffens in rûzing fan 2024 wurdt de populaasje op 44.000 oant 74.000 folwoeksen fûgels rûsd. Bedrigingen foarmje it ferlies fan it habitat troch drûchte, it oanmeitsjen fan lân foar lânbou en bewenning, brannen, fersmoarging en yrrigaasjeprojekten. Dêrfandinne stiet de soarte as kwetsber op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-crowned-crane-balearica-pavonina BirdLife] * [https://ebird.org/species/blccra1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=31413BFF6469FEB6 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Balearica pavonina|Swarte kroankraanfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte kroankraan}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kroankraanfûgel]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] o5leo41e8vexi0dtkvccv5tc4f2nilp 0 186591 1237517 1206518 2026-08-02T19:37:05Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237517 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarthalskraanfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Black Necked Crane (167276259).jpeg|250px]] |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[kraanfûgels]] (''Gruidae'') |Skaai = [[gewoane kraanfûgels]] (''Grus'') |Wittenskiplike namme= Grus nigricollis |Beskriuwer, jier= [[Nikolaj Przewalski|Przewalski]], 1876 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:GrusNigricollisMap.svg|250px]] }} De '''swarthalskraanfûgel''' (''Grus nigricollis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[gewoane kraanfûgels]] (''Grus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kraanfûgels]] (''Gruidae''). == Skaaimerken == De swarthalskraan wurdt likernôch 139 sm lang, hat in spanwiidte fan sawat 235 sm en in gewicht fan 5,5 kg. De fûgel is wytgriis, mei in swarte kop, swarte wjukfearren en poaten en in swarte sturt. It boppeste diel fan 'e nekke is ek swart. Hy hat in read plak op 'e foarholle en in wyt plakje efter it each. De snaffel is stevich en gielich griis. De skaaien binne ferlykber. De rop is helder en trochdringend. == Fersprieding == [[Ofbyld:Grus nigricollis -Stone Zoo, Massachusetts, USA -head-8a.jpg|thumb|left|Kop fan 'e swarthalskraan.]] De swarthalskraan is in trekfûgel fan [[Sina]], de [[Yndia|Yndiaaske]] [[Himalaya]] en [[Bûtan]]. Hy briedt op it [[Tibetaanske Plato]] mei in lytse briedpopulaasje yn it tichteby lizzende [[Ladakh]] en [[Kasjmier]] op hichten tusken 2.600 en 4.900 meter. De fûgel hat seis oerwinteringsgebieten. Meastentiids oerwinteret de fûgel yn legere regio's fan Sina, benammen om de Caohai-mar hinne, mar ek yn Bûtan en noardeastlik Yndia. Eartiids waard de fûgel ek yn [[Fjetnam]] oantroffen, mar dêr is de soarte no útstoarn. Ut en troch wurdt de fûgel ek yn [[Nepal]] oantroffen. It habitat fan 'e swartnekkraan bestiet yn it briedseizoen út wiete gebieten op grutte hichten. Yn 'e winter migrearje de fûgels nei legere rivierdellings mei yn 'e neite lizzende nôtfjilden. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Black Necked Cranes(Grus Nigricollis) pair at Tsokar,Ladakh.jpg|thumb|left|Foerazjearjende fûgels yn Ladakh.]] De soarte yt benammen woartels en knollen, nôt en lytse bisten lykas ynsekten en kikkerts. In wichtige hoemannichte tiid wurdt bestege oan it foerazjearjen, sawat 75% fan 'e dei, faak oer in flinke ôfstân. Lykas alle soarten yn syn famylje hat de swartnekkraan in útwrydske [[balts]]. Nêsten wurde op lytse eilannen fan drits boud yn ûndjip wetter. Se besteane soms út gers, reid en planten, mar ek wurde de aaien fuort op 'e grûn lein. It lechsel bestiet út ien of twa aaien, dy't troch beide âlden yn 30 oant 33 dagen útbret wurde. Nei't de jongen nei sawat 90 dagen fleane kinne, bliuwt de famylje noch lang byinoar om mienskiplik te foerazjearjen. == Status == De grutte fan 'e oerwinteringspopulaasje yn Sina waard yn 2020 troch [[BirdLife International]] op 6.600–6.800 fûgels rûsd. De beskerming fan 'e oerwinteringsgebieten is ferbettere en it briedgebiet wurdt grutter troch smeltende gletsjers. Der binne lykwols soargen dat klimaatopwaarming lang om let liede kin ta ferlies fan habitat. Fierder bliuwe der bedrigingen, ynklusyf de oanwêzigens fan wylde hûnen, fersteuring troch minsklike aktiviteiten, gebrûk fan bestridingsmiddels en botsingen mei boppegrûnske elektrisiteitsliedingen. Dêrfandinne wurdt de soarte as gefoelich (''Near Threatened'', 2020) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-necked-crane-grus-nigricollis BirdLife] * [https://ebird.org/species/blncra1/L5906836 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=7A78AD1C9585A6F7 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Grus nigricollis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gewoane kraanfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] ccc8vfv6mk8akzthna18tpcb3ehspl0 0 186957 1237577 1207873 2026-08-02T23:57:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237577 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Taiwangoudfink |Ofbyld = [[Ofbyld:Pyrrhula owstoni - Christoph Moning - 101854512.jpeg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Pyrrhula owstoni - Christoph Moning - 101854467.jpeg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') |Skaai = [[goudfinken]] (''Pyrrhula'') |Wittenskiplike namme= Pyrrhula owstoni |Beskriuwer, jier= [[Lionel Walter Rothschild|Rothschild]] & [[Ernst Hartert|Hartert]], 1907 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Taiwangoudfink''' (''Pyrrhula owstoni'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[goudfinken]] (''Pyrrhula'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). == Skaaimerken == Taiwaneeske goudfinken binne mûtele finken mei in swart gesichtsmasker. It mantsje is pearelgriis mei in swymke rôze op it boarst. It wyfke hat in griis kopke, wylst se op 'e rêch en búk waarmbrún is. Beide skaaien ha in glânzjend swarte sturt en markearrings op 'e wjukken. == Fersprieding en systematyk == De soarte is [[endemisme|endemysk]] yn [[Taiwan]] en wurdt as [[Monotypysk (takson)|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield is. Earder waard er as in ûndersoarte fan 'e [[griiskopgoudfink]] (''P. erythaca'') beskôge, mar de fûgel wurdt hjoed-de-dei meast as in aparte soarte ûnderskieden nei 't út stúdzjes bliken die dat der genetyske, [[morfology]]ske en fokale ferskillen binne. == Hâlden en dragen == De Taiwangoudfink wurdt yn berchbosken en op heuvels oantroffen mei sawol konifearbosken as mingde bosken. Winterdeis migrearret de fûgel nei legere dielen. == Status == De [[IUCN]] erkent de fûgel noch net as in aparte soarte en dêrom is der noch gjin beöardieling fan 'e status (2025). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/gyhbul5 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=BD3982A72AB844F5 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pyrrhula owstoni}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goudfink]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] 9gdh3dmf9hmgie4odybgx24wmww2d45 0 187053 1237619 1212998 2026-08-03T00:40:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237619 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = treurmaina |Ofbyld = [[Ofbyld:Mynas at Yona Hill, Ashdod, 16 July 2025 11.jpg|250px]] |lûd = [[File:CommonMynaCalls.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[maina's]] (''Acridotheres'') |Wittenskiplike namme= Acridotheres tristis |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Common Mynah distribution map.png|250px]]<br>{{Color box|#FF0000}} lânseigen<br>{{Color box|#0000CD}} yntrodusearre }} De '''treurmaina''' of '''treurprotter''' (''Acridotheres tristis'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en wurdt by ús as in [[ynvasive soarte]] beskôge. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Acridotheres tristis00.jpg|thumb|left|Fûgels yn Súd-Afrika.]] De soarte is in brune fûgel fan likernôch 23 sm lang. De kop is swart mei in giel neaken plak om 'e eagen en in giele snaffel en poaten. Op 'e wjukken binne grutte wite plakken, dy't yn 'e flecht goed te sjen binne. == Fersprieding == De treurmaina komt oarspronklik yn tropyske gebieten fan Súdeast-Aazje foar yn iepen boskeftige kriten, lânbougebieten, by delsettings en yn stêden. Fan 'e soarte wurde twa ûndersoarten erkend: * ''Acridotheres tristis tristis'': fan súdlik [[Kazachstan]], [[Turkmenistan]] en eastlik [[Iran]] oant súdlik [[Sina]], [[Yndosina]], [[Malakka]] en súdlik [[Yndia]]. * ''Acridotheres tristis melanosternus'': [[Sry Lanka]]. Troch ûntsnapte koaifûgels en yntrodusearre fûgels binne der populaasjes op in soad plakken bûten it oarspronklike ferspriedingsgebiet ûntstien, benammen yn grutte dielen fan it [[Midden-Easten]], Sintraal-Aazje, [[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]], mar ek op eilannegroepen yn [[Oseaanje]], yn 'e [[Yndyske Oseaan]] ([[Komoaren]], [[Seysjellen]] ) en de [[Atlantyske Oseaan]] ([[Sint-Helena (eilân)|Sint-Helena]], [[Ascension]] en [[Tristan da Cunha]]) en yn Afrika ([[Súd-Afrika]], [[Egypte]] en [[Simbabwe]]). Waarnimmings yn Jeropa (ynklusyf de [[Kanaryske Eilannen]], [[Frankryk]] en [[Itaalje]]) komme nei alle gedachten fan dy fûgels ynstee fan 'e oarspronklike populaasje. De soarte is yn 2021 ek yn [[It Hearrenfean]] waarnommen. De provinsje [[Fryslân]] hie opdracht jûn om de fûgels út de natuer te ferwiderjen. De oarsprong fan 'e fûgels wiene mooglik ûntsnapt of út finzenskip frijlitten. As se fongen waarden, soene se nei in spesjalisearre opfang brocht wurde. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Oriental rat snake by Tisha Mukherjee 01.jpg|thumb|left|Treurmaina dy't in rotteslang oanfalt.]] Treurmaina's binne net tier en ite ynsekten, fruit, griente en meie ek wol by jiskebulten omskarrelje oft dêr wat fan harren gading is. Se kinne in fruchtbeam plonderje en wurde dêrfandinne as pleachfûgel beskôge. De treurmaina is monogaam en boud it nêst yn in beam holte of yn muorren en oare keunstmjittige nêstplakken. De nêsten wurde fan blêd, gers, fearren en ôfeart makke en in lechsel bestiet út fjouwer oant seis aaien. De âlders briede de aaien yn 13 oant 18 dagen út en fleane nei likernôch 30 dagen út. Nei in jier binne se geslachtsryp. Ofhinklik fan it ferspriedingsgebiet kin de fûgel mear as ien kear briede. Se wurde likernôch 4 jier âld. De treurmaina kin minsken neiprate. == Koaifûgel == De treurmaina is in populêre koaifûgel en libbet graach tichteby minsken. Sûnt 2019 wurdt de fûgel troch de [[EU]] as ynvasyf beskôge. It is dêrom yn 'e [[EU]] ferbean om de soarte te fokken, te hâlden, te ferhanneljen, út te wikseljen of te ferfieren. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mar nimt yn it oarspronklike gebiet yn oantallen ôf. De wrâldpopulaasje wurdt op 200 miljoen fûgels rûsd (2017). De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-myna-acridotheres-tristis BirdLife International] * [https://ebird.org/species/commyn/TR Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F23A2F38 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Acridotheres tristis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Maina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Eksoat yn Austraalje]] [[Kategory:Eksoat yn Bachrein]] [[Kategory:Eksoat yn Brûnei]] [[Kategory:Eksoat yn de Komoaren]] [[Kategory:Eksoat yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Egypte]] [[Kategory:Eksoat yn Fidzjy]] [[Kategory:Eksoat yn Yndoneezje]] [[Kategory:Eksoat yn Irak]] [[Kategory:Eksoat yn Kiribaty]] [[Kategory:Eksoat yn Koeweit]] [[Kategory:Eksoat yn Kirgyzje]] [[Kategory:Eksoat yn Madagaskar]] [[Kategory:Eksoat yn de Maldiven]] [[Kategory:Eksoat yn Mauritsius]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Eksoat yn Oman]] [[Kategory:Eksoat yn Katar]] [[Kategory:Eksoat yn Reünion]] [[Kategory:Eksoat yn Samoä]] [[Kategory:Eksoat yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Eksoat yn de Seysjellen]] [[Kategory:Eksoat yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Eksoat yn Sint-Helena]] [[Kategory:Eksoat yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Eksoat yn Tonga]] [[Kategory:Eksoat yn Turkmenistan]] [[Kategory:Eksoat yn Turkije]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Fjetnam]] [[Kategory:Eksoat yn Simbabwe]] [[Kategory:Eksoat yn Fanûatû]] [[Kategory:Eksoat yn Oezbekistan]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Eksoat yn Ascension]] [[Kategory:Eksoat yn Tristan da Cunha]] 118mp741hnewr0vnwbgqzxzpsumv4fh 0 187065 1237641 1208236 2026-08-03T01:03:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237641 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = túfmaina |Ofbyld = [[Ofbyld:Crested Myna (Acridotheres cristatellus) (7184490994).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = [[maina's]] (''Acridotheres'') |Wittenskiplike namme= Acridotheres cristatellu |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''túfmaina''' of '''toefmaina''' (''Acridotheres cristatellus'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). == Skaaimerken == De túfmaina is in middelgrutte protterfûgel. Hy is foar it measte part swart mei in túf op 'e foarholle. Yn 'e flecht is goed te sjen dat in part fan 'e bûtenste wjukfearren wyt binne. De sturt is wyt oan 'e úteinen. De snaffel is giel mei útsûndering fan it begjin oan 'e ûnderkant. De eagen en de poaten binne giel-oranje. Mantsjes en wyfkes binne dreech fan inoar te ûnderskieden. == Fersprieding == De túfmaina wurdt ferdield yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Acridotheres cristatellus cristatellus'' - komt foar fan eastlik [[Birma]] oant noardlik [[Yndosina]], súdeastlik en sintraal [[Sina]]. * ''Acridotheres cristatellus brevipennis'' - komt foar op [[Hainan]] yn súdlik Sina. * ''Acridotheres cristatellus formosanus'' - komt foar op [[Taiwan]]. [[Ofbyld:Crested myna, Osaka, Japan.jpg|thumb|left|Eksoat yn [[Osaka]], Japan.]] Untsnapte koaifûgels hawwe ek populaasjes fêstige yn [[Argentynje]] ([[Buenos Aires]]), [[Japan]], [[Maleizje]] (Penang), [[Singapoer, de noardlike [[Filipinen]] (om [[Manila]] hinne) en [[Portegal]]. Sûnt de jierren 1980 wie der ek foar in lang skoft in populaasje yn Vancouver, Kanada, mar dy is no útstoarn. De fûgel wurdt sporadysk yn Tailân oantroffen. == Hâlden en dragen == De soarte wurdt yn iepen gebieten by beammen, faak yn lytse groepkes, sjoen. Hy yt fruit, ynsekten en [[wringeleazen]]. De fûgel briedt tusken april en augustus, op Taiwan fan maart en yn 'e Filipinen yn april-maaie. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (Least Concern, 2024). De fûgel is gewoan yn it hiele ferspriedingsgebiet. Sûnt 2025 wurdt de fûgel troch de [[Europeeske Uny|EU]] as ynvasyf beskôge. It is dêrom yn 'e EU ferbean om de soarte te fokken, te ymportearjen, te hâlden, te ferhanneljen, út te wikseljen of te ferfieren. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/crested-myna-acridotheres-cristatellus BirdLife International] * [https://ebird.org/species/cremyn Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=65BCBB64435BB4A5 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Acridotheres cristatellus}} }} {{DEFAULTSORT:Tufmaina}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Maina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Eksoat yn Argentynje]] [[Kategory:Eksoat yn Brûnei]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] [[Kategory:Eksoat yn de Filipinen]] [[Kategory:Eksoat yn Maleizje]] [[Kategory:Eksoat yn Singapoer]] 1tcge8thy803neu4fi08wmsswjxvthz 0 187199 1237634 1213840 2026-08-03T00:55:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237634 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = túfstirns |Ofbyld = [[Ofbyld:Crested Tern Tasmania.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Underfamylje = [[stirnzen]] (''Sterninae'') |Skaai = [[klikstirnzen]] (''Thalasseus'') |Wittenskiplike namme= Thalasseus bergii |Beskriuwer, jier = [[Hinrich Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:SternaBergiMap2.svg|250px]]<small>{{Color box|#007D1D}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#AFEEEE}} fersprieding }} De '''túfstirns''' of '''toefstirns''' (''Thalasseus bergii'', ek wol ''Sterna bergii'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[klikstirnzen]] (''Thalasseus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[seefûgels]] (Laridae) . == Skaaimerken == [[Ofbyld:Greater Crested Terns (Thalasseus bergii) with chick on Penguin Island, November 2023 04.jpg|thumb|left|Túfstirns mei jong.]] De soarte is sawat 46 oant 49 sm lang, hat in in spanwiidte fan likernôch 125 oant 130 sm en weaget 325 oant 397 gram. De foarholle en de ûnderkant binne wyt, de rêch is griis. Winterdeis is de rêch bleker. De swarte túf is dan foar in part wyt en it efterste diel minder effen swart. De snaffel is grienich giel en de poaten binne swart. Beide skaaien fan folwoeksen fûgels binne yn uterlik itselde. == Fersprieding == De túfstirn komt foar yn 'e tropyske en subtropyske dielen fan 'e [[Alde Wrâld]] en briedt fan [[Súd-Afrika]] oan 'e [[Yndyske Oseaan]] oant nei it eastsen de sintrale [[Stille Oseaan]] en [[Austraalje]]. Nei it briedseizoen ferspriede se har oer in grut gebiet. Der binne fjouwer [[ûndersoarte]]n bekend: * ''Thalasseus bergii bergii'' (ynklusyf enigma ) – briedt oan 'e kust fan súdlik Afrika ([[Namybje]] oant [[Mozambyk]]). * ''Thalasseus bergii thalassinus'' - briedt yn [[Tanzania]], de [[Seysjellen]], op [[Aldabra]], [[Rodrigues]] en noardlik [[Madagaskar]]; ferspriedt him nei it noarden nei [[Somaalje]] en nei it suden nei súdlik [[Madagaskar]]. * ''Thalasseus bergii velox'' – briedt fan 'e [[Reade See]] en noardwestlik [[Somaalje]] oant de [[Maldiven]], [[Myanmar]] en [[Sry Lanka]]. * ''Thalasseus bergii cristatus'' (ynklusyf gwendolenae ) – briedt fan 'e [[Ryukyu-eilannen]] oant súdeastlik [[Sina]] oant de [[Filipinen]], [[Grutte Sûnda-eilannen]], [[Wallacea]], [[Nij-Guineä]], [[Austraalje]] en de tropyske Stille Oseaan oant súdeastlik [[Polyneezje]]. De soarte waard oarspronklik beskreaun as ''Sterna bergii'' troch de Dútske natuerkundige [[Martin Lichtenstein]] yn 1823. Resultaten fan [[Mitochondriaal|mitochondriale]] [[DNA]]-stúdzjes (Bridge, 2005) jouwe oan dat de trije typyske koppatroanen fan stirnzen (gjin swarte kroan, swarte kroan en swarte kroan mei wite foarholle) oerienkomme mei trije ferskillende [[klade]]s. Op basis dêrfan waard foarsteld om de túfstirns te ferhûzjen nei it skaai ''Thalasseus'', dat al yn 1822 beskreaun wie troch [[Heinrich Boie]], mar ferlitten waard oant de resultaten fan Bridge's (2005) stúdzjes de needsaak foar in apart skaai útstelden. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Tubbataha Reefs Natural Park-112049.jpg|thumb|left|Fûgels op 'e Tubbataha-riffen.]] De soarte hat syn nêst yn tichte koloanjes oan 'e kust en op eilannen. De fûgels sykje ek ûngewoane nêstplakken lykas dakken of keunstmjittige eilannen yn sâltpannen en rioelwettersuveringsynstallaasjes.Lykas oare soarten yn it skaai ''Thalasseus'' siket de túfstirns faak op see nei fisk troch te dûken. As ûnderdiel fan 'e hôfmakkerij biedt it mantsje it wyfke gauris in fiskje oan. Túfstirnzen folgje faak fiskersboaten om te profitearjen fan 'e weismiten byfangst. == Status == Der binne gjin wrâldwide bedrigingen foar de fûgel bekend en oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2018), mar lokaal ha minsklike aktiviteiten lykas de fiskerij, jacht en it rispjen fan aaien ta in ôfname fan 'e oantallen laat. == Namme == De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel eart Karl Heinrich Bergius (1790–1818), in Prusyske apteker, botanikus en natuerkundige, dy't fan 1816 oant 1818 oan de Kaap fûgels sammele foar it Berlynske Museum. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lesser-crested-tern-thalasseus-bengalensis BirdLife.] * [https://ebird.org/species/lecter2 Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D01CDECDCA736E26 Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Thalasseus bengalensis}} }} {{DEFAULTSORT:Tufstirns}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Klikstirns]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Lytse Ofhandige Eilannen yn de Grutte Oseaan]] 5f8yns71rivjtenamiojav61dztryko 0 187325 1237344 1209052 2026-08-02T14:12:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237344 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = smelsnaffeltody |Ofbyld = [[Ofbyld:Narrow-billed Tody JG.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[todyfûgels]] (''Todidae'') |Skaai = [[todys]] (''Todus'') |Wittenskiplike namme= Todus angustirostris |Beskriuwer, jier= [[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1851 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Todus_angustirostris_map.svg|center|250px]] }} De '''smelsnaffeltody''' (''Todus angustirostris'') is ien fan 'e fiif soarten yn it skaai [[todys]] (''Todus'') út de [[Monotypysk takson|monotypyske]] [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[todyfûgels]] (''Todidae''). == Beskriuwing == Alle fiif soarten fan it skaai binne tige lyts, rûnich boud, ha in koarte sturt en in lange snaffel. De smelsnaffeltody weaget likernôch 7,5 gram. Syn boppekant is heldergrien en wurdt om 'e wite eagen hast smaragdgrien. In wite snorstreek skiedt it gesicht fan it karmynreade kin. It boarst en de búk binne wyt en de flanken rôze oant read. De boppekant fan 'e wjuk is heldergrien en in grut part fan 'e ûnderwjuk is gielich. De boppesnaffel is swart en de ûndersnaffel read mei in swarte punt. De soarte komt foar in part foar yn it ferspriedingsgebiet fan 'e [[breedsnaffeltody]]. It fûgeltsje is te ûnderskieden fan 'e breedsnaffeltody mei't dy in gielige ûnderbúk, in folslein reade ûndersnaffel en in donker each hat. == Fersprieding == De smelsnaffeltody is [[endemisme|endemysk]] op it eilân [[Hispanjoala]] en komt op sawol yn [[Haïty]] as de [[Dominikaanske Republyk]] foar. Hy libbet meast yn 'e tichte reinwâlden en bosken op hichten fan 900 oant 2.400 m. Lokaal wurdt er ek waarnommen op legere dielen, dêr't er syn ferspriedingsgebiet mei de breedsnaffeltody dielt. == Hâlden en dragen == It dieet fan 'e smelsnaffeltody bestiet hast hielendal út ynsekten. Nijsgjirrich is dat se net jeie op gruttere flinters of rûpen, dy't wol diel útmeitsje fan it dieet fan 'e breedsnaffeltody. De smelsnaffeltody hat oanstriid om heech yn 'e beammen te foerazjearjen, fral as se diel útmeitsje fan in mingde soartegroep. Se foerazjearje ek leger tusken de strûken fan kofjeplantaazjes. Beide skaaien grave in nêst oan 'e ein fan in sawat 30 sm djippe tunnel yn in ierden wâl. In lechsel bestiet út ien oan fjouwer glânzgjend wite aaikes. Meastentiids wurdt der mar ien lechsel lein. It mantsje en it wyfke briede tegearre de aaikes út. Nei't de jongen útflein binne giet it pearke wer út inoar. == Status == De [[IUCN]] klassifisearre de smelsnaffelfûgel yn 1988 as hast bedrige, mar sûnt 2004 wurdt er as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]] klassifisearre. De populaasje is net kwantifisearre en tocht wurdt dat de oantallen tebekrinne fanwegen ferlies fan habitat. {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:en:Narrow-billed tody]] [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/narrow-billed-tody-todus-angustirostris BirdLife] [https://ebird.org/species/nabtod1 eBird] [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=293EAE9AD8705C71 Avibase] ---- {{Commonscat|Todus angustirostris|Smelsnaffeltody}} }} {{DEFAULTSORT:Smelsnaffeltodyl}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Tody]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] l4qslow685y4e2770ehyjzj56nw3qva 0 187400 1237690 1233051 2026-08-03T10:43:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1237690 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = winterkob |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-legged Kittiwake (Rissa tridactyla).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Kittiwake (Rissa tridactyla) (W1CDR0001389 BD30).ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[winterkobben]] (''Rissa'') |Wittenskiplike namme= Rissa tridactyla |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Rissa tridactyla area all.PNG|center|250px]] {{Color box|#47e24c}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#0000ff}} [[wintergast]] }} De '''winterkob''' (''rissa tridactyla'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[winterkobben]] (''Rissa'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[seefûgels]] (''Laridae''). == Skaaimerken == In folwoeksen fûgel is tusken de 37 en 42 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan 93 oant 105 sintimeter. De soarte is unyk yn 'e famylje fan seefûgels om 't syn eftertean mar in lyts knobbeltsje foarmet. Dat jildt lykwols allinich foar de nominaatûndersoarte ''R. t. tridactyla'' en net foar de ûndersoarte ''R. t. pollicaris'' dy't, lykas de wittenskiplike namme al seit (''pollux'' = tomme), in normaal ûntwikkele eftertean hat. [[Ofbyld:Rissa tridactyla 2.jpg|thumb|left|Folwoeksen fûgels yn it winterkleed.]] De folwoeksen fûgel is te ferlikenjen mei de [[ûnwaarsfûgel]] mei in wite kop, nekke, ûnderkant, bopperomp en sturt. De boppewjukken binne yn twa kleuren griis en de wjukpunten binne folslein swart. De snaffel is gielgrien. Winterdeis is it fearrekleed fan 'e folwoeksen fûgels hast itselde as de simmerdracht, útsein dat se yn 'e nekke in grize bân ha en by it ear in donkere bân yn 'e foarm fan in heale moanne. By jonge fûgels binne de ferskillen grutter. Yn it earste winterkleed ha se swartgrize snaffels. Op 'e boppewjukken ha se boppedat in swarte tekening yn 'e foarm fan in "W". Ek ha se in dúdlike swarte bân yn 'e nekke. Nei twa jier krije de fûgels in folwoeksen kleed. == Fersprieding == Dizze soarte briedt yn [[Yslân]], de [[Fêreu-eilannen]], [[Bretanje]], [[Normandje]], [[Noarwegen]], noardlik [[Ruslân]], noardlik [[Sibearje]], noardwestlik [[Noard-Amearika|Amearika]] en [[Grienlân]] op steile rotskusten en op berchrichels, yn Noarwegen ek op útstekkende dielen fan gebouwen tichteby de see. Hy oerwinteret fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] oant de [[Kaapverdje|Kaapverdyske eilannen]], op 'e [[Noardsee]] en ek út en troch op 'e [[Eastsee]] en de [[Middellânske See]]. Twa [[ûndersoarte]]n wurde ûnderskieden: * ''Rissa tridactyla tridactyla'': fan noardlik en eastlik [[Kanada]] en noardlik [[Europa]] oant noardlik [[Ruslân]]. * ''Rissa tridactyla pollicaris'': fan eastlik [[Sibearje]] oant westlik [[Alaska]]. === Nederlân === Oan 'e Nederlânske kust binne winterkobben it hiele jier troch te sjen, mar fral winterdeis as der tsientûzenen fûgels yn ús kontreien oerwinterje. Op it Nederlânsk Kontinintaal Plat fan 'e Noardsee komt de fûgel ek as briedfûgel foar, wêrby't it giet om minstens hûnderten briedpearkes.<ref>[https://stats.sovon.nl/stats/soort/6020 Sovon, oproppen 31 oktober 2025.]</ref> == Hâlden en dragen == De winterkob wurdt yn it fyfte jier geslachtsryp en foarmet pearkes dy't meastentiids harren hiele libben byinoar bliuwe. It briedseizoen rint fan maaie oant july en de soarte briedt yn koloanjes op steile kliffen, mar soms binne der ek koloanjes op 'e grûn op eilannen. De jongen dy't berne wurde yn in koloanje op in klif binne feiliger foar natuerlike fijannen as dyjingen dy't op 'e grûn grutbrocht wurde. [[Ofbyld:Kittiwakes on Gull Island.jpg|thumb|left|Nêsten fan winterkobben.]] It wyfke leit ien oant trije brune aaien mei donkere plakjes fan likernôch seis sintimeter grut yn in nêst dat it pear tegearre bout fan grûn, modder en plantedielen. It materiaal wurdt dêrnei ta in dridzige massa fertrape, dêr't de fûgel yn rôlet om in nêstkom te foarmjen. Sa wurdt der in râne om it nêst makke en as de modder útdrûget, wurdt it nêst tige hurd. Beide âlden soargje foar de jongen, dy't nei fiif oant acht wiken útfleane kinne. Trochstrings libje noch 24 fan de 100 jongen as se geslachtsryp wurde. De meast foarkommende iere deadsoarsaken binne stoarmen, dy't kinne de fûgels útputte, en brek oan iten of ferwûnings troch bygelyks oaljelekkaazjes. It iten bestiet út lytse fiskjes, hjerrings, kreeften, garnalen, wjirms en ies. Simmerdeis fangt er ek ynsekten. Hy folget fiskersboaten en yt by gelegenheid ek fiskôfeart. == Status == De populaasjegrutte waard yn 2016 op 15 miljoen fûgels rûsd, mar de oantallen nimme rap ôf en de soarte wurdt dêrom as kwetsber op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] neamd. De bedrigingen foar de soarte binne klimaatferoaring wêrtroch der minder proaien binne. Dêrnjonken binne it oerfiskjen, de oaljefersmoarging en de wynmûneparken op see in bedriging. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-legged-kittiwake-rissa-tridactyla BirdLife] *[https://ebird.org/species/bklkit eBird] *[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=FB4D08F0837D4683 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Rissa tridactyla}} }} {{DEFAULTSORT:Winterkob}} [[Kategory:Winterkob]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] abedziwb6z3tvzuno02gj0mskii97tn 1237691 1237690 2026-08-03T10:44:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ 1237691 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = winterkob |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-legged Kittiwake (Rissa tridactyla).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Kittiwake (Rissa tridactyla) (W1CDR0001389 BD30).ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[winterkobben]] (''Rissa'') |Wittenskiplike namme= Rissa tridactyla |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Rissa tridactyla area all.PNG|center|250px]] {{Color box|#47e24c}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#0000ff}} [[wintergast]] }} De '''winterkob''' (''rissa tridactyla'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[winterkobben]] (''Rissa'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[seefûgels]] (''Laridae''). == Skaaimerken == In folwoeksen fûgel is tusken de 37 en 42 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan 93 oant 105 sintimeter. De soarte is unyk yn 'e famylje fan seefûgels om 't syn eftertean mar in lyts knobbeltsje foarmet. Dat jildt lykwols allinich foar de nominaatûndersoarte ''R. t. tridactyla'' en net foar de ûndersoarte ''R. t. pollicaris'' dy't, lykas de wittenskiplike namme al seit (''pollux'' = tomme), in normaal ûntwikkele eftertean hat. [[Ofbyld:Rissa tridactyla 2.jpg|thumb|left|Folwoeksen fûgels yn it winterkleed.]] De folwoeksen fûgel is te ferlikenjen mei de [[ûnwaarsfûgel]] mei in wite kop, nekke, ûnderkant, bopperomp en sturt. De boppewjukken binne yn twa kleuren griis en de wjukpunten binne folslein swart. De snaffel is gielgrien. Winterdeis is it fearrekleed fan 'e folwoeksen fûgels hast itselde as de simmerdracht, útsein dat se yn 'e nekke in grize bân ha en by it ear in donkere bân yn 'e foarm fan in heale moanne. By jonge fûgels binne de ferskillen grutter. Yn it earste winterkleed ha se swartgrize snaffels. Op 'e boppewjukken ha se boppedat in swarte tekening yn 'e foarm fan in "W". Ek ha se in dúdlike swarte bân yn 'e nekke. Nei twa jier krije de fûgels in folwoeksen kleed. == Fersprieding == Dizze soarte briedt yn [[Yslân]], de [[Fêreu-eilannen]], [[Bretanje]], [[Normandje]], [[Noarwegen]], noardlik [[Ruslân]], noardlik [[Sibearje]], noardwestlik [[Noard-Amearika|Amearika]] en [[Grienlân]] op steile rotskusten en op berchrichels, yn Noarwegen ek op útstekkende dielen fan gebouwen tichteby de see. Hy oerwinteret fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] oant de [[Kaapverdje|Kaapverdyske eilannen]], op 'e [[Noardsee]] en ek út en troch op 'e [[Eastsee]] en de [[Middellânske See]]. Twa [[ûndersoarte]]n wurde ûnderskieden: * ''Rissa tridactyla tridactyla'': fan noardlik en eastlik [[Kanada]] en noardlik [[Europa]] oant noardlik [[Ruslân]]. * ''Rissa tridactyla pollicaris'': fan eastlik [[Sibearje]] oant westlik [[Alaska]]. === Nederlân === Oan 'e Nederlânske kust binne winterkobben it hiele jier troch te sjen, mar fral winterdeis as der tsientûzenen fûgels yn ús kontreien oerwinterje. Op it Nederlânsk Kontinintaal Plat fan 'e Noardsee komt de fûgel ek as briedfûgel foar, wêrby't it giet om minstens hûnderten briedpearkes.<ref>[https://stats.sovon.nl/stats/soort/6020 Sovon, oproppen 31 oktober 2025.]</ref> == Hâlden en dragen == De winterkob wurdt yn it fyfte jier geslachtsryp en foarmet pearkes dy't meastentiids harren hiele libben byinoar bliuwe. It briedseizoen rint fan maaie oant july en de soarte briedt yn koloanjes op steile kliffen, mar soms binne der ek koloanjes op 'e grûn op eilannen. De jongen dy't berne wurde yn in koloanje op in klif binne feiliger foar natuerlike fijannen as dyjingen dy't op 'e grûn grutbrocht wurde. [[Ofbyld:Kittiwakes on Gull Island.jpg|thumb|left|Nêsten fan winterkobben.]] It wyfke leit ien oant trije brune aaien mei donkere plakjes fan likernôch seis sintimeter grut yn in nêst dat it pear tegearre bout fan grûn, modder en plantedielen. It materiaal wurdt dêrnei ta in dridzige massa fertrape, dêr't de fûgel yn rôlet om in nêstkom te foarmjen. Sa wurdt der in râne om it nêst makke en as de modder útdrûget, wurdt it nêst tige hurd. Beide âlden soargje foar de jongen, dy't nei fiif oant acht wiken útfleane kinne. Trochstrings libje noch 24 fan de 100 jongen as se geslachtsryp wurde. De meast foarkommende iere deadsoarsaken binne stoarmen, dy't kinne de fûgels útputte, en brek oan iten of ferwûnings troch bygelyks oaljelekkaazjes. It iten bestiet út lytse fiskjes, hjerrings, kreeften, garnalen, wjirms en ies. Simmerdeis fangt er ek ynsekten. Hy folget fiskersboaten en yt by gelegenheid ek fiskôfeart. == Status == De populaasjegrutte waard yn 2016 op 15 miljoen fûgels rûsd, mar de oantallen nimme rap ôf en de soarte wurdt dêrom as kwetsber op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] neamd. De bedrigingen foar de soarte binne klimaatferoaring wêrtroch der minder proaien binne. Dêrnjonken binne it oerfiskjen, de oaljefersmoarging en de wynmûneparken op see in bedriging. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-legged-kittiwake-rissa-tridactyla BirdLife] *[https://ebird.org/species/bklkit eBird] *[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=FB4D08F0837D4683 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Rissa tridactyla}} }} {{DEFAULTSORT:Winterkob}} [[Kategory:Winterkob]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] l79tvnll244oemj1szl6fyicj3qmuun 0 187568 1237485 1209943 2026-08-02T18:52:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237485 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartbúkstirns |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-bellied Tern in Satkosia Tiger Reserve December 2024 by Tisha Mukherjee 01.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[wytstirnzen]] (''Sterna'') |Wittenskiplike namme= Sterna acuticauda |Beskriuwer, jier= [[John Edward Gray|Gray]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartbúkstirns''' (''Sterna acuticauda'') is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae'') en de [[ûnderfamylje]] [[stirnzen]] (''Sternini''). De fûgel is in bedrige soarte dy't oarspronklik yn Súd- en [[Súdeast-Aazje]] foarkomt. == Skaaimerken == [[Ofbyld:An Endangered Black Bellied Tern (49604721947).jpg|thumb|left|Fûgel yn 'e briedtiid.]] De 32 oant 35 sm lange fûgel is likernôch like grut as de [[wytstirns]] en hat der ek wat hâlden en dragen in soad fan. Hy is griis fan boppe en hat in swarte mûtse en nekke. Yn 'e briedtiid wurdt it grize boarst nei de búk ta jimmeroan donkerder oant hast swart. Fierder hat de fûgel yn 'e briedtiid in oranje snaffel. Bûten de briedtiid binne it boarst en de búk ljochter en hat de snaffel in swarte tip. == Fersprieding == De fûgel kaam oarspronklik yn in grut gebiet foar yn súdlik en súdeastlik Aazje, mar dat is hjoed-de-dei beheind ta [[Yndia]] mei lytse populaasjes fan mooglik net mear as 30 fûgels yn [[Pakistan]], [[Nepal]] en [[Bangladesj]]. Earder waard tocht dat de soarte yn [[Birma]] útstoarn wie, mar dêr komt noch in tige lytse populaasje foar. Yn [[Sina]] (Yunnan), Noardwest-[[Tailân]], [[Laos]], [[Kambodja]] en [[Fjetnam]] is de soarte útstoarn. It is in [[stânfûgel]] dy't op sânflaktes en sânige eilannen yn grutte rivieren libbet. == Hâlden en dragen == De fûgel foerazjearret boppe swietwetter en rysfjilden en yt ynsekten en lytse fisken. Se briede fan febrewaris oant maaie, faak mei oare stirnzesoarten, mar net yn koloanjes fan 'e eigen soarte. It nêst is in yn it sân makke kûltsje net fier fan it wetter. In lechsel bestiet trochstrings út trije aaien. De briedgebieten lizze oant 730 m boppe de seespegel en net oan 'e kust. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2022 troch [[BirdLife International]] op 800 oant 1600 fûgels rûsd. De oantallen nimme noch jimmeroan ôf troch it ferlies fan habitat as gefolch fan fersmoarging, it yn kultuer bringen fan briedgebieten, de oanlis fan dammen, fersteuring, predaasje en it sammeljen fan aaien. De fûgel stiet dêrfandinne as bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-bellied-tern-sterna-acuticauda BirdLife] * [https://ebird.org/species/blbter1?siteLanguage=nl Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=807E1277B4640875 Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sterna acuticauda}} }} {{DEFAULTSORT:Swartbukstirns}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wytstirns]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] 51hbg0df34kddr0au3z692gyfdi0t1p 0 187570 1237580 1212630 2026-08-03T00:00:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237580 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tarastirns |Ofbyld = [[Ofbyld:White-fronted Tern 0A2A3710.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[wytstirnzen]] (''Sterna'') |Wittenskiplike namme= Sterna striata |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:SternaStriataIUCNver2018 2.png|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] </small> }} De '''tarastirns''' (''Sterna striata'') is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae'') en de [[ûnderfamylje]] [[stirnzen]] (''Sternini''). De fûgel is in hast bedrige soarte, dy't oan 'e eastlike kust fan [[Austraalje]] en de kustkriten fan [[Nij-Seelân]] foarkomt. == Namme == Tara is it [[Maoary (taal)|Maoary]]-wurd foar stirns. == Bekriuiwing == [[Ofbyld:Sterna striata -Bayswater, Auckland City, New Zealand -adults and nest-8.jpg|thumb|left|Briedende tarastirnzen.]] Tarastirnzen binne middelgrutte stirnzen fan likernôch 41 sm lang mei in swarte mûtse, in wite foarholle, swarte snaffel en donkerreade koarte poaten. De boppedielen binne ljochtgriis, somtiden wytich. De ûnderkant is folslein wyt. Bûten de briedtiid is de wite foarholle wat grutter en binne de lange sturtfearren ôfwêzich. == Systematyk en fersprieding == De tarastirns is ferdield yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Sterna striata incerta'' – [[Flinders Island]] en [[Cape Barren Island]] foar de kust fan [[Tasmaanje]]. * ''Sterna striata striata'' - briedt yn [[Nij-Seelân]] en is wintergast yn kustgebieten fan súdeastlik [[Austraalje]]. * ''Sterna striata aucklandorum'' – [[Chathameilannen]], [[Aucklandeilannen]] en mooglik [[Snareseilannen]]. Guon behannelje de soarte as [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat de soarte gjin ferdieling yn ûndersoarten hat. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Small white-fronted tern chick calling for parent.jpg|thumb|left|Roppende pyk.]] De soarte wurdt yn kustgebieten oantroffen en yt fisk en garnalen. Hy foerazjearret faak yn groepen yn 'e brâning of in oear kilometer de see yn en dûkt fan in hichte fan sân oant tsien meter. De fûgel is sosjaal en briedt tusken augustus en jannewaris op rotsige of sânstrannen, mar ek op grinteilannen yn rivieren en op kliffen. Hy briedt yn koloanjes fan meastentiids 100 oant 500 pearkes, mar oan 'e râne fan it ferspriedingsgebiet binne de koloanjes faak lyts. In lechsel bestiet út ien oant twa aaien. == Status == Oant 2018 waard de populaasje fan 'e soarte troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) noch as net bedrige beskôge. Ut nije ynformaasje die bliken dat de oantalle rap ôfnimme en dêrfandinne wurdt de soarte no kategorisearre as gefoelich (''Near Threatened'', 2018). De populaasje waard earder op 1,5 miljoen fûgels rûsd, mar dat wie slim oerdreaun. De populaasje fan 'e nominaatfoarm wurdt tusken de 5.000 en 20.000 rûsd, de ''aucklandorum'' tusken 1.000-5.000, en de ''incerta'' op mar 120 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-fronted-tern-sterna-striata BirdLife] *[https://ebird.org/species/whfter1/NZ-NSN eBird] *[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E1F9123B005AE4AA Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sterna striata}} }} {{DEFAULTSORT:Tarastirns}} [[Kategory:Wytstirns]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] mabx9vj8wn8ssjw95nroo30hmr2zwdn 0 187580 1237544 1212773 2026-08-02T19:57:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237544 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartnekkestirns |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-naped Tern on a jetty in Ross Island, Andaman, India.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Underfamylje = [[stirnzen]] (''Sterninae'') |Skaai = [[wytstirnzen]] (''Sterna'') |Wittenskiplike namme= Sterna sumatrana |Beskriuwer, jier = [[Stamford Raffles|Raffles]], 1822 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartnekkestirns''' (''Sterna sumatrana'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae'') en de ûnderfamylje [[stirnzen]] (''Sternini''). De fûgel libbet yn tropyske en subtropyske dielen fan 'e [[Yndyske Oseaan]] en de westlike [[Stille Oseaan]]. == Ferskining == De swartnekkestirns is in middelgrutte stirns fan 35 sm lang. It is in fûgel mei hiele ljochte kleuren en oars as syn neiste sibben hat er gjin swarte mûtse. Folwoeksen fûgels yn it briedkleed binne boppe griiswyt mei swarte poaten en en in swarte snaffel en mei in swart eachmasker dat as in swarte bân oant yn 'e nekke trochrint. Bûten it briedseizoen is de swarte bân diziger. == Fersprieding en systematyk == De soarte wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Sterna sumatrana sumatrana'' - komt foar fan 'e [[Andamanen]] en [[Nikobaren]] oant [[Japan]], [[Maleizje]] en [[Austraalje]] * ''Sterna sumatrana mathewsi'' – komt foar op [[Aldabra]], de [[Amiranten]], de [[Britsk Yndysk Oseaanterritoarium|Chagoseilannen]] en de [[Maldiven]] De soarte is ek as [[dwaalgast]] oan 'e kusten fan eastlik en súdlik Afrika waarnommen, dy't mooglik troch de wyn meifierd waarden fan koloanjes op 'e [[Seysjellen]]. Ut [[DNA]]-stúdzjes die bliken dat de soarte it meast besibbe is oan 'e [[rôze stirns]] (''Sterna dougallii'') en de [[tarastirns]] (''Sterna striata''). == Ekology == De fûgel siket iten yn lagunes of tichtby lân boppe de brâning, mar ek op see. Hy yt benammen lytse fisken, dy't fangt troch ûndjip te dûken. It briedseizoen ferskilt per gebiet. Hy briedt meastal yn lytse koloanjes fan fiif oant 20 pearkes, mar somtiden oant 200 pearen. De koloanjes binne meastal monospesifyk, mar somtiden briede se mei rôze stirnzen of brilstirnzen tagelyk. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei op it stuit (2025) in ûnbekende ûntwikkeling. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2018). Der is gjin rûzing fan 'e oantallen fan 'e fûgels, mar der wurde tûzenen nêsten yn 'e súdwestlike Stille Oseaan fûn, dêr't nei alle gedachten de grutste oantallen fan 'e soarte te finen binne. Op it wetter om [[Maleizje]] hinne is de soarte ôfnommen en telt de populaasje minder as 2.000 pearkes. Yn [[Yndoneezje]] is de swartnekkestirns in soad foarkommende seefûgel, mei teminsten 50 briedplakken. De ûndersoarte ''mathewsi'' is lykwols seldsum, mei 125–205 pearkes op seis lokaasjes op 'e Seysjellen. Mar 20–100 pearkes briede op 'e Chagoseilannen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-naped-tern-sterna-sumatrana BirdLife] * [https://ebird.org/species/blnter1?siteLanguage=nl Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=9D6704AC5D349A16 Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sterna sumatrana}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wytstirns]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Amerikaansk-Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam ]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Britsk Territoarium yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niûé]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] 2y29i2b6c7olq6vl4tiz0vvhps8ohw5 0 187616 1237437 1210300 2026-08-02T17:30:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237437 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdamerikaanske stirns |Ofbyld = [[Ofbyld:South american tern ushuaia reserva natural urbana bahia encerrada 1.14.25 DSC 5247-topaz-rawdenoise.jpg|250px]]<br><small>Forsterstirns yn 'e brieddracht.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Underfamylje = [[stirnzen]] (''Sterninae'') |Skaai = [[wytstirnzen]] (''Sterna'') |Wittenskiplike namme= Sterna hirundinacea |Beskriuwer, jier = [[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1831 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Sterna hirundinacea map.svg|250px]]{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] }} De '''Súdamerikaanske stirns''' (''Sterna hirundinacea'') is in [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae'') yn it [[skift]] fan 'e [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes''). De fûgel libbet oan súdlike kusten fan [[Súd-Amearika]] ynklusyf de [[Falklâneilannen]] noardlik oant [[Perû]] en [[Brazylje]]. It is de meast foarkommende stirns yn it ferspriedingsgebiet. == Ferskining == [[Ofbyld:Gaviotin Sudamericano.jpg|thumb|left|Súdamerikaanske stirns.]] Folwoeksen Súdamerikaanske stirnzen wurde 40 oant 44 sintimeter lang en se binne grutter as de gewoane [[wytstirns]] (''Sterna hirundo'') en de [[noardske stirns]] (''Sterna paradisaea''). Fierder ha se wat it fearrekleed it hiele jier troch in soad fan dy soarten. De snaffel is grutter en is read by folwoeksen fûgels en se hawwe gjin donkerkleurige efterrâne fan 'e haadslachpinnen, dy't sawol de gewoane wytstirns as de noardske stirns wol hawwe. De swarte mûtse rint oant ûnder it each. Jonge fûgels ha streke donkere boppedielen en hâlde bûnte tertials yn it earste jier, yn tsjinstelling ta de gewoane wytstirns en de noardske stirns. == Fersprieding == De Súdamerikaanske stirns briedt oan kusten en op eilannen yn súdlik Súd-Amearika en de Falklâneilannen oan 'e kust fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] fan east-sintraal [[Brazylje]] súdlik oer [[Argentynje]] oant [[Fjoereilân]], en oan 'e kust fan 'e [[Stille Oseaan]] fan súdlik [[Perû]] en [[Sily]]. Winterdeis migrearje súdlike populaasjes nei it noarden nei [[Ekwador]], [[Oerûguay]] en súdlik Brazylje. Se wurdt behannele as [[Monotypysk (takson)|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte]]n is. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Sterna hirundinacea, Rio Deseado, Santa Cruz, Argentina (49766654993).jpg|thumb|left|Koloanje yn Argentynje.]] De Súdamerikaanske komt allinnich oan kustkriten foar en briedt op sânstrannen, op rotsen en lytsere eilannen. De fûgel leit twa oant trije aaien fan april oant juny yn Brazylje, begjin novimber yn noardlik Argentynje en begjin desimber yn súdlik Argentynje. Bûten it briedseizoen wurdt er by strannen, [[Esuarium|estuaria]] en havens en oare kustwetters waarnommen op syk nei lytse fiskjes, skaaldieren en nei alle gedachten ek ynsekten. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet mar oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurde kin. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', 2018) op 'e [[Reade list]]. Tanommen toerisme kin de oarsaak wêze fan 'e delgong yn Sily, dêr't noch mar twa briedkoloanjes oer binne, en ek yn Argentynje. Yn súdlik Brazylje is it sammeljen fan aaien in probleem en dat kin ek ynfloed hawwe op 'e Sileenske populaasje. Op 'e Falklâneilannen is de fiskerij in potinsjele bedriging. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/south-american-tern-sterna-hirundinacea BirdLife] * [https://ebird.org/species/soater1 Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=ECAE1DA1B2F5B949 Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sterna hirundinacea}} }} {{DEFAULTSORT:Sudamerikaanske stirns}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wytstirns]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] o56jvm6mbiq3k8s1kltjgubvsn8tazp 0 187677 1237554 1212678 2026-08-02T20:03:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237554 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartsnaffeliishin |Ofbyld = [[Ofbyld:Chionis - panoramio.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[iishinfûgel]] ('' Chionidae'') |Skaai = [[iishinnen]] (''Chionis'') |Wittenskiplike namme= Chionis minor |Beskriuwer, jier= [[Karl Johann Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1841 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartsnaffeliishin''' (''Chionis minor'') is ien fan 'e twa soarten yn it [[skaai]] [[iishinnen]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iishinfûgels]]. == Skaaimerken == De swartsnaffeliishin wurdt 38 oant 41 sm lang en hat in spanwiidte fan 74 oant 79 sm. De soarte is dêrmei likernôch like grut as de oare soarte fan it skaai, de [[bûntsnaffeliishin]]. De fûgel hat wite fearren en in swartkleurige neakene hûd mei in wrateftige struktuer foar it each. De snaffel is lykas de namme seit swart. De poaten binne swart by de fûgels yn it noardlike ferspriedingsgebiet oant fleiskleurich by de fûgels fan it súdlike ferspriedingsgebiet. De eachring is fleiskleurich oant rôze. == Fersprieding == De soarte komt foar op in oantal subantarktyske eilannen yn 'e [[Yndyske Oseaan]]. Lykas de bûntsnaffeliishin libbet de fûgel op it lân, wylst in soad oare fûgels dêr foar in part op see libje. Der binne fjouwer ûndersoarten: *''Chionis minor marionensis'': [[Prins Edwardeilannen]] (súdlik fan [[Súd-Afrika]]). *''Chionis minor crozettensis'': [[Crozeteilannen]] (súdlike Yndyske Oseaan). *''Chionis minor minor'': [[Kerguelen]] (súdlike Yndyske Oseaan). * ''Chionis minor'': [[Heard en McDonaldeilannen]] (súdlike Yndyske Oseaan). == Hâlden en dragen == Lykas de oare soarte fan it skaai is it in fûgel dy't him faak skuldich makket oan [[kleptoparasitisme]]. Se binne faak by koloanjes fan [[pinguïns]] en [[seehûnen]] te sjen en frette dêr de trochgong, de neikream, de aaien en piken. Se ite ek kelp en dêrmei de bistjes yn 'e planten. It is in opportunist dy't ek ies en [[wringeleazen]] yn. == Status == De grutte fan 'e populaasje wurdt neffens in rûzing fan 2009 op 8.700 oant 13.000 folwoeksen fûgels holden. Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status fan net bedrige (''Least Concern'', 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-faced-sheathbill-chionis-minor BirdLife, oproppen 16 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/blfshe1 eBird, oproppen 16 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=7C15B681DD3E8B4C Avibase, oproppen 16 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chionis minor}} }} {{DEFAULTSORT:swartsnaffeliishin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Iishin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Prins Edwardeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Heard en de McDonaldeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]] i0eri7co1451ezhc0jlkatrmllfdzin 1237555 1237554 2026-08-02T20:03:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Fersprieding */ korr. 1237555 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartsnaffeliishin |Ofbyld = [[Ofbyld:Chionis - panoramio.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[iishinfûgel]] ('' Chionidae'') |Skaai = [[iishinnen]] (''Chionis'') |Wittenskiplike namme= Chionis minor |Beskriuwer, jier= [[Karl Johann Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1841 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartsnaffeliishin''' (''Chionis minor'') is ien fan 'e twa soarten yn it [[skaai]] [[iishinnen]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iishinfûgels]]. == Skaaimerken == De swartsnaffeliishin wurdt 38 oant 41 sm lang en hat in spanwiidte fan 74 oant 79 sm. De soarte is dêrmei likernôch like grut as de oare soarte fan it skaai, de [[bûntsnaffeliishin]]. De fûgel hat wite fearren en in swartkleurige neakene hûd mei in wrateftige struktuer foar it each. De snaffel is lykas de namme seit swart. De poaten binne swart by de fûgels yn it noardlike ferspriedingsgebiet oant fleiskleurich by de fûgels fan it súdlike ferspriedingsgebiet. De eachring is fleiskleurich oant rôze. == Fersprieding == De soarte komt foar op in oantal subantarktyske eilannen yn 'e [[Súdlike Oseaan]]. Lykas de bûntsnaffeliishin libbet de fûgel op it lân, wylst in soad oare fûgels dêr foar in part op see libje. Der binne fjouwer ûndersoarten: *''Chionis minor marionensis'': [[Prins Edwardeilannen]] (súdlik fan [[Súd-Afrika]]). *''Chionis minor crozettensis'': [[Crozeteilannen]] (súdlike Yndyske Oseaan). *''Chionis minor minor'': [[Kerguelen]] (súdlike Yndyske Oseaan). * ''Chionis minor'': [[Heard en McDonaldeilannen]] (súdlike Yndyske Oseaan). == Hâlden en dragen == Lykas de oare soarte fan it skaai is it in fûgel dy't him faak skuldich makket oan [[kleptoparasitisme]]. Se binne faak by koloanjes fan [[pinguïns]] en [[seehûnen]] te sjen en frette dêr de trochgong, de neikream, de aaien en piken. Se ite ek kelp en dêrmei de bistjes yn 'e planten. It is in opportunist dy't ek ies en [[wringeleazen]] yn. == Status == De grutte fan 'e populaasje wurdt neffens in rûzing fan 2009 op 8.700 oant 13.000 folwoeksen fûgels holden. Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de soarte de status fan net bedrige (''Least Concern'', 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-faced-sheathbill-chionis-minor BirdLife, oproppen 16 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/blfshe1 eBird, oproppen 16 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=7C15B681DD3E8B4C Avibase, oproppen 16 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chionis minor}} }} {{DEFAULTSORT:swartsnaffeliishin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Iishin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Prins Edwardeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Heard en de McDonaldeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]] rq6hkscvx4nmmdjjzmwi6ai7jb8hkb8 0 187713 1237692 1210592 2026-08-03T10:45:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237692 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbânearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Haliaeetus leucoryphus -Corbett National Park, Uttarakhand, India-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[see-earnen]] (''Haliaeetus'') |Wittenskiplike namme= Haliaeetus leucoryphus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1771 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wytbânsee-earn''' (''Haliaeetus leucoryphus'') is in tige seldsume [[rôffûgel]] dy't heart ta it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[see-earnen]] (''Haliaeetus''). == Ferskining == [[Ofbyld:(5) Pallas's Fish Eagle at Corbett National park, Uttarakhand India March 2013.jpg|thumb|left|Wytbânsee-earn yn 'e flecht.]] De wytbânsee-earn wurdt 72–84 sm lang en hat in spanwiidte fan 185–215 sm. De wat lytsere mantsjes binne wat lichter as de wyfkes. In folwoeksen wytbânsee-earn hat brune boppedielen en in sânkleurige kop en hals. De sturt hat in brede swarte einbân en in brede wite bân yn 'e midden. Jonge fûgels binne hielendal brún. == Fersprieding == Oarspronklik briedt de fûgel yn it eastlike Palearktysk gebiet oant om 'e [[Kaspyske See]] hinne yn [[Kazachstan]], [[Ruslân]], [[Tadzjikistan]], [[Turkmenistan]], [[Oezbekistan]], [[Mongoalje]], [[Sina]], [[Yndia]], [[Nepal]], [[Bangladesj]], [[Birma]] en [[Bûtan]]. Mar yn 'e rin fan 'e 20e iuw is de soarte yn grutte dielen fan dat gebiet ferdwûn as briedfûgel en komt er dêr net mear of allinnich as [[swalker]] foar. De fûgel libbet yn wiete gebieten, fral by grutte marren en rivieren, en yn leechlannen oant 5.000 m. == Hâlden en dragen == De nêsten wurde yn hege beammen by wetter boud. Se briede fan septimber oant febrewaris yn noardlik Yndia en Birma en yn Bangladesj komt er ein augustus werom yn it briedgebiet. Troch trije fûgels dy't mei in satellyt folge binne is men te witten kommen dat de fûgel op lange ôfstannen fan mear as 4.000 km fan Yndia nei Mongoalje en Ruslân migrearje kin. Ek wiene dy fûgels yn steat om op hichten fan mear as 6.000 m oer de [[Himalaya]] te fleanen (Steele 2017). De wichtichste fiedselboarne fan 'e wytbânsee-earn bestiet út fisk, dy't er fangt sûnder djip te dûken. Hy yt ek wetterfûgels, kjifdieren, kikkerts, reptilen en ies. Ut en troch [[Kleptoparasitisme|stelt er de proaien]] fan oare rôffûgels. == Status == Njonken streekrjochte ferfolging drage minsken by oan 'e delgong fan 'e soarte troch habitatdegradaasje, fersmoarging en it oerbefiskjen fan marren. It grutte ferspriedingsgebiet is misliedend om 't de soarte tige seldsum is en yn grutte dielen fan it ferspriedingsgebiet as briedfûgel ferdwûn is. Nei alle gedachten konsintrearret de briedpopulaaje him hjoed-de-dei yn 'e súdlike gebieten fan it ferspriedingsgebiet lykas Noard-Yndia, Bangladesj en Birma en ha de noardlike gebieten lykas Ruslân en Mongoalje gjin briedpopulaasjes mear. Yn Yndia feroarsaket de fersprieding fan 'e wetterhyasint delgong om't de fûgel lestich in proai fine kin. Yn Bangladesj nimt de soarte ôf troch it ferdwinen fan swietwettersompen. De wrâldpopulaasje is lyts en waard yn 2016 rûsd op 1000 oant heechút 2500 folwoeksen fûgels. Op 'e Reade list fan 'e [[IUCN]] wurdt de fûgel as bedrige (''Threatened'', 2021) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pallass-fish-eagle-haliaeetus-leucoryphus BirdLife, oproppen 18 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/pafeag1 eBird, oproppen 18 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F3CCFC1881D339F6 Avibase, oproppen 18 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Haliaeetus leucoryphus|Wytbânsee-earn}} }} {{DEFAULTSORT:witbanseeearn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:See-earn]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] rfv9c2wbgjf68u8e38evqb7woq5lh3t 0 187794 1237335 1210826 2026-08-02T14:00:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237335 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = slange-earn |Ofbyld = [[Ofbyld:Short-toed Snake-Eagle in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[slange-earnen]] (''Circaetus'') |Wittenskiplike namme= Circaetus gallicus |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:CircaeutusGallicusIUCN2019-2.png|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] }} }} De '''slange-earn''' (''Circaetus gallicus'') is ien fan 'e seis soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[slange-earnen]] (''Circaetus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). == Ferskining == De slange-earn wurdt 62 oant 69 sm lang en hat in spanwiidte fan 1,62 oant 1,78 m. De fûgel hat in ûle-eftige kop mei grutte giele eagen. Se binne te werkennen oan 'e ljochte kleur ûnder de wjukken, ûnderbrutsen troch griisbrune bannen. De boppedielen binne griisbrún. It kin, de kiel en it boppeboarst binne bleek ierdebrún. De sturt hat trije of fjouwer bannen. == Fersprieding == De slange-earn is de iennige soarte yn syn skaai dy't foarkomt yn [[Europa]] en [[Aazje]] ynstee fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. Hy briedt fan noardwestlik Afrika en súdwestlik Europa noardlik oant de [[Golf fan Finlân]] oant de [[Balkasjmar]], noardwestlik [[Sina]] en noardlik en noardwestlik [[Mongoalje]]; súdlik oant [[Lyts-Aazje]] troch de [[Levant]], de súdlike [[Kaukasus]] en noardlik en westlik [[Iran]]. Isolearre populaasjes wurde fûn op it [[Yndysk subkontinint]] en op 'e [[Lytse Sûnda-eilannen]] fan [[Lombok]] oant [[Timor]]. De westlike populaasjes migrearje ein septimber-oktober nei de [[Sahel]] yn Afrika en komme yn april-maaie werom. De eastlike populaasjes bliuwe yn súdlik Aazje of migrearje nei [[Súdeast-Aazje]], guon nei de [[Grutte Sûnda-eilannen]]. Der wurde twa ûndersoarten erkend: * ''C. g. gallicus'' (Gmelin, JF, 1788) – súdwest Europa oant Sintraal-Aazje, noardwestlik Sina en Yndia * ''C. g. sacerdotis'' Ng, NSR, Christidis, Olsen, Norman & Rheindt, 2017 – [[Lytse Sûnda-eilannen]]. === Nederlân === De fûgel wurdt hjoed-de-dei hast alle jierren yn Nederlân sjoen yn leechfeangebieten en op heidefjilden, lykas boppe it [[Dwingelderfjild]] en it [[Fochtelerfean]]. Mei't de populaasje yn Frankryk groeit, wurdt oannommen dat de fûgel yn 'e takomst ek as briedfûgel yn Nederlân foarkomt.<ref>[https://stats.sovon.nl/stats/soort/2560 SOVON, oproppen 23 novimber 2025.]</ref> == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Biancone con preda.jpg|thumb|left|Slange-earn mei proai.]] De proaien fan 'e fûgel bestiet meast út reptilen, benammen slangen, mar ek hagedissen. Se reitsje somtiden betiizge mei gruttere slangen en fjochtsje op 'e grûn. Ek jeie se op lytse sûchdieren oant de grutte fan in knyn, selden op fûgels en grutte ynsekten. Oer it generaal is de fûgel tige stil. By gelegenheden jout er in ferskaat oan muzikale fluittoanen. By it brieden leit er mar ien aai. Hy kin oant 17 jier wurde. == Status == De [[IUCN]] kategorisearret de fûgel as net bedrige (Least Concern, 2021) fanwegen syn tige grutte ferspriedingsgebiet, grutte populaasje en de oer it generaal stabile ûntwikkeling.Yn Europa wurdt it oantal briedpearen op 20.000 rûsd. De totale populaasje soe neffens in rûzing út 50.000 oant 100.000 folwoeksen fûgels bestean. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/short-toed-snake-eagle-circaetus-gallicus BirdLife, oproppen 22 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/shteag1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 22 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=8372FFBAA4080FBB Avibase, oproppen 22 novimber 2025.] * Foar oare boarnen, sjoch [[:de:Gaukler (Vogel)]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Circaetus gallicus|Slange-earn}} }} {{DEFAULTSORT:Slange-earn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Slange-earn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] 0g6abi1z223mwrkishtos4536sqr9lf 0 187861 1237671 1210999 2026-08-03T10:29:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237671 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wâldûle |Ofbyld = [[Ofbyld:Tawny Owl in Fife, Scotland.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Strix aluco - Tawny Owl XC457393.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[ûle-eftigen]] (''Strigiformes'') |Famylje = [[ûlefûgels]] (''Strigidae'') |Skaai = [[wâldûlen]] (''Strix'') |Wittenskiplike namme= Strix aluco |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:StrixAlucoIUCN.png|250px]] }} De '''wâldûle''' of '''boskûle''' (''Strix aluco'') is in ûle yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Strix'' yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[ûlefûgels]] (''Strigidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Strix aluco 2 (Martin Mecnarowski).jpg|thumb|left|Fleanende wâldûle.]] De fûgel is 40 oant 42 sm lang en wat grutter as in [[goudûle]] of in [[hoarnûle]]. De spanwiidte is 93 oant 98 sm. Se ha in relatyf grutte rûn kop, swartbrune eagen en in wat knobbich oansjen. It fearrekleed is meast griis, donkerbrún en readbrún. De ferhâldingen fan 'e kleuren ferskille mei de ûndersoarte. It fearrekleed is boppe en ûnder yn 'e lingte tekenen. De ûnderkant is ljochter as de boppekant. == Fersprieding == Wâldûlen libje yn Europa en binne allinnich ôfwêzich yn it grutste part fan [[Skandinaavje]], [[Ierlân]] en [[Yslân]]. Se komme ek yn dielen fan it westen fan [[Aazje]] en it noarden fan [[Marokko]], [[Algerije]] en [[Tuneezje]] foar. Der wurde sân [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''S. a. aluco'' (Linnaeus, 1758): noardlik, sintraal en súdeastlik Europa oer Oekraïne en Europeesk Ruslân . * ''S. a. biddulphi'' (Scully, 1881): Pakistan en noardwestlik Yndia. * ''S. a. harmsi'' (Zarudny, 1911): Kazachstan, Oezbekistan en Kirgyzje. * ''S. a. sanctinicolai'' (Zarudny, 1905): noardeastlik Irak en westlik Iran. * ''S. a. siberiae'' (Dementiev, 1933): fan it Oeralberchtme oant westlik Sibearje. * ''S. a. sylvatica'' (Shaw, 1909): West- en Súd-Europa en West-Turkije. * ''S. a. willkonskii'' (Menzbier, 1896): fan noardeastlik Turkije en noardwestlik Iran oant Turkmenistan. It habitat bestiet út iepen leaf- en mingde bosken, parken, tunen mei genôch âlde beammen met holtes. Yn nullebosken komt de fûgel allinnich oan boskrânen foar. De soarte briedt ek yn 'e Nederlânske dunen, dêr't de fûgel knineholtes brûkt om yn te brieden. === Nederlân === De soarte hat him yn 'e 20e iuw yn Nederlân bot útwreide. Sûnt de jierren 1960 kolonisearre de wâldûle de dunerige en oare dielen fan West-Nederlân. Healwei de jierren 1970 folgen Noard-Brabân en Drinte en wat letter ek oare dielen fan it lân. Yn Fryslân komt de soarte yn it súdeasten foar mei hjir en dêr briedgefallen yn it noarden fan 'e provinsje.<ref>[https://stats.sovon.nl/stats/soort/7610 SOVON, 25 novimber 2025.]</ref> == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Совеня кличе маму.jpg|thumb|left|Jonge fûgel.]] Wâldûlen wurde yn it easte jier geslachtsryp en briede fan febrewaris, mar meast maart, oant juny by foarkar yn beamholtes. Se kinne ek yn gebouwen of nêstkasten briede. Se binne monogaam en bliuwe in libben lang byinoar. Allinnich it wyfke briedt en sy sit tige fêst op 'e aaien. In lechsel bestiet meast út twa oant fjouwer aaien, mar kin fariëarje tusken 1 oant 7. De piken komme nei 28 oant 29 dagen nei it lizzen fan 'e aaien út. As de jonge fûgels 30 oant 32 dagen âld binne, ferlitte se it nêst. De âlders helpe de fûgels oant se harren rêde kinne en oant de hjerst bliuwe se yn 'e regel yn it territoarium. De stjerte ûnder de jongen is mei 50% yn it earste jier relatyf heech. Wâldûlen binne [[stânfûgel]]s en bliuwe it hiele jier yn harren territoarium. It fretten fan wâldûlen yn Nederlân bestiet meast út mûzen, jonge kninen en fûgels en as der te min fretten is wolle se ek kikkerts, wjirms of ynsekten ite. De grutste fijân fan 'e wâldûle is de [[hauk]]. == Status == In rûzing út 2018 hâldt de folsleine populaasje op 1.580.000 oant 2.340.000 folwoeksen fûgels. Likernôch 80% fan 'e wrâldpopulaasje libbet yn Europa. Yn Nederlân wurdt it oantal pearkes op 5.200 oant 6.400 rûsd en de soarte nimt by ús licht ta. Strange winters kinne de populaasje wol negatyf beynfloedzje. De soarte wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'', 2024) beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= * Uilen van Europa, Mebs en Scherzinger, fyfte printinge, ISBN 978b90 215 6232 2 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tawny-owl-strix-aluco Birdlife] * [https://ebird.org/species/tawowl1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=37A121744F77C1DB Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Strix aluco|Wâldûle}} }} {{DEFAULTSORT:Waldule}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wâldûle]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] cgyinvelb8ewfmlbuecmks8i5r5zvg4 0 187998 1237438 1211370 2026-08-02T17:31:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237438 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Suderlânpoarperhin |Ofbyld = [[Ofbyld:South Island Takahē 0A2A9204.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Porphyrio hochstetteri - Takahe-song-10.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Underfamylje = [[poarperhinfûgels]] (''Porphyrioninae'') |Skaai = [[poarperhinnen]] (''Porphyrio'') |Wittenskiplike namme= Porphyrio hochstetteri |Beskriuwer, jier= [[Adolf Bernard Meyer|Meyer]], 1883 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Takahe distribution map.svg|250px]]<br>{{Color box|#009900ff}}<br><small>Fersprieding fan 'e soarte, ynklusyf opfanglokaasjes.</small> }} De '''Sudereilânpoarperhin''' of de '''Sudereilântakahe''' (''Porphyrio hochstetteri'') is in net-fleanende [[ralfûgel]], dy't ta itselde [[Skaai (taksonomy)|skaai]] heart as de yn Europa foarkommende [[poarperhin]] (''P. Porphyrio''). Yn it [[Maoary]] hjitte de fûgel ''takahe''. == Ferskining == [[Ofbyld:Juvenile takahe walking across lawn.jpg|thumb|left|Juvenyl.]] De fûgel hat in lingte fan 63 sm en in gewicht fan 3 kilo. De soarte is folle grutter as de gewoane [[poarperhin]]. It is in grienblauwe fûgel mei in oliifgriene oant blauwe rêch. De fûgel hat in grutte reade snaffel mei in read skyld boppe de snaffel. De koarte en foarse poaten binne read. Mantsjes en wyfkes binne gelyk, mar wyfkes binne krekt wat lytser. Jonge fûgels ha in doffere kleur. == Fersprieding == De fûgel kaam eartiids foar yn bosken en gersgebieten, mar it gebiet is no beheind ta de alpine gerslannen. As de snie falt sakket de fûgel ôf nei bosk en strûklân. De soarte libbet op it Sudereilân, dêr't er yn it [[Murchison -berchtme]] yn it súdwesten foarkomt. Yn 2018 waard in twadde populaasje stifte troch it frijlitten fan fûgels yn it [[Nasjonaal Park Kahurangi]]. Yn 2023 waarden op 'e nij fûgels loslitten yn 'e regio [[Otago]] en om in grutte populaasje mooglik te meitsjen waarden yn 2025 nochris fûgels yn 'e omkriten loslitten.<ref>[https://www.doc.govt.nz/our-work/takahe-recovery-programme/visit-a-takahe/ Department of Conservation, oproppen 29 novimber 2025.]</ref> == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Two juvenile and two adult takahe standing on grass.jpg|thumb|left|Twa folwoeksen fûgels mei twa jonge fûgels.]] De fûgels binne [[Monogamy|monogaam]] en ha it nêst op 'e grûn tusken it gers, itjinge de aaien en jonge fûgels kwetsber meitsje foar [[predaasje]]. De soarte leit meastentiids twa aaien en de fûgel kin oan 'e ein fan it earste jier begjinne te brieden, mar meast foar it earst yn it twadde jier. Se wurde likernôch 18 jier âld yn it wyld en 22 jier yn finzenskip. De fûgel yt sied, gers en ynsekten en blêd fan gerssoarten fan benammen de ''Chionochloa''. == Status == Lykas oare net-fleanende Nij-Seelânske fûgels hat de soarte slim te lijen hân fan ynfierde bisten lykas harten en ynfierde harmelingen, rotten en katten. Mar de fûgel waard ek swier bejage troch de Maoary en waard pas yn 1847 foar it earst beskreaun op basis fan fossile bonken. Yn 1850 waard foar it earst in libbene fûgel fongen en letter noch in pear. Nei't yn 1898 noch in fûgel fûn wie en de fûgel dêrnei net mear sjoen waard, waard oannommen dat de soarte útstoarn wie. Yn 1948 waard dochs wer in lytse populaasje ûntdutsen yn it súdwesten yn it [[Nasjonaal Park Fiordland]] fan it Sudereilân. Dy populaasje telde doe 250 oant 300 fûgels. Yn 'e jierren dêrnei rûnen de oantallen fierder tebek. Yn 1985 waard úteinset mei it grutbringen fan 'e fûgel yn finzenskip. De oantallen namen doe wer stadichoan ta en fluktuearren foar in hiel skoft tusken 100 en 160 fûgels. Yn 2007-2008 waard de soarte troffen troch de pest en sakke de populaasje mei 40% oant in djiptepunt fan 80 fûgels yn 2014. Troch de bestriding fan ynvasive predatoaren en aktyf natuerbehear nimt it oantal fûgels ta. Yn 2023 waard de populaasje op likernôch 500 fûgels rûsd.<ref>[https://www.doc.govt.nz/nature/native-animals/birds/birds-a-z/takahe/?utm_source=chatgpt.com Department of Conservation, ]</ref> De oantallen nimme fierder ta mei trochstrings 10% yn it jier (2025), mar sûnder de beskerming fan minsken oerlibbet de soarte net. Dêrfandinne stiet de soarte as bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/south-island-takahe-porphyrio-hochstetteri BirdLife, oproppen 29 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6001C6A858D9DDA0 Avibase, oproppen 29 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/takahe3?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 29 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Porphyrio hochstetteri|Sudereilânpoarperhin}} }} {{DEFAULTSORT:Sudereilanpoarperhin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Poarperhin]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] 9g3t360cg2npybp71ooe1np6asrcvbw 0 188003 1237704 1212722 2026-08-03T10:51:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237704 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wite poarperhin |Ofbyld = [[Ofbyld:NML-VZ D3213 Porphyrio stanleyi.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Underfamylje = [[poarperhinfûgels]] (''Porphyrioninae'') |Skaai = [[poarperhinnen]] (''Porphyrio'') |Wittenskiplike namme= Porphyrio albus |Beskriuwer, jier= [[George Shaw|Shaw]] | datum = 1790 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Lord Howe Island.PNG|250px]]<br>Lokaasje [[Lord Howe-eilân]] tusken [[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]]. }} De '''wite poarperhin''' (''Porphyrio albus'') wie in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[ralfûgels]] (''Rallidae'') en is yn 'e earste helte fan 'e 19e iuw útstoarn as gefolch fan 'e [[oerbejaging]] fan 'e fûgel. Nei alle gedachten wie de wite poarperhin tsjin 1834 útstoarn. De fûgel libbe op it [[Lord Howe-eilân]] en waard foar it earst troch Europeanen sjoen doe't Britske skippen it eilân tusken 1788 en 1790 besochten. De ferslaggen en yllustraasjes fan 'e fûgel datearje út dy tiid. Der binne fan 'e fûgel hjoed-de-dei noch mar twa hûden fan 'e soarte oerbleaun: it [[holotype]] yn it Natuerhistoarysk Museum fan [[Wenen]] en ien yn it [[World Museum Liverpool]]. Alhoewol't der betizing west hat oer de komôf fan 'e eksimplaren en de klassifikaasje en anatomy fan 'e fûgel, wurdt der tsjintwurdich fanút gien dat it om in aparte soarte gie, dy't [[Endemisme|endemysk]] wie foar it Lord Howe-eilân. De fûgel wie it meast ferlykber mei de [[Australyske poarperhin]]. Ek binne der [[Subfossyl|subfossile]] bonken fûn. [[Ofbyld:Lord Howe swamphen colour stages.jpg|thumb|left|Yllustraasje fan 'e trije fazes fan 'e wite poarperhin.]] De 36 oant 55 sm grutte fûgel wie foar it grutste part wyt. Beide bekende hûden hawwe meast wite fearren, mar it eksimplaar fan Liverpool hat ek wat blauwe fearren. Dat is oars as de oare soarten yn it [[Skaai (takosnomy)|skaai]]. Ferslaggen skriuwe oer fûgels, dy't folslein wyt, folslein blau en mingd blau-wite fearren hienen. Jonge fûgels wienen swart en waarden blau en as se âlder waarden wyt. Alhoewol't dat ek as [[albinisme]] ynterpretearre is, kin it progressive fergrizing west hawwe, wêrby't fearren it pigmint mei de âldens ferlieze. De snaffel, it skyld op 'e foarholle en de poaten fan 'e fûgel wiene read en hy hie in klau (of spoar) op 'e wjuk. Oer it hâlden en dragen fan 'e fûgel is net in soad bekend. Faaks koe de fûgel fleane, mar nei alle gedachten net goed. Dat en syn nuete gedrach makke fan 'e fûgel in maklike proai foar minsken dy't it eilân besochten. De fûgels waarden massaal mei stokken deaslein. Neffens rapporten wie de fûgel algemien ferspraat. Al hiel gau nei de earste besite fan minsken op it eilân ferdwûn de fûgel. Tusken de ûntdekking fan it eilân yn 1788 en de lêste waarnimming yn 1790 lizze mar twa jier. Mooglik wie de fûgel al útstoarn doe't yn 1834 it eilân bewenne waard. It is ien fan 'e acht fûgelsoarten op it eilân dy't troch minsklike yntervinsje útroege waard. {{CommonsBalke|Porphyrio albus|Wite poarperhin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Poarperhin]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 19e iuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lord Howe]] cvxit35o8mfxqz2h7xhul4dbkiyoeyk 0 188005 1237341 1211369 2026-08-02T14:07:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237341 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = smaragdpoarperhin |Ofbyld = [[Ofbyld:African Purple Swamphen, Porphyrio madagascariensis at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (21308361121).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Underfamylje = [[poarperhinfûgels]] (''Porphyrioninae'') |Skaai = [[poarperhinnen]] (''Porphyrio'') |Wittenskiplike namme= Porphyrio madagascariensis |Beskriuwer, jier= [[John Latham|Latham]], 1801 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = }} De '''smaragdpoarperhin''' (''Porphyrio madagascariensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[ralfûgels]] (''Rallidae''). == Taksonomy == Basearre op yn 1997 en 2015 publisearre molekulêre [[Fylogeny|fylogenetyske]] stúdzjes waard de gewoane [[poarperhin]] opdield yn seis soarten sûnder erkende [[ûndersoarte]]n. Guon autoriteiten behannelje de smaragdpoarperhin lykwols noch jimmeroan as in ûndersoarte fan 'e poarperhin. == Ferskining == [[Ofbyld:African Purple Swamphen, Porphyrio madagascariensis at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (21289588902).jpg|thumb|left|Smaragdpoarperhin yn it Súdafrikaanske Fûgelreservaat Marievale.]] De smaragdpoarperhin liket in soad op 'e gewoane poarperhin, mar is grutter en hat in griene of brûnsgriene rêch en skouders. Ek liket er op 'e [[griiskoppoarperhin]] fan [[Aazje]], wêrmei't er de grieneftige rêch dielt, mar net de blekere grize kop fan dy soarte. == Fersprieding == De soarte komt foar yn [[Egypte]] oan 'e [[Nyl]] oant de delta en [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] en op [[Madagaskar]]. Yn grutte dielen fan Afrika is it foarkommen fan 'e fûgel hiel lokaal. As swalker is de fûgel oant yn [[Israel]] waarnommen. De fûgel hat in foarkar foar swiet- of brak wetter, stadich streamende rivieren mei in soad reid en begroeiïng, sompen en lân dat splis stiet. == Status == Oannommen wurdt dat de oatallen fan 'e wrâldpopulaasje ôfnimme troch fersteuring en ferlies fan habitat. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/purswa2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=865C039E4B8BE80A Avibase, oproppen 30 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/purswa2/KE Ebird, oproppen 30 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Porphyrio madagascariensis|Smaragdpoarperhin}} }} {{DEFAULTSORT:Smaragdpoarperhini}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Poarperhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 5grxhzbbobusbvuaxjjxkskhb2nbypf 0 188068 1237546 1211458 2026-08-02T19:58:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237546 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartrêchpoarperhin |Ofbyld = [[Ofbyld:Trích.JPG|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Underfamylje = [[poarperhinfûgels]] (''Porphyrioninae'') |Skaai = [[poarperhinnen]] (''Porphyrio'') |Wittenskiplike namme= Porphyrio alleni |Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartrêchpoarperhin''' (''Porphyrio indicus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[ralfûgels]] (''Rallidae''). == Ferskining == De swartrêchpoarperhin hat in reade snaffel en reade poaten. De fûgel ûnderskiedt him fan oare fûgels yn it skaai troch syn swarte rêch. De fûgel komt yn dielen fan it ferspriedingsgebiet tagelyk foar mei de [[griiskoppoarperhin]], mar is oer it generaal folle donkerder. == Takonomy == De swartrêchpoarperhin waard earder mei fiif oare soarten as [[ûndersoarte]] fan 'e poarperhingroep beskôge, dêr't ek de gewoane [[poarperhin]], de [[Australyske poarperhin]], de [[griiskoppoarperhin]], de [[smaragdpoarperhin]] en de [[Filipynske poarperhin]] ta hearden. Nei oanlieding fan yn 1997 en 2015 publisearre molekulêre [[Fylogeny|fylogenetyske]] stúdzjes waard de poarperhin opdield yn seis soarten. Guon autoriteiten behannelje se lykwols noch jimmeroan as ûndersoarten. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net yn ûndersoarten ferdield is. == Ferprieding == De fûgel libbet yn Súdeast-Aazje oant [[Sulawesi]] en [[Borneo]]. == Status == De [[IUCN]] behannelet de fûgel as in ûndersoarte fan 'e poarperhin. Dêrfandinne is der gjin aparte status fan 'e fûgel. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/purswa4/cur/introduction Birdsof the World, oproppen 1 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=3D354C29622C7FD6 Avibase, oproppen 1 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/purswa4 Ebird, oproppen 1 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Porphyrio indicus|swartrêchpoarperhin}} }} {{DEFAULTSORT:swartrechpoarperhin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Poarperhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] o7k9xzyy1erjsqjjvz4at0oie8y8pxc 0 188070 1237481 1211549 2026-08-02T18:49:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237481 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swart reidhintsje |Ofbyld = [[File:Dusky moorhen (Gallinula tenebrosa tenebrosa) Sydney.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Skaai = [[reidhinnen]] (''Gallinula'') |Wittenskiplike namme = Gallinula tenebrosa |Beskriuwer, jier = [[John Gould|Gould]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''swart reidhintsje''' of de '''swarte reidhin''' (''Gallinula tenebrosa'') is ien fan 'e acht soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reidhinnen]] (''Gallinula'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[ralfûgels]] (''Rallidae''). De soarte libbet yn [[Austraalje]], [[Nij-Guineä]] en [[Yndoneezje]]. == Ferskining == It swarte reidhintsje is in middelgrutte fûgel. De fûgel is meast donkergriis oant swart, mei in brunere tint op 'e boppedielen. It skyld op 'e foarholle is read en de snaffel is lykas syn [[Reidhintsje|by ús bekende sibbe]] ek read mei in giele punt. In ferskil is dat it swarte reidhintsje net de wite streek op 'e flanken hat. Ek binne de poaten oranjegiel yn stee fan giel. De sturt is swart en wyt. Yn 'e hjerst en winter wurdt de kleur fan it skyld op 'e foarholle by wyfkes en jonge mantsjes doffer, wylst it skyld yn it briedseizoen by beide skaaien wer helderder wurdt. {| class="wikitable" border="1" |- | [[File:Dusky Moorhen Adult.JPG|200x150px]] | [[File:Kokoszka(Grzecho Lukasik).jpg|200x150px]] |- | Swart reidhintsje | Gewoan reidhintsje |} == Fersprieding == De fûgel komt foar Austraalje, Nij-Guineä en Yndoneezje. Guon swalkjende, net-briedende fûgels kinne ek yn [[Nij-Seelân]] waarnommen wurde. Yn Austraalje wurde se fral oantroffen yn 'e eastlike steaten [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]], [[Nij-Súd-Wales]] en [[Queenslân]], sa fier noardlik as [[Cooktown]], en ek yn it eastlike diel fan Súd-Austraalje en de súdwestlike punt fan West-Austraalje. De fûgel libbet ek yn dielen fan [[Tasmaanje]] en Súd-Austraalje, mar komt dêr net algemien foar. Der wurde trije ûndersoarten ûnderskieden, dy't wat formaat oanbelanget fan inoar ferskille: * ''G. t. frontata'': fan súdeastlik [[Borneo]] oant [[Sulawesi]], de súdlike [[Molukken]], [[Lytse Sûnda-eilannen]] en súdeastlik Nij-Guineä. * ''G. t. neumanni'': noardlik Nij-Guineä. * ''G. t. tenebrosa'': Austraalje. It habitat bestiet út wiete gebieten mei in foarkar foar swietwettersompen en wurdt selden fier fan dy gebieten fûn, útsein as se foerazjearje. Se wurde ek fûn yn stedsparken en faak by opslachmarren en oan iggen fan rivieren. Se hawwe iepen wetter nedich mei wat dekking lykas gers, reid en oare fegetaasje. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Dusky Moorhen - AndrewMercer - DSC01039.jpg|thumb|left|Swart reidhintsje mei jongen.]] De fûgels migrearje net faak oer lange ôfstannen en kinne lang op itselde plak bliuwe. Se kinne nei oare lokaasjes yn it ferspriedingsgebiet migrearje as it iten krap wurdt. Jonge fûgels ferlitte it berteplak yn 'e hjerst en maitiid en wurde faak oantroffen op lokaasjes dy't normaal net faak besocht wurde troch folwoeksen fûgels. Se briede yn it suden fan Austraalje fan augustus oant jannewaris, dêr't se meast ien kear briede, wylst de noardlike fûgels fan jannewaris oant juny faak twa kear briede. Se bouwe in nêst fan reid of gers oan 'e wetterkant of in pear sintimeter boppe it wetter. In lechsel bestiet út 5 oant 11 matte wite aaien mei readbrune plakjes. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2025). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/dusmoo1/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 1 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=0BA183A7E9B3EC2E Avibase, oproppen op 1 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/dusmoo1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen op 1 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gallinula tenebrosa|swart reidhintsje}} }} {{DEFAULTSORT:swart reidhintsje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reidhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] f0rruog9lyz88m3tx2n9nxphq0hniex 0 188132 1237695 1211756 2026-08-03T10:46:45Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237695 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbúkgeal |Ofbyld = [[Ofbyld:WHITE-BELLIED-REDSTART-SINTHAN-TOP.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[gealtsjes]] (''Luscinia'') |Wittenskiplike namme= Luscinia phaenicuroides |Beskriuwer, jier= [[John Edward Gray|J.E. Gray]] & [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1847 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wytbúkgeal''' (''Luscinia phaenicuroides'', synonimen: ''Hodgsonius phaenicuroides'' en ''Hodgsonius phoenicuroides'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[gealtsjes]] (''Luscinia'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[miggesnappers]] (''Muscicapidae''). == Ferskining == De fûgel is gâns oars as oare soarten yn it skaai. It mantsje is oer it algemien blau mei oranje sturtrânen en in wite búk. It wyfke mist de wite ûnderkant fan it mantsje en is yn stee oer it algemien brún mei donkerder boppekanten. Jonge mantsjes hawwe in blauwe kop en boarst, mar binne fierder oer it algemien brún. == Fersprieding == De soarte komt yn [[Aazje]] foar fan 'e [[Himalaya]] oant Sintraal-[[Sina]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Luscinia phaenicuroides phaenicuroides'': de [[Himalaya]] en westlik [[Birma]]. * ''Luscinia phaenicuroides ichangensis'': fan noardeastlik en eastlik Birma oant Sintraal-[[Sina]] en it noarden fan [[Yndosina]]. De soarte briedt yn strûkeftige berchgebieten, benammen yn 'e oergongssône tusken bosk en iepener habitat. Foar de winter migrearret er nei itselde habitat op legere hichten. == Status == De is gjin rûzing oer de grutte fan 'e populaasje, mar de soarte wurdt as net algemien oan frij algemien omskreaun. Op 'e [[Reade list]] fan'e [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024) klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/whbred1#:~:text=Identification&text=A%20dark%2C%20medium%2Dsized%20songbird,dense%20habitat%20at%20lower%20elevations. Avibase, oproppen 3 desimber 2025] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-redstart-luscinia-phaenicuroides Birdlife, oproppen 3 desimber 2025] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=789DEC690FD2CBBF Avibase, oproppen 3 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Luscinia phaenicuroides}} }} {{DEFAULTSORT:Witbukgeal}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gealtsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] l6c9l7c55388ok4lpjn0exin7r5cted 0 188159 1237519 1211883 2026-08-02T19:39:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237519 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkielgeal |Ofbyld = [[Ofbyld:Calliope obscura A9 03945.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[robynkielgealtsjes]] (''Calliope'') |Wittenskiplike namme= Calliope obscura |Beskriuwer, jier= [[Michail Michailovitsj Berezovski|Berezovski]] & [[Valentin Lvovitsj Bianchi|Bianchi]], 1891 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart= }} De '''swartkielgeal''' (''Calliope obscura''; synonym ''Luscinia obscura'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[robynkielgealtsjes]] (''Calliope'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[miggesnappers]] (''Muscicapidae''). De fûgel bleau lang min bekend en wie sûnt de ûntdekking yn 1886 mar in pear kear waarnommen. By fjildstúdzjes yn [[Qinling Shan]] yn 'e [[Sina|Sineeske]] provinsje [[Shaanxi]] waarden yn 2011 14 mantsjes sjoen en yn 2012 24 mantsjes en twa wyfkes. Yn 2012 waard ek it earste briedpear fûn. In soad kennis oer de soarte is basearre op dy waarnimmings. == Ferskining == De 12,5 oant 14,5 sm lange fûgel wykt ôf fan 'e oare soarten yn it skaai. It mantsje is boppe laaigriis en it blau is allinnich by goed ljocht te sjen. De kiel en it boarst binne swart en de búk is wyt. It wyfke is brún mei in blekere búk en in readbrune sturt. == Fersprieding == De swartkielgeal briedt lokaal yn 'e bercheftige gebieten fan West- en Sintraal-Sina yn súdeastlik [[Gansu]], súdwestlik [[Shaanxi]], noardlik [[Sichuan]] en noardlik [[Yunnan]]. Bûten de briedtiid is de fûgel op in hichte fan 400 meter boppe seenivo yn [[Tailân]] waarnommen. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield is. == Hâlden en dragen == It is in skouwe fûgel dy't op 'e grûn en yn lege strûken iten siket. De swartkielgeal briedt yn berchbosken op hichten tusken 2.400 en 3.350 en liket in foarkar te jaan oan dwerchbamboebosken mei in miks fan konifearen en leafbeammen. Beide âlden soargje foar harren jongen en fuorje se mei miggen, flinters en oare ynsekten en spinnen . == Taksonomy == De soarte waard formeel foar it earst yn 1891 troch de [[Ruslân|Russyske]] [[Ornitolooch|ornitologen]] Michail Berezovski en Valentin Bianchi wittenskiplik bekreaun. De fûgel krige yn 'e oarspronklike publikaasje de namme ''Larvivora obscura''. Lettere auteurs setten de soarte yn it skaai ''[[Luscinia]]'' ûnder de namme ''Luscinia obscura''. Yn 2010 waard in wiidweidige [[Fylogeny|fylogenetyske]] stúdzje oer sjongfûgels yn 'e famylje ''Muscicapidae'' publisearre. Dêrút die bliken dat it skaai ''Luscinia'' net [[Monofyletyske groep|monofyletysk]] wie, itjinge betsjut dat de soarten yn it skaai gjin nauwe sibben fan inoar wienen. Om in monofyletyske groep te foarmjen waard dêrom it skaai ''Calliope'' wer ynsteld. Ferskillende soarten ferhûzen dêrnei nei it nije skaai. Fan 'e seldsume swartkielgeal wienen gjin monsters ôfnommen, mar op basis fan [[Morfology|morfologyske]] oerienkomsten waard oannommen dat de soarte ek ta de ''Calliope'' hearde. Foar in apart ûndersyk nei de swartkielgeal en de besibbe [[fjoerkielgeal]] waard letter [[DNA]] sammele en dêrút die bliken dat de soarten yndied sustersoarten binne fan 'e oare fûgels yn 'e groep. Dêrfandinne is de algemien akseptearre namme no ''Calliope obscura''. Yn âldere publikaasjes wurdt de swartkielgeal noch as in [[ûndersoarte]] fan 'e fjoerkielgeal behannele. De yn 2013 publisearre stúdzje "Taxonomic status of Blackthroat Calliope obscura and Firethroat C. pectardens" fan û.o. [[Per Alström]] ferlikene de genetika, sang, morfology fan 'e fûgels en dêrút die bliken dat it om twa ferskillende soarten giet. == Status == Op basis fan 'e waarnimmings yn 2011 en 2012 wurdt de soarte net sa seldsum achte as earder tocht om't der grutte gebieten binne mei geskikte briedgebieten. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte noch altyd as kwetsber (''Vulnerable'', 2020) op 'e [[Reade list]]. Oannommen wurdt dat de populaasje ôfnimt en in rûzing fan 'e wrâldpopulaasje út 2001 giet út fan 2.500 oant 10.000 folwoeksen fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blackthroat-calliope-obscura BirdLife, oproppen op 4 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=497B8CEE1859E3CE Avibase, oproppen op 2 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/btbrob1 Ebird, oproppen op 2 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calliope obscura|Swartkielgeal}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkielgeal}} [[Kategory:Robynkielgealtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] icrcv7mdcyxrqwc6i6suwgsvam4qzvv 0 188358 1237674 1212537 2026-08-03T10:32:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237674 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = westlike rotspinguïn |Ofbyld = [[Ofbyld:Rockhopper Penguin on West Point Island (5545403665).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pinguïneftigen]] (''Sphenisciformes'') |Famylje = [[pinguïns]] (''Spheniscidae'') |Skaai = [[túfpinguïns]] (''Eudyptes'') |Wittenskiplike namme= Eudyptes chrysocome |Beskriuwer, jier= [[Johann Reinhold Forster|Forster]], 1781 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:EudyptesChrysocomeIUCN.svg|250px]]<small><center>Ferspriedingsgebiet fan 'e westlike rotspinguïn (súdeastlik fan Sud-Amearika) en eastlike rotspinguïn (eilannen súdlik yn 'e Yndyske en Grutte Oseaan)</center></small> }} De '''westlike rotspinguïn''' (''Eudyptes chrysocome'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[túfpinguïns]] (''Eudyptes'') út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[pinguïns]] (''Spheniscidae''). De spesifike namme fan 'e fûgel ''chrysocome'' bestjut goudhierich, in ferlatynsking fan it [[Gryksk]]e ''khrusos'' ("goud") en ''kome'' ("hier"). == Ferskining == [[Ofbyld:Eudyptes - London Zoo, England.jpg|thumb|left|Kop fan 'e rotspinguïn.]] De 51 oant 62 sm grutte fûgel weaget 2 oant 3,8 kg en is in relatyf lytse túfpinguïn. Fan boppe is de pinguïn swart oant blauswart en fan ûnder wyt. De giel túf is smel en rint fan 'e foarholle as in wynbraustreek boppe it each nei efter en foarmet dêr in losse ljochtgiel hingjende plûm. Ek de swarte fearren op 'e kroan foarmje in koarte túf, dy't soarget foar in karakteristike kop. De snaffel is oranje oant readeftich en de poaten binne ljochtrôze. Hy ferskilt wat fan 'e nau besibbe [[eastlike rotspinguïn]] (''Eudyptes chrysocome'') mei't er in rôze flues op 'e snaffel hat. == Ferspriedingsgebiet == De westlike rotspinguïn komt fan [[Kaap Hoarn]] oant de [[Falklâneilannen]] foar. Bûten de briedtiid libje de fûgels op 'e iepen see. De briedkoloanjes lizze op de keale, rotseftige hellingen en strannen, op lavafjilden en gebieten mei gerspollen tichteby see. De eastlike rotspinguïn waard earder ek ta de soarte rekkene en guon dogge dat noch. It ynfloedrike [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] hat op basis fan stúdzjes, dy't [[morfology]]ske en genetyske ferskillen oantoane, yn 2025 beslettten de fûgel as in aparte soarte te beskôgjen. De noardlike rotspinguïn (''Eudyptes moseleyi'') waard yn it ferline ek as in [[ûndersoarte]] beskôge, mar wurdt hjoed-de-dei as in aparte soarte erkend. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:SJM 1528 (16094433055).jpg|thumb|left|Jonge westlike rotspinguïns.]] [[Westlike rotspinguïns]] komme yn oktober werom yn harren briedgebiet. Der wurde twa aaien lein, dy't yn novimber en desimber yn 32 oant 34 dagen útbret wurde. Meastentiids rêdt ien pyk it, mar op 'e [[Falklâneilannen]] bringe de âlden ek twa piken grut. Dêr binne [[Hybride (biology)|krusingen]] waarnommen mei de [[noardlike rotspinguïn]] (''Eudyptes moseleyi'') en de [[Macaronipinguïn]] (''Eudyptes chrysolophus''). De soarte yt fisk, kreeft en inketfisk. == Status == De [[IUCN]] beoardielet de bedrigingsstatus fan 'e westlike en eastlike rotspinguïns mienskiplik. Harren populaasjes binne de lêste iuw slim ôfnommen, fral de lêste desinnia. Meardere populaasjes binne hast ynstoart. Sa binne der bygelyks tusken 1942 en 1986 1,5 miljoen pearkes fan 'e [[Campbelleilân|Campbelleilannen]] ferdwûn. Dêrfandinne stiet de soarte op 'e [[Reade list]] fan 'e IUCN as kwetsber (''Vulnerable'', 2020) klassifisearre. De wrâldpopulaasje wurdt hjoed-de-dei op 2,5 miljoen folwoeksen fûgel rûsd, mei foar de nominaatfoarm de grutste briedpopulaasje op 'e Falklâneilannen en de ''filholi'' de grutste populaasje op 'e [[Prins Edwardeilannen]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/southern-rockhopper-penguin-eudyptes-chrysocome BirdLife, oproppen op 11 desimber 2025.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fiopen1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=8ACAEC17CFDF6F86 Avibase, oproppen op 11 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/rocpen2?siteLanguage=nl Ebird, oproppen op 11 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eudyptes chrysocome|Westlike rotspinguïn}} }} {{DEFAULTSORT:Westlike rotspinguin}} [[Kategory:Túfpinguïn]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]] 74jphqfjn13dfog7vvyretuxebk2ul4 0 188365 1237347 1212631 2026-08-02T14:17:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237347 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Snarestúfpinguïn |Ofbyld = [[Ofbyld:Snarestúfpinguïn.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pinguïneftigen]] (''Sphenisciformes'') |Famylje = [[pinguïns]] (''Spheniscidae'') |Skaai = [[túfpinguïns]] (''Eudyptes'') |Wittenskiplike namme= Eudyptes robustus |Beskriuwer, jier= [[Walter Oliver|Oliver]], 1953 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Manchot carte repartition gorfou snares.png|250px]] }} De '''Snarestúfpinguïn''' of '''Snarestoefpinguïn''' (''Eudyptes robustus'') is in [[Endemisme|endemyske]] [[Nij-Seelân|Nijseelânske]] [[pinguïn]], dy't foarkomt op 'e [[Snareseilannen]], dy't súdlik fan it it [[Sudereilân]] lizze. == Ferskining == [[ofbyld:Snares Penguin (Eudyptes robustus) -group.jpg|thumb|left|Groepke Snarestúfpinguïns.]] De soarte is in relatyf lytse pinguïn mei in lingte fan 50 oant 70 sintimeter en in gewicht fan 2,5 oant 4 kg. De fûgel hat donkerblauswarte boppedielen en in wite ûnderkant. Hy hat in felgiele wynbraustreek oant efter it each, dêr't er einiget yn in losse hingjende plûm. Oan 'e basis fan 'e readbrune snaffel hat er in rôze, waakseftige hûd. De fûgel hat rôze poaten. == Fersprieiding en systematyk == De wichtichste koloanjes lizze op it [[North East Island (Nij-Seelân|North East Island]], wylst oare koloanjes op [[Broughton Island]] en de rotseftige eilannen fan 'e [[Western Chain (Nij-Seelân)|Western Chain]] binne. Guon behannelje de soarte as in [[ûndersoarte]]n fan 'e [[Fjordlântúfpinguïn]] (''Eudyptes pachyrhynchus''). De soarte wurdt meast as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, itjinge betsjut dat der gjin ferdieling yn ûndersoarten is. == Ekology == De Snarestúfpipnguïn briedt yn lytse (tsien nêsten) oant grutte (1200 nêsten) koloanjes ûnder beammen of yn iepen gebiet. It iten bestiet meast út krill, dat likernôch 60% fan it iten útmakket. Fierder wurdt it iten oanfolle mei inketfisk en lytse fiskjes, dy't elts sa 20% fan it dieet útmeitsje. == Status == De soarte wurdt troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] klassifisearre as kwetsber (''VU'', 2018) om't it briedgebiet beheind is ta in relatyf lytse groep eilannen. De wrâldpopulaasje wurdt op likernôch 30.000 broedpearen rûsd. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/snares-penguin-eudyptes-robustus BirdLife, oproppen op 11 desimber 2025.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/snapen1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=5EA37AA8D28DC63F Avibase, oproppen op 11 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/snapen1/L1064973 Ebird, oproppen op 11 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eudyptes robustus|Snarestúfpinguïn}} }} {{DEFAULTSORT:Snarestufpinguin}} [[Kategory:Túfpinguïn]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]] aqe88nvxoms00j3ty0v3fubnaye6h3k 0 188495 1237418 1213277 2026-08-02T17:17:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237418 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = strânljurk |Ofbyld = [[File:Eremophila alpestris atlas Morocco.jpg|250px]]<br>''Eremophila alpestris atlas'' |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[ljurkfûgels]] (''Alaudidae'') |Skaai = [[strânljurken]] (''Eremophila'') |Wittenskiplike namme= Eremophila alpestris |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:EremophilaAlpestrisIUCN.svg|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''strânljurk''' of '''berchljurk''' (''Eremophila alpestris'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[strânljurken]] (''Eremophila'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[ljurkfûgels]] (''Alaudidae''). De fûgel hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet yn sawol de [[Nije Wrâld]] as yn [[Euraazje]] en Noard-[[Afrika]]. == Ferskining == [[OFbyld:Eremophila alpestris enthymia GNP 04.jpg|thumb|left|''Eremophila alpestris enthymia''.]] De 16 oant 19 sm lange fûgel is boppe griisbrún en ûnder wyteftich. Dêr binne gjin grutte ferskillen tusken mantsjes en wyfkes, mar de tekening fan 'e kop makket dat mantsjes en wyfkes simmerdeis maklik te ûnderskieden binne. Yn 'e briedtiid hat it mantsje op 'e krún swarte fearkes mei langere fearkes, dy't twa hoarntsjes foarmje. Dêrûnder rint oer de foarholle in giele bân. By it each en op 'e wangen is de kop wer swart. De kiel is giel en oer it boppeboarst rint in swarte bân. Winterdeis misse syn hoartsjes en binne de kopmarkearingen minder skerp. It wyfke hat simmerdeis gjin hoarntsjes en it giel is fealer, foar in part sels griis. Ek hat se in smellere boarstbân. Winterdeis hat it wyfke op 'e krún in dúdlik patroan fan streken en de wangen binne allyksa. Der binne mear as fjirtich ferskillende [[ûndersoarte]]n dy't yn 'e koptekening en it formaat fan inoar ferskille. By de ûndersoarten út 'e [[Nije Wrâld]] en de [[Euraazje|Euraziatyske]] ûndersoarten ''E. a. flava'', ''E. a. brandti'' en ''E. a. atlas'' en Noard-[[Afrika]] bestiet gjin ferbining tusken it swart op 'e wangen en de swarte boarstbân by de oare ûndersoarten út Súdeast-Europa en Aazje is dat wol sa. Ek ha guon ûndersoarten in wite grûnkleur op 'e kop yn stee fan in giele grûnkleur. Fûgels yn it [[Midden-Easten]] ha waarmere, readbrune tinten op 'e boppedielen. By mantsjes fan 'e Europeeske ûndersoarte ''E. a. flava'' binne de swarte hoarntsjes yn it simmerkleed goed ûntwikkele, mar der binne ek ûndersoarten mei minder ûntwikkele hoarntsjes. == Fersprieding en systematyk == De strânljurk is ien fan 'e meast fersprate ljurken en toant in soad [[morfology]]ske fariaasje. It is ek de iennige ljurk dy't him op natuerlike wize bûten de Alde Wrâld ferspraat hat. De fûgel briedt yn Noard-Europa, yn 'e bergen fan Súdeast-Europa, yn it noardwesten fan Afrika, yn Aazje en yn [[Noard-Amearika]]. De ''E. a. peregrinais'' is in isolearre populaasje op in heechplateau yn [[Kolombia]] yn [[Súd-Amearika]]. Yn 'e súdliker gebieten is de soarte meast in [[stânfûgel]], mar de noardlike populaasjes binne [[trekfûgel]]s dy't yn 'e winter nei it suden lûke. In soad populaasjes lûke nei kustgebieten om te oerwinterjen. De [[Skandinaavje|Skandinavyske]] fûgels oerwinterje ûnder oaren oan 'e [[Waadsee]]. === Nederlân === Strânljurken wurde meast tusken ein septimber en oant healwei april yn lytse oantallen waarnommen. De oantallen binne it heechte fan oktober oant jannewaris. De measte fûgels bliuwe oan 'e kust, fral de [[Waadeilannen]] en de [[Fryslân|Fryske]] en [[Grinslân]]ske Waadkust, dêr't se op kwelders, diken en ikkers nei iten sykje. Mei't de winters minder strang wurde, nimt ek it oantal oerwinterjende strânljippen yn Nederlân ôf. === Undersoarten === De strânljurk wurdt yn in tige grut oantal ûndersoarten ferdield. De oergongen tusken de measte ûndersoarten fan 'e wrâldpopulaasje binne [[Klinale fariaasje|klinaal]], benammen yn Noard-Amearika dêr't tuskenfoarmen faak foarkomme. De folgjende list mei ûndersoarten en fersprieding folget de AviList: *''E. a. atlas'' - De hege plato's fan [[Marokko]] *''penicillata'' -groep [[Ofbyld:Eremophila alpestris kumerloevei, Akseki, Antalya, Turkey 2.jpg|thumb|260px|''E. a. kumerloevei''.]] **''E. a. balcanica'' - súdeastlik Europa **''E. a. kumerloevei'' - westlik en sintraal Lyts-Aazje **''E. a. bicornis'' – westlik [[Turkije]] (Taurusberchtme) oant [[Libanon]] en [[Palestina]] **''E. a. penicillata'' - bercheftige regio's fan Lyts-Aazje, de [[Kaukasus]] en westlik [[Iran]] **''E. a. albigula'' – bercheftige regio's fan noardlik en eastlik Iran oant de bergen fan [[Pamir]], [[Afganistan]] en westlik [[Sina]] *''elwesi'' groep [[Ofbyld:Horned Lark (Eremophila alpestris) (29093743195) (cropped).jpg|thumb|260px|Eremophila alpestris longirostris.]] **''E. a. longirostris'' - noardwestlike [[Himalaya]] **''E. a. teleschowi'' - berchkriten fan westlik Sina (meast súdeastlik [[Xinjiang]]) **''E. a. khamensis'' – Súdwest-Sina ([[Kham]]-regio fan westlik en súdlik [[Sichuan]]) **''E. a. przewalskii'' - noardwestlik [[Qinghaimar|Qinghai]] yn it westen fan Sina **''E. a. nigrifrons'' – [[Qinghaimar|Koko Nor]] nei westlik [[Gansu]] yn westlik Sina **''E. a. argalea'' - Súdwest-Xinjiang oant noardwestlik [[Yndia]] ([[Kasjmir]] oant [[Ladakh]]) **''E. a. elwesi'' – súdlik Qinghai en súdlik [[Tibet]] oant noardlik [[Sikkim]] **''E. a. brandti'' – steppes fan Sintraal-Aazje oant bercheftige regio's fan westlik [[Mongoalje]] en noardlik Sina **''E. a. flava'' – noardlik [[Paleärktysk gebiet]] *''alpestris'' groep **''E. a. hoyti'' - Arktyske kust fan [[Noard-Amearika]] oant súdlik [[Kanada]], oerwinteret yn it noarden fan 'e [[Feriene Steaten]] **''E. a. alpestris'' – Arktysk noardeastlik Kanada oant [[Nijfûnlân]], oerwinteret oan 'e kust fan it súdeasten fan 'e Feriene Steaten **''E. a. praticola'' – súdeastlik Kanada oant sintraal en east-sintraal Feriene Steaten **''E. a. giraudi'' - kustprêrje fan súdeastlik [[Teksas]] oant eastlik [[Meksiko]] (noardeastlik Tamaulipas) *occidentalis'' groep [[Ofbyld:Eremophila alpestris enthymia GNP 02.jpg|thumb|260px|''Eremophila alpestris enthymia'']] **''E. a. arcticola'' – noardlik Alaska oant bercheftige regio's fan [[Britsk-Kolumbia]] en noardlik [[Washington]] **''E. a. alpine'' – arktyske en alpine toppen yn it noardwesten fan 'e Feriene Steaten (Mount Rainier en Mount St. Helens) **''E. a. leucolaema'' – súdlik Kanada oant súdwestlik Feriene Steaten en noardwestlik Teksas, oerwinteret oant noardwestlik Meksiko **''E. a. enthymia'' – [[Grutte Flakten (Noard-Amearika)|Grutte Flakten]] fan sintraal Kanada oant sintraal Feriene Steaten, oerwinterje oant noardlik Meksiko **''E. a. merrilli'' – Eastlike hellingen fan 'e [[Cascades]] en oangrinzgjende leechlannen fan Britsk-Kolumbia oant noardeastlik [[Kalifornje]] **''E. a. lamprochroma'' – súdeastlik [[Oregon]] oant súdwestlik [[Idaho]], noardeastlik Kalifornje en westlik [[Nevada]] **''E. a. utahensis'' – súd-sintraal Idaho oant east-sintraal Nevada en west-sintraal [[Utah]] **''E. a. ammophila'' - woastinen fan súdwestlik Nevada en súdeastlik Kalifornje, oerwinterje oant noardwestlik Meksiko **''E. a. leucansiptila'' – [[Koloradowoastyn]] (súdwestlik Nevada, westlik Arizona, noardeastlik [[Baja California]], en noardwestlik [[Sonora]]) **''E. a. occidentalis'' – noardlik en sintraal [[Arizona]] oant noard-sintraal [[Nij-Meksiko]], oerwinteret yn noardlik Meksiko *''strigata''- groep **''E. a. strigata'' - fochtige kustkrite fan súdwestlik Britsk-Kolumbia en noardwestlik Feriene Steaten westlik fan 'e Cascades **''E. a. sierrae'' – bercheftige regio's fan noardeastlik Kalifornje (súdlike Cascades en noardlike [[Sierra Nevada]]) **''E. a. rubea'' - sintraal Kalifornje ([[Sacramento Valley]]) **''E. a. actia'' - kustberchregio's fan Kalifornje oant noardlik Baja California **''E. a. insularis'' – [[Channel Islands (Kalifornje)|Channel Islands]] **''E. a. adusta'' – súdlik Arizona (súdlik fan [[Tucson]]) oant súdwestlik Nij-Meksiko en noardlik Sonora **''E. a. enertera'' – west-sintraal Baja California en kusteilannen súdlik fan [[Magdalena Bay]] *''chrysolaema -groep [[Ofbyld:ALONDRA CORNUDA (Eremophila alpestris).jpg|thumb|260px|''E. a. peregrina'']] **''E. a. aphrasta'' - noardwestlik Meksiko ([[Chihuahua (dielsteat)|Chihuahua]]) **''E. a. lactea'' - noardeastlik Meksiko ([[Coahuila]]) **''E. a. diaphora'' - noardeastlik Meksiko ([[Tamaulipas]], [[Hidalgo (dielsteat)|Hidalgo]] en noardeastlik [[Puebla]]) **''E. a. chrysolaema'' - súdlik Meksikaansk plato ([[Jalisco]] nei [[Michoacán]], Puebla en [[Veracruz (dielsteat)|Veracruz]]) **''E. a. oaxacae'' – súdlik Meksiko (eastlik [[Oaxaca]]) **''E. a. peregrina'' - Eastlike [[Andes]] fan [[Kolombia]] == Ekology == [[Ofbyld:Eremophila alpestris flava MHNT.ZOO.2010.11.165.67.jpg|thumb|left|Aaikes.]] Yn it noardlike ferspriedingsgebiet komt er foar op iepen [[toendra]] en yn berchgebieten dêr't de beamgrins einiget. Yn syn súdlike ferspriedingsgebiet wurdt er op berchhellingen op hegere nivo's en op ûnfruchtbere hege plato's waarnommen. Winterdeis wurdt de fûgel meast oan see sjoen. It nêst wurdt op 'e grûn boud en it wyfke leit meastal twa oant fjouwer aaien, dy't se yn tsien oant alve dagen útbriedt. Sadree't de jongen útkomme, soargje de âlden tegearre foar har en se kinne nei 16 oant 18 dagen fleane. It iten bestiet út sied, oanfolle mei ynsekten yn it briedseizoen. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de soarte yn oantallen ôfnimt, mar net sa slim dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'' 2019). In rûge rûzinig út 2016 giet fan in wrâldpopulaasje fan mear as 140 miljoen folwoeksen fûgels út. De Europeeske populaasje wurdt op 2,1 oant 6,5 miljoen briedpearkes rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/9780 SOVON, oproppen 14 desimber 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/horned-lark-eremophila-alpestris BirdLife, oproppen 14 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/horlar Ebird, oproppen 14 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eremophila alpestris|Strânljurk}} }} {{DEFAULTSORT:Stranljurk}} [[Kategory:Strânljurk]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 6iz2ogdn669f2ztmymnan2795h3blf7 0 188552 1237675 1213791 2026-08-03T10:33:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237675 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wetterfazant |Ofbyld = [[Ofbyld:Pheasant-tailed jacana জল ময়ূর.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (Charadriiformes) |Famylje = [[jakanafûgels]] (Jacanidae) |Skaai = [[wetterfazanten]] (''Hydrophasianus'') |Wittenskiplike namme= Hydrophasianus chirurgus |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1786 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Hydrophasianus chirurgus map.png|250px]]<br>giel: briedfûgel<br>grien: stânfûgel<br>blau: wintergast }} De '''wetterfazant''' (''Hydrophasianus chirurgus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[jakanafûgels]] (''Jacanidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Pheasant-tailed jacana（Hydrophasianus chirurgus）レンカク.jpg|thumb|left|Wetterfazant mei iepen wjukken.]] De wetterfazant ûnderskiedt him yn 'e famylje om 't it de iennige soarte is, dy't in aparte briedkleur hat. Yn 'e briedtiid is it fearrekleed opfallend en de sturt lang; bûten de briedtiid is de sturt folle koarter en likernôch 12 sm lang. Yn 'e briedtiid binne de wjukken wyt mei swarte einen op 'e slachpinnen, itjinge goed yn 'e flecht te sjen is. Kop en nekke binne wyt mei op 'e krún in swart plak. Efter op 'e hals hat de wetterfazant in goudgiel glânzgjend plak mei swarte rânen. De middelste sturtfearren binne swartbrún oant ljochtbrún en lang. Tusken mantsjes en wyfkes binne útsein it formaat gjin grutte ferskillen; it mantsje weaget trochstrings 126 gram, wylst it wyfke folle swierder is en trochstrings 231 gram weaget. Wetterfazanten wurde ynklusyf de sturt fan 25 oant 35 sm sa'n 39 oant 58 sm lang. De fûgel hat lange poaten en tige lange teannen mei klauwen dy't it de fûgel mooglik meitsje om op 'e driuwende fegetaasje te rinnen. [[Ofbyld:Pheasant-tailed jacana (Hydrophasianus chirurgus).jpg|thumb|left|Fearrekleed bûten de briedtiid.]] Bûten de briedtiid is de fûgel fan boppe grienbrún en is de kop doffer mei minder sprekkende kleuren. == Fersprieding == De soarte komt yn sompen fan [[Sina]], [[Yndia]], [[Súdeast-Aazje]] en de [[Filipinen]] foar. Winterdeis wurdt de fûgel ek op [[Sumatra]] en [[Java]]. De fûgel is as swalker oant yn [[Oman]], [[Jemen]], [[Afghanistan]], [[Austraalje]] en [[Katar]] sjoen. Wetterfazanten binne bûn oan wetter en harren habitat bestiet út marren, dobben, rysfjilden, sompen en oare wettergebieten mei in soad begroeiïng. Hy briedt yn sompelân mei driuwende wetterplanten lykas de ''Trapa natans'', wetterleeljes en hillige lotus (''Nelumbo nucifera''). Wetterfazanten ite sied, woartels fan wetterplanten, ynsekten en wringeleazen. == Systematyk == [[Ofbyld:Pheasant-tailed jacana (Hydrophasianus chirurgus) male with chicks.jpg|thumb|250px|Wetterfazant mei piken.]] De wetterfazant stiet as de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Hydrophasianus'' en wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat er net ferdield is yn [[ûndersoarte]]n. Syn neiste sibben binne nei alle gedachten de Amerikaanske jakana's. == Status == De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrom is de kâns op útstjerren lyts. De hiele populaasje waard yn 2023 op likernôch 30.000 oant 50.000 folwoeksen fûgels rûsd (Wetlands International 2023). Oannommen wurdt dat de soarte yn oantal tebek rint, mar net sa slim dat de fûgel as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN]] klassifisearret de wetterfazant as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pheasant-tailed-jacana-hydrophasianus-chirurgus BirdLife, oproppen 17 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/phtjac1/L5541453 Ebird, oproppen 17 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6F672FA3A724EC9F Avibase, oproppen 17 desimber 2025.] * [https://indiabiodiversity.org/species/show/239302. India Biodiversity, oproppen 15 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Hydrophasianus chirurgus|Wetterfazant}} }} [[Kategory:Wetterfazant]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] pd37v1paenxdrk18aybdud57gtgpacq 0 188751 1237408 1237110 2026-08-02T17:08:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237408 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = steppeljip |Ofbyld = [[Ofbyld:SociablePlover.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Vanellus gregarius - Sociable Lapwing XC467003.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[ljippen]] (''Vanellus'') |Wittenskiplike namme= Vanellus gregarius |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1771 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:VanellusGregariusIUCN.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br> {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br> {{Color box|#FF8080}} mooglik útstoarn</small> }} De '''steppeljip''' (''Vanellus gregarius'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ljippen]] (''Vanellus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Pîwîya bikil.jpg|thumb|left|Steppeljip.]] De fûgel is 27 oant 30 sm lang en yn ferlikening mei de gewoane [[ljip]] wat lytser en mei langere poaten. Yn sawol it simmer- as it winterkleed binne de poaten swart, lykas ek de koarte snaffel. De fûgel hat in wite of ljochte wynbraustreek en in wite sturt mei in brede swarte sturtbân. Dernjonken hat er trijekleurige boppewjukken mei griisbrune dekfearren, wite sekundêre slachpinnen en swarte wjukeinen. De rêch is griisbrún. Der is hast gjin sprake fan [[seksuele dimorfy]]. Simmerdeis ha folwoeksen fûgels in griisbrune rêch en in rôzebêzje boarst. De búk is donker en leger kastanjebrún oergeand yn in wite stút. De kop hat in ûnderskiedend patroan mei in swarte kroan en in swarte eachstreek, dy't boppe en ûnder troch wyt wurdt begrinzge. It boppeste diel fan 'e nekke hat in waarme sânkleur. Winterdeis is it patroan fan 'e kop minder skerp, is de rêch wat bruner en binne it boarst en de búk wyt. Jonge fûgels hawwe op 'e boppedielen in ljocht skobbich patroan en in dizich streekjespatroan op it boarst. == Fersprieding == De steppeljip is in [[trekfûgel]] en briedt yn [[Euraazje]] yn [[Ruslân]] en [[Kazachstan]]. Hy migrearret yn 'e hjerst nei it suden troch [[Kirgyzje]], [[Tadzjikistan]], [[Oezbekistan]], [[Turkmenistan]], [[Afganistan]], [[Armeenje]], [[Iran]], [[Irak]], [[Saûdy-Araabje]], [[Syrje]], [[Turkije]] en [[Egypte]] nei de wichtichste oerwinteringsgebieten yn [[Israel]], [[Syrje]], [[Eritreä]], [[Sûdan]], [[Etioopje]] en noardwestlik [[Yndia]]. Hy oerwinteret út en troch ek yn [[Pakistan]], [[Sry Lanka]] en [[Oman]]. De soarte is in seldsume [[Dwaalgast|swalker]] yn West-Europa, dêr't er it meast foarkomt tegearre mei de gewoane ljip. == Systematyk == De soarte wurdt as [[Monotypysk (takson)|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat er net ferdield is yn [[ûndersoarte]]n. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Vanellus gregarius MWNH 0317.JPG|thumb|left|Aaien fan 'e steppeljip.]] De steppeljip is in fûgel fan iepen en drûge lânskippen yn gebieten mei in sâlte boaiem mei koarte fegetaasje. Hy komt ek yn kultivearre gebiet foar. Winterdeis libbet de fûgel op drûge steppes, faak yn 'e buert fan wetter. Op it Arabysk Skiereilân oerwinterje se yn woastinen tichteby de kust. It iten bestiet út imerkes, krobben, larven, spinnen en wjirms en út en troch plantaardich materiaal. It briedseizoen duorret fan mids april oant july. De steppeljip is monogaam en briedt yn lytse koloanjes fan trije oant 20 pearen. It nêst leit op 'e grûn tusken lege begroeiïng. Se briede ien kear en in lechsel bestiet meastentiids út fjouwer aaien, mar trije oant fiif komme foar. De aaien wurde yn sawat 25 dagen útbret, wêrnei't beide âlden foar de piken, dy't nei 35-40 dagen útfleane. De trek nei it suden begjint yn augustus-septimber en somtiden noch let yn oktober. Se komme foar de trek yn grutte kloften byinoar, mar de migraasje sels fynt yn lytsere kloften fan 15-20 fûgels plak. == Status == Yn 2004 kategorisearret [[BirdLife International]] de soarte as krityk fanwegen in rappe ôfname fan 'e oantallen en fermindering fan ferspriedingsgebiet, wêrfan't de oarsaken noch altiten net goed begrepen wurde. Yn Kazachstan naam de briedpopulaasje tusken 1930 en 1960 mei 40% ôf en tusken 1960 en 1987 waard de populaasje fierder halvearre. Fjildstúdzjes hawwe lykwols oantoand dat de wrâldpopulaasje grutter is as earder tocht en fierdere stúdzjes kinne derta liede dat de fûgel yn 'e takomst yn in legere bedrigingskategory set wurde kin. De wrâldpopulaasje wurdt op it stuit op 11.200 briedende fûgels rûsd (2006). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sociable-lapwing-vanellus-gregarius BirdLife, oproppen 22 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/soclap1/NL Ebird, oproppen 22 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D348C2D65FA2DF83 Avibase, oproppen 22 desimber 2025.] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/steppekievit Fûgelbeskerming, oproppen 22 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Vanellus gregarius|Steppeljip}} }} [[Kategory:Ljip]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] f4hlkv16aue9pe18uh9u15wkm68xaxn 0 188757 1237384 1215856 2026-08-02T14:44:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237384 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = spoarljip |Ofbyld = [[Ofbyld:Vanellus spinosus - Spur-winged Lapwing 17.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Spur-winged Lapwing (Vanellus spinosus) (022A-WA03044X0007-0011M0).ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[ljippen]] (''Vanellus'') |Wittenskiplike namme= Vanellus spinosus |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''spoarljip''' (''Vanellus spinosus'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ljippen]] (''Vanellus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == De spoarljip is in middelgrutte waadfûgel fan 19 oant 21 sintimeter mei in swarte kroan, in swart boarst, in swarte streek oer it kin de hals en in swarte sturt. It gesicht, de rest fan 'e nekke en de búk binne wyt en de wjukken en rêch binne ljochtbrún. De snaffel en poaten binne swart. De gewoane namme fan 'e fûgel ferwiist nei in lytse klau of spoar, ferburgen 'e wjuk. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Vanellus spinosus MHNT - cutout.png|200x200px]] | [[Ofbyld:Spur-winged lapwing chick.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Vanellus spinosus, Yeruham Park, israel.jpg|200x200px]] |- | <center>Aai</center> | <center>Pyk</center> | <center>Fleanende fûgel</center> |} == Fersprieding == De spoarljip briedt om it eastlike [[Middellânske See]]gebiet hinne en yn in brede bân fan West-[[Afrika]] ûnder de [[Sahara]] oant [[Araabje]]. De [[Grikelân|Grykske]] en [[Turkije|Turkske]] briedfûgels binne [[trekfûgel]]s, mar oare populaasjes binne [[stânfûgel]]s. De soarte nimt yn syn noardlike ferspriedingsgebiet ôf, mar is talryk yn in grut part fan tropysk Afrika en wurdt dêr yn hast elts wiet gebiet yn syn ferspriedingsgebiet oantroffen. Yn eastlik en súdlik frika hat de soarte him útwreide. Yn 1988 kaam de fûgel foar it earst yn [[Sambia]] foar. == Status == Oannommen wurdt dat de fûgel yn oantallen tanimme. Hy hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaas en op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2025). De spoarljip is ien fan 'e soarten dêr't de Oerienkomst oangeande it Behâld fan Afrikaansk-Euraziatyske Trekwetterfûgels op fan tapassing is. == Trochilus-fûgel == De spoarljip is tegearre mei de [[krokkedilwachter]] ien fan 'e soarten wêrfan't oannommen wurdt dat se it prototype binne foar de "trochilus"-fûgel, wêrfan't sein waard dat er in symbiotyske relaasje mei [[krokkedillen]] hie. De Grykske histoarikus [[Herodotus]] ferhellet oer krokkedillen dy't mei iepen tsjeaken oan 'e kant fan it wetter leinen en dat de "trochilus" resten fleis tusken de tosken fan 'e krokkedillen opite mochten sûnder dat se dêrby opfretten waarden. Dat hâlden en dragen is lykwols nea befêstige en it ferhaal wurdt hjoed-de-dei as in fabel beskôge, alhoewol't de spoarljip wol faak by krokodillen sjoen wurdt. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spur-winged-lapwing-vanellus-spinosus BirdLife, oproppen 22 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/spwlap1/IL-D Ebird, oproppen 22 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F5E92B225F648330 Avibase, oproppen 22 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Vanellus spinosus|spoarljip}} }} {{DEFAULTSORT:spoarljip}} [[Kategory:Ljip]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] ggutb148v4xbh2qofiuyf88x0yz7y2v 0 188801 1237482 1214353 2026-08-02T18:49:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237482 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartbânljip |Ofbyld = [[Ofbyld:Vanellus tricolor - Gretna.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[ljippen]] (''Vanellus'') |Wittenskiplike namme= Vanellus tricolor |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Banded Lapwing.png|250px]] }} De '''swartbânljip''' (''Vanellus tricolor'') in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ljippen]] (''Vanellus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == De swartbânljip hat in opfallend read plak by de snaffel, in giele eachring en efter it each in wite streek. De snaffel is giel mei in donkere punt. Oer it boarst rint in brede swarte bân, dêr't er de namme oan te tankjen hat. De poaten binne laaigriis. Yn ferlikening mei de ek yn Austraalje foarkommende [[maskerljip]] is er lytser en hat er koartere poaten. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn [[Austraalje]] útsein it noarden en [[Tasmaanje]]. Resultaten fan genetyske stúdzjes jouwe oan dat de soarte nau besibbe is oan 'e maskerljip, mar ek oan 'e [[Afrika|Afrikaanske]] [[langteanljip]]. De fûgel wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, wat sizze wol dat der gjin ferdieling yn [[ûndersoarte]]n bestiet. == Hâlden en dragen == De swartbânljip wurdt yn iepen en koartgroeiend greidlân, op fleanfjilden, iepen savannes en omploege fjilden sjoen. Oars as de maskerljip wurdt er yn drûgere gebieten fierder it lân yn oantroffen en minder by wetter. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (''Least Concern'', 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/banded-lapwing-vanellus-tricolor BirdLife, oproppen 26 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/banlap1/L2556452 Ebird, oproppen 26 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=581FD9E849586092 Avibase, oproppen 26 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Vanellus tricolor|swartbânljip}} }} {{DEFAULTSORT:swartbanljip}} [[Kategory:Ljip]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] aj274wd1fih8zdqlchb2gmkmy2e5uqn 0 188975 1237530 1214745 2026-08-02T19:48:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237530 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopljip |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-headed lapwing (Vanellus tectus tectus).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[ljippen]] (''Vanellus'') |Wittenskiplike namme= Vanellus tectus |Beskriuwer, jier= [[Pieter Boddaert (natuerûndersiker)|Boddaert]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkopljip''' (''Vanellus tectus'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ljippen]] (''Vanellus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') == Ferskining == De swartkopljip is in opfallende middelgrutte waadfûgel fan likernôch 25 sintimeter lang. Lykas de namme al seit hat er foar it grutste part in swarte kop, mar de foarholle, it ûnderste diel fan it gesicht en in bân oer de nekke binne wyt. Lykas de gewoane [[ljip]] hat er in opfallende túf. De basis fan 'e snaffel en poaten binne read, mar syn snaffel einiget yn in swarte punt. Dêr't de snaffel it gesicht rekket sit in lyts fleizich read plakje. De sturt is wyt mei in swarte einbân. De boppekant fan 'e wjukken hat brune dekfearren, wylst de hânpinnen swart binne. Dêrtusken is by it fleanen in dúdlike wite bân te sjen. De ûnderkant fan 'e wjukken binne wyt mei swarte punten. == Fersprieding == De swartkopljip komt súdlik fan 'e [[Sahara]] foar yn in gebiet dat fan [[Senegal]] oant [[Etioopje]] rint. De soarte wurdt ferdield yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: * ''Vanellus tectus tectus'' - komt foar fan súdlik [[Mauretaanje]] en [[Senegal]] oant [[Eritreä]], Etioopje, [[Uganda]] en noardwestlik [[Kenia]]. * ''Vanellus tectus latifrons'' - komt foar fan súdlik [[Somaalje]] oant eastlik Kenia; wurdt ek yn noardlik [[Tanzania]] sjoen. De soarte is benammen in stânfûgel, mar yn it reinseizoen yn Mauretaanje, [[Maly]] en [[Nigearia]] kin de fûgel migrearje. Bûten it ferspriedingsgebiet wurdt de soarte yn [[Jordaanje]] en [[Israel]] waarnommen. Genetyske stúdzjes suggerearje dat de [[kroanljip]] (''Vanellus coronatus'') syn neiste sibbe is, dêr't er ek wol mei [[Hybride (biology)|krúst]]. It leefgebiet bestiet út iepen, drûch en flak gebiet mei koart gers en hjir en dêr toarnstrûkjes. De soarte wurdt ek by minsklike delsettings sjoen, lykas sportfjilden of fleanfjilden. == Hâlden en dragen == De swartkopljip is oars as oare ljippen minder bûn oan wetter. It dieet bestiet út ynsekten en harren larven, benammen termiten, krobben, imerkes, wjirms en mychammels. De fûgel briedt yn 'e drûge tiid as der gersbrannen foarkomme, mar de tiid fan it jier ferskilt geografysk sterk. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasjetrend is net bekend. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) neamt de soarte as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-lapwing-vanellus-tectus BirdLife, oproppen 31 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/blhlap1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 31 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D531B5D3CC41D25A Avibase, oproppen 31 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Vanellus tectus|swartkopljip}} }} {{DEFAULTSORT:swartkopljip}} [[Kategory:Ljip]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] k3rrjobqvzn6u2ueu0uq7ktfxxhhzwj 0 188989 1237349 1214809 2026-08-02T14:19:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237349 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sniedûkelmantsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Snowy Plover (Charadrius nivosus) (3518343161).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus nivosus |Beskriuwer, jier= [[John Cassin|Cassin]], 1858 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Charadrius nivosus map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1={{Color box|#ff6600}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#7137c8}} [[stânfûgel]]<br>|Kolom2={{Color box|#ffd42a}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5f8dd3}} [[wintergast]] }}</small> }} It '''sniedûkelmantsje''' (''Anarhynchus nivosus'') is fûgeltsje yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') út de famylje fan 'e [[wilsterfûgels]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Snowy Plover srgb.jpg|thumb|left|Winterkleed.]] It sniedûkelmantsje is in lytse, 15 oant 17 sm grutte wilster mei relatyf koarte wjukken en in lange sturt. Wat ferskining oanbelanget hat er in soad fan it nau besibbe gewoane [[dûkelmantsje]] mei in tin en puntich snaffeltsje, donkere poatsjes, in griisbrune boppekant, in wite nekkebân, in wite wynbraustreek en in wite ûnderkant. Yn it briedseizoen hat er in swart brutsen kraach ûnder de wite nekkebân, in swarte stripe op 'e foarholle en in swarte stripe troch it each. Wyfkes binne wat doffer. Winterdeis binne wyfkes en mantsjes hast net fan inoar te ûnderskieden; it swarte lak op 'e foarholle ûntbrekt en de plakken op 'e nekke en efter it each binne bleekbrún oant griiseftich. Yn ferlikening mei it gewoane dûkelmantsje is er lytser, hat er in dúdlike sânbrune kroan (ynstee fan readbrún) yn it briedkleed en mist er in donkere team. == Fersprieding en systematyk == Sniedûkelmantsjes wurde yn twa ûndersoarten ferdield mei de folgjende fersprieding: * ''Anarhynchus nivosus nivosus'' – [[Feriene Steaten]] nei [[Meksiko]] en de [[Kariben]]; oerwinteret yn [[Panama]]. * ''Anarhynchus nivosus occidentalis'' - komt foar oan 'e kust fan [[Perû]] oant súd-sintraal [[Sily]] Earder waar it sniedûkelmantsje as in [[ûndersoarte]] fan it gewoane dûkelmantsje behannele, mar sûnt genetyske stúdzjes oantoanden dat it dûkelmantsje nauwer besibbe wie oan it [[skiere dûkelmantsje]] (''Charadrius marginatus'') wurdt er erkend as in eigen soarte. == Hâlden en dragen == It sniedûkelmantsje wurdt op sânstrannen oan kusten oantroffen, mar ek yn it binnenlân, dêr't er hastich siket nei [[wringeleazen]] yn it sân. De fûgel wurdt meast allinnich sjoen of yn lytse, losse kloften. Gruttere oantallen sammelje har op spesifike plakken nei it brieden yn 'e lette simmer en hjerst. Fûgels fan 'e binnenlannen migrearje foar de winter nei de kustkriten. De soarte briedt op iepen terrein sûnder in soad begroeiïng, lykas strannen, sâltflakten en somtiden rivieriggen. It nêst is in lyts kûltsje, faak mei wat skelpen en stientsjes. In lechsel bestiet trochstrings út 2 oant 4 aaikes, mar meastentiids 3. Beide âlden briede. De jonge fûgels ferlitte al hiel gau nei it útkommen it nêst en kinne dan ek foerazjearje. Se fleane nei likernôch 28 oant 32 dagen.<ref>[https://www.audubon.org/field-guide/bird/snowy-plover?utm_source=chatgpt.com Audubon, oproppen 1 jannewaris 2026.]</ref> {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Western snowy plover (Charadrius alexandrinus nivosus) nest in a bed of shells (6554866583).jpg|center|200px]] | [[Ofbyld:Snowy Plovers (53080287938).jpg|center|200px]] | [[Ofbyld:Snowy Plovers (49522382536).jpg|center|200px]] |- | <center>Aaikes</center> | <center>Mei pyk</center> | <center>Groep fleanende sniedûkelmantsjes</center> |} == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar in relatyf lytse wrâldpopulaasje fan mar 24.000–31.000 folwoeksen fûgels (rûzing 2016). De soarte nimt ek relatyf rap ôf fanwegen minsklike fersteuring en habitatferneatiging. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) kategorisearret it sniedûkelmantsje dêrom as gefoelich (''Near Threatened'', 2020). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/snowy-plover-charadrius-nivosus BirdLife, oproppen 1 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/snoplo5 Ebird, oproppen 1 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F012ED4BC8CD3876 Avibase, oproppen 31 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius nivosus|Sniedûkelmantsje}} }} {{DEFAULTSORT:Sniedukelmantsje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] jbt61gn1vxfkdr9gmzh3x8638ckc4hc 0 188992 1237320 1214807 2026-08-02T13:32:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237320 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skier dûkelmantsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Charadrius marginatus on Bulungula beach, Eastern Cape, South Africa - 3273.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus marginatus |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} It '''skiere dûkelmantsje''' (''Anarhynchus marginatus'', synonym ''Charadrius marginatus'') is in fûgeltsje yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]], dy't foarkomt yn Sub-Saharaansk [[Afrika]] en [[Madagaskar]]. == Ferskining == De fûgel wurdt trochstrings 18 sm en weaget 27 oant 44 gram. De soarte hat in soad fan it gewoane [[dûkelmantsje]]. De soarte hat lykwols net de donkere bân op it boarst. Efter de wite foarholle sit simmerdeis by it skiere dûkelmantjse mar in smel swart streekje en hy hat in ljochtere sânkleurige krún. Ek is de eachstreek fan it skiere dûkelmantsje minder kontrastryk as dy fan it gewoane dûkelmantsje. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:White-fronted plover (Charadrius marginatus arenaceus) Maputo.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Charadrius alexandrinus (Kentish Plover), Port d'Alcúdia, Mallorca.jpg|200x200px]] |- | <center>Skier dûkelmantsje</center> | <center>Gewoane dûkelmantsje</center> |} == Ferskining == It skiere dûkelmantsje komt foar yn Subsaharaansk Afrika en Madagaskar. Der wurde fjouwer [[ûndersoarte]]n erkend mei de folgjende fersprieding: * ''Anarhynchus marginatus mechowi'' - komt foar yn Afrika besuden de Sahara oant noardlik [[Angoala]], [[Botswana]] en [[Mozambyk]]. * ''Anarhynchus marginatus marginatus'' - komt foar fan súdlik Angoala oant de súdwestlike Kaapprovinsje. * ''Anarhynchus marginatus arenaceus'' - komt foar fan súdlik Mozambyk oant de súdlike Kaapprovinsje. * ''Anarhynchus marginatus tenellus'' - komt foar op Madagaskar. Guon ûnderskiede ek de ûndersoarte ''hesperius'' mei in lokale fersprieding yn West-Afrika eastlik oant [[Nigearia]] en [[Kameroen]]. == Hâlden en dragen == Skiere dûkelmantsjes binne aktive fûgeltsjes, dy't tusken it rinnen troch regelmjittich stopje om proaikes te snippen. Se libje fral op iepen, sânich terrein oan kusten of ynlânsk wetter. Opfallend by it skiere dûkelmantsje is it triljen mei de poatsjes om proaien út it sân te twingen. As se steurd wurde kinne se ôfliedingsgedrach fertoane, lykas it imitearjen fan in ferwûne fûgel om rôfdieren by harren nêst fuort te lokken. It nêst is in ûndjip kûltsje yn it sân. Beide âlders briede. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) kategorisearret de fûgel as net bedrige. Is is net bekend hoe't de populaasje him ûntwikkelet. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-fronted-plover-charadrius-marginatus BirdLife, oproppen 2 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/whfplo1 Ebird, oproppen 2 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=214B3533093D7B6B Avibase, oproppen 2 jannewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius marginatus|Skier dûkelmantsje}} }} {{DEFAULTSORT:Skier dukelmantsje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 9nzl54d2kq9hzchqq67fve0fhz84ku5 0 189014 1237483 1214885 2026-08-02T18:50:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237483 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartboarstwilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Erythrogonys cinctus - Chiltern.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[swartboarstwilsters]] (''Erythrogonys'') |Wittenskiplike namme= Erythrogonys cinctus |Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1838 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartboarstwilster''' (''Erythrogonys cinctus'') is in fûgel fan it [[Monotypysk takson|monotypyske]] skaai [[swartboarstwilsters]] (''Erythrogonys'') út 'e famylje [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') == Ferskining == [[Ofbyld:Red-kneed Dotterel (31314074836).jpg|thumb|left|Fûgel yn Lake Wendouree, [[Ballarat]].]] De 17,5 oant 19 sm lange fûgel is likernôch like grut as de [[bûnte wilster]]. Op 'e kop, boppe it each en yn 'e nekke is de fûgel swart. Oer it boarst hat de fûgel in brede boarstbân, dy't mei in fine streek oanslút op in swarte bân yn 'e nekke. De kiel is wyt en kontrastearret mei it swart dêromhinne. Op 'e flanken hat de fûgel in kastanjebrún plak. De rêch is griisbrún, lykas ek de boppewjukken. De fûgel hat in readrôze snaffel mei in donkere punt en de poaten ha ek in readrôze kleur, mar wurde ûnder de knibbel laaigriis. == Fersprieding == De swartboarstwilster komt ferspraat foar yn 'e binnenlannen en kustgebieten fan [[Austraalje]] en it sintrale suden fan [[Nij-Guineä]]. Syn leefgebiet bestiet út ûndjip wetter by swiet- en brakwettersompen, klaaiputten, slibfjilden by wettersuveringsynstallaasjes en gebieten dy't splis steane. Yn tiden fan drûchte lûke fûgels nei de kusten en briede dêr dan ek. == Status == Swartboarstwilsters ha in grut ferspriedingsgebiet en dêrom allinnich al is de kâns op útstjerren lyts. In rûzing fan 2023 giet út fan 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels. De soarte komt relatyf algemien foar, mar yn it suden fan West-Austraalje is de fûgel seldsum en op [[Tasmaanje]] is it in [[Dwaalgast|swalker]]. Der is gjin oanlieding om te tinken dat de oantallen tebek rinne. Dêrfandinne stiet de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-kneed-dotterel-erythrogonys-cinctus BirdLife, oproppen 3 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/rekdot1 Ebird, oproppen 3 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=A358D6BF3A81FDE5 Avibase, oproppen 3 jannewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Erythrogonys cinctus|Swartboarstwilster}} }} {{DEFAULTSORT:Swartboarstwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartboarstwilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 25y7prlcei25k084v50vn2ucbd99k4p 0 189176 1237409 1215580 2026-08-02T17:10:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237409 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = steppewilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Charadrius veredus, Xiyin Island, Taiwan 1.jpg|250px]] |lûd = <small>Steppewilster op [[Taiwan]].</small> |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus veredus |Beskriuwer, jier = [[John Gould (ornitholoog)|Gould]], 1848 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''steppewilster''' (''Anarhynchus veredus''; synonym: ''Charadrius veredus'') is in [[waadfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Charadrius veredus, Xiyin Island, Taiwan 2.jpg|thumb|left|De fûgel op Cijin (Taiwan).]] Folwoeksen mantsjes yn it briedkleed hat in wyt gesicht en in wite kiel, de krún is foar wyt en efter griisbrún lykas ek de nekke en de rêcht. Syn boarst is kastanjebrún mei ûnder in smelle swarte râne en fier der in wite búk. Wyfkes, juvenilen en net-briedende mantsjes binne oer it generaal boppe griisbrún en ûnder meast wyt mei fierder in ljocht gesicht en in wite wynbraustreek. Steppewilsters wurde 21 oant 25 sintimber lang en ha in spanwiidte fan 46 oant 53 sintimeter. It binne oer it algemien relatyf grutte wilsters mei lange poaten en lange wjukken. == Fersprieding == Steppewilsters briede yn [[Mongoalje]] en oangrinzgjend ek yn in lyts part fan [[Sina]] en [[Sibearje]]. Se oerwinterje yn [[Australaazje]], wêrfan't likernôch 90% yn [[Austraalje]]. De soarte is oant no ta (2025) ien kear yn [[Nederlân]] as [[dwaalgast]] waarnommen en dat wie yn 2020 by [[Domburg]] yn 'e provinsje [[Seelân]].<ref>[Omrop Seelân, 15 augustus 2020.]</ref> == Hâlden en dragen == De soarte yt foar it meastse ynsekten. It briedgedrach is net goed ûndersocht, mar hy nêstelet lykas oare soarten fan it skaai op 'e grûn. == Status == De grutte fan 'e populaasje wurdt op 153.000 folwoeksen fûgels rûsd (2023). Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-plover-charadrius-veredus BirdLife, oproppen 10 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/region/VU/bird-list?yr=all&rank=lrec Ebird, oproppen 10 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=02091964 Birds of the World, oproppen 10 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius veredus|Steppewilster}} }} {{DEFAULTSORT:steppewilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] 7k2ph59s09nv137mfna4s5yiwg0oema 0 189185 1237632 1215594 2026-08-03T00:52:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237632 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tsjoksnaffelwilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Wilson's plover, little estero (34538689103).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus wilsonia |Beskriuwer, jier = [[George Ord|Ord]], 1814 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Charadrius wilsonia map.svg|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1={{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#ff6600}} [[briedfûgel]]<br>|Kolom2={{Color box|#5f8dd3}} [[wintergast]] <br>{{Color box|#ffdd55}} [[trekfûgel]] }}</small> }} De '''tsjoksnaffelwilster''' (''Anarhynchus wilsonia'', synonym: ''Charadrius wilsonia'') is in [[fûgel]] út 'e famylje fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Charadrius wilsonia, Cameron County, Louisiana 2.jpg|thumb|left|Fûgel yn briedkleed.]] De tsjoksnaffelwilster wurdt 17 oant 20 sintimeter lang. It meast karakteristike oan 'e soarte is de donkergrize snaffel, dy't foar in wilster fan dit formaat grut is. De foarholle is wyt en de krún griisbrún. Fan 'e snaffel rint in griis oant kastanjebrune streek fan 'e snaffel ûnder it each lâns oant yn 'e nekke. De wjukken binne griisbrún en ûnder is de fûgel wyt mei in swarte streek oer it boarst. De poaten binne rôze en ha mear kleur yn 'e briedtiid. Bûten de briedtiid is it swart ferfongen troch brún of readbrún. By jonge fûgels is de bân oer it boarst meastentiids net folslein. De rop is in helder mar swak fluitsje. == Fersprieding == Tsjoksnaffelwilsters binne foar in part in [[trekfûgel]], oare populaasjes lykas dy fan [[Súd-Amearika]] binne stânfûgels. De tsjoksnaffelwilster wurdt meastentiids yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Anarhynchus wilsonia wilsonia'' – briedt yn kustgebieten fan it easten fan 'e [[Feriene Steaten]], [[Belize]] en de [[Kariben]]; oerwinteret oant yn [[Suriname]]. * ''Anarhynchus wilsonia beldingi'' – komt foar oan 'e [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske]] kust fan [[Baja California]] oant Súd-[[Perû]]. * ''Anarhynchus wilsonia cinnamominus'' -komt foar yn 'e noardlike kustgebieten fan Súd-Amearika, fan [[Kolombia]] oant [[Frânsk-Guyana]] en op [[Arûba]] en [[Bonêre]], [[Isla Margarita]] en [[Trinidad en Tobago|Trinidad]]. * ''Anarhynchus wilsonia crassirostris'' – kustgebied fan Noardeast-[[Brazylje]] (Amapá oant Bahia). == Hâlden en dragen == Tsjoksnaffelwilsters binne sterk oan kustkriten bûn en foerazjearje op strannen op [[krabben]], [[ynsekten]], wjirmkes en [[seekladden]]. De fûgel briedt fan april oant begjin july. It nêst is in groeven kûltsje fuort yn 'e grûn. In lechsel bestiet meast út trije aaikes, dy't troch beide âlders yn 23 oant 24 dagen útbret wurde. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat de soarte ôfnimt, mar noch net sa bot dat de fûgel bedrige wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] klassifisearret de soarte op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'', 2025). De populaasje wurdt op 26.550 oant 31.650 (2025) rûsd. == Namme == De wittenskiplike namme ferwiist nei de Amerikaansk-Skotske ornitoloochg Alexander Wilson dy't it type-eksimplaar sammele. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/wilsons-plover-charadrius-wilsonia BirdLife, oproppen 10 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/wilplo Ebird, oproppen 10 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=654D660CF51DB8B1 Avibase, oproppen 10 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius wilsonia|tsjoksnaffelwilster}} }} {{DEFAULTSORT:tsjoksnaffelwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] hvyym9fpaaxozcu4qu6vhe9ewjb3qp3 0 189325 1237586 1216087 2026-08-03T00:03:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237586 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tibetaanske sânwilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Lesser Sand Plover (Charadrius mongolus) (50027164456).jpg|250px]]<br><small>mantsje</small>[[Ofbyld:Female Lesser Sandplover.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus atrifrons |Beskriuwer, jier = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1829 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tibetaanske sânwilster''' (''Anarhynchus atrifrons'', protonym ''Charadrius atrifrons'') is in fûgel út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). Oant koartlyn waarden de Tibetaanske sânwilster en de [[Sibearyske sânwilster]] ûnder de namme Mongoalske wilster as fûgels fan 'e selde soarte behannele. De skaainamme waard yn 2024 yn ''Anarhynchus'' feroare. == Ferskining == De fûgel hat donkere poaten, eagen en snaffel yn alle drachten. Simmerdeis binne de fearren griisbrún fan boppe en wyt fan ûnder. De boppekant fan 'e nekke en it boarst ha in reabrune tint. Utsein in swarte team fan 'e saffel nei it wang is it gesicht wyt oant de kiel. De fearren fan it wyfke binne fergelykber mei dy fan it mantsje, mar doffer fan kleur. Winterdeis is de fûgel te ferlykjen mei it [[dûkelmantsje]], mar de Tibetaanske sânwilster is grutter en hat gjin wyt op 'e nekke en siden fan 'e sturt. == Fersprieding == De Tibetaanske wilster briedt yn bercheftige gebieten fan 'e Tiensjan en de Pamir yn it westen oer it Tibetaanske Plato oant it eastlikste [[Tibet]]. De fûgel wurdt yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding ferdield: * ''atrifrons'' – briedt op hege plato's en yn healwoastinen boppe de beamgrins yn it westlikste Tibet, lykas ek gebieten fan [[Ladakh]] yn noardwestlik [[Yndia]]. * ''pamirensis'' – briedt yn it oangrinzgjende [[Tadzjikistan]] en [[Kirgyzje]]; oerwinteret yn [[Afrika]] en westlik Yndia. * ''schaeferi'' – briedt fan Tibet en noardeastlik oant [[Qinghai]] yn sintraal [[Sina]]. By't winter migrearret de Tibetaanske wilster nei in ferspriedingsgebiet fan [[Súdeast-Aazje]] westlik troch Yndia en it [[Midden-Easten]] oant eastlik Afrika. De eastlike populaasje (''schaeferi'') oerwinteret fan Súdeast-Aazje oant [[Java]]. De fûgel is in tige seldsume [[dwaalgast]] yn Europa. == Hâlden end dragen == [[Ofbyld:Lesser sand plovers (20485259870).jpg|thumb|left|Oerwinterjende Tibetaanske wilsters yn Yndia. ]] De Tibetaanske sânwilster briedt lykas ek de Sibearyske sânwilster boppe de beamgrins yn bercheftige regio's oant 5.500 m yn 'e Himalaya. It habitat bestiet út dellingen mei mar in bytsje begroeiïng of tûndra- en steppegebieten by sompen of op fochtige grûn mei grint, stiennen of sân. Yn Sibearje briedt er ek oan kusten. It nêst is in yn 'e grûn groeven kûltsje. Winterdeis wurdt er allinnich oan sânstrannen, op waad of yn dunen waarnommen. Ut en troch is de fûgel ek yn mangrovesompen te sjen of foerazjearend op koraalriffen dy't boppe it wetter útstekke. By de migraasje kin er ek oan marren en rivieriggen of op kultiviearre lân sjoen wurde. Yn 'e briedtiid yt de fûgel ynsekten lykas krobben, miggelarven en ek krabben. Winterdeis yt er ek weakdieren en seeboarstelwjirms. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat er yn oantal ôfnimt, hoewol net sa bot om as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2023). De populaasje wurdt op 400.000 oant 480.000 folwoeksen fûgels rûsd. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tibetan-sandplover-charadrius-atrifrons BirdLife, oproppen 16 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/lessap1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 16 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=828D3D5A6AFE2F26 Avibase, oproppen 16 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius mongolus|Tibetaanske sânwilster}} }} {{DEFAULTSORT:Tibetaanske sanwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Britsk Territoarium yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] spg4qm2ltyem0qf6qh3c7f8chks0eia 0 189384 1237536 1216203 2026-08-02T19:51:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237536 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopwilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Hooded Plover (36379945463).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[strânwilsters]] (''Thinornis'') |Wittenskiplike namme= Thinornis cucullatus |Beskriuwer, jier = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Range map of Thinornis rubricollis.png|250px]] }} De '''swartkopwilster''' (''Thinornis cucullatus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). De fûgel komt allinnnich foar yn [[Austraalje]] en waard yn 1818 troch [[Louis Pierre Vieillot]] beskreaun. == Ferskining == Swartkopwilsters binne 19 oant 23 sintimeter lang, krekt wat langer as de Europeeske [[bûnte wilster]]. De fûgel hat relatyf koarte poaten. De kop is swart mei efter yn 'e nekke in wite bân. Opfallend is de reade eachring. Boppe is de fûgel ek swart mei in ûnderbrutsten tsjustere bân rjochting it boarst. It swart op 'e rêch giet stadichoan oer yn griis. It boarst en de búk binne wyt. De snaffel is oranjeread mei in swarte punt en de poaten binne oranjerôze. Tusken mantsjes en wyfkes binne gjin ferskillen. Juvenilen binne te ûnderskieden mei't dy gjin swart op 'e op en efter de nekke ha. == Fersprieding == De soarte is endemysk yn súdlik [[Austraalje]]. Syn habitat bestiet út swietwettermarren, swietwettersompen en sâlte kustlagunes. It measte is er te sjen op sânstrannen mei grienwier. Yn West-Austraalje is de fûgel ek sjoen by ynlânske sâltmarren. It is in net-migrearjende bewenner fan kust- en subkustgebieten fan West-Austraalje, Súd-Austraalje, [[Nij-Súd-Wales]], [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] en [[Tasmaanje]] en is in [[Dwaalgast|swalker]] yn [[Queenslân]]. == Hâlden en dragen == De fûgel leit 1 oant 3 aaien fan augustus oant maart. Dy tiid falt tegearre mei it Australyske simmerseizoen en dan wurdt syn ferspriedingsgebiet swier beynfloede troch aktiviteiten fan minsken. It nêst is in ûndjip kûltsje yn it sân, beklaaid mei wat kiezelstientsjes en grienwier. Mantsjes en wyfkes besteegje likefolle tiid oan it útbrieden fan 'e aaien. De eastlike populaasje yt in ferskaat oan wringeleaze dierkes, mar der is net in soad bekend oer it iten fan 'e westlike populaasje. Se wurde meastentiids yn pearkes of lytse groepkes by it wetter sjoen. == Status == De fûgel hat njonken predaasje fan [[sulverkopmiuw]]en, [[krieën]] en yntrodusearre [[foks]]en te lijen fan rekreanten en fersteuring fan minken mei losrinnende hûnen, hynders of katten, sadat it briedsukses leech bliuwt. Ek omstrunend fee soarget foar problemen. Dêrfandinne stiet de soarte as gefoelich (''Near Threatened'', 2025) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Neffens in opjefte fan [[BirdLife]] soe de populaasje út 5.350 oant 5.500 folwoeksen fûgels bestean, oannommen wurdt dat de oantallen noch tebekrinne. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Hooded Plover eggs444.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Hooded Plover - Phillip Is - Victoria.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Hooded Plover (37051930921).jpg|200x200px]] |- | <center>Aaien</center> | <center>Briedende fûgel</center> | <center>Yn 'e flecht</center> |} {{boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucdot1/cur/introduction Bird of the World, oproppen 18 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/hooplo2?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 18 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=37C6EE3578D023D7 Avibase, oproppen 18 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Thinornis cucullatus|swartkopwilster}} }} {{DEFAULTSORT:swartkopwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strânwilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] 0om4651wugsai6qjxkbn7luceoywq4j 0 189393 1237621 1216223 2026-08-03T00:41:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237621 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = trijebânwilstser |Ofbyld = [[File:Charadrius tricollaris -Masai Mara National Reserve, Kenya-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[strânwilsters]] (''Thinornis'') |Wittenskiplike namme= Thinornis tricollaris |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''trijebânwilster''' (''Thinornis tricollaris'') is in waadfûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Three-banded Plover (Thinornis tricollaris) preening.jpg|thumb|left|Trijebânwilster yn Súd-Afrika.]] De folwoeksen trijebânwilster hat middelbrune boppedielen en is útsein twa swarte boarstbannen, dy't troch in wite bân fan inoar skieden wurde, fierder fan ûnder wyt. Oan dy twa swarte en iene wite boarstbân is ek syn gongbere en wittenskiplike namme te tankjen. De kop hat in opfallende tekening mei in griisbrune krún, in wite wynbraustreek dy't fan 'e wite foarholle nei de efterkant fan 'e nekke rint en in griis gesicht dat nei de nekke ta yn brún oergiet. De eachring is oranjeread en de basis fan 'e fierder swarte snaffel is rôze-read. De skaaien binne itselde wat fearrekleed en formaat oanbelanget. De [[Madagaskar|Madagaskyske]] ûndersoarte ''C. t. bifrontatus'' hat in grize bân tusken de snaffel en de wite foarholle en de sydkanten fan 'e kop binne griis. It die út ûndersyk bliken dat der genetyske ferskillen tusken de populaasjes op Madagaskar en it fêstelân binne. Juvenilen ha in soad fan 'e folwoeksen fûgels, alhoewol't de foarholle foar in lyts skoft brúneftich is en de wjukdekfearren ljochtbrune rânen ha. Trijebânwilsters ûnderskiede harren fan 'e gruttere en donkerdere [[Forbes'wilster]] mei't dy lêste in brune foarholle hat en gjin wite wjukstreek. == Fersprieding == De fûgel is in stânfûgel yn grutte dielen fan East-Afrika, súdlik Afrika en Madagaskar. Se libje oan ynlânske rivieren, dobben en marren dêr't er oan iepen wetterkanten te sjen is. De trijebânwilster wurdt ferdield yn twa ûndersoarten mei de folgjende fersprieding: * ''Thinornis tricollaris tricollaris'' – eastlik Afrika fan [[Etioopje]] oant [[Súd-Afrika]] * ''Thinornis tricollaris bifrontatus''- yn [[Madagaskar]] De soarte hat koartlyn ek [[Egypte]] kolonisearre. == Hâlden en dragen == It nêst is in keal kûltsje tusken kiezelstientsjes. It lizzen fan 'e aaien wurdt fan maart oan juny yn 'e tropen, mar fral (mear as 70%) fan july oant oktober yn súdlik Afrika dien. Hy wurdt faak allinnich sjoen, mar foarmet ek lytse groepen. Se jeie op ynsekten, wjirms en oare wringeleaze dierkes. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Three-banded Plover (Charadrius tricollaris) (51894456712).jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Eggs of Three-banded Plover (Charadrius tricollaris) right in the middle of the S59 Road (11926451373).jpg|200x200px]] |- | <center>Briedende fûgel</center> | <center>Aaien</center> |} == Status == De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) beöardielet de bedrigingsstatus fan 'e ''tricollaris'' en ''bifrontatus'' apart en wurde net bedrige. De populaasjes wurde foar de ''C. t. tricollaris'' op 70.000–140.000 fûgels en de ''C. t. bifrontatus'' op 6.700–20.000 folwoeksen fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de ''C. t. tricollaris'' yn oantal tanimt, wylst de ''C. t. bifrontatus'' yn oantal ôfnimt. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-three-banded-plover-charadrius-tricollaris (tricollaris) BirdLife, oproppen 18 jannewaris 2026.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/madagascar-three-banded-plover-charadrius-bifrontatus (bifrontatus) BirdLife, oproppen 18 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/thbplo1/L3445263 Ebird, oproppen 18 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=8DAF86A1D8B83199 Avibase, oproppen 18 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Thinornis tricollaris|Trijebânwilster}} }} {{DEFAULTSORT:trijebanwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strânwilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] ikoht24q49i8zsnsdlrwl0abt2vmv95 0 189524 1237363 1216844 2026-08-02T14:31:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237363 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Somalyske mosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Somali Sparrow specimen RWD.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer castanopterus |Beskriuwer, jier= [[Edward Blyth|Blyth]], 1855 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Somalyske mosk''' (''Passer castanopterus'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == De Somalyske mosk is in 13 oant 14 sm lange fûgel en nau besibbe oan 'e [[húsmosk]]. It mantsje ferskilt dêrfan (en ek fan 'e [[Masaimosk]], dêr't er it ferspriedingsgebiet mei dielt) troch syn kastanjebrune kroan en nekke yn stee fan griis. Dêrnjonken hat er ek giele tinten op 'e wangen en ûnderkant. It wyfke hat in soad fan it wyfke fan 'e húsmosk, mar in gielige búk. De donkere eagen en de mear kleurleaze boppekant sûnder kastanjebrún ûnderskiedt it wyfke fan it wyfke fan 'e Masaimosk. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn [[Somaalje]], [[Dzjibûty]], [[Etioopje]] en [[Kenia]]. Der wurde twa ûndersoarten erkend: * ''P. c. castanopterus'' (Blyth, 1855) - Dzjibûty, Somaalje en eastlik Etioopje * ''P. c. fulgens'' (Friedmann, 1931) – súdlik Etioopje, en noardlik Kenia (súdlik oant Kapedo en Marsabit). Somtiden wurdt de fûgel as deselde soarte as de [[readkopmosk]] beskôge, mar de oerienkomsten yn fearrekleed en [[morfology]] fan 'e soarten binne ynstee fan nauwe sibskip nei alle gedachten mear it resultaat fan konverginte evolúsje, wêrtroch't de natuerlike seleksje laat ta deselde oanpassingen. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis dêrfan kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). Der is gjin rûzing fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt as gewoan oant tige algemien omskreaun, mar seldsum yn noardlik Kenia. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Passer%20castanopterus Birdlife, oproppen 25 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/somspa1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 25 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1D25E0DBACE90EF4 Avibase, oproppen 25 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer castanopterus|Somalyske mosk}} }} {{DEFAULTSORT:Somalyske mosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] 5sb15b7wi7g9hjdj4clhed5gin1uxet 0 189529 1237373 1216861 2026-08-02T14:38:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237373 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Spaanske mosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Spanish Sparrow (Passer hispaniolensis) (53656357860).jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Spanish sparrow (Passer hispaniolensis) female ringed Malta.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer hispaniolensis |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:SpanishSparrowMap.svg|250px]]<br>Ferspriedingsgebiet neffens ûndersoarte en hybridisaasje. }} De '''Spaanske mosk''' (''Passer hispaniolensis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Cotek Ebûr.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke.]] It mantsje fan 'e soarte is ienfâldich te ûnderskieden fan 'e [[húsmosk]] (''Passer domesticus''). De soarten binne mei 14 oant 16 sm like grut, mar de Spaanske mosk hat lykas de [[fjildmosk]] in kastanjebrune kroan. Yn 'e briedtiid hat it mantsje lykas de húsmosk in donkere slabbe, mar nei ûnder ta giet dat by de Spaanske mosk oer yn swarte streekjes. Ek op 'e rêch is it mantsje swart streke (dêr't de húsmosk swart en brún streke is). Fierder hat de Spaanske mosk in smelle wite wynbraustreek en wite wangen, dat by de húsmosk griis is sûnder wynbraustreek. Winterdeis bliuwe de swarte streken op it boarst en de búk, mar redusearre oanwêzich. It wyfke is dêrfoaroer yn it fjild dreech te ûnderskieden fan 'e húsmosk. == Fersprieding == Oars as de namme tinken docht komt de fûgel net algemien en oeral yn Spanje foar. Der binne twa [[ûndersoarte]]n: * ''P. h. hispaniolensis'' ([[Ibearysk skiereilân]], oanbuorjende eilannen yn 'e [[Atlantyske Oseaan]], Noardwest-[[Afrika]] en Súdeast-[[Europa]] oant yn westlik [[Turkije]]. * ''P. h. transcaspicus'' ([[Midden-Easten]] oant yn it suden fan [[Kazachstan]], [[Afganistan]] en it westen fan [[Sina]]). It habitat bestiet út gebieten mei wetter en in soad strûken en beammen, faak by delsettings. Dêr't de húsmosk ôfwêzich is, lykas op [[Malta]], [[Sardynje]], [[Madeira]] en de [[Kanaryske Eilannen]], nimt de Spaanske mosk syn plak yn bewenne gebieten yn. De ûndersoarte ''P. h. transcaspicus'' komt ek foar yn drûgere gebieten en yn [[Afganistan]] oant 2750 m boppe seenivo. De fûgels trekke winterdeis nei Noard-Afrika, it [[Arabysk skiereilân]] en [[Yndia]]. Noardlik fan it ferspriedingsgebiet is de fûgel in seldsume [[dwaalgast]]. De Spaanske mosk is tige nau besibbe oan 'e húsmosk. Yn dielen dêr't de soarten byinoar komme, [[Hybride (biology)|kruse]] se faak, wêrtroch't tuskenfoarmen ûntsteane. Oant koartlyn waard it takson ''italiae'' ek faak as in hybride foarm tusken de Spaanske mosk en de hûsmosk behannele. [[DNA]]-stúdzjes befêstigje dat, mar ''italiae'' is reproduktyf isolearre fan sawol de húsmosk as de Spaanske mosk en dêrom wurdt er no as de [[Italjaanske mosk]] (''Passer italiae'' ) as in aparte soarte behannele. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Passer hispaniolensis hispaniolensis MHNT.ZOO.2010.11.208.jpg|thumb|left|Aaikes.]] Yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet komt de Spaanske mosk njonken de húsmosk foar. Beide soarten briede yn kultuerlânskip, mar de Spaanske mosk liket in foarkar te hawwen foar wietere gebieten. De Spaanske mosk briedt heech yn beammen yn koloanjes, somtiden brûkt er ek nêsten fan grutte fûgels fan bygelyks earrebarren en rôffûgels. Lykas oare mosken yt er benammen sied, mar ek mei fruit en oar plantemateriaal. De jongen wurde meast mei ynsekten fuorre. == Status == De populaasjegrutte waard yn 2015 op rûchwei 61 oant 131,5 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. De ûntwikkeling fan 'e soarte is lykwols ôfnimmend. De Spaanske mosk stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'', 2019) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spanish-sparrow-passer-hispaniolensis Birdlife, oproppen 25 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/spaspa1 Ebird, oproppen 25 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=5A8E09A18B86D140 Avibase, oproppen 25 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer hispaniolensis|Spaanske mosk}} }} {{DEFAULTSORT:Spaanske mosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] bidbpa2ittq3sduuh6svqf739v5tt49 0 189574 1237629 1217062 2026-08-03T00:47:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237629 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tsjoksnaffelmosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Passer gongonensis Amboseli 1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer hispaniolensis |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''tsjoksnaffelmosk''' (''Passer gongonensis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == De tsjoksnaffelmosk is in grutte mosk fan 18 sintimeter lang en weaget 42 gram. It is de grutste mosk yn it skaai. Hy hat in grize kop en ûnderkant en is brún op 'e rêch en wjukken mei oranjebrún op 'e boppestút. De fûgel hat in soad fan 'e [[jiskemosk]] en de [[noardlike griiskopmosk]], mar is grutter mei in foarsere snaffel en in tsjusterder ûnderkant. == Fersprieding == De fûgel komt yn drûge leechlângebieten fan súdeastlik [[Súd-Sûdan]], súdlik [[Etioopje]], eastlik [[Uganda]], súdlik [[Somaalje]], [[Kenia]] en noardeastlik [[Tanzania]] foar en wurdt faak as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[húsmosk]] behannele en guon dogge dat noch jimmeroan. == Hâlden en dragen == De soarte wurdt yn drûge gebieten mei toarnstrûken en iepen bosk oantroffen. Somtiden wurdt er ek by gebouwen waarnommen. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is grut en de populaasjeûntwikkeling is stabyl. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern''). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pabspa1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/pabspa1 Ebird, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=DB4998D1FD65C0B4 Avibase, oproppen 27 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer gongonensis|Tsjoksnaffelmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Tsjoksnaffelmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] nv2zwm8qh78mmj52pbgkn81yu1tcq4k 1237630 1237629 2026-08-03T00:47:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237630 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tsjoksnaffelmosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Passer gongonensis Amboseli 1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer hispaniolensis |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''tsjoksnaffelmosk''' (''Passer gongonensis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == De tsjoksnaffelmosk is in grutte mosk fan 18 sintimeter lang en weaget 42 gram. It is de grutste mosk yn it skaai. Hy hat in grize kop en ûnderkant en is brún op 'e rêch en wjukken mei oranjebrún op 'e boppestút. De fûgel hat in soad fan 'e [[jiskemosk]] en de [[noardlike griiskopmosk]], mar is grutter mei in foarsere snaffel en in tsjusterder ûnderkant. == Fersprieding == De fûgel komt yn drûge leechlângebieten fan súdeastlik [[Súd-Sûdan]], súdlik [[Etioopje]], eastlik [[Uganda]], súdlik [[Somaalje]], [[Kenia]] en noardeastlik [[Tanzania]] foar en wurdt faak as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[húsmosk]] behannele en guon dogge dat noch jimmeroan. == Hâlden en dragen == De soarte wurdt yn drûge gebieten mei toarnstrûken en iepen bosk oantroffen. Somtiden wurdt er ek by gebouwen waarnommen. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is grut en de populaasjeûntwikkeling is stabyl. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern''). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pabspa1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/pabspa1 Ebird, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=DB4998D1FD65C0B4 Avibase, oproppen 27 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer gongonensis|Tsjoksnaffelmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Tsjoksnaffelmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] r9w4dffw3jqd8al7h0zh17xyv6alygb 0 189577 1237442 1217060 2026-08-02T17:35:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237442 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdlike griiskopmosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Southern Grey-headed Sparrow (Passer diffusus) (11627425604) (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer diffusus |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (soölooch)|Smith]], 1836 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''súdlike griiskopmosk''' (''Passer diffusus''; synonym: ''Passer griseus diffusus'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == De súdlike griiskopmosk is effen griis op 'e kop en ûnderkant, wylst de boppekant, de mantel en de wjukken brún binne mei in fariabele wite wjukbân ûnder it skouder. De snaffel is swart yn it briedseizoen en hoarnkleurich yn 'e rest fan it jier. De soarte liket tige op 'e [[noardlike griiskopmosk]], mar dy hat in tsjusterder kop, in kontrastearjender wite kiel en in foarsere snaffel dy't it hiele jier troch tsjuster is. De rop is in tsjilp, sêfter en melodieuzer as de rop fan 'e [[húsmosk]]. It sjongen bestiet út in searje ferlykbere tsjilpen, dy't op inoar folgje. == Fersprieding == De súdlike griiskopmosk wurdt fan Angoala en Sambia oant Súd-Afrika fûn. Hy wurdt yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield mei de folgjende fersprieding: * ''Passer diffusus diffusus'' - [[Angoala]] nei [[Namybje]], súdwestlik [[Sambia]], westlik [[Simbabwe]] en westlik [[Súd-Afrika]]. * ''Passer diffusus luangwae'' – eastlik [[Sambia]] (boppe-[[Luangwa]]-delling). * ''Passer diffusus mosambicus'' - súdeastlik [[Malawy]], noardlik [[Mozambyk]] en súdeastlik [[Tanzania]]. * ''Passer diffusus stygiceps'' – súdeastlik Sambia, súdwestlik Malawy en súdlik Mozambyk oant eastlik Súd-Afrika. Earder waard de soarte ek wol as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[noardlike griiskopmosk]] (''Passer griseus'') behannele. == Hâlden en dragen == Súdlike griiskopmosken libje yn iepen [[akasia]]bosken, faak by delsettings en se wurde ek yn beboude gebieten sjoen. Yn it noarden komt er yn in drûgere omjouwing foar, dêr't er hiel faak te sjen is yn [[mopane]]-beammen. Syn dieet bestiet út gerssied en ynsekten, mar ek knoppen, beien en nektar. Hy foerazjearret yn pearkes en lytse kloften. Wat net gewoan is foar de soarten yn it skaai is dat de fûgel sawol hipt as kuieret. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling en der binne gjin bedrigingen bekend. Dêrfandinne kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN ) de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as gewoan en wiidferspraat beskreaun. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/sghspa2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/sghspa2?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=7EB3ECC47BE516C6 Avibase, oproppen 27 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer diffusus|Súdlike griiskopmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Sudlike griiskopmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 0dbend0sbo0k1xc7o8amoh0ybmyjucm 0 189581 1237476 1217136 2026-08-02T18:45:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237476 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Swahilymosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Swahili Sparrow - Tanzania 0180 (22408201137).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer suahelicus |Beskriuwer, jier= [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1904 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Swahilymosk''' (''Passer suahelicus'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Swahili Sparrow (Passer suahelicus) (32715460468).jpg|thumb|left|Swahilymosk yn Tanzania.]] De Swahilymosk is in relatyf kleurleaze grize fûgel mei brune wjukken en in ljochtere rustbrune boppekant en skouders. De fûgel liket in soad op 'e [[noardlike griiskopmosk]], mar hy ûnderskiedt him dêrfan troch de tsjustere ûnderkant, in minder kontrastearjende ljochte kiel en in grizere rêch. Ek liket er op 'e [[tsjoksnaffelmosk]], mar hy is lytser, hat in lytsere snaffel en in ljochtere ûnderkant. De rop is in fleurich tsjirpen en it liet bestiet út soartgelikense noaten. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar fan súdlik [[Kenia]] oant westlik [[Tanzania]], [[Malawy]] en noardwestlik [[Mozambyk]] en waard earder faak as in [[ûndersoarte]] fan 'e gewoane [[húsmosk]] behannele en guon dogge dat noch jimmeroan. De fûgel is [[Monotypysk (takson)|monotypysk]], wat sizze wol dat der gjin ûnderfieling yn ûndersoarten is. == Hâlden en dragen == De Swahilymosk komt algemien foar op savannes, yn lânbougebieten en om delsettings hinne. == Status == De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern''). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swahili-sparrow-passer-suahelicus Birdlife, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/swaspa1 Ebird, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=2B55E679A259E956 Avibase, oproppen 27 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer suahelicus|Swahilymosk}} }} {{DEFAULTSORT:Swahilimosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] 9r64cpnjhz04vxlb8i3si0g5dvsboyq 0 189589 1237360 1217102 2026-08-02T14:30:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237360 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sokotramosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Passer insularis - November 2023.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer insularis |Beskriuwer, jier= [[Philip Sclater|Sclater, PL]] & [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1881 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Sokotramosk''' (''Passer insularis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == De Sokrotamosk hat in streke rêch mei in grize krún, nekke en stút. Mantsjes ha in swart boarstplak en binne oer it generaal helderder fan kleur mei mear readbrún op 'e kop en de skouders. De rop is in fleurich tsjirpen, faak yn in stadige rige. De soarte liket op 'e [[Abd-al-Kurimosk]] (''Passer hemileucus''), mar ferskilt yn ferspriedingsgebiet. == Fersprieding == De fûgel wurdt op it [[Jemen]]ityske eilân [[Sokotra]] foar de kust fan [[Somaalje]] oantroffen. Meastentiids wurdt er as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn [[ûndersoarte]]n is. Guon nimme lykwols de Abd-al-Kurimosk as ûndersoarte op. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is stabyl. Der binne gjin bedrigingen bekend en op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN ) de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De fûgel it talryk op Socotra, mei in rûsde wrâldpopulaasje fan in fearn miljoen fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/socotra-sparrow-passer-insularis BirdLife, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/socspa1/L1070072Ebird, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=E2E3F3F4F0C90913 Avibase, oproppen 27 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer insularis|Sokotramosk}} }} {{DEFAULTSORT:Sokotramosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] p4075ql4fs3rksiag92dcq0sdajhg06 0 189622 1237565 1217226 2026-08-02T20:15:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237565 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartwjuksniemosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-winged Snowfinch (Montifringilla adamsi) (46544870354).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[sniemosken]] (''Montifringilla'') |Wittenskiplike namme= Montifringilla adamsi |Beskriuwer, jier= [[Andrew Leith Adams|Adams]], 1859 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartwjuksniemosk''' (''Montifringilla adamsi'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[sniemosken]] (''Montifringilla'') út de famylje fan 'e [[moskfûgels]]. == Ferskining == De swartwjuksniemosk is in 17 sintimeter lange griisbrune fûgel mei wyteftige of bêzjewite wjukdekfearren op 'e fierder donkere wjukken. De folwoeksen fûgel hat wat swart op 'e kiel. == Fersprieding en systematyf == De swartwjuksniemosk wurdt yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding ferdield: * ''Montifringilla adamsi adamsi'' – noardlik [[Kasjmir]] en [[Ladakh]], nei it noardeasten by it noardlike [[Tibetaanske Plato]] lâns en súdeastlik by de [[Himalaya]] lâns oant [[Sikkim]]. * ''Montifringilla adamsi xerophila'' – sintraal [[Sina]], fan it noardeastlike diel fan 'e grins tusken [[Qinghai]] en [[Gansu]] (Qilian Shan) nei it suden oant it eastlike Tibetaanske Plato en súd-sintraal [[Sichuan]] (Litang). Foarhinne waard de swartwjuksniebosk as in ûndersoarte behannele fan sawol de [[sniemosk]] (''Montifringilla adamsi'') as de [[Tibetaanske sniemosk]] (''Montifringilla henrici''). == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling, wêrfan't gjin bedrigingen bekend binne. Dêrfandinne kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2018). Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt omskreaun as seldsum oant niet algemien. == Namme == De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel eart Andrew Leith Adams (1826-1882), in sjirurch yn it Britske leger yn Yndia yn 1848, dy't sels de soarte yn 1858 beskreau. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-winged-snowfinch-montifringilla-adamsi BirdLife, oproppen 29 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/blwsno1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 29 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=0039BCC01D40E550 Avibase, oproppen 28 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Montifringilla adamsi|Swartwjuksniesmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwjuksniesmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sniemosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] gm2g8uimzo78bhllcz9p1eyhqi1wapp 0 189624 1237587 1217228 2026-08-03T00:04:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237587 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tibetaanske sniemosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Tibetan Snowfinch.JPG|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[sniemosken]] (''Montifringilla'') |Wittenskiplike namme= Montifringilla henrici |Beskriuwer, jier= [[Émile Oustalet|Oustalet]], 1892 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tibetaanske sniemosk''' (''Montifringilla henrici'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[sniemosken]] (''Montifringilla'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[moskfûgels]]. De fûgel briedt op it eastlike Tibetaanske Plato yn [[Sina]] en is besibbe oan 'e [[sniemosk]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Annales des sciences naturelles (1891) (18018813509).jpg|thumb|left|Yllustraasje út ''Annales des sciences naturelles''.]] De Tibetaanske sniemosk is in 17 sm lange fûgel, dy't in soad hat fan 'e gewoane sniemosk. De Tibetaanske sniemosk is oan 'e boppekant lykwols donkerbrún yn stee fan griiseftich sânbrún en swierder streke. Op 'e flanken is de soarte waarmbrún, dêr't de sniemosk wytgriis is. De wjukken en sturt binne brún yn stee fan swart en hy hat folle mear wyt op 'e wjukken. == Fersprieding == De Tibetaanske sniemosk komt foar op it eastlike Tibetaanske Plato. Faak wurdt de Tibetaanske sniemosk as in [[ûndersoarte]] fan 'e sniemosk en somtiden ek fan 'e [[swartwjuksniemosk]] behannele. Mei de lêste oerlapet de fûgel syn ferspriedingsgebiet sûnder [[Krusing (biology)|hybridisaasje]]. De fûgel wurdt as [[Monotypysk takson)|monotypysk]] beskôge, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferdieling yn ûndersoarten is. == Hâlden en dragen == De Tibetaanske sniemosk libbet yn 'e steppes fan it heechlân boppe de beamgrins op hichtes tusken 2500 en 4500 meter en is [[endemisme|endemysk]] yn Sina. Hy yt sied en plantaardich materiaal, mar fuorret mei ynsekten en harren larven. Pearkes binne yn april/maaie yn it briedgebiet en briede fan juny oant augustus. == Status == Der wurdt oannommen dat de soarte in stabile ûntwikkeling hat en gjin grutte bedrigingen kent. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). Der is gjin rûzing fan 'e grutte fan 'e wrâldpopulaasje, mar tocht wurdt dat de fûgel algemien foarkomt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tibetan-snowfinch-montifringilla-henrici BirdLife, oproppen 29 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/tibsno2?siteLanguage=en_IN Ebird, oproppen 29 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=D1C4786973767170 Avibase, oproppen 28 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Montifringilla henrici|Tibetaanske sniesmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Tibetaanske sniesmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sniemosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] q41gvq0t9emjv12kiaxhl2vn9alu4j4 0 189640 1237693 1217254 2026-08-03T10:45:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237693 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbraustrewelmosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Yellow-throated Petronia, Petronia superciliaris, at Borakalalo National Park, Northwest Province, South Africa (16204405951).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[strewelmosken]] (''Gymnoris'') |Wittenskiplike namme= Gymnoris superciliaris |Beskriuwer, jier= [[Edward Blyth|Blyth]], 1845 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''wytbraustrewelmosk''' (''Gymnoris superciliaris'', synonym ''Petronia superciliaris'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[strewelmosken]] (''Gymnoris'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[moskfûgels]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Petronia superciliaris.jpg|thumb|left|''Petronia superciliaris'']] De wytbraustrewelmosk wurdt likernôch 15 sm lang en is te werkennen oan 'e brede, krêmkleurige wynbraustreek. Lykas oare soarten yn it skaai hat de soarte in giel plak ûnder de kiel, mar dy is allinnich ûnder de krekte omstannichheden te sjen. == Fersprieding en systematyk == Fan 'e fûgel wurde fjouwer ûndersoarten erkend: * ''G. s. bororensis'' - komt foar fan [[Tanzania]], súdlik [[Malawy]], noardlik [[Mozambyk]] oant noardeastlik [[KwaZulu-Natal]] en eastlik [[Swazylân]]. * ''G. s. flavigula'' -komt foar yn súdlik [[Sambia]], [[Simbabwe]], westlik Mozambyk, eastlik [[Botswana]] en noardlik [[Súd-Afrika]]. * ''G. s. rufitergum'' - komt foar fan 'e súdlike [[Kongo-Kinsjasa|Demokratysk Republyk Kongo]] oant súdwestlik Tanzania , noardlik Malawy, Sambia, [[Angoala]] en noardwestlik Botswana. * ''G. s. superciliaris'' - komt foar yn [[Súd-Afrika]] (fan 'e [[Eastkaap]] oant [[KwaZulu-Natal]]). It habitat fan 'e fûgel bestiet út healiepen, heuveleftich gea en savannes mei hjir en dêr wat boskjes. Ek komt de fûgel op kultuerlân foar oant 1500 m boppe seenivo. Earder waarden de soarten fan it skaai ''Gymnoris'' opnommen yn ''[[Petronia]]'', mar neffens [[DNA]]-stúdzjes binne de soarten yn skaai ''Gymnoris'' in sustergroep fan 'e [[mosken]] (''Passer''), wylst de [[rotsmosk]] (''Petronia petronia'') tichter by de [[sniemosken]] (''Montifringilla'') stiet. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Der binne gjin earnstige bedrigingen bekend en dêrfandinne wurdt de soarte troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN, 2024) as net bedrige (Least Concern, ) behannele. De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as algemien of lokaal algemien omskreaun. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-throated-bush-sparrow-gymnoris-superciliaris BirdLife, oproppen 28 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/yetpet1/MZ-P Ebird, oproppen 28 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=E323BF95AE00D374 Avibase, oproppen 28 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gymnoris superciliaris|wytbraustrewelmosk}} }} {{DEFAULTSORT:witbraustrewelmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strewelmosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 61we10u6p7o161k8iop016qdtmqodb3 0 189660 1237585 1217327 2026-08-03T00:03:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237585 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tibetaanske grûnmosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Blanford's Snowfinch - Shreeram M V - Ladakh, India.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[grûnmosken]] (''Pyrgilauda'') |Wittenskiplike namme= Pyrgilauda blanfordi |Beskriuwer, jier= [[Allan Octavian Hume|Hume]], 1876 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Tibetaanske grûnmosk''' (''Pyrgilauda blanfordi'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[grûnmosken]] (''Pyrgilauda'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[moskfûgels]]. == Namme == De wittenskiplike soartenamme fan 'e fûgel eart [[William Thomas Blanford]] (1832–1905), in Ingelske geolooch, soölooch en samler fan eksimplaren yn û.o. Yndia. == Ferskining == De Tibetaanske grûnmosk is in relatyf effen fûgel fan 15 sm lang mei wite en brune kleuren. Op 'e wite foarholle en by it wyt om it each hat de fûgel in swart plak en fierder is de nekke en de sydkanten fan 'e nekke kanielkleurich. By de fûgel ûntbrekke de wite bannen op 'e wjukken. == Fersprieding == Lykas oare sniemosken hat de Tibetaanske grûnmosk in foarkar foar iepen gebiet op heechlizzende steppes, mar oer it generaal drûgere gebieten as oare soarten. Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Pyrgilauda blanfordi ventorum'' - komt foar yn bercheftige regio's fan west-sintraal [[Sina]] (fan súdeastlik [[Xinjiang]] oant westlik [[Qinghai]]). * ''Pyrgilauda blanfordi barbata'' - komt foar yn bercheftige regio's fan westlik Sina (fan noardeastlik Qinghai oant de bergen fan [[Nan Shan (berchtme)|Nan Shan]]. * ''Pyrgilauda blanfordi blanfordi'' - komt foar yn bercheftige gebieten fan [[Tibet]] oant [[Sikkim]] en westlik Sina; migrearret nei [[Yndia]]. Lykas oare soarten yn ''[[Pyrgilauda]]'' waard de Tibetaanske grûnmosk ek wol yn ''[[Montifringilla]]'' set. == Hâlden en dragen == De soarte libbet tige heech tusken 4000 en 5500 meter, op drûge sânflakten en yn rotsige omjouwings by gerssteppes en delsettings. Se binne in soad op 'e grûn en grave mei de poatsjes en snaffel nei sied en ynsekten. Winterdeis wurde se ek by huzen sjoen. De fûgel boud syn nêst faak yn hoalen fan [[kjifdieren]] en se nêstelje meast yn losse koloanjes. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis dêrfan kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN ) de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt as lokaal algemien omskreaun. It is in relatyf nuete fûgel dy't him maklik troch minsken fuorje lit. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plain-backed-snowfinch-pyrgilauda-blanfordi BirdLife, oproppen 30 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/afgsno1 Ebird, oproppen 30 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=3F9357EF9F1FF8DE Avibase, oproppen 30 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pyrgilauda blanfordi|Tibetaanske grûnmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Tibetaanske grunmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Grûnmosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] ci92frz3pdj40ffd55xblnn54i344yw 0 189697 1237578 1217597 2026-08-02T23:57:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237578 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Taiwangoudtúfke |Ofbyld = [[Ofbyld:TarokoNP-chen07.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goudtúfkes]] (''Regulidae'') |Skaai = [[echte goudtúfkes]] (''Regulus'') |Wittenskiplike namme= Regulus goodfellowi |Beskriuwer, jier= [[William Robert Ogilvie-Grant|Ogilvie-Grant]], 1906 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''Taiwangoudtúfke''' of '''Taiwangoudtoefke''' (''Regulus goodfellowi'') is in fûgeltsje yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte goudtúfkes]] (''Regulus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[goudtúfkes]] (''Regulidae''). == Ferskining == It Taiwangoudtúfke wurdt likernôch 9 sm lang en is de meast kleurrike soarte fan it skaai. It mantsje hat in helderoranje middenstreek oer de krún, ôfset mei swarte streken dy't yn in brede swarte bân oer de foarholle by inoar komme en kontrastearret mei de wite foarholle, wynbraustreek en sydkant fan it gesicht. De fûgel hat in wyt kin en in kontrastearjende swart snorstreek. De boppedielen binne gielgrien en de stút is heldergiel. It boarst is griis en fierder is de fûgel ûnder griiswyt mei giele flanken en in giele anaalstreek. Op 'e wjuk sitte twa wite streken, de slachpinnen ha giele rânen en de tertialen wyteftige rânen. Wyfkes ha gjin oranje mar in heldergiele krún. De iris is brún, de tinne snaffel is swart en syn poatsjes binne donkergriis. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] foar [[Taiwan]] en libbet yn grienbliuwende nullebosken boppe 2000 m oant 3700 m. It meast komt de fûgel lykwols op in hichte fan likernôch 2550 m foar. Se foerazjearje meast heech yn 'e beammen, mar weagje har ek yn legere begroeiïng. == Hâlden en dragen == Taiwangoudtúfkes binne aktive en levendige fûgels en se binne meast solitêr, mar komme ek yn lytse losse groepkes fan 'e eigen soarte foar. Oer it briedgedrach is net in soad bekend. Se ite ynsekten en somtiden ek beien of plantaardich materiaal. == Status == De fûgel is sterk oan bosk bûn en om't der bosk op Taiwan ferdwynt wurdt der oannommen dat de grutte fan 'e populaasje wat ôfnimt. De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] lykwols as net bedrige (''Least Concern'', 2024) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/golden-crowned-kinglet-regulus-satrapa BirdLife, oproppen 31 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/flamec1/L3275699 Ebird, oproppen 31 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=367F4CFC Avibase, oproppen 31 jannewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/flamec1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 31 jannewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Regulus goodfellowi|Taiwangoudtúfke}} }} {{DEFAULTSORT:Taiwangoudtufke}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echt goudtúfke]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] qashgf99zjce39t3x07nqo2l9jjxrpb 0 189749 1237434 1217761 2026-08-02T17:28:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237434 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdamerikaanske mangrovereager |Ofbyld = [[Ofbyld:Striated Heron, Egypt.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompreagers]] (''Butorides'') |Wittenskiplike namme= Butorides striata |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Butorides striata map 2025.png|center|250px]] }} De '''Súdamerikaanske mangrovereager''' (''Butorides striata''), ek '''streekte reager''', is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reiddompreagers]] (''Butorides '') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). == Ferskining == It fearrekleed fan 'e 35 oant 48 sm lange Súdamerikaanske mangrovereager is tige fariabel. In folwoeksen fûgel hat in griisblauwe rêch in wite ûnderkant, in swarte mûtse en giele poaten. Jonge fûgels binne bruner fan kleur en oan 'e ûnderkant streke. == Fersprieding == [[Ofbyld:Striated heron (Butorides striata) with fish Rio Napo 2.jpg|thumb|left|Súdamerikaanske mangrovereager mei proai.]] De fûgel komt yn Súd-Amerikaanske wiete gebieten fan [[Panama]] oant [[Argentynje]] foar, fral yn tropyske en subtropyske gebieten, mar ek yn minder waarme dielen. De reager hat in foarkar foar sompen mei tichte begroeiïng lykas [[mangrove]]s oan kusten en tichte bosken oan rivieren en marren. Fierder komme se oan rivieren, kanalen, sâltflakten, op riffen en yn reid- of gerslân foar. == Taksonomy == Genetyske stúdzjes út 2023 en [[morfology]]ske ferlikeningen wiisden út dat it skaai ''Butorides'' in ferdieling yn fjouwer dúdlike [[klade]]s rjochtfeardiget: Galapagosreagers, griene reagers, mangrovereagers yn Súd-Amearika en de mangrovereagers yn 'e rest fan 'e wrâld. Neffens de analyse fan nukleêr [[DNA]] is de [[Mangrovereager|lêstneamde klade]] ek de sustergroep fan 'e Súdamerikaanske mangrovereager en is de [[Galapagosreager]]s it meast besibbe oan 'e [[griene reager]] en net oan 'e Súdamerikaanske mangrovereagers. Dêrnjonken heart de ljochte populaasje op 'e eilannen net lykas earder tocht ta ''striata'', mar ta de Galapagosreager, dy't dus in polymorfe soarte is. De fjouwer klades ferskille yn 'e lingte fan 'e [[tarsus]] en de Galapagosreager hat in unike sterke snaffel, nei alle gedachten troch de oanpassing oan in oar dieet mei in grutter oandiel skaaldieren. It ûndersyk late der ta dat it skaai yn fjouwer soarten waard ûnderferdield: de Galapagosreager, de griene reager, de Súdamerikaanske reager en de [[mangrovereager]]. De lêste krige de nije wittenskiplik soartenamme ''atricapilla''. Sels de ''atricapilla'' besteane yn beheinde sin mooglik út ferskillende soarten, mar de resultaten dêrfan binne net ienriedich en dêr is mear ûndersyk nedich. == Status == [[BirdLife International]] behannelet de soarten yn it skaai ''Butorides'' noch as ien soarte, dy't as net bedrige klassifisearre wurdt. Der is gjin aparte status foar de Súdamerikaanske mangrovereager. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/strher2 Ebird, oproppen 2 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/strher2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 2 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Butorides striata|Súdamerikaanske mangrovereager}} }} {{DEFAULTSORT:Sudamerikaanske mangrovereager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddompreager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] 9l0qoce59kcypmeejohoyijac6c5pkx 0 189795 1237699 1217964 2026-08-03T10:48:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237699 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytbúkreager |Ofbyld = [[Ofbyld:WHITE-BELLIED-HERON.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reagers]] (''Ardea'') |Wittenskiplike namme= Ardea insignis |Beskriuwer, jier= [[Allan Octavian Hume|Hume]], 1878 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ardea insignis map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''wytbúkreager''' (''Ardea insignis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reagers]] (''Ardea'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). == Ferskining == De trochstrings likernôch 127 sm lange fûgel hat meast donkergrize boppedielen en in brúngrize rêch. Simmerdeis hat er in griiswite nekplom en lange grize fearren mei in wyt boarst. De 15,2 oant 17,6 sm lange snaffel is swart en by de punt en de basis grieneftich. De fûgel hat in griengriis gesicht en it kin is wyteftich. Wylst de boppekant fan 'e wjukken donkergriis is, is de ûnderkant wyt. De poaten binne donker. Wytbúkreagers hearre ta de grutste reagersoarten fan 'e wrâld. De [[reuzereager]] wurdt yn 'e regel as de grutste reager beskôge. == Fersprieding == De soarte komt foar fan 'e foetheuvels fan 'e eastlike [[Himalaya]] yn [[Bûtan]] oant noardeastlik [[Yndia]] en yn noardlik [[Bangladesj]] en [[Birma]]. Hy kin ek foarkomme yn súdeastlik [[Tibet]] en is ek oantroffen yn [[Yunnan]], [[Sina]]. De soarte is lykwols no útstoarn yn [[Nepal]] en mooglik ek yn Bangladesj. De measte resinte waarnimmingen komme út [[Assam]] en [[Namdapaha]] yn [[Arunachal Pradesh]], Yndia, in pear plakken yn Bûtan en dielen fan Birma. It leefgebiet bestiet út lytse en grutte rivieren mei sân- en grintbanken mei subtropysk leafbosk yn leechlân en oant hichten fan 1800 m boppe de seespegel. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat de fûgel net wurdt ferdield yn [[ûndersoarte]]n. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e reager is beheind en de folsleine wrâldpopulaasje tige lyts. Neffens in rûzing fan 2007 soe de populaasje út 50 oant 250 folwoeksen fûgels bestean. Bedrigingen binne wetterfersmoarging fan it leefgebiet en fersteuring troch minsken. Boppedat hat de fûgel te lijen fan toerisme en streuperij. De genetyske diversiteit is troch de lytse oantallen lyts. Dêrom wurdt de soarte sûnt 2007 as krityk klassifisearre op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Yn Bûtan, dêr't likernôch de helte fan 'e folsleine populaasje libbet, krewearret sûnt koart it "Center for White-bellied Heron conservation" foar it behâld fan 'e soarte troch ûndersyk út te fieren, in fokprogramma op te setten mei as doel nije populaasjes te stiftsjen en de genetyske diversiteit te ferbetterjen. Yn 2021 binne de earste piken mei sukses grutbrocht. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-heron-ardea-insignis BirdLife, oproppen 5 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/whbher2/BT-31 Ebird, oproppen 5 febrewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1E1181E685652682 Avibase, oproppen 5 febrewaris 2026.] * [https://rspnbhutan.org/programs-projects/species-and-habitats/white-bellied-heron/ Royal Society For Protection of Nature of Bhutan.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ardea insignis|Wytbúkreager}} }} {{DEFAULTSORT:Witbukreager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reager]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] 3atjno8w95pv4spt6ecz9nupnyzfkm6 0 189801 1237535 1217965 2026-08-02T19:50:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237535 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopreager |Ofbyld = [[Ofbyld:Ardea melanocephala01.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Ardea melanocephala, roepe by kolonie, 6s, 2017-10-03 18h20, Bellary-gasteplaas, a.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reagers]] (''Ardea'') |Wittenskiplike namme= Ardea melanocephala |Beskriuwer, jier= [[John George Children|Children]] & [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1826 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ardea melanocephala map.svg|center|250px]] }} De '''swartkopreager''' (''Ardea melanocephala'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reagers]] (''Ardea'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Black-headed Heron, Ardea melanocephala at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (21263978172).jpg|thumb|left|Fûgel op 'e wjukken.]] Swartkopreagers wurde 90 sm lang en krije in spanwiidte fan likernôch 1,5 m. De fûgel is like grut as de [[ielreager]], mar is donkerder en de nekke is langer en tinner. It fearrekleed is boppe foar it grutste part griis en ûnder ljochter. De mûtse is swart en dat swart rint as in brede streek oer de efterkant fan 'e hals troch. Hy hat in frij donkere snaffel. De flecht is stadich en lykas eigen foar reagers hat er de nekke dan ynlutsen. Yn 'e flecht falle de wite ûnderwjukken op. == Fersprieding == De fûgel komt yn geskikt habitat yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] foar. De reager briedt meastentiids yn 'e reintiid yn koloanjes yn beammen, reidfjilden of op kliffen. It nêst bestiet út tsjokke stokken en in lechsel bestiet út twa oant fjouwer aaien. Swartkopreagers jeie yn ûndjip wetter op fisk en kikkerts en op it lân op grutte ynsekten of mûzen en rotten en sokke bisten. Typysk foar reagers kin de fûgel skoften ûnferweechlik stean oant in proai foarby komt. De fûgel wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat der gjin ferdieling is yn [[ûndersoarte]]n. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e swartkopreager is tige grut, mar tocht wurdt dat er yn oantal ôfnimt, mar noch net sa slim dat er as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De grutte fan 'e wrâldpopulaasje wurdt tusken 66.700 oant 333.000 folwoeksen fûgels rûsd (2023). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-heron-ardea-melanocephala BirdLife, oproppen 6 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blhher1/RW Ebird, oproppen 6 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 6 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ardea melanocephala|Swartkopreager}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopreager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] qch2cp4tlpo73htim6qf0x2qwc1tu46 0 189806 1237359 1217967 2026-08-02T14:29:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237359 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sokoireager |Ofbyld = [[Ofbyld:Ardea cocoi 428605231.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reagers]] (''Ardea'') |Wittenskiplike namme= Ardea cocoi |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ardea cocoi map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#008000}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''sokoireager''' (''Ardea cocoi'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reagers]] (''Ardea'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). == Ferskining == De sokoireager is in grutte reager fan 95 oant 127 sintimeter en weaget likernôch 1,5 oant 2,5 kg. Hy liket in soad op syn neiste sibbe, de Amerikaanske [[grutte blauwe reager]], mar hat oer it generaal mear wyt yn it fearrekleed. Hy ûnderskiedt him fral troch syn effen swarte krún en sydkanten fan 'e kop oant ûnder de eagen en wyt op 'e nekke en it boppeboarst, yn stee fan griis. It efterste diel fan 'e ûnderkant is swart mei wite dijen en net réadbrún. Yn 'e flecht is de boppekant fan 'e wjuk foar in grut part wyt mei swarteftige pinnen (de Amerikaanske grutte blauwe reager hat grize wjukken mei laaigrize wjukfearren). De snaffel is dof oranjerôze mei in grize punt oan 'e boppesnaffel. It each is giel. {| class="wikitable" border="2" ! align="center" style="background-color: #DAA520" colspan ="2" | Ferskillen mei de meast besibbe soarte |- | [[Ofbyld:021 Cocoi heron eating a fish in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Great blue heron02 - natures pics.jpg|200x200px]] |- | <center>Sokoireager</center> | <center>Grutte Blauwe reager</center> |} == Fersprieding == De sokoi-reager komt fan eastlik [[Panama]] nei it suden oant Aysén yn [[Sily]] en Chubut yn [[Argentynje]] foar, mar net yn 'e [[Andes]]. Ut en troch wurdt de soarte as [[dwaalgast|swalker]] ek waarnommen op 'e [[Falklâneilannen]] oant [[Sint-Helena]], [[Ascension]] en [[Tristan da Cunha]]. De sokoireager wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, itjinge betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. It habitat bestiet út gebieten by rivieren, sompen en swietwettermarren. Lykas oare reagers is de soarte meast solitêr. Hy stiet faak ûnferweechlik te wachtsjen oan it wetter oant der in proai foarby komt. De fûgel briedt yn lytse koloanjes en boud in nêst heech boppe de grûn. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2019 rûsd op 5 oant 50 miljoen folwoeksen fûgels. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2021) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cocoi-heron-ardea-cocoi BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/cocher1/AR-E-CO Ebird, oproppen 1 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cocher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 1 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ardea cocoi|Sokoireager}} }} {{DEFAULTSORT:Sokoireager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] l8lpff8e544rijj5ikdtdml9obzb1ah 0 189811 1237358 1218047 2026-08-02T14:27:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237358 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = grutte blauwe reager |Ofbyld = [[Ofbyld:Le Grand Heron Profil.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Ardea melanocephala, roepe by kolonie, 6s, 2017-10-03 18h20, Bellary-gasteplaas, a.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reagers]] (''Ardea'') |Wittenskiplike namme= Ardea melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Carolus Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ardea herodias map.svg|center|250px]]<br><small>{{Kolommen2 |Kolom1= <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] |Kolom2= <br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''grutte blauwe reager''' of '''Amerikaanske blauwe reager''' (''Ardea herodias''), ek: '''grutte ielreager''' of '''Amerikaanske ielreager''', is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagers]] (''Ardeidae''). == Ferskining == De fûgel wurdt trochstrings 102 oant 127 sm en is de grutste reager fan [[Noard-Amearika]]. It fearrekleed is meastentiids blaugriis, mar yn súdlik Floria en op Kuba binne se wyt mei giele poaten en guon behannelje dy as in aparte soarte. Njonken de geografyske fersprieding ferskilt de grutte blauwe reager fan út [[ielreager]] dat er minder kompakt is en fral grutter mei in spanwiidte fan 2 m. De grutte blauwe reager hat mear pearsblauwe en donkere tinten yn it fearrekleed, wylst de Europeeske fûgel fral griis en wyt is. De grutte blauwe reager hat boppedat faak in twakleurige snaffel. {| class="wikitable" border="2" ! align="center" style="background-color: #DAA520" colspan ="2" | Ferlikening grutte blauwe reager/ielreager |- | [[Ofbyld:20240614 great blue heron wethersfield cove PD200636.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Gråhäger.jpg|200x200px]] |- | <center>Grutte blauwe reager</center> | <center>ielreager</center> |} == Fersprieding == Grutte blauwe reagers komme foar yn Noard- en [[Sintraal-Amearika]], de [[Kariben]] en op 'e [[Galapagoseilannen]] by rivieren en sompen. Der wurde fiif ûndersoarten ûnderskieden: * ''Ardea herodias herodias'': fan súdlik [[Kanada]] troch it midden fan 'e Feriene Steaten nei [[South Carolina]]. * ''Ardea herodias fannini'': noardwestlik [[Noard-Amearika]]. * ''Ardea herodias cognata'': [[Galapagoseilannen]]. * ''Ardea herodias wardi'': fan 'e westlike Feriene Steaten oant noardlik [[Florida]] en westlik en noardeastlik [[Meksiko]]. * ''Ardea herodias occidentalis'': súdlik Florida troch de [[Kariben]] oant eilannen foar de kust fan [[Fenezuëla]]. [[Ofbyld:Ardea herodias occidentalis, Monroe County, FL, USA imported from iNaturalist photo 181908777.jpg|thumb|left|De opfallend wite ûndersoarte ''occidentalis''.]] == Hâlden en dragen == Grutte blauwe reagers nêstelje meastentiids yn koloanjes yn beammen by marren of wiete gebieten. Faak libje ek oare reagersoarten yn 'e koloanje. It grutte nêst sit somtiden wol 40 meter boppe de grûn en is boud fan tûkjes. It wyfke leit trije oant fiif ljochtblauwe aaien, dy't yn 22 oant 24 dagen útbret wurde. De jongen wurde troch beide âlden grutbrocht. By de balts sette de soarten de plommen op 'e rêch op en toane se harren fleankeunsten. De grutte blauwe reager foerazjearret fral yn it wetter. Se rinne stadich of steane ferduldich te wachtsjen oan der in proai komt. It iten bestiet út fisk, kikkerts, amfibyën, slangen en kreeften lytse sûchdieren. == Status == De grutte blauwe reager stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. Oannommen wurdt dat de populaasje groeit en neffens in rûzing fan 2019 bestiet dy út 0,5 oant 5,0 miljoen folwoeksen fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/great-blue-heron-ardea-herodias BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/grbher3?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 1 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grbher3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 1 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ardea cocoi|Sokoireager}} }} {{DEFAULTSORT:Grutte blauwe reager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] kcwb4ztoxsujm82uitnelub69q2cirk 0 189819 1237703 1218106 2026-08-03T10:50:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237703 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wite plúmreager |Ofbyld = [[Ofbyld:Intermediate Egret in breeding plumage.1 - Fogg Dam - Middle Point - Northern Territory - Australia.jpg|250px]] |lûd = Fûgel yn briedfearren. |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reagers]] (''Ardea'') |Wittenskiplike namme= Ardea plumifera |Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1848 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ardea plumifera range.png|center|250px]] }} De '''wite plúmreager''' of '''wite plomreager''' (''Ardea plumifera''; synonimen: ''Egretta plumifera'', ''Mesophoyx plumifera'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') . == Ferskining == [[Ofbyld:Egret Randwick Pond 002.jpg|thumb|left|Fûgel bûten briedtiid.]] De wite plúmreager is in kompakte wite reager dy't mei in lingte fan 68 oant 76 sintimeter wat grutter is as de [[lytse wite reager]] en de [[easterske feereager]], mar lytser as de [[grutte wite reager]]. Yn 'e briedtiid ferkleuret de giele snaffel nei oranje oant read en tusken de snaffel en it fearreleas plak tusken de snaffel en it each feroaret dan yn in opfallend grien hûdplak. De poaten wurde yn 'e briedtiid reader en binne bûten de briedtiid boppe giel en ûnder swart. == Fersprieding en taksonomy == De fugel komt foar yn East-[[Yndoneezje]], [[Nij-Guineä]] en [[Austraalje]]. Foarhinne waard de fûgel as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[middelste wite reager]] (''Ardea intermedia'') beskôge, mar sûnt 2014 erkend [[BirdLife International]] de wite plúmreager as in aparte soare. Sûnt 2023 folge it ynfloedrike IOC en eBird/Clements dêryn. Ek it sibskip fan 'e fûgel mei oare reagersoarten hat in saak fan oerlis west. Foarhinne waard it soartekompleks yn ''Egretta'' set, mar [[DNA]]-ûndersyk toande oan dat se nauwer besibbe binne oan 'e reagers yn ''Ardea'', de grutte wite reager en de feereager. Guon setten se dêrom yn it eigen skaai ''Mesophoyx'' (Sharpe, 1894), mar de measten kieze der hjoed-de-dei foar om se yn it skaai ''Ardea'' op te nimmen. == Hâlden en dragen == De fûgel wurdt meast op ûnderstrûpt lân sjoen mei net in soad begroeiïng, lykas rysfjilden, greiden en sâltmarren, by suveringsynstallaasjes esfh. Hy foerzjarearret troch stadich te rinnen op 'e strún nei [[fisken]], [[amfibyen]] of [[slangen]], mar ek [[wringeleazen]]. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) kategorisearret de soarte as libbensfetber. Populaasjetrends binne net dúdlik. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plumed-egret-ardea-plumifera BirdLife, oproppen op 7 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/integr2/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 7 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/integr2 Ebird, oproppen op 7 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ardea intermedia plumifera|''Ardea plumifera''}} }} {{DEFAULTSORT:wite plumreager}} [[Kategory:Reager]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] iswr0ks54mnepsy1ak4203zjacdsfb4 0 189849 1237524 1218334 2026-08-02T19:45:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237524 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopdwerchpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Agapornis personatus 46237616.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') |Wittenskiplike namme= Agapornis personatus |Beskriuwer, jier = [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1887 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Masked lovebird distribution2.gif|250px]] }} De '''swartkopdwerchpappegaai''' (''Agapornis personatus'') is in [[fûgel]]soarte út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwerchpappegaaien]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea''). De soarte waard foar it earst yn 1887 wittenskiplik beskreaun troch de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Anton Reichenow]], dy't de fûgel yn [[Tanzania]] ûntduts. == Ferskining == [[Ofbyld:Yellow-collared Lovebird (27582137244).jpg|thumb|left|Swartkopdwerchpappegaai yn it [[Nasjonaal Park Tarangire]].]] De wylde foarm fan 'e 13 oant 17 sintimeter lange swartkopdwerchpappegaai hat in opfallende swarte kop mei om 'e eagen hinne in wite ring. It boarst en de nekke binne felgiel, wylst it lichem en de wjukken fierder grien binne. De fûgel hat in krêftige felreade snaffel en de poaten binne griis. Der besteane yn 'e avikultuer in soad oare kleurfoarmen. == Fersprieding == Swartkopdwerchpappegaaien komme oarspronklik foar yn it noardeasten en midden fan Tanzania. De fûgel libbet dêr benammen op savannes, yn net tichte boskgebieten en op ynlânske plato's op hichtes fan 1.100 oant 1.800 meter. Kearngebieten binne nasjonale parken, lykas Tarangire, de Manyaramar en de regio Arusha. Der binne ferwyldere populaasjes yn dielen fan [[Kenia]] (Nairobi en Mombasa) en [[Boerûndy]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Agapornis personatus MWNH 0579.JPG|thumb|left|Aaien.]] De fûgel nêstelet yn holtes yn beammen, leafst acacia- en baobabbeammen. In nêst bestiet meastentiids út 3 oant 6 wite aaien, dy't om de dei lein wurde. It wyfke briedt de aaien yn likernôch 23 dagen út en it mantsje fuorret it wyfke wylst sy op 'e aaien sit. De jongen komme neaken en blyn út it aai mei oranjeread dons dat letter griis wurdt. Se wurde troch beide âlden fersoarge en fleane nei sa'n 6 oant 7 wiken út it nêst. Yn 'e natuer briede se faak yn koloanjes It iten bestiet benammen út gerssied en beien. == Status == Yn it ferline hie de soarte slim te lijen fan wyldfang foar de hannel. Hjoed-de-dei is dy wyldfang foar de ynternasjonale hannel sterk ôfnommen om't de fûgel oer de hiele wrâld op grutte skaal yn finzenskip fokt wurdt en der dus minder fraach nei wylde fûgels is. [[Krusing (biology)|Hybridisaasje]] troch it loslitten fan oare dwerchpappegaaisoarten dy't as koaifûgel holden waarden, foarmet wol in bedriging. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op it stuit as net bedrige (''Least Concern'', 2018) op 'e [[Reade list]]. == Avikultuer == De fûgel is tige populêr yn 'e [[avikultuer]]. It binne sosjale fûgels en se moatte as pearke holden wurde, in fûgel allinnich ûntwikkelet gedrachsproblemen. Twa mantsjes kinne by inoar, mar twa poppen ha faak spul en striideraasje. De fûgels binne aktyf en ha in rom ferbliuw nedich dat frij is fan siichjen, froast en kjeld. It binne yntelliginte fûgels dy't útdagingen nedich ha om ferfeling op te keren. Se ha in fariëarre dieet nedich, dat bestiet út sied of pellets, oanfolle mei griente of fruit. De fûgel moat nea fuorre wurde mei avokado, dy binne fanwegen persine yn 'e frucht deadlik foar de dwerchpappegaaien. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-collared-lovebird-agapornis-personatus BirdLife, oproppen 8 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/yeclov/ZA Ebird, oproppen 8 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/yeclov/cur/introduction Birds of the World, oproppen 8 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agapornis personatus|Swartkopdwerchpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopdwerchpappegaai}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchpappegaai]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Eksoat yn Boerûndy]] [[Kategory:Eksoat yn Kenia]] nczlf045q1qbw8f0t6pgt0pigh1ovqi 0 189851 1237559 1218335 2026-08-02T20:06:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237559 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Swartwangdwerchpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Psittaculidae Agapornis nigrigenis 1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') |Wittenskiplike namme= Agapornis nigrigenis |Beskriuwer, jier = [[William Lutley Sclater|Sclater]], 1906 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartwangdwerchpappegaai''' (''Agapornis nigrigenis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') == Ferskining == De likernôch 14 sintimeter lange fûgel tanket de namme oan 'e swarte wangen en it swarte gesicht. De foarholle en de krún binne donkerbrún oant readbrún, dat efter op 'e kop yn in gielbrûn oergiet. Hy hat in fjoerreade snaffel mei by de basis in smelle, wite râne. Om 'e eagen is in wite eachring fan bleate hûd en de iris sels is brún. It grutste part fan it fearrekleed is grien. Op it boarst sit meastentiids in oranje-eftich of salmkleurich plak, dy't de oergong foarmet tusken de donkere kiel en de griene ûnderkant. De sturt is koart en grien, soms mei wat blauwe puntsjes oan 'e sydkant. De poaten binne griis. Der binne gjin ferskillen tusken mantsjes en poppen (wyfkes). == Fersprieding == De fûgel is [[Endemisme|endemysk]] foar [[Sambia]]. Se libje yn it súdwesten fan it lân, benammen yn it gebiet tusken de rivieren de [[Kafue (rivier)|Kafue]] en de [[Sambezy]]. It biotoop bestiet út boskgebieten mei Mopane-beammen en Akasia's. Se bliuwe altiten yn 'e buert fan wetterboarnen (lykas rivieren of puollen) om 't se alle dagen drinke moatte. De fûgel wurdt ek waarnommen yn [[Simbabwe]], [[Botswana]] en [[Namybje]], mar se briede dêr net. == Hâlden en dragen == Yn 'e natuer is de swartwangdwerchpappegaai in sosjale en aktive fûgel. Se wurde faak yn kloften fan 10 oant 20 fûgels sjoen, mar yn 'e drûge tiid kinne by wetterplakken somtiden wol hûnderten fûgels sjoen wurde. De fûgels binne tige ôfhinklik fan wetter en se moatte twaris deis drinke. Dêrom binne de fûgels nea mear as in pear kilometer fan wetter ferwidere. Swartwangdwerchpappegaaien briede yn natuerlike holtes fan âlde Mopane-beammen, faak op in hichte fan sawat 10 meter. It briedseizoen rint fan jannewaris oant maaie yn gearhing mei de reintiid. In nêst bestiet meastentiids út 3 oant 6 wite aaien. De fûgels binne monogaam. == Status == Healwei de 20e iuw binne tsientûzenen fûgels fan 'e soarte út it wyld wei fongen foar de hannel. Alhoewol't de fûgel hjoed-de-dei beskerme wurdt troch [[CITES]], binne der ek no bedrigingen lykas yllegale fangst en drûchte en klimaatferoaring. Troch it kappen fan beammen, fral de Mopane-beammen dy't foar it nêsteljen wichtich binne, ferdwynt ek it oarspronklike leefgebiet. In soad boeren stappe hjoed-de-dei boppedat oer op gewaaks lykas mais, sadat it favorite sied fan 'e fûgel minder beskikber is. It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte is beheind. De wylde populaasje wurdt op 8.000 oant 11.500 fûgels rûsd. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as kwetsber op 'e [[Reade list]]. == Avikultuer == [[Ofbyld:Aviario Piel Roja 11 Nigrigenis azul 3.jpg|thumb|left|Blauwe kweekfoarm.]] Alhoewol't de fûgel yn it ferline massaal fongen is foar de hannel, wurde se hjoed-de-dei op lytsere skaal holden as bygelyks de bekende [[Fischer's dwerchpappegaai]]. Se binne oer it generaal wat rêstiger as oare dwergpapegaaien en meitsje minder leven. Se kinne it bêste yn groepen holden wurde yn grutte fûgelhokken en oars teminsten as in pearke. De fûgels binne tige gefoelich foar kjeld en in nachtferbliuw moat frij fan froast wêze. Der binne meardere kleursoarten yn kweekfoarm. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-cheeked-lovebird-agapornis-nigrigenis BirdLife, oproppen 8 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blclov1/ZM-01 Ebird, oproppen 8 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blclov1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 8 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agapornis nigrigenis|Swartwangdwerchpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwangdwerchpappegaai}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchpappegaai]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] jn8i1pv3t8qou2qd97bbsuhi1o98r5u 1237560 1237559 2026-08-02T20:06:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237560 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartwangdwerchpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Psittaculidae Agapornis nigrigenis 1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') |Wittenskiplike namme= Agapornis nigrigenis |Beskriuwer, jier = [[William Lutley Sclater|Sclater]], 1906 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartwangdwerchpappegaai''' (''Agapornis nigrigenis'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') == Ferskining == De likernôch 14 sintimeter lange fûgel tanket de namme oan 'e swarte wangen en it swarte gesicht. De foarholle en de krún binne donkerbrún oant readbrún, dat efter op 'e kop yn in gielbrûn oergiet. Hy hat in fjoerreade snaffel mei by de basis in smelle, wite râne. Om 'e eagen is in wite eachring fan bleate hûd en de iris sels is brún. It grutste part fan it fearrekleed is grien. Op it boarst sit meastentiids in oranje-eftich of salmkleurich plak, dy't de oergong foarmet tusken de donkere kiel en de griene ûnderkant. De sturt is koart en grien, soms mei wat blauwe puntsjes oan 'e sydkant. De poaten binne griis. Der binne gjin ferskillen tusken mantsjes en poppen (wyfkes). == Fersprieding == De fûgel is [[Endemisme|endemysk]] foar [[Sambia]]. Se libje yn it súdwesten fan it lân, benammen yn it gebiet tusken de rivieren de [[Kafue (rivier)|Kafue]] en de [[Sambezy]]. It biotoop bestiet út boskgebieten mei Mopane-beammen en Akasia's. Se bliuwe altiten yn 'e buert fan wetterboarnen (lykas rivieren of puollen) om 't se alle dagen drinke moatte. De fûgel wurdt ek waarnommen yn [[Simbabwe]], [[Botswana]] en [[Namybje]], mar se briede dêr net. == Hâlden en dragen == Yn 'e natuer is de swartwangdwerchpappegaai in sosjale en aktive fûgel. Se wurde faak yn kloften fan 10 oant 20 fûgels sjoen, mar yn 'e drûge tiid kinne by wetterplakken somtiden wol hûnderten fûgels sjoen wurde. De fûgels binne tige ôfhinklik fan wetter en se moatte twaris deis drinke. Dêrom binne de fûgels nea mear as in pear kilometer fan wetter ferwidere. Swartwangdwerchpappegaaien briede yn natuerlike holtes fan âlde Mopane-beammen, faak op in hichte fan sawat 10 meter. It briedseizoen rint fan jannewaris oant maaie yn gearhing mei de reintiid. In nêst bestiet meastentiids út 3 oant 6 wite aaien. De fûgels binne monogaam. == Status == Healwei de 20e iuw binne tsientûzenen fûgels fan 'e soarte út it wyld wei fongen foar de hannel. Alhoewol't de fûgel hjoed-de-dei beskerme wurdt troch [[CITES]], binne der ek no bedrigingen lykas yllegale fangst en drûchte en klimaatferoaring. Troch it kappen fan beammen, fral de Mopane-beammen dy't foar it nêsteljen wichtich binne, ferdwynt ek it oarspronklike leefgebiet. In soad boeren stappe hjoed-de-dei boppedat oer op gewaaks lykas mais, sadat it favorite sied fan 'e fûgel minder beskikber is. It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte is beheind. De wylde populaasje wurdt op 8.000 oant 11.500 fûgels rûsd. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as kwetsber op 'e [[Reade list]]. == Avikultuer == [[Ofbyld:Aviario Piel Roja 11 Nigrigenis azul 3.jpg|thumb|left|Blauwe kweekfoarm.]] Alhoewol't de fûgel yn it ferline massaal fongen is foar de hannel, wurde se hjoed-de-dei op lytsere skaal holden as bygelyks de bekende [[Fischer's dwerchpappegaai]]. Se binne oer it generaal wat rêstiger as oare dwergpapegaaien en meitsje minder leven. Se kinne it bêste yn groepen holden wurde yn grutte fûgelhokken en oars teminsten as in pearke. De fûgels binne tige gefoelich foar kjeld en in nachtferbliuw moat frij fan froast wêze. Der binne meardere kleursoarten yn kweekfoarm. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-cheeked-lovebird-agapornis-nigrigenis BirdLife, oproppen 8 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blclov1/ZM-01 Ebird, oproppen 8 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blclov1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 8 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agapornis nigrigenis|Swartwangdwerchpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwangdwerchpappegaai}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchpappegaai]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] 76z4wr073gw5ibrctr93d7nga7ri1zs 0 189866 1237537 1218310 2026-08-02T19:52:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237537 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkraachdwerchpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Agapornis swindernianus by Edward Lear.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') |Wittenskiplike namme= Agapornis swindernianus |Beskriuwer, jier = [[Heinrich Kuhl|Kuhl]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkraachdwerchpappegaai''' (''Agapornis swindernianus'') is in lytse [[Dwerchpappegaaien|dwerchpappegaai]] fan likernôch 13,5 sm is in [[fûgel]] út de tropyske [[reinwâld]]en fan [[Afrika]]. == Ferskining == De fûgel is meast grien mei in smelle swarte bân yn 'e nekke. De stút is himelsblau en de snaffel griisswart. Oan 'e kanten fan 'e sturt hat er reade plakken. Tusken mantjes en poppen is yn it fearrekleed gjin ferskil. == Fersprieding == De swartkraachdwerchpappegai libbet fan [[Guinee]] yn it westen oant [[Súd-Sûdan]] yn it easten en nei it suden oant it noarden fan [[Kongo-Kinsjasa|Kongo]]. Yn it westen is it ferspriedingsgebiet fragmintearre. It habitat bestiet út leechlânreinwâlden. De fûgel komt ek yn sekundêr bosk foar. De fûgels ha in foarkar foar grienbliuwende bosken en libje heech boppe yn 'e beammen. Dêrtroch en troch harren griene kleur binne se tige dreech te sjen. Om 't se sied fan figebeammen ite, binne se it meast yn 'e buert fan dy beammen te finen. === Undersoarten === Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Agapornis swindernianus swindernianus'' (de nominaatfoarm): komt foar yn [[West-Afrika]], benammen yn [[Libearia]], [[Ivoarkust]] en [[Gana]], hat in smelle swarte bân yn 'e nekke mei dêrûnder in giele bân. * ''Agapornis swindernianus zenkeri'': komt foar fan [[Kameroen]] en [[Gabon]] oant de [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]] en it westen fan 'e [[Kongo-Kinsjasa|Demokratyske Republyk Kongo]], de giele bân ûnder de swarte kraach is by dizze ûndersoarte oranje of oranjerood en faak wat breder. * ''Agapornis swindernianus emini'': komt foar yn it easten fan 'e Demokratyske Republyk Kongo en West-[[Uganda]], liket op 'e ''zenkeri'', mar de oranje bân is faak wat lytser en de fûgel hat in krommere snaffel. == Status == Alhoewol't de [[IUCN]] de fûgel op it stuit as net bedrige (''Least Concern'', 2018) klassifisearret, is de fûgel yn guon dielen (lykas yn Libearia en Gana) fan it ferspriedingsgebiet seldsum. Oannommen wurdt dat de oantallen stadichoan ôfnimme. De grutste bedriging is it ferlies fan habitat troch it ûntboskjen en it omsetten fan bosk yn lânbougrûn. De fûgel is tige ôfhinklik fan wylde figen en it ferdwinen fan dy beammen en de fragmintaasje fan bosk, sadat it dreger foar de fûgel is om figebeammen te finen, betsjut ek it ferdwinen fan dy fûgel. De yllegale hannel foarmet gjin bedriging foar de soarte. == Avikultuer == De fûgel ûntbrekt yn 'e [[avikultuer]] en is troch syn spesifike dieet sels net yn dieretunen te sjen. Se binne skruten en kinne net tsjin feroaringen; allinnich it fangen en it transport is meastentiids al fataal. Yn it ferline is der om 'e nocht besocht om de soarte yn finzenskip te kweken. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-collared-lovebird-agapornis-swindernianus BirdLife, oproppen 9 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blclov2/GH Ebird, oproppen 9 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/rehlov1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 9 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agapornis swindernianus|Swartkraachdwerchpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkraachdwerchpappegaai}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchpappegaai]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] hjvccrfira6zysfo2bi9mfsoxrbz7n6 0 189870 1237562 1218383 2026-08-02T20:07:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237562 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartwjukdwerchpappegaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Gondar Castle Lovebird (27886076594).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[dwerchpappegaaien]] (''Agapornis'') |Wittenskiplike namme= Agapornis taranta |Beskriuwer, jier = [[Edward Smith-Stanley, 13th Earl of Derby|Stanley]], 1814 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartwjukdwerchpappegaai''' (''Agapornis taranta'') is in fûgelsoarte út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwerchpappegaaien]]. == Ferskining == [[Ofbyld:2009-0803-AgapTara-Ethiopia-BahirDar-016.jpg|thumb|left|Mantsje.]] De fûgel is foar it grutste part heldergrien. It mantsje hat lykwols in reade foarholle, wylst dy fan 'e pop folslein grien is. De grutte slachpinnen binne swart en dêrfandinne de namme. Se ha in koraalreade snaffel en grize oant blaugrize poaten. == Fersprieding == De fûgel libbet yn 'e heechlannen fan [[Etioopje]] en [[Eritreä]] op hichten fan 1.600 oant 3.400 m. It leefgebiet bestiet út jeneverbeiebeammen en konifearbosken, mar ek [[savanne]]s mei beammen en sels yn parken fan stêden lykas [[Addis Abeba]]. Swartwjukdwerchpappegaaien foarmje yn 'e regel in [[Monotypysk takson|monotypysk]] skaai, itjinge betsjut dat der gjin erkende ûndersoarten binne. == Hâlden en dragen == Yn it wyld briede se yn beamholtes, spjalten yn muorren of somtiden ek yn nêsten fan [[weverfûgels]]. It binne gjin grutte nêstbouwers en se brûke somtiden mar in hiel lyts bytsje materiaal. Unyk foar de soarte is dat krekt foar it lizzen fan 'e aaien plôket it wyfke faak wat boarstfearren út om it nêst te beklaaien. Yn harren natuerlike leefgebiet briede se fan maart oant novimber. In lechsel bestiet meastentiids út 3 oant 6 wite aaikes, dy't om de dei lein wurde. Allinnich de pop briedt. Lykas de measte dwerchpappegaaien foarmje se in pearke foar it libben. == Status == De soarte wurdt klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', 2024) en oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. Der binne gjin rûzings oer de grutte fan 'e populaasje. De fûgel wurdt as algemien neamd, wiidferspraat yn it ferspriedingsgebiet en falt ûnder [[CITES|CITES Appendix II]], itjinge betsjut dat de ynternasjonale hannel strang kontrolearre wurdt om tefoarren te kommen dat de soarte yn it wyld bedrige rekket. Bedrigingen binne habitatferlies en fragmintaasje, ynvasive beammesoarten, lânbougif en klimaatferoaring. == Avikultuer == Swartwjukdwerchpappegaaien wurde yn 'e avikultuer net massaal holden. Tsjintwurdich is der in stabile populaasje yn Jeropa, wêrtroch ymport net mear nedich is. Der binne minder kleurfariaasjes as by oare soarten. De soarte moat yn pearkes holden wurde, yn groepen wurde de wyfkes yn 'e briedtiid te agressyf. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-winged-lovebird-agapornis-taranta BirdLife, oproppen 4 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blwlov1/ET-AA Ebird, oproppen 1 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blwlov1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 1 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agapornis taranta|Swartwjukdwerchpappegaai}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwjukdwerchpappegaai}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchpappegaai]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] a1vd3boavhblf66xlwt7tbwm2t7ofri 0 189890 1237498 1218435 2026-08-02T19:10:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237498 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte reager |Ofbyld = [[File:Black heron, Egretta ardesiaca, at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa. (28293694039).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[lytse reagers]] (Egretta) |Wittenskiplike namme= Egretta ardesiaca |Beskriuwer, jier= [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1827 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Egretta ardesiaca map.svg|center|250px]] }} De '''swarte reager''' (''Egretta ardesiaca'') is in fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). It is ien fan 'e soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[lytse reagers]] (''Egretta''). == Ferskining == [[Ofbyld:Black heron, Egretta ardesiaca, at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa. (28293695959).jpg|thumb|left|Swarte reager.]] De 42 oant 66 sintimeter fûgel is hast hielendal swart oant donkergriis fan kleur. Op 'e kop sit in túf fan lange, smelle fearren. De snaffel en poaten binne lang en swart, mar ûnder by de teannen wurde de teannen felgiel en yn 'e briedtiid kin it giel sels ferkleurje nei read. De eagen hawwe in giele oant donkerbrune iris. == Fersprieding == De swarte reager komt foar yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] en op [[Madagaskar]]. It ferspriedingsgebiet rint fan [[Senegal]] yn it westen oant [[Etioopje]] en [[Eritreä]] yn it easten en fierder hielendal nei it suden oant [[Súd-Afrika]]. De fûgel is meast in [[stânfûgel]], mar lokaal migrearje se ôfhinklik fan 'e rein en it wetterpeil. De swarte reager hâldt fan ûndjip, stilsteand of stadich streamend wetter, lykas marren en puollen, mar ek yn [[mangrove]]s. De fûgel ûntbrekt yn it [[Kongobekken]] en yn drûge woastyngebieten. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ferdieling is yn [[ûndersoarte]]n. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Black heron, Egretta ardesiaca, at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa. (26200036848).jpg|thumb|left|Jeiende fûgel.]] De fûgel is tige bekend fanwegen syn jachttechnyk: hy rint stadichoan troch ûndjip wetter en spriedt dan ynienen syn wjukken yn in rûne foarm as in paraplu om 'e kop hinne. De punten fan 'e fearren reitsje it wetter hast oan, wêrtroch't der in folsleine sirkel fan skaad ûntstiet. Dat docht de reager om fisken te lokken dy't in skadich plak sykje tsjin de sinne of oan rôffûgels ûntkomme wolle. In oar foardiel foar de reagers is dat troch de paraplu de skittering fan 'e sinne ferdwynt en it foar de reager ienfâldiger wurdt om de proai te lokalisearjen. Alhoewol't se faak allinnich jage, binne it ek sosjale fûgels. Se wurde geregeldwei yn groepen fan 50 oant wol 200 fûgels sjoen op plakken dêr't in soad iten is. De fûgels briede yn grutte groepen oant wol hûnderten nêsten, faak yn selskip fan oare reagers, [[Wylpreagerfûgels|ibissen]] of [[ielguozzen]]. In wyfke leit trochstrings 2 oant 4 aaien. De aaien hawwe in opfallende donkerblauwe oant griisblauwe kleur. Beide âlden briede de aaien yn likernôch 25 dagen út en fersoargje de jongen. De piken sitte by it útkommen yn griis dûns en hawwe in wite túf op 'e kop. Sadree't de jongen útflein binne, begjinne se fuortendaliks mei it oefenjen fan harren ferneamde jachttechnyk. == Status == De fûgel wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje wurdt op 25.000 oant 100.000 fûgels rûsd. Hoewol't de fûgel yn grutte dielen fan Afrika algemien foarkomt, wurdt der yn regio's lykas Súd-Afrika in lichte delgong yn 'e waarnimmings rapporteare. Op Madagaskar is de tebekgong fan 'e soarte foars en dêr wurdt de fûgel yntusken as bedrige beskôge. Minsken foarmje foar de swarte reager de grutste bedriging. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-heron-egretta-ardesiaca BirdLife, oproppen 10 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blaher1?siteLanguage=it Ebird, oproppen 10 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blaher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Egretta ardesiaca|Swarte reager}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte reager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lytse reager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] bbvhykd2um4ovrot5t7p7y5vf88s1c7 0 189905 1237625 1218478 2026-08-03T00:43:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237625 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = trijekleurreager |Ofbyld = [[Ofbyld:Tricolored Heron - Egretta tricolor, Anhinga Trail, Everglades National Park, Homestead, Florida.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[lytse reagers]] (''Egretta'') |Wittenskiplike namme= Egretta tricolor |Beskriuwer, jier= [[Philipp Ludwig Statius Müller|Statius Müller]], 1776 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Egretta tricolor map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''trijekleurreager ''' (''Egretta tricolor'') is in fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). It is ien fan 'e soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[lytse reagers]] (''Egretta''). == Ferskining == De trijekleurreager is in sierlike reager mei in lingte fan likernôch 60 oant 70 sintimeter en in spanwiidte fan 95 sintimeter. De fûgel is maklik te betiizgjen mei de lytse blauwe reager, mar is lytser. De fearren binne foar it grutste part blaugriis oant laaigriis. Der rint in tinne wite streek oer de foarkant fan 'e nekke, dy't faak wat brune of rustreade plakjes hat. De sydkanten fan 'e nekke kinne bytiden wat pearseftich of lavindelkleurich lykje. Yn it briedkleed hat de fûgel lange, fine wite sierfearren efter op 'e kop. Hiel opfallend is dan de snaffel dy't fan kleur feroaret. Ornaris is dy giel en griis mei in swarte punt, mar yn 'e briedtiid begjint dy by de basis fel blau te kleurjen lykas ek in stikje hûd tusken de snaffel en it each. Op 'e rêch en nekke ferskine ljochtbrune en pearsich-fiolette sierfearren. De ornaris griisgiele poaten wurde opfallend rôze. Juvenilen sjogge der oars út as folwoeksen fûgels. Sy hawwe in soad rustbrune of kastanjebrune fearren op 'e nekke en wjukken, dy't har in brúneftich oansjen jouwe yn ferlikening mei de blaugrize folwoeksenen. {| class="wikitable" |- | [[Ofbyld:Heron - Tri Colored (4), NPSPhoto, R. Cammauf (9101547092).jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Juvenile Tri-colored Heron.jpg|250x250px]] |- | <center>Briedkleed</center> | <center>Juvenyl</center> |- | [[Ofbyld:Tricolored Heron (24268511705).jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Tricolored Heron - Egretta tricolor, Wakodahatchee Wetlands, Boynton Beach, Florida, February 7, 2022 (52494297166).jpg|250x250px]] |- | <center>Mei iepen wjukken</center> | <center>Detail</center> |} == Fersprieding == De fûgel briedt oan 'e kusten fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] en de [[Golf fan Meksiko]] en de [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske]] kust. Op 'e [[Bahama's]], de [[Grutte Antillen]] en oan 'e beide kusten fan [[Sintraal-Amearika]] komt de soarte algemien foar en de fersprieding rint oan 'e Atalantyske kust fierder oant de mûning fan 'e [[Amasône]] yn [[Brazylje]] en de oan 'e Pasifyske kant oant it sintrale diel fan [[Perû]]. De populaasjes yn it noarden binne [[trekfûgel]]s, dy't winterdeis nei it suden lûke (lykas [[Florida]], [[Meksiko]] of de [[Kariben]]. Yn 'e tropyske gebieten fan it ferspriedingsgebiet bliuwe de fûgels it hiele jier troch op it selde plak. It habitat bestiet út kustgebieten, lykas sâltsompen, [[mangrove]]s, lagunes en [[Estuarium|estuaria]] en de fûgel komt fierder selden ynlânsk. == Briedgedrach == [[Ofbyld:Baby Birds (140370105).jpeg|thumb|left|Pyk.]] De trijekleurreager briedt yn lytse koloanjes en is tige territoriaal. Se ferdigenje harren gebiet tsjin alle ynkringers. It fan tûken boude nêst wurdt heech yn 'e beammen boud, dêr't it wyfke trije oant fjouwer blaueftige aaien leit. It brieden, it fuorjen en it fersoargjen fan 'e piken is in aktiviteit fan it mantsje en it wyfke tegearre. It foerazjearjen bart meastentiids allinnich en hy jaget op fisk, [[amfibyen]], kreeften en sok guod. == Status == De trijekleurreager wurdt troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', 2025). De wrâldpopulaasje wurdt op 206.000 oant 219.000 folwoeksen fûgels grute (2012). Alhoewol't de fûgel noch net fuortendaliks yn gefaar is, sjogge ûndersikers in ôfnimmende trend yn grutte dielen fan [[Noard-Amearika]]. Neffens rapportaazjes fan Breeding Bird Survey (BBS) hat de ôfname fan 'e soarte yn it briedgebiet fan 'e Feriene Steaten tusken 1966 en 2015 0.4% it jier west.<reF>[https://georgiabiodiversity.org/portal/profile?group=all&es_id=17670#:~:text=Primary%20conservation%20concerns%20for%20tricolored,nests%20are%20near%20the%20ground. Giorgia Biodiversity, S. Melvin, 2010 (oanpast yn 2019)]</ref> Troch lokale ynstânsjes wurdt de fûgel dêr sels as bedrige (''Threatened'') beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tricolored-heron-egretta-tricolor BirdLife, oproppen 11 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/triher/MX-DIF Ebird, oproppen 11 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/triher/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Egretta tricolor|trijekleurreager}} }} {{DEFAULTSORT:trijekleurreager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lytse reager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] nadpbrg70y36t9ekhqmzorhd9mzlrf5 0 189908 1237355 1218505 2026-08-02T14:24:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237355 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = [[File:Snowy_Egret_(Egretta_thula)_Edwin_B_Forsythe_NWR,_Galloway,_NJ,_USA.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[lytse reagers]] (Egretta) |Wittenskiplike namme= Egretta thula |Beskriuwer, jier= [[Juan Ignacio Molina|Molina]], 1782 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Egretta thula map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''sniereager''' (''Egretta thula'') is in fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). It is ien fan 'e soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[lytse reagers]] (''Egretta''). == Ferskining == De fûgel is hielendal sniewyt. Yn 'e briedtiid hat er lange, fine sierfearren op 'e rêch en de kop. Dy fiersearren sjogger der út as kant. De snaffel is folslein swart, útsein in stikje hûd by de basis fan 'e snaffel dat felgiel is. Syn lange poaten binne swart, mar de teannen hawwe in opfallende giele kleur. De iris fan 'e fûgel is meastentiids giel. De giele hûd tusken de eagen en de snaffel kin yn 'e briedtiid readeftich wurde en de giele teannen ferkleurje dan faak nei in oranje tint. De fûgel waard yn it ferline faak mei de by ús bekende [[lytse wite reager]] as ien soarte behannele. Dochs binne der ferskillen: {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! Kenmerk ! style="width:220px;" | Sniereager<br>(''Egretta thula'') ! style="width:220px;" | Lytse wite reager<br>(''Egretta garzetta'') |- | | [[Ofbyld:Snowy Egret displaying at Venice, Florida (6887133140).jpg|200px]] | [[Ofbyld:Egretta garzetta EM1B0094 (47336068462).jpg|200px]] |- | style="text-align:left;" | Kleur | felgiel | griis-blau / griis-grien |- | style="text-align:left;" | Sierfearren op 'e kop | in boskje koarte, rûge fearren | twa lange, tinne fearren |- | style="text-align:left;" | Efterkant poaten | faak gielich / grienich | meastentiids folslein swart |- | style="text-align:left;" | Bou | krekt wat lytser en finer | krekt wat grutter en steviger |} == Ferspriedingsgebiet == Sniereagers ha in grut ferspriedingsgebiet dat him oer it grutste part fan 'e Amearika's útwreidet. Yn [[Noard-Amearika]] briede se yn 'e [[Feriene Steaten]] (fral oan 'e kust en yn 'e súdlike steaten) en dielen fan [[Kanada]]. De noardlike populaasjes binne [[trekfûgel]]s en fleane winterdeis nei it suden. Yn [[Sintraal-Amearika]] en de [[Kariben]] binne se it hiele jier te finen. De fûgel komt yn [[Súd-Amearika]] oant yn [[Sily]] en [[Argentynje]] foar. De sniereager is net sinnich wat wetter oanbelanget en wurdt yn sawol swiet as sâlt wetter sjoen. Mangroves, sompen, marren, wiete greiden en iggen fan rivieren, esutaria of lytse puollen mei ûndjip wetter foarmje it habitat. === Undersoarten === [[Ofbyld:Egretta thula - Majoros 1.jpg|thumb|left|Sniereager.]] Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Egretta thula thula'' (de nominaatfoarm): komt foar yn it easten en suden fan Noard-Amearika, yn hiel Sintraal-Amearika en it grutste part fan Súd-Amearika. De nominaatform is de lytsere fan de twa ûndersoarten. Se hawwe yn ferhâlding koartere poaten. * ''Egretta thula brewsteri'': komt foar yn it westen fan Noard-Amearika, fan 'e [[Rocky Mountains]] oant yn [[Neder-Kalifornje]] (Baja California) yn [[Meksiko]]. Se binne oer it generaal grutter en foarser as de ''thula''-fariant. Fral de fûgels yn Neder-Kalifornje hawwe in tsjokkere en swierdere snaffel. (Der binne lykwols wat strideraasjes oer de klassifikaasje. Guon wittenskippers hawwe yn it ferline noch in tredde ûndersoart útsteld, ''Egretta thula arileuca'', foar de fûgels út it [[Grutte Dobbe]] (Great Basin) yn 'e Feriene Steaten, dy't tusken de oare twa yn sitte.) == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Snowy egrets-6716.jpg|thumb|left|Piken.]] Yn 'e briedtiid ferkleurje de giele teannen nei in readoranje tint en de fûgels krije tige sierlike pronkfearren op 'e rêch en it boarst. It mantsje nimt meastentiids it inisjatyf om it nêst te bouwen en beide meitsje se de bou ôf. It wyfke leit meastentiids 3 oant 6 ljochtgriene oant blauwe aaien. De aaien wurde troch beide skaaien yn 20 oant 25 dagen útbret. Nei likernôch 20 oant 25 dagen nei it útkommen fan 'e aaien begjinne de jonge fûgels út it nêst te klauterjen en nei sa'n 30 dagen kinne se yn 'e regel fleane. De fûgels briede yn koloanjes. It iten bestiet foar it grutste part út fisk en foar de rest fral út skaaldieren. Yn finzenskip wurde de fûgels 16 oant 20 jier. Yn it wyld wurde se minder âld en yn it earste jier stjert goed 70% fan 'e jongen troch min waar of brek oan fretten. Nei't se it earste jier oerlibbe ha sakket is stjertesifer.<ref>[https://animaldiversity.org/accounts/Egretta_thula/#:~:text=Egretta%20thula%20has%20a%2071.6,Behavior Animal Diversity Web, oproppen 12 febrewaris 2026.]</ref> == Status == Sniereagers wienen oan 'e ein fan 'e 19e iuw yn grutte dielen fan it ferspriedingsgebiet hast útstoarn troch de slimme jacht op 'e fûgel fanwegen de fearren. Sûnt de ynfiering fan 'e Migratory Bird Treaty Act yn 1918 koe de populaasje him werstelle. Hjoed-de-dei foarmje fersmoarging, habitatferlies en festeuring troch minsken de grutste bedrigingen. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2025) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/snowy-egret-egretta-thula BirdLife, oproppen 12 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/snoegr Ebird, oproppen 12 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/snoegr/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Egretta thula|sniereager}} }} {{DEFAULTSORT:sniereager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lytse reager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] p8wp72i1uoaq3alddu9sat2wd3udp4m 0 189968 1237499 1218966 2026-08-02T19:11:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237499 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte reiddomp |Ofbyld = [[Ofbyld:Black Bittern- Warriewood Wetlands.jpg|250px]]<br><small>Mantsje<br>[[Ofbyld:Black Bittern, female, Lumbini, Nepal.jpg|250px]]<br>Wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus flavicollis |Beskriuwer, jier= [[John Latham|Latham]], 1790 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Dupetor flavicollis map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''swarte reiddomp''' (''Botaurus flavicollis'', synonimen ''Dupetor flavicollis'' en ''Ixobrychus flavicollis'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Black bittern flight.jpg|thumb|left|Swarte reiddomp yn 'e flecht.]] Swarte reiddompen binne middelgrutte fûgels fan likernôch 58 sm mei in opfallende, hast swarte kleur op 'e rêch en kop. De nekke hat oan 'e sydkant in giele streek, dêr't de wittenskiplike namme ''flavicollis'' nei ferwiist ("giele nekke"). Syn kiel is witich en it boarst is mei donkere streken. Wyfkes en juvenilen binne bruner en ha in minder sterk kontrast yn it fearrekleed. == Fersprieding == De soarte komt foar yn tropysk [[Aazje]] fan [[Pakistan]] en [[Sina]] oant yn [[Austraalje]]. Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''B. f. flavicollis'' (fan [[Yndia]] oant yn [[Yndosina]], de [[Filipinen]] en it westen en midden van [[Yndoneezje]]) * ''B. f. australis'' (East-Yndoneezje, [[Nij-Guineä]], [[Bismarckarsjipel]], Austraalje) * ''B. f. woodfordi'' ([[Salomonseilannen]]) It habitat bestiet út tichte reidfjilden, sompen en mangroves. == Hâlden en dragen == Swarte reiddompen ite ynsekten, fisk, reptilen en amfibyën. It nêst bestiet út reid en wurdt op 'e grûn of yn beammen boud. It wyfke leit trije oant fiif aaien. Beide âlden fuorje de jongen. Populaasjes yn 'e noardwestlike gebieten, benammen yn Sina, binne migrearjend. As de fûgel rêst bliuwt er yn tichte fegetaasje. As er fersteurd wurdt geane swarte reiddompen earst net op flecht, mar bliuwe se ferside yn tichtere begroeiïng. Swarte reiddompen binne krêftige fleaners; yn 'e flecht is de kop fier nei efter lutsen. == Status == Om't de fûgel in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet hat, wurdt de soarte troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. De oantallen rinne lykwols tebek. Yn Austraalje wurdt de fûgel net as bedrige beskôge, mar yn 'e steat [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] wurdt de fûgel wol as bedrige beskôge. Yn lannen as [[Singapoer]] wurdt de fûgel as in net algemiene trekfûgel omskreaun. Bedrigingen foar de soarte binne it drûchlizzen fan sompen foar stedsútwreiding of de oanlis fan rysfjilden, it brûken fan pestisiden yn 'e lânbou en fersteuringen yn 'e ekosystemen lykas it brûken fan wetter foar hûshâldingen of yrrigaasje. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-bittern-ixobrychus-flavicollis BirdLife, oproppen 16 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blabit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blabit1 Ebird, oproppen, 16 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus flavicollis|Swarte reiddomp}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] 2bqdnyevcn6gowbmmsv3k783bih4cot 0 189984 1237422 1218854 2026-08-02T17:19:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237422 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekte reiddomp |Ofbyld = [[Ofbyld:Tigrisoma fasciatum - ....Christopher Borges.... - 377943834.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[Amerikaanske tigerreiddompen]] (''Tigrisoma'') |Wittenskiplike namme= Tigrisoma fasciatum |Beskriuwer, jier= [[George Such|Such]], 1825 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tigrisoma fasciatum map.svg|center|250px]] }} De '''streekte reiddomp''' (''Tigrisoma fasciatum'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). It is ien fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[Amerikaanske tigerreiddompen]], dy't allgear in bandearre fearrekleed ha. == Ferskining == It is mei in lingte fan 58 oant 64 sintimeter de lytste fan 'e trije. De krún fan 'e fûgel is swart en de wangen binne laaigriis. De hals en boppedielen ha ljochte gielbrune streken tsjin in donkere eftergrûn. De poaten binne relatyf koart en de snaffel is koarter en steviger as by de oare tigerreiddompen mei in swarte boppekant en in gielgriene ûnderkant. [[Ofbyld:Tigrisoma fasciatum 114467780.jpg|thumb|left|Juvenyl.]] Jonge fûgels binne kanielkleurich mei ûnregelmjittige swarte bannen en binne hast net te ûnderskieden fan 'e ''Tigrisoma lineatum'', útsein troch de spesifike kar foar habitat. == Fersprieding en habitat == De streekte reiddomp komt yn in breed gebiet fan [[Midden-Amearika]] oant [[Súd-Amearika]] foar mei in pear, ynklusyf lannen as [[Kosta Rika]], [[Panama]], [[Kolombia]], [[Perû]], [[Bolivia]], [[Brazylje]] en [[Argentynje]]. It habitat bestiet út heuveleftige gebieten oan rotseftige iggen fan hurdstreamende rivieren mei in soad begroeïïng. == Undersoarten == Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Tigrisoma fasciatum fasciatum''— súdeastlik Brazylje oant noardeastlik Argentynje * ''Tigrisoma fasciatum pallescens'' — noardwestlik Argentynje * ''Tigrisoma fasciatum salmoni'' — fan Kosta Rika oant Fenezuëla en noardeastlik Bolivië == Hâlden en dragen == De streekte reiddomp foerazjearret allinnich en wachtet oant in proai oan 'e wetterkant ferskynt. Hy yt benammen lytse fiskjes en ynvertebraten (lykas ynsekten en oare lytse wetterdieren), dy't er mei syn krêftige snaffel pakt. == Status == Neffens de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan ’e Natuer]] (IUCN) is de streekte reiddomp klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''), om't de soarte in grut ferspriedingsgebiet en der gjin grutte delgong konstatearre wurdt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fasciated-tiger-heron-tigrisoma-fasciatum BirdLife, oproppen 17 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/father1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 17 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/father1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen, 17 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tigrisoma fasciatum|Streekte tigerreiddomp}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Amerikaanske tigerreiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] 53wmlc7aolcu362bfa27xwn7wyvj1tn 1237423 1237422 2026-08-02T17:20:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Streke tigerreiddomp]] omneamd ta [[Streekte tigerreiddomp]]: de measte oare soarten binne "streekt" ynstee fan "streke". Beide foarmen binne fansels goed, mar yn it belang fan in bytsje unifoarmiteit... 1237422 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekte reiddomp |Ofbyld = [[Ofbyld:Tigrisoma fasciatum - ....Christopher Borges.... - 377943834.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[Amerikaanske tigerreiddompen]] (''Tigrisoma'') |Wittenskiplike namme= Tigrisoma fasciatum |Beskriuwer, jier= [[George Such|Such]], 1825 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tigrisoma fasciatum map.svg|center|250px]] }} De '''streekte reiddomp''' (''Tigrisoma fasciatum'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). It is ien fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[Amerikaanske tigerreiddompen]], dy't allgear in bandearre fearrekleed ha. == Ferskining == It is mei in lingte fan 58 oant 64 sintimeter de lytste fan 'e trije. De krún fan 'e fûgel is swart en de wangen binne laaigriis. De hals en boppedielen ha ljochte gielbrune streken tsjin in donkere eftergrûn. De poaten binne relatyf koart en de snaffel is koarter en steviger as by de oare tigerreiddompen mei in swarte boppekant en in gielgriene ûnderkant. [[Ofbyld:Tigrisoma fasciatum 114467780.jpg|thumb|left|Juvenyl.]] Jonge fûgels binne kanielkleurich mei ûnregelmjittige swarte bannen en binne hast net te ûnderskieden fan 'e ''Tigrisoma lineatum'', útsein troch de spesifike kar foar habitat. == Fersprieding en habitat == De streekte reiddomp komt yn in breed gebiet fan [[Midden-Amearika]] oant [[Súd-Amearika]] foar mei in pear, ynklusyf lannen as [[Kosta Rika]], [[Panama]], [[Kolombia]], [[Perû]], [[Bolivia]], [[Brazylje]] en [[Argentynje]]. It habitat bestiet út heuveleftige gebieten oan rotseftige iggen fan hurdstreamende rivieren mei in soad begroeïïng. == Undersoarten == Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Tigrisoma fasciatum fasciatum''— súdeastlik Brazylje oant noardeastlik Argentynje * ''Tigrisoma fasciatum pallescens'' — noardwestlik Argentynje * ''Tigrisoma fasciatum salmoni'' — fan Kosta Rika oant Fenezuëla en noardeastlik Bolivië == Hâlden en dragen == De streekte reiddomp foerazjearret allinnich en wachtet oant in proai oan 'e wetterkant ferskynt. Hy yt benammen lytse fiskjes en ynvertebraten (lykas ynsekten en oare lytse wetterdieren), dy't er mei syn krêftige snaffel pakt. == Status == Neffens de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan ’e Natuer]] (IUCN) is de streekte reiddomp klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''), om't de soarte in grut ferspriedingsgebiet en der gjin grutte delgong konstatearre wurdt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fasciated-tiger-heron-tigrisoma-fasciatum BirdLife, oproppen 17 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/father1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 17 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/father1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen, 17 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tigrisoma fasciatum|Streekte tigerreiddomp}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Amerikaanske tigerreiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] 53wmlc7aolcu362bfa27xwn7wyvj1tn 0 190073 1237548 1219207 2026-08-02T19:59:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237548 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartrêchwoffer |Ofbyld = [[Ofbyld:Australian Little Bittern 0A2A6404.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus dubius |Beskriuwer, jier= [[Gregory Mathews|Mathews]], 1912 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ixobrychus dubius map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''swartrêchwoffer''' (''Botaurus dubius'', synonym ''Ixobrychus dubius'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[reagerfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy|skift]] fan 'e [[pilekaanfûgels]]. == Ferskining == De swartrêchwoffer is mei in lichemslingte fan 25–36 sm in lytse reager. It folwoeksen mantsje hat in swarte rêch, brune hals en in readbrún streke ûnderkant. Yn 'e flecht binne ljochte plakken op 'e boppewjukdekfearren te sjen, dy't kontrastearje mei de tsjustere rêch en de tsjustere wjukfearren. It wyfke mist de swarte rêch fan it mantsje en is doffer, brún en streke op 'e rêch en krún; juvenilen binne ferlykber. De irissen binne giel, de snaffel is giel mei boppe op 'e boppesnaffel in donkere streek en de poaten binne gielgrien. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar yn súdwest- en east-[[Austraalje]], yn [[Yndoneezje]] en op [[Nij-Guineä]]. Op Nij-Guineä wurdt de fûgel benammen yn 'e wintermoannen waarnommen. Dat kin der op wize dat fûgels út súdliker gebieten (lykas Súd-Austraalje) nei noardliker of tropysker streken migrearje as it dêr kâlder of drûger wurdt. Eartiids waard de soarte as in [[ûndersoarte]] fan 'e gewoane [[woffer]] (of lytse woffer) beskôge en guon behannelje de fûgel noch sa. == Hâlden en dragen == De swartrêchwoffer hat in foarkar foar reidgebieten, wiete gebieten mei tichte begroeiïng of wetterrinnen mei begroeide kanten. Hy wurdt meast sjoen yn 'e iere moarn en op jûntiid. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar der wurdt tocht dat de oantallen ôfnimme, lykwols net sa slim om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as net-bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/australian-little-bittern-ixobrychus-dubius BirdLife, oproppen 22 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkbbit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/bkbbit1 Ebird, oproppen, 22 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus dubius|Swartrêchwoffer}} }} {{DEFAULTSORT:Swartrechwoffer}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sompereager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] to9vdefl2e45p26co0fjdni3id0xurz 1237549 1237548 2026-08-02T19:59:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 missend ) 1237549 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartrêchwoffer |Ofbyld = [[Ofbyld:Australian Little Bittern 0A2A6404.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus dubius |Beskriuwer, jier= [[Gregory Mathews|Mathews]], 1912 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ixobrychus dubius map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''swartrêchwoffer''' (''Botaurus dubius'', synonym ''Ixobrychus dubius'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[reagerfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pilekaanfûgels]]. == Ferskining == De swartrêchwoffer is mei in lichemslingte fan 25–36 sm in lytse reager. It folwoeksen mantsje hat in swarte rêch, brune hals en in readbrún streke ûnderkant. Yn 'e flecht binne ljochte plakken op 'e boppewjukdekfearren te sjen, dy't kontrastearje mei de tsjustere rêch en de tsjustere wjukfearren. It wyfke mist de swarte rêch fan it mantsje en is doffer, brún en streke op 'e rêch en krún; juvenilen binne ferlykber. De irissen binne giel, de snaffel is giel mei boppe op 'e boppesnaffel in donkere streek en de poaten binne gielgrien. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar yn súdwest- en east-[[Austraalje]], yn [[Yndoneezje]] en op [[Nij-Guineä]]. Op Nij-Guineä wurdt de fûgel benammen yn 'e wintermoannen waarnommen. Dat kin der op wize dat fûgels út súdliker gebieten (lykas Súd-Austraalje) nei noardliker of tropysker streken migrearje as it dêr kâlder of drûger wurdt. Eartiids waard de soarte as in [[ûndersoarte]] fan 'e gewoane [[woffer]] (of lytse woffer) beskôge en guon behannelje de fûgel noch sa. == Hâlden en dragen == De swartrêchwoffer hat in foarkar foar reidgebieten, wiete gebieten mei tichte begroeiïng of wetterrinnen mei begroeide kanten. Hy wurdt meast sjoen yn 'e iere moarn en op jûntiid. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar der wurdt tocht dat de oantallen ôfnimme, lykwols net sa slim om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as net-bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/australian-little-bittern-ixobrychus-dubius BirdLife, oproppen 22 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkbbit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/bkbbit1 Ebird, oproppen, 22 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus dubius|Swartrêchwoffer}} }} {{DEFAULTSORT:Swartrechwoffer}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sompereager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] eq8g9n4c61z9akaig79s0p72nh6fron 0 190107 1237436 1219385 2026-08-02T17:29:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237436 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdamerikaanske reiddomp |Ofbyld = [[Ofbyld:Botaurus pinnatus.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus pinnatus |Beskriuwer, jier= [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1829 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Botaurus pinnatus map.svg|center|250px]]{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] }} De '''Súdamerikaanske reiddomp''' (''Botaurus pinnatus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]] dy't yn [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] libbet. == Beskriuwing == De Súdamerikaanske reiddomp is in relatyf grutte reiddomp mei in lingte fan likernôch 63 oant 76 sintimeter en in gewicht fan omtrint 500 oant 900 gram. It fearrekleed is oer it generaal brunich mei in protte streken en bannen. Dat fearrekleed soarget foar in poerbêste skutkleur tusken it reid. De kiel is ljocht fan kleur en syn hals en boarst hawwe dúdlike ljochte en donkere streke, wylst er in brune rêch mei in swarte en donkerbrune tekening hat. De fûgel hat griengiele poaten en in giele iris. Mantsjes en wyfkes lykje in soad op inoar; der binne gjin dúdlike ferskillen. Lykas oare reiddompen nimt de fûgel faak de foar it skaai karakteristike hâlding oan: hy stiet dan stiif rjochtop mei de snaffel omheech, sadat er hast net opfalt tusken it reid. == Fersprieding en systematyk == De Súdamerikaanske reiddomp komt foar fan súdlik [[Meksiko]] troch [[Midden-Amearika]] hinne oant yn grutte parten fan Súd-Amearika, ûnder oaren yn [[Brazylje]], [[Kolombia]], [[Fenezuëla]], [[Perû]], [[Paraguay]] en [[Argentynje]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Botaurus pinnatus caribaeus'' – yn eastlik Meksiko en Belize (soms yn Gûatemala). * ''Botaurus pinnatus pinnatus'' – fan súdlik Nicaragua oant noardeastlik Argentynje. De nominaatfoarm is yn trochsneed wat lytser, hat relatyf langere wjukken en in langere sturt en in wat donkerder fearrekleed. De kiel en hals ha mear en dudlikere streken op 'e kiel en hals. De soarte waard yn 1829 beskreaun troch de Dútske natoerûndersiker [[Johann Georg Wagler]]. Oarspronklik waard de fûgel yn it skaai ''Ardea'' set, mar hjoed-de-dei heart er ta it skaai ''Botaurus''. == Hâlden en dragen == De fûgel libbet yn reidfjilden, sompen, ûnderstrûpte greiden, sleatten en begroeide iggen fan marren. Syn iten bestiet út fisk (ek iel), amfibyen, reptilen, ynsekten, oare lytse wringeleazen, lytse sûchdieren en somtiden jonge fûgels. Hy jaget meastentiids hiel ferduldich en stiet lange tiid stil oant in proai tichteby komt. It nêst sit goed ferstoppe en in wyfke leit meastentiids 2 oant 3 aaien, dy't oliifgriis of striegiel fan kleur binne. De aaien wurde yn likernôch 24 oant 26 dagen útbred. It wyfke nimt de folsleine soarch foar de piken op har. De piken wurde mei dûnsfearren en de eagen iepen berne en wurde fuorre mei opkoarre fisk en ynsekten. Nei likernôch 15 dagen begjinne de jonge fûgels har al bûten it nêst te ferpleatsen troch it reid, al duorret it langer foardat se folslein selsstannich binne. == Status == Op 'e [[Reade List fan de IUCN]] wurdt de fûgel as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Mei in rûzing fan 50.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels oer in gigantysk gebiet fan Meksiko oant Argentynje liket de populaasje stabyl. [[BirdLife International]] jout oan dat it ferspriedingsgebiet sa'n 16 miljoen km² beslacht. Soargen binne der oer de gefolgen fan 'e soarte fan it ferdwinen fan sompen, fersteuring en fersmoarging. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pinnated-bittern-botaurus-pinnatus BirdLife, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pinbit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/pinbit1/PA Ebird, oproppen, 24 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus pinnatus|Súdamerikaanske reiddomp}} }} {{DEFAULTSORT:Sudamerikaanske reiddomp}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] dl7fy45tvwostv8kjkudthhmjvva7xu 0 190111 1237425 1219379 2026-08-02T17:22:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237425 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekte woffer |Ofbyld = [[Ofbyld:Ixobrychus involucris.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus involucris |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ixobrychus involucris map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} net-briedend</small></small> }} De '''streekte woffer''' (''Botaurus involucris''; synonym ''Ixobrychus involucris'') is in lytse [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] [[Reiddompen|reiddomp]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it skaai ''Ixobrychus'', mar genetysk ûndersyk hat sjen litten dat er nau besibbe is oan 'e gruttere reiddompen yn it skaai ''Botaurus''. Net alle [[taksonomy]]ske listen folgje dy feroaring, mar in soad autoriteiten sette de soarte no yn ''Botaurus''. == Ferskining == De streekte woffer is in lytse reiddomp fan likernôch 33 sm lang. De fearren binne oer it generaal gielbrún mei dúdlike donkerbrune lingtestreken op 'e rêch, dêr't de soarte syn namme oan te tankjen hat. Op 'e holle sit in donkerbrune middenstreek oer de krún. De wjukfearren binne swartich mei readbrune rânen of punten. De ûnderkant is fertikaal brún-wyt streke. De eagen binne giel, de snaffel is gielich en de poaten binne ek gielich. Yn 'e briedtiid kinne de snaffel, de team en de poaten feller fan kleur wurde. De kleur fan 'e team kin sels ferkleurje nei felread. Lykas oare reiddompen hat de soarte in karakteristike hâlding mei de snaffel omheech om him te ferstopjen tusken it reid en oare wâlbegroeiïng. == Fersprieding == De soarte komt foar yn noardlik en sintraal Súd-Amearika, ûnder oaren yn [[Kolombia]], [[Fenezuëla]], de [[Guyana]]'s, [[Brazylje]], [[Paraguay]], [[Oerûguay]], noardlik [[Argentynje]] en dielen fan [[Sily]]. == Taksonomy == De streekte woffer wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde. Yn 2024 ferhûze de streekte woffer mei alle oare soarten út it skaai ''Ixobrychus'' (woffers) nei it skaai ''Botaurus'' (reiddompen). Ut molekulêr genetysk ûndersyk hie bliken dien dat it skaai ''Ixobrychus'' [[Parafyletyske groep|parafiletysk]] wie. Dat betsjutte dat guon soarten yn ''Ixobrychus'' (lykas de streekte woffer en de [[Amerikaanske woffer]]) genetysk tichter by de reiddompen (''Botaurus'') stie as de woffers út 'e [[Alde Wrâld]]. Om in [[monofyletyske groep]] te foarmjen (wêrby't alle soarten yn in skaai ôfstamme fan 'e selde mienskiplike foarâlder) moasten de twa skaaien gearfoege wurde, itjinge troch grutte taksonomyske autoriteiten lykas de [[IOC World Bird List]] (ferzje 14.2) opfolge waard. == Status == Neffens de [[IUCN]] hat de soarte in grut ferspriedingsgebiet en in stabile populaasje. Dêrom wurdt de fûgel as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearret op 'e [[Reade List fan de IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stripe-backed-bittern-ixobrychus-involucris BirdLife, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stbbit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/stbbit1# Ebird, oproppen, 24 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus involucris|Streekte woffer}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte woffer}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] n09cs06ejg22hn3e9j8b3ozq31q27ok 1237426 1237425 2026-08-02T17:22:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Streke woffer]] omneamd ta [[Streekte woffer]] fan de trochferwizing: de measte oare soarten binne "streekt" ynstee fan "streke". Beide foarmen binne fansels goed, mar yn it belang fan in bytsje unifoarmiteit... 1237425 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekte woffer |Ofbyld = [[Ofbyld:Ixobrychus involucris.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus involucris |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ixobrychus involucris map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} net-briedend</small></small> }} De '''streekte woffer''' (''Botaurus involucris''; synonym ''Ixobrychus involucris'') is in lytse [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] [[Reiddompen|reiddomp]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it skaai ''Ixobrychus'', mar genetysk ûndersyk hat sjen litten dat er nau besibbe is oan 'e gruttere reiddompen yn it skaai ''Botaurus''. Net alle [[taksonomy]]ske listen folgje dy feroaring, mar in soad autoriteiten sette de soarte no yn ''Botaurus''. == Ferskining == De streekte woffer is in lytse reiddomp fan likernôch 33 sm lang. De fearren binne oer it generaal gielbrún mei dúdlike donkerbrune lingtestreken op 'e rêch, dêr't de soarte syn namme oan te tankjen hat. Op 'e holle sit in donkerbrune middenstreek oer de krún. De wjukfearren binne swartich mei readbrune rânen of punten. De ûnderkant is fertikaal brún-wyt streke. De eagen binne giel, de snaffel is gielich en de poaten binne ek gielich. Yn 'e briedtiid kinne de snaffel, de team en de poaten feller fan kleur wurde. De kleur fan 'e team kin sels ferkleurje nei felread. Lykas oare reiddompen hat de soarte in karakteristike hâlding mei de snaffel omheech om him te ferstopjen tusken it reid en oare wâlbegroeiïng. == Fersprieding == De soarte komt foar yn noardlik en sintraal Súd-Amearika, ûnder oaren yn [[Kolombia]], [[Fenezuëla]], de [[Guyana]]'s, [[Brazylje]], [[Paraguay]], [[Oerûguay]], noardlik [[Argentynje]] en dielen fan [[Sily]]. == Taksonomy == De streekte woffer wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde. Yn 2024 ferhûze de streekte woffer mei alle oare soarten út it skaai ''Ixobrychus'' (woffers) nei it skaai ''Botaurus'' (reiddompen). Ut molekulêr genetysk ûndersyk hie bliken dien dat it skaai ''Ixobrychus'' [[Parafyletyske groep|parafiletysk]] wie. Dat betsjutte dat guon soarten yn ''Ixobrychus'' (lykas de streekte woffer en de [[Amerikaanske woffer]]) genetysk tichter by de reiddompen (''Botaurus'') stie as de woffers út 'e [[Alde Wrâld]]. Om in [[monofyletyske groep]] te foarmjen (wêrby't alle soarten yn in skaai ôfstamme fan 'e selde mienskiplike foarâlder) moasten de twa skaaien gearfoege wurde, itjinge troch grutte taksonomyske autoriteiten lykas de [[IOC World Bird List]] (ferzje 14.2) opfolge waard. == Status == Neffens de [[IUCN]] hat de soarte in grut ferspriedingsgebiet en in stabile populaasje. Dêrom wurdt de fûgel as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearret op 'e [[Reade List fan de IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stripe-backed-bittern-ixobrychus-involucris BirdLife, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stbbit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/stbbit1# Ebird, oproppen, 24 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus involucris|Streekte woffer}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte woffer}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] n09cs06ejg22hn3e9j8b3ozq31q27ok 0 190127 1237706 1219465 2026-08-03T10:52:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237706 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wytearnachtreager |Ofbyld = [[Ofbyld:NycticoraxMagnificaGronvold.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[wytearnachtreagers]] (''Oroanassa '') |Wittenskiplike namme= Oroanassa magnifica |Beskriuwer, jier= [[William Robert Ogilvie-Grant|Ogilvie-Grant]], 1899 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Gorsachius magnificus map.svg|250px]] }} De '''wytearnachtreager''' (''Oroanassa magnifica'', synonym: ''Oroanassa magnifica'') is in seldsume [[fûgel]][[soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). De fûgel komt foar yn [[Súdeast-Aazje]]. == Ferskining == It mantsje fan 'e 54 oant 56 sintimeter lange wytearnachtreager hat in swartige kop en in swarte túf yn 'e nekke, in wite streek efter it each, in wite kiel en in wyt wangplakje. Oan 'e sydkant fan 'e nekke is ek in wite streek te sjen. De ûnderkant is brún mei wyteftige streken of skobbe en rustbrún op 'e rêch fan 'e nekke. De rêch is donker sûnder tekening. De bleate hûd tusken de snaffel en it each is giel, de kleur fan 'e snaffel is donker oant swartbrún en bleker, griengiel oant gielgrien oan 'e basis. De poaten binne grienich oant gielgrien. It each is brún oant readbrún. [[Ofbyld:White-eared Night Heron.jpg|thumb|left|Juvenyl.]] It wyfke hat in minder dúdlike tekening op 'e kop en nekke. Har rêch hat witige streken en plaken, fral op 'e wjukdekfearren en se hat in koartere túf. Juvenilen ha in soad fan it wyfke, mar binne bruner en bûnter óp 'e boppekant. == Fersprieding == De fûgel komt tige lokaal foar yn it suden en easten fan [[Sina]] en it noarden fan [[Fjetnam]]. De soarte wurdt tradisjoneel yn ''[[Gorsachius]]'' set, mar [[DNA]]-ûndersyk wiist út dat dizze reager, lykas ek syn besibbe soarte de [[wytrêchnachtreager]], mear besibbe is oan 'e fûgels yn it skaai ''Egretta'' as oan oare soarten yn it skaai. Dêrom wurdt de fûgels jimmeroan faker yn aparte skaaien ûnderbrocht, respektivelik ''Oroanassa'' en ''Calherodius'', om't se relatyf âlde evolúsjonêre linen fertsjintwurdigje. == Hâlden en dragen == De fûgel libbet yn subtropysk en tropysk bosk by streamende beken, fivers en rysfjilden. Syn iten bestiet út fisk, garnalen en wringeleazen. De fûgel is allinnich nachts aktyf en oars as in soad oare reagers briedt er net yn koloanjes mar solitêr. In nêst bestiet út trije oant fjouwer aaien. == Status == De lêste tiid is der wat mear bekend oer de fûgel woarn en hjoed-de-dei wurdt tocht dat se in grut ferspriedingsgebiet ha yn Súdeast-Sina mei in beheind gebiet yn 'e buorlannen. It soe bêst kinne dat de fûgel yn in noch grutter gebiet libbet, dochs binne se seldsum en wurdt der oannommen dat de populaasje relatyf lyts is mei in rûzing fan 1500 oant 15000 folwoeksen fûgels. Ek wurdt tocht dat de populaasje ôfnimt om't it habitat fan 'e soarte ek ôfnimt. Dêrfandinne wurdt de fûgel troch de IUCN as gefoelich (''NT'') klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-eared-night-heron-oroanassa-magnifica BirdLife, oproppen 25 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/wenher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 25 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/wenher1/L3693432 eBird, oproppen 25 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gorsachius magnificus|Wytearnachtreager}} }} {{DEFAULTSORT:Witearnachtreager}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wytearnachtreager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] rviz0pex1ulox8v2hpl783jubw3ktzq 0 190145 1237388 1219677 2026-08-02T14:46:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237388 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = stellergaai |Ofbyld = [[Ofbyld:Steller's Jay DSC1327.jpg|250px]] |lûd = [[ File:Cyanocitta stelleri - Steller's Jay - XC109653.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskfûgels]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[blauwe gaaien]] (''Cyanocitta'') |Wittenskiplike namme = Cyanocitta stelleri |Beskriuwer, jier = [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Fersprieding fan de stellergaai (Cyanocitta stelleri).png|center|250px]]<small>{{Color box|#513388}} [[stânfûgel]] }} De '''stellergaai''' of '''Stellers gaai''' (''Cyanocitta stelleri'') is in Amerikaanske [[fûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kriefûgels]] (''Corvidae'') mei in ferspriedingsgebiet fan [[Alaska]] oant [[Nikaragûa]]. De Stellergaai komt yn nulle- en mingde bosken foar en is in bekende ferskining yn parken yn it westen fan Noard-Amearika. == Ferskining == De Stellergaai is in 22 oant 30 sintimeter lange blauswarte kriefûgel mei in spanwiidte fan 34 oant 43 sintimeter en in opfallende túf. Wat de foarm oanbelanget liket er sterk op syn neiste sibbe, de [[blauwe gaai]] (''Cyanocitta cristata''), mar it fearrekleed is folle donkerder, mei in folslein swarte kop en boppeliif, donkerblauwe wjukken en sturt sûnder wite markearringen en in blau oant ljochtblau ûnderliif mei in dúdlik kleurferfal nei ûnderen ta. [[Ofbyld:Steller's Jay (2).jpg|thumb|Fûgel yn [[Washington (steat)|Washington]].]] Ynlânske populaasjes binne oer it generaal ljochter fan kleur as kustpopulaasjes. It ferskil sit benammen yn de hoemannichte swart oan kop, hals en boarst en yn de oanwêzigens fan ljochte eachstreken by guon populaasjes. By de Stellergaai binne hast gjin sichtbere ferskillen tusken mantsjes en wyfkes. Mantsjes binne trochstrings wat grutter en swierder, mar dit ferskil is yn it fjild min waar te nimmen. == Fersprieding en systematyk == De Stellergaai is ferdield yn fjouwer groepen fan 16 [[ûndersoarte]]n mei de folgjende ferdieling: * ''stelleri'' groep: **''Cyanocitta stelleri stelleri'' - fan súdlik [[Alaska]] en de kust fan [[Britsk-Kolumbia]] oant noardwestlik [[Oregon]] **''Cyanocitta stelleri carlottae'' - [[Keninginne Sjarlotte-eilannen]] (Britsk-Kolumbia) **''Cyanocitta stelleri frontalis'' - fan Sintraal-Oregon oant súdlik [[Kalifornje]], migrearjend nei it noardlikste fan it [[Kalifornysk Skiereilân]]. **''Cyanocitta stelleri carbonacea'' – kust fan it westlike diel fan Sintraal-Kalifornje **''Cyanocitta stelleri annectens'' - it binnenlân fan Britsk-Kolumbia oant noardeastlik Oregon en noardwestlik [[Wyoming]] * ''diademata''-groep **''Cyanocitta stelleri macrolopha'' - [[Rocky Mountains]] ([[Nevada]] en [[Utah]] oant noardlik [[Sonora]]) **''Cyanocitta stelleri diademata'' - noardwestlik [[Meksiko]] **''Cyanocitta stelleri philippsi'' - sintraal Meksiko ([[San Luis Potosí]], [[Guanajuato]] en [[Hidalgo (steat)|Hidalgo]]) *''coronata''-groep **''Cyanocitta stelleri coronata'' - heechlannen fan Sintraal-Meksiko (San Luis Potosí oant noardlik [[Puebla]]) **''Cyanocitta stelleri purpurea'' - súdwestlik Meksiko (heechlannen fan westlik en sintraal [[Michoacán]]) **''Cyanocitta stelleri azteca'' - bercheftige regio's fan Sintraal-Meksiko (Meksiko, [[Morelos]], Puebla en west-sintraal [[Veracruz]]) **''Cyanocitta stelleri teotepecencis'' - bercheftige regio's fan súdlik Meksiko (sintraal en súdlik [[Guerrero]]) **''Cyanocitta stelleri restricta'' - súdlik Meksiko (heechlannen fan [[Oaxaca]]) **''Cyanocitta stelleri ridgwayi'' - heechlannen fan súdlik Meksiko (Chiapas) nei [[Gûatemala]] en [[El Salvador]] **''Cyanocitta stelleri lazula'' - heechlannen fan El Salvador **''Cyanocitta stelleri suavis'' - heechlannen fan West-[[Hondoeras]] oant sintraal [[Nikaragûa]] De ûndersoarten ''teotepecencis'', ''ridgwayi'' en ''lazula'' wurde faak opnommen yn ''Coronata''. Guon Meksikaanske populaasjes (bygelyks út de ''diademata''-groep) wurde troch guon ûndersikers as aparte soarten beskôge. DNA-ûndersyk kin mooglik liede ta in takomstige opsplitsing. {| class="wikitable" |+ ôfbylden fan ûndersoarten (kar-út) |- | [[Ofbyld:Cyanocitta stelleri stelleri, Seattle 1.jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Stellers Jay (Cyanocitta Stelleri) (9360443774).jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Cyanocitta stelleri Mariposa 1.jpg|250x250px]] |- | <center><small>''Cyanocitta stelleri stelleri''</small></center> | <center><small>''Cyanocitta stelleri annectens''</small></center> | <center><small>''Cyanocitta stelleri Mariposa''</small></center> |- | [[Ofbyld:Steller's Jay (Coastal) (41007709610).jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Cyanocitta stelleri coronata, Perote, Veracruz, Mexico 1.jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:Steller's Jay (33981065756).jpg|250x250px]] |- | <center><small>''Cyanocitta stelleri carbonacea''</small></center> | <center><small>''Cyanocitta stelleri coronata''</small></center> | <center><small>''Cyanocitta stelleri macrolopha''</small></center> |} == Hâlden en dragen == Stellergaaien foerazjearje yn lytse groepkes nei sied, fruit en ynsekten. Ek is de fûgel in rôver fan aaien fan oare fûgels. As siediter soarget er foar fersprieding fan sied fan benammen nullebeammen. It bouwen fan in nêst begjint yn maart en it lizzen fan aaien fynt benammen plak fan april oant juny. De Stellergaai is in yntelliginte fûgel en kin rôffûgellûden neidwaan om oare fûgels ôf te skrikken. Ek kin de fûgel iten ferside stopje. Der bestiet tusken fûgels yn groepen leargedrach. In lechsel bestiet meastentiids út trije oant seis ljochte aaien mei spikkels. De briedtiid duorret likernôch 16 oant 18 dagen en beide âlden fuorje de piken. Noardlike populaasjes kinne súdliker oerwinterje en populaasjes yn 'e bergen migrearje nei legere dielen. Yn it wyld wurde de fûgels 10 oant 15 jier. == Status == De soarte hat in breed ferspriedingsgebiet. Oannommen wurdt dat de oantallen fûgels ôfnimme, mar net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. == Namme == De wittenskiplike soartenamme is in earbetoan oan [[Georg Wilhelm Steller]] (berne Stöhler, 1709-1746), in [[Dútslân|Dútske]] natuerûndersiker en ûntdekkingsreizger dy't mei die oan 'e ekspedysje fan [[Vitus Bering]] nei [[Russysk-Amearika]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stellers-jay-cyanocitta-stelleri BirdLife, oproppen 25 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/stejay eBird, oproppen 25 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stejay/cur/introduction Birds of the World, oproppen 25 febrewaris 2026.] ---- {{commonscat|Cyanocitta stelleri}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Blauwe gaai]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] pso4fg6flfdqgn0zw46g3tdprfva5lo 0 190179 1237533 1219615 2026-08-02T19:49:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237533 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopnon |Ofbyld = [[Ofbyld:Chestnut Munia by Tisha Mukherjee 12.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[nontsjes]] (''Lonchura'') |Wittenskiplike namme= Uraeginthus angolensis |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1807 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Chestnut Munia Distribution.jpg|250px]] }} De '''swartkopnon''' of '''kastanjenon''' (''Lonchura atricapilla'') is in [[Aazje|Aziatyske]] [[fûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Chestnut munia (25186787513).jpg|thumb|left|Drinkende swartkopnon.]] De swartkopnon is in fûgel fan 11-12 sm lang. De folwoeksen fûgel hat in koarte bleekgriisblauwe snaffel, in swarte kop en in kastanjebrune búk. De skaaien binne ferlykber, mar jonge fûgels ha in bleekbrune boppekant, wite oant bêzje-wite ûnderkant en gjin swart op 'e kop. == Fersprieding en systematyk == Koartlyn is it ''L. malacca''-soartekompleks yn trije soarten opsplitst, de [[trijekleurnon]] (''Lonchura malacca''), de [[wytkrúnnon]] (''Lonchura ferruginosa'') en de swartkopnon (''Lonchura atricapilla''). Der binne dúdlike ferskillen yn it fearrekleed en ek yn 'e markearrings op it ferwulft fan 'e krekt útkommen piken. Guon behannelje se lykwols noch as ien soarte. De swartkopnon is ferdield yn sân [[ûndersoarte]]n: * ''L. a. rubronigra'' : noardlik [[Yndia]] en [[Nepal]]. * ''L. a. atricapilla'' : noardeastlik Yndia, [[Bangladesj]], [[Birma]] en súdwestlik [[Sina]]. * ''L. a. deignani'' : [[Tailân]], [[Yndosina]]. * ''L. a. sinensis'' : [[Maleizje|Malakka]] en noardlik [[Sumatra]]. * ''L. a. batakana'' : noardwestlik Sumatra. * ''L. a. formosana'' : [[Taiwan]] en (mooglik) noardlik [[Luzon]]. * ''L. a. jagori'' : de [[Filipinen]] (útsein noardlik Luzon) en [[Borneo]]. ''L. a. jagori'' wurdt tsjintwurdich ek ûnderbrocht by de trijekleurnon (Lonchura malacca). De swartkopnon is yntrodusearre yn en hat wylde populaasjes fêstige yn [[Japan]], [[Palau]], de [[Hawaï]]aanske eilannen, [[Fanûatû]] en súdwestlik [[Ekwador]] en [[Jamaika]] en [[Martinyk]] yn it [[Kariben|Karibysk gebiet]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Munia nest.jpg|thumb|left|Nêst.]] Swartkopnontsjes binne lytse, sosjale fûgels dy't meast yt fan sied en nôt. Hy bewennet faak iepen greidlân en lânbougebieten. It nêst is in grutte koepel fan gers pleatst yn boskjes of heech gers. Dêryn leit er fjouwer oant sân wite aaien. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Dêrfandinne kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (LC). De fûgel komt lokaal algemien foar. == Avikultuer == Swartkopnontsjes komme in soad foar yn 'e avikultuer. Se binne maklik te hâlden yn in mingd en goed beplant fûgelhok. De fûgels mei graach baaie en wetter moat der altiten wêze. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chestnut-munia-lonchura-atricapilla BirdLife International] * [https://ebird.org/species/chemun Ebird] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chemun/cur/introduction Birds of the World] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lonchura atricapilla|Swartkopnon}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopnon}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Nontsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Eksoat yn Jamaika]] [[Kategory:Eksoat yn Martinyk]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] [[Kategory:Eksoat yn Palau]] [[Kategory:Eksoat yn Fanûatû]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] k5hd8j37ki5le95ocizklkeec7vdh8a 0 190184 1237623 1219621 2026-08-03T00:42:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237623 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = trijekleurnon |Ofbyld = [[Ofbyld:Tricoloured munia (Lonchura malacca) 90.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[nontsjes]] (''Lonchura'') |Wittenskiplike namme= Lonchura malacca |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tricoloured Munia range 2.svg|250px]] }} De '''trijekleurnon''' (''Lonchura malacca'') is in [[sjongfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[prachtvinken]] (''Estrildidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Tri-color Munia (14232287656).jpg|thumb|left|Trijekleurnontsjes.]] De kop, de kiel en de búk fan it 11 oant 12 sintimeter lange fûgeltsje binne swart, it boarst en de siden wyt en fierder is it bealchje kastanjebrún. It wyfke is wat oansjen oanbelanget itselde as it mantsje. De relatyf foarse snaffel is blaugriis oant sulvergriis en de poaten ha likernôch deselde kleur. Juvenilen binne ienfoarmich bleekbrún fan boppe mei in bêzje ûnderkant en se ha gjin swarte kop. == Fersprieding en systematyk == Koartlyn is it ''L. malacca''-soartekompleks yn trije soarten opsplitst, de trijekleurnon (''Lonchura malacca''), de [[wytkapnon]] (''Lonchura ferruginosa'') en de [[swartkopnon]] (''Lonchura atricapilla''). Der binne dúdlike ferskillen yn it fearrekleed en ek yn 'e markearrings op it ferwulft fan 'e krekt útkommen piken. Guon behannelje se lykwols noch as ien [[Soarte (taksonomy)|soarte]]. De trijekleurnon wurdt net ferdield yn [[ûndersoarte]]n. De trijekleurnon komt oarspronklik foar yn it súdlik part fan [[Yndia]] en op [[Sry Lanka]]. Mei't de fûgel populêr is yn 'e [[avikultuer]], ha ûntsnapte fûgels yn dielen fan [[Súd-Amearika]] en de [[Kariben]], op eilannen yn 'e [[Stille Oseaan]] en lokaal yn [[Portegal]] (om [[Lissabon]] hinne) ferwyldere populaasjes stifte. It habitat fan 'e fûgels bestiet út strewellen, heech gers, rysfjilden en sompen. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Tricoloured munias.jpg|thumb|left|Grutte groep trijekleurnontsjes.]] Trijkleurnontsjes binne sosjale fûgeltsjes en wurde faak yn grutte groepen sjoen. Se ite sied en nôt en == Status == De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt oannommen dat de fûgel in stabile populaasje hat. Dêrfandinne wurdt de fûgel as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. == Avikultuer == Swartkopnontsjes komme in soad foar yn 'e avikultuer. Se binne maklik te hâlden yn in mingd en goed beplante fûgelhok. De fûgels mei graach baaie en wetter moat der altiten wêze. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Lonchura%20malacca BirdLife International] * [https://ebird.org/species/trimun/US Ebird] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/trimun/cur/introduction Birds of the World] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lonchura atricapilla|Trijekleurnon}} }} {{DEFAULTSORT:Trijekleurnon}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Nontsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Eksoat yn Portegal]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Porto Riko]] [[Kategory:Eksoat yn Jamaika]] [[Kategory:Eksoat yn Kuba]] [[Kategory:Eksoat yn Kolombia]] [[Kategory:Eksoat yn Fenezuëla]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] 3l4abnpvhec642pdqye1g7qs6z5dcz8 0 190208 1237552 1219876 2026-08-02T20:01:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237552 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartsnaffelearrebarre |Ofbyld = [[File:Kounotori 06f4233q.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[earrebarren]] (''Ciconia'') |Wittenskiplike namme= Ciconia boyciana |Beskriuwer, jier= [[Robert Swinhoe|Swinhoe]], 1873 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Ciconia_boyciana_distribution_map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#ffff99}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#9999ff}} [[wintergast]] }} De '''swartsnaffelearrebarre''' (''Ciconia boyciana'') is in grutte [[trekfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae''). De fûgel komt foar yn East-Azië. Hoewol't de fûgel in soad op 'e gewoane [[earrebarre]] liket, wurdt er hjoed-de-dei as in aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge. == Ferskining == De swartsnaffelearrebarre wurdt likernôch 1 oant 1,29 m lang en hat in spânwiidte oant 2,22 meter. De soarte is wat grutter as de gewoane earrebarre en hy hat in tsjokke, rjochte swarte snaffel. Om 'e eagen sit in opfallen stikje reade hûd en syn iris is wyt. De poaten binne lykas syn Europeeske sibbe felread. Wylst folwoeksen fûgels in folslein swarte snaffel hawwe, hawwe juvenilen in oranje oant oranje-brune snaffel. {| class="wikitable" |+ ferskillen swartsnaffelearrebarre/gewoane earrebarre |- | [[Ofbyld:J0110 .jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:White Stork.jpg|250x250px]] |- | <center><small>''Ciconia boyciana''</small></center> | <center><small>''Ciconia ciconia''</small></center> |- |} == Fersprieding en systematyk == De soarte hat in spesifyk ferspriedingsgebiet yn Noardeast-Azië. De briedgebieten lizze yn it streamgebiet fan 'e [[Amoer (rivier)|Amoer]] en de [[Ussoeri]] op yn it grinsgebiet fan [[Sibearje]] en [[Sina]]. Winterdeis lûke de fûgels nei Sintraal- en Súdeast-[[Sina]] (benammen de Poyang-mar), [[Súd-Koreä]] en [[Japan]]. Earder waard de swartsnaffelearrebarre as in [[ûndersoarte]] fan 'e gewoane earrebarre behannele. == Hâlden en dragen == Se bouwe harren nêsten fan 1,50 oant 2 meter breed heech yn 'e beammen (faak tusken de 3 en 30 meter hichte) of op keunstmjittige konstruksjes. De briedtiid is fan febrewaris oant july. It wyfke leit trochstrings twa oant fiif aaien. Beide âlders wikselje inoar ôf by it brieden. It duorret likernôch 30 oant 35 dagen foardat de aaien útkomme. As de piken goed 65 dagen âld binne fleane se út. Swartsnaffelearrebarren binne oer it generaal trou oan harren partner en bliuwe faak jierrenlang byinoar. Se hawwe in foarkar foar grutte sompen, wiete greiden en rysfjilden dêr't se sykje nei fisk, kikkerts, ynsekten en lytse [[kjifdieren]]. == Status == De fûgel stiet as bedrige (''EN'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. De wichtichste oarsaken foar de delgong fan 'e fûgel binne it ferlies fan leefgebiet troch ûntbosking, it drûchlizzen fan sompen foar de lânbou, oerbefisking en it brûken fan pestisiden. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op minder as 2.500 folwoeksen fûgels. Yn Japan (Toyooka) en Súd-Koreä binne suksesfolle programma's om de soarte troch fokprogramma's wer yn it wyld út te setten. Yn Japan stoar de lêste wylde fûgel yn 1971 út. In fokprogramma sette dêr al yn 1965 útein mei fûgels út [[Ruslân]]. Yn 2005 waarden de earste fûgels wer yn it wyld útset. Yn Súd-Koreä ferstoar de lêste fûgel yn 1994 yn in bistetún út. Twa jier letter waard dêr ek in reyntroduksjeprogramma opset. Sûnt 2015 binne dêr wer fûgels útset yn it wyld. It súkses fan harren weromkear is dêr fral te tankjen oan 'e boeren dy't oan biologyske rysbou dogge. Yn Japan wurde swartsnaffelearrebarren njonken [[kraanfûgels]] as hillich beskôge. Yn Toyoota is it Kukuhi-hillichdom wijd oan 'e swartsnaffelearrebarre. == Keppeling om utens == * [https://toyooka-kounotori.com/en/initiative/ Toyooka Living with Konotori] {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ippm-ows.jp/en/ecology.html IPPS OWS, oproppen 1 maart 2026] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/oriental-stork-ciconia-boyciana BirdLife, oproppen 28 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/oristo1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/oristo1, eBird, oproppen 28 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ciconia boyciana}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Earrebarre]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] kd9utxluwo92vwcf270180vgfwuzftw 0 190216 1237474 1219880 2026-08-02T18:45:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237474 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sûnda-earrebarre |Ofbyld = [[Ofbyld:Storm's Stork (14154610322).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[earrebarren]] (''Ciconia'') |Wittenskiplike namme= Ciconia stormi |Beskriuwer, jier= [[Wilhelm Blasius|Blasius]], 1896 |IUCN-status= IUCN-status:[[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Storm's Stork range.png|center|250px]] }} De '''Sûnda-earrebarre''' (''Ciconia stormi'') is de seldsumste [[eibertfûgels|earrebarre]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] op 'e wrâld. Hy komt allinnich foar yn 'e tichte [[reinwâld]]en fan [[Súdeast-Aazje]]. == Ferskining == It grutste part fan it lichem en de wjukken binne glânzjend swart. De nekke is foar it grutste part wyt, mar de hals is faak wat donkerder of griis-eftich befearre. De búk en de ûnderkant fan 'e sturt binne wyt. De kop is benammen swart, mar it meast opfallende is de fel oranje-giele keale hûd om de eagen hinne. De snaffel is read en mei sa'n 75 oant 91 sm is de fûgel wat lytser as syn sibben. == Fersprieding == De fûgel komt mar yn in beheind gebiet fan [[Súdeast-Aazje]] foar. Hy komt sawol foar yn it [[Maleizje|Maleizyske]] diel (Sarawak en Sabah) as yn it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] diel ([[Borneo]]). Op [[Sumatra]] libbet noch in lytse, fragmintearre populaasje yn 'e leechlânsompen yn it easten fan it eilân. Op it [[Malakka (skiereilân)|Maleizysk Skiereilân]] is de fûgel ekstreem seldsum. De fûgels wurde dêr op noch mar in pear plakken út en troch sjoen, lykas yn it [[Nasjonaal Park Taman Negara]] dêr't noch in tige lytse populaasje is. Oarspronklik libbe de fûgel ek op [[Java]], mar dêr is er útstoarn. De Sûnda-earrebarre is in echte boskfûgel en libbet yn tichte reinwâlden by rivieren en bosken dy't ûnder wetter steane. It is in skrutene fûgel dy't minsken út 'e wei giet. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Storm's Stork SMTC.jpg|thumb|left|Sûnda-earrebarre yn San Diego Zoo.]] De fûgel briedt net yn koloanjes. Se bouwe harren nêsten yn grutte beammen, faak boppe wetter fan in rivier of yn ticht sompich bosk. It wyfke leit meastentiids twa aaien. Beide âlden wikselje it brieden ôf. Piken sitte yn wyt dûns as se út it aai komme en wurde troch beide âlden fuorre mei lytse fiskjes en oare wetterdieren. De fûgel jaget solitêr en hy is tige gefoelich foar fersteuring. == Status == Troch de befolkingsgroei ha minsken mear romte nedich om te wenjen en lânbougrûn om iten te ferbouwen. De oanlis fan oaljepalmplantaazjes yn syn oarspronklike ferspriedingsgebiet yn 'e lêste 30 jier hat de fûgel mear as de helte fan syn habitat koste. Dêrtroch is it ferspriedingsgebiet hjoed-de-dei fragmintearre. In rûzing út 2023 fan it totale oantal fûgels giet út fan in populaasje fan 300 oant 1750 folwoeksen fûgels. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as bedrige op 'e [[Reade list]]. De fûgel is ekstreem minskeskou en briedt net suksesfol yn finzenskip. De Zoological Park Organization fan Tailân hat yn it ferline besocht om mei in pear fûgels yn dieretunen te fokken, mar dat hat net laat ta in grutskalich útsetprogramma. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/storms-stork-ciconia-stormi BirdLife, oproppen 1 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stosto1/cur/introduction, Birds of the World, oproppen 1 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/stosto1, eBird, oproppen 1 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ciconia stormi}} }} {{DEFAULTSORT:Sunda-earrebarre}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Earrebarre]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] fx14rrx0q30t64qm4v89ze5wnlvaie7 1237475 1237474 2026-08-02T18:45:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 [[]] 1237475 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sûnda-earrebarre |Ofbyld = [[Ofbyld:Storm's Stork (14154610322).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[earrebarren]] (''Ciconia'') |Wittenskiplike namme= Ciconia stormi |Beskriuwer, jier= [[Wilhelm Blasius|Blasius]], 1896 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Storm's Stork range.png|center|250px]] }} De '''Sûnda-earrebarre''' (''Ciconia stormi'') is de seldsumste [[eibertfûgels|earrebarre]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] op 'e wrâld. Hy komt allinnich foar yn 'e tichte [[reinwâld]]en fan [[Súdeast-Aazje]]. == Ferskining == It grutste part fan it lichem en de wjukken binne glânzjend swart. De nekke is foar it grutste part wyt, mar de hals is faak wat donkerder of griis-eftich befearre. De búk en de ûnderkant fan 'e sturt binne wyt. De kop is benammen swart, mar it meast opfallende is de fel oranje-giele keale hûd om de eagen hinne. De snaffel is read en mei sa'n 75 oant 91 sm is de fûgel wat lytser as syn sibben. == Fersprieding == De fûgel komt mar yn in beheind gebiet fan [[Súdeast-Aazje]] foar. Hy komt sawol foar yn it [[Maleizje|Maleizyske]] diel (Sarawak en Sabah) as yn it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] diel ([[Borneo]]). Op [[Sumatra]] libbet noch in lytse, fragmintearre populaasje yn 'e leechlânsompen yn it easten fan it eilân. Op it [[Malakka (skiereilân)|Maleizysk Skiereilân]] is de fûgel ekstreem seldsum. De fûgels wurde dêr op noch mar in pear plakken út en troch sjoen, lykas yn it [[Nasjonaal Park Taman Negara]] dêr't noch in tige lytse populaasje is. Oarspronklik libbe de fûgel ek op [[Java]], mar dêr is er útstoarn. De Sûnda-earrebarre is in echte boskfûgel en libbet yn tichte reinwâlden by rivieren en bosken dy't ûnder wetter steane. It is in skrutene fûgel dy't minsken út 'e wei giet. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Storm's Stork SMTC.jpg|thumb|left|Sûnda-earrebarre yn San Diego Zoo.]] De fûgel briedt net yn koloanjes. Se bouwe harren nêsten yn grutte beammen, faak boppe wetter fan in rivier of yn ticht sompich bosk. It wyfke leit meastentiids twa aaien. Beide âlden wikselje it brieden ôf. Piken sitte yn wyt dûns as se út it aai komme en wurde troch beide âlden fuorre mei lytse fiskjes en oare wetterdieren. De fûgel jaget solitêr en hy is tige gefoelich foar fersteuring. == Status == Troch de befolkingsgroei ha minsken mear romte nedich om te wenjen en lânbougrûn om iten te ferbouwen. De oanlis fan oaljepalmplantaazjes yn syn oarspronklike ferspriedingsgebiet yn 'e lêste 30 jier hat de fûgel mear as de helte fan syn habitat koste. Dêrtroch is it ferspriedingsgebiet hjoed-de-dei fragmintearre. In rûzing út 2023 fan it totale oantal fûgels giet út fan in populaasje fan 300 oant 1750 folwoeksen fûgels. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as bedrige op 'e [[Reade list]]. De fûgel is ekstreem minskeskou en briedt net suksesfol yn finzenskip. De Zoological Park Organization fan Tailân hat yn it ferline besocht om mei in pear fûgels yn dieretunen te fokken, mar dat hat net laat ta in grutskalich útsetprogramma. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/storms-stork-ciconia-stormi BirdLife, oproppen 1 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stosto1/cur/introduction, Birds of the World, oproppen 1 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/stosto1, eBird, oproppen 1 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ciconia stormi}} }} {{DEFAULTSORT:Sunda-earrebarre}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Earrebarre]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] 671g6skmllf8ryt8if1w13313w2iest 0 190235 1237516 1219902 2026-08-02T19:36:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237516 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarthalsearrebarre |Ofbyld = [[Ofbyld:Ephippiorhynchus asiaticus - Graham Winterflood - 92552736.jpeg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Ephippiorhynchus asiaticus - Graham Winterflood - 151710520.jpeg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[sealbekearrebarren]] (''Ephippiorhynchus'') |Wittenskiplike namme= Ephippiorhynchus asiaticus |Beskriuwer, jier= [[John Latham|Latham]], 1790 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:EphippiorhynchusAsiaticusMap.svg|center|250px]] }} De '''swarthalsearrebarre''' (''Ephippiorhynchus asiaticus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[eibertfûgels]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar yn súdlik en súdeastlik [[Aazje]] en [[Australaazje]]. Yn Austraalje wurdt de fûgel jabirû neamd, in namme dy't yn in soad oare talen oan in [[Jabierû|Súdamearikaanske earrebarre]] jûn is. == Ferskining == [[Ofbyld:JabiruMcArthurRiver.jpg|thumb|left|Wyfkes yn 'e flecht.]] De swarthalsearrebarre is in fûgel fan 1,3 oant 1,5 meter heech. It fearrekleed is benammen wyt mei in djipswarte kop en hals, dy't yn it sinneljocht in grien oant pearse glâns hawwe. De snaffel is grut, swart en rjocht en de poaten binne opfallend read. In bysûnder skaaimerk is de [[Seksuele dimorfy|sekse-dimorfy]] yn 'e eagen: mantsjes hawwe donkerbrune eagen, wylst wyfkes felgiele eagen hawwe. Dat makket it mooglik om de skaaien op in ôfstân te ûnderskieden. De kop en hals fan 'e juvenyl binne net djipswart, mar mear brunich oant smoarch griis, de irisearjende kleuren ûntbrekke en de snaffel is faak griisbrún. == Fersprieding en systematyk == De soarte wurdt ûnderferdield yn twa [[ûndersoarte]]n: * ''E. a. asiaticus'': komt foar yn [[Yndia]], dêr't de grutste populaasje libbet yn 'e rivierflakten fan 'e [[Ganges]] (benammen yn [[Uttar Pradesh]]). Se komme ek foar yn dielen fan [[Nepal]], [[Sry Lanka]] en lytse, fersprate gebieten yn Súdeast-Aazje lykas [[Kambodja]] en [[Birma]]. * ''E. a. australis'': komt foar op [[Nij-Guineä]] en yn it noarden en easten fan [[Austraalje]]. Yn Austraalje binne se it meast algemien yn 'e tropyske kustgebieten, fan [[West-Austraalje]] oant [[Nij-Súd-Wales]]. == Hâlden en dragen == Swarthalsearrebarren binne [[karnivoar]] en betûfte jagers yn ûndjip wetter. It dieet bestiet benammen út fisk (lykas iel), mar se ite ek amfibyen, lytse reptilen, krabben en grutte ynsekten. Soms wurde ek de jongen fan oare wetterfûgels fongen. Se briede ornaris allinnich of yn lytse groepen. Se bouwe in grut nêst fan tûken heech yn 'e beam dy't boppe it lânskip ústekt, faak tichteby wetter. In briedpear leit meastal twa oant fjouwer aaien. Beide âlden diele de soarch foar it nêst en de jongen. == Status en bedrigingen == Hoewol't de [[IUCN]] de fûgel as net bedrige klassisifisearret, wurdt der tocht dat de populaasje ôfnimt. Yn [[Súdeast-Aazje]] is de fûgel yn lannen as [[Tailân]] en [[Laos]] tige seldsum of útstoarn. Yn [[Austraalje]] is de populaasje stabiler. De wichtichste oarsaken foar de ôfname binne it ferlies fan sompen en wiete gebieten troch lânbou, wetterfersmoarging en it kapjen fan geskikte nêstbeammen. Ek botsingen mei heechspanningskabels binne in grut probleem. == Namme == ''Ephippiorhynchus'' komt fan it [[Gryksk]]e ''ephippion'' ('seal') en ''rhynchos'' ('snaffel'). De soartnamme ''asiaticus'' ferwiist nei it kontinint dêr't de fûgel foarkomt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-necked-stork-ephippiorhynchus-asiaticus BirdLife, oproppen 28 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blnsto1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/blnsto1/L1473287, eBird, oproppen 28 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ephippiorhynchus asiaticus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sealbekearrebarre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] c2isglpo4zao1ga597w7yo1nv4oz25u 0 190394 1237492 1220683 2026-08-02T19:05:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237492 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte kolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Florisuga fusca Itamanbuca Eco Resort.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[jakobynkolibrys]] (''Florisuga'') |Wittenskiplike namme= ''Florisuga fusca'' |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Florisuga fusca map.svg|250px]] }} De '''swarte kolibry''' (''Florisuga fusca'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). It is tegearre mei de [[wytnekkekolibry]] (''Florisuga mellivora'') ien fan 'e twa [[Soarte (taksonomy)|soarte]]n yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[jakobynkolibrys]] (''Florisuga''). De swarte kolibry hat in opfallend fearrekleed yn swart en wyt en komt foar yn it eastlike en súdlike part fan [[Súd-Amearika]]. == Ferskining == De swarte kolibry is in relatyf grutte kolibry mei in lingte fan sa'n 12 oant 13 sintimeter. Folwoeksen mantsjes en wyfkes binne beide foar it grutste part donkerswart mei in brûns- oant oliifglânzgjende rêch en wjukdekfearen. De flanken en de bûtenste sturtfearren binne wyt mei de binnenste sturtfearren swart mei donkere punten. It kontrast tusken it swarte bealchje en it wite part fan 'e flanken en sturtfearren makket de soarte maklik te werkennen. [[Ofbyld:Florisuga fusca-5.jpg|thumb|left|Jonge fûgel.]] Juvenilen hawwe in tige tsjuster fearrekleed mar mei brede kanielkleurige‑ of swarte bannen oan 'e siden fan 'e kiel en in wite búk en de bûtenste sturtfearren hawwe wite einen. == Fersprieding en systematyk == De swarte kolibry komt benammen foar yn it eastlike en súdlike part fan Súd‑Amearika, ynklusyf it easten fan [[Brazylje]] (fan [[Paraíba]] oant [[Rio Grande do Sul]]), it easten fan [[Paraguay]], it noardeasten fan [[Argentynje]] ([[Misiones]] en omkriten) en it easten fan [[Oerûguay]]. [[Taksonomy]]sk is de swarte kolibry in [[Monotypysk takson|monotypyske]] soarte; der binne gjin erkende ûndersoarten. De fûgel waard earder yn it monotypyske skaai ''Melanotrochilus'' set, mar nei ûndersyk die bliken dat de fûgel mei de wytnekkekolibry better by it skaai Florisuga past. == Ekology == De swarte kolibry bewennet in ferskaat oan bosken fan 'e Atlantyske reinwâldregio yn Brazylje, mar ek yn tunen en parken. Hy yt nektar mei ynsekten as in boarne fan proteïnen en komt ek faak by foerbakken foar fûgels, dêr't nektar oanbean wurdt. De soarte kin lykas oare kolibrys stil yn 'e loft hingje en rap fan rjochting feroarje. Se hâlde har benammen op yn gebieten mei in protte bloeiende planten. == Status en bedrigingen == De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De soarte hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet en wurdt yn in grut part dêrfan as algemien beskôge. Potinsjele bedrigingen binne ferlies fan geskikt leefgebiet troch it ûntboskjen fan it Atlantyske reinwâld, mar de soarte past him ek oan tunen en parken oan mei genôch blommen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-jacobin-florisuga-fusca BirdLife, oproppen 10 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/blkjac1/AR-B eBird, oproppen 10 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blkjac1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 maart 2026.] * BirdLife International (2023). ''Florisuga mellivora''. The IUCN Red List of Threatened Species. * del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D. (red.) ''Handbook of the Birds of the World''. {{reflist}} ---- {{Commonscat|Florisuga fusca|''Florisuga fusca''}} }} [[Kategory:Jakobynkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] 58g8src9m9g62elaymjw3yiqn300vor 1237493 1237492 2026-08-02T19:05:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237493 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte kolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Florisuga fusca Itamanbuca Eco Resort.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[jakobynkolibrys]] (''Florisuga'') |Wittenskiplike namme= Florisuga fusca |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Florisuga fusca map.svg|250px]] }} De '''swarte kolibry''' (''Florisuga fusca'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). It is tegearre mei de [[wytnekkekolibry]] (''Florisuga mellivora'') ien fan 'e twa [[Soarte (taksonomy)|soarte]]n yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[jakobynkolibrys]] (''Florisuga''). De swarte kolibry hat in opfallend fearrekleed yn swart en wyt en komt foar yn it eastlike en súdlike part fan [[Súd-Amearika]]. == Ferskining == De swarte kolibry is in relatyf grutte kolibry mei in lingte fan sa'n 12 oant 13 sintimeter. Folwoeksen mantsjes en wyfkes binne beide foar it grutste part donkerswart mei in brûns- oant oliifglânzgjende rêch en wjukdekfearen. De flanken en de bûtenste sturtfearren binne wyt mei de binnenste sturtfearren swart mei donkere punten. It kontrast tusken it swarte bealchje en it wite part fan 'e flanken en sturtfearren makket de soarte maklik te werkennen. [[Ofbyld:Florisuga fusca-5.jpg|thumb|left|Jonge fûgel.]] Juvenilen hawwe in tige tsjuster fearrekleed mar mei brede kanielkleurige‑ of swarte bannen oan 'e siden fan 'e kiel en in wite búk en de bûtenste sturtfearren hawwe wite einen. == Fersprieding en systematyk == De swarte kolibry komt benammen foar yn it eastlike en súdlike part fan Súd‑Amearika, ynklusyf it easten fan [[Brazylje]] (fan [[Paraíba]] oant [[Rio Grande do Sul]]), it easten fan [[Paraguay]], it noardeasten fan [[Argentynje]] ([[Misiones]] en omkriten) en it easten fan [[Oerûguay]]. [[Taksonomy]]sk is de swarte kolibry in [[Monotypysk takson|monotypyske]] soarte; der binne gjin erkende ûndersoarten. De fûgel waard earder yn it monotypyske skaai ''Melanotrochilus'' set, mar nei ûndersyk die bliken dat de fûgel mei de wytnekkekolibry better by it skaai Florisuga past. == Ekology == De swarte kolibry bewennet in ferskaat oan bosken fan 'e Atlantyske reinwâldregio yn Brazylje, mar ek yn tunen en parken. Hy yt nektar mei ynsekten as in boarne fan proteïnen en komt ek faak by foerbakken foar fûgels, dêr't nektar oanbean wurdt. De soarte kin lykas oare kolibrys stil yn 'e loft hingje en rap fan rjochting feroarje. Se hâlde har benammen op yn gebieten mei in protte bloeiende planten. == Status en bedrigingen == De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De soarte hat in relatyf grut ferspriedingsgebiet en wurdt yn in grut part dêrfan as algemien beskôge. Potinsjele bedrigingen binne ferlies fan geskikt leefgebiet troch it ûntboskjen fan it Atlantyske reinwâld, mar de soarte past him ek oan tunen en parken oan mei genôch blommen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-jacobin-florisuga-fusca BirdLife, oproppen 10 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/blkjac1/AR-B eBird, oproppen 10 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blkjac1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 maart 2026.] * BirdLife International (2023). ''Florisuga mellivora''. The IUCN Red List of Threatened Species. * del Hoyo, J., Elliott, A. & Christie, D. (red.) ''Handbook of the Birds of the World''. {{reflist}} ---- {{Commonscat|Florisuga fusca|''Florisuga fusca''}} }} [[Kategory:Jakobynkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] 2ghqe02iikj6q1ixh5awol12yszmyaq 0 190418 1237612 1220692 2026-08-03T00:32:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237612 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Topaaskolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Topaza pella 22460.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[topaaskolibrys]] (''Topaza'') |Wittenskiplike namme= ''Topaza pella'' |Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1758) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Topaza pella map.svg|250px]] }} De '''topaaskolibry''' (''Topaza pella'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). Tegearre mei de [[fjoertopaaskolibry]] (''Topaza pyra'') heart de soarte ta it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[topaaskolibrys]] (''Topaza''). It is ien fan 'e grutste kolibrysoarten fan 'e wrâld en stiet bekend om syn kleurrike fearrekleed. == Ferskining == De topaaskolibry liket in soad op de fjoertopaaskolibry, mar is yn it algemien wat reader of pears-read fan kleur. It mantsje hat in briljante gouden oant griene kiel, in swarte kop en in djipread bealchje. De twa karakteristike sturtfearren binne tige lang en nei binnen bûge, sadat se inoar krúse. De totale lingte fan it mantsje kin wol 21 oant 23 sintimeter wurde. It wyfke is folle lytser (sa'n 13 sm) en hat in meastentiids grienich fearrekleed mei in koperkleurige glâns op 'e kiel. Se mist de lange krúste sturtfearren fan it mantsje. == Fersprieding en systematyk == De topaaskolibry komt foar yn it eastlike part fan it [[Amazône]]bekken yn [[Guyana]], [[Suriname]], [[Frânsk-Guyana]], it suden fan [[Fenezuëla]] en it noardeasten fan [[Brazylje]]. Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: *''T. p. pella'': eastlik Fenezuëla, de Guyana's en it noarden fan Brazylje. *''T. p. smaragdulus'': Frânsk-Guyana en it noardeasten fan Brazylje. *''T. p. microrhyncha'': Noardeast-Brazylje (yn 'e omkriten fan Belém). == Ekology == De topaaskolibry libbet yn 'e hegere beamlagen fan it reinwâld, faak tichteby wetterfallen of rivieren mei fluch streamend wetter. Se binne benammen aktyf by it skimerjen (moarnsier en jûns) en ite de nektar fan bloeiende beammen en epifiten, lykas dy út 'e famylje fan 'e ''Bromeliaceae''. Dêrnjonken fange se ynsekten yn 'e loft. De fûgels binne tige lûdroftich, aggresyf by de ferdigening fan it territorium en wurdt faak earder heart as dat er sjoen wurdt. == Status en bedrigingen == De [[IUCN]] klassifisearret de topaaskolibry as net bedrige (''Least Concern''). Hoewol't de populaasje lokaal lêst hat fan 'e ferneatiging fan it tropysk reinwâld en oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, wurdt de soarte oer it algemien as stabyl beskôge yn it geskikte habitat. {{Boarnen|boarnefernijing= [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/crimson-topaz-topaza-pella BirdLife, oproppen 11 maart 2026.] [https://ebird.org/species/critop1/GY eBird, oproppen 11 maart 2026.] [https://birdsoftheworld.org/bow/species/critop1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 maart 2026.] {{Commonscat|Topaza pella|''Topaza pella''}} }} [[Kategory:Topaaskolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] 7cl892d19gg6qpywv6vebpdepgzkwvt 1237613 1237612 2026-08-03T00:32:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237613 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = topaaskolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Topaza pella 22460.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[topaaskolibrys]] (''Topaza'') |Wittenskiplike namme= Topaza pella |Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1758) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Topaza pella map.svg|250px]] }} De '''topaaskolibry''' (''Topaza pella'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). Tegearre mei de [[fjoertopaaskolibry]] (''Topaza pyra'') heart de soarte ta it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[topaaskolibrys]] (''Topaza''). It is ien fan 'e grutste kolibrysoarten fan 'e wrâld en stiet bekend om syn kleurrike fearrekleed. == Ferskining == De topaaskolibry liket in soad op de fjoertopaaskolibry, mar is yn it algemien wat reader of pears-read fan kleur. It mantsje hat in briljante gouden oant griene kiel, in swarte kop en in djipread bealchje. De twa karakteristike sturtfearren binne tige lang en nei binnen bûge, sadat se inoar krúse. De totale lingte fan it mantsje kin wol 21 oant 23 sintimeter wurde. It wyfke is folle lytser (sa'n 13 sm) en hat in meastentiids grienich fearrekleed mei in koperkleurige glâns op 'e kiel. Se mist de lange krúste sturtfearren fan it mantsje. == Fersprieding en systematyk == De topaaskolibry komt foar yn it eastlike part fan it [[Amazône]]bekken yn [[Guyana]], [[Suriname]], [[Frânsk-Guyana]], it suden fan [[Fenezuëla]] en it noardeasten fan [[Brazylje]]. Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: *''T. p. pella'': eastlik Fenezuëla, de Guyana's en it noarden fan Brazylje. *''T. p. smaragdulus'': Frânsk-Guyana en it noardeasten fan Brazylje. *''T. p. microrhyncha'': Noardeast-Brazylje (yn 'e omkriten fan Belém). == Ekology == De topaaskolibry libbet yn 'e hegere beamlagen fan it reinwâld, faak tichteby wetterfallen of rivieren mei fluch streamend wetter. Se binne benammen aktyf by it skimerjen (moarnsier en jûns) en ite de nektar fan bloeiende beammen en epifiten, lykas dy út 'e famylje fan 'e ''Bromeliaceae''. Dêrnjonken fange se ynsekten yn 'e loft. De fûgels binne tige lûdroftich, aggresyf by de ferdigening fan it territorium en wurdt faak earder heart as dat er sjoen wurdt. == Status en bedrigingen == De [[IUCN]] klassifisearret de topaaskolibry as net bedrige (''Least Concern''). Hoewol't de populaasje lokaal lêst hat fan 'e ferneatiging fan it tropysk reinwâld en oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, wurdt de soarte oer it algemien as stabyl beskôge yn it geskikte habitat. {{Boarnen|boarnefernijing= [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/crimson-topaz-topaza-pella BirdLife, oproppen 11 maart 2026.] [https://ebird.org/species/critop1/GY eBird, oproppen 11 maart 2026.] [https://birdsoftheworld.org/bow/species/critop1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 maart 2026.] {{Commonscat|Topaza pella|''Topaza pella''}} }} [[Kategory:Topaaskolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] 1humz1sdcld61qqzr2z2cuwlqw5ho77 0 190446 1237521 1220715 2026-08-02T19:43:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237521 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namm = Swartkielkolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-chinned hummingbird.jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:Archilochus-alexandri-002.jpg|250px]]<br>wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Archilochus alexandri (Black-chinned hummingbird) vocalizations - pone.0027052.s003.oga|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[glânskielkolibrys]] (''Archilochus'') |Wittenskiplike namme= Archilochus alexandri |Beskriuwer, jier= [[Jules Bourcier|Bourcier]] & [[Martial Etienne Mulsant|Mulsant]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Archilochus alexandri map.svg|250px]]<small> {{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br> {{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]<br></small> }} De '''swartkinkolibry''' (''Archilochus alexandri'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). It is in lytse [[trekfûgel]] dy't foarkomt yn it westen fan [[Noard-Amearika]]. De fûgel is nau besibbe oan 'e [[robynkielkolibry]] (''Archilochus colubris''), dy't it eastlike part fan it kontinint bewennet. == Ferskining == De swartkielkolibry hat in lingte fan likernôch 9 sintimeter. De rêch is glânzgjend grien en de ûnderkant is ljochtgriis oant wyt. De snaffel is lang en tin. It mantsje hat in opfallend swart kin (dêr't de fûgel de namme oan te tankjen hat) mei oan 'e ûnderkant in smelle, irisearende pearse bân dy't allinnich te sjen is by it goed fallen fan sinneljocht. De sturt fan it mantsje is donker. It wyfke hat in ljochte kiel sûnder de pearse bân en hat wite einen op 'e bûtenste sturtfearren, lykas ek it wyfke fan 'e robynkielkolibry dy hat. == Fersprieding en systematyk == De swartkinkolibry briedt yn it westen fan 'e [[Feriene Steaten]], fan [[Washington (steat)|Washington]] en [[Montana]] oant [[Teksas]], en yn it noarden fan [[Meksiko]] en it suden fan [[Britsk-Kolumbia]] yn [[Kanada]]. Winterdeis lûke se nei it suden, fral nei it westen en suden fan Meksiko. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge. Op plakken dêr't it ferspriedingsgebiet oerlapet mei dat fan oare soarten, lykas de robynkielkolibry of de [[Annakolibry]], wurde soms [[Krusing (biology)|hybriden]] waarnommen. == Ekology == [[Ofbyld:IBC-Hummeronnest046.jpg|thumb|left|Wyfke by it nêst.]] De swartkinkolibry libbet yn ferskate types leefgebiet, fan iepen woastyngebieten mei strûken oant boskrike rivierdellingen en tunen. Se passe harren maklik oan en wurde faak by foerbakjes foar kolibrys yn stedske gebieten sjoen. Lykas oare kolibrys libje se fan nektar en lytse ynsekten. Se kinne yn 'e loft stilhingje wylst se drinke en hawwe de kapasiteit om efterút te fleanen. De soarte is minder territoriaal as oare kolibrys. It nêst is bekerfoarmich en makke fan plantemateriaal, spinreach en plúskes, faak boud op in plak boppe it wetter of op in tûke dy't oer de grûn hinget. Meastentiids bestiet in lechsel út twa aaikes. De soarte kin somtiden twa of trije lechsels yn ien seizoen útbriede. It wyfke begjint yn sokke gefallen al oan it folgjende nêst, wylst se noch dwaande is mei it fuorjen fan 'e jongen út it earste lechsel. It mantsje spilet gjin rol by it brieden en de fersoarging fan 'e jongen. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de swartkinkolibry klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). De populaasje is stabyl en de fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet. Se profitearje faak fan 'e oanlis fan blommetunen en wetterboarnen yn drûge gebieten. == Namme == De skaainamme ''Archilochus'' ferwiist nei de [[Grikelân|Grykske]] dichter [[Archilochus]]. De soartnamme ''alexandri'' is in earbetoan oan 'e dokter en natuerûndersiker Alexandre, dy't de earste eksimplaren fan 'e soarte sammele yn Meksiko. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-chinned-hummingbird-archilochus-alexandri BirdLife, oproppen 12 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/bkchum eBird, oproppen 12 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkchum/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Archilochus alexandri|''Archilochus alexandri''}} }} [[Kategory:Glânskielkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] eljdfu1sdu0hdbfleux5vud4fbk9lk4 0 190454 1237571 1220730 2026-08-02T20:19:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237571 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swurdkolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Sword-billed hummingbird (Ensifera ensifera) Caldas.jpg|250px]] <small>Swurdkolibry yn Kolombia</small> |lûd =[[File:Ensifera_ensifera_-_Sword-billed_Hummingbird_XC250817.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[swurdkolibrys]] (''Ensifera'') |Wittenskiplike namme= Ensifera ensifera |Beskriuwer, jier= [[Skapar Auguste Boissonneau|Boissonneau]], 1840 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ensifera ensifera map.svg|250px]] }} De '''swurdkolibry''' (''Ensifera ensifera'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). It is de iennichste fûgelsoarte op 'e wrâld mei in snaffel dy't langer is as it rest fan syn lichem (de sturt net meirekkene). De fûgel komt foar yn it [[Andes]]berchtme fan [[Súd-Amearika]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Ensifera ensifera (22271195865).jpg|thumb|left|Swurdkolibry.]] De swurdkolibry is ien fan 'e gruttere kolibrysoarten. It meast opfallende skaaimerk is de ekstreem lange snavel, dy't wol mear as 10 sintimeter lang wurde kin. It lichem sels is likernôch 13 oant 14 sintimeter lang. Troch dy lange snaffel moat de fûgel by it rêsten syn kop faak in bytsje omheech hâlde om it lykwicht te bewarjen. It fearrekleed is benammen brûnsgrien. De kop is wat tsjusterder of koperkleurich mei in ljocht plakje efter it each en de sturt is foarke. Der is net in soad ferskil tusken mantsjes en wyfkes, al hawwe wyfkes faak wat ljochtere, bespikkelde fearren op 'e kiel en it boarst. == Fersprieding en systematyk == De swurdkolibry libbet yn 'e hegere [[dizewâld]]en en berchbosken fan 'e Andes, op hichten tusken de 1.700 en 3.500 meter. It ferspriedingsgebiet rint fan [[Fenezuëla]] troch [[Kolombia]], [[Ekwador]] en [[Perû]] oant yn [[Bolivia]]. De soarte is de iennichste fertsjintwurdiger fan it [[Monotypysk takson|monotypyske]] [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Ensifera'': der wurde binnen de soarte gjin [[ûndersoarte]]n ûnderskaat. == Ekology == De lange snaffel is in spesjalisearre oanpassing om nektar te drinken út blommen mei tige djippe, buisfoarmige kelken, lykas dy fan 'e passyblomsoarte ''Passiflora mixta''. Oare kolibrysoarten kinne net by de nektar fan dy blommen komme, wat de swurdkolibry in foardiel jout. Njonken nektar ite se ek lytse ynsekten. Fanwegen de ekstreem lange snaffel kin de swurdkolibry himsels net op 'e gewoane manier pûtse mei de snaffel. Dêrom brûke se harren poatsjes om 'e fearren skjin te hâlden. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de swurdkolibry klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). Hoewol't it ferspriedingsgebiet grut is, binne se ôfhinklik fan it behâld fan 'e spesifike plantesoarten dêr't se fan libje. De populaasje wurdt as stabyl beskôge. == Namme == De wittenskiplike namme ''Ensifera'' is ôflaat fan it [[Latyn]]ske wurd ''ensis'' (swurd) en ''ferre'' (drage), wat letterlik "swurddrager" betsjut. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sword-billed-hummingbird-ensifera-ensifera BirdLife, oproppen 12 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/swbhum1?siteLanguage=nl, eBird, oproppen 12 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/swbhum1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Ensifera ensifera|''Ensifera ensifera''}} }} {{DEFAULTSORT:Swurdkolibri}} [[Kategory:Swurdkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] qzho3zxxzdzz71j9hpbqwbo70v50qks 0 190479 1237547 1220872 2026-08-02T19:58:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237547 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namm = swartrêchstikelsnaffel |Ofbyld = [[Ofbyld:Ramphomicron dorsale 99062797.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[stikelsnaffelkolibrys]] (''Ramphomicron'') |Wittenskiplike namme= Ramphomicron dorsale |Beskriuwer, jier= [[Osbert Salvin|Salvin]] & [[Frederick DuCane Godman|Godman]], 1880 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ramphomicron dorsale map.svg|250px]] }} De '''swartrêchstikelsnaffel''' (''Ramphomicron dorsale'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). De fûgel is in nauwe sibbe fan 'e [[poarperrêchstikelsnaffel]], mar hat in folle beheinder ferspriedingsgebiet. == Ferskining == De swartrêchstikelsnaffel is in lytse kolibry fan sa'n 9 oant 10 sintimeter lang. Lykas de oare soarte yn it skaai hat de swartrêchstikelsnaffel in tige koarte, rjochte, swarte snaffel. It mantsje hat in opfallende, glânzgjende swarte rêch (dêr't de namme fan ôflaat is) en in oliifgriene oant goudgriene kiel. De sturt is relatyf lang en donkerpears oant swart fan kleur. It wyfke hat in glânzgjend griene boppekant en in wyteftige ûnderkant mei grienige plakjes. Har sturt is koarter as dy fan it mantsje en hat wite puntsjes oan 'e bûtenste fearren. == Fersprieding en systematyk == De swartrêchstikelsnaffel is [[Endemisme|endemysk]] foar de [[Sierra Nevada de Santa Marta]] yn it noarden fan [[Kolombia]]. Dat is in isolearre berchtme dat net fuort op 'e Andes oanslút. De fûgel libbet dêr op grutte hichten tusken de 2.000 en 4.500 meter. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge; der binne dus gjin ûndersoarten bekend. == Ekology == De fûgel libbet yn subalpine strewellen op 'e râne fan heechlângreiden (páramo) en op iepen plakken fan it berchwâld. Se fiede harren mei nektar fan ferskate blommen lykas dy fan de ''Erythrina'' en sykje ek nei lytse ynsekten. Fanwegen harren koarte snaffel wurde se faak tichtby de blommen hingjend op sittend 'e blom waarnommen wylst se drinke. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de swartrêchstikelsnaffel de status gefoelich (''Near Threatened''). Om't de fûgel allinnich foarkomt yn ien spesifyk berchtme, is de populaasje kwetsber foar feroarings yn it habitat, lykas it ferbaarnen fan páramo-fegetaasje foar lânbou of troch klimaatferoaring. It totale leefgebiet is lyts en it oantal fûgels liket ôf te nimmen, mar in grut part falt yn it [[Nasjonaal Park Sierra Nevada de Santa Marta]]. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-backed-thornbill-ramphomicron-dorsale BirdLife, oproppen 13 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blbtho1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/blbtho1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 13 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ramphomicron dorsale|''Ramphomicron dorsale''}} }} {{DEFAULTSORT:Swartrechstikelsnaffel}} [[Kategory:Stikelsnaffelkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] j4f382156hr9cvejofxa3k7bhahjb8i 0 190546 1237635 1221027 2026-08-03T00:55:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237635 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namm = túftriedkolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Wire-crested thorntail (Discosura popelairii) male in flight Sumaco.jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:Wire-crested thorntail (Discosura popelairii) female Wayra.jpg|250px]]<br>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[triedkolibrys]] (''Discosura'') |Wittenskiplike namme= Discosura popelairii |Beskriuwer, jier= [[Bernard Amé du Bus de Gisignies|Du Bus de Gisignies]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Discosura popelairii map.svg|250px]] }} De '''túftriedkolibry''' of '''toeftriedkolibry''' (''Discosura popelairii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). Dizze [[Soarte (taksonomy)|soarte]] is ferneamd om syn opfallende túf en syn lange, tinne sturt fan it mantsje. == Namme == De wittenskiplike soartenamme ''popelairii'' is in earbetoan oan 'e Belgyske natuerûndersiker en ûntdekkingsreizger Jean-Baptiste Popelaire de Terloo, dy't yn 'e 19e iuw ferskate nije fûgelsoarten yn [[Súd-Amearika]] sammele. De Fryske namme ferwiist nei de opfallende túf op 'e kop en de triedeftige sturtfearren fan 'e mantsjes yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] . == Ferskining == [[Ofbyld:Wire-crested thorntail (Discosura popelairii) male Sumaco.jpg|thumb|left|Kop fan it mantsje.]] De túftriedkolibry is in tige lytse kolibry. It mantsje wurdt ynklusyf de sturt sa'n 10 oant 11 sintimeter lang en it wyfke sa'n 7 oant 8 sintimeter. It mantsje hat in briljantgriene krún en kiel. Hy hat lange, smelle túffearkes op de kop, dy't faak wat oerein steane. De rêch is donkergrien mei in koperkleurige glâns, en lykas by oare soarten yn it skaai rint der in dúdlike wite bân oer de stút. De sturt is djip foarke en bestiet út hiele tinne, triedeftige fearren dy't yn in punt einigje. It wyfke hat gjin túf en in koartere sturt. Hja hat in griene boppekant, in wytige ûnderkant mei donkere spikkels en in opfallende wite streek ûnder it each. == Fersprieding en systematyk == De túftriedkolibry komt oan 'e eastkant fan it [[Andes]]-berchtme yn Súd-Amearika foar. Syn ferspriedingsgebiet rint fan it easten fan [[Kolombia]] en [[Ekwador]] oant it easten fan [[Perû]] en it noardwesten fan [[Bolivia]]. De fûgel libbet yn de fochtige tropyske en subtropyske bosken op 'e hellingen fan 'e Andes, meastentiids op hichten tusken de 500 en 1.500 meter. == Ekology == De soarte libbet yn 'e beamtoppen, dêr't se nektar helje út de blommen fan beammen lykas de ''Inga''. Se fleane mei in hiele rappe, ynsekt-eftige beweging. Lykas oare kolibrys fange se ek lytse ynsekten foar harren dieet. It nêst wurdt faak boud op in hege tûke, goed ferstoppe tusken moas en koarstmoas. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de túftriedkolibry de status net bedrige (''Least Concern''). Oannommen wurdt dat de populaasje te lijen hat fan 'e bedrigingen fan syn habitat troch it ûntboskjen en de mynbou en dat de oantallen ôfnimme. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/wire-crested-thorntail-discosura-popelairii BirdLife, oproppen 16 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/wictho2/L1849237 eBird, oproppen 16 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/wictho2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Discosura popelairii|''Discosura popelairii''}} }} {{DEFAULTSORT:Tuftriedkolibri}} [[Kategory:Triedkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] lwjioptspt8e7c5q2wbqd8wlm1taiyf 0 190549 1237487 1220998 2026-08-02T18:55:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237487 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namm = swartbúktriedkolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:A monograph of the Trochilidæ, or family of humming-birds (Plate 128) (8185329711) (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[triedkolibrys]] (''Discosura'') |Wittenskiplike namme= Discosura langsdorffi |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1821 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Discosura langsdorffi map.svg|250px]] }} De '''swartbúktriedkolibry''' (''Discosura langsdorffi'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). It is in lytse kolibry dy't fral yn 'e boppeste lagen fan it [[tropysk reinwâld]] yn [[Súd-Amearika]] libbet. == Namme == De wittenskiplike soartenamme ''langsdorffi'' is in earbetoan oan 'e Dútsk-Russyske natuerûndersiker en ûntdekkingsreizger Georg Heinrich von Langsdorff, dy't yn 'e iere 19e iuw grutte ekspedysjes yn [[Brazylje]] late. De Fryske namme ferwiist nei de donkere, hast swarte búk dy't karakteristyk is foar it mantsje. [[File:Black-bellied_Thorntail_perched.png|left|250px|thumb|Wyfke.]] == Ferskining == De swartbúktriedkolibry hat in totale lingte fan sa'n 12 oant 13,5 sintimeter, wêrfan de sturt it grutste part útmakket. De kiel, it boarst en de búk binne sa donker dat se hast swart lykje (inkeld mei in hiel djippe griene of brûnzen glâns by in goede ljochtfal). Op 'e flanken binne opfallende wite plakken. De sturt is djip foarke mei lange, tinne en pearsbrune triedfearren, dy't yn in punt einigje. Lykas oare soarten yn it skaai hat er in wite bân oer de stút. It wyfke is lytser (sa'n 7,5 sm) en hat gjin lange sturt. Hja hat in griene boppekant, in swart kin en in bûnt boarst mei dêrûnder in brede swarte bân. De búk is bûnt mei wite flanken. Ek it wyfke hat de karakteristike wite bân oer de stút. == Fersprieding en systematyk == De swartbúktriedkolibry hat twa aparte ferspriedingsgebieten yn Súd-Amearika. Der wurde twa [[undersoarte|ûndersoarten]] erkend: * ''D. l. langsdorffi'': East-Brazylje (de kustregio fan [[Bahia]] oant [[Rio de Janeiro]]). * ''D. l. melanosternon'': It westlik [[Amazône]]bekken (súdeast-[[Kolombia]], east-[[Ekwador]], east-[[Perû]], noard-[[Bolivia]] en west-[[Brazylje]]). Guon ûndersikers hawwe suggerearre dat de westlike ûndersoarte ''melanosternon'' mooglik in aparte soarte foarmje kin, mar dat wurdt yn 'e measte [[taksonomy]]ske oersichten noch net algemien akseptearre. De soarte libbet yn fochtige tropyske leechlânbosken, faak yn 'e beamtoppen op hichten oant 700 meter boppe de seespegel. == Ekology == Dizze kolibry yt nektar fan bloeiende beammen en strûken, benammen út de famyljes ''Fabaceae'' en ''Bombacaceae''. Se fange ek lytse ynsekten yn 'e loft. Troch harren lytse formaat en rappe, skommeljende flecht lykje se faak op grutte bijen of motten as se fan blom nei blom geane. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de swartbúktriedkolibry de status net bedrige (''Least Concern''). Hoewol't de populaasje yn it Amazônegebiet stabyl liket, wurdt de populaasje oan de kust fan Brazylje (de Mata Atlântica) bedrige troch habitatferlies en fersnippering fan it bosk. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-bellied-thorntail-discosura-langsdorffi Birdlife, oproppen 16 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/bkbtho1 eBird, oproppen 16 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkbtho1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Discosura langsdorffi|''Discosura langsdorffi''}} }} {{DEFAULTSORT:Swartbuktriedkolibri}} [[Kategory:Triedkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] b84rrup8fnj4f71btw0xvbqbu67m8kr 0 190619 1237361 1221235 2026-08-02T14:30:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237361 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = soldate-amazône |Ofbyld = [[Ofbyld:Amazona mercenaria (Lora andina) - Flickr - Alejandro Bayer (3).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[amazônepappegaaien]] (''Amazona'') |Wittenskiplike namme= Amazona mercenarius |Beskriuwer, jier = [[Johann Jakob von Tschudi|Tschudi]], 1844 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Amazona mercenarius map.svg|250px]] }} De '''soldate-amazône''' (''Amazona mercenarius'') is in [[Pappegaai-eftigen|pappegaai-eftige]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae''). De wittenskiplike namme fan 'e [[soarte (taksonomy)|soarte]] waard foar it earst yn 1844 troch de [[Switserlân|Switserske]] natuerûndersiker [[Johann Jakob von Tschudi]] publisearre. == Skaaimerken == De soldate-amazône wurdt likernôch 33 oant 34 sm lang. De fûgel is hast folslein grien, mar troch de donkere rânen oan 'e fearren hat de soarte op 'e nekke en mantel in skobbich patroan. Op 'e wjukbocht sit in oranjegiel plak. De slachpinnen binne blaugriis oan 'e punten en hawwe in reade spegel oan 'e bûtenste fearren. De sturt hat in brede ljochtgriene oant giele einbân mei read en blau op 'e bûtenste fearren. De snaffel is griis mei in ljochtere basis, de poaten binne griis en de iris is oranjeread. Der binne gjin ferskillen yn it fearrekleed tusken mantsjes en wyfkes. == Fersprieding en systematyk == De soarte komt foar yn it [[Andes]]-berchtme fan [[Fenezuëla]], [[Kolombia]], [[Ekwador]], [[Perû]] oant it noarden fan [[Bolivia]]. It habitat bestiet út subtropyske en tropyske berchwâlden en dizewâlden, meastentiids op hichten tusken de 1.500 en 3.500 meter. De soarte hat fan alle amazônes it heechst lizzende ferspriedingsgebiet. De soldate-amazône wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte|ûndersoarten]]: * ''A. m. mercenarius'': it grutste part fan it ferspriedingsgebiet yn 'e Andes. * ''A. m. canipalliata'': komt foar yn 'e Andes fan Kolombia en noardwestlik Fenezuëla; dizze ûndersoarte hat mear griisblau op 'e wjukken. == Iten == De soldate-amazône yt benammen fruchten, sied en nuten út de berchwâlden. De soarte stiet bekend om harren trek tusken de sliepplakken yn 'e dellingen en de gebieten heger op 'e berchhellings dêr't se om iten sykje. == Status == De soldate-amazône wurdt troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (LC). Dochs is de populaasje net stabyl; neffens gegevens fan BirdLife International nimt it oantal fûgels yn it wyld ôf. De grutste bedriging foar de lokale populaasjes is it ferlies fan habitat troch de oanlis fan lânbougrûn yn it berchtme. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer is de soldate-amazône in grutte seldsumheid. Se wurde hast nea bûten harren natuerlike leefgebiet holden. Dat komt mei omdat se yn it wyld op grutte hichte libje, wat it lestich makket om se yn it leechlân sûn te hâlden. Ek harren relatyf ienfâldige griene kleur makket dat der minder fraach nei is as nei de mear kleurryke amazônesoarten. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-naped-amazon-amazona-mercenarius BirdLife International, oproppen 19 maart 2026.] *[https://parrots.org/encyclopedia/scaly-naped-amazon/ World Parrot Trust, oproppen 19 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/scnpar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Amazona mercenarius|soldate-amazône}} }} {{DEFAULTSORT:Soldate-amazone}} [[Kategory:Amazônepappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] ez0902723cnwxyr4du0vejizyqzzsh0 0 190621 1237633 1221236 2026-08-03T00:53:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237633 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tucumánamazône |Ofbyld = [[Ofbyld:Amazona tucumana 456132693.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[amazônepappegaaien]] (''Amazona'') |Wittenskiplike namme= Amazona tucumana |Beskriuwer, jier = [[Jean Cabanis|Cabanis]], 1885 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Amazona tucumana map.svg|250px]] }} De '''Tucumánamazône''' (''Amazona tucumana'') is in [[Pappegaai-eftigen|pappegaai-eftige]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae''). De wittenskiplike namme fan 'e [[soarte (taksonomy)|soarte]] waard foar it earst yn 1885 troch de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Jean Cabanis]] publisearre. De tafoeging ''tucumana'' ferwiist nei de provinsje [[Tucumán (provinsje)|Tucumán]] yn it noardwesten fan [[Argentynje]]. Dit is de saneamde typelokaasje, it plak dêr't de earste eksimplaren fûn waarden dy't brûkt binne foar de wittenskiplike beskriuwing == Skaaimerken == De Tucumánamazône wurdt likernôch 31 sm lang. De fûgel is foar it grutste part grien mei opfallende swarte rânen oan 'e fearren, wat him in skobbich uterlik jout. De foarholle en de foarkant fan 'e krún binne felread, mar oars as by de [[readbrilamazône]] rint it read net troch om 'e eagen hinne. De fûgel hat in ljochte, hast wite eachring. Op 'e wjukken binne de primêre dekfearren read, wylst de slachpinnen grien binne mei blauwe punten. De fearren op 'e boppepoaten binne oranjegiel. De snaffel is hoarnkleurich, de poaten binne ljochtgriis en de iris is oranjegiel. Der binne gjin grutte ferskillen tusken mantsjes en wyfkes. == Fersprieding == De soarte komt foar yn in smelle stripe yn 'e eastlike [[Andes]] fan súdlik [[Bolivia]] oant it noardwesten fan Argentynje (yn 'e provinsjes Salta, Jujuy, Tucumán en Catamarca). It habitat bestiet út de saneamde [[Yungas]]bosken, foaral dêr't de ''Alnus acuminata'' en de ''Podocarpus parlatorei'' foarkomme. Se libje op hichten tusken de 1.000 en 2.200 meter, mar winterdeis lûke se nei legere gebieten. == Iten == De Tucumánamazône yt benammen it sied fan ''Podocarpus'' en de fruchten en it sied fan oare beammen út it berchwâld. It dieet feroaret mei de seizoenen, ôfhinklik fan it oanbod yn 'e ferskate hichtesônes. == Status == De Tucumánamazône wurdt troch de [[IUCN]] klassifisearre as kwetsber (VU). Yn 'e jierren 1980 is de populaasje slim krompen troch de yllegale hannel; der waarden doe tsientûzenen fûgels fongen foar de eksport. Hoewol't de hannel no ferbean is, bliuwt it ferlies fan habitat troch de kap fan it berchwâld in grutte bedriging. Ek de beheinde omfang fan it ferspriedingsgebiet makket de soarte ekstra kwetsber foar feroarings. Neffens BirdLife International nimt de populaasje noch hieltiten ôf. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer wurdt de Tucumánamazône net in soad sjoen. It binne yntelliginte fûgels dy't harren goed oanpasse kinne, mar se hawwe in soad beweging nedich en binne gefoelich foar [[obesitas]] as it dieet net goed ôfstimd is op harren enerzjybehoefte. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tucuman-amazon-amazona-tucumana BirdLife International, oproppen 19 maart 2024.] *[https://parrots.org/encyclopedia/tucuman-amazon/ World Parrot Trust, oproppen 19 maart 2024.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/tucpar1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Amazona tucumana|Tucumánamazône}} }} {{DEFAULTSORT:Tucumanamazone}} [[Kategory:Amazônepappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] o5a78fuy5j0kola6vsz6hhgsnu4njzu 0 190663 1237557 1221571 2026-08-02T20:05:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237557 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartstútastrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Estrilda troglodytes 260040415.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda troglodytes |Beskriuwer, jier= [[Martin LichtensteinLichtenstein]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartstútastrild''' (''Estrilda troglodytes'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt fan oarsprong út de [[Sahel]]-regio yn [[Afrika]]. De fûgel is fan oare soarten yn it skaai te ûnderskieden troch de swarte stút. == Ferskining == De swartstútastrild is ien fan 'e lytste astrilden en wurdt likernôch 9 oant 10 sintimeter lang. It fearrekleed is ljochtgriis oant brúnich mei hiel fine, donkere dwersstreekjes oer it hiele fearrekleed. Lykas by de [[Helena-astrild]] rint der in helderreade streek troch it each, mar de snaffel is by dizze soarte folslein read. De búk hat in ljochtrôze gloed. Der is hast gjin ferskil tusken it mantsje en it wyfke, al is it mantsje yn 'e briedtiid faak wat djipper rôze op 'e búk. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt yn in brede stripe besuden de Sahara foar, fan [[Senegal]] en [[Gambia]] yn it westen oant [[Etioopje]] en it noarden fan [[Uganda]] yn it easten. Fanwegen de fûgelhannel binne der ek ferwyldere populaasjes te finen yn lannen as [[Spanje]], [[Portegal]] en op ferskate eilannen yn 'e [[Karibyske See]]. Se hâlde fan drûch, iepen gebiet mei savanne-begroeiïng, toarnige strûken en gerslân, faak by sompen of rivieren. == Ekology == De swartstútastrild is in tige sosjale fûgel dy't bûten de briedtiid yn grutte kloften libbet. Se binne hast altyd yn beweging en meitsje in konstant, heech "tsjylp"-lûd om kontakt mei de groep te hâlden. It iten bestiet foaral út hiel lyts gerssied, dy't se fan 'e grûn pikke of fuort út de gersieren helje. Se binne ek ferslingere oan sied fan ferskate krûden. Krekt as oare prachtfinken ite se yn 'e briedtiid ek lytse ynsekten foar de nedige aaiwiten. It nêst wurdt tichteby de grûn boud, faak yn in tichte strûk of tusken stikelplanten. It is in rûn nêst fan gers mei in lytse yngong oan 'e sydkant. Ek dizze soarte kin in 'skynnêst' bouwe op it echte nêst om rôfdieren te ferifeljen. It wyfke leit 3 oant 6 wite aaikes, dy't nei sa'n 12 oant 14 dagen útkomme. Beide âlden briede en soargje foar de jongen. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer is de swartstútastrild in bekende ferskining. Fanwegen harren beweechlike aard binne se it bêste op har plak yn in grut, tichtbeplant fûgelhok. Se binne freedsum foar oare fûgels oer, mar kinne yn 'e briedtiid ûnderinoar wat fûler wurde. == Status == De soarte wurdt troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). De populaasje is grut en it ferspriedingsgebiet is ûnbidich grut. {{Boarnen|boarnefernijing= [https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20troglodytes BirdLife, 21 maart 2024.] [https://ebird.org/species/bkrwax Ebird, 21 maart 2024.] [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkrwax/cur/introduction Birds of the World, 21 maart 2024.] {{reflist}} {{Commonscat|Estrilda troglodytes|Swartstútastrild}} }} {{DEFAULTSORT:Swartstutastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Eksoat yn Spanje]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Portegal]] [[Kategory:Eksoat yn Porto Riko]] [[Kategory:Eksoat yn Martinyk]] gxjd2pef3vf47xou3kchcf1rjqxd5i6 1237558 1237557 2026-08-02T20:05:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 - typfl 1237558 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartstútastrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Estrilda troglodytes 260040415.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda troglodytes |Beskriuwer, jier= [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartstútastrild''' (''Estrilda troglodytes'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt fan oarsprong út de [[Sahel]]-regio yn [[Afrika]]. De fûgel is fan oare soarten yn it skaai te ûnderskieden troch de swarte stút. == Ferskining == De swartstútastrild is ien fan 'e lytste astrilden en wurdt likernôch 9 oant 10 sintimeter lang. It fearrekleed is ljochtgriis oant brúnich mei hiel fine, donkere dwersstreekjes oer it hiele fearrekleed. Lykas by de [[Helena-astrild]] rint der in helderreade streek troch it each, mar de snaffel is by dizze soarte folslein read. De búk hat in ljochtrôze gloed. Der is hast gjin ferskil tusken it mantsje en it wyfke, al is it mantsje yn 'e briedtiid faak wat djipper rôze op 'e búk. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt yn in brede stripe besuden de Sahara foar, fan [[Senegal]] en [[Gambia]] yn it westen oant [[Etioopje]] en it noarden fan [[Uganda]] yn it easten. Fanwegen de fûgelhannel binne der ek ferwyldere populaasjes te finen yn lannen as [[Spanje]], [[Portegal]] en op ferskate eilannen yn 'e [[Karibyske See]]. Se hâlde fan drûch, iepen gebiet mei savanne-begroeiïng, toarnige strûken en gerslân, faak by sompen of rivieren. == Ekology == De swartstútastrild is in tige sosjale fûgel dy't bûten de briedtiid yn grutte kloften libbet. Se binne hast altyd yn beweging en meitsje in konstant, heech "tsjylp"-lûd om kontakt mei de groep te hâlden. It iten bestiet foaral út hiel lyts gerssied, dy't se fan 'e grûn pikke of fuort út de gersieren helje. Se binne ek ferslingere oan sied fan ferskate krûden. Krekt as oare prachtfinken ite se yn 'e briedtiid ek lytse ynsekten foar de nedige aaiwiten. It nêst wurdt tichteby de grûn boud, faak yn in tichte strûk of tusken stikelplanten. It is in rûn nêst fan gers mei in lytse yngong oan 'e sydkant. Ek dizze soarte kin in 'skynnêst' bouwe op it echte nêst om rôfdieren te ferifeljen. It wyfke leit 3 oant 6 wite aaikes, dy't nei sa'n 12 oant 14 dagen útkomme. Beide âlden briede en soargje foar de jongen. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer is de swartstútastrild in bekende ferskining. Fanwegen harren beweechlike aard binne se it bêste op har plak yn in grut, tichtbeplant fûgelhok. Se binne freedsum foar oare fûgels oer, mar kinne yn 'e briedtiid ûnderinoar wat fûler wurde. == Status == De soarte wurdt troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). De populaasje is grut en it ferspriedingsgebiet is ûnbidich grut. {{Boarnen|boarnefernijing= [https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20troglodytes BirdLife, 21 maart 2024.] [https://ebird.org/species/bkrwax Ebird, 21 maart 2024.] [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkrwax/cur/introduction Birds of the World, 21 maart 2024.] {{reflist}} {{Commonscat|Estrilda troglodytes|Swartstútastrild}} }} {{DEFAULTSORT:Swartstutastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Eksoat yn Spanje]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Portegal]] [[Kategory:Eksoat yn Porto Riko]] [[Kategory:Eksoat yn Martinyk]] hyspfcl1uhx76i1dboh3tgpfbdztjwe 0 190668 1237523 1221570 2026-08-02T19:44:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237523 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopastrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-headed waxbill (Estrilda atricapilla).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda atricapilla |Beskriuwer, jier= [[Édouard Verreaux|Verreaux]] & [[Jules Verreaux|Verreaux]], 1851 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkopastrild''' (''Estrilda atricapilla'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt foar yn 'e tropyske dielen fan it sintrale en westlike diel fan [[Afrika]]. == Ferskining == De swartkopastrild wurdt sa'n 10 oant 10,5 sintimeter lang. It fûgeltsje hat in swarte mûts, dy't fan 'e snaffel oant yn 'e nekke rint en ek de eagen omfiemet. De rest fan it fearrekleed op 'e rêch en de wjukken hat tige fyn griis mei swarte dwersstreken. De flanken en de stút fan 'e fûgel binne opfallend read. It boarst en de búk binne ljochtgriis oant wytich. De snaffel is swart mei in reade plakje oan 'e basis fan 'e ûndersnaffel. It wyfke liket in soad op it mantsje, mar de reade kleur op 'e flanken is by har faak wat minder útwreide. == Fersprieding en systematyk == De swartkopastrild libbet yn it sintrale diel fan [[Afrika]]. It ferspriedingsgebiet rint fan it súdeasten fan [[Nigearia]] en [[Kameroen]] eastlik oant yn [[Oeganda]] en noardlik [[Kenia]] en súdlik oant yn it noarden fan [[Angoala]], mar it kearngebiet is it Kongobekken.. Se libje foaral yn 'e tichte begroeiïng fan it tropysk reinwâld, boskrânen, en yn heech gers by rivieren of sompen lâns. Se wurde ek wol sjoen op lânbougrûn yn 'e buert fan boskgebieten. === Undersoarten === Der wurde meastentiids trije [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: *''E. a. atricapilla'': Fan Kameroen oant it noardeasten fan de [[Kongo-Kinsjasa|Demokratyske Republyk Kongo]]. *''E. a. marungensis'': Súdeastlik diel fan 'e Demokratyske Republyk Kongo. *''E. a. avakubi'': Fan it sintrale diel fan 'e Demokratyske Republyk Kongo oant Oeganda en Kenia. == Ekology == De swartkopastrild is in beweechlik fûgeltsje dat faak yn lytse groepen of yn pearen sjoen wurdt. Se binne minder sosjaal as guon oare astrilden en foarmje selden hiele grutte groepen. It iten bestiet benammen út lyts sied fan gers en oare planten. Se sykje it sied op 'e grûn en ek fuort út de gersieren. Dernjonken ite se ek lytse ynsekten en larven, wat foaral yn 'e briedtiid wichtich is foar it grutbringen fan de jongen. It nêst is in rûn bousel fan gers en moas, faak beklaaid mei fearkes of sêft gers. It wurdt meastal op in hichte fan twa oant fiif meter yn in beam of tichte strûk boud. It wyfke leit 4 oant 5 wite aaikes. De briedtiid duorret sa'n 12 oant 14 dagen en beide âlden soargje foar it fuorjen fan 'e jongen yn it nêst. == Status == De soarte wurdt troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). Hoewol't der gjin krekte rûzingen fan 'e populaasje binne, wurdt oannommen dat de fûgel yn syn grutte ferspriedingsgebiet noch algemien foarkomt. == Avikultuer == Yn 'e wrâld fan 'e fûgelleafhawwers (de avikultuer) is de swartkopastrild gjin fûgel foar begjinners. Se wurde minder faak hâlden as oare astrilden, foaral om't se frijwat hege easken stelle oan harren omjouwing. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://ebird.org/species/blhwax1/CM-SU BirdLife, 22 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blhwax1/cur/introduction Birds of the World, 22 maart 2026.] *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-waxbill-estrilda-atricapilla BirdLife, oproppen 22 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Estrilda atricapilla|Swartkopastrild}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] czhwo80e8n7d81urvcrf1uuiyg3f5av 0 190673 1237365 1221568 2026-08-02T14:33:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237365 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Somp-astrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Fawn-breasted Waxbill, Sakania, DRC (7863266542).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda paludicola |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''somp-astrild''' (''Estrilda paludicola'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt foar yn grutte dielen fan [[Sintraal-Afrika|Sintraal-]] en [[East-Afrika]]. De fûgel tanket syn namme oan syn foarkar foar fochtige gebieten lykas sompen en wiete gerslannen. == Ferskining == De somp-astrild wurdt likernôch 10 oant 11 sintimeter lang. De boppekant fan it lichem is brúngriis, wylst de ûnderkant ljochter is, faak mei in sêfte ljochtbrune gloed op 'e búk. De kop is griis en de snaffel is opfallend read. In wichtich skaaimerk is de reade stút, dy't benammen goed te sjen is as de fûgel fljocht. Der is mar in lyts ferskil tusken it mantsje en it wyfke; it wyfke is faak wat doffer fan kleur en hat minder read op 'e flanken. == Fersprieding en systematyk == De somp-astrild hat in grut ferspriedingsgebiet dat rint fan [[Etioopje]] en [[Súd-Sûdan]] nei it suden oant yn [[Angoala]], [[Sambia]] en it noarden fan [[Tanzania]]. Se wurde faak sjoen yn heech gers by rivieren, sompen en op wiete savannes, mar ek op lânbougrûnen dêr't genôch wetter yn 'e buert is. === Undersoarten === De somp-astrild wurdt opdield yn seis erkende [[ûndersoarte]]n: {| class="wikitable" ! Undersoarte !! Ferspriedingsgebiet |- | ''E. p. paludicola'' || [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], [[Súd-Sûdan]], [[Etioopje]] en noardeastlike [[Demokratyske Republyk Kongo]]. |- | ''E. p. roseicapilla'' || Súdeastlike [[Demokratyske Republyk Kongo]], eastlik [[Angoala]] en noardlik [[Sambia]]. |- | ''E. p. marungensis'' || Marungubergen (súdeastlik [[Demokratyske Republyk Kongo]]). |- | ''E. p. ruthae'' || Sintraal [[Demokratyske Republyk Kongo]]. |- | ''E. p. benguellensis'' || it westen en sintrum fan [[Angoala]]. |- | ''E. p. ochrogaster'' || Noardwestlik [[Tanzania]], [[Uganda]], [[Rwanda]] en [[Boerûndy]]. |} == Ekology == Somp-astrilden binne sosjale fûgels dy't bûten de briedtiid om faak yn lytse groepen fan tsien oant tweintich fûgels libje. Se sykje harren iten op 'e grûn of tusken it gers. It dieet bestiet benammen út gerssied, mar se ite ek wol ynsekten lykas termiten en lytse miggen, foaral as se jongen hawwe. It nêst is in bolfoarmich bousel fan gers en oare plantfezels, faak goed ferstoppe tusken ticht gers of yn in lege strûk. It wyfke leit trochstrings 4 oant 6 wite aaikes. Beide âlden briede en soargje foar de jongen. Lykas de [[Helena-astrild]] kinne se somtiden in 'skynnêst' boppe-op it echte nêst bouwe om nêstrôvers te ferifeljen. == Status == De somp-astrild stiet as 'net bedrige' (''Least Concern'') op 'e [[IUCN]] Reade List. Hoewol't de fûgel net oeral like algemien is, wurdt de populaasje as stabyl beskôge om't it ferspriedingsgebiet sa grut is en de fûgel him goed oanpasse kin oan feroarjende omstannichheden. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fawn-breasted-waxbill-estrilda-paludicola BirdLife, oproppen 22 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/fabwax2?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 22 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/fabwax1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Estrilda paludicola|Somp-astrild}} }} {{DEFAULTSORT:Sompastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] 8vrlglih9ewncja54ya9x30kfo122wq 1237367 1237365 2026-08-02T14:34:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Somp-astrild]] omneamd ta [[Sompe-astrild]]: namme gelyk makke oan oare soksoarte fûgelnammen 1237365 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Somp-astrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Fawn-breasted Waxbill, Sakania, DRC (7863266542).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda paludicola |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''somp-astrild''' (''Estrilda paludicola'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt foar yn grutte dielen fan [[Sintraal-Afrika|Sintraal-]] en [[East-Afrika]]. De fûgel tanket syn namme oan syn foarkar foar fochtige gebieten lykas sompen en wiete gerslannen. == Ferskining == De somp-astrild wurdt likernôch 10 oant 11 sintimeter lang. De boppekant fan it lichem is brúngriis, wylst de ûnderkant ljochter is, faak mei in sêfte ljochtbrune gloed op 'e búk. De kop is griis en de snaffel is opfallend read. In wichtich skaaimerk is de reade stút, dy't benammen goed te sjen is as de fûgel fljocht. Der is mar in lyts ferskil tusken it mantsje en it wyfke; it wyfke is faak wat doffer fan kleur en hat minder read op 'e flanken. == Fersprieding en systematyk == De somp-astrild hat in grut ferspriedingsgebiet dat rint fan [[Etioopje]] en [[Súd-Sûdan]] nei it suden oant yn [[Angoala]], [[Sambia]] en it noarden fan [[Tanzania]]. Se wurde faak sjoen yn heech gers by rivieren, sompen en op wiete savannes, mar ek op lânbougrûnen dêr't genôch wetter yn 'e buert is. === Undersoarten === De somp-astrild wurdt opdield yn seis erkende [[ûndersoarte]]n: {| class="wikitable" ! Undersoarte !! Ferspriedingsgebiet |- | ''E. p. paludicola'' || [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], [[Súd-Sûdan]], [[Etioopje]] en noardeastlike [[Demokratyske Republyk Kongo]]. |- | ''E. p. roseicapilla'' || Súdeastlike [[Demokratyske Republyk Kongo]], eastlik [[Angoala]] en noardlik [[Sambia]]. |- | ''E. p. marungensis'' || Marungubergen (súdeastlik [[Demokratyske Republyk Kongo]]). |- | ''E. p. ruthae'' || Sintraal [[Demokratyske Republyk Kongo]]. |- | ''E. p. benguellensis'' || it westen en sintrum fan [[Angoala]]. |- | ''E. p. ochrogaster'' || Noardwestlik [[Tanzania]], [[Uganda]], [[Rwanda]] en [[Boerûndy]]. |} == Ekology == Somp-astrilden binne sosjale fûgels dy't bûten de briedtiid om faak yn lytse groepen fan tsien oant tweintich fûgels libje. Se sykje harren iten op 'e grûn of tusken it gers. It dieet bestiet benammen út gerssied, mar se ite ek wol ynsekten lykas termiten en lytse miggen, foaral as se jongen hawwe. It nêst is in bolfoarmich bousel fan gers en oare plantfezels, faak goed ferstoppe tusken ticht gers of yn in lege strûk. It wyfke leit trochstrings 4 oant 6 wite aaikes. Beide âlden briede en soargje foar de jongen. Lykas de [[Helena-astrild]] kinne se somtiden in 'skynnêst' boppe-op it echte nêst bouwe om nêstrôvers te ferifeljen. == Status == De somp-astrild stiet as 'net bedrige' (''Least Concern'') op 'e [[IUCN]] Reade List. Hoewol't de fûgel net oeral like algemien is, wurdt de populaasje as stabyl beskôge om't it ferspriedingsgebiet sa grut is en de fûgel him goed oanpasse kin oan feroarjende omstannichheden. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fawn-breasted-waxbill-estrilda-paludicola BirdLife, oproppen 22 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/fabwax2?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 22 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/fabwax1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Estrilda paludicola|Somp-astrild}} }} {{DEFAULTSORT:Sompastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] 8vrlglih9ewncja54ya9x30kfo122wq 1237369 1237367 2026-08-02T14:34:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237369 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sompe-astrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Fawn-breasted Waxbill, Sakania, DRC (7863266542).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda paludicola |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''sompe-astrild''' (''Estrilda paludicola'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt foar yn grutte dielen fan [[Sintraal-Afrika|Sintraal-]] en [[East-Afrika]]. De fûgel tanket syn namme oan syn foarkar foar fochtige gebieten lykas sompen en wiete gerslannen. == Ferskining == De sompe-astrild wurdt likernôch 10 oant 11 sintimeter lang. De boppekant fan it lichem is brúngriis, wylst de ûnderkant ljochter is, faak mei in sêfte ljochtbrune gloed op 'e búk. De kop is griis en de snaffel is opfallend read. In wichtich skaaimerk is de reade stút, dy't benammen goed te sjen is as de fûgel fljocht. Der is mar in lyts ferskil tusken it mantsje en it wyfke; it wyfke is faak wat doffer fan kleur en hat minder read op 'e flanken. == Fersprieding en systematyk == De sompe-astrild hat in grut ferspriedingsgebiet dat rint fan [[Etioopje]] en [[Súd-Sûdan]] nei it suden oant yn [[Angoala]], [[Sambia]] en it noarden fan [[Tanzania]]. Se wurde faak sjoen yn heech gers by rivieren, sompen en op wiete savannes, mar ek op lânbougrûnen dêr't genôch wetter yn 'e buert is. === Undersoarten === De sompe-astrild wurdt opdield yn seis erkende [[ûndersoarte]]n: {| class="wikitable" ! Undersoarte !! Ferspriedingsgebiet |- | ''E. p. paludicola'' || [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], [[Súd-Sûdan]], [[Etioopje]] en noardeastlike [[Demokratyske Republyk Kongo]]. |- | ''E. p. roseicapilla'' || Súdeastlike [[Demokratyske Republyk Kongo]], eastlik [[Angoala]] en noardlik [[Sambia]]. |- | ''E. p. marungensis'' || Marungubergen (súdeastlik [[Demokratyske Republyk Kongo]]). |- | ''E. p. ruthae'' || Sintraal [[Demokratyske Republyk Kongo]]. |- | ''E. p. benguellensis'' || it westen en sintrum fan [[Angoala]]. |- | ''E. p. ochrogaster'' || Noardwestlik [[Tanzania]], [[Uganda]], [[Rwanda]] en [[Boerûndy]]. |} == Ekology == Sompe-astrilden binne sosjale fûgels dy't bûten de briedtiid om faak yn lytse groepen fan tsien oant tweintich fûgels libje. Se sykje harren iten op 'e grûn of tusken it gers. It dieet bestiet benammen út gerssied, mar se ite ek wol ynsekten lykas termiten en lytse miggen, foaral as se jongen hawwe. It nêst is in bolfoarmich bousel fan gers en oare plantfezels, faak goed ferstoppe tusken ticht gers of yn in lege strûk. It wyfke leit trochstrings 4 oant 6 wite aaikes. Beide âlden briede en soargje foar de jongen. Lykas de [[Helena-astrild]] kinne se somtiden in 'skynnêst' boppe-op it echte nêst bouwe om nêstrôvers te ferifeljen. == Status == De sompe-astrild stiet as 'net bedrige' (''Least Concern'') op 'e [[IUCN]] Reade List. Hoewol't de fûgel net oeral like algemien is, wurdt de populaasje as stabyl beskôge om't it ferspriedingsgebiet sa grut is en de fûgel him goed oanpasse kin oan feroarjende omstannichheden. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fawn-breasted-waxbill-estrilda-paludicola BirdLife, oproppen 22 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/fabwax2?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 22 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/fabwax1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Estrilda paludicola|Sompe-astrild}} }} {{DEFAULTSORT:Sompastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] fqz17q31mt2i5f5u3ftcadlle9n1v2v 0 190679 1237556 1221539 2026-08-02T20:04:45Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237556 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartsturtastrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Grey waxbill 2014 10 19 0452.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[griisblauwe astrilden]] (''Glaucestrilda'') |Wittenskiplike namme= Glaucestrilda perreini |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartsturtastrild''' (''Glaucestrilda perreini'', synonym ''Estrilda perreini'') is in lyts [[fûgel]]tsje út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar yn tropyske dielen fan sintraal en súdlik [[Afrika]]. Sûnt in pear jier wurdt de fûgel yndield yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Glaucestrilda]]''. == Ferskining == De swartsturtastrild wurdt likernôch 10 oant 11 sintimeter lang. It fearrekleed is oer it algemien griis, wêrby't de boppekant wat donkerder en de ûnderkant wat ljochter is. Lykas de namme seit, is de sturt swart. Ek de snaffel en de poatsjes binne swart. In opfallend skaaimerk is de helderreade stút en de reade flanken. Ek rint der in smelle, swarte streek fan 'e snaffel troch it each (de saneamde team). Mantsjes en wyfkes ha in soad fan inoar, al kinne wyfkes bytiden wat doffer fan kleur wêze op 'e flanken. == Fersprieding en systematyk == De fûgel libbet yn 'e boskrânen, op iepen plakken yn it wâld en yn tichte strewellen by rivieren. It ferspriedingsgebiet rint fan it suden fan [[Gabon]] en de [[Republyk Kongo]] oant it noarden fan [[Angoala]] en yn it easten oant yn [[Tanzania]], [[Malawy]] en it noarden fan [[Súd-Afrika]]. === Undersoarten === Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend: *''G. p. perreini'': fan súdlik [[Gabon]] oant noardlik [[Angoala]] en súdlik [[Demokratyske Republyk Kongo]]. *''G. p. poliogastra'': fan súdlik [[Malawy]] oant eastlik [[Súd-Afrika]]. *''G. p. incana'': súdeastlik Demokratyske Republyk Kongo, noardeastlik [[Angoala]] en noardlik [[Sambia]]. == Ekology == De swartsturtastrild is minder sosjaal as in soad oare astrilden en wurdt meastentiids yn pearkes of hiele lytse groepkes sjoen. Se sykje harren iten foaral yn tichte begroeiïng en mar selden op 'e iepen grûn. It dieet bestiet út sied fan gers en krûden, oanfolle mei lytse ynsekten. It nêst is in bolfoarmich bousel fan gers mei in yngong oan 'e sydkant, faak heger yn strûken boud as by oare astrilden. It wyfke leit 3 oant 5 wite aaikes. == Status == De soarte stiet as 'net bedrige' (''Least Concern'') op 'e [[IUCN]] Reade List. De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en hoewol't er net oeral like algemien is, wurdt de populaasje as stabyl beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://ebird.org/species/bltwax1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 22 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bltwax1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 maart 2026.] *[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=BC75EA9A9D9E6AB5 Avibase, oproppen 22 maart 2026,] *[https://www.worldbirdnames.org/new/ IOC World Bird List v15.1, foar de nije taksonomy.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Glaucestrilda perreini|Swartsturtastrild}} }} {{DEFAULTSORT:Swartsturtastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Griisblauwe astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] bx74mxoq7no7k87dfz9txwkevfff1b1 0 190696 1237540 1221679 2026-08-02T19:54:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237540 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartmaskerastrild |Ofbyld =[[File:Estrilda_nigriloris_-_manuel-weber-pnu_-_678946901.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda nigriloris |Beskriuwer, jier= [[James Chapin|Chapin]], 1928 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartmaskerastrild''' (''Estrilda nigriloris'') is in tige seldsume [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De fûgel is [[Endemisme|endemysk]] foar de [[Demokratyske Republyk Kongo]]. De soarte waard tusken 1950 en 2023 net mear yn it wyld sjoen en waard troch guon saakkundigen sels as mooglik útstoarn beskôge, oant der yn septimber 2023 wer in groepke sjoen waard. == Ferskining == De swartmaskerastrild wurdt likernôch 10 sintimeter lang. It fearrekleed is foar it grutste part griisbrún mei fine, donkere dwersstreekjes oer it hiele lichem, ferlykber mei de [[Sint-Helena-astrild]]. It meast opfallende skaaimerk is it masker: wêr't oare besibbe soarten in reade streek oer it each hawwe, hat dizze fûgel in swarte team. De snaffel is read en de stút en boppesturtfearren binne ek read. De búk hat faak in rôze-eftige gloed, benammen by it mantsje. == Fersprieding == De fûgel hat in ekstreem lyts ferspriedingsgebiet yn it súdeasten fan 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]]. Hy is allinnich bekend fan 'e omjouwing fan 'e [[Lualaba (rivier)|Lualaba-rivier]] en de [[Upemba-mar]] yn it [[Nasjonaal Park Upemba]]. == Ekology == Der is hast neat bekend oer syn spesifike gedrach of fuortplanting. By de werûntdekking yn 2023 waard in groepke fan acht fûgels sjoen dy't harren opholden yn heech gers. Lykas oare astrilden ite se nei alle gedachten benammen gerssied. == Status == Op 'e [[IUCN]]-list hat de swartmaskerastrild de status 'net genôch bekend' (''Data Deficient''). Foar in hiel skoft wie der net genôch ynformaasje om te bepalen oft de fûgel bedrige of mooglik al útstoarn wie. De werûntdekking yn 2023 jout hope, mar de soarte bliuwt kwetsber fanwegen it tige lytse leefgebiet. == Systematyk == De fûgel waard yn 1928 foar it earst beskreaun troch de Amerikaanske ornitolooch [[James Chapin]]. De wittenskiplike namme ''nigriloris'' is in kombinaasje fan it [[Latyn]]ske ''niger'' (swart) en ''loris'' (team/eachstreek), wat ferwiist nei it swarte masker. Der is yn 'e wittenskip diskusje oer de fraach oft it in aparte soarte is of in ôfwikende foarm fan 'e Sint-Helena-astrild (''Estrilda astrild''), mar de measte autoriteiten behannelje him as in selsstannige soarte. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://en.wikipedia.org/wiki/Black-lored_waxbill Ingelske wikipedy, oproppen 23 maart 2026.] *[https://searchforlostbirds.org/birds/black-lored-waxbill Search for Lost Birds - Rediscovery of the Black-lored Waxbill (2023).] *[https://ebird.org/species/blfwax1 Ebird, oproppen 23 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blfwax1/cur/introduction Birds of the World (Cornell Lab of Ornithology), oproppen 23 maart 2026.] {{reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Swartmaskerastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] 1s0vam7dhg0zfvzzmm88fpjnwwf5jx6 0 190698 1237370 1221681 2026-08-02T14:35:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237370 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk |ôfbylding = Pico de coral (Estrilda astrild) (9435889539).jpg |ôfbyldingsbreedte= |ôfbyldingstekst = [[Sint-Helena-astrild]] |takson1 = |namme1 = |takson2 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: |namme2 = [[dieren]] (''Animalia'') |takson3 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: |namme3 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: |namme5 = [[fûgels]] (''Aves'') |takson8 = [[boppeskift]]: |namme8 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') |takson9 = [[skift]]: |namme9 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |takson11 = [[famylje]]: |namme11 = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |takson13 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: |namme13 = '''astrilden''' (''Estrilda'') |beskriuwer, jier = [[William John Swainson|Swainson]], 1837 }} It skaai '''astrilden''' (''Estrilda'') omfiemet in groep lytse, tropyske fûgels út de famylje fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] wurde yn it Frysk ornaris oantsjut as '''astrilden'''. Se komme foaral foar yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] yn sawol drûge savannes as fochtige gerslannen en boskrânen. Astrilden binne bekend om harren fyn tekene fearrekleed, mei faak dwersstreekjes en opfallende reade aksinten, lykas op 'e stút, flanken of in streek troch it each. De measte soarten binne sosjaal en libje bûten de briedtiid yn lytse oant grutte kloften. It binne lytse fûgels fan meastentiids 9 oant 11 sintimeter lang. De snaffel is koart en kegelfoarmich (faak read of swart), in slank lichem mei in faak fyn streke fearrekleed. Der is ornaris mar in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes. Astrilden libje benammen fan gerssied en yn 'e briedtiid ek fan lytse ynsekten. It nêst is bolfoarmich mei in yngong oan 'e sydkant. By guon soarten komt ek it ferskynsel fan in skynnêst foar, in nêst boppe it echte nêst om nêstrôvers te ferrifeljen. It ferspriedingsgebiet leit yn West-, Sintraal- en East-Afrika mei in oantal soarten ek yn súdlik Afrika. == Taksonomy == De [[taksonomy]] fan it skaai ''Estrilda'' is yn beweging. Ut molekulêr ûndersyk die bliken dat it tradisjonele skaai '''Estrilda''' net yn alle gefallen in natuerlike ([[monofyletyske groep|monofyletyske]]) groep foarmet. In oantal soarten ferhûze de lêste jierren nei oare skaaien (lykas ''[[Glaucestrilda]]'') of waarden opwurdearre as aparte [[Soarte (taksonomy)|soarten]]. == Soarten == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Status / trend |- | || [[Anambra-astrild]] || ''Estrilda poliopareia'' || hast bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20poliopareia ''Estrilda poliopareia'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Estrilda kandti 190307561.jpg|120px]] || [[Kandtastrild]] || ''Estrilda kandti'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20kandti ''Estrilda kandti'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Blackcrownwaxbill.jpg|120px]] || [[Non-astrild]] || ''Estrilda nonnula'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20nonnula ''Estrilda nonnula'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Estrilda melpoda 129793710.jpg|120px]] || [[Oranjewangastrild]] || ''Estrilda melpoda'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20melpoda ''Estrilda melpoda'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Estrilda astrild -Mairipora, Sao Paulo, Brazil -adult-8.jpg|120px]] || [[Sint-Helena-astrild]] || ''Estrilda astrild'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20astrild ''Estrilda astrild'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Fawn-breasted Waxbill, Sakania, DRC (7863266542).jpg|120px]]|| [[Sompe-astrild]] || ''Estrilda paludicola'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20paludicola ''Estrilda paludicola'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Blackheadwaxbill.jpg|120px]] || [[Swartkopastrild]] || ''Estrilda atricapilla'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20atricapilla ''Estrilda atricapilla'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | || [[Swartmaskerastrild]] || ''Estrilda nigriloris'' || net genôch bekend<br><ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20nigriloris ''Estrilda nigriloris'' op ''BirdLife''.]</ref> |- | [[Ofbyld:Black-rumped Waxbill - Gambia (31806634704) (cropped).jpg|120px]] || [[Swartstútastrild]] || ''Estrilda troglodytes'' || net bedrige<br>stabyl<ref>[https://datazone.birdlife.org/search?search=Estrilda%20troglodytes ''Estrilda troglodytes'' op ''BirdLife''.]</ref> |- |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist|2}} ---- {{Commonscat|Estrilda|Astrilden}} }} [[Kategory:Astrild| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Prachtfink]] njxnoqa8e7wcj94pcf95mjorylm2q3g 0 190777 1237415 1222811 2026-08-02T17:15:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237415 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = griene stipastrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Mandingoa nitidula nitidula 113355053.jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:Mandingoa nitidula nitidula 109211776.jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[griene stipastrilden]] (''Mandingoa'') |Wittenskiplike namme= Mandingoa nitidula |Beskriuwer, jier= [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1842 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''griene stipastrild''' (''Mandingoa nitidula'') is in lyts, kleurryk [[fûgel]]tsje út de famylje fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt foar yn tropysk [[Afrika]] en stiet bekend om syn opfallende griene kleur en fyn patroan fan stipkes op 'e búk. == Ferskining == De griene stipastrild is in lytse fûgel fan likernôch 10 oant 11 sm lang. De fûgel is foar it grutste part mosgrien wylst de kiel oliifgiel is. It ûnderboarst, de búk en de flanken binne swart mei lytse wite stipkes. De snaffel is swart mei read nei de punt ta. Der is in dúdlik ferskil tusken de geslachten. It mantsje hat in opfallend oranje oant read masker om 'e eagen en by de snaffelbasis. By it wyfke is dat masker folle ljochter, meastentiids oliifkleurich of brunich. == Fersprieding en systematyk == De fûgel libbet yn tichte begroeiïng lykas rânen fan tropysk reinwâld, sekundêr bosk en rivierbosk. It is de iennichste fertsjintwurdiger fan it skaai ''Mandingoa'' en der wurde fjouwer [[ûndersoarte|ûndersoarten]] erkend: *''M. n. nitidula'': fan [[Súd-Afrika]] oant [[Simbabwe]]. *''M. n. schlegeli'': fan [[West-Afrika]] oant [[Uganda]] en [[Angoala]]. *''M. n. virginiae'': it eilân [[Bioko]]. *''M. n. chubbi'': [[East-Afrika]] ([[Etioopje]] oant [[Malawy]]). == Hâlden en dragen == It binne skrutene fûgels dy't meastentiids yn pearen of lytse famyljegroepen libje. Se sykje harren iten, dat foaral bestiet út gerssied en lytse ynsekten, tichteby de grûn of yn tichte strewellen. It nêst wurdt faak wat heger yn 'e beammen boud fan gers en fearkes. == Status == Om't de griene stipastrild in hiel grut ferspriedingsgebiet hat en de populaasje stabyl liket te wêzen, wurdt de soarte troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). == Avikultuer == Yn 'e avikultuer is de griene stipastrild in populêre fûgel by leafhebbers fan Afrikaanske prachtfinken. Se freegje wol wat ûnderfining, benammen wat it fretten (libbene ynsekten yn 'e briedtiid) en in beskerme, waarme omjouwing oanbelanget. It fûgelhok moat goed beplante wêze. De soarte is freonlik foar oare soarten oer. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-twinspot-mandingoa-nitidula BirdLife International, oproppen 24 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/grbtwi1 Ebird, oproppen 24 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/grbtwi1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Mandingoa nitidula|Griene stipastrild}} }} {{DEFAULTSORT:Griene stipastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Griene stipastrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] h16oervgt4ylbf0silojya24o20rm7s 0 190783 1237417 1222475 2026-08-02T17:16:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237417 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = reade stipastrild |Ofbyld = [[Ofbyld:Peters's Twinspot, Sakania, DRC (9999020853).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[reade stipastrilden]] (''Hypargos'') |Wittenskiplike namme= Hypargos niveoguttatus |Beskriuwer, jier= [[Wilhelm Peters (soölooch)|Peters]], 1868 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''reade stipastrild''' (''Hypargos niveoguttatus'') is in lytse, kleurige [[fûgel]] út de famylje fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De soarte komt foar yn it eastlike en súdlike diel fan [[Afrika]] en falt op troch syn reade kleur en de karakteristike wite stipkes op 'e flanken. == Ferskining == [[Ofbyld:Hypargos niveoguttatus 270141823.jpg|thumb|left|Fûgels yn Kenia.]] De reade stipastrild is likernôch 11 oant 12 sm lang. De fûgel hat in griisbrune rêch en wjukken. De sturt is donker mei reade bûtenfearren. It meast opfallende is de ûnderkant: de búk is swart mei grutte, rûne wite stippen op 'e flanken, dêr't de fûgel syn namme oan tanket. Der is in dúdlik ferskil tusken de geslachten. It mantsje hat in felle, karmozynreade kop, kiel en boarst. De krún is griisich. By it wyfke is it read op 'e kop folle minder útsprutsen; har kiel en boarst binne earder oranjebrún of ljochtbrún fan kleur. == Fersprieding en systematyk == De fûgel libbet yn tichte begroeiïng, lykas strûken oan 'e rânen fan bosken, rivierbosken en yn 'e dichte ûndergroei fan savannes. Der wurde twa [[ûndersoarte|ûndersoarten]] erkend: *''H. n. macrospilotus'': fan [[Somaalje]] en [[Kenia]] oant [[Angoala]] en [[Simbabwe]]. Dizze ûndersoarte hat faak wat gruttere wite stippen. *''H. n. niveoguttatus'': it easten fan Simbabwe en [[Mozambyk]]. == Hâlden en dragen == It binne skrutene fûgels dy't harren graach ferside hâlde yn it tichte strûkguod. Se foerazjearje foaral op 'e grûn, dêr't se nei lyts sied en ynsekten lykas termiten en eamelders sykje. Se libje meastentiids yn pearkes of lytse groepkes. It nêst wurdt tichteby de grûn boud, faak goed ferstoppe yn it gers of tusken de woartels fan in beam. It wyfke leit 3 oant 4 aaikes, dy't nei twa wiken útkomme. Nei 18 oant 20 dagen fleane de jonge fûgels út. == Status == De reade stipastrild hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. Dêrom wurdt de soarte troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer is de reade stipastrild net geskikt foar begjinners. Se hawwe in goed beplante en waarme foliêre nedich en genôch libben foer (lykas meelwjirmkes) as se jongen hawwe. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-throated-twinspot-hypargos-niveoguttatus BirdLife International, oproppen 26 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/pettwi1/ZM Ebird, oproppen 26 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pettwi1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 26 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hypargos niveoguttatus|Reade stipastrild}} }} {{DEFAULTSORT:Reade stipastrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reade stipastrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] chsftdkn67t7spdktqbza49cszfq4kd 0 190792 1237588 1223542 2026-08-03T00:04:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237588 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tigerfink |Ofbyld = [[Ofbyld:Red Avadavat in Baruipur September 2025 by Tisha Mukherjee 06.jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:Red Avadavat in Baruipur September 2025 by Tisha Mukherjee 12.jpg|250px]]<br>wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Red avadavat (Amandava amandava), red munia or strawberry finch - sound.wav|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[tigerfinken]] (''Amandava'') |Wittenskiplike namme= Amandava amandava |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''tigerfink''' (''Amandava amandava'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt oarspronklik út [[Aazje]], mar is troch de minske op ferskate oare plakken yn 'e wrâld yntrodusearre. De fûgel stiet bekend om it reade kleed fan it mantsje yn 'e briedtiid, fersierd mei wite stipkes. == Ferskining == De tigerfink is in lytse prachtfink fan likernôch 9 oant 10 sm lang. De fûgel hat in koarte, dikke reade snaffel. Yn 'e briedtiid is it mantsje djipread fan kleur, útsein de swarte sturt en de donkerbrune wjukken. Op 'e flanken, it boarst en de wjukdekfearren sitte in soad wite stipkes. Bûten de briedtiid is it mantsje lykas it wyfke foaral griisbrún fan kleur mei in reade stút (boppesturt). De wite stipkes binne ek by it wyfke sichtber op 'e wjukken, mar se hat gjin read op it boarst of de kop. == Fersprieding en systematyk == Oarspronklik komt de tigerfink foar yn it súdlike en súdeastlike part fan Aazje, fan [[Pakistan]] en [[Yndia]] oant [[Fietnam]] en [[Yndoneezje]]. Troch de populariteit as koaifûgel binne ferwyldere populaasjes ûntstien yn ûnder oaren [[Spanje]], [[Brûnei]], [[Fidzjy]] en de [[Egypte|Egyptyske]] Nyldelling. [[Ofbyld:Red avadavat by Tisha Mukherjee 43.jpg|thumb|left|Mantsje yn Yndia.]] Der wurde trije [[undersoarte|undersoarten]] erkend: * ''A. a. amandava'': Pakistan, Yndia, Nepal en Bangladesj. * ''A. a. flavidiventris'': [[Birma]], Súd-Sina, Tailân en it noardwesten fan Fjetnam. * ''A. a. punicea'': Yndoneezje ([[Java]], [[Baly], [[Lombok]]) == Hâlden en dragen == Tigerfinken libje meastentiids yn groepen yn in iepen lânskip mei heech gers, reidfjilden en sompige gebieten, faak tichteby wetter. Se ite benammen gerssied, mar yn 'e briedtiid ek ynsekten, lykas termiten. It nêst is in rûn bouwurkje fan gers, meastentiids boud yn heech gers of leech yn in strûk. It wyfke leit 4 oant 7 wite aaikes. Bysûnder is dat it mantsje fan 'e tigerfink ek bûten de briedtiid sjongt, wat by in soad oare prachtfinken minder foarkomt. == Status == De tigerfink hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is stabyl. Dêrom stiet de soarte as "net bedrige" (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/redava/cur/introduction BirdLife International, oproppen 27 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/redava?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 27 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/redava/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Amandava amandava|Tigerfink}} }} {{DEFAULTSORT:Tigerfink}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Tigerfink]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Eksoat yn Bachrein]] [[Kategory:Eksoat yn Brûnei]] [[Kategory:Eksoat yn Gûadelûp]] [[Kategory:Eksoat yn Iran]] [[Kategory:Eksoat yn Itaalje]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] [[Kategory:Eksoat yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Eksoat yn Egypte]] [[Kategory:Eksoat yn Fidzjy]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Eksoat yn Fanûatû]] [[Kategory:Eksoat yn Martinyk]] [[Kategory:Eksoat yn Meksiko]] [[Kategory:Eksoat yn Maleizje]] [[Kategory:Eksoat yn de Filipinen]] [[Kategory:Eksoat yn Portegal]] [[Kategory:Eksoat yn Porto Riko]] [[Kategory:Eksoat yn Reünion]] [[Kategory:Eksoat yn Spanje]] qlujf4ekmonv0sfpcvgqvrxstgz9clj 0 190837 1237624 1223629 2026-08-03T00:42:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237624 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = trijekleurpappegaaiamandine |Ofbyld = [[Ofbyld:Blue-faced Parrotfinch (Bird enclosure) Wildlife Habitat Port Douglas, Queensland (31779741700).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[pappegaaiamandines]] (''Erythrura'') |Wittenskiplike namme= Erythrura trichroa |Beskriuwer, jier= [[Heinrich von Kittlitz|Kittlitz]], 1833 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Areale E. trichroa.JPG|250px]] }} De '''trijekleurpappegaaiamandine''' of '''blaukoppappegaaiamandine''' (''Erythrura trichroa'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] hat in tige grut ferspriedingsgebiet yn [[Oseaanje]] en dielen fan [[Súdeast-Aazje]]. Fan alle pappegaaiamandines is dit ien fan 'e meast foarkommende soarten yn 'e [[avikultuer]]. == Ferskining == De trijekleurpappegaaiamandine is likernôch 12 oant 13 sm lang. De fûgel is foar it grutste part grien fan kleur. De meast opfallende skaaimerken binne de kobaltblauwe kop (it masker) en de reade boppesturtdekfearren en sturt. De snaffel is swart en de poatsjes binne ljochtbrún oant fleiskleurich. Der is in lyts ferskil tusken de mantsjes en wyfkes: it mantsje hat meastentiids in feller en grutter blau masker as it wyfke. By it wyfke rint it blau faak minder fier oer de kop troch en is it grien fan it lichem wat doffer. Jongfûgels binne folslein grien en krije earst nei it earste [[ferfearring|ferfearjen]] it blauwe masker en de reade sturt. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar yn in breed gebiet dat fan [[Yndoneezje]] ([[Selebes]] en de [[Molukken]]) en [[Papoea Nij-Guineä]] rint oant it noardeasten fan [[Austraalje]] ([[Queensland]]) en ferskate eilannegroepen yn 'e [[Stille Oseaan]], lykas de [[Salomonseilannen]] en [[Fanuatû]]. Se libje foaral oan 'e rânen fan it reinwâld, yn sekundêr bosk, op iepen plakken mei gers en yn bamboebosk, faak op hichten tusken de 800 en 2400 meter. De soarte wurdt ferdield yn alve [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: *''Erythrura trichroa sanfordi'' - Selebes (Latimojongbergen en [[Nasionaal Park Lore Lindu]]) *''Erythrura trichroa modesta'' - noardlike Molukken (Ternate, Tidore, Halmahera en Bacan) *''Erythrura trichroa pinaiae'' - Súd-Molukken (Seram en Buru) *''Erythrura trichroa sigillifera'' - [[Nij-Guineä]] en [[Bismarckarsjipel]] *''Erythrura trichroa macgillivrayi'' – noardeastlik Queensland ([[Kaap York-skiereilân|Kaap York]] oant [[Cairns]]) *''Erythrura trichroa eichhorni'' – [[Sint-Mattiaseilannen]] (noardlik fan 'e Bismarckeilannen) *''Erythrura trichroa pelewensis'' – [[Palau-eilannen]] (eastlike [[Karoline-eilannen]]) *''Erythrura trichroa clara'' – Chuuk, Pohnpei (Karoline-eilannen) *''Erythrura trichroa trichroa'' – [[Kosrae]] (Karoline-eilannen) *''Erythrura trichroa woodfordi'' – Guadalcanal en op 'e [[Salomonseilannen]] *''Erythrura trichroa cyanofrons'' - [[Fanûatû]] en de [[Loyaliteitseilannen]] (Lifou en Maré) == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Blue-faced Parrotfinch.jpg|thumb|left|Trijekleurpappegaaiamandine.]] It binne skrutene, mar tige beweechlike fûgels dy't harren faak ferstopje yn it tichte strûkguod. De fûgel yt benammen sied fan gers en bamboe, mar is ek sljocht op lytse ynsekten en figen. Bûten de briedtiid om wurde se faak sjoen yn lytse groepen. It nêst is in bolfoarmich bousel fan gers en moas en sit goed ferside tusken it grien. In lechsel bestiet út 3 oant 6 wite aaikes. == Status == De trijekleurpappegaaiamandine stiet as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Troch it grutte ferspriedingsgebiet en it fermogen fan 'e fûgel om him oan te passen oan feroarjend leefgebiet (lykas kapte bosken dy't wer tichtgroeie), is de populaasje stabyl. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer is de trijekleurpappegaaiamandine in populêre en sterke fûgel. Se binne makliker te kweekjen as in soad oare soarten út itselde skaai. Der binne ferskillende mutaasjes ûntstien, wêrfan de lutino (giel mei reade eagen) faaks de meast bekende is. Se ha ferlet fan in baaiplak, in waarm klimaat en it mei net sige yn it fûgelhok. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-faced-parrotfinch-erythrura-trichroa BirdLife International, oproppen 27 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blfpar3/cur/introduction Ebird, oproppen 27 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/blfpar3 Birds of the World, oproppen 27 maart 2026.] *[https://www.prachtvinken.nl/driekleurpapegaaiamadine/ Prachtfinken, oproppen 27 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Erythrura trichroa|trijekleurpappegaaiamandine}} }} {{DEFAULTSORT:trijekleurpappegaaiamandine}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaaiamandine]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] hcevm5q36zsw39c7xzo06azrbrsho3r 0 190862 1237682 1233302 2026-08-03T10:38:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237682 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wylde kanarje |Ofbyld = [[Ofbyld:Щедрик, Київська обл..jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:European serin (Serinus serinus) female.jpg|250px]]<br></small> |lûd = [[Ofbyld:Serinus serinus - European Serin XC483089.mp3|220px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') |Skaai = [[kanarjes]] (''Serinus'') |Wittenskiplike namme= Serinus serinus |Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1766) |IUCN-status= [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:SerinusSerinusIUCN.svg|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br> {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''wylde kanarje''' (''Serinus serinus'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It is ien fan 'e lytste Europeeske finkefûgels en hy is nau besibbe oan 'e [[kanarje]] fan 'e [[Kanaryske Eilannen]], dêr't ús hûskanarje fan ôfstamt. == Ferskining == De wylde kanarje is in knobsk fûgeltsje fan likernôch 11 oant 12 sm lang. Hy hat in koarte, tsjokke snavel en in opfallende giele stút. It mantsje hat in heldergiel boarst, kiel en foarholle, mei donkere streekjes op 'e fanken en rêch. De rest fan it fearrekleed is griengiel mei brune streken. It wyfke en de jonge fûgels binne folle bleker en grizer fan kleur, mei folle minder giel en mear streken oer it hiele lichem. De sang fan it mantsje is in tige flugge, kwetterjende rige fan hege toanen. == Fersprieding en systematyk == Oarspronklik kaam de wylde kanarje allinnich foar yn it gebiet om de [[Middellânske See]], mar yn 'e rin fan 'e 20e iuw hat de soarte him stadichoan nei it noarden ta útwreide. Hjoed-de-dei briedt de fûgel yn it grutste part fan Europa, fan [[Spanje]] oant de [[Baltyske steaten]] en [[Wyt-Ruslân]]. Se oerwinterje meastentiids yn Súd-Europa of Noard-Afrika, al bliuwe yn sêfte winters guon fûgels hingjen. De soarte is [[monotypysk]], wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde. == Nederlân == Nederlân leit oan 'e noardwestlike kant fan it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte. Yn [[Nederlân]] is de wylde kanarje in seldsume briedfûgel, dy't foaral yn it suden en easten fan it lân fûn wurde kin. Sûnt de jierren 1990 is de soarte nei in skoft fan opgong wer yn oantallen ôfnommen. It oantal briedpearkes wurdt tsjintwurdich op 10 oant 20 briedpearkes rûsd. == Hâlden en dragen == De wylde kanarje libbet leafst yn iepen lânskippen mei ferspreide beammen, lykas parken, tunen, begraafplakken en wyngerds. It binne tige beweechlike fûgels dy't faak boppe yn 'e beammen of op elektrisiteitstried sitte te sjongen. [[Ofbyld:Serinus serinus Nest with eggs.jpg|thumb|left|Nêst mei aaikes.]] It iten bestiet benammen út lytse sied fan krûden en gers, mar yn 'e briedtiid wurde der ek wol ynsekten oan 'e jongen fuorre. It nêst is in tige lyts, kreas bousel fan moas en gers, faak goed ferstoppe oan 'e útein fan in tûke. De fûgel briedt yn Nederlân fan april oant july by ien lechsel en oant augustus by twa lechsels, dat meastentiids út 3 oant 5 aaikes witige aaikes mei brune puntsjes bestiet. De [[ynkubaasjetiid]] duorret 12 oant 13 dagen en nei 15 oant 18 dagen nei it útkommen fan 'e aaikes ferlitte de fûgels it nêst. == Status == De wylde kanarje stiet as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Hoewol't de oantallen yn guon regio's wat skommelje, is de totale populaasje yn Europa grut en it ferspriedingsgebiet noch altiten grut. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/european-serin-serinus-serinus, BirdLife oproppen 30 maart 2026.] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/16400 Sovon, oproppen 30 maart 2026.] *[https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/europese-kanarie#:~:text=Deze%20Zuid%2DEuropese%20soort%20is,van%20rinkelende%20en%20trillende%20klanken Fûgelbeskerming, oproppen 30 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Serinus serinus|Wylde kanarje}} }} {{DEFAULTSORT:wilde kanarje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kanarje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] pjg1n2gjur2iva4uj2mlzkw37mm8xmj 1237683 1237682 2026-08-03T10:39:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237683 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wylde kanarje |Ofbyld = [[Ofbyld:Щедрик, Київська обл..jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:European serin (Serinus serinus) female.jpg|250px]]<br></small> |lûd = [[Ofbyld:Serinus serinus - European Serin XC483089.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') |Skaai = [[kanarjes]] (''Serinus'') |Wittenskiplike namme= Serinus serinus |Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1766) |IUCN-status= [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:SerinusSerinusIUCN.svg|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br> {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De '''wylde kanarje''' (''Serinus serinus'') is in lytse [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It is ien fan 'e lytste Europeeske finkefûgels en hy is nau besibbe oan 'e [[kanarje]] fan 'e [[Kanaryske Eilannen]], dêr't ús hûskanarje fan ôfstamt. == Ferskining == De wylde kanarje is in knobsk fûgeltsje fan likernôch 11 oant 12 sm lang. Hy hat in koarte, tsjokke snavel en in opfallende giele stút. It mantsje hat in heldergiel boarst, kiel en foarholle, mei donkere streekjes op 'e fanken en rêch. De rest fan it fearrekleed is griengiel mei brune streken. It wyfke en de jonge fûgels binne folle bleker en grizer fan kleur, mei folle minder giel en mear streken oer it hiele lichem. De sang fan it mantsje is in tige flugge, kwetterjende rige fan hege toanen. == Fersprieding en systematyk == Oarspronklik kaam de wylde kanarje allinnich foar yn it gebiet om de [[Middellânske See]], mar yn 'e rin fan 'e 20e iuw hat de soarte him stadichoan nei it noarden ta útwreide. Hjoed-de-dei briedt de fûgel yn it grutste part fan Europa, fan [[Spanje]] oant de [[Baltyske steaten]] en [[Wyt-Ruslân]]. Se oerwinterje meastentiids yn Súd-Europa of Noard-Afrika, al bliuwe yn sêfte winters guon fûgels hingjen. De soarte is [[monotypysk]], wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde. == Nederlân == Nederlân leit oan 'e noardwestlike kant fan it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte. Yn [[Nederlân]] is de wylde kanarje in seldsume briedfûgel, dy't foaral yn it suden en easten fan it lân fûn wurde kin. Sûnt de jierren 1990 is de soarte nei in skoft fan opgong wer yn oantallen ôfnommen. It oantal briedpearkes wurdt tsjintwurdich op 10 oant 20 briedpearkes rûsd. == Hâlden en dragen == De wylde kanarje libbet leafst yn iepen lânskippen mei ferspreide beammen, lykas parken, tunen, begraafplakken en wyngerds. It binne tige beweechlike fûgels dy't faak boppe yn 'e beammen of op elektrisiteitstried sitte te sjongen. [[Ofbyld:Serinus serinus Nest with eggs.jpg|thumb|left|Nêst mei aaikes.]] It iten bestiet benammen út lytse sied fan krûden en gers, mar yn 'e briedtiid wurde der ek wol ynsekten oan 'e jongen fuorre. It nêst is in tige lyts, kreas bousel fan moas en gers, faak goed ferstoppe oan 'e útein fan in tûke. De fûgel briedt yn Nederlân fan april oant july by ien lechsel en oant augustus by twa lechsels, dat meastentiids út 3 oant 5 aaikes witige aaikes mei brune puntsjes bestiet. De [[ynkubaasjetiid]] duorret 12 oant 13 dagen en nei 15 oant 18 dagen nei it útkommen fan 'e aaikes ferlitte de fûgels it nêst. == Status == De wylde kanarje stiet as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Hoewol't de oantallen yn guon regio's wat skommelje, is de totale populaasje yn Europa grut en it ferspriedingsgebiet noch altiten grut. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/european-serin-serinus-serinus, BirdLife oproppen 30 maart 2026.] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/16400 Sovon, oproppen 30 maart 2026.] *[https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/europese-kanarie#:~:text=Deze%20Zuid%2DEuropese%20soort%20is,van%20rinkelende%20en%20trillende%20klanken Fûgelbeskerming, oproppen 30 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Serinus serinus|Wylde kanarje}} }} {{DEFAULTSORT:wilde kanarje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kanarje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] ezsi3vmd82gov0gleov8y5m1vcqogqu 0 190885 1237529 1223889 2026-08-02T19:47:49Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237529 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopkanarje |Ofbyld = [[Ofbyld:Serinus alario -near Rooifontein, Northern Cape, South Africa -male-8.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') |Skaai = [[kanarjes]] (''Serinus'') |Wittenskiplike namme= Serinus alario |Beskriuwer, jier= ([[Linnaeus]], 1758) |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartkopkanarje''' (''Serinus alario'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). De soarte komt foar yn 'e drûge dielen fan súdlik Afrika. == Ferskining == De swartkopkanarje is likernôch 12 oant 13 sm lang. It mantsje fan 'e nomimaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boarst, in helderwite nekke en ûnderkant en in kastanjebrune rêch en wjukken. De snaffel is ljochtbrún oant hoarnkleurich en de poaten binne donkerbrún. It wyfke hat gjin swarte kop, mar is griisbrún op 'e kop en de rêch mei streken. De karakteristike kastanjebrune kleur op e wjukken is by har ek folle doffer. De sang is in sêft, fluch en melodieus kwetterjen mei in soad trillers, wêrby't se soms lûden fan oare fûgels neidogge. == Fersprieding == De swartkopkanarje komt foar yn it suden fan [[Afrika]], benammen yn [[Súd-Afrika]], [[Namybje]] en it súdlikste puntsje fan [[Botswana]]. Neffens gegevens fan [[BirdLife International]] libbet de soarte fan de seespegel (0 m) oant likernôch 1.900 meter (soms oant 2.200 m yn 'e Drakensbergen). Hja hawwe in foarkar foar drûge gebieten, lykas de Karoo, strûken, tunen en lânbougrûn. Der binne twa ûndersoarten: *''Serinus alario alario'' - westlik en sintraal Súd-Afrika en Lesoto *''Serinus alario leucolaemus'' - súdlik Namybje en noardwestlik en west-sintraal Súd-Afrika It mantsje fan 'e nominaatfoarm hat in folslein swarte kop, kiel en boppekant fan it boarst sûnder wite ûnderbrekkings yn it gesicht, mar it mantsje fan 'e ''leucolaemus'' hat in wite wynbraustreek boppe it each, in swarte streek troch it each, in wite streek ûnder it each en in wite kiel mei in swarte snorstreek. Tusken de wyfkes binne hast gjin ferskillen te sjen en binne yn it fjild hast net útinoar te hâlden. Earder waard de soarte yn it skaai ''Alario'' set, mar genetyske stúdzjes ha útwiisd dat de soarte besibbe is oan ''Serinus''. De ûndersoarte ''leucolaemus'' waard earder ek as in apart soarte behannele. == Hâlden en dragen == It binne fûgels dy't yn groepen ûnregelmjittich migrearje op syk nei iten en wetter. It iten bestiet út sied fan gers en krûden dy't se op de grûn fine. It lytse nêst is komfoarmich en makke fan gers en fearkes, dat goed ferstoppe sit yn in lege strûk. It wyfke leit meastentiids 2 oant 5 blau-wite aaikes mei brune plakjes. Bûten de briedtiid kinne de fûgels yn gruttere kloften oant 200 fûgels foarkomme. == Status == De swartkopkanarje wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] is it ferspriedingsgebiet grut en wurdt de populaasjetrend as stabyl beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-canary-serinus-alario BirdLife International, oproppen 31 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkhcan2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 31 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/bkhcan2/ZA-NL eBird, oproppen 31 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Serinus alario|Swartkopkanarje}} }} {{DEFAULTSORT:swartkopkanarje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kanarje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] 0mp4zdx8b5vdco7d0iq5g6n3u5vet78 0 190912 1237315 1224009 2026-08-02T13:26:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237315 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte | Namme = sitroensyske | Ofbyld = [[Ofbyld:Carduelis citrinella -Plateau de Beille, Ariege, Midi-Pyrenee, France-8 (1).jpg|250px]] | lûd = [[Ofbyld:Verderón serrano (Carduelis citrinella).mp3|250px]] | Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') | Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') | Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | Famylje = [[finkfûgels]] (''Fringillidae'') | Skaai = [[putters]] (''Carduelis'') | Wittenskiplike namme = Carduelis citronella | Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764 | IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''sitroensyske''' (''Carduelis citronella'', foarhinne ek wol ''Serinus citronella'') is in lytse [[Moskeftigen|moskeftige]] [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[finkfûgels]] (''Fringillidae''). It sitroensyske is in typyske berchfûgel dy't lânseigen is yn 'e heger lizzende dielen fan West- en Sintraal-[[Europa]]. == Beskriuwing == It sitroensyske is in lyts finkje mei in lingte fan likernôch 12 oant 12,5 sintimeter. De fûgel hat in opfallend griengiel oant sitroengiel boarst en gesicht. De rêch is mear grieneftich mei donkere streekjes, wylst de nekke en de sydkanten fan 'e hals in griisblauwe kleur hawwe, wat in wichtich skaaimerk is om him te ûnderskieden fan oare giele finkjes. De wjukken binne donker mei twa ljochte, gielgriene bannen. Der is in lyts ferskil tusken mantsjes en wyfkes ([[seksuële dimorfy]]). It mantsje is feller fan kleur, benammen op it boarst en de kop. It wyfke is wat doffer en hat mear griisbrune tinten op 'e rêch en de flanken. De snaffel is koart, kegelfoarmich en griiseftich en geskikt foar it iten fan lytse sied. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn 'e berchtmen en it ferspriedingsgebiet is beheind ta de [[Alpen]], de [[Pyreneeën]], de [[Jura (berchtme)|Jura]], it [[Swarte Wâld]] en de bergen fan it noarden fan [[Spanje]]. Se libje meastentiids op hichten tusken de 700 en 3300 meter. De fûgel hat in foarkar foar iepen berchbosk, benammen dêr't nullebeammen ôfwiksele wurde mei alpine greiden. Se wurde ek faak sjoen by berchhutten en op plakken dêr't it fee weidet, om't dêr faak in soad krûden en gerssied te finen binne. Winterdeis lûke guon populaasjes nei legere dielen, mar it binne yn prinsipe [[stânfûgel]]s. == Iten == It iten fan it sitroensyske bestiet út lyts sied fan gerssoarten en ferskate alpine krûden. Ek it sied út de kegels fan nullebeammen steane op it menu. Yn 'e briedtiid wurde der somtiden lytse ynsekten iten om de jongen fan ekstra aaiwiten te foarsjen. == Nêst == [[Ofbyld:Carduelis citrinella MHNT.ZOO.2010.11.221 Fort de Tournoux.jpg|thumb|thumb|left|Aaikes.]] De briedtiid begjint faak yn april of maaie, ôfhinklik fan 'e hichte en de snie. It nêst wurdt troch it wyfke boud, faak heech yn in nullebeam en goed ferburgen tsjin de stamme of tusken tichte tûken. It nêst is komfoarmich en fan moas, gers en lytse woartels boud, beklaaid mei fearkes. It wyfke leit fjouwer oant fiif aaikes, dy't ljochtblau binne mei brune plakjes. Hja briedt de aaien yn 13 oant 14 dagen út, wylst it mantsje har fuorret. De jongen wurde troch beide âlden fersoarge en ferlitte nei likernôch 15 oant 17 dagen it nêst. Faak wurde der twa lechsels yn ien seizoen grutbrocht. == Taksonomy == Foar in hiel skoft waard it sitroensyske ta it skaai fan 'e [[kanarjes]] (''Serinus'') rekkene, mar nei genetysk ûndersyk oan it begjin fan 'e 21e iuw ferhûze de soarte nei it skaai fan 'e putters (''Carduelis''). In nau besibbe soarte is it [[Korsikaansk sitroensyske]] (''Carduelis corsicana''), dat allinnich foarkomt op [[Korsika]] en [[Sardynje]]. == Oantallen == Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar de soarte wurdt as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. Mooglike bedrigingen foar de takomst binne klimaatferoaring, om't harren spesifike alpine habitat dêrtroch feroarje kin. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/citril-finch-carduelis-citrinella BirdLife, oproppen op 1 april 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/citfin1/cur/introduction Birds of the World, oproppen op 1 april 2026.] * [https://ebird.org/species/citfin1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 1 april 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Carduelis citronella}} }} {{DEFAULTSORT:Sitroensiske}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Putter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] g0oy8ohocbgel67jw6hb0ikuk6nb4jn 0 190996 1237522 1224307 2026-08-02T19:43:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237522 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte | Namme = swartkintrap | Ofbyld = [[Ofbyld:Karoo Korhaan (Eupodotis vigorsii) (31800773344).jpg|250px]] | lûd = | Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') | Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') | Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') | Famylje =[[trapfûgels]] (''Otididae'') | Skaai = [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'') | Wittenskiplike namme = Heterotetrax vigorsii | Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1831 | IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] | lânkaart = }} De '''swartkintrap''' (''Heterotetrax vigorsii'', synonym: ''Eupodotis vigorsii'') of de '''Karootrap''' is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel komt foar yn it drûge súdwestlike part fan [[Afrika]]. De namme ferwiist nei de karakteristike swarte plak ûnder de snaffel by it mantsje. == Beskriuwing == De swartkintrap is in middelgrutte grûnfûgel en wurdt likernôch 60 sintimeter grut. It fearrekleed is benammen griisbrún mei fine, donkere spikkels, wat foar in poerbêste skutkleur soarget yn 'e steppe- en woastyngebieten dêr't er libbet. De hals en it boarst binne ljochtgriis oant wyteftich. De fûgel hat in lytse swart plak op it kin dat yn in smelle swarte streek op 'e kiel trochrint. De poaten binne stevich en gielich fan kleur, oanpast oan it rinnen op 'e grûn. Hoewol't mantsjes en wyfkes in soad op inoar lykje, is it mantsje meastentiids wat grutter en hat er in dúdliker ôftekene swart kielplak. De fûgel wurdt faak earder heard as sjoen; se binne benammen yn 'e skimer te hearren. == Fersprieding == It ferspriedingsgebiet fan 'e soarte leit yn it suden en westen fan [[Súd-Afrika]] (benammen de Grutte en Lytse Karoo) en it suden fan [[Namybje]]. De soarte libbet yn iepen, drûge gebieten lykas de [[Karoo]], sânige flaktes mei lege begroeiïng en [[healwoastinen]]. It binne [[stânfûgel]]s dy't it hiele jier troch yn itselde gebiet bliuwe. De soarte wurdt faak opdield yn twa [[ûndersoarte]]n, ôfhinklik fan de kleurferiaasjes yn it fearrekleed: *''H. v. vigorsii'': it suden fan Súd-Afrika. *''H. v. karrooensis'': Súd-Namybje en it noarden fan Súd-Afrika. == Ekology == [[Ofbyld:Eupodotis vigorsii 116425172, crop.jpg|thumb|left|Pyk fan 'e swartkintrap.]] Swartkintrappen libje meastentiids yn pearkes of lytse famyljegroepen. Se foerazjearje op 'e grûn en ite in ferskaat oan sied, blêd en fruchten mar fral ynsekten lykas gaanders en krobben. Se binne tige wach en by gefaar sille se leaver fuortrinne of harren plat tsjin de grûn drukke as opfleane. It nêst is net mear as in lyts kûltsje yn it sân, faak ûnder in strûkje. It wyfke leit meastentiids mar ien aai, dat troch de skutkleur hast net opfalt tusken de stiennen. == Beskerming == De swartkintrap wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. Neffens [[BirdLife International]] nimme de oantallen fan 'e soarte ta. Regionaal wurdt lykwols in oar byld sjoen: neffens BirdLife South Africa nimme de oantallen yn Súd-Afrika ôf. Foar (dielen fan) 'e populaasje wurdt rûsd dat de soarte yn trije generaasjes mei likernôch 30% ôfnommen is. BirdLife South Africa pleitet der dêrom foar om de status oan te passen nei hast bedrige (''Near Threatened'').<ref>[https://www.birdlife.org.za/red-list/karoo-korhaan/ BirdLife South Africa, oproppen 5 april 2026.]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/karoo-korhaan-eupodotis-vigorsii BirdLife, oproppen 5 april 2026.] * [https://ebird.org/species/karkor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 5 april 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/karkor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 april 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Heterotetrax vigorsii|''Heterotetrax vigorsii''}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkintrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Woastyntrap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] 9j67026ikrl1up5lubtaplxmf5xxxil 0 191278 1237352 1237103 2026-08-02T14:22:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237352 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sniegier |Ofbyld = [[Ofbyld:Himalayan Griffon - Bhutan S4E0109 (15464421711).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[gieren]] (''Gyps'') |Wittenskiplike namme= Gyps himalayensis |Beskriuwer, jier= [[Allan Octavian Hume|Hume]], 1869 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:GypsHimalayensisMap.svg|250px]] }} De '''sniegier''' (''Gyps himalayensis'') is in [[Aazje|Aziatyske]] giersoarte út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[rôffûgels]]. De fûgel libbet yn 'e bergen. == Uterlik == [[Ofbyld:Himalayan Griffon in Jodbeed Gadhwala Conservation Reserve November 2025 by Tisha Mukherjee 03.jpg|thumb|left|Fûgel yn Radjastan.]] De sniegier is in tige grutte gier en ien fan 'e grutste en swierste gieren yn 'e [[Himalaya]], mei in lichemslingte fan 103–110 sm, in wjukspanne fan 260–290 sm en in gewicht fan acht oant tolve kg. Hy liket op 'e [[feale gier]], mar is grutter, mei in krêftiger lichem en in wat langere sturt. In goed skaaimerk is dat de wjukdekfearren en it lichem bleek bêzje fan kleur binne en dúdlik kontrastearje mei de donkere slachpinnen en sturt. Fierder binne de lichemsfearren mar licht streke. De poaten en skonken binne rôze-eftich en de keale hûd by de snaffel is bleekblau ynstee fan donkerblau. De jonge fûgel hat bêzjewite streken op 'e skouderfearren en wjukdekfearren, dy't kontrastearje mei de donkerbrune ûnderkant. Dit yn kombinaasje mei de ljochtstreke donkere boppekant ûnderskiedt him fan 'e [[muontsegier]] (''Aegypius monachus''), dy't oars fan 'e selde grutte is. Ek de jonge [[Bingaalske gier]] (''Gyps bengalensis'') liket derop, mar de sniegier is folle grutter en krêftiger mei bredere wjukken en in langere sturt en is mear streke op sawol de ûnder- as boppekant. == Fersprieding en systematyk == De sniegier komt foar yn berchstreken tusken de 1.200 en 5.500 meter hichte, yn 'e Himalaya fan it noarden fan [[Pakistan]] en it noarden fan [[Yndia]] troch it suden fan [[Tibet]] en [[Nepal]] oant [[Bûtan]] en [[Sintraal-Sina]], mar ek nei it noardeasten troch de [[Pamir]] oant [[Tian Shan-berchtme|Tiansjan]] en mooglik [[Tarbagataj]] en [[Altai-berchtme|Altaj]]. Jonge fûgels ferspriede har ek nei it suden nei de flakten yn it noarden fan Yndia, yn [[Radjastan]] en [[Assam]]. Hy is ek waarnommen yn [[Tailân]], [[Birma]], [[Kambodja]] en [[Singapoer]] en fan 13 oant 16 oktober 2012 yn 'e [[Feriene Arabyske Emiraten]]. De soarte wurdt behannele as [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Himalayan Griffon pair.jpg|thumb|left|Pearke sniegieren.]] De sniegier wurdt faak sjoen op rotspunten, dêr't syn meast brûkte sitplakken ferret wurde troch wite plakken fan 'e dong. Kloften folgje weidzjend fee op syk nei deade bisten. Hy yt allinnich ies, soms ek bedoarn fleis, en hy mijt de yngewanten dy't se oerlitte oan oare gieren. Op 'e Tibetaanske heechflakte bestiet it fretten foar 64% út deade domestisearre [[jak]]s (''Bos mutus''). Dêr't oare gieren foarkomme is er meastentiids dominant, mar ûnderhearrich oan 'e wolf, de snieloaihoars en de muontsegier. De sniegier is ek sjoen by it iten fan dinnenullen (''Pinus roxburghii''), in gedrach dat oant no ta noch net ferklearre is. It briedseizoen fan 'e soarte begjint yn jannewaris. It nêst wurdt boud op in ûntagonklike rotsrâne, yn it noardeasten fan Yndia tusken 1.215 en 1.820 meter hichte, yn Tibet sa heech as 4.245 meter. Ferskate pearen kinne op 'e selde râne briede, trochstrings fiif oant sân pearen yn eltse koloanje. It nêst is relatyf lyts foar sa'n grutte fûgel en wurdt, ek al wurdt der by werbrûk oan ferboud, net sa massyf as by oare grutte rôffûgels. Op 'e Tibetaanske heechflakte is er briedend sjoen yn 'e buert fan 'e [[lammegier]], wat opmerklik is om't er oars faak tige agressyf is tsjin oare giersoarten. De sniegier leit ien inkeld wyt aai mei reade plakjes. Yn it noarden fan Yndia fynt dat tusken 25 desimber en 7 maart plak. Yn finzenskip is de briedtiid op 54-58 dagen fêststeld. De jonge fûgels bliuwe seis of sân moannen by de âlden. == Status en bedriging == De sniegier wurdt bedrige troch it giftige medisyn diclofenac, dat yn it ies foarkomt fan fee. Ferskillende oare gieresoarten dy't earder algemien foarkamen binne dêrtroch sa slim troffen, dat se no as krityk bedrige behannele wurde. Oant no ta is de sniegier lykwols net yn 'e selde mjitte troffen, mar it oantal briedende fûgels liket bygelyks yn Nepal ôf te nimmen. Ferskate lannen yn Súd-Aazje hawwe maatregels nommen om it gebrûk fan diclofenac yn 'e feehâlderij te beheinen of te ferbieden. De ynternasjonale natuerbeskermingsorganisaasje [[IUCN]] tinkt dat der in risiko bestiet dat de soarte yn 'e takomst yn oantallen ôfnimme sil en kategorisearret de fûgel dêrom as gefoelich (NT). De wrâldpopulaasje wurdt ynearsten rûsd tusken de folwoeksen 66.000 en 334.000 fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/himalayan-griffon-gyps-himalayensis BirdLife, oproppen 24 april 2026.] * [https://ebird.org/species/himgri1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 24 april 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/himgri1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 april 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gyps himalayensis|Sniegier}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gier]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] 7llzjwxbnj4ma2hapfvx9adest9wvz6 0 191283 1237375 1237099 2026-08-02T14:39:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237375 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sparwergier |Ofbyld = [[Ofbyld:Gyps rueppellii -Nairobi National Park, Kenya-8-4c.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[gieren]] (''Gyps'') |Wittenskiplike namme= Gyps rueppellii |Beskriuwer, jier= [[Alfred Brehm|Brehm]], 1852 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] |lânkaart= }} De '''sparwergier''' of '''Rüppells gier''' (''Gyps rueppellii'') is in tige bedrige fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[rôffûgels]] == Uterlik == De sparwergier hat syn namme te tankjen oan it patroan op syn fearren, dat tinken docht oan 'e streken fan in sparwer. De fearren binne brún-swart mei ljochte, hast wite rânen, wat de fûgel in skobbe-eftich uterlik jout. Hy is sa'n 85 oant 103 sintimeter lang en hat in wjukspanne fan 2,2 oant 2,4 meter. It gewicht leit meastentiids tusken de 6,5 en 9 kilogram. == Fersprieding en ûndersoarten == [[Ofbyld:Gyps rueppellii Kopf.JPG|thumb|left|Kop fan 'e sparwergier.]] De sparwergier komt foar yn 'e [[Sahel]]-regio fan [[Afrika]], in stripe lân dy't fan [[Senegal]] yn it westen oant [[Etioopje]] yn it easten rint, en fierder súdlik yn [[East-Afrika]] (ûnder oare yn [[Kenia]] en [[Tanzania]]). It leefgebiet bestiet út drûge [[savanne]]s, iepen gerslannen en de foarberchtmes. Fan 'e sparwergier wurde somtiden twa [[ûndersoarte]]n erkend, mar guon autoriteiten behannelje de soarten as [[Monotypysk takson|monotypysk]]: *''Gyps rueppellii rueppellii'': de nominaatfoarm dy't foarkomt yn it westlike en sintrale diel fan it ferspriedingsgebiet, fan Senegal en [[Mauretaanje]] oant yn Sûdan en Etioopje. *''Gyps rueppellii erlangeri'': dizze ûndersoarte komt foar yn it eastlike diel, benammen yn Etioopje, [[Somaalje]]. Dizze fûgels binne faak wat bleker fan kleur as de nominaatfoarm. == Ekology == De sparwergier is in spesjalisearre iesiter dy't bekend stiet om syn bûtengewoane úthâldingsfermogen en fleanhichte. Hy kin oerenlang sweve op 'e termyk en leit faak grutte ôfstannen ôf op syk nei karkassen op 'e Afrikaanske savannes. De soarte is tige sosjaal en libbet, yt en briedt yn grutte groepen. It is de heechst fleanende fûgel dy't ea waarnommen is; yn 1973 waard ien eksimplaar fan 'e soarte opsûgd yn e motor fan in ferkearsfleantúch op in hichte fan 11.300 meter. Dizze hichte is mooglik troch in spesjale fariant fan hemoglobine yn harren bloed, dy't soerstof folle effisjinter opnimt as by oare fûgels. == Status == De sparwergier stiet as krityk bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Om de soarte te beskermjen binne ferskate maatregels ynfierd. Yn in tal Afrikaanske lannen libbet de fûgel yn nasjonale parken en oare beskerme gebieten, dêr't it leefgebiet beholden bliuwt. Dêrnjonken wurdt besocht om it gebrûk fan giftige stoffen en skealike feterinêre medisinen te beheinen, omdat fergiftiging ien fan 'e grutste bedrigingen foarmet. Ek wurdt ynternasjonaal omtinken frege foar de beskerming fan gieren, ûnder oaren troch bettere wetjouwing, tafersjoch op populaasjes en it beskermjen fan briedkoloanjes. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/r%C3%BCppells-vulture-gyps-rueppelli BirdLife, oproppen 24 april 2026.] * [https://ebird.org/species/ruegri1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 24 april 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/ruegri1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 april 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gyps rueppellii|Sparwergier}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gier]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 2p524pdbs7r594ojazzzmuy2m6wa6gb 0 191298 1237593 1228649 2026-08-03T00:08:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237593 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = tinsnaffelgier |Ofbyld = [[Ofbyld:Slender-billed Vulture by Tisha Mukherjee 05.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[gieren]] (''Gyps'') |Wittenskiplike namme= Gyps tenuirostris |Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|Gray]], 1844 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:GypsTenuirostrisMap.png|250px]] }} De '''tinsnaffelgier''' (''Gyps tenuirostris'') is in krityk bedrige [[rôffûgel]], dy't foarkomt yn it suden en súdeasten fan [[Aazje]]. Lange tiid waard er sjoen as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[Yndyske gier]], mar hjoed-de-dei wurdt er as in aparte soarte beskôge. == Uterlik == De tinsnaffelgier is in middelgrutte gier fan 80 oant 95 sm lang mei in wjukspanne fan sa'n 2 oant 2,5 meter. Hy liket in soad op de [[Yndyske gier]], mar hat in donkerder kop en in tinnere, swarte snaffel. De kop en nekke binne keal, swart en rimpelich. It fearrekleed is foar it grutste part griisbrún mei in ljochte stút. Der is gjin ferskil yn uterlik tusken mantsjes en wyfkes. == Fersprieding en habitat == De fûgel hat in ferspriedingsgebiet dat noardliker en eastliker leit as dat fan 'e Yndyske gier. Hy komt foar yn it noarden fan [[Yndia]] (yn it streamgebiet fan de [[Ganges]] en de [[Brahmaputra]]), it suden fan [[Nepal]] en dielen fan [[Bangladesj]], [[Birma]] en [[Kambodja]]. De fûgel is yn Tailân en Maleizje útstoarn en yn Laos en Fjetnam is de soarte tige seldsum. Oars as de Yndyske gier, dy't op rotsen briedt, bout de tinsnaffelgier syn nêsten heech yn beammen (7 oant 25 meter boppe de grûn). It binne gjin [[trekfûgel]]s; se bliuwe meastentiids it hiele jier yn itselde gebiet. == Ekology == Tinsnaffelgieren briede tusken oktober en maart. In pearke bout in grut nêst fan tûken en leit meastentiids mar ien aai per jier, dat yn sa'n 50 dagen útbret wurdt. It binne sosjale iesiters dy't faak yn groepen sjoen wurde by karkassen, ek yn it selskip fan oare gieresoarten lykas de [[Bingaalske gier]]. Se frette foaral deade sûchdieren, lykas fee, mar sykje ek op stoartplakken nei fretten. == Status en beskerming == Sûnt 2002 stiet de soarte as krityk bedrige op de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Yn 2021 waard rûsd dat der minder as 870 folwoeksen fûgels yn it wyld oer binne. De grutste bedriging is it medisyn diclofenac yn it fee dêr't se fan frette, wat by de fûgels nierfalen feroarsaket. Yn Kambodja, dêr't gjin diclofenac brûkt wurdt, libbet noch in lytse, stabile populaasje. Beskermingsmaatregels besteane út it ferbieden fan it behanneljen fan fee troch feedokters mei diclofenac, it opsetten fan fokprogramma's yn finzenskip en it ynstelle fan saneamde "giererestaurants", dêr't de fûgels feilich, net-fergiftige ies krije. == Keppeling om utens == * [https://save-vultures.org/ Saving Asia’s Vultures from Extinction] {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-vulture-gyps-tenuirostris BirdLife, oproppen 25 april 2026.] * [https://ebird.org/species/slbvul1?siteLanguage=fy Ebird, oproppen 25 april 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbvul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 25 april 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gyps tenuirostris|Tinsnaffelgier}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gier]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] aen04161pa5dv89rhycjdjj9yh9zghi 0 191381 1237490 1228810 2026-08-02T18:58:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237490 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte gier |Ofbyld = [[Ofbyld:Black vulture (Coragyps atratus brasiliensis) Peten.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[gierfûgels fan de Nije Wrâld]] (''Cathartidae'') |Skaai = [[swarte gieren]] (''Coragyps'') |Wittenskiplike namme= Coragyps atratus |Beskriuwer, jier= [[Johann Matthäus Bechstein|Bechstein]], 1793 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Coragyps atratus map.svg|250px]] }} De '''swarte gier''' (''Coragyps atratus''), ek wol '''ravengier''' neamd, is in [[rôffûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[gierfûgels fan de Nije Wrâld]] (''Cathartidae''). Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet oer de beide Amerikaanske kontininten. Yn syn leefgebiet wurdt er ûnder oare ''zopilote negro'', ''gallinazo'', ''urubu'' of ''zoncho'' neamd. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Black vulture in Cartagena 03.jpg|thumb|left|Fûgel yn Kolombia.]] De fûgel hat in lingte fan 58 oant 69 sm en in wjukspanne fan 130 oant 152 sm. It gewicht leit meastal tusken de 2 en 2,7 kg. De swarte gier is in hast hielendal swarte fûgel mei in donkergrize kop en nekke mei in soad tearen. De snaffel en de poaten binne relatyf swak; de poaten binne mear bedoeld om op te rinnen as om proaien mei te gripen. Skaaimerkend binne de brede wjukken mei in wyt útein (allinne de slachpinnen) en in koarte, rjocht ôfsniene sturt. Der is gjin dúdlik ferskil yn uterlik tusken de mantsjes en de wyfkes. Se kinne yn it wyld likernôch twintich jier âld wurde. == Fersprieding == De swarte gier hat in grut ferspriedingsgebiet dat rint fan it súdeasten fan 'e [[Feriene Steaten]] (likernôch fan 'e New Jersey oant Nebraska), oer hiel [[Midden-Amearika]] en de [[Karibysk Gebiet|Kariben]], oant it sintrale diel fan [[Súd-Amearika]] ([[Sily]] en it noarden fan [[Argentynje]]). De swarte gier hâldt him meastal op yn 'e waarmere gebieten. De fûgel is foaral te finen yn leechlânsgebieten en wurdt komselden boppe de 2500 meter yn 'e [[Andes]] oantroffen. Yn it easten fan 'e Feriene Steaten is de lêste desennia in dúdlike útwreiding fan it ferspriedingsgebiet nei it noarden ta te sjen. De swarte gier kin him maklik oanpasse en is dêrtroch in algemiene soarte yn ferskate biotopen, lykas bosken, kustgebieten, [[savanne]]s en stedsgebieten. Tichte [[reinwâld]]en en hege berchgebieten wurde yn 'e regel mijd. == Ekology == Lykas as de [[readkopgier]] (kalkoengier) yt de swarte gier fral [[ies]] en minsklik ôfeart. It is de minst tiere fûgel fan alle Amerikaanske gieren. Se binne echte kultuerfolgers en dogge it goed by fiskmerken, slachthuzen en jiskebulten. Troch ferbettere hygiëne en it begraven fan dead fee wurdt it iten yn bewenne gebieten somtiden minder, mar oan sneldiken fine se in soad slachtoffers fan it ferkear. Dêrnjonken ite se ek palmnuten, fruit, aaien en lytse bisten lykas ynsekten en hagedissen. [[Ofbyld:Coragyps atratus Mexico.jpg|thumb|left|Swarte gier mei iepen wjukken.]] Swarte gieren libje yn grutte groepen en binne de meast sosjale soarte fan alle Amerikaanske gieren. Benammen yn bewenne streken foarmje se groepen fan bytiden wol hûnderten fûgels. Se fine harren fretten útslutend mei de eagen. Om't se sels hast net rûke kinne, folgje se faak readkopgieren nei in karkas. Hoewol't se lytser binne, binne swarte gieren tige bretaal; troch harren grutte oantal jeie se faak oare iesiters by in karkas wei. Allinne foar de grutte [[keningsgier]] hawwe se respekt. By sinnich waar nei de rein wurde se faak sjoen mei de wjukken wiid útinoar spraat om te drûgjen. [[Ofbyld:Black_Vulture_egg_MAV_01.jpg|thumb|Aai.]] As nêst brûke se faak in holle beam of in rotsnaad. It wyfke leit twa oant trije aaien, dêr't beide âlden om bar op briede. Nei 32 oant 41 dagen komme de aaien út. De jongen wurde fuorre mei opkoarre iten út it krop fan 'e âlden. Nei sawat tsien wiken ferlitte de jonge fûgels foar it earst it nêst. == Status == De swarte gier hat op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] de status net bedrige. Hoewol't de ûnwikkeling fan 'e wrâldpopulaasje ûnbekend (''unknown'') is, liket de soarte yn dielen fan Noard-Amearika syn ferspriedingsgebiet út te wreidzjen. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/search?search=Coragyps%20atratus BirdLife, oproppen 27 april 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blkvul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 april 2026.] *[https://ebird.org/species/blkvul eBird, oproppen 27 april 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Coragyps atratus}} }} [[Kategory:Swarte gier]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] m1tacix38ylsvzxzckrjbwa7bn7wola 0 191567 1237374 1233301 2026-08-02T14:38:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237374 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = sparwer |Ofbyld = [[Ofbyld:Accipiter nisus, male, Scotland (50668986272).jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Female Sparrowhawk in the rain! (49557947612).jpg|250px]]<br><small>wyfke</small><br> |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[falkeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[sparwers]] (''Accipiter'') |Wittenskiplike namme= Accipiter nisus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:AccipiterNisusIUCNver2018 2.png|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1={{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} stânfûgel |Kolom2= {{Color box|#00FFFF}} trekfûgel<br>{{Color box|#007FFF}} wintergast }}</small> }} De '''sparwer''' (''Accipiter nisus'') is in lytse [[rôffûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). De soarte is wiidferspraat oer de [[Alde Wrâld]] en stiet bekend om syn spesjalisearre jachttechniken op lytse [[sjongfûgel]]s. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Sparrowhawk - Accipiter nisus2.jpg|thumb|left|Sparwer.]] Sparwers ha koarte, rûne wjukken en in lange sturt, wat him tige manûvrearber makket tusken de beammen. Der is in grut ferskil yn it formaat tusken de geslachten ([[seksuele dimorfy]]): it wyfke is oant 25% grutter as it mantsje en kin wol twa kear sa swier wêze. It mantsje hat in wjukspanne fan 59 oant 64 sm, in wyfke hat in wjukspanne fan 67 oant 80 sm. It mantsje hat in laai-eftige blau-grize boppekant en in ûnderkant mei fine, oranje-brune dwersstreken. It wyfke is oan 'e boppekant griisbrún en hat op 'e ljochte ûnderkant donkergrize oant brune streken. Beide geslachten hawwe opfallende giele eagen en lange, tinne giele poaten mei skerpe klauwen. == Fersprieding en ûndersoarten == De sparwer komt foar yn grutte dielen fan [[Jeropa]], [[Aazje]] en it noarden fan [[Afrika]]. Ofhinklik fan it leefgebiet wurde der sân [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''A. n. nisus'': De nominaatfoarm dy't yn Jeropa en West-Aazje oant de [[Jenisej]] foarkomt. * ''A. n. nisorius'': Komt foar yn [[Ierlân]] en [[Grut-Brittanje]]. * ''A. n. wolterstorffi'': In lytsere en donkerder foarm op [[Sardynje]] en [[Korsika]]. * ''A. n. punicus'': De grutste ûndersoarte dy't yn it noardwesten fan Afrika libbet. * ''A. n. granti'': In lytse ûndersoarte fan [[Madeira]] en de [[Kanaryske Eilannen]]. * ''A. n. melanschistos'': Komt foar yn 'e [[Himalaya]] en it Tibetaansk Heechlân. * ''A. n. nisosimilis'': De eastlike foarm dy't yn Sintraal- en East-Aazje libbet. == Nederlân == Yn Nederlân is de sparwer tsjintwurdich in algemiene fûgel, mar dat hat net altyd sa west. Om 1970 hinne wie de stân yn Nederlân sakke nei mar 250 briedpearen troch it fergiftige bestridingsmiddels (lykas [[DDT]]) yn 'e lânbou. Nei it ferbod op dy middels folge in rap werstel. De fûgel wreide syn briedgebiet út fan 'e sângrûn nei de leechlizzende klaaigebieten en sels nei de grutte stêden. Dochs is der sûnt it jier 2000 wer in delgong te sjen, benammen op 'e hegere grûn. Yn Nederlân sakke it oantal fan sa'n 5.000 pearen yn 2000 nei likernôch 2.500 yn 2020. Redenen hjirfoar binne ûnder oare: * Predaasje: De weromkomst fan 'e [[hauk]], dy't de nêsten fan sparwers plonderet. * boskbehear: It omsetten fan jonge produksjebosken yn iepen natoergebieten, wêrtroch't habitat ferlern giet. * Iten: In tekoart oan proaifûgels op earme grûn. == Fergeliking mei de hauk == De sparwer wurdt faak betiizge mei de hauk (''Accipiter gentilis''). De wichtichste ferskillen binne: * Grutte: De sparwer is in stik lytser; in wyfke-sparwer is likernôch sa grut as in hauk-mantsje. * Silhûet: De sparwer hat in rjochtere sturt mei skerpe hoeken, wylst de hauk in rûne sturt hat. * Poaten: De sparwer hat tinne, giele poaten ("potleadpoaten"), de hauk hat folle dikkere en krêftiger poaten. == Ekology == [[Ofbyld:Accipiter nisus Forst Jungfernheide 080610.jpg|thumb|Nêst mei jonge sparwers.]] Sparwers binne spesjalisearre yn it fangen fan lytse fûgels, lykas [[mosken]], [[miezen]] en [[finken]]. Se jeie faak mei in ferrassingsoanfal, wêrby't se leech by de grûn of oer hagen hinne fleane om harren proai oer it mad te kommen. Tunen binne populêre jachtgebieten, benammen dêr't fûgelfoerplanken steane. Se bouwe harren nêst meastentiids yn beammen yn in ticht stikje bosk. It wyfke leit trije oant seis aaien. It mantsje soarget yn 'e briedtiid foar it iten, wylst it wyfke op it nêst bliuwt om de jongen te beskermjen. == Status en bedrigingen == [[Ofbyld:Accipiter nisus 2 (Martin Mecnarowski).jpg|thumb|left|Fûgel yn Tsjechje.]] Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de sparwer de status net bedrige. Dochs hat de populaasje yn 'e 20e iuw in swiere klap krigen troch it gebrûk fan bestridingsmiddels lykas [[DDT]]. Dizze gifstoffen soargen derfoar dat de aaiskalen sa tin waarden, dat se ûnder it brieden brutsen. Sûnt it ferbod op dizze middels is de stân wer flink tanommen. Hjoed-de-dei binne botsingen tsjin glês en it ferlies fan gaadlik briedgebiet de grutste bedrigingen. De IUCN beskôget de populaasje as stabyl. == Etymology == De namme sparwer is ôflaat fan it Aldheechdútske ''Sparwâri'', in gearstalling fan ''sparo'' (mosk) en ''aro'' (earn). De betsjutting is dus letterlik "moskearn". Dat ferwiist nei de spesjalisearre jacht fan dizze rôffûgel op lytse sjongfûgels. Yn it Ingelsk is de namme ''Sparrowhawk'' op 'e selde wize opboud. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-sparrowhawk-accipiter-nisus BirdLife International, oproppen 3 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/eurspa1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 3 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/eurspa1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Accipiter nisus}} }} [[Kategory:Sparwer]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] lnd0roa2iam98s1iyih49tqowwgfljj 0 191603 1237566 1229355 2026-08-02T20:16:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237566 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swelleglee |Ofbyld = [[Ofbyld:Chelictinia riocouriiEYP09A.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[swellegleeën]] (''Chelictinia'') |Wittenskiplike namme= Chelictinia riocourii |Beskriuwer, jier= [[René Primevère Lesson|Lesson]], [[1843]] |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Chelictinia riocourii distribution map.svg|250px]]</span><small>{{Kolommen2 |Kolom1={{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} net-briedfûgel }}</small> }} De '''swelleglee''' (''Chelictinia riocourii'') is in [[rôffûgel]] út it [[Monotypysk takson|monotypyske]] skaai fan 'e [[swellegleeën]] (''Chelictinia''). De namme ferwiist nei de opfallende sturt dy't tinken docht oan dy fan in [[Swelfûgel|swel]]. Hoewol't de fûgel yn it ferline wolris by oare gleeën yndield waard, heart er neffens genetysk ûndersyk thús yn 'e [[ûnderfamylje]] fan 'e [[grize gleeën]] (''Elaninae''), krekt as de [[skiere glee]] en de [[pearelglee]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Chelictinia riocourii -Far North Region, Cameroon -flying-8.jpg|thumb|left|Yn 'e flecht is de swellesturt goed te sjen.]] De swelleglee is in lytse, slanke rôffûgel mei in lingte fan likernôch 30 sm en in wjukspanne fan 78 sm. It meast opfallende skaaimerk is de lange, djip foarke sturt. De fûgel is fan boppe benammen ljochtgriis en fan ûnder wyt. De wjukken binne smel en puntich, itjinge him in hiele flugge en linige fleander makket. Om 'e reade eagen sit faak in swart masker. Der is hast gjin ferskil yn uterlik tusken mantsjes en wyfkes. Juvenilen binne donkerder op 'e rêch mei readbrune rânen oan 'e fearren en mear krêmkleurich fan ûnder. == Fersprieding == De soarte komt foar yn 'e [[Sahel]]. It ferspriedingsgebiet rint fan [[Senegal]] en [[Gambia]] yn it westen oant [[Etioopje]], [[Kenia]] en [[Somaalje]] yn it easten. De fûgel is foar in part in [[trekfûgel]], se ferhúzje binnen Afrika ôfhinklik fan 'e reintiid om de grutte swarmen ynsekten te folgjen. == Hâlden en dragen == De swelleglee is in sosjale fûgel dy't faak yn losse groepen of lytse koloanjes briedt. In bysûnder skaaimerk is dat se harren nêst faak bouwe yn beammen dêr't ek nêsten fan folle gruttere rôffûgels yn sitte, lykas de [[eargier]] (''Torgos tracheliotos''). Dit biedt de lytse gleeën mooglik beskerming tsjin rôfdieren. De aaien binne faak krêmkleurich mei brúnreade plakken. It brieden duorret sa'n 28 dagen en de piken bliuwe likernôch fiif wiken op it nêst. Yn 'e Sahel is de timing fan it brieden krúsjaal; se briede faak sa dat de jongen út it aai komme op it momint dat der troch de rein in oerfloed oan ynsekten is. De fûgel jaget foaral op grutte ynsekten lykas [[sprinkhoanne]]n en [[Termyt|termiten]], dy't er faak sa út de loft grypt. Ek lytse reptilen sa as hagedissen en bitiden lytse [[sûchdieren]] steane op it menu. == Status == De populaasje fan 'e swelleglee stiet ûnder druk. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] kategorisearre as kwetsber (''Vulnerable''). De wichtichste bedrigingen binne it habitatferlies yn 'e Sahel en it oermjittich brûken fan bestridingsmiddels (pestisiden) tsjin sprinkhoannen, wêrtroch't de fûgels fergiftige wurde of gjin iten mear fine kinne. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scissortailed-kite-chelictinia-riocourii BirdLife International, oproppen 6 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/sctkit1/ eBird, oproppen 6 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/sctkit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 6 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chelictinia riocourii|Swellegleeën}} }} {{DEFAULTSORT:Swelleglee}} [[Kategory:Swelleglee]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] 6bvtla1gnn7x2qxsdfmlo344ghyibqo 0 191744 1237372 1229807 2026-08-02T14:37:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237372 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Spaanske keizerearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Aquila adalberti.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[echte earnen]] (''Aquila'') |Wittenskiplike namme = Aquila adalberti |Beskriuwer, jier = [[C.L. Brehm]], 1861 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Aquila adalberti distr.PNG|250px]] }} De '''Spaanske keizerearn''' of '''Ibearyske keizerearn''' (''Aquila adalberti'') is in earn út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Aquila'' ("echte earnen") dy't allinne op it [[Ibearysk skiereilân]] foarkomt. De wittenskiplike namme is in earbetoan oan [[Adalbert Willem fan Beieren]]. De fûgel wurdt hjoed-de-dei sjoen as in súksesferhaal op it mêd fan natuerherstel yn Europa. == Skaaimerken == De Spaanske keizerearn is likernôch like grut as de gewoane [[keizerearn]]; de fûgels wurde 75 oant 85 sm lang en ha in wjukspanne fan 1,8 oant 2,1 m en in gewicht fan 2,8 oant 3,5 kg. Folwoeksen fûgels binne donkerder fan kleur as de keizerearn, mei in karakteristike wite foarrâne oan 'e ûnder- en boppewjuk. Unfolwoeksen fûgels binne krekt wer ljochter, egaal kanielbrún. == Taksonomy == De Spaanske keizerearn is nau besibbe oan 'e keizerearn (''Aquila heliaca''). Oant yn 'e jierren 1990 waard tocht dat de Spaanske keizerearn in [[ûndersoarte]] wie, mar sûnt de iuwwikseling wurdt de fûgel op grûn fan genetysk ûndersyk en uterlike skaaimerken as in aparte soarte beskôge. == Fersprieding en habitat == Dizze earn libbet yn Súdwest- en Sintraal-[[Spanje]] en hat de lêste jierren ek wer in populaasje yn [[Portegal]]. Oant likernôch healwei de 20e iuw briede de Spaanske keizerearn noch yn it noarden fan [[Marokko]]. De lêste befêstige briedgefallen yn Marokko stamje út de jierren 1970. Dêrnei is de soarte dêr as briedfûgel offisjeel útstoarn ferklearre. Wylst de populaasje nei de grutte tebekgong yn 'e 20e iuw allinnich noch beheind wie ta gebieten lykas it [[Nasjonaal Park Monfragüe]] en [[Natsjonaal Park Doñana|Coto de Doñana]], hat de soarte syn ferspriedingsgebiet de lêste desennia flink útwreide. Hy briedt yn Mediterraansk bosk en iepen beamgreiden (Dehesas) mei koark-iken en stien-iken. Nije pearkes briede no ek yn mear yn kultuer brochte lânskippen mei lytse boskjes. Wichtige betingsten foar de earn binne in grut oanbod fan kninen (syn haadfiedsel) en sa min mooglik minsklike fersteuring yn it briedseizoen. Ien fan 'e grutste gefaren foarmje hjoed-de-dei de heechspanningsliedings. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Aquila adalberti MHNT.ZOO.2010.11.93.5.jpg|thumb|left|Aai.]] De Spaanske keizerearn is [[Monogamy|monogaam]]. In pearke bliuwt meastentiids harren hiele libben byinoar. Se ferdigenje in fêst territoarium dat it hiele jier troch beset wurdt. De briedtiid begjint betiid yn it jier. It wyfke leit yn 'e regel 2 oant 3 aaien (soms 4). Der sit faak in pear dagen tusken it lizzen fan 'e aaien. It brieden duorret sa'n 43 oant 45 dagen. De piken binne nei likernôch 75 oant 80 dagen grut genôch om út te fleanen Njonken kninen yt de earn ek [[kjifdieren]], [[dofûgels|dowen]], [[krieën]], [[einen]] en bytiden sels jonge [[foks]]en. Wylst de eastlike keizerearn in [[trekfûgel]] is, bliuwt de Spaanske keizerearn it hiele jier troch yn syn briedgebiet. Yn Nederlân is de Spaanske keizerearn in tige seldsume doarmer mei mar ien befêstige waarnimming út 2007. == Status en werstel == Yn 'e jierren 1960 wie de Spaanske keizerearn ien fan 'e meast bedrige rôffûgels op 'e wrâld, mei noch mar 30 briedpearen. Troch strange beskerming, oanpassingen oan elektryske liedings en it ferbetterjen fan it liifgebiet, is de populaasje de lêste jierren wer groeid. Der wurde no mear as 840 briedpearen teld (stân 2023/2024), wat delkomt op sa'n 1.700 folwoeksen fûgels. Fan mar 3 pearen yn 2007 is de Portegeeske populaasje groeid nei mear as 20 pearen. De fûgel hat op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] de status fan kwetsber (''Vulnerable''). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spanish-imperial-eagle-aquila-adalberti BirdLife International, oproppen 3 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/spaeag1 eBird, oproppen 3 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/spaeag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 4 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aquila adalberti}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte earn]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] n7imey4z49nj3vkybnr7ngnt1bblvz3 0 191748 1237488 1229839 2026-08-02T18:56:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237488 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte earn |Ofbyld = [[Ofbyld:Verreaux's Eagle (23803222411).jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukfûgeleftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[echte earnen]] (''Aquila'') |Wittenskiplike namme = Aquila verreauxii |Beskriuwer, jier = [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1830 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Aquila verreauxii distr.png|250px]] }} De '''swarte earn''' (''Aquila verreauxii'') is in grutte [[rôffûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). It is in opfallende ferskining dy't foaral foarkomt yn 'e rotsige gebieten fan it súdlike en eastlike diel fan [[Afrika]]. De wittenskiplike namme is in earbetoan oan 'e Frânske samler [[Jules Verreaux|Jules Pierre Verreaux]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Aquila verreauxii01.jpg|thumb|left|Fûgel yn 'e flecht.]] De swarte earn is in grutte earn mei in lichemslingte fan 78 oant 88 sm en in wjukspanwiidte fan 1,89 oant 2,09 m. Dêrmei is er krekt wat lytser as de [[stienearn]] (''Aquila chrysaetos''). It fearrekleed fan folwoeksen fûgels is foar in grut part swart. Karakteristyk binne de wite "V" op 'e rêch en de wite stút. Yn 'e flecht binne der dúdlike wite plakken te sjen op 'e slachpinnen fan 'e wjukken. It sylhûet fan 'e wjukken is apart: de wjukbasis is frij smel, wylst de hânpinnen breed útwreidzje. Jonge fûgels lykje mear op 'e stienearn mei harren gielbrune nekke, mar se binne te werkennen oan 'e spesifike wjukfoarm en in lytser kopke. == Fersprieding en habitat == De earn komt lokaal foar yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] en op it súdlike diel fan it [[Arabysk Skiereilân]]. Hy libbet yn rotsige berchstreken, op 'e [[savanne]] en yn healwoastinen, oeral dêr't syn haadfiedsel foarkomt. == Taksonomy == De swarte earn is it naust besibbe oan 'e [[Afrikaanske haukearn]] (Aquila spilogaster) en de [[haukearn]] (Aquila fasciata). Der wurde gjin [[ûndersoarte]]n erkend ([[Monotypysk takson|monotypysk]]). == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Verreaux's Eagle. Black Eagle, Aquila verreauxii, at Walter Sisulu National Botanical Garden, Gauteng, South Africa (19609583955).jpg|thumb|left|Swarte earn yn Súd-Afrika.]] De fûgel is sterk bûn oan rotsrânen. De earn is in spesjalist: syn dieet bestiet foar it grutste part út [[klipdas]]sen (''Procavia capensis''). Dêrnjonken yt er ek wol oare [[sûchdieren]], [[fûgels]] en [[skyldpodden]]. It nêst kin wol 1,8 meter breed wurde en wurdt meastentiids tsjin 'e rots of yn in grot boud, mar soms ek yn in beam. De earn leit meastentiids twa aaien. It âldste jong deadet lykwols it jongste hast altiten binnen trije dagen nei it útkommen fan it aai. Dat [[kaïnisme]] soarget derfoar dat de âlden al harren enerzjy yn ien sterk jong stekke kinne. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt op dit stuit as stabyl beskôge. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op tsientûzenen yndividuen. Dêrom stiet de swarte earn as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/verreauxs-eagle-aquila-verreauxii BirdLife International, oproppen 11 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/vereag1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 11 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/vereag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aquila verreauxii}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte earn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] tn1yfo4433oaogy0svqqk20sppwygdq 0 191926 1237407 1230344 2026-08-02T17:08:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237407 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = steppe-earn |Ofbyld = [[Ofbyld:Stepnoy orel.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[echte earnen]] (''Aquila'') |Wittenskiplike namme= Aquila nipalensis |Beskriuwer, jier=[[Brian Houghton Hodgson|Hodgson]], 1833 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:AquilaNipalensis.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] (briedgebiet)<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]] <br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]</small> }} De '''steppe-earn''' (''Aquila nipalensis'') is in grutte [[rôffûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). It is in [[trekfûgel]] dy't benammen yn Sintraal-Aazje briedt en oerwinteret yn [[Afrika]] en [[Súd-Aazje]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:СтО4 средний птенец - голова1 corr.jpg|thumb|left|Kop.]] De steppe-earn is 62 oant 74 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan 165 oant 190 sm. De earn is folslein brún mei in lange, ôfrûne sturt. Skaaimerkend binne de griis bandearre slach- en sturtfearren, de ovale noastergatten en de opfallende giele bek mei in donkere punt dy't oant ûnder it each rint. Fierder binne de wjukken langer en breder as by de [[krytearn]] (Clanga pomarina) en [[bastertearn]] (''Clanga clanga''). De steppe-earn is lytser as de [[keningsearn]] (''Aquila chrysaetos''). Juvenilen wike mei harren brede wite baan oer de ûnderwjukken ôf fan 'e folwoeksen fûgels. De steppe-earn wurdt bytiden betiizge mei de ferlykbere [[savanne-earn]] (''Aquila rapax'') en se wurde soms as deselde soarte kategorisearre, mar DNA-analyzes litte sjen dat de soarten net nau besibbe binne. == Fersprieding en biotoop == Steppe-earnen briede op iepen steppes, healwoastinen en grutte gersflakten. Steppe-earnen dy't yn 'e winter nei [[Afrika]] lûke, wurde yn it [[Midden-Easten]] op guon plakken, lykas yn de Arava-delling by [[Eilat]], soms massaal waarnommen. Der binne twa [[ûndersoarte]]n: * ''A. n. orientalis'' (briedt yn [[East-Europa]] oant Sintraal-[[Kazachstan]] en oerwinteret yn Afrika) * ''A. n. nipalensis'' (briedt yn East-Kazachstan oant Noard-[[Sina]] en oerwintert yn Súd-Aazje) Yn Nederlân is de steppe-earn in seldsume doarmer mei in oantal goed dokumearre waarnimmings. == Hâlden en dragen == Steppe-earnen jeie foaral op [[grûniikhoarntsjes]], mar se ite ek jonge fûgels, gaanders en hagedissen. Yn tiden fan tekoarten ite se ek ies. [[Ofbyld:ВКО - СтО2-1 птенец и яйцо 25-05-07.jpg|thumb|left|Nêst.]] Se bouwe in nêst fan likernôch 1 meter yn trochsneed op 'e grûn, yn in strûk of yn in beam. It nêst wurdt fan tûken boud en beklaaid mei dong, stikjes hûd en sa. Der wurde meastentiids 2 aaien lein yn april of juny; dizze binne wyt mei plakjes. It wyfke briedt en wurdt ûnderwilens fuorre troch it mantsje. Nei 40-45 dagen komme de aaien út. De jongen bliuwe sa'n 60 dagen op it nêst en wurde troch beide âlden fuorre. == Status == De folsleine populaasje waard yn 2016 rûsd op 50 oant 75 tûzen folwoeksen fûgels. De steppe-earn hat in grut ferspriedingsgebiet, mar sûnt 2015 is it dúdlik dat de oantallen oeral drastysk ôfnimme. De soarte is bygelyks ferdwûn yn [[Moldaavje]], de [[Oekraïne]] en [[Roemeenje]]. Ek yn oare lannen ferdwine populaasjes yn in heech tempo. Rûsd wurdt dat de folsleine populaasje tusken 1997 en 2011 en 2013–2015 mei 58,6% ôfnaam is. It habitat fan 'e soarte wurdt hieltiten mear feroare troch yntensyf agrarysk gebrûk. De fergiftiging troch bestridingsmiddels easket in grut oantal slachtoffers en elektrisiteitsmesten en wynmûnen soargje foar botsingen. De soarte is ek kwetsber foar it bistedoktermedisyn diklofenak, dat ek gieren yn Pakistan en Yndia nei útstjerren dreaun hat. Om dy redenen stiet de soarte as bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/steppe-eagle-aquila-nipalensis BirdLife International, oproppen 19 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/steeag1/IL eBird, oproppen 19 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/steeag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aquila nipalensis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte earn]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] 65l8vxzoye4a6i5kh5p1impyh89aknv 0 192084 1237440 1230777 2026-08-02T17:34:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237440 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Súdfilipynske túfearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Pinskers hawk eagle 1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[túfearnen]] (''Nisaetus'') |Wittenskiplike namme= Nisaetus pinskeri |Beskriuwer, jier= [[Monika Preleuthner|Preleuthner]] & [[Anita Gamauf|Gamauf]], 1998 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Súdfilipynske túfearn''' of '''Mindanaotúfearn''' (ek: '''-toefearn'''; [[wittenskiplike namme]]: ''Nisaetus pinskeri'') is in bedrige, [[Endemisme|endemyske]] [[rôffûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') yn it [[skift]] fan 'e [[haukeftigen]] (''Accipitriformes''). De fûgel komt allinnich foar op 'e [[Filipinen]]. == Uterlik == De Súdfilipynske túfearn is in middelgrutte earn mei in lichemslingte fan 65 oant 70 sentimeter. It meast opfallende skaaimerk op syn kop is de lange, swarte túf. [[Ofbyld:Pinsker's Hawk-eagle (cropped).jpg|thumb|left|Jonge fûgel.]] It fearrekleed is oan 'e boppekant fan it lichem ljochtbrún, wylst de kop, de nekke en it boarst readbrún binne mei brede, swarte streken. De keel is witich mei in donkere streek yn 'e midden. De ûnderkant fan 'e búk en de ûnderwjukdekfearren binne hielendal brúnachtich fan kleur, mar de befearre poaten ("broek") hawwe in fyn swartwyt bannepatroan. De donkerbrune sturt hat fjouwer oant fiif smelle, donkere dwersbannen. Yn 'e flecht falle de brede, rûne wjukken op, wêrby't de slachpinnen in dúdlik blokpatroan sjen litte. Jonge fûgels binne in slach bleker en hawwe in wite kop en ûnderkant. === Underskie mei oare soarten === De soarte is frij dreech te ûnderskieden fan 'e [[Selebeshuningfalk]] (''Pernis celebensis'') en de [[Yndyske túfearn]] (''Nisaetus cirrhatus''), mar dizze fûgel en syn [[Noardfilipynske túfearn|noardlike sibbe]] ûnderskiede har troch harren lange túf en folslein befearre poaten. Oars as de Súdfilipynske túfearn hat de [[Noardfilipynske túfearn]] (''Nisaetus philippensis'') lykwols in wyt boppeboarst en in hiel dúdlik swartwyt bannepatroan oer de hiele ûnderkant fan it lichem. == Fersprieding en systematyk == Dizze earn briedt yn it suden fan 'e Filipinen en komt foar op 'e eilannen [[Negros]], [[Samar (eilân)|Samar]], [[Mindanao]], [[Bohol]], [[Biliran]], [[Basilan]] en [[Siquijor]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn ferskate [[ûndersoarte]]n. Earder waard de Súdfilipynske túfearn lykwols as in ûndersoarte fan 'e Noardfilipynske túfearn behannele. De earnen út it skaai ''Nisaetus'' waarden earder ta it skaai ''Spizaetus'' rekkene, mar [[DNA]]-ûndersyk hat útwiisd dat dizze twa groepen genetysk net nau oaninoar besibbe binne. == Status en bedriging == De Súdfilipynske túfearn hat in tige lytse populaasje dy't rûsd wurdt op mar 1.300 oant 3.600 folwoeksen fûgels. Der wurdt fan útgien dat de oantallen tebekrinne troch grutskalige ûntbosking, wat op guon plakken mooglik noch fersterke wurdt troch de jacht. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte dêrom as bedrige (''Endangered'') op 'e [[Reade list]] . {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/south-philippine-hawk-eagle-nisaetus-pinskeri BirdLife, oproppen 26 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/pinhae1 eBird, oproppen 26 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pinhae1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 26 maaie 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Zuid-Filippijnse-kuifarend/Index.html Eagle Watch, oproppen 26 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Nisaetus pinskeri|Súdfilipynske túfearn}} }} {{DEFAULTSORT:Sudfilipynske tufearn}} [[Kategory:Túfearn]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] k35w1ny6kvrh23trx75kc5w6aali13z 0 192160 1237439 1231034 2026-08-02T17:33:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237439 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Sudereilânreuzemoä |Ofbyld = [[Ofbyld:Dinornis robustus, South Island Giant Moa - three quarter view on black YORYM 2004 20.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moä's]] (''Dinornithiformes'') |Famylje = [[reuzemoäfûgels]] (''Dinornithidae'') |Skaai = [[reuzemoä's]] (''Dinornis'') |Wittenskiplike namme= † Dinornis robustus |Beskriuwer, jier= [[Richard Owen|Owen]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Sudereilânreuzemoä''' (''Dinornis robustus'') is in útstoarne [[moä]]-[[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Dinornis]]'', yn it [[Maoary(taal)|Maoary]] bekend ûnder de namme ''moa nunui''. It wie ien fan 'e langste fûgelsoarten dy't ea op 'e ierde libbe hat. Se kamen foar op it [[Nij-Seelân|Nijseelânske]] [[Sudereilân]]. Yn gewicht waard de soarte allinnich troch de swierdere, mar minder lange [[oaljefantsfûgel]] fan [[Madagaskar]] oertroffen. == Taksonomy == Moä's wienen rinfûgels: grutte, wjukleaze fûgels mei in boarstbien, mar sûnder kyl (of boarstbienkaam). De oarsprong fan dizze fûgels wurdt hieltyd dúdliker en der wurdt no fan útgien dat iere, fleanende foarâlden fan dizze fûgels har ferspraten nei it súdlik healrûn, dêr't de measte rinfûgels libben. Nettsjinsteande it feit dat se geografysk tichter by de [[Kiwy-eftigen|kiwy]] stiene, litte [[Fylogeny|fylogenetyske]] analyses op basis fan oantroffen [[DNA]] sjen dat moä's it tichtst by de [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] [[Tinamû-eftigen]] stiene. De Sudereilânreuzemoä heart ta it skaai ''Dinornis'' en wurdt tegearre mei de nauwe sibbe ''[[Dinornis novaezealandiae]]'' fan it [[Noardereilân]] yn 'e eigen famylje ''Dinornithidae'' set. De Sudereilânreuzemoä wie de grutste moäsoarte. Folwoeksen wyfkes wienen by de rêch oant 2 meter en koene yn totaal 3,6 meter heech wurde. Nettsjinsteande de ûnbidige hichte hat út ûndersyk bliken dien dat ''Dinornis robustus'' trochstrings mar 200 kilo woech, mei maksimale rûzings fan om-en-de-by 250 kilo foar wyfkes. Der is mar ien folslein - of foar in part folslein - moä-aai dat oan 'e Sudereilânreuzemoä taskreaun wurdt. Dat aai is yn 'e buert fan [[Kaikōura]] fûn en is 240 millimeter lang en 178 millimeter breed. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Dinornis size.png|thumb|left|Ferliking fan 'e [[seksuele dimorfy]] tusken de lytsere mantsjes en de gruttere wyfkes.]] Sudereilânreuzemoä's hiene in hiel grut liif, mar yn ferhâlding in lytse kop, in eigenskip fan alle rinfûgels. Ut ûndersyk hat bliken dien se net in goed sicht hiene, mar wol goed rûke koene. De poaten fan 'e soarte wiene tinner as by oare moäsoarten, wat betsjutte kin dat se liniger wiene, ek al rûnen se nei alle gedachten stadich en foarsichtich. Opfallend genôch wienen reuzemoä's de ienige grutte rinfûgels dy't in ''hallux'' (de earste tean fan 'e poat) hienen. Opfallend is ek dat de moä yn feite gjin wjukken hie. Reuzemoä's sieten nei alle gedachten hielendal yn 'e fearren, útsein harren kop en in lyts part fan 'e nekke en de poaten. Der binne fearren fan dizze soarte fûn, wêrút bliken docht dat it fearrekleed gewoan brún of licht streekt wie. == Gedrach en ekology == ''Dinornis robustus'' en syn sibben wienen frij eksintrike fûgels. Al koene se likernôch 3,6 m heech wurde, se holden harren nekke meastentiids horizontaal ynstee fan fertikaal, lykas ek harren fiere famyljelid, de kiwy. [[Ofbyld:Dinornis robustus (AM LB723) 601381.jpg|thumb|left|Kop.]] Moä's wiene [[deidier]]en en om't Nij-Seelân gjin lânseigen [[herbivoar]]e lân[[sûchdieren]] hie, namen de moä's dat ekologyske plak yn. Reuzemoä's binne ekologysk te ferlykjen mei [[sjiraffes]] en oare langhalzige grutte herbivoaren. De fûgels hienen in tige robúste snaffel en fynsten fan in relatyf grutte samling maachstiennen foar it meallen fan iten wize op in tige rizelryk dieet. It measte iten waard socht yn bosk en iepen fjild. Troch fossilearre ekskreminten witte wy dat it dieet fan 'e fûgel bestie út tûken, sied, beien, blêden, blommen, klimplanten, krûden en strûken. Nei alle gedachten friet de fûgel fral fegetaasje dy't troch oare soarten net fertarre wurde koe, wêrtroch't se konkurrinsje mei oare weidzjende bisten foarkamen. Harren snaffel makke it mooglik stengels te snijen en tûken te brekken. Njonken harren snaffel hienen moä's sterkere nekkespieren as oare rinfûgelfamyljes, wat harren mooglik mear krêft joech by it loslûken of losskuorren fan tûken. [[Ofbyld:Dinornis robustus DT -NZ Christchurch- (1) (20236058433).jpg|thumb|260px|Briedende Sudereilânreuzemoä (Christchruch).]] Reuzemoä's wienen nei alle gedachten fûgels dy't der lang oer diene om geslachtsryp te wurden. Yn ferliking mei [[kasuarissen]] fochten de wyfkes wierskynlik om de mantsjes, om't se folle grutter wienen. It is oannimlik dat fral de mantsjes de piken grutbrochten, om't it wyfke te grut west hat om de aaien mei in tinne skaal út te brieden. Harren briedgedrach is lykwols noch jimmeroan net bekend. Se nêstelen ûnder rotsen fan 'e lette maitiid oant de iere simmer. Der wurdt spekulearre dat de piken streekt wienen, lykas dy fan oare rinfûgels. == Fersprieding == ''Dinornis robustus'' libbe op it Sudereilân fan Nij-Seelân en ek op [[Stewarteilân]] en [[Native Island]]. Syn habitat bestie foaral út leechlân (strûken, dunen, gerslân en bosken). == Utstjerren == Tegearre mei oare leden fan 'e moäfamylje stoar de Sudereilânreuzemoä út troch jacht fan minsken yn 'e 15e iuw, sawat 200 jier nei de kolonisaasje troch de [[Maoary (folk)|Maoary]]. == De-extinction == Yn 2025 makke it Amerikaanske biotechnologybedriuw [[Colossal Biosciences]] plannen bekend om de Sudereilânreuzemoä wer ta libben te bringen. It projekt, dat yn gearwurking mei it Ngāi Tahu Research Centre fan 'e [[Universiteit fan Canterbury]] útfierd wurdt, hat as doel it [[genoom]] fan 'e moä te rekonstruëarjen mei it brûken fan âld [[DNA]] en ferlykjende genomika. Colossal Biosciences hat it besykjen beskreaun as in kulturele en ekologyske weropbou, ynstee fan inkeld in wittenskiplik eksperimint. It bedriuw rûsd dat der binnen fiif oant tsien jier in libbensfetbere moä produsearre wurde kin. {{Boarnen|boarnefernijing= * foar boarnen en referinsje sjoch: [[:en:South Island giant moa]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dinornis robustus|Sudereilânreuzemoä}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reuzemoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 15e iuw]] lewf5b8wj8aeokk227m4ffqkpao5sf9 0 192265 1237511 1231285 2026-08-02T19:28:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237511 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte túfearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Gavião-pega-macaco (Spizaetus tyrannus) (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[Amerikaanske túfearnen]] (''Spizaetus'') |Wittenskiplike namme= Spizaetus tyrannus |Beskriuwer, jier= ([[Maximilian zu Wied-Neuwied|Wied]], 1820) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Spizaetus tyrannus map.svg|250px]] }} De '''swarte túfearn''' of '''swarte toefearn''' (''Spizaetus tyrannus'') is in Amerikaanske fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') mei in brede fersprieding fan [[Meksiko]] oant [[Argentynje]]. It is in middelgrutte en foar it grutste part swarte earn mei in túf op 'e kop. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] rint yn oantallen tebek, mar de wrâldpopulaasje wurdt likegoed as net bedrige beskôge. == Beskriuwing == De swarte túfearn is in slanke en middelgrutte (58 oant 71 sentimeter) earn mei brede wjukken, in lange sturt, in koarte, brede túf en befearre poaten. Yn 'e flecht sweeft er op platte wjukken dy't nei foaren hâlden wurde. Sawol it wyfke as it mantsje hawwe in swart fearrekleed. It wyfke hat in wite ynslach yn 'e túf, wite dwersbannen op 'e "broek" (de befearring op 'e poaten) en somtiden wite plakken op 'e kiel en de búk. Op 'e sturt binne trije brede, grize dwersbannen te sjen. It mantsje hat dúdliker wite bannen op 'e poaten en hat faak mear wite plakken op 'e kiel en de búk. Yn 'e flecht binne ek wite plakken op 'e ûnderwjukdekfearren te sjen. It lûd wurdt yn 'e Ingelsktalige literatuer omskreaun as "whit, whit-whit wheeeear". == Fersprieding en systematyk == De swarte túfearn wurdt ûnderferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Spizaetus tyrannus serus'': de bosken fan súdlik [[Meksiko]] oant it noardeasten fan [[Argentynje]] en [[Brazylje]], en ek op [[Trinidad en Tobago|Trinidad]]. * ''Spizaetus tyrannus tyrannus'': it easten en suden fan Brazylje en it uterste noardeasten fan Argentynje (Misiones). De swarte túfearn is ien fan 'e fjouwer soarten dy't hjoed-de-dei it skaai ''Spizaetus'' foarmje. == Libbenswize == De swarte túfearn wurdt fûn yn bosklânskippen, meastentiids oant op hichtes fan 1500 meter, mar bytiden ek oant 3000 meter. De fûgel liedt in ferburgen libben wylst er djip yn 'e beamkroanen sit en wurdt dêrom net faak sjoen. Hy jaget fan in sitplak op fûgels oant de grutte fan in [[sjatsjalaka]] (''Ortalis'') en op [[sûchdieren]] sa grut as in [[gielboarstkapusynaap]] (''Sapajus xanthosternos''). Yn [[Panama]] binne krekt útkommen piken waarnommen yn febrewaris, dy't yn july yn 'e fearren sieten en yn augustus útfleagen. == Status en bedriging == De wrâldpopulaasje wurdt earne tusken de 50.000 en 500.000 folwoeksen fûgels rûsd. Der wurdt oannommen dat de soarte yn oantallen tebekrint, mar net hurd genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-hawk-eagle-spizaetus-tyrannus BirdLife International, oproppen 2 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/blheag1 eBird, oproppen 2 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blheag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 2 juny 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Zwartekuifarend/Index.html Eaglewach] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Spizaetus tyrannus|Swarte túfearn}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte tufearn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Amerikaanske túfearn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] hahno0rtd9h34ihb4wfn95em436pqan 0 192269 1237561 1231288 2026-08-02T20:06:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237561 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swart-wite túfearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Spizaetus melanoleucas - Flickr - Dick Culbert (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[Amerikaanske túfearnen]] (''Spizaetus'') |Wittenskiplike namme= Spizaetus melanoleucus |Beskriuwer, jier= ([[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]]), 1816 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Spizaetus melanoleucus map.svg|250px]] }} De '''swart-wite túfearn''' of '''swart-wite toefearn''' (''Spizaetus melanoleucus'') is in Amerikaanske [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') mei in brede fersprieding fan [[Meksiko]] oant [[Argentynje]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] rint yn oantallen tebek, mar de wrâldpopulaasje wurdt likegoed as net bedrige beskôge. == Beskriuwing == De swart-wite túfearn is in frij lytse (51 oant 61 sentimeter) en stevich boude earn mei lange, rûne wjukken, in frij lange sturt, in opfallende túf en befearre poaten. De spanwiidte is 110 oant 135 sm. Hy is wyt oan 'e ûnderkant en op 'e kop, mar hy hat in swart eachmasker en in lytse swarte kroan. De boppekant is swart mei wat brunere wjukken en in griiseftige sturt mei trije oant fjouwer swarte bannen. Yn 'e flecht is er fan ûnder wyt mei fine bannen oer de slachpinnen.arre slachpinnen en de sturt. It skerpe lûd fan 'e fûgel wurdt yn ferliking mei oare ''Spizaetus''-earnen, mar komselden heard. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar yn 'e bosken fan súdlik [[Meksiko]] oant [[Brazylje]] en it noarden fan [[Argentynje]]. Earder waard er as ienige soarte yn it aparte skaai ''Spizastur'' pleatst, mar nei [[DNA]]-ûndersyk is er hjoed-de-dei by it skaai ''Spizaetus'' ûnderbrocht. De wittenskiplike soartenamme ''melanoleucus'' komt út it [[Gryksk]] en betsjut letterlik "swart-wyt". == Libbenswize == De swart-wite túfearn wurdt fûn yn ûnderskate typen boskomjouwings, lykas reinwâld, iepen plakken yn it bosk en boskrânen, meastentiids oant op in hichte fan 1700 meter en hiel inkeld oant 3000 meter. Under de proaidieren binne sawol [[sûchdieren]], [[reptilen]], [[podden]] as in ferskaat oan [[fûgel]]soarten waarnommen. It earste beskreaune nêst, dat yn 1972 yn Panama fûn waard, lei op 40 meter hichte boppe de grûn yn 'e kroan fan in reuzebeam út it skaai ''Cavanillesia'' (''Cavanillesia platanifolia''). == Status en bedriging == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Hoewol't der oannommen wurdt dat de fûgel yn oantallen tebekrint, is dy delgong net hurd genôch om de soarte as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN]] kategorisearret de swart-wite túfearn dêrom as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op minder as 50.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-and-white-hawk-eagle-spizaetus-melanoleucus BirdLife International, oproppen 2 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/bawhae1 eBird, oproppen 2 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bawhae1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 2 juny 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Zwartwitte_kuifarend/Index.html Zwartwitte_kuifarend/Index.html Eaglewach] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Spizaetus melanoleucus|Swart-wite túfearn}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwite tufearn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Amerikaanske túfearn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] qoa7ebe917yphpw8m08f2x8s8655sx9 0 192292 1237669 1231364 2026-08-03T10:27:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237669 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = wahlbergearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Aquila wahlbergi.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[dwerchearnen]] (''Hieraaetus'') |Wittenskiplike namme= Hieraaetus wahlbergi |Beskriuwer, jier= ([[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1850) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''wahlbergearn''' of '''Wahlbergs earn''' (''Hieraaetus wahlbergi'') is in Afrikaanske fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). De [[soarte (taksonomy)|soarte]] is ferneamd nei de [[Sweden|Sweedske]] natuerûndersiker [[Johan August Wahlberg]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Steppe Eagle (6608153599).jpg|thumb|left|Wahlbergearn yn it [[Nasjonaal Park Kruger]].]] De wahlbergearn is in middelgrutte [[rôffûgel]] mei in lichemslingte fan 53 oant 61 sentimeter en in spanwiidte fan 130 oant 146 sentimeter. Op 'e kop sit in opfallend túfke en de poaten binne giel. It fearrekleed is tige fariabel, mar faak hiel donkerbrún. Lykas by de gewoane dwerchearn komt der ek in ljochtere foarm foar. Yn 'e flecht hat de wahlbergearn lange, rjochte wjukken, in slank lichem en in smelle, rjocht ôfsniene sturt. De wjukken wurde yn 'e loft hiel flak holden. == Fersprieding == De fûgel libbet op 'e savannes fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. Hy is ek in kear as swalker yn [[Egypte]] waarnommen, op 3 maaie 2013. De wahlbergearn hâldt fan boskrike lânskippen, faak yn 'e buert fan wetter. === Systematyk === De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net ûnderferdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n. Earder waard de wahlbergearn yn it skaai fan 'e echte earnen (''Aquila'') set, mar [[DNA]]-ûndersyk hat útwiisd dat er nauwer besibbe is mei ûnder oare de [[dwerchearn]] (''Hieraaetus pennatus''). Dêrom wurdt de soarte hjoed-de-dei by it skaai fan 'e dwerchearnen (''Hieraaetus'') yndield. == Hâlden en dragen == Hy libbet fan reptilen, lytse sûchdieren en fûgels. De fûgel boud in nêst fan tûken yn in foarke fan in beam of yn 'e kroan fan in palmbeam. It wyfke leit dêr ien of twa aaien yn. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Dêrfandinne kategorisearret de [[IUCN]] de wahlbergearn as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/wahlbergs-eagle-hieraaetus-wahlbergi BirdLife International, oproppen 3 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/waheag3?siteLanguage=nl eBird, oproppen 3 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/waheag3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 juny 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Wahlbergarend/Index.html Eaglewach, oproppen 3 juny 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hieraaetus wahlbergi|Wahlbergearn}} }} {{DEFAULTSORT:Wahlbergearn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchearn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 4va1fpul5purlifsp2knvs7406kvybt 0 192563 1237644 1233055 2026-08-03T01:08:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 foute defsort ferbettere 1237644 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = reliktmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Relict Gull.jpg|250px]]<br><small>Reliktmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus relictus |Beskriuwer, jier = [[Lönnberg]], 1931 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''reliktmiuw''' of de '''Sintraal-Aziatyske miuw''' (''Ichthyaetus relictus'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwe]][[Soarte (taksonomy)|soarte]]. Oant 1971 waard tocht dat it in eastlike foarm fan 'e [[swartkopmiuw]] (''Ichthyaetus melanocephalus'') wie. Tradisjoneel waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar no wurdt er ta it skaai ''Ichthyaetus'' rekkene. De namme '[[relikt]]' ferwiist nei de teory dat de soarte eartiids in grutter ferspriedingsgebiet hie en no noch op in lyts tal isolearre plakken foarkomt. == Beskriuwing == De reliktmiuw is 44 oant 45 sm lang en hat in swier, kompakt lichem. Net briedende folwoeksen fûgels hawwe in grizige kop en nekke en wjukken mei wite úteinen. Yn 'e briedtiid hawwe de fûgels in swarte kap (ek de nekke), in griisbrune foarholle en opfallende, heale moannefoarmige wite tekeningen efter, boppe en ûnder de eagen. De reliktmiuw hat yn 'e briedtiid in opfallende, felreade eachring. Ek de snaffel is felread. De poaten binne oranje oant read. == Fersprieding en habitat == De reliktmiuw briedt op ferskate plakken yn [[Mongoalje]] (lykas de marren Galuut, Khukh en Chukh), twa lokaasjes yn [[Kazakstan]], ien yn [[Ruslân]] en ien yn [[Sina]] (Hongjiannao-mar). In lyts oantal fûgels lûkt bûten de briedtiid nei [[Súd-Koreä]]. Dêrneist binne der sterke oanwizings dat gruttere groepen nei de kusten fan eastlik Sina lûke, benammen nei de Bohai-baai, al bliuwt it in tige beweechlike populaasje dy't swierrichheden hat om gaadlike rêstplakken te finen. == Ekology == De briedtiid begjint begjin juny en rint oant begjin augustus. Se briede yn koloanjes op eilannen yn sâltwettermarren. Dizze plakken binne tige kwetsber. As marren drûchfalle of it wetterpeil te heech wurdt, briede se net. Ek as eilannen te lyts wurde, begroeid reitsje, of oan 'e igge fêstgroeie, bliuwe de fûgels fuort. Bûten de briedtiid binne se te finen op modderplaten en sânbanken yn estuaria. == Status en bedrigingen == De krekte grutte fan 'e populaasje is lestich te bepalen fanwegen de ôfhandige en kwetsbere briedlokaasjes. Rûzings rinne útien fan minder as 10.000 oant likernôch 20.000 folwoeksen eksimplaren. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as 'kwetsber' (''Vulnerable''), mei in populaasjetrend dy't troch de measte [[ornitology]]ske organisaasjes as delgeand beskôge wurdt. De delgong wurdt benammen feroarsake troch de ynstabiliteit fan it briedhabitat lykas feroarings yn it wetterpeil fan 'e briedmarren. Oare bedrigingen binne predaasje troch oare miuwen, heilstoarmen en oerstreamings. Ek is der in tekoart oan geskikte rêstplakken op 'e trek. Om dit op te kearen binne der natoerreservaten oprjochte yn Mongoalje, Kazakstan en Ruslân. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/relict-gull-larus-relictus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/relgul2 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/relgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Reliktmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] r2cswq5cskpamlrkq1lsqq3t1yk7fdu 1237645 1237644 2026-08-03T01:10:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status en bedrigingen */ kt 1237645 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = reliktmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Relict Gull.jpg|250px]]<br><small>Reliktmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus relictus |Beskriuwer, jier = [[Lönnberg]], 1931 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''reliktmiuw''' of de '''Sintraal-Aziatyske miuw''' (''Ichthyaetus relictus'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwe]][[Soarte (taksonomy)|soarte]]. Oant 1971 waard tocht dat it in eastlike foarm fan 'e [[swartkopmiuw]] (''Ichthyaetus melanocephalus'') wie. Tradisjoneel waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar no wurdt er ta it skaai ''Ichthyaetus'' rekkene. De namme '[[relikt]]' ferwiist nei de teory dat de soarte eartiids in grutter ferspriedingsgebiet hie en no noch op in lyts tal isolearre plakken foarkomt. == Beskriuwing == De reliktmiuw is 44 oant 45 sm lang en hat in swier, kompakt lichem. Net briedende folwoeksen fûgels hawwe in grizige kop en nekke en wjukken mei wite úteinen. Yn 'e briedtiid hawwe de fûgels in swarte kap (ek de nekke), in griisbrune foarholle en opfallende, heale moannefoarmige wite tekeningen efter, boppe en ûnder de eagen. De reliktmiuw hat yn 'e briedtiid in opfallende, felreade eachring. Ek de snaffel is felread. De poaten binne oranje oant read. == Fersprieding en habitat == De reliktmiuw briedt op ferskate plakken yn [[Mongoalje]] (lykas de marren Galuut, Khukh en Chukh), twa lokaasjes yn [[Kazakstan]], ien yn [[Ruslân]] en ien yn [[Sina]] (Hongjiannao-mar). In lyts oantal fûgels lûkt bûten de briedtiid nei [[Súd-Koreä]]. Dêrneist binne der sterke oanwizings dat gruttere groepen nei de kusten fan eastlik Sina lûke, benammen nei de Bohai-baai, al bliuwt it in tige beweechlike populaasje dy't swierrichheden hat om gaadlike rêstplakken te finen. == Ekology == De briedtiid begjint begjin juny en rint oant begjin augustus. Se briede yn koloanjes op eilannen yn sâltwettermarren. Dizze plakken binne tige kwetsber. As marren drûchfalle of it wetterpeil te heech wurdt, briede se net. Ek as eilannen te lyts wurde, begroeid reitsje, of oan 'e igge fêstgroeie, bliuwe de fûgels fuort. Bûten de briedtiid binne se te finen op modderplaten en sânbanken yn estuaria. == Status en bedrigingen == De krekte grutte fan 'e populaasje is lestich te bepalen fanwegen de ôfhandige en kwetsbere briedlokaasjes. Rûzings rinne útien fan minder as 10.000 oant likernôch 20.000 folwoeksen eksimplaren. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as 'kwetsber' (''Vulnerable''), mei in populaasjetrend dy't troch de measte [[ornitology]]ske organisaasjes as delgeand beskôge wurdt. De delgong wurdt benammen feroarsake troch de ynstabiliteit fan it briedhabitat lykas feroarings yn it wetterpeil fan 'e briedmarren. Oare bedrigingen binne predaasje troch oare miuwen, heilstoarmen en oerstreamings. Ek is der in tekoart oan geskikte rêstplakken op 'e trek. Om dit op te kearen binne der natoerreservaten oprjochte yn Mongoalje, Kazakstan en Ruslân. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/relict-gull-larus-relictus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/relgul2 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/relgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Reliktmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske see]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] 5mjejcgzfput0il5s2c42gch1ceea92 1237646 1237645 2026-08-03T01:10:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 - typfl 1237646 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = reliktmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Relict Gull.jpg|250px]]<br><small>Reliktmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus relictus |Beskriuwer, jier = [[Lönnberg]], 1931 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''reliktmiuw''' of de '''Sintraal-Aziatyske miuw''' (''Ichthyaetus relictus'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwe]][[Soarte (taksonomy)|soarte]]. Oant 1971 waard tocht dat it in eastlike foarm fan 'e [[swartkopmiuw]] (''Ichthyaetus melanocephalus'') wie. Tradisjoneel waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar no wurdt er ta it skaai ''Ichthyaetus'' rekkene. De namme '[[relikt]]' ferwiist nei de teory dat de soarte eartiids in grutter ferspriedingsgebiet hie en no noch op in lyts tal isolearre plakken foarkomt. == Beskriuwing == De reliktmiuw is 44 oant 45 sm lang en hat in swier, kompakt lichem. Net briedende folwoeksen fûgels hawwe in grizige kop en nekke en wjukken mei wite úteinen. Yn 'e briedtiid hawwe de fûgels in swarte kap (ek de nekke), in griisbrune foarholle en opfallende, heale moannefoarmige wite tekeningen efter, boppe en ûnder de eagen. De reliktmiuw hat yn 'e briedtiid in opfallende, felreade eachring. Ek de snaffel is felread. De poaten binne oranje oant read. == Fersprieding en habitat == De reliktmiuw briedt op ferskate plakken yn [[Mongoalje]] (lykas de marren Galuut, Khukh en Chukh), twa lokaasjes yn [[Kazakstan]], ien yn [[Ruslân]] en ien yn [[Sina]] (Hongjiannao-mar). In lyts oantal fûgels lûkt bûten de briedtiid nei [[Súd-Koreä]]. Dêrneist binne der sterke oanwizings dat gruttere groepen nei de kusten fan eastlik Sina lûke, benammen nei de Bohai-baai, al bliuwt it in tige beweechlike populaasje dy't swierrichheden hat om gaadlike rêstplakken te finen. == Ekology == De briedtiid begjint begjin juny en rint oant begjin augustus. Se briede yn koloanjes op eilannen yn sâltwettermarren. Dizze plakken binne tige kwetsber. As marren drûchfalle of it wetterpeil te heech wurdt, briede se net. Ek as eilannen te lyts wurde, begroeid reitsje, of oan 'e igge fêstgroeie, bliuwe de fûgels fuort. Bûten de briedtiid binne se te finen op modderplaten en sânbanken yn estuaria. == Status en bedrigingen == De krekte grutte fan 'e populaasje is lestich te bepalen fanwegen de ôfhandige en kwetsbere briedlokaasjes. Rûzings rinne útien fan minder as 10.000 oant likernôch 20.000 folwoeksen eksimplaren. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as 'kwetsber' (''Vulnerable''), mei in populaasjetrend dy't troch de measte [[ornitology]]ske organisaasjes as delgeand beskôge wurdt. De delgong wurdt benammen feroarsake troch de ynstabiliteit fan it briedhabitat lykas feroarings yn it wetterpeil fan 'e briedmarren. Oare bedrigingen binne predaasje troch oare miuwen, heilstoarmen en oerstreamings. Ek is der in tekoart oan geskikte rêstplakken op 'e trek. Om dit op te kearen binne der natoerreservaten oprjochte yn Mongoalje, Kazakstan en Ruslân. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/relict-gull-larus-relictus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/relgul2 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/relgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Reliktmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] kn751w53qny0f6losnx876vp35u63xk 1237647 1237646 2026-08-03T01:11:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237647 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = reliktmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Relict Gull.jpg|250px]]<br><small>Reliktmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus relictus |Beskriuwer, jier = [[Lönnberg]], 1931 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''reliktmiuw''' of de '''Sintraalaziatyske miuw''' (''Ichthyaetus relictus'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwe]][[Soarte (taksonomy)|soarte]]. Oant 1971 waard tocht dat it in eastlike foarm fan 'e [[swartkopmiuw]] (''Ichthyaetus melanocephalus'') wie. Tradisjoneel waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar no wurdt er ta it skaai ''Ichthyaetus'' rekkene. De namme '[[relikt]]' ferwiist nei de teory dat de soarte eartiids in grutter ferspriedingsgebiet hie en no noch op in lyts tal isolearre plakken foarkomt. == Beskriuwing == De reliktmiuw is 44 oant 45 sm lang en hat in swier, kompakt lichem. Net briedende folwoeksen fûgels hawwe in grizige kop en nekke en wjukken mei wite úteinen. Yn 'e briedtiid hawwe de fûgels in swarte kap (ek de nekke), in griisbrune foarholle en opfallende, heale moannefoarmige wite tekeningen efter, boppe en ûnder de eagen. De reliktmiuw hat yn 'e briedtiid in opfallende, felreade eachring. Ek de snaffel is felread. De poaten binne oranje oant read. == Fersprieding en habitat == De reliktmiuw briedt op ferskate plakken yn [[Mongoalje]] (lykas de marren Galuut, Khukh en Chukh), twa lokaasjes yn [[Kazakstan]], ien yn [[Ruslân]] en ien yn [[Sina]] (Hongjiannao-mar). In lyts oantal fûgels lûkt bûten de briedtiid nei [[Súd-Koreä]]. Dêrneist binne der sterke oanwizings dat gruttere groepen nei de kusten fan eastlik Sina lûke, benammen nei de Bohai-baai, al bliuwt it in tige beweechlike populaasje dy't swierrichheden hat om gaadlike rêstplakken te finen. == Ekology == De briedtiid begjint begjin juny en rint oant begjin augustus. Se briede yn koloanjes op eilannen yn sâltwettermarren. Dizze plakken binne tige kwetsber. As marren drûchfalle of it wetterpeil te heech wurdt, briede se net. Ek as eilannen te lyts wurde, begroeid reitsje, of oan 'e igge fêstgroeie, bliuwe de fûgels fuort. Bûten de briedtiid binne se te finen op modderplaten en sânbanken yn estuaria. == Status en bedrigingen == De krekte grutte fan 'e populaasje is lestich te bepalen fanwegen de ôfhandige en kwetsbere briedlokaasjes. Rûzings rinne útien fan minder as 10.000 oant likernôch 20.000 folwoeksen eksimplaren. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as 'kwetsber' (''Vulnerable''), mei in populaasjetrend dy't troch de measte [[ornitology]]ske organisaasjes as delgeand beskôge wurdt. De delgong wurdt benammen feroarsake troch de ynstabiliteit fan it briedhabitat lykas feroarings yn it wetterpeil fan 'e briedmarren. Oare bedrigingen binne predaasje troch oare miuwen, heilstoarmen en oerstreamings. Ek is der in tekoart oan geskikte rêstplakken op 'e trek. Om dit op te kearen binne der natoerreservaten oprjochte yn Mongoalje, Kazakstan en Ruslân. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/relict-gull-larus-relictus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/relgul2 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/relgul2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Reliktmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] jkyxanukdquw37dxnc8rbcti50vc1ks 0 192565 1237532 1232893 2026-08-02T19:49:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237532 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Ichthyaetus melanocephalus, Slottsskogen, Göteborg, Sweden 1.jpg|250px]]<small>Swartkopmiuw yn briedkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swartkopmiuwen]] (''Ichthyaetus'') |Wittenskiplike namme= Ichthyaetus melanocephalus |Beskriuwer, jier = [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1820 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:LarusMelanocephalus.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00ff00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#007fff}} [[wintergast]]</small> }} De '''swartkopmiuw''' (''Ichthyaetus melanocephalus''; synonym: ''Larus melanocephalus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae''). Oant foar koart waard de soarte by it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Larus'' yndield, mar op basis fan ûndersyk oan [[mitochondriaal DNA]] is dúdlik wurden dat dizze yndieling net korrekt is. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat der gjin ûndersoarten bekend binne. == Wittenskiplike namme == De namme fan 'e soarte waard yn 1820 foar it earst troch [[Coenraad Jacob Temminck]] publisearre as ''Larus melanocephalus''. De namme melanocephalus is ôflaat fan it [[Aldgryksk]]e ''mélas'' (swart) en ''kephalē (holle of kop). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Med gull southend.JPG|thumb|left|Winterkleed.]] De fûgel is 37 oant 40 sm lang en hat in spanwiidte fan 94 oant 102 sm. De swartkopmiuw is wat grutter en swierder fan bou as de kob, mei in swierdere snaffel en langere, donkerder poaten. Yn it briedkleed is de swartkopmiuw opfallend wyt mei in ljochtgrize mantel en wjukken mei wite slachpinnen sûnder swarte úteinen. De swarte kop rint troch oant yn 'e nekke en lit opfallende wite heale moannefoarmige tekeningen by de eagen sjen, wêrbinnen in donkerreade eachring te sjen is. De skerpe donkerreade snaffel hat in swarte bân foar de punt. De kop fan 'e folwoeksen fûgel bûten de briedtiid is folle minder swart. Oer de eagen rint in donker masker. It duorret twa jier foardat dat de swartkopmiuw it folwoeksen fearrekleed kriget. Fûgels yn it earste jier hawwe in swarte bân oan 'e ein fan 'e sturt en mear swarte gebieten op 'e boppewjukken, mar hawwe ljochte ûnderwjukken. == Fersprieding == De swartkopmiuw briedt benammen oan 'e kusten fan 'e [[Swarte See]] yn [[Oekraïne]] en fierder nei it westen yn [[West-Europa]], mar dêr hat de fûgel in sterk fragmintearre fersprieding. Hy is folle seldsumer as de [[kob]], dêr't er faak yn 'e selde koloanjes mei briedt. === Nederlân === <div style="display: block; float: left; margin: 0 15px 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 5px; background-color: #f8f9fa;"> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Larus melanocephalus.jpg|Briedkleed. Mediterranean gull (Ichthyaetus melanocephalus) non breeding in flight Vadu.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> De swartkopmiuw briedt sûnt de jierren 1930 ek yn Nederlân. Ynearsten wie it in seldsume briedfûgel, mar sûnt 1980 namen de oantallen ta oant mear as 4000 pearkes. De measte fûgels sitte yn it súdwesten fan it lân mei koloanjes fan wol hûnderten fûgels, mar de fûgel hat ek it [[Iselmar]]gebiet ûntdutsen en dêr nimme de oantallen ek ta. Winterdeis oerwinterje se foaral yn it [[Middellânske See]]gebiet. Nederlân leit oan 'e noardwestlike grins fan it ferspriedingsgebiet. == Ekology == It iten bestiet út fiskjes, wjirms, ynsekten, skulp- en skaaldierkes. In lechsel bestiet út twa oant trije ljocht gielbrune aaien mei donkere plakjes. == Status == De grutte fan 'e Europeeske populaasje waard yn 2012 rûsd op 236.000 oant 656.000 folwoeksen fûgels. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status 'net bedrige' (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/mediterranean-gull-larus-melanocephalus BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/medgul1 eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/medgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ichthyaetus leucophthalmus}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkopmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartkopmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See]] 8xwjjle1mjruwodop8kqz7zv3p4de9o 0 192593 1237327 1232892 2026-08-02T13:52:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237327 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skjirresturtmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Creagrus furcatus -Galapagos Islands-8.jpg|250px]]Skjirresturtmiuw. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[skjirresturtmiuwen]] (''Creagrus'') |Wittenskiplike namme= Creagrus furcatus |Beskriuwer, jier = [[Adolphe-Simon Neboux|Neboux]], 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Creagrus furcatus map.svg|250px]]<small>{{Color box|#ff6600}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#5f8dd3}} net-briedend</small> }} De '''skjirresturtmiuw''' (''Creagrus furcatus'') is in ekwatoriale [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Seefûgels|seefûgels]] (Laridae). It is de iennichste soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Creagrus''. De namme fan it skaai is ôflaat fan it [[Latyn]]ske ''Creagra'' en it [[Gryksk]]e ''kreourgos'' ("slachter"), wat ferwiist nei de heakfoarmige snaffel fan 'e soarte. De soartenamme ''furcatus'' ferwiist nei de foarkefoarmige sturt. De fûgel waard yn 1846 foar it earst beskreaun troch de [[Frankryk|Frânske]] natoerûndersiker [[Adolphe-Simon Neboux]]. De fûgel bringt it grutste part fan syn libben troch mei fleanen en jagen boppe de iepen oseaan. De [[Galapagoseilannen]] binne de belangrykste briedlokaasjes, mei it grutste tal op 'e rotseftige kusten en kliffen fan 'e eilannen Genovesa, Española en Isla Wolf. Unyk foar in seefûgel is dat de skjirresturtmiuw allinnich nachts aktyf is. Hy jaget op pylkinketfisken en lytse fisken dy't nachts nei it oerflak komme om fan plankton te iten. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Swallow-tailed gull 2025-08-31 (54873214549).jpg|thumb|left|Pearke skjirresturtmiuwen]] It fearrekleed fan mantsjes en wyfkes is itselde. Yn 'e briedtiid hat de folwoeksen fûgel in swarte kop en in helderreade, fleizige eachring. Bûten de briedtiid is de kop wyt en de eachring swart. De fûgel hat in griis boarst, in grize mantel en swarte wjukpunten. De foaral swarte snaffel hat in opfallende wite punt. Om nachts by it jeien sjen te kinnen binne de eagen fan 'e skjirresturtmiuw grutter as dy fan hokker oare miuw ek. Se hawwe in ''tapetum lucidum'' (in ljochtreflektearjende laach) oan 'e efterkant fan it each, dat ljocht troch it netflues werom keatst, wêrtroch't de hoemannichte ljocht foar de ljochtgefoelige sellen tanimt. == Hâlden en dragen == De skjirresturtmiuw is unyk ûnder de miuwen meidat er allinnich nachts yt. Under lûd kriten ferlit er de koloanje as it skimeret. De rop en it gedrach binne hiel oars as by oare miuwen; se lykje it meast op 'e lûden fan de [[winterkob]] en de [[swellesturtmiuw]]. De lûdste en meast hearde rop is in guorreljend kriten wêrby't de kop fan rjochts nei lofts beweecht. De fûgels begroetsje inoar mei in rap en lûd ''kwiek kwiek kwiek'', wêrby't de kop en nekke foarút nei de grûn bûgd wurde. [[Ofbyld:Swallow-tailed gull (juvenile).jpg|thumb|260px|left|Pyk.]] De skjirresturtmiuw begjint te brieden as er in jier of fiif is. Pearkes bliuwe faak jierrenlang byinoar. Se briede it hiele jier troch yn mingde koloanjes op kliffen of flakke stikken grûn. It nêst is in lyts platfoarm op in klif, meastentiids minder as 10 meter boppe seenivo en boud fan lytse stikjes lava, wyt koraal en stikels fan see-ychels om tefoaren te kommen dat it aai fuortrôlet. It wyfke leit meastentiids ien spikkelich aai. == Status == De populaasjetrends binne net krekt bekend, mar de soarte wurdt op it stuit (2026) net as bedrige beskôge. De populaasje waard yn 2004 rûsd op likernôch 35.000 fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/swallow-tailed-gull-creagrus-furcatus BirdLife, oproppen 21 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/swtgul1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 21 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/swtgul1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 21 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Creagrus furcatus}} }} {{DEFAULTSORT:Skjirressturtmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Skjirresturtmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Galapagoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] m188ipgiueav6q6j4mp1vqcni2oyzk7 0 192600 1237569 1232894 2026-08-02T20:17:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237569 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swellesturtmiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Xema sabini -Iceland -swimming-8 (3).jpg|250px]]<small>Swellesturtmiuw yn simmerkleed.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[swellesturtmiuwen]] (''Xema'') |Wittenskiplike namme= Xema sabini |Beskriuwer, jier = [[Joseph Sabine|Sabine]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Xema sabini map.svg|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''swellesturtmiuw''' (''Xema sabini'') is in arktyske miuw dy't tsjintwurdich as iennichste soarte yn it skaai ''Xema'' set wurdt, mar foarhinne ta it gruttere skaai ''[[Larus]]'' rekkene waard. De fûgel briedt yn it noardlikste part fan [[Noard-Amearika]] en [[Euraazje]] (fan [[Spitsbergen]] nei it easten). Winterdeis lûkt er nei gebieten yn de noardlike [[Stille Oseaan]] en de súdlike [[Atlantyske Oseaan]] foar de kust fan súdwestlik [[Afrika]]. Yn Europa wurdt de fûgel wolris waarnommen oan de kust. == Beskriuwing == De fûgel hat nei ferhâlding tige grutte wjukken en in lyts lichem. Hy hat in lytse kop en in frij tinne snaffel. De fûgel is sa'n 30–36 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 80–87 sm en maklik te werkennen oan syn opfallende trijekleurige wjuktekening. Folwoeksen fûgels hawwe in ljochtgrize rêch en wjukdekfearren, swarte bûtenste slachpinnen en wite binnenste. It boarst, de ûnderkant fan it lichem en de wjukken binne wyt. De sturt is wyt en foarke. De snaffel is swart mei in giele punt. Yn 'e briedtiid hat de fûgel in griisswarte kop en in wite nekke; winterdeis is de kop wyt mei in swartgrize nekke. Juvenilen hawwe in ferlykber patroan, mar de grize dielen binne mear brún en de sturtpunt hat in swarte bân. De kop is dêr griisbrún en de fûgel hat in griisbrún part fan 'e nekke nei ûnder oer de boarstkanten. Se krije harren folwoeksen fearrekleed nei twa jier. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden swellesturtmiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Sabine's gull (53706725122).jpg|Folwoeksen fûgel yn briedkleed. Xema sabini -Iceland -flying-8.jpg|Folwoeksen fûgel. Sabine's Gull (29451861634).jpg|Jonge fûgel. </gallery> </div> == Fersprieding == De fûgel briedt yn Arktyske gebieten fan [[Noard-Amearika]] en [[Euraazje]]. Yn 'e hjerst migrearret de soarte nei it suden. It grutste part fan 'e populaasje oerwinteret op 'e noardlike [[Stille Oseaan]], mar de [[Grienlân]]ske populaasje stekt de [[Atlantyske Oseaan]] oer en oerwinteret yn súdwestlik [[Afrika]]. == Systematyk == De soarte waard yn 1819 troch Joseph Sabine beskreaun en doe yn it skaai Larus pleatst. William Elford Leach stelde itselde jier al foar om de fûgel yn it skaai ''Xema'' te 'setten, mar dat waard lang net folge. Ut [[DNA]]-ûndersyk die bliken dat de fûgel in eigen skaai foarmet, wêrby't de [[ivoarmieuw]] de nauwste sibbe liket te wêzen. De soarte wurdt as monotypysk behannele of yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Xema sabini palaearctica'' ([[Spitsbergen]] oant de [[Lena (rivier)|Lena]]-delta) * ''Xema sabini tschuktschorum'' ([[Tsjûkotka-skiereilân]]), * ''Xema sabini woznesenskii'' (noardeast-Sibearje oant [[Alaska]]) * ''Xema sabini sabini'' (noardlik [[Kanada]] oant Grienlân). == Ekology en briedtiid == [[Ofbyld:Sabine's Gull Nest (15236861079).jpg|thumb|left|Nêst mei aai en pyk.]] De fûgel briedt yn kustgebieten by de [[tûndra]], meastentiids yn sompige gebieten mei moas en reid by marren of leechlizzende fivers mei brak wetter. Bûten de briedtiid libje de fûgels mear op see. De briedtiid begjint ein maaie of begjin juny as der op 'e tûndra noch snie leit. Se briede yn lytse koloanjes (6–15 pearkes, bytiden ek oant 60) of soms solitêr tusken [[stirnzen]]. It nêst is in ûndjippe kûle of in nêstkom fan gers, moas, seewier en fearren, meastal tichteby it wetter. Nei de briedtiid ferlitte sawol folwoeksenen as jongen yn july of augustus de koloanje. Yn 'e briedtiid yt de fûgel ynsekten (en harren larves), spineftigen, lytse fisken, ies en lytse fûgels en aaien fan oare fûgels lykas de stirns. Ek wurdt foardat it iis raand sied en oare plantaardige kost iten oant oar iten beskikber komt. Bûten de briedtiid bestiet it iten út wringeleazen en lytse fisken. == Status == De [[IUCN]] kategorisearret de soarte as "net bedrige" (''Least Concern'') mei in wrâldpopulaasje fan rûchwei 340.000 folwoeksen fûgels. De lytse Europeeske populaasje liket te groeien, lykas ek yn [[Alaska]]. Oannommen wurdt dat de soarte kwetsber is foar klimaatferoaring yn it Arktysk gebiet en yn [[Ruslân]] wurdt der jage en wurde aaien sammele, mar dy bedrigingen ha gjin grutte ynfloed op de populaasje. == Namme == Joseph Sabine ferneamde de fûgel nei syn broer, de Ingelske wittenskipper Sir Edward Sabine. De namme Xema liket in folslein eigen optinksel te wêzen. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sabines-gull-xema-sabini BirdLife, oproppen 19 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/sabgul eBird, oproppen 19 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/sabgul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Xema sabini}} }} {{DEFAULTSORT:Swellesturtmiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swellesturtmiuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Kalifornje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] l3u968nb0cui50eyyxc15t6ooyht152 0 192652 1237318 1232818 2026-08-02T13:29:29Z Ieneach fan 'e Esk 13292 dit sille dy fûgels út dat reklamespotsje mei dat frommeske yn dy kabriolet fan Centraal Beheer Verzekeringen dan wol wêze, tink 1237318 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skattermiuw |Ofbyld = [[Ofbyld:Assateague laughing gull MD1.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Larus atricilla.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[griiswite kobben]] (''Leucophaeus'') |Wittenskiplike namme= Leucophaeus atricilla |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Leucophaeus atricilla map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''skattermiuw''' (''Leucophaeus atricilla'') is in middelgrutte [[Miuwfûgels|miuwfûgel]] út [[Noard-Amearika|Noard-]] en [[Súd-Amearika]]. Hy hat syn namme te tankjen oan syn [[laitsjen|skattereftige]] rop; it is in opportunistyske [[omnivoar]] en in ies-iter. De soarte briedt yn grutte koloanjes, benammen oan 'e [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust fan Noard-Amearika, de [[Kariben]] en it noarden fan Súd-Amearika. De skattermiuw waard hiel lang yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''[[Larus]]'' yndield oant de fûgel it hjoeddeiske plak yn it skaai ''[[Leucophaeus]]'' krige. == Beskriuwing == De skattermiuw is 36 oant 41 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 98–110 sm en in gewicht fan 203–371 gram. It simmerkleed fan 'e folwoeksen fûgel is wyt mei in donkergrize rêch en wjukken en in swarte kop. De wjukken binne folle donkerder griis as by oare miuwen fan ferlykbere grutte en se hawwe swarte punten. De snaffel is lang en read. De swarte kap is winterdeis foar it grutste part ferdwûn. Skattermiuwen dogge der trije jier oer om harren folwoeksen fearrekleed te krijen. Jonge fûgels fan 'e soarte binne altyd donkerder as de measte oare miuwfûgels fan itselde formaat. Fûgels yn it earste jier binne fan ûnderen grizer en hawwe in ljochtere kop as jonge [[lytse prêrjemiuw]]en en se hawwe in folslein swarte sturt. Fûgels yn it twadde jier kinne ûnderskieden wurde troch it patroan op 'e wjukken, mei mear swart op 'e grutte wjukdekfearren en bytiden noch wat swart op 'e sturt. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden skattermiuwen</div> <gallery mode="packed" heights="130px" style="margin: 0; padding: 0;"> Laughing gull (02914).jpg|Jonge fûgel<br>(earste winter). Laughing-gull.jpg|Briedkleed. Laughing Gull 57.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De fûgel briedt oan 'e Atlantyske kust fan Noard-Amearika, yn 'e Kariben en it noarden fan Súd-Amearika. De meast noardlike populaasjes lûke winterdeis nei it suden; as [[dwaalgast]] wurdt de soarte selden yn [[West-Europa]] waarnommen. == Taksonomy == De skattermiuw waard yn 1758 formeel beskreaun troch de [[Sweden|Sweedske]] biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "Systema Naturae" ûnder de binominale namme ''Larus atricilla''. Linnaeus basearre syn beskriuwing op in eksimplaar fan 'e [[Bahama's]], dat tusken 1729 en 1732 beskreaun en yllustrearre waard troch de [[Ingelân|Ingelske]] [[biolooch]] [[Mark Catesby]] yn syn wurk "The Natural History of Carolina, Florida and the Bahama Islands". De skattermiuw is no ien fan 'e fiif miuwesoarten fan 'e [[Nije Wrâld]] dy't yn it skaai ''Leucophaeus'' set waard, in skaai dat yn 1855 yntrodusearre waard troch de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Carl Friedrich Bruch]]. De skaainamme ''Leucophaeus'' komt út it [[Aldgryksk]]: ''leukos'' ("wyt") en ''phaios'' ("donker"). De [[Soarte (taksonomy)|soartnamme]] ''atricilla'' kombinearret it [[Latyn]ske ''ater'' ("swart") mei it Nijlatynske ''cilla'' ("sturt"); de sturt is swart by jonge fûgels. It is lykwols mooglik dat Linnaeus eins ''atricapilla'' ("swartkop") skriuwe woe. Lykas de measte oare leden fan it skaai Leucophaeus waard de skattermiuw lange tiid yn it skaai ''Larus'' pleatst. Hy waard ferset nei it weroplibbe skaai ''Leucophaeus'' nei oanlieding fan in molekulêr-[[fylogeny]]ske stúdzje út 2005, dy't oantoande dat it opnimmen fan dizze soarte it skaai [[Parafily|parafyletysk]] makke. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: {| class="wikitable " |- ! Ofbyld !! Undersoarte !! Fersprieding |- |[[Ofbyld:Assateague laughing gull MD1.jpg|120px]]|| ''L. a. megalopterus'' ([[Carl Friedrich Bruch|Bruch]], 1855) || eilannen foar de westlike Atlantyske kust fan it súdeasten fan [[Kanada]], [[Maine]] oant [[Floarida]], de [[Golf fan Meksiko]] oant Súd-[[Teksas]], [[Salton Sea]] (Súdeast-[[Kalifornje]]), en de [[Golf fan Kalifornje]] oant [[Colima]]. |- |[[Ofbyld:Gaviota Reidora - panoramio.jpg|120px]]|| ''L. a. atricilla'' ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) || West-Ynje, eilannen foar de kust fan it [[Jûkatan]]-skiereilân, eilannen benoarden [[Fenezuëla]], [[Trinidad en Tobago]] en oant [[Frânsk-Guyana]]. |- |} == Hâlden en dragen == === Brieden === [[Ofbyld:Thacher Island National Wildlife Refuge, MA. Credit- Matt Poole-USFWS (11837318023).jpg|thumb|left|Nêst.]] Skattermiuwen briede fan healwei oant ein maaie yn it noarden fan harren ferspriedingsgebiet en fan ein april yn it suden. Se briede yn koloanjes dy't ferskille yn grutte fan ien pear oant 25.000 pearkes op leechlizzende eilannen oan 'e kust. It nêst wurdt troch beide skaaien boud fan beskikbere fegetaasje. It lechsel bestiet meastentiids út trije aaien dy't troch beide âlders yn 22 oant 27 dagen útbret wurde. De pykjes bliuwe de earste fiif dagen meastal tichteby it nêst. Se wurde troch beide âlders fuorre en fersoarge. De jonge fûgels kinne fleane as se sa'n 40 dagen âld binne. == Status == De skattermiuw hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is grut. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. Dêrfandinne wurdt de soarte troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/laughing-gull-larus-atricilla BirdLife, oproppen 23 juny 2026.] *[https://ebird.org/species/laugul?siteLanguage=nl eBird, oproppen 23 juny 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/laugul/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 juny 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Leucophaeus atricilla}} }} {{DEFAULTSORT:skattermiuw}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Griiswite kob]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Karibyske See]] 5jb282p28c2hzw8zfnepimdd4wjvh6d 0 192801 1237504 1233342 2026-08-02T19:19:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1237504 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Color marked Black Turnstone (15236951629).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Vigors]], 1828 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Arenaria melanocephala map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedgebiet]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} wintergebiet }} '''Swarte stienpikker''' (''Arenaria melanocephala'') is ien fan 'e twa soarten binnen it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria'') dy't allinnich briedt yn [[Alaska]]. == Skaaimerken == Wat de foarm oanbelanget liket de swarte stienpikker op 'e gewoane [[stienpikker]] (''Arenaria interpres''), mar de soarte is wat rûner en knobsker. Hoewol't er trochstrings wat lytser is as de stienpikker (22-25 sintimeter), is er swierder mei in gewicht fan 100-170 gram. De fûgel is foar it grutste part hielendal swart, útsein de búk, ûndersturt en de ûnderkant fan 'e wjukken. Hy hat donkerbrune poaten en in donkergrize snaffel. De wite parten op 'e rêch, sturt en boppekant fan 'e wjukken komme mei dy fan 'e stienpikker oerien. Yn it briedkleed is er wat bûnter en hat er in wyt eachstreekje en in wyt fjild by de snaffelbasis. Syn flechtrop liket op dy fan de stienpikker, mar hat in hegere frekwinsje. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Black Turnstone - 5551790011.jpg|Winterdracht Black Turnstone in flight (15237069779).jpg|Fleanende fûgel. Black Turnstone chicks in nest (15236913419).jpg|Pykjes. </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De swarte stienpikker is in [[trekfûgel]] dy't briedt om 'e kusten fan westlik en noardlik Alaska hinne en syn oerwinteringsplakken hat om 'e westkusten fan [[Noard-Amearika]] hinne, fan [[Kanada]] oant [[Meksiko]]. Hy is ek wolris as dwaalgast yn [[Sibearje]] waarnommen. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. == Ekology == [[Ofbyld:Black Turnstone nest pipping (15423670845).jpg|thumb|left|Nêst.]] De swarte stienpikker briedt yn tin begroeide gebieten tichteby kustgreiden en komt faak alle jierren werom op 'e selde plakken. Hy leit aaien fan heal maaie oant ein juny, trije oant fjouwer aaien yn in kûltsje yn dea gers of sigge tichteby wetter. Beide skaaien briede de aaien yn 21-24 dagen út. De soarte is tige agressyf tsjin rôfdieren en fljocht mear as 100 meter fan syn territoarium ôf om jagers en miuwen fuort te jeien. Winterdeis wurdt er by rotsige kusten lân en op 'e dêrby lizzende strannen sjoen of op troch minsken makke pieren. Hy libbet fan wringeleaze wetterdierjes lykas skaaldieren, seepokken en mûskes. == Status en bedrigings == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op grûn fan dizze kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as "net bedrige" (LC). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op 95.000 briedende eksimplaren. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-turnstone-arenaria-melanocephala BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blktur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/blktur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria melanocephala}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] 2zn55ag7m8jcy7u9uslgwx9uwy4wgqo 1237506 1237504 2026-08-02T19:20:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status en bedrigings */ kt 1237506 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Color marked Black Turnstone (15236951629).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Vigors]], 1828 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Arenaria melanocephala map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedgebiet]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} wintergebiet }} '''Swarte stienpikker''' (''Arenaria melanocephala'') is ien fan 'e twa soarten binnen it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria'') dy't allinnich briedt yn [[Alaska]]. == Skaaimerken == Wat de foarm oanbelanget liket de swarte stienpikker op 'e gewoane [[stienpikker]] (''Arenaria interpres''), mar de soarte is wat rûner en knobsker. Hoewol't er trochstrings wat lytser is as de stienpikker (22-25 sintimeter), is er swierder mei in gewicht fan 100-170 gram. De fûgel is foar it grutste part hielendal swart, útsein de búk, ûndersturt en de ûnderkant fan 'e wjukken. Hy hat donkerbrune poaten en in donkergrize snaffel. De wite parten op 'e rêch, sturt en boppekant fan 'e wjukken komme mei dy fan 'e stienpikker oerien. Yn it briedkleed is er wat bûnter en hat er in wyt eachstreekje en in wyt fjild by de snaffelbasis. Syn flechtrop liket op dy fan de stienpikker, mar hat in hegere frekwinsje. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Black Turnstone - 5551790011.jpg|Winterdracht Black Turnstone in flight (15237069779).jpg|Fleanende fûgel. Black Turnstone chicks in nest (15236913419).jpg|Pykjes. </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De swarte stienpikker is in [[trekfûgel]] dy't briedt om 'e kusten fan westlik en noardlik Alaska hinne en syn oerwinteringsplakken hat om 'e westkusten fan [[Noard-Amearika]] hinne, fan [[Kanada]] oant [[Meksiko]]. Hy is ek wolris as dwaalgast yn [[Sibearje]] waarnommen. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. == Ekology == [[Ofbyld:Black Turnstone nest pipping (15423670845).jpg|thumb|left|Nêst.]] De swarte stienpikker briedt yn tin begroeide gebieten tichteby kustgreiden en komt faak alle jierren werom op 'e selde plakken. Hy leit aaien fan heal maaie oant ein juny, trije oant fjouwer aaien yn in kûltsje yn dea gers of sigge tichteby wetter. Beide skaaien briede de aaien yn 21-24 dagen út. De soarte is tige agressyf tsjin rôfdieren en fljocht mear as 100 meter fan syn territoarium ôf om jagers en miuwen fuort te jeien. Winterdeis wurdt er by rotsige kusten lân en op 'e dêrby lizzende strannen sjoen of op troch minsken makke pieren. Hy libbet fan wringeleaze wetterdierjes lykas skaaldieren, seepokken en mûskes. == Status en bedrigings == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op grûn fan dizze kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as "net bedrige" (LC). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op 95.000 briedende eksimplaren. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-turnstone-arenaria-melanocephala BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blktur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/blktur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria melanocephala}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Kalifornje]] hgmzff9xe42xlisqi83ulpi9y2in8y9 1237507 1237506 2026-08-02T19:21:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237507 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Color marked Black Turnstone (15236951629).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Vigors]], 1828 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Arenaria melanocephala map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trochtrekker]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] }} '''Swarte stienpikker''' (''Arenaria melanocephala'') is ien fan 'e twa soarten binnen it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria'') dy't allinnich briedt yn [[Alaska]]. == Skaaimerken == Wat de foarm oanbelanget liket de swarte stienpikker op 'e gewoane [[stienpikker]] (''Arenaria interpres''), mar de soarte is wat rûner en knobsker. Hoewol't er trochstrings wat lytser is as de stienpikker (22-25 sintimeter), is er swierder mei in gewicht fan 100-170 gram. De fûgel is foar it grutste part hielendal swart, útsein de búk, ûndersturt en de ûnderkant fan 'e wjukken. Hy hat donkerbrune poaten en in donkergrize snaffel. De wite parten op 'e rêch, sturt en boppekant fan 'e wjukken komme mei dy fan 'e stienpikker oerien. Yn it briedkleed is er wat bûnter en hat er in wyt eachstreekje en in wyt fjild by de snaffelbasis. Syn flechtrop liket op dy fan de stienpikker, mar hat in hegere frekwinsje. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Black Turnstone - 5551790011.jpg|Winterdracht Black Turnstone in flight (15237069779).jpg|Fleanende fûgel. Black Turnstone chicks in nest (15236913419).jpg|Pykjes. </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De swarte stienpikker is in [[trekfûgel]] dy't briedt om 'e kusten fan westlik en noardlik Alaska hinne en syn oerwinteringsplakken hat om 'e westkusten fan [[Noard-Amearika]] hinne, fan [[Kanada]] oant [[Meksiko]]. Hy is ek wolris as dwaalgast yn [[Sibearje]] waarnommen. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. == Ekology == [[Ofbyld:Black Turnstone nest pipping (15423670845).jpg|thumb|left|Nêst.]] De swarte stienpikker briedt yn tin begroeide gebieten tichteby kustgreiden en komt faak alle jierren werom op 'e selde plakken. Hy leit aaien fan heal maaie oant ein juny, trije oant fjouwer aaien yn in kûltsje yn dea gers of sigge tichteby wetter. Beide skaaien briede de aaien yn 21-24 dagen út. De soarte is tige agressyf tsjin rôfdieren en fljocht mear as 100 meter fan syn territoarium ôf om jagers en miuwen fuort te jeien. Winterdeis wurdt er by rotsige kusten lân en op 'e dêrby lizzende strannen sjoen of op troch minsken makke pieren. Hy libbet fan wringeleaze wetterdierjes lykas skaaldieren, seepokken en mûskes. == Status en bedrigings == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op grûn fan dizze kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as "net bedrige" (LC). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op 95.000 briedende eksimplaren. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-turnstone-arenaria-melanocephala BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blktur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/blktur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria melanocephala}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Kalifornje]] n67g81jrr10m4kp68z04a5ecibtvrme 0 192804 1237410 1235561 2026-08-02T17:11:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 net VU mar NT 1237410 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Turnstone (1).jpg|250px]]<br>Simmerkleed. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[trekfûgel]] (net-briedend)</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne wite wjukbalken, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brunere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) in flight Chiloe.jpg|thumb|Oerwinterjende stienpikker yn Sily.]] Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. === Nederlân === Yn Nederlân binne stienpikkers it grutste part fan it jier te sjen. De oantallen wurde it grutst as se trekke yn 'e maitiid en hjerst. De bêste lokaasjes binne Seelân en oan 'e Waadkust. Ek komme se drok skarreljend by havens foar, lykas Lauwersmar. Der binne gjin briedgefallen fêststeld. De tichtstbylizzende, mar net ticht besette, briedgebieten binne it noarden fan 'e Waadsee yn Dútslân en Denemark. Yn it lêste fearn fan 'e 20e iuw sakken de oantallen stienpikkers yn Nederlân, mar sûnt 2010 folge in rap werstel. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oars yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochsneed libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === [[Ofbyld:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|Aaike.]] De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 dagen fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op likernôch 750.000 oant 1.750.000 fûgels rûsd en dat wie mear as eardere rûzings. Dochs wurdt der fanút gien dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened''). Bedrigingen binne it ferlies en de degradaasje fan leefgebiet, de yllegale jacht, fersteuring en in minder briedsúkses troch klimaatferoaring. Europa telt neffens rûzing in populaasje fan 35.900 oant 77.100 briedpearkes. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rudtur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/rudtur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5610 Sovon, , oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria interpres}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hawaï]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Galapagoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] qsnb3o2vrirzjn7arh2gmulapn6q5pq 1237411 1237410 2026-08-02T17:11:29Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237411 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Turnstone (1).jpg|250px]]<br>Simmerkleed. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[trekfûgel]] (net-briedend)</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne wite wjukbalken, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brunere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) in flight Chiloe.jpg|thumb|Oerwinterjende stienpikker yn Sily.]] Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. === Nederlân === Yn Nederlân binne stienpikkers it grutste part fan it jier te sjen. De oantallen wurde it grutst as se trekke yn 'e maitiid en hjerst. De bêste lokaasjes binne Seelân en oan 'e Waadkust. Ek komme se drok skarreljend by havens foar, lykas Lauwersmar. Der binne gjin briedgefallen fêststeld. De tichtstbylizzende, mar net ticht besette, briedgebieten binne it noarden fan 'e Waadsee yn Dútslân en Denemark. Yn it lêste fearn fan 'e 20e iuw sakken de oantallen stienpikkers yn Nederlân, mar sûnt 2010 folge in rap werstel. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oars yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochsneed libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === [[Ofbyld:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|Aaike.]] De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 dagen fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op likernôch 750.000 oant 1.750.000 fûgels rûsd en dat wie mear as eardere rûzings. Dochs wurdt der fanút gien dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened''). Bedrigingen binne it ferlies en de degradaasje fan leefgebiet, de yllegale jacht, fersteuring en in minder briedsúkses troch klimaatferoaring. Europa telt neffens rûzing in populaasje fan 35.900 oant 77.100 briedpearkes. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rudtur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/rudtur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5610 Sovon, , oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria interpres}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hawaï]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Galapagoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] spnptczu31xziqkzeurlq1tj5u8msuy 0 192868 1237575 1233826 2026-08-02T23:56:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237575 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = taigagril |Ofbyld = [[Ofbyld:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme=Calidris subminuta |Beskriuwer, jier= [[Alexander Middendorff|Middendorff]], 1853 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''taigagril''' (''Calidris subminuta'') is in lytse steltrinner. De skaainamme komt fan it [[Aldgryksk]]e ''kalidris'' of ''skalidris'', in term dy't troch [[Aristoteles]] brûkt waard foar guon griiskleurige fûgels dy't by it wetter libje. De soartnamme ''subminuta'' komt fan it [[Latyn]]ske ''sub'', "tichteby" of "hast", en ''minuta'', "lyts", fanwegen syn oerienkomst mei it [[griltsje]] (''Calidris minuta''). Yn it skaai ''[[Calidris]]'' is de taigagril nau besibbe oan 'e [[Temminckgril]] (''Calidris temminckii''). De fûgel briedt yn hiel Noard-Aazje en is in sterke [[trekfûgel]], dy't oerwinteret yn [[Súd-Aazje|Súd-]] en [[Súdeast-Aazje]] en [[Australaazje]]. Yn [[West-Europa]] komt de fûgel foar as in tige seldsume swalker. == Skaaimerken == De taigagril is in hiele lytse steltpolder mei in lingte fan mar 13 oant 16 cm en in wjukspanwiidte fan 26,5 oant 30,5 cm. Hy weaget sawat 25 gram. De fûgel hat in lytse kop en in koarte, rjochte snaffel mei in skerpe punt. De hals is slank, de búk rûn en de lange poaten steane frij fier nei efteren. De teannen binne lang en tin, benammen de middelste. De primêre slachpinnen komme sawat oant de sturtpunt ta. De krún is brún en der rint in bleke streek flak boppe it each. De boppedielen binne brún mei donkerbrune sintra op de fearren. It boarst is spikkele mei ljochtbrún en de ûnderdielen binne wyt. De fûgel hat giele poaten en de tinne snaffel is donkerbrún, útsein de basis fan 'e ûndersnaffel, dy't giel of ljochtbrún is. Winterdeis binne taigagrillen griis fan boppen. Juvenilen hawwe in bûnt patroan fan boppen mei in readbrune kleur en wite mantelstreken. Dizze fûgel hat in karakteristike hâlding en syn flechtrop ûnderskiedt him fan oare grillen. Op 'e grûn kin er betize wurde mei de readkielgril (''Calidris ruficollis''), mar hy is finer boud en krekt wat lytser. De taigagril liket foaral in soad op syn Noardamerikaanske tsjinhinger, it [[dwerchgriltsje]] (''Calidris minutilla''). Hy ûnderskiedt him fan dy soarte troch syn slankere uterlik mei in langere hals, langere teannen, wat helderdere kleuren en in minder dúdlike wjukstreek. == Fersprieding == De taigagril briedt simmerdeis yn Sibearje. Der is net in soad bekend oer syn briedgewoanten, mar syn briedgebiet bestiet út it [[Tsjûkotka-skiereilân]], it [[Korjakeberchtme|Korjaaksk Plato]], de [[Koerilen]], it lân grinzgjend oan 'e [[See fan Ochotsk]] en om de rivieren de [[Ob]] en de [[Irtysj]] hinne. Nei it briedseizoen trekt er nei it suden troch [[Sina]], [[Yndosina]], [[Maleizje]] en de [[Filipinen]], en nei it westen nei [[Birma]], [[Bangladesj]], [[Nepal]] en [[Sry Lanka]]. It is in oerwinterer yn [[Nij-Guineä]] en [[Austraalje]] en in swalker yn [[Europa]], [[Súd-Afrika]], Melaneezje, [[Hawaï]], it noardwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] en de omjouwing fan 'e [[Beringsee]]. Yn syn oerwinteringsgebiet besiket er in ferskaat oan wiete biotopen, wêrûnder ûndjip swiet- of brakwetter, marren, sompen, oerstreamingsflakten, kwelders, lagunes, modderige iggen en fivers. == Hâlden en dragen == Dizze fûgels sykje om fretten op slykplaten, wêrby't se har foer op it each pikke of bytiden ek troch yn 'e grûn te boarjen. Se ite benammen lytse kreefteftigen, ynsekten en slakken env oare wringeleaze dieren. Der is mar min bekend oer de briedgewoanten fan dizze soart. Bekend is dat de soarte it nêst op 'e grûn boud en it mantsje in [[balts]]flecht hat. == Status == De taigagril hat in hiel grut ferspriedingsgebiet en der wurdt rûsd dat de wrâldpopulaasje út likernôch 16.700 folwoeksen fûgels bestiet (2023). Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar de [[IUCN]] hat de fûgel klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). Der binne gjin spesifike bedrigingen fêststeld. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/long-toed-stint-calidris-subminuta BirdLife, oproppen 5 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/lotsti/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/lotsti eBird, oproppen 5 july 2026] ---- {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calidris subminuta}} }} {{DEFAULTSORT:Taigagril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] rd7tr5nm10tszoluy1yexufhd62ndyg 0 192897 1237531 1235560 2026-08-02T19:48:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237531 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkopmies |Ofbyld = [[Ofbyld:Sumpfmeise im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Poecile palustris.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[grize miezen]] (''Poecile'') |Wittenskiplike namme=Poecile palustris |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Poecile palustris distribution map.png|center|250px]]{{Color box|green}} [[stânfûgel]] }} De '''swarkopmies''' (''Poecile palustris'', [[synonym (taksonomy)|synonym]]: ''Parus palustris'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[miesfûgels]](''Paridae''). == Skaaimerken == De fûgel hat likernôch it formaat fan in [[blaumies]] en liket wat uterlik oanbelanget in hiel soad op 'e [[reidmies]] (''Poecile montanus''), mar de sang is dúdlik oars. De twa soarten wurde dêrom as twillingsoarten beskôge. By de swartkopmies ûntbrekt de ljochte baan op de earmpinnen. Hy hat in glânzgjende kap en in lytsere swarte slabbe op 'e kiel. De ûnderkant is griiswyt. De fûgel hat in swarte snaffel en blaugrize poaten. Foar it ûnderskied mei de reidmies is it lûd belangryk. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking swartkopmies en reidmies.</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Sumpfmeise1.jpg|Swartkopmies Poecile montanus kleinschmidti 2 (cropped).jpg|Reidmies. </gallery> </div> == Fersprieding en habitat == De swartkopmies komt yn it grutste part fan Jeropa it hiele jier foar, útsein [[Ierlân]], [[Yslân]], Noard-[[Skandinaavje]], [[Spanje]] en [[Portegal]]. Swartkopmiezen libje yn leafbosken en mingde bosken, parken en gruttere tunen mei genôch beammen en strûken. It tal briedpearkes yn Nederlân yn 'e perioade 2018-2020 bedroech 14.000-17.000, wylst it oantal oerwinterjende swartkopmiezen op 40.000 oant 50.000 rûsd wurdt. Sûnt 1984 is der yn Nederlân in groei fan 'e populaasje. Yn [[Fryslân]] briedt it fûgeltsje fral yn it súdeasten fan 'e provinsje en yn [[Gaasterlân]]. De swartkopmies wurdt ferdield yn tsien [[ûndersoarte]]n: * ''P. p. dresseri'': [[Wales]], sintraal en súdlik [[Ingelân]] en westlik [[Frankryk]]. * ''P. p. palustris'': fan [[Skandinaavje]] oant it noardlik [[Ibearysk Skiereilân]], eastlik oant [[Poalen]], de [[Balkan]] en [[Grikelân]]. * ''P. p. italicus'': [[Frankryk|Frânske]] [[Alpen]], [[Itaalje]] en [[Sisylje]]. * ''P. p. stagnatilis'': fan eastlik Jeropa oant it súdlike [[Oeral]]gebiet en noardwestlik [[Turkije]]. * ''P. p. kabardensis'': de [[Kaukasus]] en noardeastlik Turkije. * ''P. p. brevirostris'': it súdlike diel fan Sintraal- en súdeastlik [[Sibearje]], noardlik [[Mongoalje]], [[Mantsjoerije]], [[Liaoning]] en uterst noardlik [[Koreä]]. * ''P. p. ernsti'': [[Sachalin]]. * ''P. p. hensoni'': de súdlike [[Koerilen]] en noardlik [[Japan]]. * ''P. p. jeholicus'': noardlik Hebei en noardlik Koreä. * ''P. p. hellmayri'': eastlik Sina en súdlik Koreä. == Hâlden en dragen == Yn 'e maitiid en iere simmer bestiet it iten benammen út ynsekten, ynsektelarven, spinnen en oare lytse bistkes. Yn 'e lette neisimmer stiet der ek sied op it menu. Se lizze somtiden sels in foarried sied oan tusken beamkoarsten. It is ek in regelmjittige besiker fan foertafels. [[Ofbyld:Barátcinege fészke 2011 Pilisszentiván.jpg|thumb|left|Aaikes.]] De nêsten wurde boud yn beamholtes of oare natuerlike holtes of yn nêstkasten. It lechsel bestiet út seis oant njoggen wite aaien mei in pear brune plakjes. De briedtiid duorret likernôch 13 dagen. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar der wurdt oannommen dat de oantallen ôfnimme, mar net sa slim dat de fûgel as bedrige wurdt beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natoerbeskerming]] (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op tusken de 13,6 en 24,2 miljoen folwoeksen fûgels. De tebekgong fan 'e soarte wurdt ferklearre troch feroarings yn syn libbensomjouwing. De swartkopmies hat relatyf grutte territoaria, wat him kwetsber makket as it lânskip mear fragmintearre rekket. Om't de soarte sa honkfêst is, wurde lijerige populaasjes ek net oanfolle fanút oare gebieten. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/marsh-tit-poecile-palustris Birdlife] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/kuifmees Fûgelbeskerming, oproppen 9 july 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/martit2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 9 july 2026. ] * [https://ebird.org/species/martit2/NL eBird, oproppen 9 july 2026.] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/glanskop Fûgelbeskerming, oproppen 9 july 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Poecile palustris}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Grize mies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] oa7jvikz59m49rqacc7tybtf08jlf50 0 192949 1237582 1234971 2026-08-03T00:01:38Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237582 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Temminckgriltsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Temminck's stint (54212444945).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Calidris temminckii song.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris temminckii |Beskriuwer, jier= [[Johann Philipp Achilles Leisler|Leisler]], 1812 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:CalidrisTemminckiiIUCN2019 2.png|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#329332}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} }} It '''Temminckgriltsje''' (''Calidris temminckii'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). De fûgel waard yn 1812 troch de Dútske dokter en [[biolooch]] [[Johann Philipp Achilles Leisler]] wittenskiplik beskreaun. Hy ferneamde de fûgel nei syn kollega en freon, de Nederlânske [[soölooch]] [[Coenraad Jacob Temminck|Coenraad Temminck]] (1778-1858). == Skaaimerken == It 13,5 oant 15 sm lange Temminckgriltsje is likernôch like grut as it [[griltsje]], mar hat in langer lichem en syn sturt stekt by de wjukpunten wat út. Fierder is er lykmjittiger kleure en hat er in mear grize rêch, ljochtere en koartere poaten en yn 'e flecht mist er de wite V op 'e mantel. De poaten binne dof gielich of brún, en de bûtenste sturtfearren binne wyt, yn tsjinstelling ta de swarte poaten en grize bûtenste sturtfearren fan it griltsje. Yn 'e simmerdracht brekke de helderdere readbrune en/of swarte fearkes op 'e rêch it fierder ûnopfallende fearrekleed fan it Temminckgriltsje. Winterdeis is de fûgel dof griis of brúngriis fan boppen en op it boppeboarst en wyt fan ûnder. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Calidris temminckii nest.jpg|Nêst. Temminck's stint (Calidris temminckii) Oppdal.jpg|Briedkleed Temminck's Stint by Tisha Mukherjee 03.jpg|Winterkleed </gallery> </div> == Fersprieding en leefgebiet == It Temminckgriltsje briedt yn [[Skandinaavje]], it noarden fan [[Grut-Brittanje]] en it noarden fan [[Ruslân]] oan rivieren en marren. It is in [[trekfûgel]] dy't yn [[West-Jeropa]] by de trek ek regelmjittich te sjen is; hy trekt by it winterjen nei it [[Middellânske See]]gebiet, ekwatoriaal [[Afrika]] en [[Súd-Aazje|Súd-]] en [[Súdeast-Aazje]]. == Briedgedrach == Oars as it griltsje hâld it Temminckgriltsje him mear op tusken begroeiïng en folle minder op iepen waadflaktes. De fûgel yt lytse [[wringeleazen]], kreefteftigen, wjirms en ynsekten. By it opfleanen of by de [[balts]] hat de fûgel in werheljende heech triljende rop. De soarte briedt yn fean, sompen op 'e [[tûndra]], mar ek oan kusten. It nêst bestiet út in ûndjippe kûle op 'e grûn tusken de fegetaasje. Faak leit it wyfke twa lechsels yn twa ferskillende nêsten, wêrnei't it mantsje op it twadde nêst brieden giet. Soms siket it wyfke in oar mantsje foar it twadde nêst. De fjouwer aaien binne brúngiel mei brune plakken en komme nei 21-22 dagen út. De piken wurde troch ien of beide âlden grutbrocht en kinne nei 15-18 dagen fleane. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2015 rûsd op 110-850 tûzen folwoeksen fûgels. Op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status 'net bedrige'.(''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/temmincks-stint-calidris-temminckii BirdLife, oproppen 13 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/temsti/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/temsti?siteLanguage=nl eBird, oproppen 13 july 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calidris temminckii}} }} {{DEFAULTSORT:Temnminckgriltsje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] 8hnoeu0gvaw1tb1el18wrpqc7z606aa 0 192956 1237420 1235069 2026-08-02T17:18:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237420 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streekte gril |Ofbyld = [[Ofbyld:Pectoral Sandpiper3.jpg|250px]]<br><small>Folwoeksen fûgel yn briedkleed.</small> |lûd = [[Ofbyld:Calidris melanotos - Pectoral Sandpiper XC250563.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris melanotos |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris melanotos map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''streekte gril''' (''Calidris melanotos'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Pectoral sandpiper display (51101347376).jpg|thumb|left|Streekte gril.]] De soarte liket op 'e yn itselde ferspriedingsgebiet foarkommende [[Sibearyske gril]] (''Calidris acuminata''), dy't lykwols net ta deselde [[klade]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] heart. De streekte gril is in frij grutte gril fan 19 oant 23 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 37 oant 46 sm en in griisbrune rêch, dy't simmerdeis it meast brún is by it mantsje en winterdeis grizer. De streekte gril hat in griis boarst dat oan 'e ûnderkant skerp is ôftekene. De poaten binne gieleftich en de snaffel is oliifkleurich mei in donkere punt. Mantsjes binne trochstrings swierder as wyfkes. Yn it briedkleed ha mantsjes boppedat in swarter boarst mei wite plakjes. Jonge fûgels ha in opfallender patroan op 'e boppekant, mei oranjebrune tinen en wite streken op 'e mantel. De soarte is te ûnderskieden fan 'e Sibearyske gril troch de skerp ôftekene boarstbân, de minder opfallende wynbraustreek en de brunere, minder readbrune krún. == Fersprieding en leefgebiet == De streekte gril briedt yn noardlik [[Sibearje]], westlik en noardlik [[Alaska]] en noardlik [[Kanada]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oerwinteret yn [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en [[Súd-Amearika]]. It leefgebiet yn 'e simmer bestiet út de arktyske, fochtige en ryk begroeide [[tûndra]]. Yn 'e oerwinteringsgebieten ferbliuwt de fûgel yn in grut tal soarten somp-lannen, sawol mei sâlt as brak wetter, lykas [[waad]], sompen lâns rivieren en marren, wiete greiden, lagunes en ouwers fan marren op heechflakten oant op 4500 m boppe seenivo. Yn Jeropa is de soarte in regelmjittige [[dwaalgast]]. Yn Nederlân is it oantal waarnimmingen by de trek fan 'e fûgel (foaral yn 'e moannen maaie en septimber en oktober) de lêste desennia tanommen. De measte fûgels wurde yn 'e kustgebieten sjoen. == Briedgedrach == Streekte grillen briede yn 'e koarte Sibearyske simmer fan juny oant augustus en meitsje ûndjippe, mei gers en blêd beklaaide, kûltsjes as nêst. Se sitte goed ferburgen yn 'e grûn en binne dreech te sjen yn it lânskip. In lechsel bestiet út fjouwer aaien, dy't troch it wyfke útbret wurde. De piken wurde ek troch it wyfke grutbrocht. == Status == De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op 4.000.000 oant 15.000.000 folwoeksen fûgels rûsd. It is net bekend hoe't de populaasje him ûntwikkelet, mar de [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pectoral-sandpiper-calidris-melanotos BirdLife, oproppen 14 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecsan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/pecsan/IS eBird, oproppen 14 july 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5070 SOVON, oproppen 14 july 2026] ---- {{Commonscat|Calidris melanotos}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte gril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niûé]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tokelau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Lytse Ofhandige Eilannen yn de Grutte Oseaan]] 3ubxx0i1op96cwp1wrxjr87d618n673 0 193025 1237403 1235562 2026-08-02T16:58:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237403 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = steltgril |Ofbyld = [[Ofbyld:Stilt sandpiper! (30077804671).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme=Calidris himantopus |Beskriuwer, jier= ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], [[1827]]) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris himantopus map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1 = <small>{{Color box|#ff8753}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#fddb53}} [[trekfûgel]] |Kolom2 = {{Color box|#5bb5ff}} [[wintergast]]</small> }} |} }} De '''steltgril''' (''Calidris himantopus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == De steltgril hat in donkere snaffel mei in nei ûnderen bûge punt, in lange nekke, ljochte wynbraustreken en wite ûnderdielen. It meast opfallend binne de tige lange, ljochtgriene poaten. Yn 'e flecht is gjin dúdlike wjukbân te sjen. It folwoeksen eksimplaar yn briedkleed is werkenber oan 'e swier swart-wyt streke ûnderkant en de readeftige krúnstreek en earfearren, dy't kontrastearje mei de ljochte wynbraustreek. De boppekant is brún, mei donkere kearnen en in smelle wite râne oan 'e fearren. Winterdeis is de fûgel oan 'e boppekant oerhearskjend griis en oan de ûnderkant wyt. De juvenyl liket op it folwoeksen eksimplaar wat de opfallende koptekening en de bruneftige boppekant oanbelanget, mar mist de streken oan de ûnderkant. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Calidris himantopus - breeding.jpg|Simmerkleed. Stilt Sandpiper (6048445982).jpg|Ferfearjende steltgril nei it winterkleed Stilt Sandpiper NJ.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte briedt yn noardlik [[Alaska]] en noardlik [[Kanada]] en oerwinteret fan de súdwestlike [[Feriene Steaten]] oant súdlik [[Súd-Amearika]]. == Nederlân == Dizze Amearikaanske fûgelsoarte wurdt ek regelmjittich yn West-Jeropa as [[dwaalgast]] oantroffen en is ek yn Nederlân in oantal kearen sjoen. == Ekology == De steltgril briedt op 'e grûn en leit trije of fjouwer aaien. It mantsje hat in [[balts]]flecht. Bûten it briedseizoen wurdt dizze fûgel meastal by binnenwetters ynstee fan iepen kusten sjoen. De fûgel siket iten op dridzige rânen fan puollen en pikt it iten mei de snaffel op en lokalisearret syn proaikes op it each. Se ite benammen ynsekten, oare [[wringeleazen]] (lykas weakdieren), sied en de blêden en woartels fan wetterplanten. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar it tal soe ôfnimme, al is dat net sterk genôch om him as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natoerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened'') op 'e [[Reade List]]. Wat de efterútgong feroarsaket is ûndúdlik, mar nei alle gedachten spylje klimaatferoarings op it briedplak en habitatferlies by oerwinteringsplakken yn [[Súd-Amearika]] in rol. De wrâldpopulaasje wurdt op 1,2 miljoen folwoeksen yndividuen rûsd (2023). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stilt-sandpiper-calidris-himantopus BirdLife, oproppen 18 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/stisan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/stisan eBird, oproppen 18 july 2026] ---- {{Commonscat|Calidris himantopus}} }} {{DEFAULTSORT:Steltgril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] d55s5ys5z8fkh80a993iwqa39jrkyga 1237404 1237403 2026-08-02T17:00:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kleuren leginda ferbettere 1237404 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = steltgril |Ofbyld = [[Ofbyld:Stilt sandpiper! (30077804671).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme=Calidris himantopus |Beskriuwer, jier= ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], [[1827]]) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris himantopus map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1 = <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trochtrekker]] |Kolom2 = {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} |} }} De '''steltgril''' (''Calidris himantopus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == De steltgril hat in donkere snaffel mei in nei ûnderen bûge punt, in lange nekke, ljochte wynbraustreken en wite ûnderdielen. It meast opfallend binne de tige lange, ljochtgriene poaten. Yn 'e flecht is gjin dúdlike wjukbân te sjen. It folwoeksen eksimplaar yn briedkleed is werkenber oan 'e swier swart-wyt streke ûnderkant en de readeftige krúnstreek en earfearren, dy't kontrastearje mei de ljochte wynbraustreek. De boppekant is brún, mei donkere kearnen en in smelle wite râne oan 'e fearren. Winterdeis is de fûgel oan 'e boppekant oerhearskjend griis en oan de ûnderkant wyt. De juvenyl liket op it folwoeksen eksimplaar wat de opfallende koptekening en de bruneftige boppekant oanbelanget, mar mist de streken oan de ûnderkant. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Calidris himantopus - breeding.jpg|Simmerkleed. Stilt Sandpiper (6048445982).jpg|Ferfearjende steltgril nei it winterkleed Stilt Sandpiper NJ.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte briedt yn noardlik [[Alaska]] en noardlik [[Kanada]] en oerwinteret fan de súdwestlike [[Feriene Steaten]] oant súdlik [[Súd-Amearika]]. == Nederlân == Dizze Amearikaanske fûgelsoarte wurdt ek regelmjittich yn West-Jeropa as [[dwaalgast]] oantroffen en is ek yn Nederlân in oantal kearen sjoen. == Ekology == De steltgril briedt op 'e grûn en leit trije of fjouwer aaien. It mantsje hat in [[balts]]flecht. Bûten it briedseizoen wurdt dizze fûgel meastal by binnenwetters ynstee fan iepen kusten sjoen. De fûgel siket iten op dridzige rânen fan puollen en pikt it iten mei de snaffel op en lokalisearret syn proaikes op it each. Se ite benammen ynsekten, oare [[wringeleazen]] (lykas weakdieren), sied en de blêden en woartels fan wetterplanten. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar it tal soe ôfnimme, al is dat net sterk genôch om him as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natoerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened'') op 'e [[Reade List]]. Wat de efterútgong feroarsaket is ûndúdlik, mar nei alle gedachten spylje klimaatferoarings op it briedplak en habitatferlies by oerwinteringsplakken yn [[Súd-Amearika]] in rol. De wrâldpopulaasje wurdt op 1,2 miljoen folwoeksen yndividuen rûsd (2023). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stilt-sandpiper-calidris-himantopus BirdLife, oproppen 18 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/stisan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/stisan eBird, oproppen 18 july 2026] ---- {{Commonscat|Calidris himantopus}} }} {{DEFAULTSORT:Steltgril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] 22e1flyz29gszgrkxpmihkgiirmt11c 0 193045 1237324 1235605 2026-08-02T13:36:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237324 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = skiere wettergril |Ofbyld = [[Ofbyld:Macho de phalaropus lobatus.jpg|250px]]<br><small>Mantsje yn briedkleed<br>[[Ofbyld:Red-necked phalarope (Phalaropus lobatus) 2023 5.jpg|250px]]<br>Wyfke yn briedkleed</small> |lûd = [[Ofbyld:Phalaropus lobatus - Red-necked Phalarope - XC109658.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[wettergrillen]] (''Phalaropus'') |Wittenskiplike namme=Phalaropus lobatus |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Phalaropus lobatus map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF9955}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#fddb53}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#fddb53}} [[wintergast]]</small> }} |} }} De '''skiere wettergril'''<ref>{{Berjocht:Frysk-Nederlânsk|1178}}</ref> (''Phalaropus lobatus'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[wettergrillen]] (''Phalaropus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == De skiere wettergril wurdt 16 oant 20 sintimeter lang, hat in spanwiidte fan 30 oant 38 sintimeter en weaget 24 oant 48 gram. De fûgel hat lobbe teannen en in rjochte, tige slanke snaffel. Yn it briedkleed hat in folwoeksen fûgel bûnte donkergrize boppedielen mei in readbrune tekening op 'e hals, in swart gesicht en in wite kiel. By it mantsje is de readbrune tekening beheinder en minder opfallend. Winterdeis hat de fûgel foaral grize boppedielen en is de fûgel ûnder wyt. Efter it each sit dan in swart eachplak. Juvenilen ha grize en brune boppedielen mei giele bannen en binne ûnder wytgriis. Sy ha in swarte krún en in swart plak efter it each. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="175px" style="margin: 0; padding: 0;"> Red-necked Phalarope (Phalaropus lobatus) (31466184998).jpg|Juvenyl Red-necked Phalarope 1336.jpg|Winterkleed. </gallery> </div> == Fersprieding en leefgebiet == De skiere wettergril briedt sirkumpolêr yn 'e [[Arktis|arktyske]] gebieten fan 'e meast noardlike dielen fan [[Jeropa]], [[Aazje]] en [[Noard-Amearika]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oars as oare steltrinners op 'e iepen see oerwinteret yn tropyske en subtropyske gebieten fan 'e [[Yndyske Oseaan|Yndyske]] en de [[Grutte Oseaan]], wêrûnder de westkusten fan [[Midden-Amearika]] en it noarden fan [[Súd-Amearika]], súdlik fan it [[Arabysk Skiereilân]] en om [[Yndoneezje]] hinne. === Foarkommen yn Nederlân === De skiere wettergril trekt yn in tige lyts tal troch [[Nederlân]] en wurdt dan sjoen yn ûndjip swiet wetter, benammen yn [[Noard-Hollân]], op 'e [[Waadeilannen]], yn it westen fan [[Fryslân]] en yn it noarden fan [[Grinslân]]. == Ekology == [[Ofbyld:Red-necked phalaropes mating (51101399362).jpg|thumb|left|Pearke.]] By skiere wettergrillen is it wenstige rollepatroan omdraaid. Wyfkes binne grutter en kleurriker as mantsjes. De wyfkes meitsje de mantsjes it hôf, fjochtsje om nêstplakken en ferdigenje it nêst en it mantsje agressyf. It wyfke leit meastentiids fjouwer parfoarmige ljochtgriene oant brúngriene aaien mei donkere plakken. It nêst is in kûltsje yn 'e grûn en beklaaid mei gers by in sompich gebiet. As de aaien lein binne, begjinne de wyfkes mei de trek nei it suden. It brieden is it wurk fan it mantsje. De piken moatte harren sels rêde en kinne nei 18 oant 25 dagen nei it útkommen fleane. Nei in jier kinne se sels briede. [[Ofbyld:Phalaropus lobatus MHNT.ZOO.2010.11.119.9.jpg|thumb|260px|Aaien.]] Yn 'e briedtiid bestiet it iten fral út ynsekten, krobben, mychammels, slakken, kreefteftigen, wjirms en wat sied. By it foerazjearjen swimt de fûgel faak yn rappe rûntsjes tsjin de klok yn, sadat er in lytse draaikolk makket, Oannommen wurdt dat dit helpt by it sykjen nei iten trochdat yn ûndjip wetter itensdieltsjes nei boppe twirje. De fûgel stekt syn snaffel dêrnei nei it sintrum fan 'e draaikolk om de finzen ynsekten of kreefeftigen op te pikken. Bûten de briedtiid bestiet it dieet foar it measte út kril, plankton en hiele lytse kreeften. De soarte is dan op iepen see te finen op plakken dêr't de streamingen soargje foar it opwâljen fan iten nei it wetteroerflak. Mei syn lobbige teannen is it in treflike swimmer. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar de oantallen soene ôfnimme mar noch net sa slim dat de fûgel as bedrige beskôge wurde kin. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', 2018) op 'e [[Reade List]]. De grutte fan de populaasje waard yn 2015 rûsd op 3,6 oant 4,5 miljoen fûgels. De Jeropeeske populaasje wurdt tusken de 590.000 en 1,28 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-necked-phalarope-phalaropus-lobatus BirdLife, oproppen 19 july 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/renpha/cur/introduction Birds of the World, oproppen 19 july 2026 ] * [https://ebird.org/species/renpha eBird, oproppen 19 july 2026] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/5640/?language=english SOVON, oproppen 19 july 2026] ---- {{Commonscat|Phalaropus lobatus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wettergril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf]] 23tas49ew4w1aag9avedugxxasgq74v 0 193078 1237453 1237054 2026-08-02T17:46:09Z FreyaSport 40716 2e etappe 1237453 wikitext text/x-wiki {{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid | namme = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026<br>''Tour de France Femmes 2026'' | edysje = 5 | ôfbylding = 2026 Tour de France Femmes Route.svg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = Rûtekaart fan de Omgong fan Frankryk foar froulju 2026 | rûtekaart = | tiidrek = [[1 augustus|1]] - [[9 augustus]] [[2026]] | datum = | startplak = {{Flagge CH}} [[Lausanne]] | finishplak = [[Nice]] | totale ôfstân = 1.175 km | hichtemeters = | gem. faasje = | dielnimmers = | type wedstriid = | etappe = 2 | klass1 = Giele trui | lieder1 = {{Flagge NL}} [[Lorena Wiebes]] | klass2 = Griene trui | lieder2 = {{Flagge NL}} [[Lorena Wiebes]] | klass3 = Boltsjestrui | lieder3 = {{Flagge FR}} [[Océane Mahé]] | klass4 = Wite trui | lieder4 = {{Flagge ES}} [[Paula Blasi]] | klass5 = Ploegen | lieder5 = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|20px]] UAE Team ADQ | klass6 = Striidberens | lieder6 = | klass7 = | lieder7 = | klass8 = | lieder8 = | aktueel = | foarige = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]] | folgjende = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2027|2027]] }}De 5e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk foar froulju]]''' wurdt hâlden fan [[1 augustus|1]] oant en mei [[9 augustus]] [[2026]]. ==Dielnimmende ploegen== {{Kolommen3 |Kolom1= * {{BEL}} AG Insurance-Soudal * {{GER}} Canyon//SRAM * {{USA}} EF Education–Oatly * {{FRA}} FDJ United–Suez * {{BEL}} Fenix–Premier Tech * {{USA}} Human Powered Health * {{GER}} Lidl–Trek * {{FRA}} Cofidis * {{ESP}} Laboral Kutxa–Fundación * {{BEL}} Lotto–Intermarché * {{FRA}} Ma Petite Entreprise |Kolom2= * {{AUS}} Liv AlUla Jayco * {{ESP}} Movistar * {{NED}} Picnic PostNL * {{NED}} SD Worx–Protime * {{UAE}} UAE Team ADQ * {{NOR}} Uno-X * {{NED}} Visma–Lease a Bike * {{FRA}} Mayenne Monbana My Pie * {{FRA}} St. Michel–Preference * {{NED}} VolkerWessels }} == Startplak en einstreek== De start is yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Lausanne]], de haadstêd fan it Switserske [[Kanton fan Switserlân|kanton]] [[Vaud]], leit yn it Frânsktalige part fan Switserlân, oan 'e [[Mar fan Genève]]. It is op trije nei de grutste stêd fan Switserlân. De stêd leit op 495 m hichte, yn in wynstreek. Lausanne leit 55 kilometer noardeastlik fan [[Genève]]. De einstreek fan de fyfde edysje leit yn [[Nice]] in stêd yn it súdeasten fan Frankryk oan 'e [[Middellânske See]]. == Etappe-oersjoch == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Datum ! Etappe ! Start –<br>Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |- | 1 augustus | 1 | {{Flagge CH}} [[Lausanne]] -<br> {{Flagge CH}} [[Lausanne]] | 137 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{NED}} [[Lorena Wiebes]] |- | 2 augustus | 2 | {{Flagge CH}} [[Aigle]] -<br> {{Flagge CH}} [[Genève]] | 149 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Lorena Wiebes]] |- | 3 augustus | 3 | {{Flagge CH}} [[Genève]] -<br> {{Flagge FR}} [[Poligny (Jura)|Poligny]] | 157 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 4 augustus | 4 | [[Gevrey-Chambertin]] -<br> [[Dijon]] | 21 km | {{piktogram etappe|tiidrit}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 5 augustus | 5 | [[Mâcon]] -<br> [[Belleville-en-Beaujolais]] | 140 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 6 augustus | 6 | [[Montbrison, Loire|Montbrison]] -<br> [[Tournon-sur-Rhône]] | 153 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 7 augustus | 7 | [[La Voulte-sur-Rhône]] -<br> [[Mont Ventoux]] | 144 km | {{piktogram etappe|berch}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 8 augustus | 8 | [[Sisteron]] -<br> [[Nice]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 9 augustus | 9 | [[Nice]] -<br> [[Nice]] | 99 km | {{piktogram etappe|berch}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- ! Datum ! Etappe ! Start – Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |} == Klassemintslieders nei eltse etappe == {| class="wikitable" width="95%" style="text-align: center; font-size:85%;" ! width="7%" |Etappe !Winner | bgcolor="#FFFF00" |'''Giele trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]] | bgcolor="#54FF54" |'''Griene trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]] | bgcolor="#FFABBB" |'''Bolletsjestrui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]] | bgcolor="#FFFFFF" |'''Jongerein'''<br>[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]] | bgcolor="#90D0EA" |'''Ploegen'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]] | bgcolor="#8fea79" |'''Striidberens'''<br>[[Ofbyld:Jersey green number.svg|20x20px|Grien rêchnûmmer]] |- ! 1 | {{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#90ee90" |{{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFABBB" |{{FRA}}<br>[[Océane Mahé]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFFFF" |{{ESP}}<br>[[Paula Blasi]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team ADQ | bgcolor="#98fb98" |{{CZE}}<br>[[Nikola Nosková]] |- ! 2 | {{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | bgcolor="#98fb98" | {{NED}}<br>[[Riejanne Markus]] |- ! 3 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 4 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 5 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 6 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 7 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 8 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 9 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! colspan="2" |Einklassemint | bgcolor="#FFFF00" | ''' ''' | bgcolor="#54FF54" | ''' ''' | bgcolor="#FFABBB" | ''' ''' | bgcolor="#FFFFFF" | ''' ''' | bgcolor="#90D0EA" | ''' ''' | bgcolor="#8fea79" | ''' ''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Omgong fan Frankryk foar froulju}} [[Kategory:Omgong fan Frankryk foar froulju|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] buadw3uh707snlae2kjd8f2gll187yp 1 193260 1237337 2026-08-02T14:03:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 fûgelstobbe 1237337 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Dit is ek wol in bytsje summier. Soe der net minder fan wurde as jo jo ljocht der noch ris even oer skine litte. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 2 aug 2026, 16.03 (CEST) hqqgav8ku2sz51yhubtqf24radjxgwo 0 193261 1237368 2026-08-02T14:34:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Somp-astrild]] omneamd ta [[Sompe-astrild]]: namme gelyk makke oan oare soksoarte fûgelnammen 1237368 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sompe-astrild]] 7nu5h89363urp2y1zcdfc6aiskguvfl 1 193262 1237377 2026-08-02T14:40:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 fûgelstobbe 1237377 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Hjir is wer in fûgelstobbe foar jo samling. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 2 aug 2026, 16.40 (CEST) f1jhy744rdjy91bhi5zwiukc8dg3zig 0 193263 1237392 2026-08-02T15:45:13Z Drewes 2754 Side makke mei "{{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Portret Giovannija Antonija Scopoli.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[3 juny]] [[1723]] | berteplak = | stoarn = [[8 maaie]] [[1788]] (64 jier) | stjerplak = | etnisiteit..." 1237392 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Portret Giovannija Antonija Scopoli.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[3 juny]] [[1723]] | berteplak = | stoarn = [[8 maaie]] [[1788]] (64 jier) | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[heechlearaar]], [[biolooch]] | aktyf as = plantekundige, pteridolooch, skiekundige, dierkundige, ornitolooch, lepidopterolooch, arachnolooch, mykolooch, ierdwittenskipper | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Flora Carniolica'' (1760),<br>''Entomologia carniolica'' (1763) | prizen = | webside = }} '''Giovanni Antonio Scopoli''' ([[Cavalese]], [[3 juny]] [[1723]] – [[Pavia]], [[8 maaie]] [[1788]]) wie in Italjaanske [[dokter]] en [[natuerûndersiker]]. Syn biograaf Otto Guglia neamde him de "earste anasjonale Jeropeaan" en de "[[Carl Linnaeus|Linnaeus]] fan it [[Habsburgmonargy|Eastenrykske Keizerryk]]".<ref name="Soban">{{cite news |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |first=Branko |last=Soban |newspaper=The Slovenian |access-date=4 april 2012}}</ref> == Biografy == Scopoli waard berne yn Cavalese, as soan fan in abbekaat en oarlochskommissaris fan de prins-biskop fan Trente. Hy studearre genêskunde oan de Universiteit fan Innsbruck. Hy helle yn 1743 syn doktoraat mei it proefskrift ''De diaeta litteratorum'' ('Oer it dieet fan letterkundigen') en wurke dêrnei as dokter yn Cavalese, Trento en [[Feneesje (stêd)|Feneesje]]. Doe't er 26 wie troude er mei Albina von Miorini út Cavalese. Fan syn jonkheid ôf oan wijde er in grut part fan syn tiid oan it bestudearjen fan de floara en fauna fan syn berteregio [[Tiroal]]. Om't der yn dy tiid yn Innsbruck gjin lêzingen oer natuerhistoarje jûn waarden, die er de nedige kennis op troch selsstúdzje, benammen út de wurken fan [[Joseph Pitton de Tournefort]], [[John Ray]] en Carl Linnaeus. Hy lei wiidweidige kolleksjes fan planten en ynsekten oan. Hy wie twa jier priveesekretaris fan 'e biskop fan Seckau, en waard doe yn 1754 beneamd ta dokter fan 'e kwikminen yn Idrija, in lyts stedsje yn it Habsburchske ryk, en bleau dêr oant 1769. Yn 1761 publisearre er ''De Hydroargyro Idriensi Tentamina'' oer de symptomen fan kwikfergiftiging ûnder kwikmynwurkers. Scopoli brocht tiid troch mei it bestudearjen fan 'e lokale natuerlike histoarje, publisearre ''Flora Carniolica'' (1760) en ek in wichtich wurk oer de ynsekten fan Carniola, ''Entomologia Carniolica'' (1763). Hy publisearre ek in searje ''Anni Historico-Naturales'' (1769–1772), dy't earste beskriuwingen fan fûgels út ferskate kolleksjes befette. Yn 1769 waard Scopoli beneamd ta heechlearaar skiekunde en metallurgy oan de Mynbouakademy yn Schemnitz (no Banská Štiavnica, [[Slowakije]]), en yn 1777 stapte er oer nei de Universiteit fan Pavia. Hy waard in fûleindige rivaal fan [[Lazzaro Spallanzani]], dy't derfan beskuldige waard eksimplaren út it museum fan Pavia stellen te hawwen. Spallanzani kaam foar de rjochter en it langduorjende proses einige mei frijspraak. Koart dêrnei stoar Scopoli oan in [[oerhaal]]. <ref>{{cite book |last=Mazzarello |first=Paolo |year=2004 |title=Costantinopoli 1786: la congiura e la beffa. L'intrigo Spallanzani |location=Torino |publisher=Bollati Boringhieri |isbn=88-339-1573-5 }}</ref> Syn lêste wurk wie ''Deliciae Florae et Faunae Insubricae'' <ref>[[Insubria]] is in histoarysk-geografyske regio dy't oerienkomt mei it gebiet dat yn it ferline bewenne waard troch de [[Insubres]], in Keltysk folk dat yn de 4e en 5e iuw f.Kr. yn de omkriten fan de marren oan de foet fan de Alpen en Milaan libbe.</ref> (1786–1788); dêryn wiene wittenskiplike nammen opnommen foar fûgels en sûchdieren út noardwestlik Itaalje, dy't earder troch Pierre Sonnerat yn syn reisbeskriuwings beskreaun wiene. Scopoli korrespondearre mei [[Carl Linnaeus]], de Sweedske botanikus dy't de basis lei foar de moderne [[taksonomy]]. <ref name="Soban"/> Scopoli dielde al syn ûndersyk, befinings en beskriuwings (bygelyks fan de grotolm en de ikelmuis, twa lytse bisten dy't oant dy tiid ûnbekend wiene foar Linnaeus). Linnaeus hie grut respekt foar him en toande grutte belangstelling foar syn wurk. Troch de grutte ôfstân hawwe se inoar lykwols nea moete. <ref>{{cite web |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |access-date=1 desimber 2007 |last=Soban |first=Branko |date=January 2005 |work=Slovenija.svet |publisher=Slovene Emigrant Association}}</ref><ref>{{cite book |last=Scopoli |first=Giovanni Antonio|title=Joannes A. Scopoli-Carl Linnaeus. Dopisovanje/Correspondence 1760–1775 |editor-first=Darinka |editor-last=Soban |publisher=Slovenian Natural history society |location=Ljubljana |year=2004 |isbn=961-90751-2-9 }}</ref> == Underskiedings en lidmaatskippen == It [[alkaloïde]] [[skopolamine]] draacht syn namme. It planteskaai ''[[Scopolia]]'' (Jacq. corr. Link) — dat ta de [[ierappelfamylje]] (''Solanaceae'') heart — is ek nei him ferneamd. <br> Scopoli wie lid fan de ''Agriculturgesellschaft in Steyer, Görz und Gradiska'' ('Lânbouferiening fan Steyr, Gorizia en Gradisca'). {{Commonscat}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Scopoli, Giovanni Antonio}} [[Kategory:Italjaansk botanikus]] [[Kategory:Italjaansk entomolooch]] [[Kategory:Italjaansk dokter]] [[Kategory:Italjaansk mykolooch]] [[Kategory:Italjaansk soölooch]] [[Kategory:Persoan berne yn 1723]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1788]] n4hrfl96mqw7i08ge06sqgiit2bpyg4 1237395 1237392 2026-08-02T15:51:46Z Drewes 2754 /* Biografy */ 1237395 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Portret Giovannija Antonija Scopoli.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[3 juny]] [[1723]] | berteplak = | stoarn = [[8 maaie]] [[1788]] (64 jier) | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[heechlearaar]], [[biolooch]] | aktyf as = plantekundige, pteridolooch, skiekundige, dierkundige, ornitolooch, lepidopterolooch, arachnolooch, mykolooch, ierdwittenskipper | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Flora Carniolica'' (1760),<br>''Entomologia carniolica'' (1763) | prizen = | webside = }} '''Giovanni Antonio Scopoli''' ([[Cavalese]], [[3 juny]] [[1723]] – [[Pavia]], [[8 maaie]] [[1788]]) wie in Italjaanske [[dokter]] en [[natuerûndersiker]]. Syn biograaf Otto Guglia neamde him de "earste anasjonale Jeropeaan" en de "[[Carl Linnaeus|Linnaeus]] fan it [[Habsburgmonargy|Eastenrykske Keizerryk]]".<ref name="Soban">{{cite news |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |first=Branko |last=Soban |newspaper=The Slovenian |access-date=4 april 2012}}</ref> == Biografy == Scopoli waard berne yn Cavalese, as soan fan in abbekaat en oarlochskommissaris fan de prins-biskop fan Trente. Hy studearre genêskunde oan de Universiteit fan Innsbruck. Hy helle yn 1743 syn doktoraat mei it proefskrift ''De diaeta litteratorum'' ('Oer it dieet fan letterkundigen') en wurke dêrnei as dokter yn Cavalese, Trento en [[Feneesje (stêd)|Feneesje]]. Doe't er 26 wie troude er mei Albina von Miorini út Cavalese. Fan syn jonkheid ôf oan wijde er in grut part fan syn tiid oan it bestudearjen fan de floara en fauna fan syn berteregio [[Tiroal]]. Om't der yn dy tiid yn Innsbruck gjin lêzingen oer natuerhistoarje jûn waarden, die er de nedige kennis op troch selsstúdzje, benammen út de wurken fan [[Joseph Pitton de Tournefort]], [[John Ray]] en Carl Linnaeus. Hy lei wiidweidige kolleksjes fan planten en ynsekten oan. Hy wie twa jier priveesekretaris fan 'e biskop fan Seckau, en waard doe yn 1754 beneamd ta dokter fan 'e kwikminen yn Idrija, in lyts stedsje yn it Habsburchske ryk yn [[Sloveenje]], en bleau dêr oant 1769. Yn 1761 publisearre er ''De Hydroargyro Idriensi Tentamina'' oer de symptomen fan kwikfergiftiging ûnder kwikmynwurkers. Scopoli brocht tiid troch mei it bestudearjen fan 'e lokale natuerlike histoarje, publisearre ''Flora Carniolica'' (1760) en ek in wichtich wurk oer de ynsekten fan Carniola, ''Entomologia Carniolica'' (1763). Hy publisearre ek in searje ''Anni Historico-Naturales'' (1769–1772), dy't earste beskriuwingen fan fûgels út ferskate kolleksjes befette. Yn 1769 waard Scopoli beneamd ta heechlearaar skiekunde en metallurgy oan de Mynbouakademy yn Schemnitz (no Banská Štiavnica, [[Slowakije]]), en yn 1777 stapte er oer nei de Universiteit fan Pavia. Hy waard in fûleindige rivaal fan [[Lazzaro Spallanzani]], dy't derfan beskuldige waard eksimplaren út it museum fan Pavia stellen te hawwen. Spallanzani kaam foar de rjochter en it langduorjende proses einige mei frijspraak. Koart dêrnei stoar Scopoli oan in [[oerhaal]]. <ref>{{cite book |last=Mazzarello |first=Paolo |year=2004 |title=Costantinopoli 1786: la congiura e la beffa. L'intrigo Spallanzani |location=Torino |publisher=Bollati Boringhieri |isbn=88-339-1573-5 }}</ref> Syn lêste wurk wie ''Deliciae Florae et Faunae Insubricae'' <ref>[[Insubria]] is in histoarysk-geografyske regio dy't oerienkomt mei it gebiet dat yn it ferline bewenne waard troch de [[Insubres]], in Keltysk folk dat yn de 4e en 5e iuw f.Kr. yn de omkriten fan de marren oan de foet fan de Alpen en Milaan libbe.</ref> (1786–1788); dêryn wiene wittenskiplike nammen opnommen foar fûgels en sûchdieren út noardwestlik Itaalje, dy't earder troch Pierre Sonnerat yn syn reisbeskriuwings beskreaun wiene. Scopoli korrespondearre mei [[Carl Linnaeus]], de Sweedske botanikus dy't de basis lei foar de moderne [[taksonomy]]. <ref name="Soban"/> Scopoli dielde al syn ûndersyk, befinings en beskriuwings (bygelyks fan de grotolm en de ikelmuis, twa lytse bisten dy't oant dy tiid ûnbekend wiene foar Linnaeus). Linnaeus hie grut respekt foar him en toande grutte belangstelling foar syn wurk. Troch de grutte ôfstân hawwe se inoar lykwols nea moete. <ref>{{cite web |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |access-date=1 desimber 2007 |last=Soban |first=Branko |date=January 2005 |work=Slovenija.svet |publisher=Slovene Emigrant Association}}</ref><ref>{{cite book |last=Scopoli |first=Giovanni Antonio|title=Joannes A. Scopoli-Carl Linnaeus. Dopisovanje/Correspondence 1760–1775 |editor-first=Darinka |editor-last=Soban |publisher=Slovenian Natural history society |location=Ljubljana |year=2004 |isbn=961-90751-2-9 }}</ref> == Underskiedings en lidmaatskippen == It [[alkaloïde]] [[skopolamine]] draacht syn namme. It planteskaai ''[[Scopolia]]'' (Jacq. corr. Link) — dat ta de [[ierappelfamylje]] (''Solanaceae'') heart — is ek nei him ferneamd. <br> Scopoli wie lid fan de ''Agriculturgesellschaft in Steyer, Görz und Gradiska'' ('Lânbouferiening fan Steyr, Gorizia en Gradisca'). {{Commonscat}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Scopoli, Giovanni Antonio}} [[Kategory:Italjaansk botanikus]] [[Kategory:Italjaansk entomolooch]] [[Kategory:Italjaansk dokter]] [[Kategory:Italjaansk mykolooch]] [[Kategory:Italjaansk soölooch]] [[Kategory:Persoan berne yn 1723]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1788]] axm7nytjy9dumu93eu5b3hzjsnjyvmt 1237401 1237395 2026-08-02T16:52:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Underskiedings en lidmaatskippen */ kt 1237401 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Portret Giovannija Antonija Scopoli.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[3 juny]] [[1723]] | berteplak = | stoarn = [[8 maaie]] [[1788]] (64 jier) | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[heechlearaar]], [[biolooch]] | aktyf as = plantekundige, pteridolooch, skiekundige, dierkundige, ornitolooch, lepidopterolooch, arachnolooch, mykolooch, ierdwittenskipper | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Flora Carniolica'' (1760),<br>''Entomologia carniolica'' (1763) | prizen = | webside = }} '''Giovanni Antonio Scopoli''' ([[Cavalese]], [[3 juny]] [[1723]] – [[Pavia]], [[8 maaie]] [[1788]]) wie in Italjaanske [[dokter]] en [[natuerûndersiker]]. Syn biograaf Otto Guglia neamde him de "earste anasjonale Jeropeaan" en de "[[Carl Linnaeus|Linnaeus]] fan it [[Habsburgmonargy|Eastenrykske Keizerryk]]".<ref name="Soban">{{cite news |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |first=Branko |last=Soban |newspaper=The Slovenian |access-date=4 april 2012}}</ref> == Biografy == Scopoli waard berne yn Cavalese, as soan fan in abbekaat en oarlochskommissaris fan de prins-biskop fan Trente. Hy studearre genêskunde oan de Universiteit fan Innsbruck. Hy helle yn 1743 syn doktoraat mei it proefskrift ''De diaeta litteratorum'' ('Oer it dieet fan letterkundigen') en wurke dêrnei as dokter yn Cavalese, Trento en [[Feneesje (stêd)|Feneesje]]. Doe't er 26 wie troude er mei Albina von Miorini út Cavalese. Fan syn jonkheid ôf oan wijde er in grut part fan syn tiid oan it bestudearjen fan de floara en fauna fan syn berteregio [[Tiroal]]. Om't der yn dy tiid yn Innsbruck gjin lêzingen oer natuerhistoarje jûn waarden, die er de nedige kennis op troch selsstúdzje, benammen út de wurken fan [[Joseph Pitton de Tournefort]], [[John Ray]] en Carl Linnaeus. Hy lei wiidweidige kolleksjes fan planten en ynsekten oan. Hy wie twa jier priveesekretaris fan 'e biskop fan Seckau, en waard doe yn 1754 beneamd ta dokter fan 'e kwikminen yn Idrija, in lyts stedsje yn it Habsburchske ryk yn [[Sloveenje]], en bleau dêr oant 1769. Yn 1761 publisearre er ''De Hydroargyro Idriensi Tentamina'' oer de symptomen fan kwikfergiftiging ûnder kwikmynwurkers. Scopoli brocht tiid troch mei it bestudearjen fan 'e lokale natuerlike histoarje, publisearre ''Flora Carniolica'' (1760) en ek in wichtich wurk oer de ynsekten fan Carniola, ''Entomologia Carniolica'' (1763). Hy publisearre ek in searje ''Anni Historico-Naturales'' (1769–1772), dy't earste beskriuwingen fan fûgels út ferskate kolleksjes befette. Yn 1769 waard Scopoli beneamd ta heechlearaar skiekunde en metallurgy oan de Mynbouakademy yn Schemnitz (no Banská Štiavnica, [[Slowakije]]), en yn 1777 stapte er oer nei de Universiteit fan Pavia. Hy waard in fûleindige rivaal fan [[Lazzaro Spallanzani]], dy't derfan beskuldige waard eksimplaren út it museum fan Pavia stellen te hawwen. Spallanzani kaam foar de rjochter en it langduorjende proses einige mei frijspraak. Koart dêrnei stoar Scopoli oan in [[oerhaal]]. <ref>{{cite book |last=Mazzarello |first=Paolo |year=2004 |title=Costantinopoli 1786: la congiura e la beffa. L'intrigo Spallanzani |location=Torino |publisher=Bollati Boringhieri |isbn=88-339-1573-5 }}</ref> Syn lêste wurk wie ''Deliciae Florae et Faunae Insubricae'' <ref>[[Insubria]] is in histoarysk-geografyske regio dy't oerienkomt mei it gebiet dat yn it ferline bewenne waard troch de [[Insubres]], in Keltysk folk dat yn de 4e en 5e iuw f.Kr. yn de omkriten fan de marren oan de foet fan de Alpen en Milaan libbe.</ref> (1786–1788); dêryn wiene wittenskiplike nammen opnommen foar fûgels en sûchdieren út noardwestlik Itaalje, dy't earder troch Pierre Sonnerat yn syn reisbeskriuwings beskreaun wiene. Scopoli korrespondearre mei [[Carl Linnaeus]], de Sweedske botanikus dy't de basis lei foar de moderne [[taksonomy]]. <ref name="Soban"/> Scopoli dielde al syn ûndersyk, befinings en beskriuwings (bygelyks fan de grotolm en de ikelmuis, twa lytse bisten dy't oant dy tiid ûnbekend wiene foar Linnaeus). Linnaeus hie grut respekt foar him en toande grutte belangstelling foar syn wurk. Troch de grutte ôfstân hawwe se inoar lykwols nea moete. <ref>{{cite web |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |access-date=1 desimber 2007 |last=Soban |first=Branko |date=January 2005 |work=Slovenija.svet |publisher=Slovene Emigrant Association}}</ref><ref>{{cite book |last=Scopoli |first=Giovanni Antonio|title=Joannes A. Scopoli-Carl Linnaeus. Dopisovanje/Correspondence 1760–1775 |editor-first=Darinka |editor-last=Soban |publisher=Slovenian Natural history society |location=Ljubljana |year=2004 |isbn=961-90751-2-9 }}</ref> == Underskiedings en lidmaatskippen == It [[alkaloïde]] [[skopolamine]] draacht syn namme. It planteskaai ''[[Scopolia]]'' (Jacq. corr. Link) — dat ta de [[ierappelfamylje]] (''Solanaceae'') heart — is ek nei him ferneamd. <br> Scopoli wie lid fan de ''Agriculturgesellschaft in Steyer, Görz und Gradiska'' ('Lânbouferiening fan Steyr, Gorizia en Gradisca'). {{Commonscat}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Scopoli, Giovanni Antonio}} [[Kategory:Italjaansk botanikus]] [[Kategory:Italjaansk entomolooch]] [[Kategory:Italjaansk dokter]] [[Kategory:Italjaansk mykolooch]] [[Kategory:Italjaansk soölooch]] [[Kategory:Italjaansk publisist]] [[Kategory:Persoan berne yn 1723]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1788]] jgob0nnutm464fzcn4itlkbdowlmik2 1237416 1237401 2026-08-02T17:15:39Z Drewes 2754 [[]] better 1237416 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding = Portret Giovannija Antonija Scopoli.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | oare namme(n) = | nasjonaliteit = | berne = [[3 juny]] [[1723]] | berteplak = | stoarn = [[8 maaie]] [[1788]] (64 jier) | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | berop/amt = [[dokter]], [[heechlearaar]], [[biolooch]] | aktyf as = plantekundige, pteridolooch, skiekundige, dierkundige, ornitolooch, lepidopterolooch, arachnolooch, mykolooch, ierdwittenskipper | jierren aktyf = | reden bekendheid = | bekendste wurk(en) = ''Flora Carniolica'' (1760),<br>''Entomologia carniolica'' (1763) | prizen = | webside = }} '''Giovanni Antonio Scopoli''' ([[Cavalese]], [[3 juny]] [[1723]] – [[Pavia]], [[8 maaie]] [[1788]]) wie in Italjaanske [[dokter]] en [[natuerûndersiker]]. Syn biograaf Otto Guglia neamde him de "earste anasjonale Jeropeaan" en de "[[Carl Linnaeus|Linnaeus]] fan it [[Habsburgmonargy|Eastenrykske Keizerryk]]".<ref name="Soban">{{cite news |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |first=Branko |last=Soban |newspaper=The Slovenian |access-date=4 april 2012}}</ref> == Biografy == Scopoli waard berne yn Cavalese, as soan fan in abbekaat en oarlochskommissaris fan de prins-biskop fan Trente. Hy studearre genêskunde oan de Universiteit fan Innsbruck. Hy helle yn 1743 syn doktoraat mei it proefskrift ''De diaeta litteratorum'' ('Oer it dieet fan letterkundigen') en wurke dêrnei as dokter yn Cavalese, Trento en [[Feneesje (stêd)|Feneesje]]. Doe't er 26 wie troude er mei Albina von Miorini út Cavalese. Fan syn jonkheid ôf oan wijde er in grut part fan syn tiid oan it bestudearjen fan de floara en fauna fan syn berteregio [[Tiroal]]. Om't der yn dy tiid yn Innsbruck gjin lêzingen oer natuerhistoarje jûn waarden, die er de nedige kennis op troch selsstúdzje, benammen út de wurken fan [[Joseph Pitton de Tournefort]], [[John Ray]] en Carl Linnaeus. Hy lei wiidweidige kolleksjes fan planten en ynsekten oan. Hy wie twa jier priveesekretaris fan 'e biskop fan Seckau, en waard doe yn 1754 beneamd ta dokter fan 'e kwikminen yn Idrija, in lyts stedsje yn it Habsburchske ryk yn [[Sloveenje]], en bleau dêr oant 1769. Yn 1761 publisearre er ''De Hydroargyro Idriensi Tentamina'' oer de symptomen fan kwikfergiftiging ûnder kwikmynwurkers. Scopoli brocht tiid troch mei it bestudearjen fan 'e lokale natuerlike histoarje, publisearre ''Flora Carniolica'' (1760) en ek in wichtich wurk oer de ynsekten fan Carniola, ''Entomologia Carniolica'' (1763). Hy publisearre ek in searje ''Anni Historico-Naturales'' (1769–1772), dy't earste beskriuwingen fan fûgels út ferskate kolleksjes befette. Yn 1769 waard Scopoli beneamd ta heechlearaar skiekunde en metallurgy oan de Mynbouakademy yn Schemnitz (no Banská Štiavnica, [[Slowakije]]), en yn 1777 stapte er oer nei de Universiteit fan Pavia. Hy waard in fûleindige rivaal fan [[Lazzaro Spallanzani]], dy't derfan beskuldige waard eksimplaren út it museum fan Pavia stellen te hawwen. Spallanzani kaam foar de rjochter en it langduorjende proses einige mei frijspraak. Koart dêrnei stoar Scopoli oan in [[Serebraal faskulêr aksidint|oerhaal]]. <ref>{{cite book |last=Mazzarello |first=Paolo |year=2004 |title=Costantinopoli 1786: la congiura e la beffa. L'intrigo Spallanzani |location=Torino |publisher=Bollati Boringhieri |isbn=88-339-1573-5 }}</ref> Syn lêste wurk wie ''Deliciae Florae et Faunae Insubricae'' <ref>[[Insubria]] is in histoarysk-geografyske regio dy't oerienkomt mei it gebiet dat yn it ferline bewenne waard troch de [[Insubres]], in Keltysk folk dat yn de 4e en 5e iuw f.Kr. yn de omkriten fan de marren oan de foet fan de Alpen en Milaan libbe.</ref> (1786–1788); dêryn wiene wittenskiplike nammen opnommen foar fûgels en sûchdieren út noardwestlik Itaalje, dy't earder troch Pierre Sonnerat yn syn reisbeskriuwings beskreaun wiene. Scopoli korrespondearre mei [[Carl Linnaeus]], de Sweedske botanikus dy't de basis lei foar de moderne [[taksonomy]]. <ref name="Soban"/> Scopoli dielde al syn ûndersyk, befinings en beskriuwings (bygelyks fan de grotolm en de ikelmuis, twa lytse bisten dy't oant dy tiid ûnbekend wiene foar Linnaeus). Linnaeus hie grut respekt foar him en toande grutte belangstelling foar syn wurk. Troch de grutte ôfstân hawwe se inoar lykwols nea moete. <ref>{{cite web |url=http://www.theslovenian.com/articles/soban.htm |title=A Living Bond between Idrija and Uppsala |access-date=1 desimber 2007 |last=Soban |first=Branko |date=January 2005 |work=Slovenija.svet |publisher=Slovene Emigrant Association}}</ref><ref>{{cite book |last=Scopoli |first=Giovanni Antonio|title=Joannes A. Scopoli-Carl Linnaeus. Dopisovanje/Correspondence 1760–1775 |editor-first=Darinka |editor-last=Soban |publisher=Slovenian Natural history society |location=Ljubljana |year=2004 |isbn=961-90751-2-9 }}</ref> == Underskiedings en lidmaatskippen == It [[alkaloïde]] [[skopolamine]] draacht syn namme. It planteskaai ''[[Scopolia]]'' (Jacq. corr. Link) — dat ta de [[ierappelfamylje]] (''Solanaceae'') heart — is ek nei him ferneamd. <br> Scopoli wie lid fan de ''Agriculturgesellschaft in Steyer, Görz und Gradiska'' ('Lânbouferiening fan Steyr, Gorizia en Gradisca'). {{Commonscat}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Scopoli, Giovanni Antonio}} [[Kategory:Italjaansk botanikus]] [[Kategory:Italjaansk entomolooch]] [[Kategory:Italjaansk dokter]] [[Kategory:Italjaansk mykolooch]] [[Kategory:Italjaansk soölooch]] [[Kategory:Italjaansk publisist]] [[Kategory:Persoan berne yn 1723]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1788]] o63gg7lazy6eb5tcmvj3gwi46hdyoli 14 193264 1237393 2026-08-02T15:47:32Z Drewes 2754 Side makke mei "[[Kategory:Italjaansk biolooch|mikolooch]] [[Kategory:Mykolooch]]" 1237393 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Italjaansk biolooch|mikolooch]] [[Kategory:Mykolooch]] mw6txapt7sjfyg2agjyto336wj1lbtb 14 193265 1237394 2026-08-02T15:48:59Z Drewes 2754 Side makke mei "[[Kategory:Italjaansk soölooch|Entomolooch]] [[Kategory:Entomolooch]]" 1237394 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Italjaansk soölooch|Entomolooch]] [[Kategory:Entomolooch]] izaljoucjx64cg7s9uf103hi8jq1nr3 0 193266 1237396 2026-08-02T16:06:42Z FreyaSport 40716 wurk 1237396 wikitext text/x-wiki {{wurk}}{{takomstsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' wurd op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It is de 124ste edysje. ==Earste list<ref>[https://www.kaatsnieuws.com/loting-123e-freulepartij-in-wommels// {{nl}} kaatsnieuws.com, 2-8-2026, Freule 2026 De Loting ''Riedplachte op 2-8-2026]</ref>== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" | !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" | !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" | !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" | !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" | !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" | !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! | style="text-align:left;" | ''''''<hr /> | style="text-align:center;" | ! |style="text-align:left;" | ''''''<hr /> |- ! | style="text-align:left;" | ''''''<hr /> | style="text-align:center;" | ! |style="text-align:left;" | ''''''<hr /> |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! | style="text-align:left;" | ''''''<hr /> | style="text-align:center;" | ! |style="text-align:left;" | ''''''<hr /> |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] }} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 8m3wsg8ybs3g11csx5lja6mztt5vwsd 1237397 1237396 2026-08-02T16:30:43Z FreyaSport 40716 Freulepartij 2026 1237397 wikitext text/x-wiki {{takomstsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' wurd op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" | !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" | !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" | !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" | !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" | !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" | !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman | style="text-align:center;" | !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" | !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" | !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" | !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" | !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" | !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra | style="text-align:center;" | !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" | !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" | !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" | !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" | !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] }} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 34ki64u23vtca9jb1k4i8rwa6t49day 1237455 1237397 2026-08-02T17:53:28Z FreyaSport 40716 Navigaasje 1237455 wikitext text/x-wiki {{takomstsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' wurd op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" | ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" | !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" | !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" | !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" | !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" | !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" | !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman | style="text-align:center;" | !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" | !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" | !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" | !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" | !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" | !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra | style="text-align:center;" | !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" | !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" | !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" | !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" | !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] riv26u3gj58malsqcj9ogfop7wj0k3z 0 193267 1237402 2026-08-02T16:53:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Ierdappelplanten (famylje)]] 1237402 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ierdappelplanten (famylje)]] e9i21qdy71hnsgfe0asqj2zqle66o5r 0 193268 1237424 2026-08-02T17:20:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Streke tigerreiddomp]] omneamd ta [[Streekte tigerreiddomp]]: de measte oare soarten binne "streekt" ynstee fan "streke". Beide foarmen binne fansels goed, mar yn it belang fan in bytsje unifoarmiteit... 1237424 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Streekte tigerreiddomp]] 5y06yr91w6k8rpz7pbgy83plaulq4ck 0 193269 1237427 2026-08-02T17:22:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Streke woffer]] omneamd ta [[Streekte woffer]] fan de trochferwizing: de measte oare soarten binne "streekt" ynstee fan "streke". Beide foarmen binne fansels goed, mar yn it belang fan in bytsje unifoarmiteit... 1237427 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Streekte woffer]] hunf7r9t9rqt6lsmht85v4ur28j7yxm 10 193270 1237454 2026-08-02T17:52:16Z FreyaSport 40716 Berjocht:Navigaasje Freulepartij 1237454 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;" width="100%" ! align="center" style="background:#90EE90" width="100%" | [[Freulepartij]] |- | align="center" style="font-size: 90%;"| [[Freulepartij 1903|1903]] · [[Freulepartij 1904|1904]] · [[Freulepartij 1905|1905]] · [[Freulepartij 1906|1906]] · [[Freulepartij 1907|1907]] · [[Freulepartij 1908|1908]] · [[Freulepartij 1909|1909]] · [[Freulepartij 1910|1910]] · [[Freulepartij 1911|1911]] · [[Freulepartij 1912|1912]] · [[Freulepartij 1913|1913]] · [[Freulepartij 1914|1914]] · [[Freulepartij 1915|1915]] · [[Freulepartij 1916|1916]] · [[Freulepartij 1917|1917]] · [[Freulepartij 1918|1918]] · [[Freulepartij 1919|1919]] · [[Freulepartij 1920|1920]] · [[Freulepartij 1921|1921]] · [[Freulepartij 1922|1922]] · [[Freulepartij 1923|1923]] · [[Freulepartij 1924|1924]] · [[Freulepartij 1925|1925]] · [[Freulepartij 1926|1926]] · [[Freulepartij 1927|1927]] · [[Freulepartij 1928|1928]] · [[Freulepartij 1929|1929]] · [[Freulepartij 1930|1930]] · [[Freulepartij 1931|1931]] · [[Freulepartij 1932|1932]] · [[Freulepartij 1933|1933]] · [[Freulepartij 1934|1934]] · [[Freulepartij 1935|1935]] · [[Freulepartij 1936|1936]] · [[Freulepartij 1937|1937]] · [[Freulepartij 1938|1938]] · [[Freulepartij 1939|1939]] · [[Freulepartij 1940|1940]] · [[Freulepartij 1941|1941]] · [[Freulepartij 1942|1942]] · <span style="text-decoration: line-through;">1943</span> · <span style="text-decoration: line-through;">1944</span> · [[Freulepartij 1945|1945]] · [[Freulepartij 1946|1946]] · [[Freulepartij 1947|1947]] · [[Freulepartij 1948|1948]] · [[Freulepartij 1949|1949]] · [[Freulepartij 1950|1950]] · [[Freulepartij 1951|1951]] · [[Freulepartij 1952|1952]] · [[Freulepartij 1953|1953]] · [[Freulepartij 1954|1954]] · [[Freulepartij 1955|1955]] · [[Freulepartij 1956|1956]] · [[Freulepartij 1957|1957]] · [[Freulepartij 1958|1958]] · [[Freulepartij 1959|1959]] · [[Freulepartij 1960|1960]] · [[Freulepartij 1961|1961]] · [[Freulepartij 1962|1962]] · [[Freulepartij 1963|1963]] · [[Freulepartij 1964|1964]] · [[Freulepartij 1965|1965]] · [[Freulepartij 1966|1966]] · [[Freulepartij 1967|1967]] · [[Freulepartij 1968|1968]] · [[Freulepartij 1969|1969]] · [[Freulepartij 1970|1970]] · [[Freulepartij 1971|1971]] · [[Freulepartij 1972|1972]] · [[Freulepartij 1973|1973]] · [[Freulepartij 1974|1974]] · [[Freulepartij 1975|1975]] · [[Freulepartij 1976|1976]] · [[Freulepartij 1977|1977]] · [[Freulepartij 1978|1978]] · [[Freulepartij 1979|1979]] · [[Freulepartij 1980|1980]] · [[Freulepartij 1981|1981]] · [[Freulepartij 1982|1982]] · [[Freulepartij 1983|1983]] · [[Freulepartij 1984|1984]] · [[Freulepartij 1985|1985]] · [[Freulepartij 1986|1986]] · [[Freulepartij 1987|1987]] · [[Freulepartij 1988|1988]] · [[Freulepartij 1989|1989]] · [[Freulepartij 1990|1990]] · [[Freulepartij 1991|1991]] · [[Freulepartij 1992|1992]] · [[Freulepartij 1993|1993]] · [[Freulepartij 1994|1994]] · [[Freulepartij 1995|1995]] · [[Freulepartij 1996|1996]] · [[Freulepartij 1997|1997]] · [[Freulepartij 1998|1998]] · [[Freulepartij 1999|1999]] · [[Freulepartij 2000|2000]] · [[Freulepartij 2001|2001]] · [[Freulepartij 2002|2002]] · [[Freulepartij 2003|2003]] · [[Freulepartij 2004|2004]] · [[Freulepartij 2005|2005]] · [[Freulepartij 2006|2006]] · [[Freulepartij 2007|2007]] · [[Freulepartij 2008|2008]] · [[Freulepartij 2009|2009]] · [[Freulepartij 2010|2010]] · [[Freulepartij 2011|2011]] · [[Freulepartij 2012|2012]] · [[Freulepartij 2013|2013]] · [[Freulepartij 2014|2014]] · [[Freulepartij 2015|2015]] · [[Freulepartij 2016|2016]] · [[Freulepartij 2017|2017]] · [[Freulepartij 2018|2018]] · [[Freulepartij 2019|2019]] ·[[Freulepartij 2020|2020]] · [[Freulepartij 2021|2021]] · [[Freulepartij 2022|2022]] · [[Freulepartij 2023|2023]] · [[Freulepartij 2024|2024]] · [[Freulepartij 2025|2025]] · [[Freulepartij 2026|2026]] · ''[[Freulepartij 2027|2027]]'' <br> |- |{{Bewurklinks|Berjocht:Navigaasje Freulepartij}} |} <noinclude> [[Kategory:Berjocht: Navigaasje sport]] </noinclude> 5qx6ys3tpgp2jp6jhrkup10y498k6hh 0 193271 1237462 2026-08-02T18:29:26Z Kening Aldgilles 167 Ferwiist troch nei [[Brokmerlân (gemeente)]] 1237462 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Brokmerlân (gemeente)]] 8t9qnva4s4tlycbwkauigo09boa8vk6 0 193272 1237463 2026-08-02T18:29:39Z Kening Aldgilles 167 Ferwiist troch nei [[Brookmerlân (Samtgemeinde)]] 1237463 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Brookmerlân (Samtgemeinde)]] 65l5fnnv7kqhdsw5z2pmh1jwy3u8g1t 1 193273 1237601 2026-08-03T00:17:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 fûgelstobbe 1237601 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Ek wer sa'n side dy't net echt in stobbe is, mar ek net in folweardich artikel. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 3 aug 2026, 02.17 (CEST) 1e6mou9qe0l9eew77oh86md33f65b0o 1237698 1237601 2026-08-03T10:47:53Z RomkeHoekstra 10582 1237698 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Ek wer sa'n side dy't net echt in stobbe is, mar ek net in folweardich artikel. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 3 aug 2026, 02.17 (CEST) :{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} It binne der al wer in hiele rige. Ik bin ek noch mei de stobben fan plakken dwaande en wol ek fierder mei de trapfûgels. Ik skriuw de nammen op en pak se wol op, mar it duorret wat langer. Dan binne jo eefkes op 'e hichte. fiyf57yqrhrxsx2drq8ivj1xn8lwcaw 1 193274 1237611 2026-08-03T00:31:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 fûgelstobbe 1237611 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Dit is ek allegearre wer frij summier yn acht nommen wat in bekende fûgel it hjir om giet. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 3 aug 2026, 02.31 (CEST) 07udxuy1qhok4i79iod80f9m1x9v4jl 0 193275 1237620 2026-08-03T00:40:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Eksoat]] 1237620 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Eksoat]] slot7q0ow0hvs3bl2rfzkh46unr8ad6 0 193276 1237648 2026-08-03T05:49:46Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Reagerfûgels]] 1237648 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Reagerfûgels]] e2xlb2jj7dxe9vy8by8wl31sgdxdfmt 0 193277 1237650 2026-08-03T06:53:38Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks see en mar | namme = Wularmar | ôfbylding = Wular scenic.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Type = swietwettermar | Lokaasje = Kasjmier | Lân = [[Ofbyld:Flag of India.svg|20px]] [[Yndia]] | Bestjoerlike ienheid 1 = Unyterritoarium | Namme bestjoerlike ienheid 1= Jammu en Kasjmier (territoarium)|Jammu en..." 1237650 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks see en mar | namme = Wularmar | ôfbylding = Wular scenic.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Type = swietwettermar | Lokaasje = Kasjmier | Lân = [[Ofbyld:Flag of India.svg|20px]] [[Yndia]] | Bestjoerlike ienheid 1 = Unyterritoarium | Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Jammu en Kasjmier (territoarium)|Jammu en Kasjmier]] | Bestjoerlike ienheid 2 = Distrikt | Namme bestjoerlike ienheid 2= Bandipora | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = | Underdiel fan = [[Jhelum (rivier)|Jhelum]] | Maks. lingte = 16 km | Maks. breedte = 10 km | Oerflak = 30 - 189 km² | Djiptegemiddelde = | Djipste punt = 14 m | Wetterfolume = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Yndia-reliëf | mapwidth = | lat_deg = 34 | lat_min = 20 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 74 | lon_min = 35 | lon_sec = | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = Lokaasje fan 'e Wulamar yn Yndia }} De '''Wularmar''' is in grutte swietwettermar yn it suden fan [[Aazje]] en leit yn it unyterritoarium [[Jammu en Kasjmier]] yn [[Yndia]]. De mar stiet benammen bekend om syn wichtige ekologyske rol, syn natuerlike omjouwing en spilet in krúsjale rol yn 'e wetterhûshâlding yn 'e regio. It wetterstreamgebiet wurdt benammen troch de rivier de [[Jhelum (rivier)|Jhelum]] fiede, dy't der trochhinne streamt en sa foar in konstante oanfier fan berchwetter soarget. It oerflak fan 'e Wulamar ferskilt tige en hinget bot ôf fan it seizoen; it kin wikselje tusken de 30 en 189 fjouwerkante kilometer, ôfhinklik fan 'e wettermassa's yn 'e reintiid en it ranen fan snie yn 'e [[Himalaya]]. De mar hat in djipte dy't op 'e measte plakken relatyf flak is, mei in maksimum fan likernôch 14 meter. Om't it gebiet sa ryk is oan wetterplanten en fisk, foarmet it in wichtich gebiet foar tûzenen trekfûgels. Dêrfandinne is de mar ek oanwiisd as in wettergebiet fan ynternasjonaal belang ûnder de Ramsar-konvinsje. [[Ofbyld:Wullar - Extraction of Aquatic Plants.jpg|thumb|left|Rispinge fan wetterplanten.]] Njonken de natuerwearde hat de mar ek in grutte ekonomyske betsjutting foar de befolking dêre. In soad famyljes binne foar harren ynkommen ôfhinklik fan 'e fiskerij, de rispinge fan wetterkastanjes en it sammeljen fan oare wetterplanten dy't yn en om 'e mar groeie. It ekosysteem fan 'e Wularmar stiet de lêste desennia ûnder swiere druk troch fersmoarging, de oanlis fan keunstmjittige wetterwurken en fersâning. De oanlis fan dammen yn 'e Jhelum binne de oarsaak dat de mar al in grut part fan it oarspronklike oerflak ferlear. Miljeu-organisaasjes en lokale oerheden meitsje har dêr soargen oer. {{CommonsBalke|Wula Lake}} [[Kategory:Mar yn Yndia]] [[Kategory:Jammu en Kasjmier (territoarium)]] 32kcz666iup5tt5mzilpsd4qia37twq 1237653 1237650 2026-08-03T06:59:39Z RomkeHoekstra 10582 1237653 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks see en mar | namme = Wularmar | ôfbylding = Wular scenic.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Type = swietwettermar | Lokaasje = | Lân = [[Ofbyld:Flag of India.svg|20px]] [[Yndia]] | Bestjoerlike ienheid 1 = Unyterritoarium | Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Jammu en Kasjmier (territoarium)|Jammu en Kasjmier]] | Bestjoerlike ienheid 2 = Distrikt | Namme bestjoerlike ienheid 2= Bandipora | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = | Underdiel fan = [[Jhelum (rivier)|Jhelum]] | Maks. lingte = 16 km | Maks. breedte = 10 km | Oerflak = 30 - 189 km² | Djiptegemiddelde = | Djipste punt = 14 m | Wetterfolume = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Yndia-reliëf | mapwidth = | lat_deg = 34 | lat_min = 20 | lat_sec = | lat_dir = N | lon_deg = 74 | lon_min = 35 | lon_sec = | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = Lokaasje fan 'e Wulamar yn Yndia }} De '''Wularmar''' is in grutte swietwettermar yn it suden fan [[Aazje]] en leit yn it unyterritoarium [[Jammu en Kasjmier (territoarium)|Jammu en Kasjmier]] yn [[Yndia]]. De mar stiet benammen bekend om syn wichtige ekologyske rol, syn natuerlike omjouwing en spilet in krúsjale rol yn 'e wetterhûshâlding yn 'e regio. It wetterstreamgebiet wurdt benammen troch de rivier de [[Jhelum (rivier)|Jhelum]] fiede, dy't der trochhinne streamt en sa foar in konstante oanfier fan berchwetter soarget. It oerflak fan 'e Wulamar ferskilt tige en hinget bot ôf fan it seizoen; it kin wikselje tusken de 30 en 189 fjouwerkante kilometer, ôfhinklik fan 'e wettermassa's yn 'e reintiid en it ranen fan snie yn 'e [[Himalaya]]. De mar hat in djipte dy't op 'e measte plakken relatyf flak is, mei in maksimum fan likernôch 14 meter. Om't it gebiet sa ryk is oan wetterplanten en fisk, foarmet it in wichtich gebiet foar tûzenen trekfûgels. Dêrfandinne is de mar ek oanwiisd as in wettergebiet fan ynternasjonaal belang ûnder de Ramsar-konvinsje. [[Ofbyld:Wullar - Extraction of Aquatic Plants.jpg|thumb|left|Rispinge fan wetterplanten.]] Njonken de natuerwearde hat de mar ek in grutte ekonomyske betsjutting foar de befolking dêre. In soad famyljes binne foar harren ynkommen ôfhinklik fan 'e fiskerij, de rispinge fan wetterkastanjes en it sammeljen fan oare wetterplanten dy't yn en om 'e mar groeie. It ekosysteem fan 'e Wularmar stiet de lêste desennia ûnder swiere druk troch fersmoarging, de oanlis fan keunstmjittige wetterwurken en fersâning. De oanlis fan dammen yn 'e Jhelum binne de oarsaak dat de mar al in grut part fan it oarspronklike oerflak ferlear. Miljeu-organisaasjes en lokale oerheden meitsje har dêr soargen oer. {{CommonsBalke|Wula Lake|Wulamar}} [[Kategory:Mar yn Yndia]] [[Kategory:Jammu en Kasjmier (territoarium)]] lh9pz9jdnw3nxfaqih7rxfmojni36md 14 193278 1237651 2026-08-03T06:54:21Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "[[Kategory:Wetter yn Yndia]] [[Kategory:Mar yn Aazje nei lân|India]]" 1237651 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Wetter yn Yndia]] [[Kategory:Mar yn Aazje nei lân|India]] iqp3p2restrzwobjz9y2blvddtxy2pd 1237652 1237651 2026-08-03T06:55:55Z RomkeHoekstra 10582 1237652 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Lakes of India}} [[Kategory:Wetter yn Yndia]] [[Kategory:Mar yn Aazje nei lân|India]] mdk3lga11qfikkbq69bj77damanxd85 1 193279 1237678 2026-08-03T10:35:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 fûgelstobbe 1237678 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Dit is ek wer sa'n side dy't gjin echte stobbe is, mar wol hiel summier yn 'e ynformaasje oer in fûgelsoarte dy't yn ús kontreien foarkomt. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 3 aug 2026, 12.35 (CEST) 7dlg3cxvrk37jrjvh68on3swdofw0dv 10 193280 1237708 2026-08-03T10:57:51Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{#switch:{{{1}}} | name = Súd-Sweden | top = 60.86 | bottom = 55.1 | left = 10.4 | right = 19.867 | image = Sweden location map, 40south.svg }}<noinclude> {{Posysjekaart/Ynfo}} [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Sweden|Sud-Sweden]]" 1237708 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Súd-Sweden | top = 60.86 | bottom = 55.1 | left = 10.4 | right = 19.867 | image = Sweden location map, 40south.svg }}<noinclude> {{Posysjekaart/Ynfo}} [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Sweden|Sud-Sweden]] iyfna703m8lx2uj9okk9zbxeakigps2 0 193281 1237712 2026-08-03T10:59:13Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Monte Águila]] omneamd ta [[Monte Águila (Sily)]]: Der is ek noch in plak mei deselde namme yn Meksiko. 1237712 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Monte Águila (Sily)]] 23raoxj3lj44761a20bixrxoxgoouek 1237714 1237712 2026-08-03T11:00:52Z RomkeHoekstra 10582 Trochferwizing nei [[Monte Águila (Sily)]] wiske 1237714 wikitext text/x-wiki {{tfs}} * [[Monte Águila (Meksiko)]] * [[Monte Águila (Sily)]] 5loh80vsrremqtkjjgrt2m4spkiyceq