Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 139 1237928 1237461 2026-08-05T16:52:18Z FreyaSport 40716 /* Winners */ Dronryp 1237928 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks evenemint | ôfbylding = Freule2004.jpg | ôfbyldingstekst = Ympresje fan 'e [[Freulepartij 2004]]. | ôfbyldingsbreedte = | namme = Freulepartij | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid1 = [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid2 = [[File:Flagge fan Súdwest-Fryslân.png|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]] | plak = [[File:Wommels vlag.svg|border|20px]] [[Wommels]] | holden yn = sportfjild efter it âlde <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;gemeentehûs | datum = 1 [[wike]] nei de [[PC]] | tiid fan it jier = begjin [[augustus]] | oare namme = | ôfkoarting = | oanlieding = | gelegenheid = | soarte evenemint = [[sport]]evenemint <small>([[keatsen]])</small> | sjenre = | bestean = [[1903]] – no | oprjochter = | organisearre troch = [[Keatsferiening Wommels|KF Wommels]] <small>(^{<small>o</small>}/_{<small>m</small>} 2016)</small><br> [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] <small>(fanôf 2017)</small> | webside = [http://kfwommels.nl/freulepartij/ kfwommels.nl/freulepartij] }} De '''Freulepartij''' <ref> Eins soe it yn geef [[Frysk]] 'Frellepartij' wêze moatte, mar net ien dy't dat seit.</ref> is in [[keatsen|keatswedstryd]] dy't alle jierren yn it [[Fryslân|Fryske]] [[doarp]] [[Wommels]] holden wurdt. Der komt elts jier in [[publyk]] fan sa'n 4.500 oant 5.000 minsken op ôf. De Freulepartij is de wichtichste keatspartij foar [[jonge]]s fan 14 oant en mei 16&nbsp;jier, en is dêrmei de [[manlik]]e wjergader fan 'e [[Ald-Meiers Partij]] yn [[Hitsum]], foar [[famke]]s fan dy [[âldens]]. It [[evenemint]] bestiet sûnt [[1903]], en wurdt elts jier op in [[woansdei]] yn begjin [[augustus]] holden, persiis in [[wike]] nei de [[PC]] yn [[Frjentsjer]]. (De PC wurdt holden op 'e fyfde woansdei fan [[july]], of, as july mar fjouwer woansdeis hat, op 'e earste woansdei fan [[augustus]].) De woansdeis nei de Freulepartij wurdt yn [[Jellum]]-[[Bears (Fryslân)|Bears]] de [[Revâns-Freule]] ferkeatst. ==Skiednis== De Freulepartij waard foar it earst spile op [[5 augustus]] [[1903]].<ref>[http://www.archiefleeuwardercourant.nl/site/article.do?code=LC&date=19030727&id=LC-19030727-8008&words=+kaatspartij+wommels ――, ''Kaatspartij Wommel Groote Jongens Kaatspartij'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 27 july 1903.]</ref> De wedstryd is ferneamd nei [[frelle]] (''freule'') [[Clara Jacoba de Vos van Steenwijk]], dy't keatsen in sûn [[tiidferdriuw]] foar [[jonge|opslûpen jonges]] fûn. Dêrom stelde hja yn [[1902]] in flink bedrach oan [[jild]] beskikber foar de oprjochting fan in jierliks weromkearende wedstryd yn har wenplak Wommels. Dêrfoar waard se letter eare mei in [[boarstbyld]] dat op De Terp stiet, yn it sintrum fan it doarp. Yn [[1943]] en [[1944]] gie de Freulepartij net troch fanwegen de [[Twadde Wrâldoarloch]]. De organisaasje fan 'e Freulepartij wie mear as 110 jier yn 'e hannen fan 'e [[Keatsferiening Wommels]], mar úteinlik groeide it [[evenemint]] sa grut dat men suver mear mei de Freulepartij dwaande wie as mei de saken dêr't in keatsferiening foar bedoeld is. Dêrom waard de organisaasje yn [[2017]] oernommen troch de nij oprjochte [[Stichting De Freulepartij Wommels]]. Dy sette doe útein mei in wiidweidich fernijings- en ferjongingsprogramma dat foar de edysje fan [[2018]] foar it earst fruchten begûn ôf te werpen. [[File:Wommels_(20430682312).jpg|left|thumb|250px|In loftfoto fan [[Wommels]], mei rjochts njonken de [[tsjerke]] it âlde [[gemeentehûs]] fan [[Littenseradiel]] en dêrefter it sportfjild dêr't de Freulepartij [[keatsen|ferkeatst]] wurdt.]] Sa waard it publyk by de yngong fan it sportfjild oan De Keatsebaen tenei wolkom hjitten troch in grut digitaal boadskippeboerd en waarden alle [[frijwilliger]]s yn in nij [[unifoarm|tenu]] stutsen. Ek waard der op 'e [[jûn]] fan 'e [[tiisdei]] foarôfgeande oan 'e Freulepartij foar it earst in 'Freulekafee' holden yn it Wommelser [[Kafee It Reade Hynder]], dat troch [[Omrop Fryslân]] fan 19.00 oant 20.00&nbsp;[[oere]] útstjoerd waard. Ek nij wie dat der yn it [[skoft (tiid)|skoft]] foar de [[finale]] en nei ôfrin fan 'e keatspartij in optreden wie fan in [[dweilorkest]], yn [[2018]] fersoarge troch [[De Menaemer Feintsjes]]. Yn [[2020]] waard de Freulepartij fanwegen de wrâldwide [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]] sûnder taskôgers ferkeatst op sneon [[19&nbsp;septimber]]. ==Regels en tradysjes== De [[ferkeap]] fan [[tangongskaartsje]]s begjint neffens de [[tradysje]] by [[Warehûs Van der Velde]] yn Wommels, dêr't de earste gadingmakkers dan [[moarn (deidiel)|moarns]] om kertier oer fiven al foar de [[doar]] sitte. Dielname oan 'e Freulepartij stiet iepen foar jongespartoeren fan alle keatsferienings dy't as ôfdielings oansletten binne by it [[KNKB]]. Eltse ôfdieling mei maksimaal ien [[partoer]] nei de Freule ôffurdigje. De winners ûntfange [[goud]]ene [[horloazje|klokjes]] en in [[wikselpriis]] (de "Freule") dy't nei frelle De Vos van Steenwijk neamd is en bestiet út in [[miniatuer]] fan har [[filla]]. Jonges dy't de Freulepartij al in kear wûn hawwe, binne dêrnei útsletten fan fierdere dielname, ek al falle se yn 'e jierren dêrop noch binnen de [[leeftyd]]skategory fan 14 oant en mei 16 jier. It winnen fan 'e Freulepartij wurdt rekkene as it earste bledsje fan it saneamde [[Klaverke Fjouwer]]. De oare trije bledsjes kinne wûn wurde by: de [[Jong Nederlânpartij]], de [[Bûnspartij foar Senioaren]] en de [[PC]]. It komt mar tige selden foar dat keatsers alle bledsjes fan it Klaverke Fjouwer winne. == Winners == Hjirûnder in list mei winners fan 'e Freulepartij.<ref>[https://kfwommels.nl/freulepartij/freule-winners/ List fan Freulewinners op 'e webside fan 'e Keatsferiening Wommels]</ref> {| class="wikitable" |- !Datum !plak !keatsers |- | [[3 augustus]] [[1903]] || [[Easterlittens]] || H. v.d. Feer<br />Th. v. Buren<br />S. v. Buren |- | [[10 augustus]] [[1904]] || [[Easterein]] || A. Terpstra<br />A.H. Dijkstra<br />M. Bonnema |- | [[9 augustus]] [[1905]] || [[Arum]] || B.K. Tolsma <br />H. Kuipers<br />J. Postma |- | [[8 augustus]] [[1906]] || [[Frjentsjer]] || J.U. Vlietstra<br />J. Alkema<br />M. Hiemstra |- | [[7 augustus]] [[1907]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />F.de Jong<br />J. Alkema |- | [[5 augustus]] [[1908]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />U. Donia<br />J. Alkema |- | [[11 augustus]] [[1909]] || [[Frjentsjer]] || D. Ferwerda<br />[[Anne Smidts]]<br />Y. Aukema |- | [[17 augustus]] [[1910]] || [[Penjum]] || [[Jan Reitsma (1895)|Jan Reitsma]].<br />O. Postma<br />J. Dijkstra |- | [[9 augustus]] [[1911]] || [[Easterein]] || [[Jan Ymtes Heeg]]<br />L. Bonnema<br />B. de Haan |- | [[7 augustus]] [[1912]] || [[Dokkum]] || G. de Vries<br />Tj. Hoogeveen<br />R. Brouwer |- | [[13 augustus]] [[1913]] || [[Raerd]] || W. Oosterhof<br />H. de Jong<br />J. de Jong |- | [[1914]] || colspan="2" | ''net trochgien fanwegen it útbrekken fan 'e [[Earste Wrâldkriich]]'' |- | [[11 augustus]] [[1915]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Plaats<br />A. van Veen<br />J. Broersma |- | [[9 augustus]] [[1916]] || [[Dokkum]] || K. Toornstra<br />P. Brouwer<br />[[Ids Jousma]] |- | [[8 augustus]] [[1917]] || [[Wytmarsum]] || [[Taede Zijlstra]]<br />J.A. Reitsma<br />D. Hettema |- | [[7 augustus]] [[1918]] || [[Sint-Anne]] || Y. Schuitmaker<br />J. Schat<br />R. Kuiken |- | [[6 augustus]] [[1919]] || [[Dokkum]] || H. Visser<br />[[Klaas Wiebrens Kooistra]]<br />P. Ronner |- | [[11 augustus]] [[1920]] || [[Wommels]] || E. de Groot<br />J. Krips<br />R. Boersma |- | [[10 augustus]] [[1921]] || [[Frjentsjer]] || Chr. v.d. Woude<br />J. Paulides<br />S. Haitsma |- | [[9 augustus]] [[1922]] || [[Boalsert]] || C. de Way<br />S. Kramer<br />L. Kramer |- | [[8 augustus]] [[1923]] || [[Holwert]] || H. Schaafsma<br />O. Hiddema<br />J. Tilstra |- | [[6 augustus]] [[1924]] || [[Mantgum]] || J. de Groot<br />A. Mulder<br />H. Jepma |- | [[12 augustus]] [[1925]] || [[Wommels]] || T. de Haas<br />R. Pagels<br />A. Tjallema |- | [[11 augustus]] [[1926]] || [[Frjentsjer]] || E. v.d. Schoot<br />G. v. Smeden<br />R. Kats |- | [[10 augustus]] [[1927]] || [[Penjum]] || S.R. de Vries<br />D.L. Hylarides<br />Tj. Hiemstra |- | [[8 augustus]] [[1928]] || [[Sint-Anne]] || J. Bijlsma<br />T. Brouwer<br />H. de Jong |- | [[7 augustus]] [[1929]] || [[Bitgum]] || D. Halbertsma<br />G. Stienstra<br />M. Halma |- | [[6 augustus]] [[1930]] || [[Arum]] || L. v.d. Weerd<br />G. Kuipers<br />[[Cornelis Kamminga]] |- | [[5 augustus]] [[1931]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || B. v. Seijst<br />F. de Jager<br />S. v.d. Meer |- | [[10 augustus]] [[1932]] || [[Snits]] || Y. Blom<br />Sj. Ypma<br />Sj. Sikkes |- | [[9 augustus]] [[1933]] || [[Huzum]] || Y. Swierstra<br />A. Paassen<br />B. de Vries |- | [[8 augustus]] [[1934]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || B. v.d. Woude<br />P. Dorenbos<br />R. Keizer |- | [[7 augustus]] [[1935]] || [[Bitgum]] || Sj.J. Rijpstra<br />Sj.A. Rijpstra<br />P. Burenga |- | [[5 augustus]] [[1936]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || G. Braaksma<br />F. Bouma<br />F. Helfrich |- | [[11 augustus]] [[1937]] || [[Sint-Jabik]] || J. Terpstra<br />K. Tjepkema<br />D. Ganzinga |- | [[10 augustus]] [[1938]] || [[Wier]] || K. Wassenaar<br />W.Wieling<br />A. Bergsma |- | [[9 augustus]] [[1939]] || [[Weidum]] || F. de Boer<br />[[Jan de Groot]]<br />B. Venema |- | [[7 augustus]] [[1940]] || [[Raerd]] || P. de Jong<br />G. de Jong<br />W. de Boer |- | [[6 augustus]] [[1941]] || [[Berltsum]] || R. Schaafstra<br />S. Beetstra<br />H. Rekker |- | [[5 augustus]] [[1942]] || [[Menaam]] || M. Kingma<br />J. Stienstra<br />P. Kamminga |- | [[1943]] || rowspan="2" colspan="2" | ''net trochgien fanwegen de [[Twadde Wrâldkriich]]'' |- | [[1944]] |- | [[8 augustus]] [[1945]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || S. Sevenster<br />G. Hoving<br />A. Veldkamp |- | [[7 augustus]] [[1946]] || [[Arum]] || J. Hiemstra<br />P. de Groot<br />J. Tolsma |- | [[12 augustus]] [[1947]] || [[Wytmarsum]] || A. v.d. Meer<br />A.J. v.d. Meer<br />E.T. Zijlstra |- | [[11 augustus]] [[1948]] || [[Reduzum]] || G. Jonker<br />F. de Jong<br />U. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1949]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || J. Bijsterveld<br />A. Wouda<br />A. Radelaar |- | [[9 augustus]] [[1950]] || [[Peins]] || H. Gjaltema<br />E. Faber<br />P. Boonstra |- | [[8 augustus]] [[1951]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || P. Schuil<br />P. Dijkstra<br />H. Bultje |- | [[6 augustus]] [[1952]] || [[Frjentsjer]] || G. Herrema<br />E. de Boer<br />W. de Jong |- | [[5 augustus]] [[1953]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || W. Hulscher<br />J. Dijkhuis<br />D. v.d. Zee |- | [[11 augustus]] [[1954]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. Dijkstra<br />J. v. Straten<br />S. Helfrich |- | [[10 augustus]] [[1955]] || [[Stiens]] || J. v. Dijk<br />J. Bilstra<br />G. Römer |- | [[8 augustus]] [[1956]] || [[Frjentsjer]] || J. Seerden<br />P. Sikkema<br />[[Sikke Sikkema]] |- | [[7 augustus]] [[1957]] || [[Easterlittens]] || P. Santema<br />M. v.d. Molen<br />[[Martinus Santema]] |- | [[6 augustus]] [[1958]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Groot<br />G. Hoekstra<br />M. Delgrosso |- | [[5 augustus]] [[1959]] || [[Penjum]] || J. v.d. Meer<br />Tj. Huizenga<br />O.D. Wijnalda |- | [[10 augustus]] [[1960]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Schaaf<br />S. v.d. Veer<br />[[Johannes Westra]] |- | [[9 augustus]] [[1961]] || [[Tsjummearum]] || T. Meijer<br />Joh. Reitsma<br />S. Heeringa |- | [[8 augustus]] [[1962]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Ruiter<br />S. v.d. Meulen<br />D. Scheepstra |- | [[7 augustus]] [[1963]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Volbeda<br />R. Sepp<br />C. Schaalje |- | [[5 augustus]] [[1964]] || [[Easterlittens]] || P. Zijlstra<br />R. Toering<br />A. Toering |- | [[11 augustus]] [[1965]] || [[Frjentsjer]] || S. Hoekstra<br />E. Veltman<br />H. Kramer |- | [[10 augustus]] [[1966]] || [[Marsum]] || Y. Zuiderveld<br />H. Klazinga<br />L. Breuker |- | [[9 augustus]] [[1967]] || [[Bitgum]] || D. Beimers<br />H. Laanstra<br />M. Zijlstra |- | [[7 augustus]] [[1968]] || [[Frjentsjer]] || H. Seerden<br />A. de Boer<br />[[André Roosenburg jr.|André Roosenburg]] |- | [[6 augustus]] [[1969]] || [[Wommels]] || P. de Jong<br />H. Zijlstra<br />J. Joustra |- | [[5 augustus]] [[1970]] || [[Frjentsjer]] || R. de Jong<br />H. Procee<br />C. Roosenburg |- | [[11 augustus]] [[1971]] || [[Stiens]] || G. Faber<br />[[Piet Jetze Faber]]<br />A. Rinkema |- | [[9 augustus]] [[1972]] || [[Bitgum]] || J. v.d. Vlugt<br />K. Larooi<br />O. Larooi |- | [[8 augustus]] [[1973]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Molen<br />G. Taekema<br />Sj. Nota |- | [[7 augustus]] [[1974]] || [[Dronryp]] || D. Smeding<br />G. Jorritsma<br />J. Vaas |- | [[6 augustus]] [[1975]] || [[Frjentsjer]] || N. Douma<br />D. Hoekstra<br />D. Kuperus |- | [[11 augustus]] [[1976]] || [[Dronryp]] || K. Laanstra<br />Y. Arendz<br />D.J. v.d. Wal |- | [[10 augustus]] [[1977]] || [[Kimswert]] || A. Brunia<br />A. v. Straten<br />H. Wiersma |- | [[9 augustus]] [[1978]] || [[Sint-Jabik]] || [[Joop Bierma]]<br />L. Leeuwen<br />J. Nicolai |- | [[8 augustus]] [[1979]] || [[Makkum]] || P. Rinia<br />F. Huisman<br />T. Bootsma |- | [[6 augustus]] [[1980]] || [[Arum]] || J. Hibma<br />R. Wiersma<br />H. Rusticus |- | [[5 augustus]] [[1981]] || [[Penjum]] || S. Nieuwenhuis<br />D. de Haan<br />A. Kooistra |- | [[11 augustus]] [[1982]] || [[Reduzum]] || G.Zijlstra<br />P.Tolsma<br />A. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1983]] || [[Dronryp]] || G. Smid<br />T. Ringia<br />W. Tuinman |- | [[8 augustus]] [[1984]] || [[Arum]] || A. v.d. Meer<br />J. van IJs<br />G. Okkinga |- | [[7 augustus]] [[1985]] || [[Frjentsjer]] || M. Wever<br />T. Vellinga<br />J. Sjoers |- | [[6 augustus]] [[1986]] || [[Makkum]] || Y.K. Dijkstra<br />Y. Smink<br />C. v.d. Logt |- | [[5 augustus]] [[1987]] || [[Frjentsjer]] || [[Erik Seerden]]<br />J. Nagel<br />R. Tempel |- | [[10 augustus]] [[1988]] || [[Sweins]] || M. Sijtsma<br />J. de Jong<br />L. Idsardi |- | [[9 augustus]] [[1989]] || [[Frjentsjer]] || A. Terpstra<br />R. Hooghiemstra<br />R. van Wier |- | [[8 augustus]] [[1990]] || [[Tsjummearum]] || W. Heeringa<br />P. Zuidema<br />S. Broekstra |- | [[7 augustus]] [[1991]] || [[Easterein]] || G.J. Hiemstra<br />R. Hoekstra<br />R. Sijbesma |- | [[5 augustus]] [[1992]] || [[Wommels]] || M. Brouwer<br />H. Tanja<br />R. Klijnsma |- | [[11 augustus]] [[1993]] || [[Minnertsgea]] || W.H. de Haan<br />Joh. Wassenaar<br />W. Faber |- | [[10 augustus]] [[1994]] || [[Berltsum]] || R. Grovenstein<br />J. Boomsma<br />[[Auke van der Graaf]] |- | [[9 augustus]] [[1995]] || [[Marsum]] || G. Hiemstra<br />H. Jorritsma<br />J. Jorritsma |- | [[7 augustus]] [[1996]] || [[Minnertsgea]] || P. Sinnema<br />J. Wassenaar<br />R. Faber |- | [[6 augustus]] [[1997]] || [[Minnertsgea]] || H.G. Drijfhout<br />W.J. de Roos<br />[[Cornelis Terpstra]] |- | [[5 augustus]] [[1998]] || [[Menaam]] || J.H. Postma<br />K. Kingma<br />W. Bijlsma |- | [[11 augustus]] [[1999]] || [[Sint-Jabik]] || [[Taeke Triemstra]]<br />W. Veenstra<br />D. Hogenhuis |- | [[9 augustus]] [[2000]] || [[Stiens]] || Franke Ferwerda<br />Site Ferwerda<br />Jaap Oostra |- | [[8 augustus]] [[2001]] || [[Wommels]] || H. Engbringhof<br />J.K. Haitsma<br />Kees Adema |- | [[7 augustus|7]]/[[8 augustus]] [[2002]]<ref>{{nl}}[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=LC-20020810-7006 Ljouwerter Krante, 10-8-2002, Historische Freule, De Freule waard fanwegen needwaar op 7 augustus, in dei letter op 8 augustus fierder ferkeatst]</ref> || [[Reahûs]]/[[Turns]] || T.Altenburg<br />B.Poelsma<br />S. Terwisscha v. Scheltinga |- | [[6 augustus]] [[2003]] || [[Wytmarsum]] || [[Jacob Zaagemans|J. Zaagemans]]<br />C. Anema<br />G.J. Meekma |- | [[11 augustus]] [[2004]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2004|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Lennart Adema<br />Hyltje Bosma<br />Jorn Adema |- | [[10 augustus]] [[2005]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2005|ferslach]]</small>'' || [[Holwert]] || [[Gert Anne van der Bos]]<br />Matthijs van der Velde<br />Rudolf Soepboer |- | [[9 augustus]] [[2006]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2006|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Sjoerd van der Meer<br />Rutger Diertens<br />Johan Diertens |- | [[8 augustus]] [[2007]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2007|ferslach]]</small>'' || [[Tsjummearum]] || Arnold Zijlstra<br />[[Hans Wassenaar]]<br />Steven de Bruin |- | [[6 augustus]] [[2008]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2008|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Jelmer Hofstee<br />Paulus Yde Walda<br />Jouke Bosje |- | [[5 augustus]] [[2009]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2009|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Pieter Sijbren Scharringa<br />Jelle Scharringa<br />Elmar Pieterse |- | [[11 augustus]] [[2010]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2010|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hendrik Bouwhuis<br />Willem Siebe Hilwerda<br />Peter van Zuiden |- | [[10 augustus]] [[2011]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2011|ferslach]]</small>'' || [[Seisbierrum]] || Johannes van der Veen<br />Kees van der Schoot<br />Pieter van der Schoot |- | [[9 augustus]] [[2012]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2012|ferslach]]</small>'' || [[Frjentsjer]] || Kars Zeinstra<br />Allard Hoekstra<br />Christian de Haan |- | [[7 augustus]] [[2013]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2013|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Wierd Baarda<br />Sander Kingma<br />Sybren Blanksma |- | [[6 augustus]] [[2014]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2014|ferslach]]</small>'' || [[Hijum]]/[[Feinsum]] || Hielke Beijering<br />Jetze Lutzen Plantenga<br />Laas Pieter van Straten |- | [[5 augustus]] [[2015]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2015|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Jurre Rinia<br />Jouke Vlasbloem<br />Klaas Pier Folkertsma |- | [[10 augustus]] [[2016]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2016|ferslach]]</small>'' || [[Menaam]] || Harmen Schuitmaker<br />Tom Gerard Cats<br />Tycho de Groot |- | [[9 augustus]] [[2017]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2017|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hidzer Bogaard<br />Jelle Cnossen<br />Menno Galama |- | [[8 augustus]] [[2018]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2018|ferslach]]</small>'' || [[Eanjum]] || Gerwin Dijkstra<br />Gerrit Dijkstra<br />Sytse Koree |- | [[7 augustus]] [[2019]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2019|ferslach]]</small>'' || [[Winsum (Fryslân)|Winsum]] || Hessel Postma<br />Gosse de Haan<br />Jelke Greidanus |- | [[19 septimber]] [[2020]]<ref>de Freule waard útsteld oant de hjerst fanwegen de [[Koroanafiruspandemy]].</ref> <br> ''<small>[[Freulepartij 2020|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=17975/Boem,_boem_Van_Beem_brengt_Dronryp_winst_Freule.html Nijsberjocht op KNKB.nl "‘Boem, boem Van Beem’ brengt Dronryp winst Freule"]</ref> || Rutger Kumbangsila<br />Jorn Lars van Beem<br />[[Rick Minnesma]] |- | [[12 augustus]] [[2021]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2021|ferslach]]</small>'' || [[Tsjom]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=18294/TZUM_wint_119e_editie_van_de_FREULE.html Nijsberjocht op KNKB.nl "Tzum wint 119e editie van de Freule"]</ref> || Steven Koster<br />Robin Benders<br />Jorrit Palma |- |[[10 augustus]] [[2022]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2022|ferslach]]</small>'' || [[Moarre]]-[[Ljussens]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1163393/liveblog-freule-moarre-ljussens-ferslacht-raerd-yn-de-finale Nijsberjocht op omropfryslan.nl "LIVEBLOG Freule: Moarre-Ljussens ferslacht Raerd yn de finale"]</ref> || Folkert Jelmer Visser<br />Douwe Dijkstra<br />Johan Sipma |- | [[9 augustus]] [[2023]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2023|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] <ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1219948/dronryp-makket-favoriterol-wier-en-wint-freulepartij Omrop Fryslân, 9-8-2023, Dronryp makket favoriterol wier en wint Freulepartij]</ref> || Brent Jesse van Beem <br> Bjorn Idsardi <br> Brent Timmerman |- | [[7 augustus]] [[2024]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2024|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/16729571/boalsert-wint-foar-de-fjirde-kear-yn-de-skiednis-de-freule mrop Fryslân, 7-8-2024, Boalsert wint foar de fjirde kear yn de skiednis de Freule]</ref>||Jurre Reitsma <br> Silvan Elzinga <br> Tymen Bijlsma |- | [[6 augustus]] [[2025]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2025|ferslach]]</small>'' ||[[Stiens]]||Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek |- | [[5 augustus]] [[2026]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2026|ferslach]]</small>'' ||[[Dronryp]]||Dennis Bida,<br>Allart van der Meer,<br>Jort de Kroon |} ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://kfwommels.nl/freulepartij/ Offisjele webside fan 'e Freulepartij] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- *{{Aut|Bokma, Hinne}}, ''Stichting set troch mei ferjonging en fernijing fan Freule'', yn: ''[[Op 'e Skille]]'', 6 augustus 2018, s. 3. }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij| ]] [[Kategory:Keatspartij]] [[Kategory:Wommels]] [[Kategory:Sportevenemint yn Fryslân]] [[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 1903]] rsg4022iw3k4mwdstp61kssrvg9iw1h 1237931 1237928 2026-08-05T17:45:46Z FreyaSport 40716 /* Winners */ nammen 1237931 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks evenemint | ôfbylding = Freule2004.jpg | ôfbyldingstekst = Ympresje fan 'e [[Freulepartij 2004]]. | ôfbyldingsbreedte = | namme = Freulepartij | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid1 = [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid2 = [[File:Flagge fan Súdwest-Fryslân.png|border|20px]] [[Súdwest-Fryslân]] | plak = [[File:Wommels vlag.svg|border|20px]] [[Wommels]] | holden yn = sportfjild efter it âlde <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;gemeentehûs | datum = 1 [[wike]] nei de [[PC]] | tiid fan it jier = begjin [[augustus]] | oare namme = | ôfkoarting = | oanlieding = | gelegenheid = | soarte evenemint = [[sport]]evenemint <small>([[keatsen]])</small> | sjenre = | bestean = [[1903]] – no | oprjochter = | organisearre troch = [[Keatsferiening Wommels|KF Wommels]] <small>(^{<small>o</small>}/_{<small>m</small>} 2016)</small><br> [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] <small>(fanôf 2017)</small> | webside = [http://kfwommels.nl/freulepartij/ kfwommels.nl/freulepartij] }} De '''Freulepartij''' <ref> Eins soe it yn geef [[Frysk]] 'Frellepartij' wêze moatte, mar net ien dy't dat seit.</ref> is in [[keatsen|keatswedstryd]] dy't alle jierren yn it [[Fryslân|Fryske]] [[doarp]] [[Wommels]] holden wurdt. Der komt elts jier in [[publyk]] fan sa'n 4.500 oant 5.000 minsken op ôf. De Freulepartij is de wichtichste keatspartij foar [[jonge]]s fan 14 oant en mei 16&nbsp;jier, en is dêrmei de [[manlik]]e wjergader fan 'e [[Ald-Meiers Partij]] yn [[Hitsum]], foar [[famke]]s fan dy [[âldens]]. It [[evenemint]] bestiet sûnt [[1903]], en wurdt elts jier op in [[woansdei]] yn begjin [[augustus]] holden, persiis in [[wike]] nei de [[PC]] yn [[Frjentsjer]]. (De PC wurdt holden op 'e fyfde woansdei fan [[july]], of, as july mar fjouwer woansdeis hat, op 'e earste woansdei fan [[augustus]].) De woansdeis nei de Freulepartij wurdt yn [[Jellum]]-[[Bears (Fryslân)|Bears]] de [[Revâns-Freule]] ferkeatst. ==Skiednis== De Freulepartij waard foar it earst spile op [[5 augustus]] [[1903]].<ref>[http://www.archiefleeuwardercourant.nl/site/article.do?code=LC&date=19030727&id=LC-19030727-8008&words=+kaatspartij+wommels ――, ''Kaatspartij Wommel Groote Jongens Kaatspartij'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 27 july 1903.]</ref> De wedstryd is ferneamd nei [[frelle]] (''freule'') [[Clara Jacoba de Vos van Steenwijk]], dy't keatsen in sûn [[tiidferdriuw]] foar [[jonge|opslûpen jonges]] fûn. Dêrom stelde hja yn [[1902]] in flink bedrach oan [[jild]] beskikber foar de oprjochting fan in jierliks weromkearende wedstryd yn har wenplak Wommels. Dêrfoar waard se letter eare mei in [[boarstbyld]] dat op De Terp stiet, yn it sintrum fan it doarp. Yn [[1943]] en [[1944]] gie de Freulepartij net troch fanwegen de [[Twadde Wrâldoarloch]]. De organisaasje fan 'e Freulepartij wie mear as 110 jier yn 'e hannen fan 'e [[Keatsferiening Wommels]], mar úteinlik groeide it [[evenemint]] sa grut dat men suver mear mei de Freulepartij dwaande wie as mei de saken dêr't in keatsferiening foar bedoeld is. Dêrom waard de organisaasje yn [[2017]] oernommen troch de nij oprjochte [[Stichting De Freulepartij Wommels]]. Dy sette doe útein mei in wiidweidich fernijings- en ferjongingsprogramma dat foar de edysje fan [[2018]] foar it earst fruchten begûn ôf te werpen. [[File:Wommels_(20430682312).jpg|left|thumb|250px|In loftfoto fan [[Wommels]], mei rjochts njonken de [[tsjerke]] it âlde [[gemeentehûs]] fan [[Littenseradiel]] en dêrefter it sportfjild dêr't de Freulepartij [[keatsen|ferkeatst]] wurdt.]] Sa waard it publyk by de yngong fan it sportfjild oan De Keatsebaen tenei wolkom hjitten troch in grut digitaal boadskippeboerd en waarden alle [[frijwilliger]]s yn in nij [[unifoarm|tenu]] stutsen. Ek waard der op 'e [[jûn]] fan 'e [[tiisdei]] foarôfgeande oan 'e Freulepartij foar it earst in 'Freulekafee' holden yn it Wommelser [[Kafee It Reade Hynder]], dat troch [[Omrop Fryslân]] fan 19.00 oant 20.00&nbsp;[[oere]] útstjoerd waard. Ek nij wie dat der yn it [[skoft (tiid)|skoft]] foar de [[finale]] en nei ôfrin fan 'e keatspartij in optreden wie fan in [[dweilorkest]], yn [[2018]] fersoarge troch [[De Menaemer Feintsjes]]. Yn [[2020]] waard de Freulepartij fanwegen de wrâldwide [[koroanafiruspandemy (2019-2020)|koroanafiruspandemy]] sûnder taskôgers ferkeatst op sneon [[19&nbsp;septimber]]. ==Regels en tradysjes== De [[ferkeap]] fan [[tangongskaartsje]]s begjint neffens de [[tradysje]] by [[Warehûs Van der Velde]] yn Wommels, dêr't de earste gadingmakkers dan [[moarn (deidiel)|moarns]] om kertier oer fiven al foar de [[doar]] sitte. Dielname oan 'e Freulepartij stiet iepen foar jongespartoeren fan alle keatsferienings dy't as ôfdielings oansletten binne by it [[KNKB]]. Eltse ôfdieling mei maksimaal ien [[partoer]] nei de Freule ôffurdigje. De winners ûntfange [[goud]]ene [[horloazje|klokjes]] en in [[wikselpriis]] (de "Freule") dy't nei frelle De Vos van Steenwijk neamd is en bestiet út in [[miniatuer]] fan har [[filla]]. Jonges dy't de Freulepartij al in kear wûn hawwe, binne dêrnei útsletten fan fierdere dielname, ek al falle se yn 'e jierren dêrop noch binnen de [[leeftyd]]skategory fan 14 oant en mei 16 jier. It winnen fan 'e Freulepartij wurdt rekkene as it earste bledsje fan it saneamde [[Klaverke Fjouwer]]. De oare trije bledsjes kinne wûn wurde by: de [[Jong Nederlânpartij]], de [[Bûnspartij foar Senioaren]] en de [[PC]]. It komt mar tige selden foar dat keatsers alle bledsjes fan it Klaverke Fjouwer winne. == Winners == Hjirûnder in list mei winners fan 'e Freulepartij.<ref>[https://kfwommels.nl/freulepartij/freule-winners/ List fan Freulewinners op 'e webside fan 'e Keatsferiening Wommels]</ref> {| class="wikitable" |- !Datum !plak !keatsers |- | [[3 augustus]] [[1903]] || [[Easterlittens]] || H. v.d. Feer<br />Th. v. Buren<br />S. v. Buren |- | [[10 augustus]] [[1904]] || [[Easterein]] || A. Terpstra<br />A.H. Dijkstra<br />M. Bonnema |- | [[9 augustus]] [[1905]] || [[Arum]] || B.K. Tolsma <br />H. Kuipers<br />J. Postma |- | [[8 augustus]] [[1906]] || [[Frjentsjer]] || J.U. Vlietstra<br />J. Alkema<br />M. Hiemstra |- | [[7 augustus]] [[1907]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />F.de Jong<br />J. Alkema |- | [[5 augustus]] [[1908]] || [[Achlum]] || H. Rollingswier<br />U. Donia<br />J. Alkema |- | [[11 augustus]] [[1909]] || [[Frjentsjer]] || D. Ferwerda<br />[[Anne Smidts]]<br />Y. Aukema |- | [[17 augustus]] [[1910]] || [[Penjum]] || [[Jan Reitsma (1895)|Jan Reitsma]].<br />O. Postma<br />J. Dijkstra |- | [[9 augustus]] [[1911]] || [[Easterein]] || [[Jan Ymtes Heeg]]<br />L. Bonnema<br />B. de Haan |- | [[7 augustus]] [[1912]] || [[Dokkum]] || G. de Vries<br />Tj. Hoogeveen<br />R. Brouwer |- | [[13 augustus]] [[1913]] || [[Raerd]] || W. Oosterhof<br />H. de Jong<br />J. de Jong |- | [[1914]] || colspan="2" | ''net trochgien fanwegen it útbrekken fan 'e [[Earste Wrâldkriich]]'' |- | [[11 augustus]] [[1915]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Plaats<br />A. van Veen<br />J. Broersma |- | [[9 augustus]] [[1916]] || [[Dokkum]] || K. Toornstra<br />P. Brouwer<br />[[Ids Jousma]] |- | [[8 augustus]] [[1917]] || [[Wytmarsum]] || [[Taede Zijlstra]]<br />J.A. Reitsma<br />D. Hettema |- | [[7 augustus]] [[1918]] || [[Sint-Anne]] || Y. Schuitmaker<br />J. Schat<br />R. Kuiken |- | [[6 augustus]] [[1919]] || [[Dokkum]] || H. Visser<br />[[Klaas Wiebrens Kooistra]]<br />P. Ronner |- | [[11 augustus]] [[1920]] || [[Wommels]] || E. de Groot<br />J. Krips<br />R. Boersma |- | [[10 augustus]] [[1921]] || [[Frjentsjer]] || Chr. v.d. Woude<br />J. Paulides<br />S. Haitsma |- | [[9 augustus]] [[1922]] || [[Boalsert]] || C. de Way<br />S. Kramer<br />L. Kramer |- | [[8 augustus]] [[1923]] || [[Holwert]] || H. Schaafsma<br />O. Hiddema<br />J. Tilstra |- | [[6 augustus]] [[1924]] || [[Mantgum]] || J. de Groot<br />A. Mulder<br />H. Jepma |- | [[12 augustus]] [[1925]] || [[Wommels]] || T. de Haas<br />R. Pagels<br />A. Tjallema |- | [[11 augustus]] [[1926]] || [[Frjentsjer]] || E. v.d. Schoot<br />G. v. Smeden<br />R. Kats |- | [[10 augustus]] [[1927]] || [[Penjum]] || S.R. de Vries<br />D.L. Hylarides<br />Tj. Hiemstra |- | [[8 augustus]] [[1928]] || [[Sint-Anne]] || J. Bijlsma<br />T. Brouwer<br />H. de Jong |- | [[7 augustus]] [[1929]] || [[Bitgum]] || D. Halbertsma<br />G. Stienstra<br />M. Halma |- | [[6 augustus]] [[1930]] || [[Arum]] || L. v.d. Weerd<br />G. Kuipers<br />[[Cornelis Kamminga]] |- | [[5 augustus]] [[1931]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || B. v. Seijst<br />F. de Jager<br />S. v.d. Meer |- | [[10 augustus]] [[1932]] || [[Snits]] || Y. Blom<br />Sj. Ypma<br />Sj. Sikkes |- | [[9 augustus]] [[1933]] || [[Huzum]] || Y. Swierstra<br />A. Paassen<br />B. de Vries |- | [[8 augustus]] [[1934]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || B. v.d. Woude<br />P. Dorenbos<br />R. Keizer |- | [[7 augustus]] [[1935]] || [[Bitgum]] || Sj.J. Rijpstra<br />Sj.A. Rijpstra<br />P. Burenga |- | [[5 augustus]] [[1936]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || G. Braaksma<br />F. Bouma<br />F. Helfrich |- | [[11 augustus]] [[1937]] || [[Sint-Jabik]] || J. Terpstra<br />K. Tjepkema<br />D. Ganzinga |- | [[10 augustus]] [[1938]] || [[Wier]] || K. Wassenaar<br />W.Wieling<br />A. Bergsma |- | [[9 augustus]] [[1939]] || [[Weidum]] || F. de Boer<br />[[Jan de Groot]]<br />B. Venema |- | [[7 augustus]] [[1940]] || [[Raerd]] || P. de Jong<br />G. de Jong<br />W. de Boer |- | [[6 augustus]] [[1941]] || [[Berltsum]] || R. Schaafstra<br />S. Beetstra<br />H. Rekker |- | [[5 augustus]] [[1942]] || [[Menaam]] || M. Kingma<br />J. Stienstra<br />P. Kamminga |- | [[1943]] || rowspan="2" colspan="2" | ''net trochgien fanwegen de [[Twadde Wrâldkriich]]'' |- | [[1944]] |- | [[8 augustus]] [[1945]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || S. Sevenster<br />G. Hoving<br />A. Veldkamp |- | [[7 augustus]] [[1946]] || [[Arum]] || J. Hiemstra<br />P. de Groot<br />J. Tolsma |- | [[12 augustus]] [[1947]] || [[Wytmarsum]] || A. v.d. Meer<br />A.J. v.d. Meer<br />E.T. Zijlstra |- | [[11 augustus]] [[1948]] || [[Reduzum]] || G. Jonker<br />F. de Jong<br />U. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1949]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || J. Bijsterveld<br />A. Wouda<br />A. Radelaar |- | [[9 augustus]] [[1950]] || [[Peins]] || H. Gjaltema<br />E. Faber<br />P. Boonstra |- | [[8 augustus]] [[1951]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || P. Schuil<br />P. Dijkstra<br />H. Bultje |- | [[6 augustus]] [[1952]] || [[Frjentsjer]] || G. Herrema<br />E. de Boer<br />W. de Jong |- | [[5 augustus]] [[1953]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || W. Hulscher<br />J. Dijkhuis<br />D. v.d. Zee |- | [[11 augustus]] [[1954]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. Dijkstra<br />J. v. Straten<br />S. Helfrich |- | [[10 augustus]] [[1955]] || [[Stiens]] || J. v. Dijk<br />J. Bilstra<br />G. Römer |- | [[8 augustus]] [[1956]] || [[Frjentsjer]] || J. Seerden<br />P. Sikkema<br />[[Sikke Sikkema]] |- | [[7 augustus]] [[1957]] || [[Easterlittens]] || P. Santema<br />M. v.d. Molen<br />[[Martinus Santema]] |- | [[6 augustus]] [[1958]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Groot<br />G. Hoekstra<br />M. Delgrosso |- | [[5 augustus]] [[1959]] || [[Penjum]] || J. v.d. Meer<br />Tj. Huizenga<br />O.D. Wijnalda |- | [[10 augustus]] [[1960]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Schaaf<br />S. v.d. Veer<br />[[Johannes Westra]] |- | [[9 augustus]] [[1961]] || [[Tsjummearum]] || T. Meijer<br />Joh. Reitsma<br />S. Heeringa |- | [[8 augustus]] [[1962]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || R. de Ruiter<br />S. v.d. Meulen<br />D. Scheepstra |- | [[7 augustus]] [[1963]] || [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] || H. Volbeda<br />R. Sepp<br />C. Schaalje |- | [[5 augustus]] [[1964]] || [[Easterlittens]] || P. Zijlstra<br />R. Toering<br />A. Toering |- | [[11 augustus]] [[1965]] || [[Frjentsjer]] || S. Hoekstra<br />E. Veltman<br />H. Kramer |- | [[10 augustus]] [[1966]] || [[Marsum]] || Y. Zuiderveld<br />H. Klazinga<br />L. Breuker |- | [[9 augustus]] [[1967]] || [[Bitgum]] || D. Beimers<br />H. Laanstra<br />M. Zijlstra |- | [[7 augustus]] [[1968]] || [[Frjentsjer]] || H. Seerden<br />A. de Boer<br />[[André Roosenburg jr.|André Roosenburg]] |- | [[6 augustus]] [[1969]] || [[Wommels]] || P. de Jong<br />H. Zijlstra<br />J. Joustra |- | [[5 augustus]] [[1970]] || [[Frjentsjer]] || R. de Jong<br />H. Procee<br />C. Roosenburg |- | [[11 augustus]] [[1971]] || [[Stiens]] || G. Faber<br />[[Piet Jetze Faber]]<br />A. Rinkema |- | [[9 augustus]] [[1972]] || [[Bitgum]] || J. v.d. Vlugt<br />K. Larooi<br />O. Larooi |- | [[8 augustus]] [[1973]] || [[Harns (stêd)|Harns]] || J. v.d. Molen<br />G. Taekema<br />Sj. Nota |- | [[7 augustus]] [[1974]] || [[Dronryp]] || D. Smeding<br />G. Jorritsma<br />J. Vaas |- | [[6 augustus]] [[1975]] || [[Frjentsjer]] || N. Douma<br />D. Hoekstra<br />D. Kuperus |- | [[11 augustus]] [[1976]] || [[Dronryp]] || K. Laanstra<br />Y. Arendz<br />D.J. v.d. Wal |- | [[10 augustus]] [[1977]] || [[Kimswert]] || A. Brunia<br />A. v. Straten<br />H. Wiersma |- | [[9 augustus]] [[1978]] || [[Sint-Jabik]] || [[Joop Bierma]]<br />L. Leeuwen<br />J. Nicolai |- | [[8 augustus]] [[1979]] || [[Makkum]] || P. Rinia<br />F. Huisman<br />T. Bootsma |- | [[6 augustus]] [[1980]] || [[Arum]] || J. Hibma<br />R. Wiersma<br />H. Rusticus |- | [[5 augustus]] [[1981]] || [[Penjum]] || S. Nieuwenhuis<br />D. de Haan<br />A. Kooistra |- | [[11 augustus]] [[1982]] || [[Reduzum]] || G.Zijlstra<br />P.Tolsma<br />A. Tolsma |- | [[10 augustus]] [[1983]] || [[Dronryp]] || G. Smid<br />T. Ringia<br />W. Tuinman |- | [[8 augustus]] [[1984]] || [[Arum]] || A. v.d. Meer<br />J. van IJs<br />G. Okkinga |- | [[7 augustus]] [[1985]] || [[Frjentsjer]] || M. Wever<br />T. Vellinga<br />J. Sjoers |- | [[6 augustus]] [[1986]] || [[Makkum]] || Y.K. Dijkstra<br />Y. Smink<br />C. v.d. Logt |- | [[5 augustus]] [[1987]] || [[Frjentsjer]] || [[Erik Seerden]]<br />J. Nagel<br />R. Tempel |- | [[10 augustus]] [[1988]] || [[Sweins]] || M. Sijtsma<br />J. de Jong<br />L. Idsardi |- | [[9 augustus]] [[1989]] || [[Frjentsjer]] || A. Terpstra<br />R. Hooghiemstra<br />R. van Wier |- | [[8 augustus]] [[1990]] || [[Tsjummearum]] || W. Heeringa<br />P. Zuidema<br />S. Broekstra |- | [[7 augustus]] [[1991]] || [[Easterein]] || G.J. Hiemstra<br />R. Hoekstra<br />R. Sijbesma |- | [[5 augustus]] [[1992]] || [[Wommels]] || M. Brouwer<br />H. Tanja<br />R. Klijnsma |- | [[11 augustus]] [[1993]] || [[Minnertsgea]] || W.H. de Haan<br />Joh. Wassenaar<br />W. Faber |- | [[10 augustus]] [[1994]] || [[Berltsum]] || R. Grovenstein<br />J. Boomsma<br />[[Auke van der Graaf]] |- | [[9 augustus]] [[1995]] || [[Marsum]] || G. Hiemstra<br />H. Jorritsma<br />J. Jorritsma |- | [[7 augustus]] [[1996]] || [[Minnertsgea]] || P. Sinnema<br />J. Wassenaar<br />R. Faber |- | [[6 augustus]] [[1997]] || [[Minnertsgea]] || H.G. Drijfhout<br />W.J. de Roos<br />[[Cornelis Terpstra]] |- | [[5 augustus]] [[1998]] || [[Menaam]] || J.H. Postma<br />K. Kingma<br />W. Bijlsma |- | [[11 augustus]] [[1999]] || [[Sint-Jabik]] || [[Taeke Triemstra]]<br />W. Veenstra<br />D. Hogenhuis |- | [[9 augustus]] [[2000]] || [[Stiens]] || Franke Ferwerda<br />Site Ferwerda<br />Jaap Oostra |- | [[8 augustus]] [[2001]] || [[Wommels]] || Hendrik Engbringhof<br />[[Jacob Klaas Haitsma]]<br />Kees Adema |- | [[7 augustus|7]]/[[8 augustus]] [[2002]]<ref>{{nl}}[https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=LC-20020810-7006 Ljouwerter Krante, 10-8-2002, Historische Freule, De Freule waard fanwegen needwaar op 7 augustus, in dei letter op 8 augustus fierder ferkeatst]</ref> || [[Reahûs]]/[[Turns]] || T.Altenburg<br />B.Poelsma<br />S. Terwisscha v. Scheltinga |- | [[6 augustus]] [[2003]] || [[Wytmarsum]] || [[Jacob Zaagemans|J. Zaagemans]]<br />C. Anema<br />G.J. Meekma |- | [[11 augustus]] [[2004]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2004|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Lennart Adema<br />Hyltje Bosma<br />Jorn Adema |- | [[10 augustus]] [[2005]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2005|ferslach]]</small>'' || [[Holwert]] || [[Gert Anne van der Bos]]<br />Matthijs van der Velde<br />Rudolf Soepboer |- | [[9 augustus]] [[2006]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2006|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Sjoerd van der Meer<br />Rutger Diertens<br />Johan Diertens |- | [[8 augustus]] [[2007]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2007|ferslach]]</small>'' || [[Tsjummearum]] || Arnold Zijlstra<br />[[Hans Wassenaar]]<br />Steven de Bruin |- | [[6 augustus]] [[2008]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2008|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Jelmer Hofstee<br />Paulus Yde Walda<br />Jouke Bosje |- | [[5 augustus]] [[2009]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2009|ferslach]]</small>'' || [[Wjelsryp]] || Pieter Sijbren Scharringa<br />Jelle Scharringa<br />Elmar Pieterse |- | [[11 augustus]] [[2010]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2010|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hendrik Bouwhuis<br />Willem Siebe Hilwerda<br />Peter van Zuiden |- | [[10 augustus]] [[2011]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2011|ferslach]]</small>'' || [[Seisbierrum]] || Johannes van der Veen<br />Kees van der Schoot<br />Pieter van der Schoot |- | [[9 augustus]] [[2012]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2012|ferslach]]</small>'' || [[Frjentsjer]] || Kars Zeinstra<br />Allard Hoekstra<br />Christian de Haan |- | [[7 augustus]] [[2013]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2013|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] || Wierd Baarda<br />Sander Kingma<br />Sybren Blanksma |- | [[6 augustus]] [[2014]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2014|ferslach]]</small>'' || [[Hijum]]/[[Feinsum]] || Hielke Beijering<br />Jetze Lutzen Plantenga<br />Laas Pieter van Straten |- | [[5 augustus]] [[2015]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2015|ferslach]]</small>'' || [[Makkum]] || Jurre Rinia<br />Jouke Vlasbloem<br />Klaas Pier Folkertsma |- | [[10 augustus]] [[2016]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2016|ferslach]]</small>'' || [[Menaam]] || Harmen Schuitmaker<br />Tom Gerard Cats<br />Tycho de Groot |- | [[9 augustus]] [[2017]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2017|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]] || Hidzer Bogaard<br />Jelle Cnossen<br />Menno Galama |- | [[8 augustus]] [[2018]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2018|ferslach]]</small>'' || [[Eanjum]] || Gerwin Dijkstra<br />Gerrit Dijkstra<br />Sytse Koree |- | [[7 augustus]] [[2019]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2019|ferslach]]</small>'' || [[Winsum (Fryslân)|Winsum]] || Hessel Postma<br />Gosse de Haan<br />Jelke Greidanus |- | [[19 septimber]] [[2020]]<ref>de Freule waard útsteld oant de hjerst fanwegen de [[Koroanafiruspandemy]].</ref> <br> ''<small>[[Freulepartij 2020|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=17975/Boem,_boem_Van_Beem_brengt_Dronryp_winst_Freule.html Nijsberjocht op KNKB.nl "‘Boem, boem Van Beem’ brengt Dronryp winst Freule"]</ref> || Rutger Kumbangsila<br />Jorn Lars van Beem<br />[[Rick Minnesma]] |- | [[12 augustus]] [[2021]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2021|ferslach]]</small>'' || [[Tsjom]]<ref>[https://www.knkb.nl/pageid=13375/articleid=18294/TZUM_wint_119e_editie_van_de_FREULE.html Nijsberjocht op KNKB.nl "Tzum wint 119e editie van de Freule"]</ref> || Steven Koster<br />Robin Benders<br />Jorrit Palma |- |[[10 augustus]] [[2022]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2022|ferslach]]</small>'' || [[Moarre]]-[[Ljussens]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1163393/liveblog-freule-moarre-ljussens-ferslacht-raerd-yn-de-finale Nijsberjocht op omropfryslan.nl "LIVEBLOG Freule: Moarre-Ljussens ferslacht Raerd yn de finale"]</ref> || Folkert Jelmer Visser<br />Douwe Dijkstra<br />Johan Sipma |- | [[9 augustus]] [[2023]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2023|ferslach]]</small>'' || [[Dronryp]] <ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/1219948/dronryp-makket-favoriterol-wier-en-wint-freulepartij Omrop Fryslân, 9-8-2023, Dronryp makket favoriterol wier en wint Freulepartij]</ref> || Brent Jesse van Beem <br> Bjorn Idsardi <br> Brent Timmerman |- | [[7 augustus]] [[2024]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2024|ferslach]]</small>'' || [[Boalsert]]<ref>[https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/16729571/boalsert-wint-foar-de-fjirde-kear-yn-de-skiednis-de-freule mrop Fryslân, 7-8-2024, Boalsert wint foar de fjirde kear yn de skiednis de Freule]</ref>||Jurre Reitsma <br> Silvan Elzinga <br> Tymen Bijlsma |- | [[6 augustus]] [[2025]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2025|ferslach]]</small>'' ||[[Stiens]]||Yde Bokma,<br>Pieter Miedema,<br>Bauke Jetze Kalsbeek |- | [[5 augustus]] [[2026]] <br> ''<small>[[Freulepartij 2026|ferslach]]</small>'' ||[[Dronryp]]||Dennis Bida,<br>Allart van der Meer,<br>Jort de Kroon |} ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://kfwommels.nl/freulepartij/ Offisjele webside fan 'e Freulepartij] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- *{{Aut|Bokma, Hinne}}, ''Stichting set troch mei ferjonging en fernijing fan Freule'', yn: ''[[Op 'e Skille]]'', 6 augustus 2018, s. 3. }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij| ]] [[Kategory:Keatspartij]] [[Kategory:Wommels]] [[Kategory:Sportevenemint yn Fryslân]] [[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 1903]] 34i3djlaq3i5x5brfprrv1amkneyeyc 0 2483 1237934 1236809 2026-08-05T18:40:58Z Kening Aldgilles 167 1237934 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Nederlânsk | oare namme(n) = | eigen namme = ''Nederlands'' | lânseigen yn = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] | tal sprekkers = 19 miljoen <small>(2009)</small> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● '''Nederlânsk''' | dialekten = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], <br>[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], <br>[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], <br>[[Utertsk-Alblasserwaardsk]] | offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]<br> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]<br> [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''<br> [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''<br> [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''<br> [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''<br> [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]'' | erkenning as minderheidstaal = | ISO 639-1 = nl | ISO 639-2 = nld | ISO 639-3 = nld }} It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta. ==Sibskip== It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt. It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen. Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen. ==Skiednis== [[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.<br>'''Leginda:'''<br /> {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]] Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades: * it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]]) * it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]]) * it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no) It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''"Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu"'' ("Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op"). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten. [[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]] Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''. Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taalfoarm ! foarbyldsin <small>([[Psalmen|Ps.]] 55:18)</small> |- | Fryske oersetting: | Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my. |- | Aldnederlânsk: | ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.'' |- | Midnederlânsk: | ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(selde wurdfolchoarder)</small> | ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(moderne wurdfolchoarder)</small> | ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.'' |} ==Hjoeddeistige sitewaasje== ===Offisjele status=== It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]]. Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal. It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname. [[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]] ===Taalgebiet=== It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]]. Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]]. Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie. [[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]] ===Sprekkerstal=== ====Memmetaalsprekkers==== Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd. Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: "96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal", "yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal" en "mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal". Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje. In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.<ref>{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.</ref> As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen. [[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]] Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]<ref>{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.</ref>). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.<ref>{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.</ref> Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de "Bosklânkreoalen"). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe. Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000. [[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]] ====Twadde-taalsprekkers==== Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000. Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat. As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen. === Geografyske fersprieding en beskriuwing === {| class="wikitable" |+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld ! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing |- | [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 17 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. |- | [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd. |- | [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000<br>L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen. |- | [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000<br>L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer. |- | [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal. |- | [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes. |- | [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen. |- | [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia. |- | [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch. |} ==Taaleigenskippen== ===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk=== As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt. [[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]] ===Grammatika=== ====Namfallen==== Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' ("by dizzen"), ''van goeden huize'' ("fan in goed komôf") en ''in levenden lijve'' ("libbensliif"). De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' ("duvelsk"), ''de vrouw des huizes'' ("de frou" of "de gastfrou"),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; "moarns") en ''desnoods'' ("by need"). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' ("fan de") of ''van het'' ("fan it"), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' ("it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal"). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' ("it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur"), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt. De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou" (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou" (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet. As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' ("de frou waans fyts oft stellen wie"), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' ("de frou wa har fyts oft stellen wie"). ====Sinsbou==== Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.'' |- | Frysk: | Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie. |- |Ingelsk: | ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.'' |} Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de "reade folchoarder"), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e "griene folchoarder" spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders. {| class="wikitable" |- ! folchoarder ! foarbyldsin yn it Nederlânsk ! foarbyldsin yn it Frysk |- | read: | ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.'' | Ik tink dat er moarn bôle wol ite. |- | grien: | ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.'' | Ik tink dat er moarn bôle ite wol. |} Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt). As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.'' |- | Frysk: | Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat. |} "Dat eltsenien moat swimme kinne" is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.'' |- | Frysk: | Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte. |} Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje "te" tusken de tiidwurden yn: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even zitten dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes sitten te dreamen. |} In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje "te" ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske "sitten" is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd "sitte" ferfongen wurdt troch "lizze": {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even liggen dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes lein te dreamen. |} In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de "te"-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: "Se sit te jirpelskilen", wêrby't it [[haadwurd]] "jirpel(s)" yn it tiidwurd "skile" ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.'' [[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]] ===Wurdskat=== De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde. Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak. Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' ("ferwûnje"), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' ("fersmoarging"), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde. ===Wurdfoarming=== Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' ("beam") en ''huis'' ("hûs") in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' ("beamhûs"), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' ("hûnehok"), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' ("VVD-pommerant") en ''Zwarte-Zeekust'' ("Swarte-Seekust"). Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' ("wapenstilstânsûnderhanneling"), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' ("fertsjintwurdigingsfoech") en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' ("syktekostefersekeringsmaatskippij"). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&nbsp;verzekeraar'' ("syktekostefersekerder"), ''vertalings&nbsp;debuut'' ("oersettingsdebút") en ''paarden&nbsp;stamboek'' ("hynstestamboek"). Dizze praktyk wurdt wol "de Ingelske sykte" neamd. ===Stavering=== It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden "rot" en "rôt"). It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' ("beëinigje") en ''geïnteresseerd'' ("ynteressearre"). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' ("see-ein"), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' ("in") en ''één'' ("ien"), mar soms ek wol by ''voorkómen'' ("foàrkomme") en ''vóórkomen'' ("foarkómme"). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' ("hin" of "hun"), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' ("hee"). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' ("kafee"), klamtekens as yn ''caissière'' ("kassiêre"), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' ("inkête") en [[sedylje]]s as yn ''façade'' ("fasade"). [[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]] De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' ("Wet Skriuwwize Nederlânske Taal"), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering. Mar nei't de "staveringsferienfâldiging" fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is. ===Fonology=== ====Fokalen==== It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan "bak"), [ɛ] (e fan "lek"), [ɪ], (i fan "pit"), [i] (i fan "bite", dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan "hok"), [o] (o fan "bok"), [u] (û fan "rûch"), [œ] (u fan "put"), [y] (ú fan "tút") en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan "gewoan"). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan "hok" en de o fan "bok"; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime. Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan "baas"), [e:] (e fan "feest"), [ø:] (eu fan "deun") en [o:] (o fan "rook"). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de "lange i" hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan "bite". Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan "pit", wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan "gau"), [ɛ.i̭] (ei fan "hei" of ij fan "hij") en [ʌi̭] (ui fan "bui") it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan "nôt"), en fral ei as [ɛː] (ê fan "bêd") en ui as [ʌː] (eu fan "freule", mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan "Sieu") en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai"), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske "laitsje"), [oi̭] (oi fan "hoi"), [o:i̭] (oai fan "moai") en [ui̭] (oei fan "groei"). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend. ====Klankynventaris (fokalen)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''koarte lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | a | [ɑ] |''tak'' ("tûke"), ''kalf'' ("keal", kowejong) | dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't<br> men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan "kap" |- | e | [ɛ] |''bed'' ("bêd"), ''hen'' ("hin") | de koarte e fan "lek" |- | e / ij | [ǝ] |''de'' ("de"), ''mogelijk'' ("mooglik") | de [[sjwa]] of stomme e fan "gewoan" |- | i | [ɪ] |''dik'' ("tsjûk"), ''vis'' ("fisk") | de koarte i fan "pit" |- | ie / i / y | [i] |''lied'' ("liet"), ''gitaar'' ("gitaar"), ''gynaecoloog'' ("gynekolooch") | de koarte i fan "bite"; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun |- | o | [ɔ] |''hok'' ("hok"), ''koffie'' ("kofje") | de koarte o fan "hok"; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch<br> regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan "bok" ûnderskaat) |- | o | [o] |''bok'' ("bok"), ''dom'' ("dom") | de koarte o fan "bok" |- | oe / ou | [u] |''zoet'' ("swiet"), ''loupe'' ("lûp") | de koarte û fan "rûch" |- | u | [œ] |''nut'' ("nut"), ''juf'' ("juffer") | de koarte u fan "put" |- | uu / u | [y] |''kostuum'' ("kostúm"), ''spugen'' ("spije") | de koarte ú fan "tút" |- !colspan="4"| '''lange lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aa / a | [a:] |''zaad'' ("sied"), ''laten'' ("litte") | de lange a fan "baas" |- | ê / ai | [ɛ:] |''enquête'' ("inkête"), ''militair'' ("militêr") | de lange ê fan "bêd"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | ee / e / é / ée | [e:] |''geen'' ("gjin"), ''lezen'' ("lêze"), <br>''café'' ("kafee"), ''prostituée'' ("prostituee") | de lange e fan "feest" |- | eu | [ø:] |''steun'' ("stipe"), ''reuk'' ("rook") | de eu fan "deun" |- | eu | [ʌ:] |''freule'' ("freule") | de lange eu fan "freule" (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | ea | [i:] |''team'' ("tiim") | de lange i fan "wiid"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | o | [ɔ:] |''zone'' ("sône"), ''controle'' ("kontrôle") | de lange ô fan "nôt"; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | oo / o | [o:] |''boom'' ("beam"), ''koken'' ("itensiede") | de lange o fan "rook" |- | ui | [u:] |''cruise'' ("krûs") | de lange û fan "sûch"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | üh | [y:] |''bühne'' ("bune") | de lange ú fan "drúf"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk |- !colspan="4"| '''twalûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aai | [a:i̭] |''taai'' ("taai"), ''maaien'' ("meane") | de aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai" |- | ai | [ai̭] |''Thai'' ("Tai") | de ai fan it Wâldfryske "laitsje" |- | au / ou | [a.ṷ] |''blauw'' ("blau"), ''zout'' ("sâlt") | de au fan "gau" |- | ee / e | [ɪ.ǝ] |''beer'' ("bear"), ''keren'' ("kearen") | de ea fan "beam"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r |- | eeuw | [ɪ:ṷ] |''meeuw'' ("kob"), ''schreeuw'' ("skreau") | de i fan "pit", mar langer oanholden, folge troch de û fan "rûch" |- | ei / ij | [ɛ.i̭] |''teil'' ("tobbe"), ''lijk'' ("lyk") | de ei fan "bij" of it Wâldfryske "dei" |- | eu | [ø.ǝ] |''deur'' ("doar"), ''zeuren'' ("seure") | de eo fan "freon" of eu fan "beurt"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan<br> 'e [ø:] (''eu'') foar in r |- | ieu | [i.ṷ] |''nieuw'' ("nij"), ''kieuw'' ("kieu") (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) | de ieu fan "ieu" of "Sieu" (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) |- | ie | [i.ǝ] |''bier'' ("bier"), ''stier'' ("bolle") | de ie fan "wiet"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r |- | oe | [u.ǝ] |''boer'' ("boer"), ''roer'' ("roer") | de oe fan "goed"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r |- | oei | [ui̭] |''bloei'' ("bloei"), ''koeien'' ("kij") | de oei fan "groei" |- | oo | [o.ǝ] |''oor'' ("ear"), ''voor'' ("foar") | de oa fan "boat"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r |- | oi | [oi̭] |''hoi'' ("hoi") | de oi fan "boike" |- | ooi | [o:i̭] |''zooi'' ("soadsje"), ''kooi'' ("koai") | de oai fan "moai" |- | uu | [y.ǝ] |''vuur'' ("fjoer"), ''zuur'' ("soer") | de ue fan "flues"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r |- | ui | [ʌi̭] |''vuil'' ("smoarch"), ''zuid'' ("súd") | de ui fan "bui" |- | uw | [yṷ] |''ruw'' ("rûch"), ''duw'' ("triuw") | de ú fan "tút", folge troch de û fan "rûch" |} ====Poldernederlânsk==== Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] ("ai") en [ay] (a fan "kap" folge troch ú fan "tút"), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] ("ei"), [ʌi̭] ("ui") en [ɔ.ṷ] ("ou" fan "grou"). ====Konsonanten==== Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan "drage"), [v] (v fan "weve"), [x] (ch fan "berch") en [z] (z fan "tûzen") oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de "Goaiske r" neamd. Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan "goed"), de [ʤ] (dzj fan "siedzje"), de [ʃ] (sj fan "sjippe") en de [ʧ] (tsj fan "tsjerke"). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan "skoalle") komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' ("reade"), mei in [d], mar fan ''rood'' ("read"), mei in [t]. ====Klankynventaris (konsonanten)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''bylûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | b / bb | [b] |''band'' ("bân"), ''hebben'' ("hawwe") | b fan "bêd" |- | ch / g | [x] |''chaos'' ("gaos"), ''berg'' ("berch") | ch fan "troch" |- | d / dd | [d] |''doos'' ("doaze"), ''midden'' ("midden") | d fan "doel" |- | f / ff | [f] |''fel'' ("fûl"), ''straffen'' ("straffe") | f fan "fol" |- | g | [ɡ] |''goal'' ("goal") | g fan "gers"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby<br> noch faak reälisearre as in [k] |- | g / gg | [ɣ] |''gaan'' ("gean"), ''leggen'' ("lizze") | g fan "drage" |- | h | [h] |''hoofd'' ("holle"), ''hard'' ("hurd") | h fan "hout" |- | j / y | [j] |''jij'' ("do", 2de pers. it.), ''yoghurt'' ("jochert") | j fan "jas" |- | j | [ʤ] |''jeans'' ("spikerbroek"), ''jazz'' ("jazz") | dzj fan "siedzje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | j / g | [ʒ] |''journalist'' ("sjoernalist"), ''garage'' ("garaazje") | zj fan "bagaazje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | k / kk | [k] |''kort'' ("koart"), ''wakker'' ("wekker") | k fan "kat" |- | l / ll | [l] |''laan'' ("leane"), ''willen'' ("wolle") | l fan "lok" |- | m / mm | [m] |''meel'' ("moal"), ''kammen'' ("kjimme") | m fan "mar" |- | n / nn | [n] |''nat'' ("wiet"), ''kunnen'' ("kinne") | n fan "nekke" |- | ng | [ŋ] |''zang'' ("sjongen"), ''mengen'' ("minge") | ng fan "ding" |- | nj | [ɲ] |''oranje'' ("oranje") | nj fan "njonken" |- | nk | [ŋk] |''dank'' ("tank"), ''stank'' ("stank") | nk fan "bank" |- | p / pp | [p] |''pijn'' ("pine"), ''appel'' ("apel") | p fan "pet" |- | r / rr | [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ] |''roos'' ("roas"), ''korrel'' ("kerl") | r fan "rak"; útspraak ferskilt per regio |- | s / ss | [s] |''soep'' ("sop", gerjocht), ''passen'' ("passe") | s fan "sâlt" |- | sch | [sx] |''school'' ("skoalle"), ''schouder'' ("skouder") | s fan "sâlt" folge troch de ch fan "berch" |- | sj / ch / sh | [ʃ] |''sjaal'' ("sjaal"), ''chocola'' ("sûkelarje"), ''show'' ("sjo") | sj fan "sjippe"; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk<br> komme |- | t / tt | [t] |''toen'' ("doe"), ''bitter'' ("bitter") | t fan "tosk" |- | tj | [c] |''tjalk'' ("tsjalk"), ''haantje'' ("hoantsje") | tj fan "tjems" |- | tsj / ch | [ʧ] |''Tsjech'' ("Tsjech"), ''cheerleader'' ("cheerleader") | tsj fan "tsjerke"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk |- | v | [v] | ''veel'' ("folle") ''leven'' ("libje") | v fan "weve" |- | w | [ʋ] |''waar'' ("wier"), ''wijn'' ("wyn", drank) | w fan "wat" |- | w | [w] |''trouwen'' ("trouwe"), ''kwaad'' ("lulk") | w fan "skowe" |- | z / zz | [z] |''zon'' ("sinne"), ''razzia'' ("razzia") | z fan "tûzen" |- | ''net skreaun'' | [ʔ] | ''coöperatie'' ("koöperaasje"), ''Kanaän'' ("Kanaän") | de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust <br> reälisearre |} ==Dialekten== It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene. [[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]] Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is. Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk. ==ISO-koades== De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne "nl" en "nld". Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade "nl:". == Sjoch ek == * [[Afrikaansk]] * [[Aldnederlânsk]] * [[Midnederlânsk]] * [[Nederlânske literatuer]] * [[Standertnederlânsk]] == Keppelings om utens == * {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie''] * {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online''] * {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks] * {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&bronTaal=dut&doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek] {{YnterWiky|right|code=nl}} {{boarnen|boarnefernijing= '''referinsjes''':<br> <references/> '''boarnen''':<br> * {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163. * {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161. * {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216. * {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130. * {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087. ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side]. }} [[Kategory:Nederlânsk| ]] [[Kategory:Nederlanners]] [[Kategory:Nederfrankyske talen]] [[Kategory:Westgermaanske talen]] [[Kategory:Taal yn Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Arûba]] [[Kategory:Taal yn Belgje]] [[Kategory:Taal yn Fryslân]] [[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Kurasau]] [[Kategory:Taal yn Sint-Marten]] [[Kategory:Taal yn Suriname]] [[Kategory:Nederlânsk-Ynje]] s00kz8uimgurai0589egs06id0a34jy 1237935 1237934 2026-08-05T18:42:43Z Kening Aldgilles 167 1237935 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Nederlânsk | oare namme(n) = | eigen namme = ''Nederlands'' | lânseigen yn = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] | tal sprekkers = 25 miljoen <small>(2026)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20210321083122/http://taalunieversum.org/inhoud/feiten-en-cijfers taaluniversum.org Feiten en cijfers] ''Wat iedereen zou moeten weten over het Nederlands''</ref> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● '''Nederlânsk''' | dialekten = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], <br>[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], <br>[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], <br>[[Utertsk-Alblasserwaardsk]] | offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]<br> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]<br> [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''<br> [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''<br> [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''<br> [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''<br> [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]'' | erkenning as minderheidstaal = | ISO 639-1 = nl | ISO 639-2 = nld | ISO 639-3 = nld }} It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta. ==Sibskip== It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt. It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen. Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen. ==Skiednis== [[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.<br>'''Leginda:'''<br /> {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]] Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades: * it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]]) * it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]]) * it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no) It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''"Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu"'' ("Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op"). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten. [[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]] Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''. Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taalfoarm ! foarbyldsin <small>([[Psalmen|Ps.]] 55:18)</small> |- | Fryske oersetting: | Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my. |- | Aldnederlânsk: | ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.'' |- | Midnederlânsk: | ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(selde wurdfolchoarder)</small> | ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(moderne wurdfolchoarder)</small> | ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.'' |} ==Hjoeddeistige sitewaasje== ===Offisjele status=== It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]]. Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal. It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname. [[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]] ===Taalgebiet=== It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]]. Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]]. Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie. [[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]] ===Sprekkerstal=== ====Memmetaalsprekkers==== Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd. Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: "96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal", "yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal" en "mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal". Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje. In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.<ref>{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.</ref> As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen. [[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]] Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]<ref>{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.</ref>). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.<ref>{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.</ref> Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de "Bosklânkreoalen"). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe. Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000. [[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]] ====Twadde-taalsprekkers==== Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000. Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat. As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen. === Geografyske fersprieding en beskriuwing === {| class="wikitable" |+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld ! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing |- | [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 17 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. |- | [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd. |- | [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000<br>L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen. |- | [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000<br>L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer. |- | [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal. |- | [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes. |- | [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen. |- | [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia. |- | [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch. |} ==Taaleigenskippen== ===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk=== As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt. [[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]] ===Grammatika=== ====Namfallen==== Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' ("by dizzen"), ''van goeden huize'' ("fan in goed komôf") en ''in levenden lijve'' ("libbensliif"). De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' ("duvelsk"), ''de vrouw des huizes'' ("de frou" of "de gastfrou"),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; "moarns") en ''desnoods'' ("by need"). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' ("fan de") of ''van het'' ("fan it"), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' ("it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal"). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' ("it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur"), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt. De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou" (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou" (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet. As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' ("de frou waans fyts oft stellen wie"), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' ("de frou wa har fyts oft stellen wie"). ====Sinsbou==== Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.'' |- | Frysk: | Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie. |- |Ingelsk: | ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.'' |} Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de "reade folchoarder"), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e "griene folchoarder" spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders. {| class="wikitable" |- ! folchoarder ! foarbyldsin yn it Nederlânsk ! foarbyldsin yn it Frysk |- | read: | ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.'' | Ik tink dat er moarn bôle wol ite. |- | grien: | ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.'' | Ik tink dat er moarn bôle ite wol. |} Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt). As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.'' |- | Frysk: | Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat. |} "Dat eltsenien moat swimme kinne" is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.'' |- | Frysk: | Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte. |} Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje "te" tusken de tiidwurden yn: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even zitten dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes sitten te dreamen. |} In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje "te" ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske "sitten" is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd "sitte" ferfongen wurdt troch "lizze": {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even liggen dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes lein te dreamen. |} In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de "te"-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: "Se sit te jirpelskilen", wêrby't it [[haadwurd]] "jirpel(s)" yn it tiidwurd "skile" ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.'' [[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]] ===Wurdskat=== De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde. Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak. Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' ("ferwûnje"), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' ("fersmoarging"), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde. ===Wurdfoarming=== Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' ("beam") en ''huis'' ("hûs") in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' ("beamhûs"), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' ("hûnehok"), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' ("VVD-pommerant") en ''Zwarte-Zeekust'' ("Swarte-Seekust"). Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' ("wapenstilstânsûnderhanneling"), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' ("fertsjintwurdigingsfoech") en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' ("syktekostefersekeringsmaatskippij"). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&nbsp;verzekeraar'' ("syktekostefersekerder"), ''vertalings&nbsp;debuut'' ("oersettingsdebút") en ''paarden&nbsp;stamboek'' ("hynstestamboek"). Dizze praktyk wurdt wol "de Ingelske sykte" neamd. ===Stavering=== It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden "rot" en "rôt"). It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' ("beëinigje") en ''geïnteresseerd'' ("ynteressearre"). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' ("see-ein"), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' ("in") en ''één'' ("ien"), mar soms ek wol by ''voorkómen'' ("foàrkomme") en ''vóórkomen'' ("foarkómme"). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' ("hin" of "hun"), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' ("hee"). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' ("kafee"), klamtekens as yn ''caissière'' ("kassiêre"), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' ("inkête") en [[sedylje]]s as yn ''façade'' ("fasade"). [[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]] De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' ("Wet Skriuwwize Nederlânske Taal"), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering. Mar nei't de "staveringsferienfâldiging" fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is. ===Fonology=== ====Fokalen==== It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan "bak"), [ɛ] (e fan "lek"), [ɪ], (i fan "pit"), [i] (i fan "bite", dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan "hok"), [o] (o fan "bok"), [u] (û fan "rûch"), [œ] (u fan "put"), [y] (ú fan "tút") en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan "gewoan"). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan "hok" en de o fan "bok"; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime. Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan "baas"), [e:] (e fan "feest"), [ø:] (eu fan "deun") en [o:] (o fan "rook"). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de "lange i" hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan "bite". Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan "pit", wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan "gau"), [ɛ.i̭] (ei fan "hei" of ij fan "hij") en [ʌi̭] (ui fan "bui") it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan "nôt"), en fral ei as [ɛː] (ê fan "bêd") en ui as [ʌː] (eu fan "freule", mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan "Sieu") en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai"), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske "laitsje"), [oi̭] (oi fan "hoi"), [o:i̭] (oai fan "moai") en [ui̭] (oei fan "groei"). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend. ====Klankynventaris (fokalen)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''koarte lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | a | [ɑ] |''tak'' ("tûke"), ''kalf'' ("keal", kowejong) | dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't<br> men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan "kap" |- | e | [ɛ] |''bed'' ("bêd"), ''hen'' ("hin") | de koarte e fan "lek" |- | e / ij | [ǝ] |''de'' ("de"), ''mogelijk'' ("mooglik") | de [[sjwa]] of stomme e fan "gewoan" |- | i | [ɪ] |''dik'' ("tsjûk"), ''vis'' ("fisk") | de koarte i fan "pit" |- | ie / i / y | [i] |''lied'' ("liet"), ''gitaar'' ("gitaar"), ''gynaecoloog'' ("gynekolooch") | de koarte i fan "bite"; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun |- | o | [ɔ] |''hok'' ("hok"), ''koffie'' ("kofje") | de koarte o fan "hok"; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch<br> regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan "bok" ûnderskaat) |- | o | [o] |''bok'' ("bok"), ''dom'' ("dom") | de koarte o fan "bok" |- | oe / ou | [u] |''zoet'' ("swiet"), ''loupe'' ("lûp") | de koarte û fan "rûch" |- | u | [œ] |''nut'' ("nut"), ''juf'' ("juffer") | de koarte u fan "put" |- | uu / u | [y] |''kostuum'' ("kostúm"), ''spugen'' ("spije") | de koarte ú fan "tút" |- !colspan="4"| '''lange lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aa / a | [a:] |''zaad'' ("sied"), ''laten'' ("litte") | de lange a fan "baas" |- | ê / ai | [ɛ:] |''enquête'' ("inkête"), ''militair'' ("militêr") | de lange ê fan "bêd"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | ee / e / é / ée | [e:] |''geen'' ("gjin"), ''lezen'' ("lêze"), <br>''café'' ("kafee"), ''prostituée'' ("prostituee") | de lange e fan "feest" |- | eu | [ø:] |''steun'' ("stipe"), ''reuk'' ("rook") | de eu fan "deun" |- | eu | [ʌ:] |''freule'' ("freule") | de lange eu fan "freule" (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | ea | [i:] |''team'' ("tiim") | de lange i fan "wiid"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | o | [ɔ:] |''zone'' ("sône"), ''controle'' ("kontrôle") | de lange ô fan "nôt"; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | oo / o | [o:] |''boom'' ("beam"), ''koken'' ("itensiede") | de lange o fan "rook" |- | ui | [u:] |''cruise'' ("krûs") | de lange û fan "sûch"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | üh | [y:] |''bühne'' ("bune") | de lange ú fan "drúf"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk |- !colspan="4"| '''twalûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aai | [a:i̭] |''taai'' ("taai"), ''maaien'' ("meane") | de aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai" |- | ai | [ai̭] |''Thai'' ("Tai") | de ai fan it Wâldfryske "laitsje" |- | au / ou | [a.ṷ] |''blauw'' ("blau"), ''zout'' ("sâlt") | de au fan "gau" |- | ee / e | [ɪ.ǝ] |''beer'' ("bear"), ''keren'' ("kearen") | de ea fan "beam"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r |- | eeuw | [ɪ:ṷ] |''meeuw'' ("kob"), ''schreeuw'' ("skreau") | de i fan "pit", mar langer oanholden, folge troch de û fan "rûch" |- | ei / ij | [ɛ.i̭] |''teil'' ("tobbe"), ''lijk'' ("lyk") | de ei fan "bij" of it Wâldfryske "dei" |- | eu | [ø.ǝ] |''deur'' ("doar"), ''zeuren'' ("seure") | de eo fan "freon" of eu fan "beurt"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan<br> 'e [ø:] (''eu'') foar in r |- | ieu | [i.ṷ] |''nieuw'' ("nij"), ''kieuw'' ("kieu") (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) | de ieu fan "ieu" of "Sieu" (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) |- | ie | [i.ǝ] |''bier'' ("bier"), ''stier'' ("bolle") | de ie fan "wiet"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r |- | oe | [u.ǝ] |''boer'' ("boer"), ''roer'' ("roer") | de oe fan "goed"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r |- | oei | [ui̭] |''bloei'' ("bloei"), ''koeien'' ("kij") | de oei fan "groei" |- | oo | [o.ǝ] |''oor'' ("ear"), ''voor'' ("foar") | de oa fan "boat"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r |- | oi | [oi̭] |''hoi'' ("hoi") | de oi fan "boike" |- | ooi | [o:i̭] |''zooi'' ("soadsje"), ''kooi'' ("koai") | de oai fan "moai" |- | uu | [y.ǝ] |''vuur'' ("fjoer"), ''zuur'' ("soer") | de ue fan "flues"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r |- | ui | [ʌi̭] |''vuil'' ("smoarch"), ''zuid'' ("súd") | de ui fan "bui" |- | uw | [yṷ] |''ruw'' ("rûch"), ''duw'' ("triuw") | de ú fan "tút", folge troch de û fan "rûch" |} ====Poldernederlânsk==== Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] ("ai") en [ay] (a fan "kap" folge troch ú fan "tút"), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] ("ei"), [ʌi̭] ("ui") en [ɔ.ṷ] ("ou" fan "grou"). ====Konsonanten==== Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan "drage"), [v] (v fan "weve"), [x] (ch fan "berch") en [z] (z fan "tûzen") oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de "Goaiske r" neamd. Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan "goed"), de [ʤ] (dzj fan "siedzje"), de [ʃ] (sj fan "sjippe") en de [ʧ] (tsj fan "tsjerke"). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan "skoalle") komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' ("reade"), mei in [d], mar fan ''rood'' ("read"), mei in [t]. ====Klankynventaris (konsonanten)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''bylûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | b / bb | [b] |''band'' ("bân"), ''hebben'' ("hawwe") | b fan "bêd" |- | ch / g | [x] |''chaos'' ("gaos"), ''berg'' ("berch") | ch fan "troch" |- | d / dd | [d] |''doos'' ("doaze"), ''midden'' ("midden") | d fan "doel" |- | f / ff | [f] |''fel'' ("fûl"), ''straffen'' ("straffe") | f fan "fol" |- | g | [ɡ] |''goal'' ("goal") | g fan "gers"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby<br> noch faak reälisearre as in [k] |- | g / gg | [ɣ] |''gaan'' ("gean"), ''leggen'' ("lizze") | g fan "drage" |- | h | [h] |''hoofd'' ("holle"), ''hard'' ("hurd") | h fan "hout" |- | j / y | [j] |''jij'' ("do", 2de pers. it.), ''yoghurt'' ("jochert") | j fan "jas" |- | j | [ʤ] |''jeans'' ("spikerbroek"), ''jazz'' ("jazz") | dzj fan "siedzje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | j / g | [ʒ] |''journalist'' ("sjoernalist"), ''garage'' ("garaazje") | zj fan "bagaazje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | k / kk | [k] |''kort'' ("koart"), ''wakker'' ("wekker") | k fan "kat" |- | l / ll | [l] |''laan'' ("leane"), ''willen'' ("wolle") | l fan "lok" |- | m / mm | [m] |''meel'' ("moal"), ''kammen'' ("kjimme") | m fan "mar" |- | n / nn | [n] |''nat'' ("wiet"), ''kunnen'' ("kinne") | n fan "nekke" |- | ng | [ŋ] |''zang'' ("sjongen"), ''mengen'' ("minge") | ng fan "ding" |- | nj | [ɲ] |''oranje'' ("oranje") | nj fan "njonken" |- | nk | [ŋk] |''dank'' ("tank"), ''stank'' ("stank") | nk fan "bank" |- | p / pp | [p] |''pijn'' ("pine"), ''appel'' ("apel") | p fan "pet" |- | r / rr | [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ] |''roos'' ("roas"), ''korrel'' ("kerl") | r fan "rak"; útspraak ferskilt per regio |- | s / ss | [s] |''soep'' ("sop", gerjocht), ''passen'' ("passe") | s fan "sâlt" |- | sch | [sx] |''school'' ("skoalle"), ''schouder'' ("skouder") | s fan "sâlt" folge troch de ch fan "berch" |- | sj / ch / sh | [ʃ] |''sjaal'' ("sjaal"), ''chocola'' ("sûkelarje"), ''show'' ("sjo") | sj fan "sjippe"; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk<br> komme |- | t / tt | [t] |''toen'' ("doe"), ''bitter'' ("bitter") | t fan "tosk" |- | tj | [c] |''tjalk'' ("tsjalk"), ''haantje'' ("hoantsje") | tj fan "tjems" |- | tsj / ch | [ʧ] |''Tsjech'' ("Tsjech"), ''cheerleader'' ("cheerleader") | tsj fan "tsjerke"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk |- | v | [v] | ''veel'' ("folle") ''leven'' ("libje") | v fan "weve" |- | w | [ʋ] |''waar'' ("wier"), ''wijn'' ("wyn", drank) | w fan "wat" |- | w | [w] |''trouwen'' ("trouwe"), ''kwaad'' ("lulk") | w fan "skowe" |- | z / zz | [z] |''zon'' ("sinne"), ''razzia'' ("razzia") | z fan "tûzen" |- | ''net skreaun'' | [ʔ] | ''coöperatie'' ("koöperaasje"), ''Kanaän'' ("Kanaän") | de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust <br> reälisearre |} ==Dialekten== It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene. [[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]] Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is. Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk. ==ISO-koades== De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne "nl" en "nld". Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade "nl:". == Sjoch ek == * [[Afrikaansk]] * [[Aldnederlânsk]] * [[Midnederlânsk]] * [[Nederlânske literatuer]] * [[Standertnederlânsk]] == Keppelings om utens == * {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie''] * {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online''] * {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks] * {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&bronTaal=dut&doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek] {{YnterWiky|right|code=nl}} {{boarnen|boarnefernijing= '''referinsjes''':<br> <references/> '''boarnen''':<br> * {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163. * {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161. * {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216. * {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130. * {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087. ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side]. }} [[Kategory:Nederlânsk| ]] [[Kategory:Nederlanners]] [[Kategory:Nederfrankyske talen]] [[Kategory:Westgermaanske talen]] [[Kategory:Taal yn Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Arûba]] [[Kategory:Taal yn Belgje]] [[Kategory:Taal yn Fryslân]] [[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Kurasau]] [[Kategory:Taal yn Sint-Marten]] [[Kategory:Taal yn Suriname]] [[Kategory:Nederlânsk-Ynje]] akyt3bmtx4ffkpv4y8kebzroa8suio9 1237936 1237935 2026-08-05T18:43:31Z Kening Aldgilles 167 /* Geografyske fersprieding en beskriuwing */ 1237936 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Nederlânsk | oare namme(n) = | eigen namme = ''Nederlands'' | lânseigen yn = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] | tal sprekkers = 25 miljoen <small>(2026)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20210321083122/http://taalunieversum.org/inhoud/feiten-en-cijfers taaluniversum.org Feiten en cijfers] ''Wat iedereen zou moeten weten over het Nederlands''</ref> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● '''Nederlânsk''' | dialekten = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], <br>[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], <br>[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], <br>[[Utertsk-Alblasserwaardsk]] | offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]<br> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]<br> [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''<br> [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''<br> [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''<br> [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''<br> [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]'' | erkenning as minderheidstaal = | ISO 639-1 = nl | ISO 639-2 = nld | ISO 639-3 = nld }} It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta. ==Sibskip== It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt. It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen. Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen. ==Skiednis== [[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.<br>'''Leginda:'''<br /> {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]] Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades: * it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]]) * it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]]) * it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no) It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''"Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu"'' ("Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op"). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten. [[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]] Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''. Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taalfoarm ! foarbyldsin <small>([[Psalmen|Ps.]] 55:18)</small> |- | Fryske oersetting: | Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my. |- | Aldnederlânsk: | ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.'' |- | Midnederlânsk: | ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(selde wurdfolchoarder)</small> | ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(moderne wurdfolchoarder)</small> | ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.'' |} ==Hjoeddeistige sitewaasje== ===Offisjele status=== It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]]. Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal. It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname. [[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]] ===Taalgebiet=== It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]]. Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]]. Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie. [[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]] ===Sprekkerstal=== ====Memmetaalsprekkers==== Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd. Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: "96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal", "yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal" en "mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal". Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje. In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.<ref>{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.</ref> As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen. [[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]] Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]<ref>{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.</ref>). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.<ref>{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.</ref> Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de "Bosklânkreoalen"). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe. Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000. [[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]] ====Twadde-taalsprekkers==== Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000. Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat. As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen. === Geografyske fersprieding en beskriuwing === {| class="wikitable" |+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld ! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing |- | [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 18 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. |- | [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd. |- | [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000<br>L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen. |- | [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000<br>L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer. |- | [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal. |- | [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes. |- | [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen. |- | [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia. |- | [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch. |} ==Taaleigenskippen== ===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk=== As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt. [[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]] ===Grammatika=== ====Namfallen==== Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' ("by dizzen"), ''van goeden huize'' ("fan in goed komôf") en ''in levenden lijve'' ("libbensliif"). De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' ("duvelsk"), ''de vrouw des huizes'' ("de frou" of "de gastfrou"),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; "moarns") en ''desnoods'' ("by need"). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' ("fan de") of ''van het'' ("fan it"), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' ("it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal"). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' ("it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur"), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt. De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou" (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou" (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet. As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' ("de frou waans fyts oft stellen wie"), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' ("de frou wa har fyts oft stellen wie"). ====Sinsbou==== Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.'' |- | Frysk: | Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie. |- |Ingelsk: | ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.'' |} Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de "reade folchoarder"), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e "griene folchoarder" spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders. {| class="wikitable" |- ! folchoarder ! foarbyldsin yn it Nederlânsk ! foarbyldsin yn it Frysk |- | read: | ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.'' | Ik tink dat er moarn bôle wol ite. |- | grien: | ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.'' | Ik tink dat er moarn bôle ite wol. |} Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt). As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.'' |- | Frysk: | Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat. |} "Dat eltsenien moat swimme kinne" is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.'' |- | Frysk: | Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte. |} Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje "te" tusken de tiidwurden yn: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even zitten dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes sitten te dreamen. |} In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje "te" ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske "sitten" is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd "sitte" ferfongen wurdt troch "lizze": {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even liggen dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes lein te dreamen. |} In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de "te"-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: "Se sit te jirpelskilen", wêrby't it [[haadwurd]] "jirpel(s)" yn it tiidwurd "skile" ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.'' [[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]] ===Wurdskat=== De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde. Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak. Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' ("ferwûnje"), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' ("fersmoarging"), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde. ===Wurdfoarming=== Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' ("beam") en ''huis'' ("hûs") in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' ("beamhûs"), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' ("hûnehok"), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' ("VVD-pommerant") en ''Zwarte-Zeekust'' ("Swarte-Seekust"). Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' ("wapenstilstânsûnderhanneling"), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' ("fertsjintwurdigingsfoech") en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' ("syktekostefersekeringsmaatskippij"). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&nbsp;verzekeraar'' ("syktekostefersekerder"), ''vertalings&nbsp;debuut'' ("oersettingsdebút") en ''paarden&nbsp;stamboek'' ("hynstestamboek"). Dizze praktyk wurdt wol "de Ingelske sykte" neamd. ===Stavering=== It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden "rot" en "rôt"). It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' ("beëinigje") en ''geïnteresseerd'' ("ynteressearre"). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' ("see-ein"), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' ("in") en ''één'' ("ien"), mar soms ek wol by ''voorkómen'' ("foàrkomme") en ''vóórkomen'' ("foarkómme"). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' ("hin" of "hun"), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' ("hee"). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' ("kafee"), klamtekens as yn ''caissière'' ("kassiêre"), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' ("inkête") en [[sedylje]]s as yn ''façade'' ("fasade"). [[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]] De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' ("Wet Skriuwwize Nederlânske Taal"), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering. Mar nei't de "staveringsferienfâldiging" fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is. ===Fonology=== ====Fokalen==== It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan "bak"), [ɛ] (e fan "lek"), [ɪ], (i fan "pit"), [i] (i fan "bite", dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan "hok"), [o] (o fan "bok"), [u] (û fan "rûch"), [œ] (u fan "put"), [y] (ú fan "tút") en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan "gewoan"). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan "hok" en de o fan "bok"; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime. Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan "baas"), [e:] (e fan "feest"), [ø:] (eu fan "deun") en [o:] (o fan "rook"). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de "lange i" hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan "bite". Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan "pit", wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan "gau"), [ɛ.i̭] (ei fan "hei" of ij fan "hij") en [ʌi̭] (ui fan "bui") it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan "nôt"), en fral ei as [ɛː] (ê fan "bêd") en ui as [ʌː] (eu fan "freule", mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan "Sieu") en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai"), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske "laitsje"), [oi̭] (oi fan "hoi"), [o:i̭] (oai fan "moai") en [ui̭] (oei fan "groei"). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend. ====Klankynventaris (fokalen)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''koarte lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | a | [ɑ] |''tak'' ("tûke"), ''kalf'' ("keal", kowejong) | dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't<br> men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan "kap" |- | e | [ɛ] |''bed'' ("bêd"), ''hen'' ("hin") | de koarte e fan "lek" |- | e / ij | [ǝ] |''de'' ("de"), ''mogelijk'' ("mooglik") | de [[sjwa]] of stomme e fan "gewoan" |- | i | [ɪ] |''dik'' ("tsjûk"), ''vis'' ("fisk") | de koarte i fan "pit" |- | ie / i / y | [i] |''lied'' ("liet"), ''gitaar'' ("gitaar"), ''gynaecoloog'' ("gynekolooch") | de koarte i fan "bite"; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun |- | o | [ɔ] |''hok'' ("hok"), ''koffie'' ("kofje") | de koarte o fan "hok"; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch<br> regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan "bok" ûnderskaat) |- | o | [o] |''bok'' ("bok"), ''dom'' ("dom") | de koarte o fan "bok" |- | oe / ou | [u] |''zoet'' ("swiet"), ''loupe'' ("lûp") | de koarte û fan "rûch" |- | u | [œ] |''nut'' ("nut"), ''juf'' ("juffer") | de koarte u fan "put" |- | uu / u | [y] |''kostuum'' ("kostúm"), ''spugen'' ("spije") | de koarte ú fan "tút" |- !colspan="4"| '''lange lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aa / a | [a:] |''zaad'' ("sied"), ''laten'' ("litte") | de lange a fan "baas" |- | ê / ai | [ɛ:] |''enquête'' ("inkête"), ''militair'' ("militêr") | de lange ê fan "bêd"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | ee / e / é / ée | [e:] |''geen'' ("gjin"), ''lezen'' ("lêze"), <br>''café'' ("kafee"), ''prostituée'' ("prostituee") | de lange e fan "feest" |- | eu | [ø:] |''steun'' ("stipe"), ''reuk'' ("rook") | de eu fan "deun" |- | eu | [ʌ:] |''freule'' ("freule") | de lange eu fan "freule" (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | ea | [i:] |''team'' ("tiim") | de lange i fan "wiid"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | o | [ɔ:] |''zone'' ("sône"), ''controle'' ("kontrôle") | de lange ô fan "nôt"; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | oo / o | [o:] |''boom'' ("beam"), ''koken'' ("itensiede") | de lange o fan "rook" |- | ui | [u:] |''cruise'' ("krûs") | de lange û fan "sûch"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | üh | [y:] |''bühne'' ("bune") | de lange ú fan "drúf"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk |- !colspan="4"| '''twalûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aai | [a:i̭] |''taai'' ("taai"), ''maaien'' ("meane") | de aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai" |- | ai | [ai̭] |''Thai'' ("Tai") | de ai fan it Wâldfryske "laitsje" |- | au / ou | [a.ṷ] |''blauw'' ("blau"), ''zout'' ("sâlt") | de au fan "gau" |- | ee / e | [ɪ.ǝ] |''beer'' ("bear"), ''keren'' ("kearen") | de ea fan "beam"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r |- | eeuw | [ɪ:ṷ] |''meeuw'' ("kob"), ''schreeuw'' ("skreau") | de i fan "pit", mar langer oanholden, folge troch de û fan "rûch" |- | ei / ij | [ɛ.i̭] |''teil'' ("tobbe"), ''lijk'' ("lyk") | de ei fan "bij" of it Wâldfryske "dei" |- | eu | [ø.ǝ] |''deur'' ("doar"), ''zeuren'' ("seure") | de eo fan "freon" of eu fan "beurt"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan<br> 'e [ø:] (''eu'') foar in r |- | ieu | [i.ṷ] |''nieuw'' ("nij"), ''kieuw'' ("kieu") (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) | de ieu fan "ieu" of "Sieu" (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) |- | ie | [i.ǝ] |''bier'' ("bier"), ''stier'' ("bolle") | de ie fan "wiet"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r |- | oe | [u.ǝ] |''boer'' ("boer"), ''roer'' ("roer") | de oe fan "goed"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r |- | oei | [ui̭] |''bloei'' ("bloei"), ''koeien'' ("kij") | de oei fan "groei" |- | oo | [o.ǝ] |''oor'' ("ear"), ''voor'' ("foar") | de oa fan "boat"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r |- | oi | [oi̭] |''hoi'' ("hoi") | de oi fan "boike" |- | ooi | [o:i̭] |''zooi'' ("soadsje"), ''kooi'' ("koai") | de oai fan "moai" |- | uu | [y.ǝ] |''vuur'' ("fjoer"), ''zuur'' ("soer") | de ue fan "flues"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r |- | ui | [ʌi̭] |''vuil'' ("smoarch"), ''zuid'' ("súd") | de ui fan "bui" |- | uw | [yṷ] |''ruw'' ("rûch"), ''duw'' ("triuw") | de ú fan "tút", folge troch de û fan "rûch" |} ====Poldernederlânsk==== Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] ("ai") en [ay] (a fan "kap" folge troch ú fan "tút"), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] ("ei"), [ʌi̭] ("ui") en [ɔ.ṷ] ("ou" fan "grou"). ====Konsonanten==== Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan "drage"), [v] (v fan "weve"), [x] (ch fan "berch") en [z] (z fan "tûzen") oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de "Goaiske r" neamd. Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan "goed"), de [ʤ] (dzj fan "siedzje"), de [ʃ] (sj fan "sjippe") en de [ʧ] (tsj fan "tsjerke"). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan "skoalle") komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' ("reade"), mei in [d], mar fan ''rood'' ("read"), mei in [t]. ====Klankynventaris (konsonanten)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''bylûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | b / bb | [b] |''band'' ("bân"), ''hebben'' ("hawwe") | b fan "bêd" |- | ch / g | [x] |''chaos'' ("gaos"), ''berg'' ("berch") | ch fan "troch" |- | d / dd | [d] |''doos'' ("doaze"), ''midden'' ("midden") | d fan "doel" |- | f / ff | [f] |''fel'' ("fûl"), ''straffen'' ("straffe") | f fan "fol" |- | g | [ɡ] |''goal'' ("goal") | g fan "gers"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby<br> noch faak reälisearre as in [k] |- | g / gg | [ɣ] |''gaan'' ("gean"), ''leggen'' ("lizze") | g fan "drage" |- | h | [h] |''hoofd'' ("holle"), ''hard'' ("hurd") | h fan "hout" |- | j / y | [j] |''jij'' ("do", 2de pers. it.), ''yoghurt'' ("jochert") | j fan "jas" |- | j | [ʤ] |''jeans'' ("spikerbroek"), ''jazz'' ("jazz") | dzj fan "siedzje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | j / g | [ʒ] |''journalist'' ("sjoernalist"), ''garage'' ("garaazje") | zj fan "bagaazje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | k / kk | [k] |''kort'' ("koart"), ''wakker'' ("wekker") | k fan "kat" |- | l / ll | [l] |''laan'' ("leane"), ''willen'' ("wolle") | l fan "lok" |- | m / mm | [m] |''meel'' ("moal"), ''kammen'' ("kjimme") | m fan "mar" |- | n / nn | [n] |''nat'' ("wiet"), ''kunnen'' ("kinne") | n fan "nekke" |- | ng | [ŋ] |''zang'' ("sjongen"), ''mengen'' ("minge") | ng fan "ding" |- | nj | [ɲ] |''oranje'' ("oranje") | nj fan "njonken" |- | nk | [ŋk] |''dank'' ("tank"), ''stank'' ("stank") | nk fan "bank" |- | p / pp | [p] |''pijn'' ("pine"), ''appel'' ("apel") | p fan "pet" |- | r / rr | [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ] |''roos'' ("roas"), ''korrel'' ("kerl") | r fan "rak"; útspraak ferskilt per regio |- | s / ss | [s] |''soep'' ("sop", gerjocht), ''passen'' ("passe") | s fan "sâlt" |- | sch | [sx] |''school'' ("skoalle"), ''schouder'' ("skouder") | s fan "sâlt" folge troch de ch fan "berch" |- | sj / ch / sh | [ʃ] |''sjaal'' ("sjaal"), ''chocola'' ("sûkelarje"), ''show'' ("sjo") | sj fan "sjippe"; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk<br> komme |- | t / tt | [t] |''toen'' ("doe"), ''bitter'' ("bitter") | t fan "tosk" |- | tj | [c] |''tjalk'' ("tsjalk"), ''haantje'' ("hoantsje") | tj fan "tjems" |- | tsj / ch | [ʧ] |''Tsjech'' ("Tsjech"), ''cheerleader'' ("cheerleader") | tsj fan "tsjerke"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk |- | v | [v] | ''veel'' ("folle") ''leven'' ("libje") | v fan "weve" |- | w | [ʋ] |''waar'' ("wier"), ''wijn'' ("wyn", drank) | w fan "wat" |- | w | [w] |''trouwen'' ("trouwe"), ''kwaad'' ("lulk") | w fan "skowe" |- | z / zz | [z] |''zon'' ("sinne"), ''razzia'' ("razzia") | z fan "tûzen" |- | ''net skreaun'' | [ʔ] | ''coöperatie'' ("koöperaasje"), ''Kanaän'' ("Kanaän") | de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust <br> reälisearre |} ==Dialekten== It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene. [[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]] Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is. Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk. ==ISO-koades== De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne "nl" en "nld". Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade "nl:". == Sjoch ek == * [[Afrikaansk]] * [[Aldnederlânsk]] * [[Midnederlânsk]] * [[Nederlânske literatuer]] * [[Standertnederlânsk]] == Keppelings om utens == * {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie''] * {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online''] * {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks] * {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&bronTaal=dut&doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek] {{YnterWiky|right|code=nl}} {{boarnen|boarnefernijing= '''referinsjes''':<br> <references/> '''boarnen''':<br> * {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163. * {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161. * {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216. * {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130. * {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087. ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side]. }} [[Kategory:Nederlânsk| ]] [[Kategory:Nederlanners]] [[Kategory:Nederfrankyske talen]] [[Kategory:Westgermaanske talen]] [[Kategory:Taal yn Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Arûba]] [[Kategory:Taal yn Belgje]] [[Kategory:Taal yn Fryslân]] [[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Kurasau]] [[Kategory:Taal yn Sint-Marten]] [[Kategory:Taal yn Suriname]] [[Kategory:Nederlânsk-Ynje]] tm4e2nf71bnvuut072tkcv4zkpej76s 1237957 1237936 2026-08-06T00:33:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Werom sette fan ferzje 1237935 fan [[Special:Contributions/Kening Aldgilles]] ([[Meidogger_oerlis:Kening Aldgilles]]) Sjoch de parargraaf Sprekkerstal. De sifers fan 'e Nederlandse Taalunie binne opsetlik misliedend. 1237957 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Nederlânsk | oare namme(n) = | eigen namme = ''Nederlands'' | lânseigen yn = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] | tal sprekkers = 19 miljoen <small>(2009)</small> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● '''Nederlânsk''' | dialekten = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], <br>[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], <br>[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], <br>[[Utertsk-Alblasserwaardsk]] | offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]<br> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]<br> [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''<br> [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''<br> [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''<br> [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''<br> [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]'' | erkenning as minderheidstaal = | ISO 639-1 = nl | ISO 639-2 = nld | ISO 639-3 = nld }} It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta. ==Sibskip== It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt. It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen. Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen. ==Skiednis== [[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.<br>'''Leginda:'''<br /> {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]] Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades: * it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]]) * it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]]) * it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no) It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''"Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu"'' ("Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op"). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten. [[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]] Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''. Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taalfoarm ! foarbyldsin <small>([[Psalmen|Ps.]] 55:18)</small> |- | Fryske oersetting: | Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my. |- | Aldnederlânsk: | ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.'' |- | Midnederlânsk: | ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(selde wurdfolchoarder)</small> | ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(moderne wurdfolchoarder)</small> | ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.'' |} ==Hjoeddeistige sitewaasje== ===Offisjele status=== It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]]. Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal. It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname. [[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]] ===Taalgebiet=== It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]]. Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]]. Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie. [[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]] ===Sprekkerstal=== ====Memmetaalsprekkers==== Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd. Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: "96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal", "yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal" en "mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal". Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje. In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.<ref>{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.</ref> As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen. [[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]] Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]<ref>{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.</ref>). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.<ref>{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.</ref> Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de "Bosklânkreoalen"). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe. Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000. [[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]] ====Twadde-taalsprekkers==== Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000. Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat. As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen. === Geografyske fersprieding en beskriuwing === {| class="wikitable" |+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld ! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing |- | [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 18 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. |- | [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd. |- | [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000<br>L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen. |- | [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000<br>L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer. |- | [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal. |- | [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes. |- | [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen. |- | [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia. |- | [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch. |} ==Taaleigenskippen== ===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk=== As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt. [[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]] ===Grammatika=== ====Namfallen==== Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' ("by dizzen"), ''van goeden huize'' ("fan in goed komôf") en ''in levenden lijve'' ("libbensliif"). De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' ("duvelsk"), ''de vrouw des huizes'' ("de frou" of "de gastfrou"),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; "moarns") en ''desnoods'' ("by need"). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' ("fan de") of ''van het'' ("fan it"), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' ("it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal"). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' ("it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur"), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt. De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou" (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou" (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet. As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' ("de frou waans fyts oft stellen wie"), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' ("de frou wa har fyts oft stellen wie"). ====Sinsbou==== Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.'' |- | Frysk: | Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie. |- |Ingelsk: | ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.'' |} Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de "reade folchoarder"), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e "griene folchoarder" spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders. {| class="wikitable" |- ! folchoarder ! foarbyldsin yn it Nederlânsk ! foarbyldsin yn it Frysk |- | read: | ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.'' | Ik tink dat er moarn bôle wol ite. |- | grien: | ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.'' | Ik tink dat er moarn bôle ite wol. |} Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt). As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.'' |- | Frysk: | Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat. |} "Dat eltsenien moat swimme kinne" is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.'' |- | Frysk: | Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte. |} Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje "te" tusken de tiidwurden yn: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even zitten dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes sitten te dreamen. |} In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje "te" ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske "sitten" is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd "sitte" ferfongen wurdt troch "lizze": {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even liggen dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes lein te dreamen. |} In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de "te"-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: "Se sit te jirpelskilen", wêrby't it [[haadwurd]] "jirpel(s)" yn it tiidwurd "skile" ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.'' [[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]] ===Wurdskat=== De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde. Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak. Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' ("ferwûnje"), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' ("fersmoarging"), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde. ===Wurdfoarming=== Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' ("beam") en ''huis'' ("hûs") in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' ("beamhûs"), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' ("hûnehok"), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' ("VVD-pommerant") en ''Zwarte-Zeekust'' ("Swarte-Seekust"). Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' ("wapenstilstânsûnderhanneling"), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' ("fertsjintwurdigingsfoech") en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' ("syktekostefersekeringsmaatskippij"). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&nbsp;verzekeraar'' ("syktekostefersekerder"), ''vertalings&nbsp;debuut'' ("oersettingsdebút") en ''paarden&nbsp;stamboek'' ("hynstestamboek"). Dizze praktyk wurdt wol "de Ingelske sykte" neamd. ===Stavering=== It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden "rot" en "rôt"). It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' ("beëinigje") en ''geïnteresseerd'' ("ynteressearre"). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' ("see-ein"), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' ("in") en ''één'' ("ien"), mar soms ek wol by ''voorkómen'' ("foàrkomme") en ''vóórkomen'' ("foarkómme"). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' ("hin" of "hun"), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' ("hee"). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' ("kafee"), klamtekens as yn ''caissière'' ("kassiêre"), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' ("inkête") en [[sedylje]]s as yn ''façade'' ("fasade"). [[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]] De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' ("Wet Skriuwwize Nederlânske Taal"), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering. Mar nei't de "staveringsferienfâldiging" fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is. ===Fonology=== ====Fokalen==== It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan "bak"), [ɛ] (e fan "lek"), [ɪ], (i fan "pit"), [i] (i fan "bite", dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan "hok"), [o] (o fan "bok"), [u] (û fan "rûch"), [œ] (u fan "put"), [y] (ú fan "tút") en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan "gewoan"). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan "hok" en de o fan "bok"; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime. Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan "baas"), [e:] (e fan "feest"), [ø:] (eu fan "deun") en [o:] (o fan "rook"). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de "lange i" hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan "bite". Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan "pit", wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan "gau"), [ɛ.i̭] (ei fan "hei" of ij fan "hij") en [ʌi̭] (ui fan "bui") it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan "nôt"), en fral ei as [ɛː] (ê fan "bêd") en ui as [ʌː] (eu fan "freule", mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan "Sieu") en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai"), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske "laitsje"), [oi̭] (oi fan "hoi"), [o:i̭] (oai fan "moai") en [ui̭] (oei fan "groei"). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend. ====Klankynventaris (fokalen)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''koarte lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | a | [ɑ] |''tak'' ("tûke"), ''kalf'' ("keal", kowejong) | dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't<br> men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan "kap" |- | e | [ɛ] |''bed'' ("bêd"), ''hen'' ("hin") | de koarte e fan "lek" |- | e / ij | [ǝ] |''de'' ("de"), ''mogelijk'' ("mooglik") | de [[sjwa]] of stomme e fan "gewoan" |- | i | [ɪ] |''dik'' ("tsjûk"), ''vis'' ("fisk") | de koarte i fan "pit" |- | ie / i / y | [i] |''lied'' ("liet"), ''gitaar'' ("gitaar"), ''gynaecoloog'' ("gynekolooch") | de koarte i fan "bite"; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun |- | o | [ɔ] |''hok'' ("hok"), ''koffie'' ("kofje") | de koarte o fan "hok"; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch<br> regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan "bok" ûnderskaat) |- | o | [o] |''bok'' ("bok"), ''dom'' ("dom") | de koarte o fan "bok" |- | oe / ou | [u] |''zoet'' ("swiet"), ''loupe'' ("lûp") | de koarte û fan "rûch" |- | u | [œ] |''nut'' ("nut"), ''juf'' ("juffer") | de koarte u fan "put" |- | uu / u | [y] |''kostuum'' ("kostúm"), ''spugen'' ("spije") | de koarte ú fan "tút" |- !colspan="4"| '''lange lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aa / a | [a:] |''zaad'' ("sied"), ''laten'' ("litte") | de lange a fan "baas" |- | ê / ai | [ɛ:] |''enquête'' ("inkête"), ''militair'' ("militêr") | de lange ê fan "bêd"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | ee / e / é / ée | [e:] |''geen'' ("gjin"), ''lezen'' ("lêze"), <br>''café'' ("kafee"), ''prostituée'' ("prostituee") | de lange e fan "feest" |- | eu | [ø:] |''steun'' ("stipe"), ''reuk'' ("rook") | de eu fan "deun" |- | eu | [ʌ:] |''freule'' ("freule") | de lange eu fan "freule" (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | ea | [i:] |''team'' ("tiim") | de lange i fan "wiid"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | o | [ɔ:] |''zone'' ("sône"), ''controle'' ("kontrôle") | de lange ô fan "nôt"; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | oo / o | [o:] |''boom'' ("beam"), ''koken'' ("itensiede") | de lange o fan "rook" |- | ui | [u:] |''cruise'' ("krûs") | de lange û fan "sûch"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | üh | [y:] |''bühne'' ("bune") | de lange ú fan "drúf"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk |- !colspan="4"| '''twalûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aai | [a:i̭] |''taai'' ("taai"), ''maaien'' ("meane") | de aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai" |- | ai | [ai̭] |''Thai'' ("Tai") | de ai fan it Wâldfryske "laitsje" |- | au / ou | [a.ṷ] |''blauw'' ("blau"), ''zout'' ("sâlt") | de au fan "gau" |- | ee / e | [ɪ.ǝ] |''beer'' ("bear"), ''keren'' ("kearen") | de ea fan "beam"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r |- | eeuw | [ɪ:ṷ] |''meeuw'' ("kob"), ''schreeuw'' ("skreau") | de i fan "pit", mar langer oanholden, folge troch de û fan "rûch" |- | ei / ij | [ɛ.i̭] |''teil'' ("tobbe"), ''lijk'' ("lyk") | de ei fan "bij" of it Wâldfryske "dei" |- | eu | [ø.ǝ] |''deur'' ("doar"), ''zeuren'' ("seure") | de eo fan "freon" of eu fan "beurt"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan<br> 'e [ø:] (''eu'') foar in r |- | ieu | [i.ṷ] |''nieuw'' ("nij"), ''kieuw'' ("kieu") (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) | de ieu fan "ieu" of "Sieu" (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) |- | ie | [i.ǝ] |''bier'' ("bier"), ''stier'' ("bolle") | de ie fan "wiet"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r |- | oe | [u.ǝ] |''boer'' ("boer"), ''roer'' ("roer") | de oe fan "goed"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r |- | oei | [ui̭] |''bloei'' ("bloei"), ''koeien'' ("kij") | de oei fan "groei" |- | oo | [o.ǝ] |''oor'' ("ear"), ''voor'' ("foar") | de oa fan "boat"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r |- | oi | [oi̭] |''hoi'' ("hoi") | de oi fan "boike" |- | ooi | [o:i̭] |''zooi'' ("soadsje"), ''kooi'' ("koai") | de oai fan "moai" |- | uu | [y.ǝ] |''vuur'' ("fjoer"), ''zuur'' ("soer") | de ue fan "flues"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r |- | ui | [ʌi̭] |''vuil'' ("smoarch"), ''zuid'' ("súd") | de ui fan "bui" |- | uw | [yṷ] |''ruw'' ("rûch"), ''duw'' ("triuw") | de ú fan "tút", folge troch de û fan "rûch" |} ====Poldernederlânsk==== Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] ("ai") en [ay] (a fan "kap" folge troch ú fan "tút"), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] ("ei"), [ʌi̭] ("ui") en [ɔ.ṷ] ("ou" fan "grou"). ====Konsonanten==== Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan "drage"), [v] (v fan "weve"), [x] (ch fan "berch") en [z] (z fan "tûzen") oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de "Goaiske r" neamd. Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan "goed"), de [ʤ] (dzj fan "siedzje"), de [ʃ] (sj fan "sjippe") en de [ʧ] (tsj fan "tsjerke"). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan "skoalle") komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' ("reade"), mei in [d], mar fan ''rood'' ("read"), mei in [t]. ====Klankynventaris (konsonanten)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''bylûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | b / bb | [b] |''band'' ("bân"), ''hebben'' ("hawwe") | b fan "bêd" |- | ch / g | [x] |''chaos'' ("gaos"), ''berg'' ("berch") | ch fan "troch" |- | d / dd | [d] |''doos'' ("doaze"), ''midden'' ("midden") | d fan "doel" |- | f / ff | [f] |''fel'' ("fûl"), ''straffen'' ("straffe") | f fan "fol" |- | g | [ɡ] |''goal'' ("goal") | g fan "gers"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby<br> noch faak reälisearre as in [k] |- | g / gg | [ɣ] |''gaan'' ("gean"), ''leggen'' ("lizze") | g fan "drage" |- | h | [h] |''hoofd'' ("holle"), ''hard'' ("hurd") | h fan "hout" |- | j / y | [j] |''jij'' ("do", 2de pers. it.), ''yoghurt'' ("jochert") | j fan "jas" |- | j | [ʤ] |''jeans'' ("spikerbroek"), ''jazz'' ("jazz") | dzj fan "siedzje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | j / g | [ʒ] |''journalist'' ("sjoernalist"), ''garage'' ("garaazje") | zj fan "bagaazje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | k / kk | [k] |''kort'' ("koart"), ''wakker'' ("wekker") | k fan "kat" |- | l / ll | [l] |''laan'' ("leane"), ''willen'' ("wolle") | l fan "lok" |- | m / mm | [m] |''meel'' ("moal"), ''kammen'' ("kjimme") | m fan "mar" |- | n / nn | [n] |''nat'' ("wiet"), ''kunnen'' ("kinne") | n fan "nekke" |- | ng | [ŋ] |''zang'' ("sjongen"), ''mengen'' ("minge") | ng fan "ding" |- | nj | [ɲ] |''oranje'' ("oranje") | nj fan "njonken" |- | nk | [ŋk] |''dank'' ("tank"), ''stank'' ("stank") | nk fan "bank" |- | p / pp | [p] |''pijn'' ("pine"), ''appel'' ("apel") | p fan "pet" |- | r / rr | [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ] |''roos'' ("roas"), ''korrel'' ("kerl") | r fan "rak"; útspraak ferskilt per regio |- | s / ss | [s] |''soep'' ("sop", gerjocht), ''passen'' ("passe") | s fan "sâlt" |- | sch | [sx] |''school'' ("skoalle"), ''schouder'' ("skouder") | s fan "sâlt" folge troch de ch fan "berch" |- | sj / ch / sh | [ʃ] |''sjaal'' ("sjaal"), ''chocola'' ("sûkelarje"), ''show'' ("sjo") | sj fan "sjippe"; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk<br> komme |- | t / tt | [t] |''toen'' ("doe"), ''bitter'' ("bitter") | t fan "tosk" |- | tj | [c] |''tjalk'' ("tsjalk"), ''haantje'' ("hoantsje") | tj fan "tjems" |- | tsj / ch | [ʧ] |''Tsjech'' ("Tsjech"), ''cheerleader'' ("cheerleader") | tsj fan "tsjerke"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk |- | v | [v] | ''veel'' ("folle") ''leven'' ("libje") | v fan "weve" |- | w | [ʋ] |''waar'' ("wier"), ''wijn'' ("wyn", drank) | w fan "wat" |- | w | [w] |''trouwen'' ("trouwe"), ''kwaad'' ("lulk") | w fan "skowe" |- | z / zz | [z] |''zon'' ("sinne"), ''razzia'' ("razzia") | z fan "tûzen" |- | ''net skreaun'' | [ʔ] | ''coöperatie'' ("koöperaasje"), ''Kanaän'' ("Kanaän") | de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust <br> reälisearre |} ==Dialekten== It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene. [[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]] Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is. Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk. ==ISO-koades== De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne "nl" en "nld". Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade "nl:". == Sjoch ek == * [[Afrikaansk]] * [[Aldnederlânsk]] * [[Midnederlânsk]] * [[Nederlânske literatuer]] * [[Standertnederlânsk]] == Keppelings om utens == * {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie''] * {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online''] * {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks] * {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&bronTaal=dut&doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek] {{YnterWiky|right|code=nl}} {{boarnen|boarnefernijing= '''referinsjes''':<br> <references/> '''boarnen''':<br> * {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163. * {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161. * {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216. * {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130. * {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087. ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side]. }} [[Kategory:Nederlânsk| ]] [[Kategory:Nederlanners]] [[Kategory:Nederfrankyske talen]] [[Kategory:Westgermaanske talen]] [[Kategory:Taal yn Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Arûba]] [[Kategory:Taal yn Belgje]] [[Kategory:Taal yn Fryslân]] [[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Kurasau]] [[Kategory:Taal yn Sint-Marten]] [[Kategory:Taal yn Suriname]] [[Kategory:Nederlânsk-Ynje]] aqtappbxm8f09kemh33z6vidjmwvz8x 1237958 1237957 2026-08-06T00:44:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Memmetaalsprekkers */ red 1237958 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Nederlânsk | oare namme(n) = | eigen namme = ''Nederlands'' | lânseigen yn = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] | tal sprekkers = 19 miljoen <small>(2009)</small> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● '''Nederlânsk''' | dialekten = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], <br>[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], <br>[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], <br>[[Utertsk-Alblasserwaardsk]] | offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]<br> [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]<br> [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]<br> [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]<br> [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]<br> [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]<br> [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''<br> [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''<br> [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''<br> [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''<br> [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]'' | erkenning as minderheidstaal = | ISO 639-1 = nl | ISO 639-2 = nld | ISO 639-3 = nld }} It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta. ==Sibskip== It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt. It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen. Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen. ==Skiednis== [[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.<br>'''Leginda:'''<br /> {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]] Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades: * it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]]) * it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]]) * it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no) It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''"Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu"'' ("Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op"). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten. [[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]] Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''. Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taalfoarm ! foarbyldsin <small>([[Psalmen|Ps.]] 55:18)</small> |- | Fryske oersetting: | Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my. |- | Aldnederlânsk: | ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.'' |- | Midnederlânsk: | ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(selde wurdfolchoarder)</small> | ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.'' |- | Nijnederlânsk: <br><small>(moderne wurdfolchoarder)</small> | ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.'' |} ==Hjoeddeistige sitewaasje== ===Offisjele status=== It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]]. Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal. It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname. [[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]] ===Taalgebiet=== It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]]. Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]]. Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie. [[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]] ===Sprekkerstal=== ====Memmetaalsprekkers==== Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd (anno 2026 bysteld nei 25&nbsp;miljoen). Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: "96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal", "yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal" en "mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal". Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje. In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.<ref>{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.</ref> As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen. [[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]] Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]<ref>{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.</ref>). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.<ref>{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.</ref> Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de "Bosklânkreoalen"). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe. Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000. [[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]] ====Twadde-taalsprekkers==== Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000. Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat. As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen. === Geografyske fersprieding en beskriuwing === {| class="wikitable" |+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld ! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing |- | [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 18 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. |- | [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd. |- | [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000<br>L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen. |- | [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000<br>L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer. |- | [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal<br>L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis. |- | [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal. |- | [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers<br>L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes. |- | [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen. |- | [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia. |- | [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch. |} ==Taaleigenskippen== ===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk=== As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt. [[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]] ===Grammatika=== ====Namfallen==== Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' ("by dizzen"), ''van goeden huize'' ("fan in goed komôf") en ''in levenden lijve'' ("libbensliif"). De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' ("duvelsk"), ''de vrouw des huizes'' ("de frou" of "de gastfrou"),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; "moarns") en ''desnoods'' ("by need"). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' ("fan de") of ''van het'' ("fan it"), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' ("it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal"). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' ("it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur"), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt. De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou" (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: "Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou" (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet. As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' ("de frou waans fyts oft stellen wie"), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' ("de frou wa har fyts oft stellen wie"). ====Sinsbou==== Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.'' |- | Frysk: | Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie. |- |Ingelsk: | ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.'' |} Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de "reade folchoarder"), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e "griene folchoarder" spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders. {| class="wikitable" |- ! folchoarder ! foarbyldsin yn it Nederlânsk ! foarbyldsin yn it Frysk |- | read: | ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.'' | Ik tink dat er moarn bôle wol ite. |- | grien: | ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.'' | Ik tink dat er moarn bôle ite wol. |} Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt). As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.'' |- | Frysk: | Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat. |} "Dat eltsenien moat swimme kinne" is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.'' |- | Frysk: | Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte. |} Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje "te" tusken de tiidwurden yn: {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even zitten dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes sitten te dreamen. |} In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje "te" ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske "sitten" is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd "sitte" ferfongen wurdt troch "lizze": {| class="wikitable" |- ! taal ! foarbyldsin |- | Nederlânsk: | ''Ik heb even liggen dromen.'' |- | Frysk: | Ik haw eefkes lein te dreamen. |} In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de "te"-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: "Se sit te jirpelskilen", wêrby't it [[haadwurd]] "jirpel(s)" yn it tiidwurd "skile" ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.'' [[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]] ===Wurdskat=== De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde. Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak. Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' ("ferwûnje"), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' ("fersmoarging"), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde. ===Wurdfoarming=== Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' ("beam") en ''huis'' ("hûs") in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' ("beamhûs"), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' ("hûnehok"), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' ("VVD-pommerant") en ''Zwarte-Zeekust'' ("Swarte-Seekust"). Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' ("wapenstilstânsûnderhanneling"), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' ("fertsjintwurdigingsfoech") en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' ("syktekostefersekeringsmaatskippij"). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&nbsp;verzekeraar'' ("syktekostefersekerder"), ''vertalings&nbsp;debuut'' ("oersettingsdebút") en ''paarden&nbsp;stamboek'' ("hynstestamboek"). Dizze praktyk wurdt wol "de Ingelske sykte" neamd. ===Stavering=== It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden "rot" en "rôt"). It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' ("beëinigje") en ''geïnteresseerd'' ("ynteressearre"). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' ("see-ein"), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' ("in") en ''één'' ("ien"), mar soms ek wol by ''voorkómen'' ("foàrkomme") en ''vóórkomen'' ("foarkómme"). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' ("hin" of "hun"), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' ("hee"). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' ("kafee"), klamtekens as yn ''caissière'' ("kassiêre"), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' ("inkête") en [[sedylje]]s as yn ''façade'' ("fasade"). [[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]] De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' ("Wet Skriuwwize Nederlânske Taal"), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering. Mar nei't de "staveringsferienfâldiging" fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is. ===Fonology=== ====Fokalen==== It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan "bak"), [ɛ] (e fan "lek"), [ɪ], (i fan "pit"), [i] (i fan "bite", dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan "hok"), [o] (o fan "bok"), [u] (û fan "rûch"), [œ] (u fan "put"), [y] (ú fan "tút") en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan "gewoan"). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan "hok" en de o fan "bok"; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime. Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan "baas"), [e:] (e fan "feest"), [ø:] (eu fan "deun") en [o:] (o fan "rook"). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de "lange i" hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan "bite". Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan "pit", wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan "gau"), [ɛ.i̭] (ei fan "hei" of ij fan "hij") en [ʌi̭] (ui fan "bui") it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan "nôt"), en fral ei as [ɛː] (ê fan "bêd") en ui as [ʌː] (eu fan "freule", mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan "Sieu") en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai"), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske "laitsje"), [oi̭] (oi fan "hoi"), [o:i̭] (oai fan "moai") en [ui̭] (oei fan "groei"). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend. ====Klankynventaris (fokalen)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''koarte lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | a | [ɑ] |''tak'' ("tûke"), ''kalf'' ("keal", kowejong) | dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't<br> men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan "kap" |- | e | [ɛ] |''bed'' ("bêd"), ''hen'' ("hin") | de koarte e fan "lek" |- | e / ij | [ǝ] |''de'' ("de"), ''mogelijk'' ("mooglik") | de [[sjwa]] of stomme e fan "gewoan" |- | i | [ɪ] |''dik'' ("tsjûk"), ''vis'' ("fisk") | de koarte i fan "pit" |- | ie / i / y | [i] |''lied'' ("liet"), ''gitaar'' ("gitaar"), ''gynaecoloog'' ("gynekolooch") | de koarte i fan "bite"; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun |- | o | [ɔ] |''hok'' ("hok"), ''koffie'' ("kofje") | de koarte o fan "hok"; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch<br> regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan "bok" ûnderskaat) |- | o | [o] |''bok'' ("bok"), ''dom'' ("dom") | de koarte o fan "bok" |- | oe / ou | [u] |''zoet'' ("swiet"), ''loupe'' ("lûp") | de koarte û fan "rûch" |- | u | [œ] |''nut'' ("nut"), ''juf'' ("juffer") | de koarte u fan "put" |- | uu / u | [y] |''kostuum'' ("kostúm"), ''spugen'' ("spije") | de koarte ú fan "tút" |- !colspan="4"| '''lange lûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aa / a | [a:] |''zaad'' ("sied"), ''laten'' ("litte") | de lange a fan "baas" |- | ê / ai | [ɛ:] |''enquête'' ("inkête"), ''militair'' ("militêr") | de lange ê fan "bêd"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | ee / e / é / ée | [e:] |''geen'' ("gjin"), ''lezen'' ("lêze"), <br>''café'' ("kafee"), ''prostituée'' ("prostituee") | de lange e fan "feest" |- | eu | [ø:] |''steun'' ("stipe"), ''reuk'' ("rook") | de eu fan "deun" |- | eu | [ʌ:] |''freule'' ("freule") | de lange eu fan "freule" (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | ea | [i:] |''team'' ("tiim") | de lange i fan "wiid"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | o | [ɔ:] |''zone'' ("sône"), ''controle'' ("kontrôle") | de lange ô fan "nôt"; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep<br> lienwurden út it Frânsk |- | oo / o | [o:] |''boom'' ("beam"), ''koken'' ("itensiede") | de lange o fan "rook" |- | ui | [u:] |''cruise'' ("krûs") | de lange û fan "sûch"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | üh | [y:] |''bühne'' ("bune") | de lange ú fan "drúf"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk |- !colspan="4"| '''twalûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | aai | [a:i̭] |''taai'' ("taai"), ''maaien'' ("meane") | de aai fan it [[Wâldfrysk]]e "saai" |- | ai | [ai̭] |''Thai'' ("Tai") | de ai fan it Wâldfryske "laitsje" |- | au / ou | [a.ṷ] |''blauw'' ("blau"), ''zout'' ("sâlt") | de au fan "gau" |- | ee / e | [ɪ.ǝ] |''beer'' ("bear"), ''keren'' ("kearen") | de ea fan "beam"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r |- | eeuw | [ɪ:ṷ] |''meeuw'' ("kob"), ''schreeuw'' ("skreau") | de i fan "pit", mar langer oanholden, folge troch de û fan "rûch" |- | ei / ij | [ɛ.i̭] |''teil'' ("tobbe"), ''lijk'' ("lyk") | de ei fan "bij" of it Wâldfryske "dei" |- | eu | [ø.ǝ] |''deur'' ("doar"), ''zeuren'' ("seure") | de eo fan "freon" of eu fan "beurt"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan<br> 'e [ø:] (''eu'') foar in r |- | ieu | [i.ṷ] |''nieuw'' ("nij"), ''kieuw'' ("kieu") (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) | de ieu fan "ieu" of "Sieu" (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]]) |- | ie | [i.ǝ] |''bier'' ("bier"), ''stier'' ("bolle") | de ie fan "wiet"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r |- | oe | [u.ǝ] |''boer'' ("boer"), ''roer'' ("roer") | de oe fan "goed"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r |- | oei | [ui̭] |''bloei'' ("bloei"), ''koeien'' ("kij") | de oei fan "groei" |- | oo | [o.ǝ] |''oor'' ("ear"), ''voor'' ("foar") | de oa fan "boat"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r |- | oi | [oi̭] |''hoi'' ("hoi") | de oi fan "boike" |- | ooi | [o:i̭] |''zooi'' ("soadsje"), ''kooi'' ("koai") | de oai fan "moai" |- | uu | [y.ǝ] |''vuur'' ("fjoer"), ''zuur'' ("soer") | de ue fan "flues"; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r |- | ui | [ʌi̭] |''vuil'' ("smoarch"), ''zuid'' ("súd") | de ui fan "bui" |- | uw | [yṷ] |''ruw'' ("rûch"), ''duw'' ("triuw") | de ú fan "tút", folge troch de û fan "rûch" |} ====Poldernederlânsk==== Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] ("ai") en [ay] (a fan "kap" folge troch ú fan "tút"), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] ("ei"), [ʌi̭] ("ui") en [ɔ.ṷ] ("ou" fan "grou"). ====Konsonanten==== Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan "drage"), [v] (v fan "weve"), [x] (ch fan "berch") en [z] (z fan "tûzen") oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de "Goaiske r" neamd. Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan "goed"), de [ʤ] (dzj fan "siedzje"), de [ʃ] (sj fan "sjippe") en de [ʧ] (tsj fan "tsjerke"). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan "skoalle") komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' ("reade"), mei in [d], mar fan ''rood'' ("read"), mei in [t]. ====Klankynventaris (konsonanten)==== {| class="wikitable" |- !colspan="4"| '''bylûden''' |- ! Nederlânske <br>stavering ! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]] ! foarbylden ! omskriuwing |- | b / bb | [b] |''band'' ("bân"), ''hebben'' ("hawwe") | b fan "bêd" |- | ch / g | [x] |''chaos'' ("gaos"), ''berg'' ("berch") | ch fan "troch" |- | d / dd | [d] |''doos'' ("doaze"), ''midden'' ("midden") | d fan "doel" |- | f / ff | [f] |''fel'' ("fûl"), ''straffen'' ("straffe") | f fan "fol" |- | g | [ɡ] |''goal'' ("goal") | g fan "gers"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby<br> noch faak reälisearre as in [k] |- | g / gg | [ɣ] |''gaan'' ("gean"), ''leggen'' ("lizze") | g fan "drage" |- | h | [h] |''hoofd'' ("holle"), ''hard'' ("hurd") | h fan "hout" |- | j / y | [j] |''jij'' ("do", 2de pers. it.), ''yoghurt'' ("jochert") | j fan "jas" |- | j | [ʤ] |''jeans'' ("spikerbroek"), ''jazz'' ("jazz") | dzj fan "siedzje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk |- | j / g | [ʒ] |''journalist'' ("sjoernalist"), ''garage'' ("garaazje") | zj fan "bagaazje"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk |- | k / kk | [k] |''kort'' ("koart"), ''wakker'' ("wekker") | k fan "kat" |- | l / ll | [l] |''laan'' ("leane"), ''willen'' ("wolle") | l fan "lok" |- | m / mm | [m] |''meel'' ("moal"), ''kammen'' ("kjimme") | m fan "mar" |- | n / nn | [n] |''nat'' ("wiet"), ''kunnen'' ("kinne") | n fan "nekke" |- | ng | [ŋ] |''zang'' ("sjongen"), ''mengen'' ("minge") | ng fan "ding" |- | nj | [ɲ] |''oranje'' ("oranje") | nj fan "njonken" |- | nk | [ŋk] |''dank'' ("tank"), ''stank'' ("stank") | nk fan "bank" |- | p / pp | [p] |''pijn'' ("pine"), ''appel'' ("apel") | p fan "pet" |- | r / rr | [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ] |''roos'' ("roas"), ''korrel'' ("kerl") | r fan "rak"; útspraak ferskilt per regio |- | s / ss | [s] |''soep'' ("sop", gerjocht), ''passen'' ("passe") | s fan "sâlt" |- | sch | [sx] |''school'' ("skoalle"), ''schouder'' ("skouder") | s fan "sâlt" folge troch de ch fan "berch" |- | sj / ch / sh | [ʃ] |''sjaal'' ("sjaal"), ''chocola'' ("sûkelarje"), ''show'' ("sjo") | sj fan "sjippe"; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk<br> komme |- | t / tt | [t] |''toen'' ("doe"), ''bitter'' ("bitter") | t fan "tosk" |- | tj | [c] |''tjalk'' ("tsjalk"), ''haantje'' ("hoantsje") | tj fan "tjems" |- | tsj / ch | [ʧ] |''Tsjech'' ("Tsjech"), ''cheerleader'' ("cheerleader") | tsj fan "tsjerke"; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk |- | v | [v] | ''veel'' ("folle") ''leven'' ("libje") | v fan "weve" |- | w | [ʋ] |''waar'' ("wier"), ''wijn'' ("wyn", drank) | w fan "wat" |- | w | [w] |''trouwen'' ("trouwe"), ''kwaad'' ("lulk") | w fan "skowe" |- | z / zz | [z] |''zon'' ("sinne"), ''razzia'' ("razzia") | z fan "tûzen" |- | ''net skreaun'' | [ʔ] | ''coöperatie'' ("koöperaasje"), ''Kanaän'' ("Kanaän") | de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust <br> reälisearre |} ==Dialekten== It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene. [[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]] Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is. Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk. ==ISO-koades== De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne "nl" en "nld". Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade "nl:". == Sjoch ek == * [[Afrikaansk]] * [[Aldnederlânsk]] * [[Midnederlânsk]] * [[Nederlânske literatuer]] * [[Standertnederlânsk]] == Keppelings om utens == * {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie''] * {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online''] * {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks] * {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&bronTaal=dut&doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek] {{YnterWiky|right|code=nl}} {{boarnen|boarnefernijing= '''referinsjes''':<br> <references/> '''boarnen''':<br> * {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163. * {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161. * {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216. * {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130. * {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087. ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side]. }} [[Kategory:Nederlânsk| ]] [[Kategory:Nederlanners]] [[Kategory:Nederfrankyske talen]] [[Kategory:Westgermaanske talen]] [[Kategory:Taal yn Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Arûba]] [[Kategory:Taal yn Belgje]] [[Kategory:Taal yn Fryslân]] [[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]] [[Kategory:Taal yn Kurasau]] [[Kategory:Taal yn Sint-Marten]] [[Kategory:Taal yn Suriname]] [[Kategory:Nederlânsk-Ynje]] 13b0op4x7nr25m362dpq9w2syortd62 0 5232 1237924 1098830 2026-08-05T15:54:20Z Drewes 2754 /* Nijkleaster */ [[]] 1237924 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = | ôfbylding = 2022 Jorwert, flapbrêge oer de Jorwerter Feart.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260 | ôfbyldingstekst = ''Brêge oer de Jortwerter Feart'' | wapen = [[Ofbyld:Jorwert vlag.svg|80px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:Jorwert wapen.svg|60px]] | ynwennertal = 320 <small>(2022)</small> <ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/jorwert/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 7,18 km² <br> lân: 7,10 km² <br> wetter: 0,08 km² | befolkingstichtens = 45 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = | lân = {{Flagge NL}} [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Leeuwarden vlag 2014.svg|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_08_44.1_N_5_42_42.4_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 08' N 5° 42' E}} | webside = [https://dorp.jorwert.nl/ dorp.jorwert.nl]| | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | lat_deg = 53 | lat_min = 08 | lat_sec = 44.1 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 42 | lon_sec = 42.4 | lon_dir = E }} '''Jorwert''' is in [[doarp]] yn de [[Fryslân|Fryske]] [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]]. Ek de [[buorskip]]pen [[Fûns (buorskip)|Fûns]] en [[Hesens]] hearre by Jorwert. == Skiednis == Yn de [[9e iuw]] waard ien fan de gruttere terpen yn [[Westergoa]] Everwirdt neamd. Dat waard letter Jorwert. Tichteby it doarp is it 9e-iuwske 'Amulet fan Jorwert' fûn, in fynst dat ea grif troch in pylger efter litten waard. It wurdt bewarre yn it [[Frysk Museum]]. [[Ofbyld:Toren na instorting - Jorwerd - 20120963 - RCE.jpg|thumb|left|250px|''Jorwert sûnder toer (1951)'']] De [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Jorwerter tsjerke]] waard yn de 12e iuw boud en wijd oan [[Redbad (biskop)|Sint-Redbad]], dy't yn de 11e iuw [[Biskoppen fan Utert|biskop fan Utert]] wie. Yn de lette midsiuwen waard yn de tsjerke it [[seendrjocht]] sprutsen. Foar it hiele goa wie Jorwert it haaddekanaat, dêr't op wrâldsk en tsjerklik mêd rjocht spruten waard. De tsjerketoer sakke moarns [[25 augustus]] [[1951]] om 7 minuten by de restauraasje fan de tsjerke yn inoar. Troch in grut tal aksjes koe de toer al gau wer opboud wurde. Foar de rynkse jouwers waard as tank it [[Iepenloftspul Jorwert|iepenloftspul]] 'De Klokken fan Jorwert' yn de [[notaris]]tún spile. Dat wie de oarsprong fan in tradysje, dy't tsjintwurdich alle jierren plak fynt.<ref>[https://dorp.jorwert.nl/iepenloftspul/ Side Iepenloftspul Jorwert, oproppen 11 novimber 2022]</ref> Oant de [[gemeentlike weryndieling]] fan [[1984]] wie Jorwert part fan de gemeente [[Baarderadiel]]; sûnt hearde Jorwert by de doe nije gemeente [[Littenseradiel]]. Yn [[1991]] fierde de gemeente Littenseradiel Frysktalige plaknammen yn en sûnt hat Jorwert offisjeel in -t op it ein fan de plaknamme. By de [[gemeentlike weryndieling]] fan [[1 jannewaris]] [[2018]] hold [[Littenseradiel]] op te bestean en kaam Jorwert yn 'e gemeente [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] te lizzen. == Jorwerter wapen == De giele flakken oan wjerskanten fan de blauwe fertikale stripe ferwize as tuorren nei de twa eardere states fan it doarp; de [[Hesensstate]] en de [[Fûnsstins|Fûnsstins]]. De ikel yn it lofter giele fjild is ûntliend oan it wapen fam de bewenners fan Hesensstate, de Hettinga's, wylst de earn yn it rjochter giele fjild út it wapen fan de famylje Fons komt. De blauwe stripe stiet foar de [[Jorwerter Feart]]. De trije ruten ferwize nei it seendrjocht en dat Jorwert yn de lette midsiuwen it haaddoarp fan Baarderadiel wie. == Mienskip == Doarpsnut komt op foar de belangen fan de doarpsbewenners. Der binne kommisjes foar de Boarterstún, it doarpshûs, de doarpskrante (De Hiele Toer) en de Jongereinkommisje. === Tsjerke === [[Ofbyld:2022 Jorwert, Sint-Redbadtsjerke (2).jpg|thumb|260px|''[[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]]'']] {{Apart|Redbadtsjerke (Jorwert)}} * PKN Westerwert (Jorwert-Jellum-Bears-Weidum) === Nijkleaster === Krekt bûten it doarp wurdt by de kop-hals-romppleats Westerhûs it [[Nijkleaster]] ûntwikkele. It is in inisjatyf fan de PKN-Westerwert mei de lannelike PKN. It lytsskealige kleaster siket nei nije wegen foar leauwe en spiritualiteit en wol ek in skûlplak wêze foar minsken, dy oer it [[Jabikspaad]] de pylgersreis nei [[Katedraal fan Santiago de Compostela |Santiago de Compostela]] meitsje. Jorwert leit oan de pylgersrûte nei Santago de Compostela.<ref>[https://nijkleaster.frl/ Side Nijkleaster, oproppen 11 novimber 2011]</ref> === Skoalle === De iepenbiere basisskoalle De Krunenstrobbe moast yn 2021 fanwegen it sakjende tal bern de doarren slute.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/964897/basisschool-jorwert-sluit-de-deuren-voorkeur-voor-regioschool-in-baard Omrop Fryslân, 16 juny 2020]</ref> De measte Jorwerter bern geane tsjintwurdich foar basisûnderwiis nei [[Baard]]. === Ferienings === [[Ofbyld:20221 Jorwert, it Wapen fan Baarderadiel.jpg|thumb|260px|''It Wapen fan Baarderadiel'']] * Keatsferiening 'Hâld Moed' * OKK - [[damjen]] * Toanielferiening 'De Harmonie' * De Teannetrapers - [[dûns]]jen * [[tippen|Tipferiening]] 'Reitsje him' * Jeugdclub * Natuerkoöperaasje Baarderadiel * Utfeartferiening 'De Laatste Eer' * Stifting Iepenloftspul Jorwert * IIsklup Jorwert [[Ofbyld:2022 Jorwert, Sluitermanwei - Master Fopmawei.jpg|thumb|260px|''Sluitermanwei/Master Fopmawei'']] === Befolkingsferrin === {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 1954 || 1959 || 1964 || 1969 || 1974 || 2004 || 2022 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 418 || 396 || 392 || 398 || 353 || 311 || 320 |} === Eveneminten === * De tradysje fan it Iepenloftspul Jorwert datearret fan de tiid nei it ynstoarten fan de toer. Ut tank waard foar de goederjouwske minsken in iepenloftspul opfierd, dat letter in tradysje waard. It populêre iepenloftspul wurdt opfierd yn de moannen [[augustus]] en [[septimber]]. * Fan [[1979]] oant [[1993]] waard yn in [[greide]] by Jorwert, dy't bekendstiet as de Reidpôle, it [[muzykfestival]] [[Mukpop]] holden. Yn [[2018]] waard nei in fearnsiuw it op 'e nij organisearre om it [[evenemint]] nij libben yn te blazen. == Ferskaat == * [[J. Slauerhoff|J.J. Slauerhoff]] bestege tiid yn Jorwert by de domineesfamylje Hille Ris Lammers. Hy hie sterke gefoelens foar ien fan de dochters en dit komt ek yn syn wurk nei foaren. * It doarp waard nei de útjefte fan it boek '[[Hoe God verdween uit Jorwerd]]' yn 1996 ([[Frysk]]e [[oersetting]]: [[Hoe't God ferdwûn út Jorwert]]) fan de skriuwer [[Geert Mak]] nasjonaal bekend. Yn it boek wurde de feroarings op it plattelân nei 1945 beskreaun. * De spylfilm ''Iris'' mei [[Monique van de Ven]] en [[John Kraaykamp sr.]] spilet him foar in part ôf yn Jorwert. * In pear hûndert meter noardeastlik fan it doarp stiet oan de [[Jorwerter Feart]] in [[Wynmotor Jorwert|Amerikaanske wynmotor]]. == Keunstwurken == [[Ofbyld:De pet van Slauerhof.JPG|thumb|260px|''De pet van Slauerhof'']] * 'De Pet fan Slauerhoff' (1998) fan Douwe de Bildt (oan it stek fan de pastorij, Sluytermanwei 25).<ref>[https://www.keunstwurk.nl/kunstobjecten/de-pet-van-slauerhoff-2/ Keunstwurk]</ref> * 'De Foardrager' (2003) fan Hanneke Roelofsen (foar it kafee oer oan de Sluytermanwei), delset yn it ramt fan 50 jier iepenlofspul.<ref>[https://www.keunstwurk.nl/kunstobjecten/de-foardrager-2/ Keunstwurk]</ref> == Strjitten == [[Arsum]]erdyk, Battenserreed, De Him, De Krunen, [[Ewerwert]], [[Fûns (buorskip)|Fûns]], Havenspaad, Hegedyk, [[Hesens]]erreed, It Noard, [[Jaanbuorren]], Lucht en Veld, Lucht en Veldsterdyk, Maliebaan, Master Fopmawei, Pastorijfinne, Redbadwei, [[Sije Hogerhuis]]strjitte, [[Sluyterman]]wei. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist|2}} ---- {{Commonscat|Jorwert}} }} {{Koördinaten|53_8_44_N_5_42_45_E_type:city(310)_region:NL-FR|53° 8′ 44″ N, 5° 42′ 45″ EL}} {{GemeenteLjouwert}} [[Kategory:Jorwert| ]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Ljouwert (gemeente)]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Littenseradiel]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Baarderadiel]] iutml7esqh2v8v99mohoicmyfb3qmqo 1 9145 1237939 55769 2026-08-05T19:12:32Z Kneppelfreed 2013 /* Kaartsje */ nije seksje 1237939 wikitext text/x-wiki == Begjin == Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] == Kaartsje == @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST) hjmrpwrd8u26db7qj47n2howo18hvjw 1237959 1237939 2026-08-06T00:50:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Kaartsje */ Antwurd 1237959 wikitext text/x-wiki == Begjin == Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] == Kaartsje == @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST) :{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. "Eastnederlânsk" is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. :Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname frijwol de hiele befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST) ll5pykrhbzysjrwl8sl4jtcopb8tiwb 1237963 1237959 2026-08-06T01:00:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Kaartsje */ 1237963 wikitext text/x-wiki == Begjin == Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] == Kaartsje == @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST) :{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. "Eastnederlânsk" is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. :Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST) 5xhn17ymos9diuqo0usuv086xhykphk 0 28168 1237917 913587 2026-08-05T14:27:04Z ~2026-43148-50 59208 /* */ 1237917 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Satellite image of Italy in March 2003.jpg|thumb|right|''In satelytfoto fan it Italjaanske Skiereilân út [[2003]].'']] It '''Italjaansk Skiereilân''' ([[Italjaansk]]: ''Penisola italiana''), it '''Italysk Skiereilân''' (''Penisola italica''), it '''Apenynsk Skiereilân''' (''Penisola appenninica'') of de '''Lears fan Itaalje''', is ien fan de grutste [[skiereilân|skiereilannen]] fan [[Jeropa]]. Neist it [[Ibearysk Skiereilân]] en it [[Balkan (skiereilân)|Balkan]] Skiereilân foarmet it ien fan de trije grutte skiereilannen fan [[Súd-Jeropa]]. It is neamd nei it lân dat it grutste part fan it skiereilân ynnimt: [[Itaalje]]. Neist Itaalje lizze ek de [[enklave]]s [[San Marino]] en [[Fatikaanstêd]] op it skiereilân. De foarm fan it skiereilân hat wol wat wei fan in lears, dat it wurdt ek wol de ''Lears fan Itaalje'' neamd, mei Kalaabrje as de punt en Apûlje as de hakke. It skiereilân wurdt omklamme troch in stik as wat seeën dy’t allegear part binne fan de grutte [[Middellânske See]]. Yn it noardeasten leit de [[Adriatyske See]], súdeast leit de [[Ionyske See]] en yn it súdwesten leit de [[Tyrreenske See]]. De [[Poflakte]] foarmet de noardlike begrinzing. Yn de midden leit it [[Apeninen]] berchtme. Op it Italjaanske Skiereilân lizze de regio’s [[Toskane]], [[Marche]], [[Latium]], [[Umbrje]], [[Abruzzen]], [[Molise]], Kampaanje, [[Basilikata]], [[Apûlje]] en [[Kalaabrje]]. It hat in oerflak fan likernôch 130.000 km² (43% fan it oerflak fan Itaalje) en hat likernôch 25 miljoen ynwenners (sa’n 42% fan de Italjaanske ynwenners). It skiereilân hat in lingte fan sa’n 1.000 kilometer fan de Poflakte yn it noarden nei de Middellânske See yn it suden. It klimaat op it skiereilân is it [[Mediterane klimaat]], heger yn de bergen is it in stik kâlder. [[Kategory:Diel fan Jeropa]] [[Kategory:Geografy fan Itaalje]] [[Kategory:Skiereilân yn Itaalje]] 7dabfte6mjj8fldaimh7221h5ho4oco 0 30666 1237950 1039430 2026-08-06T00:20:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Keppelings om utens */ kt 1237950 wikitext text/x-wiki [[File:Gereformeerd.svg|thumb|300px|It ûntstean fan protestantske streaming yn Nederlân]] De '''Protestantske Tsjerke yn Nederlân''' (gewoanwei 'Protestantske Tsjerke' of '''PKN''' neamd) is it grutste protestantske [[tsjerkegenoatskip]] yn [[Nederlân]]. It is, nei tsientallen jierren fan besykjen elkoar neier te kommen, op [[1 maaie]] [[2004]] ûntstien út in fúzje fan de trije ''[[Samen op Weg-tsjerken]]'' de [[Nederlânske Herfoarme Tsjerke]], de [[Grifformearde Tsjerken yn Nederlân]] (GKN) en de [[Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn it Keninkryk fan de Nederlannen]] (ELT). De PKN is lid fan de [[Wrâldried fan Tsjerken]] (''World Council of Churches'') (WCC) en oansletten by de [[Konferinsje fan Europeeske Tsjerken]]. == Keppelings om utens == * [http://www.pkn.nl/ Protestantse Kerk in Nederland] - ynternetside fan de Protestantske Tsjerke yn Nederlân * [http://www.schriftenbelijden.nl Confessionele Vereniging] - ynternetside fan de Konfesjonele Feriening en de stichting Skrift en Beliden dêroan anneks * [http://www.ewv.nl/ Evangelisch Werkverband binnen de Protestantse Kerk in Nederland] - ynternetside fan it Evangelysk Wurkferbân * [http://www.gereformeerdebond.nl/ Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerk in Nederland] - ynternetside fan it Grifformearde Bûn * [http://www.cgb.nu/ Confessioneel Gereformeerd Beraad binnen de Protestantse Kerk in Nederland] - ynternetside fan it Konfesjoneel Grifformeard Beried * [http://www.evangelisch-luthers.nl/ Evangelisch-Luthers] - ynternetside fan de evangelysk-lutherske synoade yn de Protestantske Tsjerke {{stobbe|religy}} [[Kategory:Protestantske Tsjerke yn Nederlân| ]] [[Kategory:Kalvinisme]] [[Kategory:Lutheranisme]] [[Kategory:Protestantsk tsjerkegenoatskip yn Nederlân]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2004]] swzev9gu9auqlnlghd2odjkfs0d64mc 0 42370 1237937 1232368 2026-08-05T19:05:34Z Drewes 2754 /* Triuwrolstoel */ - haadletter fansels 1237937 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Sopur Titanium - Sunrise Medical.jpg|200px|thumb|right|In rolstoel foar deistich gebrûk]] [[Ofbyld:Rullstol-Etac-Cross.jpg|200px|thumb|right|In rolstoel foar ynsidinteel gebrûk]] [[Ofbyld:Standard rollstuhl.jpg|200px|thumb|right|In rolstoel foar tydlik gebrûk]] In '''rolstoel''' is in helpmiddel foar it ferfier fan minsken dy't min of net rinne kinne. == Oer rolstuollen == In rolstoel is in [[stoel]] mei [[Tsjil (fuortbeweging)|tsjil]]len, en ôfhinklik fan it model: * beweecht de persoan dy't yn de rolstoel sit himsels foarút mei de [[hân|hannen]]; * wurdt de persoan yn de rolstoel treaun troch in oar persoan; * befettet de rolstoel in [[elektromotor]] dêr't de rolstoel mei oandreaun wurdt. Der is in soad ferskaat yn rolstuollen. Hokker rolstoel oft geskikt is, hinget ôf fan allegear faktoaren. Foaral fan wat de persoan allegear kin en mei de rolstoel dwaan wol. Foar minsken dy't net rinne kinne, is in rolstoel faak de ienichste ferfanging fan de [[Foet (lichemsdiel)|fuotten]]. Yn de rin fan de jierren is der troch de tapassing fan moderne konstruksjes en lichte materialen lykas karbon en titanium, in breed assortimint foar eltse tapassing leverber. Ek de bestjoering fan elektrysk oandreaune rolstuollen kin op ferskate manieren. Ek de [[rollator]], [[skootmobyl]] en [[hânfyts]] wurde faak diels as rolstoel beskôge, mar se binne dat beslist net. Foar in skootmobyl en in hânfyts jilde der hiele oare regels as foar rolstuollen. == Triuwrolstoel == [[Ofbyld:Boston - airport wheelchair.JPG||200px|thumb|right|In triuwrolstoel sa as yn gebrûk op in ynternasjonaal fleanfjild]] In triuwrolstoel is in rolstoel dy't net troch de persoan dy't yn de rolstoel sit, sels op gong brocht wurde kin. Sa'n rolstoel is bedoeld om minsken mei slimme, faak mearfâldige beheiningen, te ferpleatsen. Ek wurde triuwrolstuollen faak brûkt yn sikehuzen en op fleanfjilden om minsken dy't net fier rinne kinne te ferfieren. De rolstoel wurdt op gong brocht troch te triuwen tsjin twa hânfetten dy't befêstige binne oan de efterkant fan de rolstoel. In triuwrolstoel is te werkennen oan fjouwer '''lytse''' tsjillen. Somtiden liket in triuwrolstoel op in hânbewege rolstoel, mar is it net. Men kin him werkenne oan in kantelferstelling en fier nei efteren pleatste tsjillen. Dy triuwrolstoullen wurde faak brûkt troch persoanen dy't net aktyf sels de rolstoel op gong bringe kinne. In triuwrolstoel is faak útrist mei yndividuele oanpassingen foar de persoan dy't yn de rolstoel sit. == Hânbewege rolstoel == In hânbewege rolstoel is in rolstoel dy't troch de persoan dy't yn de rolstoel sit sels op gong brocht wurde kin. Dy rolstoel soarget derfoar dat immen himsels selsstannich ferpleatse kin. De rolstoel wurdt op gong brocht troch mei de hannen mei behelp fan hoepels dy't oan de tsjillen sitte te bewegen. Der binne ferskate types hânbewege rolstuollen. === Frame === It frame fan in moderne hânbewege rolstoel bestiet út ien stik of is opfouber en makke fan in metaallegearing of komposytmaterialen, lykas: [[titanium]], [[aluminium]], [[koalstof|karbon]] en [[kromolybdeen]]. In rolstoel mei in optearber frame wurd faak as maklik mei te nimmen sjoen mar oan in optearber frame sitte ek in soad losse ûnderdielen en nimt dêrtroch in soad romte yn, en is minder stabyl as in fêst frame dat bestiet út ien stik. In rolstoel mei in optearber frame is dêrom ek net sa geskikt foar yntinsyf gebrûk. De meast brûkte opfousysteem is dy mei in fertikale x ek wol X-brace neamd. foar dit optearsysteem waard yn [[1933]] patint oanfrege troch de Amerikaanske fabrikanten Everest and Jennings. Moderne optearbere rolstuollen ha tsjintwurdich ek wol in optearsysteem mei in horizontale x en der binne rolstuollen wêr't de rêchleuning foaroer klapt wurde kin en de fuottesteun efteroer. By fêstframe rolstuollen komme meardere soarten frames foar. De Boks frame, de heal boks frame, de minimaal frame en de trijetsjil T frame. Dat lêste frame soart wurdt foaral brûkt by rolstuollen foar tennis en wheelen mar en ek wol by berne rolstuollen. De minimal frame waard yn 1985 foar it earst tapast troch de [[Switserlân|Switserske]] atleet en rolstoelfabrikant [[Rainer Küschall]]. === Jasbeskermers en earmleuningen === Jasbeskermers soargje der foar dat de klean skjin bliuwe en dat de klean net yn de tsjillen komme kinne. Jasbeskermers wurde faak makke fan [[keunststof]], karbon as aluminium. Earmleunings soargje der lykas jasbeskermers ek foar dat de klean fan de persoan dy't yn de rolstoel sit skjin bliuwe en net yn de tsjillen komme kinne mar earmleunings soargje dêrnêst foar ekstra ûndersteuning fan de persoan yn de rolstoel en soargje der foar dat persoanen makliker stean gean kinne fan út de rolstoel. Earmleuningen wurde dan faak ek brûkt op rolstuollen foar ynsidinteel en tydlik gebrûk. === Fuotplaten en fuotsteunen === De fuotten fan in persoan yn in rolstoel steune op in fuotplaat as op fuotsteunen. In fuotplaat sit faak oan it frame fêst en wurdt meastentiid brûkt op in rolstoel mei in fêst frame. Mar je ha ek fuotplaten dy't opfouber binne dy't likje op fuotplaat dy't likje op dy't fêst oan it frame sitte. Fuotsteunen sitte faak los fan it frame en wurde oan it frame fêstset mei in pen yn gat ferbining. Dizze fuotsteunen ha in soad ynstelmooglikheden en kinne opklapt en fuortklapt wurde sadat de persoan dy't yn de rolstoel sit makliker opstean kin út de rolstoel wei. Fuotsteunnen wurde dan ek faak brûkt op rolstuollen foar ynsidinteel en tydlik gebrûk. Fuotplaten en fuotsteunen wurde meastentiids makke fan keunststof mar ek wol fan karbon. By rolstuollen mei in fêste fuotplaat is de fuotplaat faak fuortdaliks ûnder de [[knibbel]]s as dêr efter montearre, dit soarget foar in aktive sithâlding.<ref name="http://www.de-hullu.nl/bekijkpagina.php?id=22#rolstoel">[http://www.de-hullu.nl/bekijkpagina.php?id=22#rolstoel Ynformaasje oer sitten en ynstellen fan stoelen]</ref> Fuotsteunen binne faak troch de beweachberens fan de steunen foar de knibbels pleatst sadat se maklik fuortklapt wurde kinne en de ynstelberens behâlden wurdt, mar it behindert al in aktive sithâlding en dêrtroch moat de rêchleuning wat heger wêze as by de fêste fuotplaten. === Rêchleuning en sitkêssen === De rolstoel is meastentiids útrêste mei in stoffen rêchleuning mar ek keunstof en karbon rêchleunings beklaaid mei stof komme foar, in rêchleuning is foaral bedoeld om te soargjen foar foldwaande steun yn de ûnderrêch. Is in rêchleuning te heech dan belemmert dat de beweechberens fan de persoan dy't yn de rolstoel sit mar soarget der ek foar dat de bekken efteroer kantelt mei in bolle rêch en in soad wurgens ta gefolch. It sitkêssen moat der foar soargje dat de persoan yn de rolstoel foldwaande ûndersteund wurd, soarget foar komfort, en dat der gjin trochlisferwûnings ûntsteane. '''Komfort''' hâld net allinne nofflik sitte yn mar ek dat it kêssen maklik yn gebrûk, en maklik skjin te meitsjen is. En trillingen fan it ''(bûten)'' riden opfangt. It sitkessen moat ek soargje foar '''ûnderteuning''', dit om te foarkommen dat de persoan yn de rolstoel by eltse beweging dy't hy of sy makket bygelyks by it oppakken fan in pinne dy't op 'e grûn fallen is al út de rolstoel falt. Dêrom moat in sitkessen soargje foar foldwaande ûndersteuning nei foaren en nei siden ta, wêrtroch it bekken in fêst punt wurde yn it kêssen. Om trochlisferwûnings te foarkommen moat it kêssen nêst boppesteande saken ek soarge foar yn goede drukferdieling om pieken yn de druk te foarkommen. Der binne in ferskaat oan fullingen foar sitkêssens, der binne kêssens dy't folt binne mei skûm, mei loft, as mei gel en der binne kêssens mei in kombinaasje fan dizze fullingen. === Tsjillen === Hast wol it meast opfallende ûnderdiel fan in rolstoel. De eftertsjillen binne faak fjouwerentweintich inch tsjillen mar der binne ek rolstuollen mei gruttere as lytsere eftertsjillen dat hinget in bytsje ôf fan de lingte fan de persoan dy't yn de rolstoel sit. De as fan de eftertsjillen sit meastentiids ûnder bekken fan de persoan dy't yn de rolstoel sit pleatst, by rolstuollen foar ynsidinteel gebrûk en tydlik gebrûk sitte se ek faak ûnder de rêchleuning pleatst. Der is in soad ferskaat yn eftertsjillen sa ha je tsjillen mei trije speaken fan karbon, tsjillen mei tolve, achtjin as fjouwerentweintich speaken fan karbon, trijespeak tsjillen mei beweechberre ûnderdielen der yn saneamde spinners en tsjillen mei speaken dy't yn elkoar om flechte binne de saneamde twisters mar ek tsjillen mei gewoane speaken wurde noch in soad brûkt. By tsjillen mei gewoane speaken wurde faak speakbeskermers brûkt, dit foar de feiligens fan de [[finger]]s fan de persoan dy't yn de rolstoel sit as fan in nijsgjirrich lyts berntsje dat de tsjillen fan tichby besjocht, foar de feiligens by it sporten en foar de sier. Dizze speakbeskermers wurde makke fan keunststof mar foar kwad rugby wurde de speakbeskermers makke fan aluminium. Om de tsjillen sitte bannen en dizze moatte foar de komfoar en in lichte rolwjerstân soargje rolstuollen wurde dêrom faak fersjoen fan hêgedrukbannen. bannen moatte goed op druk hâlden wurde om lichaamlike skea te foarkommen. De foartsjillen binne faak fjouwer as fiif inch grut. Trochdat se lyts binne hawwe se in grutte rolwjerstân. rolstuollen foar ynsidinteel gebrûk ha faak gruttere foartsjillen. Ôfhinklike fan it frame hat in rolstoel twa as ien foartsjil. === Remmen === Der binne rûchwei twa soarten remmen de standaard fertikale remmen en de skjirre remmen dat binne horizontale remmen. In Rem bestiet út twa dielen de remhendel en it remstik. De remmen wurde fan slytfêst materiaal makke. En moatte sa op de rolstoel montearre wêze dat as de rolstoel op de rem stiet de eftertsjillen net nei efteren drukt wurde. Fierder kinne de remmen útfierd wurde mei yndividuele oanpassingen foar de persoan dy't yn de rolstoel sit. === Typen hânbewege rolstuollen === Der binne trije typen hânbewege rolstuollen, der binne rolstuollen foar deistich, foar ynsidinteel, en foar tydlik gebrûk, hjirûnder folget in útlis oer de ferskillen yn dizze typen. ==== Deistich gebrûk ==== Rolstuollen foar deistich gebrûk wurde yntinsyf brûkt fan it momint ôf fan bêd kommen oant it momint fan wer op bêd gean. Dy rolstuollen ha mei yndividuele oanpassings foar de persoan dy't yn de rolstoel sit. In rolstoel foar deistich gebrûk ha faak in fêst frame mar ek ynklapbere ferzjes komme foar. In rolstoel foar deistich gebrûk mei net mear as tsien kilogram weagje. Dy rolstuollen binne bedoeld foar persoanen dy't net rinne kinne, en wurde faak ek brûkt troch persoanen fan wa't it bynweefsel ûngewoan rekber is. ==== Ynsidinteel gebrûk ==== In rolstoel foar ynsidinteel gebrûk is bedoeld foar it gebrûk bûtenshûs om bygelyks [[boadskippen]] dwaan te kinnen, as nei in attraksjepark te gean. Dy rolstuollen binne foar persoanen dy't net fierder rinne kinne as hûndert meter. De rolstoel is almeast opfouber en hat faak yndividuele oanpassingen. In rolstoel foar ynsidinteel gebrûk waget ûngefear alve oant fyftsjin kilogram. Deistich yntinsyf gebrûk fan dizze rolstoel kin slimme lichaamlike skea ta gefolch ha. ==== Tydlik gebrûk ==== Rolstuollen foar tydlik gebrûk binne bedoeld foar minsken mei tydlike beheinings oan de fuotten sa as in brutsen [[skonk]]. Dy rolstoel is faak in standertútfiering en faak noch makke fan stiel. En is bedoeld foar ferfier fan [[bêd]] nei it [[húske]] en fan bêd nei it [[sikehûs]] ensafuorthinne. Dy rolstuollen ha gjin yndividuele oanpassingen en weagje sawat tusken de fyftjin en de tweintich kilogram. Dy rolstuollen meie net langer as inkele wiken efterinoar wurde brûkt om slimme lichaamlike skea te foarkommen. == Elektryske rolstoel == [[Ofbyld:Electric-powered wheelchair Belize1.jpg|200px|thumb|right|In elektryske rolstoel foar binnen en bûtengebrûk.]] In elektryske rolstoel wurdt op gong brocht mei behelp fan in [[elektromotor]]. De rolstoel kin bestjoerd wurde mei behelp fan in joystick, mar ek mei toetsen of sels mei it bewegen fan de holle. Op in joystick binne ek meardere fariaasjes mooglik. Der binne ferskeidene types elektryske rolstuollen. === Akkus === It wichtichste ûnderdiel fan in elektryske rolstoel is de [[akku]]. De akku moat net allinne de motor op gong bringe, mar moat alle funksjes fan in elektryske rolstoel fan [[stroom]] foarsjen. Der binne twa types akku, de wiete akku en de gelakku. De akku makket stroom troch in gemyske reaksje tusken [[lead (elemint)|lead]] en [[swavelsoer]]. De wiete akku is licht yn gewicht, mar freget in soad [[ûnderhâld]]. Se moatte regelmjittich byfolle wurde mei distillearre wetter. Ek mei dizze akku net mei yn [[fleantúch]] flein wurde.<br> De gelakku is makliker yn ûnderhâld en trochdat der gjin wetter oan tafoege wurde hoecht, kinne se net lekke. Dêrom mei der mei sokke akku's wol flein wurde.<ref name="http://wheelchairliftsramps.net/electric-wheelchair-batteries.html">[http://wheelchairliftsramps.net/electric-wheelchair-batteries.html,Electric Wheelchair Batteries: Fuelling Mobility]</ref> === Motor === [[Ofbyld:Knuffi Oi.jpg|200px|thumb|right|In hânbewege bêrnerolstoel ''(it anty-kiptsjiltsje is ynklapt op dizze ôfbylding en de triuwhânfetten ûntbrekke)'']] De [[elektromotor]] fan de rolstoel wurdt yn beweging setten troch de akku fan de rolstoel. Wat foar motor der nedich is hinget ôf fan wêr't de rolstoel foar brûkt wurd. Wurd de rolstoel foaral binnenshûs brûkt, wurd der binnen en bûten brûkt, wurdt de rolstoel foar sport brûkt as wurdt de rolstoel brûkt foar rûch terein, In rolstoel dy't foar rûch terein brûkt wurdt hat mear fermogen nedich as in rolstoel dy't allinne mar bûten brûkt wurdt.<ref name="http://www.thewheelchairsite.com/wheelchair-motors.aspx">[http://www.thewheelchairsite.com/wheelchair-motors.aspx,Wheelchair Motors - What to look for]</ref><ref name="http://www.thewheelchairsite.com/how-wheelchair-motors-work.aspx">[http://www.thewheelchairsite.com/how-wheelchair-motors-work.aspx,How Wheelchair Motors Work]</ref> === Betsjinning === De betsjinning fan in elektryske rolstoel bart meastentiids mei in joystick en in betsjinningspaniel. Mei dy joystick kin net allinne it riden en de faasje fan de rolstoel regele wurde mar ek de betsjinning fan de heech/leech fersteling fan de rolstoel, de kantelferstelling fan de rechleuning, de fuottensteunen en de ferljochting fan de rolstoel. Ek kin der mei de betsjinning oare saken betsjinne wurde bygelyks it lûd fan in radio as it iepen en ticht dwaan fan in doar. As de persoan yn de rolstoel net yn steat is om in joystick te betsjinjen dan is der in mooglikheid om in rolstoel te betsjinjen mei de holle yn kombinaasje mei de fuotten. Dit is faak in oplossing foar minsken dy't slim spastysk binne. <ref name="http://www.adremo.nl/aanpak/hoofdbalans.php">[http://www.adremo.nl/aanpak/hoofdbalans.php, Sturen met de hoodfbediening]</ref> === Oandriuwing === Ek by de elektryske rolstoel binne de tsjillen in wichtich ûnderdiel, ommers sûnder tsjillen kin in rolstoel net ride. De tsjillen fan de elektryske rolstoel soargje foar de oandriuwing. Der binne trije farianten mooglik, foartsjil-oandriuwing, middenstjil-oantriuwing en eftertsjil-oandriuwing. ==== Foartsjiloandriuwing ==== De foartsjiloandriuwing hat as foardiel dat se hiel maklik draaie kinne en komt sûnder al te grutte problemen by obstakels bygelyks stoepen op. In neidiel fan foarstjil oandreaune rolstuollen is dat se net altyd like snel binne. ==== Middentsjiloandriuwing ==== [[Ofbyld:Wheelchair Racing Parapan 2007.jpg|200px|thumb|right|In sportrolstoel foar de sport wheelen]] De mei in middenstjil oandreaune rolstoel hat de oandriuwing op tsjillen dy't yn it midden steane fan de rolstoel en derom hat in middentsjil oandreaune rolstoel seis tsjillen. In grut foardiel fan de middenstiloandriuwing is dat de rolstoel maklik draaie kin yn lytse romten. In neidiel fan in rolstoel mei de oandriuwing yn it midden is dat se fêst kinne komme te sitten op obstakels. Derom wurd dy oandriuwing faak brûkt by rolstuollen dy't allinne binnen brûkt wurde. ==== Eftertsjiloandriuwing ==== De Eftertsjiloandriuwing is de meast bekinde oandriuwing, en hat as foardiel dat de rolstoel dat de rolstoel stabyl bliuwt by hegere snelhyden, mar de draaisirkel is wol frij grut by in eftertsjil oandriuwing en is dêrtroch net altyd like geskikt om binnen te brûken. <ref name="http://wheelchair.ca/bases.php">[http://wheelchair.ca/bases.php, Power Wheelchair Features and Components]</ref> === Typen elektryske rolstuollen === Der binne trije typen rolstuollen, der binne rolstuollen foar binnen gebrûk en foar off-road/bûten gebrûk, hjirûnder folget in útlis oer de ferskillen yn dy typen. ==== Binnen gebrûk ==== [[Ofbyld:Streetlife Rollstuhl-Hockey.JPG|200px|thumb|right|In elektryske sportrolstoel foaral brûkt foar de sport hokky]] Dit binne elektryske rolstuollen mei lytse tsjiltsjes en beheinde ôfmjittings. Se sjogge der faak út as in [[burostoel]] en ha in beheinde gong, maksimaal seis kilometer yn it oere. ==== Binnendoar en bûtendoargebrûk ==== Dit is de meast bekende elektryske rolstoel. Hy hat grutte tsjillen efter en lytse tsjillen foar. Dizze rolstoel hat in gong fan njoggen oant fjirtjin kilometer yn it oere en is oeral te brûken útsien net ferhurde diken. ==== Off-road/bûtendoar ==== Dit binne grutte stoer eagjende rolstuollen mei faak fjouwertsjiloandriuwing. Se binne geskikt foar gebrûk op net ferhurde diken bygelyks yn it bosk as yn de drek. Foar op it [[strân (kust)|strân]] binne se in bytsje minder geskikt, troch de sângefoelige parten yn de motor. Dy rolstuollen binne tige sterk. == Bernerolstoel == [[Ofbyld:Douchestoel.JPG|200px|thumb|right|In dûsrolstoel]] In bernerolstoel is in rolstoel spesjaal makke foar [[bern (jeugd)|bern]]. In bernerolstoel kin in triuw, hânbewege as elektryske rolstoel wêze. De triuwrolstoel hâlde we hjirre efterwêge om't dy technysk net oars is as de triuwrolstoel foar [[folwoeksen]]en. By in bernerolstoel moat foaral sjoen wurde nei de meigroeiberens fan de rolstoel, sadat in bern der net al binnen in jier der út groeit. Fierders heart in '''hânbewege''' rolstoel foar bern oant en mei fiif jier âld foarsjen te wêzen fan anty-kyptsjiltsjes efter de rolstoel ''(fergelykber mei de sidtsjillen op bernefytsen)'', triuwhânfetten en speakbeskermers, dy't der binne om de feiligens by gebrûk te fergrutsjen. ''De anty-kiptsjiltsjes binne net winsklik by persoanen boppe de fiif jier âld mei in rolstoel foar deistich of ynsidinteel gebrûk, om't de anty-kiptsjiltsjes nêst it fergrutsjen fan de feiligens, ek de selsstannigens slim beheine.'' By in '''elektryske''' bernerolstoel is it fan belang dat troch in heech/leech ferstelling it bern gewoan oan [[tafel]] [[sitte]] kin as selsstannich guod fan it [[oanrjocht]] pakke kin. Foar de feiligens mei in elektryske rolstoel foar bern mar mei in beheinde gong ride kinne. Ôfhinklik fan de [[leeftyd]] is dat tusken de seis en de tsien kilometer yn it oere. == Sportrolstoel == [[Ofbyld:Big wheel wheelchair for on the beach.jpg|200px|thumb|right|In strânrolstoel]] In sportrolstoel is in rolstoel dy't spesiaal makke is om mei te sporten. Eartiids waard de gewoane rolstoel brûkt mar yn de rin fan de jierren is foar eltse sport in eigen rolstoel ûntwikkele mei eigen easken. === Hânbewege sportrolstoel === In hânbewege sportrolstoel is in rolstoel bedoeld foar it beöefenjen fan sport en hat yn alle sporten syn eigen spesifike easken. In algemien foarkommen kenmerk fan sportrolstuollen is dat de tsjillen ekstreem skean steane. Der binne spesjale rolstuollen foar: * [[Rolstoelbasketbal]] en [[Rolstoelhokky]] * [[Kwad Rugby]] * [[Wheelen]]. In foarm fan [[atletyk]], fergelykber mei wat [[hurdrinnen]] is foar net-rolstoelgebrûkers. * [[Rolstoeltennis]], en [[Rolstoelbadminton]]. * [[Rolstoeldûnsjen]] === Elektryske sportrolstoel === Dizze rolstuollen kinne tige fluch ride, fan trettjin en in heale kilometer yn it oere ôf, en binne tige manûfrearber. Dy rolstuollen ha ek in bumper oan de foarkant om de rolstoel en de persoan dy't der yn sit te beskermjen by it botsen. Yn ús lân wurde dy elektryske sportrolstuollen foaral brûkt foar [[rolstoelhokky]] == Spesjale rolstuollen == Nêst boppesteande rolstuollen binne der ferskate spesjale rolstuollen: * strânrolstoel - rolstoel mei ballonêftige tsjillen foar gebrûk op it [[Strân (kust)|strân]] * dûsrolstoel - rolstoel geskikt foar ûnder de [[dûs]] * húskerolstoel - rolstoel geskikt foar op it húske. ''Faak yn in kombinaasje fan dûs en húskerolstoel''. * swimbadrolstoel - rolstoel geskikt foar gebrûk yn in waarme fochtige omjouwing as in [[swimbad]] en in [[sauna]]. * XL Rolstoel - rolstoel mei in ekstra grutte sitbreedte en het gewicht wat de rolstoel ha kin is sawat fjouwerhûndert kilo. De XL rolstoel wurdt faak brûkt foar persoanen mei [[obesitas]]. Under it begryp '[[rolstoelfyts]]' falle ferskeidene kombinaasjes fan [[fyts]] en rolstoel en heare dêrtroch net ûnder de rolstuollen mar ûnder de fytsen. {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [http://zoeken.oba.nl/?cmd=frec&itemid=%7Clibrary%2Fvubissmart-oba%7C809111 (boek) Rolstoelkunde Kees van Breukelen] {{Commonscat|Category:Wheelchairs|Rolstoel}} }} [[Kategory:Stoel]] [[Kategory:Helpmiddel]] [[Kategory:Ferfiermiddel]] [[Kategory:Ferlamming]] [[Kategory:Tagonklikheid]] [[Kategory:Nijsgjirrige siden]] 7ph78va664t1zh4t22blbehz87s1e9z 0 65288 1237945 1124647 2026-08-05T22:40:56Z RomkeHoekstra 10582 1237945 wikitext text/x-wiki {{Wurk}} {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Skeveningen | ôfbylding = Den Haag Scheveningen Kurhaus 03.jpg | ôfbyldingstekst = Kurhaus | flagge = Scheveningen vlag.svg | wapen = Scheveningen wapen.svg | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of South Holland.svg|20px]] [[Súd-Hollân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[De Haach]] | ynwennertal = 16.570 <small>(2014)</small> | oerflak = | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = | koördinaten = | postkoade = | netnûmer = 070 | webside = | mapname = Súd-Hollân | lat_deg = 52 | lat_min = 6 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 4 | lon_min = 16 | lon_sec = 43 | lon_dir = E | ôfbylding99 = Haagse stadsdeel-scheveningen.PNG | ôfbyldingstekst99 = Stedsdiel Skeveningen yn De Haach. }} '''Skeveningen'''<ref>[https://www.omropfryslan.nl/nijs/491653-fan-vladivostok-nei-skeveningen ''Fan Vladivostok nei Skeveningen'', op Omrop Fryslân]</ref> ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Scheveningen'') is in [[baaiplak]], earder [[fiskersplak]] en stedsdiel fan [[De Haach]]. == Skiednis == De ierste fermelding fan 'e namme Skeveningen giet werom op om ende by 1280. De earste ynwenners wiene mooglik [[Angelsaksen]]. Oare skiedkundigen tinke earder oan in [[Skandinaavje|Skandinavyske]] oarsprong. Fiskerij wie de wichtichste boarne fan ynkomsten. [[Ofbyld:Battle of Scheveningen (Slag bij Ter Heijde)(Jan Abrahamsz. Beerstraten).jpg|thumb|left|Slach by Skeveningen.]] De Slach by Skeveningen waard op 10 augustus 1653 foar de kust fan it doarp fochten tusken de Ingelske en Hollânske float. Tûzenen minsken sammelen har op it strân om te sjen. Yn 1660 pikte it haadskip fan [[Edward MontaguMontagu]] de Ingelske kening op yn Skeveningen om de [[Ingelske Restauraasje]] te foltôgjen. Yn 1663 krige Skevningen in wei nei it oanbuorjende De Haach (hjoeddeiske namme: Scheveningseweg). Yn 1470 ferneatige in swiere stoarm de tsjerke en de helte fan 'e huzen. It doarp waard op 'e nij troch stoarmen troffen yn 1570, 1775, 1825, 1860, 1881 en 1894. Nei de lêste stoarm namen de doarpsbewenners it beslút in haven oan te lizzen. Oant dy tiid hiene de fiskersboatsjes in flakke boaiem (bomskûten) en waarden se it strân oplutsen. Tsjin om-en-by 1870 wiene der mear as 150 fan sokke boaten yn gebrûk. Sadree't de haven yn 1904 ree wie, ferfongen modernere skippen de bomskûten. Yn 1818 bea Jacob Pronk in houten gebou oan op in dunen by de see, fan wêr't minsken út fjouwer aparte keamers wei baaie koene. It markearre it begjin fan Skeveningen as baaiplak. Sûnt dy tiid hat Skeveningen it toerisme him út hiel Jeropa ûntwikkele, benammen út Dútslân. == It Kurhaus == It hotel Kurhaus waard iepene yn 1886. It doarp waard troch de iuwen hinne al besocht troch ferskate Nederlânske keunstners oan om de op it strân lizzende bomskûten skilderen, of fiskers oan it wurk op 'e Noardsee. Bekende skilders dy't it doarp fêstleine binne ûnder oaren [[Adriaen van de Velde]], [[Simon de Vlieger]] en [[Hendrik Willem Mesdag]], waans grutte panorama fan 14 meter heech en 120 meter breed it útsjoch oer Skeveningen út 1881 bewarre hat. De [[Ynternasjonale Reedridersuny]] waard yn 1892 oprjochte yn Skeveningen. Der bestiet anekdoatysk bewiis dat de namme Skeveningen yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] brûkt waard as in [[sjibbolet]] om Dútske spionnen te identifisearjen. Foar Dútsktaligen is de kombinaasje "sch" oan it begjin lestich út te sprekken. Hja sizze al gau fan Sjevingen ynstee fan de hurde sch-klank. Skeveningen wie nea in selsstannige gemeente, mar it hat wol in eigen wapen, offisjeel erkend troch de gemeenteried fan De Haach (foarstel 136 fan 23 maart 1984); sels yn de Midsieuwen hearde it ta itselde bestjoerlike gebiet as De Haach. == Veronica-skip Mebo II en Norderney == Sûnt 21 april 1960 stjoerde it piratestasjon Radio Veronica syn programma's út fanút in ankerplak op 'e Noardsee likernôch seis km út de kust fan Skeveningen wei, oarspronklik ûnder de namme Vrije Radio Omroep Nederland (VRON). It stasjon krige yn 1970 fersterking fan Radio Noordzee Internationaal en ein 1972 troch it op 'e nij útein sette Radio Caroline. Doe't Nederlân op 1 septimber 1974 it Ferdrach fan Straasburch ratifisearre, frege Veronica in wetlike status oan en waard it de VOO, ferhuze Caroline syn ankerplak nei de Ingelske kust en hold RNI op te bestean. Memorabele foarfallen yn dizze perioade wiene ûnder mear it strânjen fan it Veronica-skip, de Norderney, dat yn in stoarm syn anker ferlear en op 2 april 1973 op it strân fan Skeveningen telâne kaam, en in brânbomoanslach op it RNI-skip, de Mebo II, op 15 maaie 1971. [[Ofbyld:Aprilstorm, radioschip Veronica door storm gestrand bij Scheveningen, bemannings, Bestanddeelnr 926-3170.jpg|thumb|left|Stranning fan radioskip Veronic.]] Sûnt de jierren 1970 is de befolking fan it oarspronklike Skeveningen feroare om't de fiskersyndustry tebekrûn en der oare bewenners kamen. De measte huzen fan fiskers, kapteins en trawlereigners waarden ôfbrutsen. Guon binne bewarre bleaun en wurde troch de oerheid beskerme, wêrûnder guon fan 'e oarspronklike 'hofkes', yn in ôffrede gebiet mei lytse rigehuzen oan wjerskanten. Slobodan Milošević, de tredde presidint fan Servje en Montenegro, waard op 11 maart 2006 dea oantroffen yn syn sel yn it detinsjesintrum fan it Joegoslaavjetribunaal yn Skeveningen. == Identiteit == Skeveningen hat as fiskersdoarp altiten in sterke eigen identiteit hân, ek al foel it bestjoerlik ûnder De Haach. Sa hie it in eigen fuotbalklub dy't yn 'e heechste Nederlânske difyzje spile (namme: "Scheveningen Holland Sport"). Yn 'e rin fan 'e twadde helte fan 'e 20e iuw waard dizze klub twongen om te fúsearjen mei [[ADO Den Haag]]. [[Ofbyld:Scheveningse vrouwen aan het netten boeten, Bestanddeelnr 905-7692.jpg|thumb|left|Fiskersfroulje dy't netten reparearje yn 'e jierren 1950.]] Skeveningen en hie ek in eigen dracht. De manljusdracht ferdwûn al yn 'e jierren 1930. By froulju wie it oant nei de Twadde Wrâldkriich noch gewoan om de Skeveninger dracht te dragen. Dêrnei rekke de dracht stadichoan út it strjitbyld. Yn it jier 2000 droegen noch in likernôch 85 froulju de dracht, dêrnei is de dracht folslein út it strjitbyld ferdwûn. Allinnich by folkoristyske dagen lykas de ''Vlaggetjesdag'' kin de dracht noch sjoen wurde. It doarp hat ek in eigen dialekt, dat lykwols allinnich noch goed troch âldere minsken praat wurdt. == Wiken == Skeveningen bestiet út de lytsere [[Wenwyk|wiken]]: {| class="wikitable" style="background: transparent; border: none;" | * [[Renbaankwartier]] * [[Belgisch Park]] * [[Duinoord]] * [[Duindorp]] * [[Geuzen- en Statenkwartier]] * [[Havenkertier (Skeveningen)|Havenkertier]] | * [[Oostduinen]] * [[Scheveningen-Dorp]] (sintrum) * [[Van Stolkpark]] * [[Westbroekpark en Duttendel]] * [[Zorgvliet (De Haach)|Zorgvliet]] |} == Toerisme en eveminten == [[Ofbyld:Nieuwjaarsduik.jpg|thumb|260px|Nijjiersdûk.]] * Op de earste dei fan it jier wurdt yn Skeveningen de Nijjiersdûk organisearre. * Vlaggetjesdag wurdt yn 'e maitiid fierd as de nije hearring feild wurdt. * Simmerdeis wurdt der regelmittich fjoerwurk ôfstutsen. * Tusken de Twadde Krystdei en Nijjiersdei stride Duindorp en Skeveningen-doarp om de grutste bult fan pallets te bouwen. De bult wurdt fuort nei it Aldjier yn 'e brân stutsen. === It besjen wurdich === [[Ofbyld:Scheveningse pier 2016 4.jpg|thumb|260px|De pier.]] * De pier. * [[Madurodam]]. * De Alde tsjerke fan Skevingen is it âldste bouwurk fan it doarp. De tsjerke waard boud yn 'e 15e iuw en is in ryksmonument. === Musea === * [https://panorama-mesdag.nl/ Mueum Panorama Mesdag] * [https://www.atlantikwallmuseum.nl/nl/}Atlantikwall Museum Scheveningen] * [https://www.beeldenaanzee.nl/ Museum Bylden oan See] * [https://www.muzeescheveningen.nl/ Muzee Scheveningen] * [https://www.museumschip-mercuur.nl/ Museumskip Hr. Ms. Mercuur] == Berne yn Skeveningen == * [[Philip Bloemendal]] (1918-1999), nijslêzer, presintator fan [[Polygoon-sjoernaal]] * [[Cees den Heyer]] (1942), teolooch * [[Sugar Lee Hooper]] (1948-2010), sjongster * [[Frédérique Huydts]] (1967-2006), aktrise * [[Cornelis Jol]] alias 'Houtebeen' (1597-1641), admiraal en piraat * [[Wim Kan]] (1911-1983), kabaretier * [[Jan Pronk (politikus)|Jan Pronk]] (1940), PvdA-politikus * [[Jean Pierre Rawie]] (1951), dichter en oersetter ==Keppelings om utens== * [http://www.centrum-scheveningen-dorp.nl Skeveningen-doarp] * [http://www.scheveningsnieuws.com Scheveningsnieuws.com Deistich nijs út Skeveningen] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} {{CommonsBalke|Scheveningen}} {{Koördinaten|52_06_29_N_4_16_23_E_type:city(468711)_region:NL-ZH|52°&nbsp;06'&nbsp;n. &nbsp;Br.,&nbsp;4°&nbsp;16'&nbsp;÷.&nbsp;L.}} [[Kategory:Skeveningen| ]] [[Kategory:Plak yn De Haach]] ci5y6at83qpr86l2mhm0u9i9f2mkbow 1237964 1237945 2026-08-06T08:07:01Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. Stobbeberjocht ferwidere, tekst en ynfoboks tafoege. 1237964 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Skeveningen | ôfbylding = Den Haag Scheveningen Kurhaus 03.jpg | ôfbyldingstekst = Kurhaus | flagge = Scheveningen vlag.svg | wapen = Scheveningen wapen.svg | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of South Holland.svg|20px]] [[Súd-Hollân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[De Haach]] | ynwennertal = 16.570 <small>(2014)</small> | oerflak = | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = | koördinaten = | postkoade = | netnûmer = 070 | webside = | mapname = Súd-Hollân | lat_deg = 52 | lat_min = 6 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 4 | lon_min = 16 | lon_sec = 43 | lon_dir = E | ôfbylding99 = Haagse stadsdeel-scheveningen.PNG | ôfbyldingstekst99 = Stedsdiel Skeveningen yn De Haach. }} '''Skeveningen'''<ref>[https://www.omropfryslan.nl/nijs/491653-fan-vladivostok-nei-skeveningen ''Fan Vladivostok nei Skeveningen'', op Omrop Fryslân]</ref> ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Scheveningen'') is in [[baaiplak]], earder [[fiskersplak]] en stedsdiel fan [[De Haach]]. Skeveningen wie nea in selsstannige gemeente, mar it hat wol in eigen wapen, offisjeel erkend troch de gemeenteried fan De Haach (foarstel 136 fan 23 maart 1984). Sels yn 'e Midsiuwen hearde it ta itselde bestjoerlike gebiet as De Haach. == Skiednis == De ierste fermelding fan 'e namme Skeveningen giet werom op om-en-de-by it jier 1280. De earste ynwenners wiene mooglik [[Angelsaksen]]. Oare skiedkundigen tinke earder oan in [[Skandinaavje|Skandinavyske]] oarsprong. Fiskerij wie de wichtichste boarne fan ynkomsten. [[Ofbyld:Battle of Scheveningen (Slag bij Ter Heijde)(Jan Abrahamsz. Beerstraten).jpg|thumb|left|Slach by Skeveningen.]] De Slach by Skeveningen waard op 10 augustus 1653 foar de kust fan it doarp fochten tusken de [[Ingelân|Ingelske]] en Hollânske float. Tûzenen minsken sammelen har op it strân om te sjen nei de slach. Yn 1660 pikte it haadskip fan [[Edward Montagu|Montagu]] de Ingelske kening op yn Skeveningen om de [[Ingelske Restauraasje]] te foltôgjen. Yn 1663 krige Skeveningen in wei nei it oanbuorjende De Haach (hjoeddeiske namme: Scheveningseweg). [[Ofbyld:The beach, Scheveningen, Holland-LCCN2001699546.jpg|thumb|left|Bomskûten en toerisme op it Skeveningske strân.]] Yn 1470 ferneatige in swiere stoarm de tsjerke en de helte fan 'e huzen. It doarp waard op 'e nij troch stoarmen troffen yn 1570, 1775, 1825, 1860, 1881 en 1894. Nei de lêste stoarm namen de doarpsbewenners it beslút in haven oan te lizzen. Oant dy tiid hiene de fiskersboatsjes in flakke boaiem (bomskûten) en waarden se it strân oplutsen. Tsjin om-en-by 1870 wiene der mear as 150 fan sokke boaten yn gebrûk. Sadree't de haven yn 1904 ree wie, ferfongen modernere skippen de bomskûten. Op 30 novimber 1813 kaam prins Willem Freark fan Oranje, de lettere kening [[Willem I fan de Nederlannen|Willem I]], op it strân fan Skeveningen oan lân om de macht yn Nederlân oer te nimmen neidat de [[Frânsen]] ferdreaun wiene. Dat barde neidat syn heit, steedhâlder [[Willem V fan Oranje-Nassau|Willem V]] yn 1795 fanôf itselde plak foar de Frânsen flechtsje moast. File:Strand bij Scheveningen, ca. 1825 Gezigt van het strand en de duinen te Scheveningen en Voorstelling van het badhuis van den heer Pronk Vue du rivage et des dunes a Scheveninge et representation des Bains appartement à , BI-B-FM-116-27.jpg|thumb|left|It badhûs fan Jacob Pronk.]] Yn 1818 iepene Jacob Pronk in houten gebou yn 'e dunen by de see. It houten gebou hie in ûntfangstromte en fjouwer keamers mei in tobbe dêr't minsken werstelle koene fan in sykte. Pronk hie ek twa wetterkarren. Dat markearre it begjin fan Skeveningen as baaiplak. Sûnt dy tiid hat Skeveningen him as toeristysk plak foar fakânsjegongers út hiel Jeropa ûntwikkele, benammen út Dútslân. It gebou waard yn 'e hjerst opbrutsen en opslein en yn 'e maitiid wer opboud. == It Kurhaus == It hotel Kurhaus waard iepene yn 1886. It doarp waard troch de iuwen hinne al besocht troch ferskate Nederlânske keunstners om de op it strân lizzende bomskûten of fiskers oan it wurk te skilderjen. Bekende skilders dy't it doarp fêstleine binne ûnder oaren [[Adriaen van de Velde]], [[Simon de Vlieger]] en [[Hendrik Willem Mesdag]], waans grutte panorama fan 14 meter heech en 120 meter breed it eartiidske Skeveningen út 1881 bewarre hat. De [[Ynternasjonale Reedridersuny]] waard yn 1892 oprjochte yn Skeveningen. === Twadde Wrâldkriich === Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden de bûlevard en grutte dielen fan Skeveningen hermetysk sluten foar bewenners. Wa't der toch kaam, rûn grut gefaar. De Dútske besetter boude in ferdigingsliny oan 'e kust en dêrom moasten tûzenen Skeveningers har hûs ferlitte. In soad huzen, strjitten en ek de âlde pier waarden ôfbrutsen. [[Ofbyld:Cellenbarakken Strafgevangenis Scheveningen.jpg|thumb|left|Oranjehotel (1950).]] Yn Skeveningen stie ek it [[Oranjehotel]], dêr't de nazy's tûzenen fersetsminsken en politike finzenen finzen setten. In soad fan harren waarden hjir tamtearre of wachten dêre op har eksekúsje. Hjoed-de-dei is it in nasjonaal monumint en museum. Der bestiet anekdoatysk bewiis dat de namme Skeveningen yn 'e Twadde Wrâldkriich brûkt waard as in [[sjibbolet]] om Dútske spionnen te identifisearjen. Foar Dútsktaligen is de kombinaasje "sch" oan it begjin lestich út te sprekken. Hja sizze al gau fan Sjevingen ynstee fan de hurde sch-klank yn 'e namme te brûken. == Veronica-skip Mebo II en Norderney == Sûnt 21 april 1960 stjoerde it piratestasjon [[Radio Veronica]] syn programma's fanút in ankerplak op 'e Noardsee út, likernôch seis km út de kust fan Skeveningen wei, oarspronklik ûnder de namme Vrije Radio Omroep Nederland (VRON). It stasjon krige yn 1970 fersterking fan [[Radio Noordzee Internationaal]] en ein 1972 troch it op 'e nij útein sette [[Radio Caroline]]. Doe't Nederlân op 1 septimber 1974 it Ferdrach fan Straasburch ratifisearre, frege Veronica in wetlike status oan en waard it de VOO, ferhuze Caroline syn ankerplak nei de Ingelske kust en hold RNI op te bestean. Bekende foarfallen yn dizze perioade wiene ûnder mear it strânjen fan it Veronica-skip, de Norderney, dat yn in stoarm syn anker ferlear en op 2 april 1973 op it strân fan Skeveningen telâne kaam, en in brânbomoanslach op it RNI-skip, de Mebo II, op 15 maaie 1971. [[Ofbyld:Aprilstorm, radioschip Veronica door storm gestrand bij Scheveningen, bemannings, Bestanddeelnr 926-3170.jpg|thumb|left|It op it strân lizzende radioskip Veronica.]] Sûnt de jierren 1970 is de befolking fan it oarspronklike Skeveningen feroare om't de fiskersyndustry tebekrûn en der oare bewenners kamen. De measte huzen fan fiskers, kapteins en trawlereigners waarden ôfbrutsen. Guon binne bewarre bleaun en wurde troch de oerheid beskerme, wêrûnder guon fan 'e oarspronklike 'hofkes', yn in ôffrede gebiet mei lytse rigehuzen oan wjerskanten. [[Slobodan Milošević]], de tredde presidint fan [[Servje en Montenegro]], waard op 11 maart 2006 dea oantroffen yn syn sel yn it detinsjesintrum fan it [[Joegoslaavjetribunaal]] yn Skeveningen. == Identiteit == Skeveningen hat as fiskersdoarp altiten in sterke eigen identiteit hân, ek al foel it bestjoerlik ûnder De Haach. Sa hie it in eigen fuotbalklub dy't yn 'e heechste Nederlânske difyzje spile (namme: "Scheveningen Holland Sport"). Yn 'e rin fan 'e twadde helte fan 'e 20e iuw waard dizze klub twongen om te fúsearjen mei [[ADO Den Haag]]. [[Ofbyld:Scheveningse vrouwen aan het netten boeten, Bestanddeelnr 905-7692.jpg|thumb|left|Fiskersfroulje dy't netten reparearje yn 'e jierren 1950.]] Skeveningen hie ek in eigen dracht. De manljusdracht ferdwûn al yn 'e jierren 1930. By froulju wie it oant nei de [[Twadde Wrâldkriich]] noch gewoan om de Skeveninger dracht te dragen. Dêrnei rekke de dracht stadichoan út it strjitbyld. Yn it jier 2000 droegen noch likernôch 85 froulju de dracht, dêrnei is de dracht folslein út it strjitbyld ferdwûn. Allinnich by folkloaristyske dagen lykas ''Vlaggetjesdag'' wurdt de dracht noch droegen. It doarp hat ek in eigen dialekt, dat lykwols allinnich noch troch âldere minsken goed praat wurdt. Religieus hat it doarp sûnt de 16e iuw altiten in rjochtsinnich protestantsk karakter hân. De iennige reformatoaryske basisskoalle fan De Haach stiet yn Skeveningen, de Eben-Haëzerskoalle. Tradisjoneel wie it grifformearde folksdiel sterk fertsjintwurdige yn Skeveningen. It doarp telt in grut tal protestantske tsjerken. == Wiken == Skeveningen bestiet út de lytsere [[Wenwyk|wiken]]: {| class="wikitable" style="background: transparent; border: none;" | * [[Renbaankwartier]] * [[Belgisch Park]] * [[Duinoord]] * [[Duindorp]] * [[Geuzen- en Statenkwartier]] * [[Havenkertier (Skeveningen)|Havenkertier]] | * [[Oostduinen]] * [[Scheveningen-Dorp]] (sintrum) * [[Van Stolkpark]] * [[Westbroekpark en Duttendel]] * [[Zorgvliet (De Haach)|Zorgvliet]] |} == Toerisme en eveminten == [[Ofbyld:Nieuwjaarsduik.jpg|thumb|260px|Nijjiersdûk.]] * Op 'e earste dei fan it jier wurdt yn Skeveningen de Nijjiersdûk organisearre. * Vlaggetjesdag wurdt yn 'e maitiid fierd as de nije hearring feild wurdt. * Simmerdeis wurdt der regelmittich fjoerwurk ôfstutsen. * Tusken de Twadde Krystdei en Nijjiersdei stride Duindorp en Skeveningen-doarp om de grutste bult fan pallets te bouwen. De bult wurdt fuort nei it Aldjier yn 'e brân stutsen. === It besjen wurdich === [[Ofbyld:Scheveningse pier 2016 4.jpg|thumb|260px|De pier.]] * De pier. * [[Madurodam]]. * De Alde tsjerke fan Skevingen is it âldste bouwurk fan it doarp. De tsjerke waard boud yn 'e 15e iuw en is in ryksmonument. === Musea === * [https://panorama-mesdag.nl/ Mueum Panorama Mesdag] * [https://www.atlantikwallmuseum.nl/nl/}Atlantikwall Museum Scheveningen] * [https://www.beeldenaanzee.nl/ Museum Bylden oan See] * [https://www.muzeescheveningen.nl/ Muzee Scheveningen] * [https://www.museumschip-mercuur.nl/ Museumskip Hr. Ms. Mercuur] == Berne yn Skeveningen == * [[Philip Bloemendal]] (1918-1999), nijslêzer, presintator fan [[Polygoon-sjoernaal]] * [[Cees den Heyer]] (1942), teolooch * [[Sugar Lee Hooper]] (1948-2010), sjongster * [[Frédérique Huydts]] (1967-2006), aktrise * [[Cornelis Jol]] alias 'Houtebeen' (1597-1641), admiraal en piraat * [[Wim Kan]] (1911-1983), kabaretier * [[Jan Pronk (politikus)|Jan Pronk]] (1940), PvdA-politikus * [[Jean Pierre Rawie]] (1951), dichter en oersetter ==Keppelings om utens== * [http://www.centrum-scheveningen-dorp.nl Skeveningen-doarp] * [http://www.scheveningsnieuws.com Scheveningsnieuws.com Deistich nijs út Skeveningen] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Scheveningen}} }} {{Koördinaten|52_06_29_N_4_16_23_E_type:city(468711)_region:NL-ZH|52°&nbsp;06'&nbsp;n. &nbsp;Br.,&nbsp;4°&nbsp;16'&nbsp;÷.&nbsp;L.}} [[Kategory:Skeveningen| ]] [[Kategory:Plak yn De Haach]] c9okqkt45gymkbk0aeavzgpckwe2bmc 1237965 1237964 2026-08-06T08:12:33Z RomkeHoekstra 10582 1237965 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Skeveningen | ôfbylding = Den Haag Scheveningen Kurhaus 03.jpg | ôfbyldingstekst = Kurhaus | flagge = Scheveningen vlag.svg | wapen = Scheveningen wapen.svg | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of South Holland.svg|20px]] [[Súd-Hollân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[De Haach]] | ynwennertal = 16.570 <small>(2014)</small> | oerflak = | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = | koördinaten = | postkoade = | netnûmer = 070 | webside = | mapname = Súd-Hollân | lat_deg = 52 | lat_min = 6 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 4 | lon_min = 16 | lon_sec = 43 | lon_dir = E | ôfbylding99 = Haagse stadsdeel-scheveningen.PNG | ôfbyldingstekst99 = Stedsdiel Skeveningen yn De Haach. }} '''Skeveningen'''<ref>[https://www.omropfryslan.nl/nijs/491653-fan-vladivostok-nei-skeveningen ''Fan Vladivostok nei Skeveningen'', op Omrop Fryslân]</ref> ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Scheveningen'') is in [[baaiplak]], earder [[fiskersplak]] en stedsdiel fan [[De Haach]]. Skeveningen wie nea in selsstannige gemeente, mar it hat wol in eigen wapen, offisjeel erkend troch de gemeenteried fan De Haach (foarstel 136 fan 23 maart 1984). Sels yn 'e Midsiuwen hearde it ta itselde bestjoerlike gebiet as De Haach. == Skiednis == De ierste fermelding fan 'e namme Skeveningen giet werom op om-en-de-by it jier 1280. De earste ynwenners wiene mooglik [[Angelsaksen]]. Oare skiedkundigen tinke earder oan in [[Skandinaavje|Skandinavyske]] oarsprong. Fiskerij wie de wichtichste boarne fan ynkomsten. [[Ofbyld:Battle of Scheveningen (Slag bij Ter Heijde)(Jan Abrahamsz. Beerstraten).jpg|thumb|left|Slach by Skeveningen.]] De Slach by Skeveningen waard op 10 augustus 1653 foar de kust fan it doarp fochten tusken de [[Ingelân|Ingelske]] en Hollânske float. Tûzenen minsken sammelen har op it strân om te sjen nei de slach. Yn 1660 pikte it haadskip fan [[Edward Montagu|Montagu]] de Ingelske kening op yn Skeveningen om de [[Ingelske Restauraasje]] te foltôgjen. Yn 1663 krige Skeveningen in wei nei it oanbuorjende De Haach (hjoeddeiske namme: Scheveningseweg). [[Ofbyld:The beach, Scheveningen, Holland-LCCN2001699546.jpg|thumb|left|Bomskûten en toerisme op it Skeveningske strân.]] Yn 1470 ferneatige in swiere stoarm de tsjerke en de helte fan 'e huzen. It doarp waard op 'e nij troch stoarmen troffen yn 1570, 1775, 1825, 1860, 1881 en 1894. Nei de lêste stoarm namen de doarpsbewenners it beslút in haven oan te lizzen. Oant dy tiid hiene de fiskersboatsjes in flakke boaiem (bomskûten) en waarden se it strân oplutsen. Tsjin om-en-by 1870 wiene der mear as 150 fan sokke boaten yn gebrûk. Sadree't de haven yn 1904 ree wie, ferfongen modernere skippen de bomskûten. Op 30 novimber 1813 kaam prins Willem Freark fan Oranje, de lettere kening [[Willem I fan de Nederlannen|Willem I]], op it strân fan Skeveningen oan lân om de macht yn Nederlân oer te nimmen neidat de [[Frânsen]] ferdreaun wiene. Dat barde neidat syn heit, steedhâlder [[Willem V fan Oranje-Nassau|Willem V]] yn 1795 fanôf itselde plak foar de Frânsen flechtsje moast. File:Strand bij Scheveningen, ca. 1825 Gezigt van het strand en de duinen te Scheveningen en Voorstelling van het badhuis van den heer Pronk Vue du rivage et des dunes a Scheveninge et representation des Bains appartement à , BI-B-FM-116-27.jpg|thumb|left|It badhûs fan Jacob Pronk.]] Yn 1818 iepene Jacob Pronk in houten gebou yn 'e dunen by de see. It houten gebou hie in ûntfangstromte en fjouwer keamers mei in tobbe dêr't minsken werstelle koene fan in sykte. Pronk hie ek twa wetterkarren. Dat markearre it begjin fan Skeveningen as baaiplak. Sûnt dy tiid hat Skeveningen him as toeristysk plak foar fakânsjegongers út hiel Jeropa ûntwikkele, benammen út Dútslân. It gebou waard yn 'e hjerst opbrutsen en opslein en yn 'e maitiid wer opboud. == It Kurhaus == It hotel Kurhaus waard iepene yn 1886. It doarp waard troch de iuwen hinne al besocht troch ferskate Nederlânske keunstners om de op it strân lizzende bomskûten of fiskers oan it wurk te skilderjen. Bekende skilders dy't it doarp fêstleine binne ûnder oaren [[Adriaen van de Velde]], [[Simon de Vlieger]] en [[Hendrik Willem Mesdag]], waans grutte panorama fan 14 meter heech en 120 meter breed it eartiidske Skeveningen út 1881 bewarre hat. De [[Ynternasjonale Reedridersuny]] waard yn 1892 oprjochte yn Skeveningen. === Twadde Wrâldkriich === Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waarden de bûlevard en grutte dielen fan Skeveningen hermetysk sluten foar bewenners. Wa't der toch kaam, rûn grut gefaar. De Dútske besetter boude in ferdigingsliny oan 'e kust en dêrom moasten tûzenen Skeveningers har hûs ferlitte. In soad huzen, strjitten en ek de âlde pier waarden ôfbrutsen. [[Ofbyld:Cellenbarakken Strafgevangenis Scheveningen.jpg|thumb|left|Oranjehotel (1950).]] Yn Skeveningen stie ek it [[Oranjehotel]], dêr't de nazy's tûzenen fersetsminsken en politike finzenen finzen setten. In soad fan harren waarden hjir tamtearre of wachten dêre op har eksekúsje. Hjoed-de-dei is it in nasjonaal monumint en museum. Der bestiet anekdoatysk bewiis dat de namme Skeveningen yn 'e Twadde Wrâldkriich brûkt waard as in [[sjibbolet]] om Dútske spionnen te identifisearjen. Foar Dútsktaligen is de kombinaasje "sch" oan it begjin lestich út te sprekken. Hja sizze al gau fan Sjevingen ynstee fan de hurde sch-klank yn 'e namme te brûken. == Veronica-skip, Mebo II en Norderney == Sûnt 21 april 1960 stjoerde it piratestasjon [[Radio Veronica]] syn programma's fanút in ankerplak op 'e Noardsee út, likernôch seis km út de kust fan Skeveningen wei, oarspronklik ûnder de namme Vrije Radio Omroep Nederland (VRON). It stasjon krige yn 1970 fersterking fan [[Radio Noordzee Internationaal]] en ein 1972 troch it op 'e nij útein sette [[Radio Caroline]]. Doe't Nederlân op 1 septimber 1974 it Ferdrach fan Straasburch ratifisearre, frege Veronica in wetlike status oan en waard it de VOO, ferhuze Caroline syn ankerplak nei de Ingelske kust en hold RNI op te bestean. Bekende foarfallen yn dizze perioade wiene ûnder mear it strânjen fan it Veronica-skip, de Norderney, dat yn in stoarm syn anker ferlear en op 2 april 1973 op it strân fan Skeveningen telâne kaam, en in brânbomoanslach op it RNI-skip, de Mebo II, op 15 maaie 1971. [[Ofbyld:Aprilstorm, radioschip Veronica door storm gestrand bij Scheveningen, bemannings, Bestanddeelnr 926-3170.jpg|thumb|left|It op it strân lizzende radioskip Veronica.]] Sûnt de jierren 1970 is de befolking fan it oarspronklike Skeveningen feroare om't de fiskersyndustry tebekrûn en der oare bewenners kamen. De measte huzen fan fiskers, kapteins en trawlereigners waarden ôfbrutsen. Guon binne bewarre bleaun en wurde troch de oerheid beskerme, wêrûnder guon fan 'e oarspronklike 'hofkes', yn in ôffrede gebiet mei lytse rigehuzen oan wjerskanten. [[Slobodan Milošević]], de tredde presidint fan [[Servje en Montenegro]], waard op 11 maart 2006 dea oantroffen yn syn sel yn it detinsjesintrum fan it [[Joegoslaavjetribunaal]] yn Skeveningen. == Identiteit == Skeveningen hat as fiskersdoarp altiten in sterke eigen identiteit hân, ek al foel it bestjoerlik ûnder De Haach. Sa hie it in eigen fuotbalklub dy't yn 'e heechste Nederlânske difyzje spile (namme: "Scheveningen Holland Sport"). Yn 'e rin fan 'e twadde helte fan 'e 20e iuw waard dizze klub twongen om te fúsearjen mei [[ADO Den Haag]]. [[Ofbyld:Scheveningse vrouwen aan het netten boeten, Bestanddeelnr 905-7692.jpg|thumb|left|Fiskersfroulje dy't netten reparearje yn 'e jierren 1950.]] Skeveningen hie ek in eigen dracht. De manljusdracht ferdwûn al yn 'e jierren 1930. By froulju wie it oant nei de [[Twadde Wrâldkriich]] noch gewoan om de Skeveninger dracht te dragen. Dêrnei rekke de dracht stadichoan út it strjitbyld. Yn it jier 2000 droegen noch likernôch 85 froulju de dracht, dêrnei is de dracht folslein út it strjitbyld ferdwûn. Allinnich by folkloaristyske dagen lykas ''Vlaggetjesdag'' wurdt de dracht noch droegen. It doarp hat ek in eigen dialekt, dat lykwols allinnich noch troch âldere minsken goed praat wurdt. Religieus hat it doarp sûnt de 16e iuw altiten in rjochtsinnich protestantsk karakter hân. De iennige reformatoaryske basisskoalle fan De Haach stiet yn Skeveningen, de Eben-Haëzerskoalle. Tradisjoneel wie it grifformearde folksdiel sterk fertsjintwurdige yn Skeveningen. It doarp telt in grut tal protestantske tsjerken. == Wiken == Skeveningen bestiet út de lytsere [[Wenwyk|wiken]]: {| class="wikitable" style="background: transparent; border: none;" | * [[Renbaankwartier]] * [[Belgisch Park]] * [[Duinoord]] * [[Duindorp]] * [[Geuzen- en Statenkwartier]] * [[Havenkertier (Skeveningen)|Havenkertier]] | * [[Oostduinen]] * [[Scheveningen-Dorp]] (sintrum) * [[Van Stolkpark]] * [[Westbroekpark en Duttendel]] * [[Zorgvliet (De Haach)|Zorgvliet]] |} == Toerisme en eveminten == [[Ofbyld:Nieuwjaarsduik.jpg|thumb|260px|Nijjiersdûk.]] * Op 'e earste dei fan it jier wurdt yn Skeveningen de Nijjiersdûk organisearre. * Vlaggetjesdag wurdt yn 'e maitiid fierd as de nije hearring feild wurdt. * Simmerdeis wurdt der regelmittich fjoerwurk ôfstutsen. * Tusken de Twadde Krystdei en Nijjiersdei stride Duindorp en Skeveningen-doarp om de grutste bult fan pallets te bouwen. De bult wurdt fuort nei it Aldjier yn 'e brân stutsen. === It besjen wurdich === [[Ofbyld:Scheveningse pier 2016 4.jpg|thumb|260px|De pier.]] * De pier. * [[Madurodam]]. * De Alde tsjerke fan Skevingen is it âldste bouwurk fan it doarp. De tsjerke waard boud yn 'e 15e iuw en is in ryksmonument. === Musea === * [https://panorama-mesdag.nl/ Mueum Panorama Mesdag] * [https://www.atlantikwallmuseum.nl/nl/}Atlantikwall Museum Scheveningen] * [https://www.beeldenaanzee.nl/ Museum Bylden oan See] * [https://www.muzeescheveningen.nl/ Muzee Scheveningen] * [https://www.museumschip-mercuur.nl/ Museumskip Hr. Ms. Mercuur] == Berne yn Skeveningen == * [[Philip Bloemendal]] (1918-1999), nijslêzer, presintator fan [[Polygoon-sjoernaal]] * [[Cees den Heyer]] (1942), teolooch * [[Sugar Lee Hooper]] (1948-2010), sjongster * [[Frédérique Huydts]] (1967-2006), aktrise * [[Cornelis Jol]] alias 'Houtebeen' (1597-1641), admiraal en piraat * [[Wim Kan]] (1911-1983), kabaretier * [[Jan Pronk (politikus)|Jan Pronk]] (1940), PvdA-politikus * [[Jean Pierre Rawie]] (1951), dichter en oersetter ==Keppelings om utens== * [http://www.centrum-scheveningen-dorp.nl Skeveningen-doarp] * [http://www.scheveningsnieuws.com Scheveningsnieuws.com Deistich nijs út Skeveningen] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Scheveningen}} }} {{Koördinaten|52_06_29_N_4_16_23_E_type:city(468711)_region:NL-ZH|52°&nbsp;06'&nbsp;n. &nbsp;Br.,&nbsp;4°&nbsp;16'&nbsp;÷.&nbsp;L.}} [[Kategory:Skeveningen| ]] [[Kategory:Plak yn De Haach]] 5ujrzhtf30qhaepwzk2n9et2h5qqn2e 6 83278 1237966 1164105 2026-08-06T09:58:18Z MrKeefeJohn 40380 This file is now on Wikimedia Commons at https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Little,_Brown_Book_Group_logo.png (moved with FileImporter). 1237966 wikitext text/x-wiki == Omskriuwing == It logo fan 'e útjouwerij de Little, Brown Book Group. Dit is in logo besteande út simpele letters en/of ienfâldige geometryske foarmen dy't net oer de drompel fan orizjinaliteit komt om oanspraak meitsje te kinnen op auteursrjochtlike beskerming. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} {{NowCommons|Little, Brown Book Group logo.png}} f90v68gb0pre0vomfp6yxzhvxglm6p2 0 141801 1237929 1237040 2026-08-05T16:54:47Z FreyaSport 40716 /* Foarfallen */ Dronryp wint de Freule 1237929 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} == Foarfallen == ;jannewaris * [[1 jannewaris|1]] - [[Bulgarije]] fiert de [[euro]] yn as nasjonale [[muntienheid]], en wurdt dêrmei it 21e lân yn 'e [[Eurosône]]. * [[1 jannewaris|1]] - Yn de [[Nederlân]]ske haadstêd [[Amsterdam]] rekket de [[Vondeltsjerke]] slim skansearre by in grutte brân. * [[1 jannewaris|1]] - By de saneamde [[Nijjiersbrân fan Crans-Montana]] komme by in brân yn in [[kafee]], yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Crans-Montana]], in plak yn it kanton [[Wallis]], 41 minsken om it libben en reitsje nochris 115 oaren [[ferwûne]]. * [[3 jannewaris|3]] - De [[Feriene Steaten]] fiere oanfallen út op ferskate plakken yn it noarden fan [[Fenezuëla]]. Tagelyk wurde de Fenezolaanske [[presidint]] [[Nicolás Maduro]] en syn [[oarehelte|frou]] [[Cilia Flores]] fan har bêd lichten troch Amerikaanske [[kommando's]] en [[ûntfierd]] nei de Feriene Steaten ta, dêr't se yn it [[tichthûs (finzenis)|tichthús]] ferdwine. * [[3 jannewaris|3]] - [[Ekwatoriaal Guinee]] ferpleatst syn [[haadstêd]] fan [[Malabo]] op it eilân [[Bioko]] nei [[Ciudad de la Paz]] op it [[fêstelân]] fan [[Afrika]]. * [[6 jannewaris|6]] - It westen fan [[Japan]] wurdt troffen troch in [[ierdbeving]] fan 6,2 op 'e [[skaal fan Richter]]. It epysk sintrum lei yn it [[Prefektueren fan Japan|prefektuer]] [[Shimane (Prefektuer)|Shimane]], it eilân [[Honshu]]. * [[7 jannewaris|7]] - Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêd [[Minneapolis]] wurdt de [[demonstraasje (protest)|demonstrante]] [[Moard op Renée Good|Renée Good]] fermoarde troch aginten fan 'e [[Immigration and Customs Enforcement]] (ICE). * [[8 jannewaris|8]]-[[9 jannewaris|9]] - De [[protesten yn Iran (jannewaris 2026)|massale protesten]] yn [[Iraan]] wurde yn bloed smoard troch de [[plysje]] en de [[feilichheidstsjinst]]en, wêrby't neffens de berjochten tsientûzenen [[demonstraasje (protest)|demonstranten]] deamakke wurde. * [[14 jannewaris|14]] - Yn it [[Tailân|Taiske]] distrikt [[Sikhio (distrikt)|Sikhio]] falt in kraan op in passazjierstrein, wêrby't 30 minsken omkomme en 64 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[14 jannewaris|14]] - Nei [[Grienlânkrisis|oanhâldende drigeminten]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] om [[Grienlân]] mei [[geweld]] te [[anneksearjen]], begjint [[Denemark]], dêr't Grienlân ta heart, de [[militêre oefening]] [[Operaasje Artic Endurance]]. Sân [[Jeropa|Jeropeeske]] bûnsgenoaten, wêrûnder [[Nederlân]], stjoere troepen. * [[17 jannewaris|17]] - Yn 'e [[Paraguay]]aanske [[haadstêd]] [[Asunción]] ûndertekenje fertsjintwurdigers fan 'e [[Jeropeeske Uny]] en [[Mercosur]], in [[ekonomy]]sk ferbûn besteande út [[Argentynje]], [[Brazylje]], [[Oerûguay]] en Paraguay, in [[Partnerskipsoerienkomst tusken de Jeropeeske Uny en Mercosur|frijhannelsoerienkomst]]. * [[18 jannewaris|18]] - Yn [[Spanje]] fynt benoarden it plak [[Kordoba (Spanje)|Kordoba]], yn de [[Spaanske autonome mienskippen|autonome mienskip]] [[Andalûsje]], [[Treinramp by Kordoba|in treinramp]] plak. Dêrby komm 46 minsken om en reitsje 291 oaren [[ferwûne]]. * [[18 jannewaris|18]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] bedriget [[Denemark]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Dútslân]], [[Frankryk]], it [[Feriene Keninkryk]] en [[Nederlân]] mei in ferheging fan 'e [[hannelstaryf|hannelstariven]], om't dy lannen it weage hawwe en stjoer troepen nei [[Grienlân]] ta om diel te nimmen oan 'e [[militêre oefening]] [[Operaasje Arctic Endurance]]. Dêrtroch komt de [[Grienlânkrisis]] ta in hichtepunt. [[Iislân]], [[Sloveenje]], [[Estlân]] en [[Belgje]] beslute yn reäksje op Trump syn drigeminten om ek noch troepen te stjoeren, hoewol't se dat earst net fan doel wiene. * [[20 jannewaris|20]] - Yn 'e [[Twadde Keamer]] spjalte 7 leden fan 'e [[PVV]]-fraksje har ôf en foarmje de [[Groep Markuszower]]. De PVV giet dêrtroch yn it [[parlemint]] fan 26 nei 19 sitten en is net mear de grutste [[politike partij|partij]]. * [[21 jannewaris|21]] - Op it [[World Economic Forum]] yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Davos]] wurdt de [[Grienlânkrisis]] (foarearst) besward nei't de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] syn plan ûntpraat is om [[Grienlân]] mei [[geweld]] te [[anneksearjen]]. * [[22 jannewaris|22]] - De [[Feriene Steaten]] ferlitte (nei in opsistermyn fan 1 jier) formeel de [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO). * [[24 jannewaris|24]] - Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêd [[Minneapolis]] wurdt de [[demonstraasje (protest)|demonstrant]] [[Moard op Alex Pretti|Alex Pretti]] fermoarde troch aginten fan 'e [[Immigration and Customs Enforcement]] (ICE). * [[27 jannewaris|27]] - De [[Jeropeeske Uny]] en [[Yndia]] slute in [[Yndiaask-Jeropeeske Frijhanneloerienkomst|fiergeande frijhannelsoerienkomst]]. ;febrewaris * [[3 febrewaris|3]] - By [[oanfallen fan Boko Haram yn Kwara (2026)|oanfallen]] fan 'e [[islamisme|islamistyske]] [[terrorisme|terreurgroep]] [[Boko Haram]] yn 'e [[Nigearia|Nigeriaanske]] steat [[Kwara]] falle teminsten 162 deaden. * [[4 febrewaris|4]] - Foar [[Noard-Nederlân]] kundiget it [[KNMI]] yn 'e iere moarn in [[waaralaarm]] ôf fanwegen [[izel]]. * [[6 febrewaris|6]]-[[22 febrewaris|22]] - Yn noardlik [[Itaalje]] wurde de [[Olympyske Winterspullen 2026|Olympyske Winterspullen]] fan [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]] holden. * [[9 febrewaris|9]] - By [[sjitpartij yn Tumbler Ridge|in sjitpartij]] yn it ôfhandige [[Tumbler Ridge (Britsk-Kolumbia)|Tumbler Ridge]], yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]], komme teminsten 9 persoanen om (de skutter ynbegrepen) en reitsje nochris 27 oare [[ferwûne]]. * [[20 febrewaris|20]] - It [[Amerikaansk Heechgerjochtshôf]] docht de [[fûnis|útspraak]] dat de [[Amerikaanske presidint]] [[Donald Trump]] ûnder de besteande [[wet]]jouwing net it rjocht hat om [[ynfierheffing]]s op te lizzen yn 'e mjitte wêryn't er dat dien hat. Dêrmei wurde de measte ynfierheffings fan Trump neatich ferklearre. * [[22 febrewaris|22]] - By [[militêre operaasje yn Jalisco (2026)|in operaasje]] yn 'e steat [[Jalisco]] deadet it [[Meksikaanske Leger]] 62 leden fan it [[drugskartel]] [[Cartél Jalisco Nuevo Generación|CJNG]], ûnder wa de kartelbaas [[El Mencho]]. De leden fan it kartel rjochtsje neitiid by in opskuor grutskalige skea en [[fersteuring fan 'e iepenbiere oarder]] oan. * [[23 febrewaris|23]] - Yn [[Nederlân]] wurdt nei in [[kabinetsformaasje|formaasje]] fan 117 [[dagen]] it [[Kabinet-Jetten]] ynstallearre. * [[26 febrewaris|26]] - It sûnt [[2024]] slommerjende konflikt tusken [[Pakistan]] en [[Afganistan]] lôget op ta [[Afgaansk-Pakistaanske Oarloch|in iepen oarloch]], wêrby't de [[Pakistaanske Loftmacht]] de Afgaanske [[haadstêd]] [[Kabûl]] [[bombardemint|bombardearret]]. * [[28 febrewaris|28]] - De [[Iraanoarloch]] brekt út wannear't [[Israel]] en de [[Feriene Steaten]] úteinsette mei grutskalige [[bombardemint]]en fan 'e [[Iraan]]ske [[haadstêd]] [[Teheran]] en oare stêden. [[Kritisy]] wize derop dat it ûnder it [[ynternasjonaal rjocht]] om in yllegale [[oarloch]] giet. De Iraanske opperste lieder, [[grutajatollah]] [[Ali Chamenei]], wurdt troch de Israeeljers doelbewust [[fermoarde]]. Dat liedt ta in grutte eskalaasje fan it konflikt, wêrby't Iraan net inkeld ferjildingsoanfallen útfiert op Israel, mar ek op Amerikaanske [[legerbasis|militêre fasiliteiten]] en [[ambassade|diplomatike fertsjintwurdigings]] yn [[Irak]], [[Jordaanje]], [[Koeweit]], [[Saûdy-Araabje]], [[Bachrein]], [[Katar]], de [[Feriene Arabyske Emiraten]] en [[Omaan]]. ;maart * [[1 maart|1]] - By it [[Bloedbad fan Abiemnom]] wurde yn [[Abiemnom]], yn it noarden fan [[Súd-Sûdaan]], teminsten 169 [[Dinka (folk)|Dinka]] [[fermoarde]] by in oanfal troch leden fan in oare [[etnyske groep]], de [[Nûer (folk)|Nûer]]. * [[2 maart|2]] - De [[Libanon|Libaneeske]] [[milysje]] [[Hezbollah]] ynterveniëarret oan 'e kant fan [[Iraan]] yn 'e [[Iraanoarloch]] troch it noarden fan [[Israel]] te besjitten mei [[raket]]ten. Israel reägearret mei bûtenproporsjoneel swiere [[bombardemint]]en fan net inkeld [[militêr]]e, mar ek [[boarger]]like doelen yn hiel Libanon. * [[6 maart|6]]-[[7 maart|7]] - By [[oerstreamings yn Kenia (2026)|oerstreamings]] yn [[Kenia]] komme teminsten 66 minsken om. * [[6 maart|6]]-[[15 maart|15]] - Yn [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], yn noardlik [[Itaalje]], wurde de [[Paralympyske Winterspullen 2026|Paralympyske Winterspullen]] holden. It [[evenemint]] is omstriden, mei't it [[Ynternasjonaal Paralympysk Komitee]] [[Ruslân]] en [[Wyt-Ruslân]] wer tastiet om ûnder eigen [[flagge]] diel te nimmen, wylst de [[Russysk-Oekraynske Oarloch]], wêrfoar't de beide lannen fan ynternasjonale sporteveneminten ferballe wiene, noch altyd trochgiet. * [[8 maart|8]] - Yn [[Iraan]] folget [[Mozjtaba Chameneï]], de [[soan]] fan 'e troch [[Israel]] yn it ramt fan 'e oangeande [[Iraanoarloch]] [[fermoarde]] [[ajatollah]] [[Ali Chameneï]], syn [[heit]] op as [[opperste lieder (Iraan)|opperste lieder]]. * [[16 maart|16]] - By [[klinykbombardemint yn Kabûl (2026)|in bombardemint]], útfierd troch [[Pakistan]] yn it ramt fan 'e oangeande [[Afgaansk-Pakistaanske Oarloch]], op in [[ôfkickklinyk]] yn 'e [[Afganistan|Afgaanske]] [[haadstêd]] [[Kabûl]] komme teminsten 400 minsken om. * [[24 maart|24]] - De [[Jeropeeske Uny]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]] slute in [[frijhannel]]sferdrach, [[AEUFTA]]. * [[25 maart|25]] - By in [[rjochtsaak]] yn 'e [[Feriene Steaten]] wurde [[Meta (bedriuw)|Meta]] (de [[memme-ûndernimming]] fan [[Facebook]] en [[Instagram]]) en [[YouTube]] ferantwurdlik holden foar it moedwillich feroarsaakjen fan [[ferslaving]] oan [[sosjale media]], en feroardiele ta it beteljen fan [[$]]6&nbsp;miljoen oan [[boete (jild)|boetes]] en [[skeafergoeding]]. * [[25 maart|25]] - Mei [[Sarah Mullally]] wurdt yn [[Ingelân]] foar it earst in [[frou]] ynstallearre as [[aartsbiskop fan Canterbury]] en aldendeisk haad fan 'e [[Anglikaanske Tsjerke]]. ;april * [[1 april|1]]-[[11 april|11]] - De [[Artemis II]]-misje fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romtefeart]]organisaasje [[NASA]] makket in rûntsje om 'e [[moanne (byplaneet fan 'e Ierde)|moanne]] en keart ûnskansearre werom op 'e [[Ierde (planeet)|Ierde]]. It is de earste bemanne romtefeartmisje bûten in [[baan (astronomy)|baan]] om 'e Ierde sûnt [[Apollo&nbsp;17]] yn [[1972]]. * [[7 april|7]] - Yn 'e oangeande [[Iraanoarloch]] komme de [[Feriene Steaten]] en [[Iraan]] ûnder bemiddeling fan [[Pakistan]] in [[sjitferbod]] fan fjirtjin [[dagen]] oerien. De trêde partij yn 'e [[oarloch]], [[Israel]], leit him dêr ûnder Amerikaanske druk mei tsjinnichheid by del. * [[12 april|12]] - By de [[Hongaarske parlemintsferkiezings (2026)|Hongaarske parlemintsferkiezings]] wurdt de [[politike partij]] [[FIDESZ]] fan 'e langjierrige [[premier]] [[Viktor Orbán]] ferslein troch [[Tisza (partij)|Tisza]] fan [[opposysje (polityk)|opposysjelieder]] [[Péter Magyar]]. Hoewol't it ferskil yn stimmen net iens sa mâle grut is, wint Tisza, troch it [[kiesdistrikt]]estelsel dat Orbán ynfierd hat, de grutte mearderheid fan 'e parlemintssitten. * [[13 april|13]] - Yn 'e [[Iraanoarloch]] begjinne de [[Feriene Steaten]] mei in eigen blokkade fan 'e [[Iraan]]ske blokkade fan 'e [[Strjitte fan Hormûz]]. * [[16 april|16]] - Under druk fan 'e [[Feriene Steaten]] stimt [[Israel]] yn mei in [[sjitferbod]] oan it [[Libanon|Libaneeske]] front fan 'e [[Iraanoarloch]]. * [[19 april|19]] - By de [[Bulgaarske parlemintsferkiezings (2026)|parlemintsferkiezings]] yn [[Bulgarije]] wint [[Progresivna Bălgarija|PB]], de [[politike partij|partij]] fan 'e pro-[[Ruslân|Russyske]] âld-[[presidint]] [[Rumen Radev]] de mearderheid fan 'e sitten. * [[21 april|21]] - It [[sjitferbod]] yn 'e [[Iraanoarloch]] wurdt ferlinge. * [[25 april|25]] - By [[offinsyf yn Noard-Maly (april-maaie 2026)|in offinsyf]] fan it [[Befrijingsfront fan Azawad]] (in [[nasjonalist]]yske groepearring stribjend nei in eigen steat foar de [[Tûareks]]) y.g.m. [[Islamityske Steat|IS]] wurde de stêd [[Tikal]] en in diel fan 'e stêd [[Gao]] ferovere op it [[Maly|Malineeske]] [[kriichsmacht|leger]]. * [[27 april|27]] - [[Kening]] [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]], [[keninginne]] [[Máxima Zorreguieta|Máxima]] en oare leden fan 'e [[Hûs Oranje-Nassau|keninklike famylje]] fiere [[Keningsdei]] yn [[Dokkum]]. ;maaie * [[1 maaie|1]] - De [[Feriene Arabyske Emiraten]], dy't ien fan 'e grutste oaljeprodusinten fan 'e wrâld binne, stappe út 'e [[OPEC]], it [[kartel]] fan [[ierdoalje]]produsearjende lannen. * [[4 maaie|4]] - By de [[Fjoerwurkramp yn Liuyang]], yn [[Sina]], komme by in grutte [[ûntploffing]] 37 minsken om en reitsje 51 oaren [[ferwûne]]. * [[16 maaie|16]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) ropt [[ebola-epidemy yn 'e Demokratyske Republyk Kongo (2026)|de útbraak]] fan it [[ebola]]firus yn it noardeasten fan 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]] út ta in [[epidemy]] fan ynternasjonale soarch. * [[20 maaie|20]] - Ald-[[presidint]] [[Raúl Castro]] fan [[Kuba]] wurdt troch de [[Feriene Steaten]] [[ynsteatfanbeskuldigingstelling|oanklage]] foar it delsjitten, yn [[1996]], fan twa [[privee-fleantúch]]jes mei Amerikaanske [[boarger]]s oan board, dy't boppe Kuba [[pamflet]]ten útstruiden wêryn't oproppen waard ta ferset tsjin it Kubaanske regear. Om dit 30 jier nei dato nochris te dwaan wurdt algemien sjoen as in besykjen fan 'e Feriene Steaten om Kuba fierder ûnder druk te setten. * [[22 maaie|22]] - It begjin fan in [[hjitteweach]] yn in grut diel fan [[Jeropa]], wêrby't, foar [[maaie]], [[temperatuer]]en berikt wurde dy't sûnder presedint binne. * [[22 maaie|22]] - By [[myngasûntploffing yn Liushenyu (2026)|in myngasûntploffing]] yn in [[stienkoal]]myn yn it [[Sina|Sineeske]] [[Liushenyu]] komme 82 [[mynwurker]]s om. ;juny * [[1 juny|1]] - In [[ierdbeving op Mindanao (2026)|swiere ierdbeving]] fan 7,8 op 'e [[skaal fan Richter]] treft it eilân [[Mindanao]] yn 'e súdlike [[Filipinen]]. Der komme 82 [[minske]]n om en 1.319 oaren reitsje [[ferwûne]]. * [[11 juny|11]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] (NOAA) stelt fêst dat it [[klimaat]]ferskynsel [[El Niño]] him wer foardocht. * [[11 juny|1]]-[[19 july]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]], [[Meksiko]] en [[Kanada]] wurdt it [[Wrâldkampioenskip Fuotbal 2026]] holden. [[Spanje]] wurdt foar de twadde kear wrâldkampioen. * [[11 juny|11]] - By [[Vogelwaarde]], yn [[Siuwsk-Flaanderen]], fljocht in te hurd ridende [[auto]] út 'e bocht en skept op in njonken de [[wei]] lizzend [[fytspaad]] in [[skoalklasse]] út [[Axel (plak)|Axel]] dy't op [[skoalkamp]] is. Trije [[bern (persoan)|bern]] en de [[direktrise]] fan 'e skoalle komme om, wylst ferskate oare skoalbern [[swierferwûne]] yn it [[sikehûs]] bedarje. * [[15 juny|15]]-[[17 juny|17]] - De [[Feriene Steaten]] en [[Iraan]] ûndertekenje it [[Memorandum fan Islamabad]], in fierder út te wurkjen oerienkomst, dy't it útgongspunt foarmje moat foar [[ûnderhanneling]]s om in ein oan 'e [[Iraanoarloch]] te meitsjen. * [[18 juny|18]]-[[29 juny|29]] - By in [[Jeropeeske hjitteweach (juny 2026)|swiere hjitteweach]] yn [[Noardwest-Jeropa]] rinne de [[temperatuer]]en oerdeis op oant boppe de 40&nbsp;[[°C]]. Yn [[Nederlân]] berikt de [[hjittens]] op freed [[26&nbsp;juny]] in hichtepunt mei in rekôrtemperatuer fan 39,4&nbsp;°C yn it [[Limburch (Nederlân)|Limburchske]] [[Ell (Nederlân)|Ell]]. Yn [[Fryslân]] wurde dyselde deis temperatueren fan 33,6&nbsp;°C metten. * [[21 juny|21]] - By it ûntbleatsjen fan it [[Nasjonaal Monumint Ulu Kora|Nasjonaal Moluksk Monumint Ulu Kora]] op 'e Lloydkade yn [[Rotterdam]] biedt [[premier]] [[Rob Jetten]] út namme fan it [[Nederlân]]sk [[regear]] formeel syn [[ûntskuldiging]]s oan foar de behanneling fan 'e earste [[generaasje]] [[Molukkers yn Nederlân]]. * [[22 juny|22]] - De yn syn eigen lân tige [[populêr|ympopulêre]] [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[premier]] [[Keir Starmer]] kundiget syn ôftreden oan. * [[24 juny|24]] - By [[ierdbevings yn Fenezuëla (2026)|twa swiere ierdbevings efterinoar]] fan 7,2, resp. 7,5 op 'e [[skaal fan Richter]] wurdt yn it noardwesten fan [[Fenezuëla]] slimme skea oanrjochte. Op [[1&nbsp;augustus]] stiet it deadetal op mear as 5.500 en binne der krapoan 17.000 [[ferwûne]]n teld, wylst noch 18.000–50.000 [[minske]]n [[fermist]] wurde. ;july * [[3 july|3]]-[[9 july|9]] - Yn [[Iraan]] wurdt de [[steatsbegraffenis]] holden fan 'e [[heechste lieder fan Iraan|alderheechste lieder]] [[Ali Chameneï]], dy't yn [[febrewaris]] omkaam by in [[Israel]]ysk [[bombardemint]] yn it ramt fan 'e [[Iraanoarloch]]. * [[6 july|6]] - Yn it ramt fan it [[Fredesplan foar Gaza]] jout de militante [[Palestina|Palestynske]] [[fersetsbeweging]] [[Hamas]] it boargerlik [[bestjoer]] oer de [[Gazastripe]] op. * [[7 july|7]] - It [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee]] heft de útsluting fan it [[Russysk Olympysk Komitee]] op, sadat [[Ruslân|Russen]] tenei wer ûnder harren eigen [[flagge]] oan 'e [[Olympyske Spullen]] meidwaan kinne. * [[8 july|8]] - It [[sjitferbod]], dat ôfsprutsen wie ûnder it [[Memorandum fan Islamabad]], beswykt ûnder skeinings fan beide kanten. De [[Feriene Steaten]] en [[Iraan]] ferfetsje harren [[bombardemint]]en en besjittings oer en wer yn it ramt fan 'e [[Iraanoarloch]]. * [[12 july|12]] - By in [[kafeebrân yn Bangkok (2026)|kafeebrân]] yn 'e [[Tailân|Taiske]] [[haadstêd]] [[Bangkok]] komme 34 lju om en reitsje mear as 70 oaren [[ferwûne]]. * [[20 july|20]] - [[Andy Burnham]] wurdt troch [[kening]] [[Karel III fan it Feriene Keninkryk|Karel III]] oansteld as [[premier]] fan it [[Feriene Keninkryk]] as opfolger fan [[Keir Starmer]]. Hy is de sânde premier yn tsien jier. * [[20 july|20]] - De [[Hûtys|Hûty]]-rebellen yn [[Jemen]] kundigje in blokkade ôf fan 'e [[Strjitte fan Bab-el-Mandeb]] (fan 'e [[Reade See]] nei de [[Golf fan Aden]]) foar [[Saûdy-Araabje|Saûdyske]] [[skip]]pen. * [[20 july|20]] - [[Presidint]] [[Daniel Ortega]] fan [[Nikaragûa]] kundiget oan dat der tenei gjin [[ferkiezing]]s mear plakfine sille yn syn lân. * [[22 july|22]]-[[30 july|30]] - Omreden fan grutte [[Natoerbrannen yn Jeropa (2026)|natoerbrannen]] moatte yn [[Frankryk]], [[Spanje]] en [[Portegal]] 300.000 [[minske]]n út harren wenplakken [[evakuëarre]] wurde. Yn Frankryk, dêr't de natoerbrannen benammen by [[Bordeaux]] woede, wurdt sprutsen fan 'e slimste natoerbrannen yn [[desennia]], wylst yn Spanje, dêr't de [[haadstêd]] [[Madrid]] fan twa kanten ôf bedrige wurdt, sprutsen wurdt fan 'e slimste natoerbrannen ea. * [[25 july|25]] - By [[oanslach op de Berlin Pride (2026)|in oanslach]] op 'e [[Berlin Pride]] riidt in [[Dútslân|Dútser]] fan [[Libanon|Libaneesk]] [[komôf]] mei in [[bestelbuske]] yn op [[feest]]fierende minsken. Dêrby komt ien persoan om, wylst 29 oaren [[ferwûne]] reitsje. De dieder wurdt letter troch de [[plysje]] opspoard yn in [[folkstúntsje]]skompleks yn [[Berlyn]] en by syn [[arrestaasje]] [[dea]]sketten. * [[28 july|28]] - De [[stêd]] [[Kumamoto]] en omkriten, op it súdlike [[Japan]]ske eilân [[Kjûsjû]], wurde troffen troch [[ierdbeving fan Kumamoto (2026)|in ierdbeving]] fan 6,8 op 'e [[skaal fan Richter]]. Dêrby komme teminsten 30 lju om, wylst teminsten 60 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[29 july|29]] - [[Menno van Zwieten]], [[Rick Minnesma]] en [[Tjisse Steenstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 2026|173ste]] [[PC]]. Tjisse Steenstra wurdt foar de fjirde kear útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. * [[30 july|30]] - Yn reäksje op 'e driging fan it ôfsluten fan 'e [[skipfeart]] yn 'e [[Reade See]] troch de [[Jemen]]ityske [[Hûty]]-rebellen kundiget [[Saûdy-Araabje]] de oprjochting oan fan in koälysje fan fjirtjin lannen dy't de frije skipfeart troch de [[Strjitte fan Bab-el-Mandeb]] (tusken de Reade See en de [[Golf fan Aden]]) garandearje wolle. * [[30 july|30]] - Mear as 50.000 jonge, [[wurkleazens|wurkleaze]] [[Marokko|Marokkanen]] bestoarmje de [[Spanje|Spaanske]] [[eksklave]] [[Ceuta]], op 'e [[Noard-Afrika|Noardafrikaanske]] [[kust]], om sa tagong te krijen ta de [[Jeropeeske Uny]]. ;augustus * [[5 augustus|5]] - [[Dronryp]] wint yn [[Wommels]] de [[Freulepartij 2026|124ste]] [[Freulepartij]]. == Berne == == Ferstoarn == ;jannewaris * [[6 jannewaris|6]] - [[Jaap Pop]], Nederlânsk boargemaster en fotograaf (* [[1941]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Robert Jensen]], Nederlânsk telefyzjepresintator (* [[1973]]) * [[13 jannewaris|13]] - [[Annemarie Prins]], Nederlânsk aktrise (* [[1932]]) * 13 - [[Claudette Colvin]], Amerikaansk minskerjochte-aktiviste (* [[1939]]) * [[26 jannewaris|26]] - [[Sly Dunbar]], Jamaikaanske drummer en produsint (* [[1952]]) * [[30 jannewaris|30]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadeesk-Amerikaansk aktrise (* [[1954]]) ;febrewaris * [[3 febrewaris|3]] - [[Remco Heite]], Frysk boargemaster (* [[1946]]) * [[7 febrewaris|7]] - [[Brad Arnold]], Amerikaansk sjonger (* [[1978]]) * [[11 febrewaris|11]] - [[James Van Der Beek]], Amerikaansk akteur (* [[1977]]) * [[17 febrewaris|17]] - [[Jesse Jackson]], Amerikaansk aktivist en politikus (* [[1941]]) * [[23 febrewaris|23]] - [[Peter Karstkarel]], Frysk publisist, (keunst)histoarikus, neerlandikus, arsjitektuerkenner (* [[1945]]) * [[28 febrewaris|28]] - [[Ali Chameneï]], Iraansk presidint en [[grutajatollah]] (* [[1939]]) ;maart * [[10 maart|10]] - [[IJf Blokker]], Nederlânske akteur, sjonger, komyk, presintator. (* [[1930]]) ;april * [[18 april|18]] - [[Géjanna Buma]], Frysk keatster (* [[1978]]) ;juny * [[19 juny|19]] - [[Eppie Dam]], Frysk dichter, skriuwer en fertaler (* [[1953]]) * [[24 juny|24]] - [[Elske Falkena]], Frysk aktrise (* [[1970]]) ;july * [[4 july|4]] - [[Gerard Daandels]], Nederlânsk boargemaster (* [[1946]]) * [[15 july|15]] - [[Guy Scott]], presidint fan [[Sambia]] (* [[1944]]) ==Films== * ''[[Lulk (film)|Lulk]]'' ==Tillefyzje== * ''[[Kees Flodder (telefyzjesearje)|Kees Flodder]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:2026| ]] [[Kategory:21e iuw]] s90bjx6feqquvy0gslur8dh0v360kw2 0 193078 1237930 1237866 2026-08-05T17:11:17Z FreyaSport 40716 5e etappe 1237930 wikitext text/x-wiki {{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid | namme = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026<br>''Tour de France Femmes 2026'' | edysje = 5 | ôfbylding = 2026 Tour de France Femmes Route.svg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = Rûtekaart fan de Omgong fan Frankryk foar froulju 2026 | rûtekaart = | tiidrek = [[1 augustus|1]] - [[9 augustus]] [[2026]] | datum = | startplak = {{Flagge CH}} [[Lausanne]] | finishplak = [[Nice]] | totale ôfstân = 1.175 km | hichtemeters = | gem. faasje = | dielnimmers = | type wedstriid = | etappe = 5 | klass1 = Giele trui | lieder1 = {{Flagge CH}} [[Marlen Reusser]] | klass2 = Griene trui | lieder2 = {{Flagge NL}} [[Lorena Wiebes]] | klass3 = Boltsjestrui | lieder3 = {{Flagge NL}} [[Océane Mahé]] | klass4 = Wite trui | lieder4 = {{Flagge DE}} [[Antonia Niedermaier]] | klass5 = Ploegen | lieder5 = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|border]] UAE Team ADQ | klass6 = Striidberens | lieder6 = | klass7 = | lieder7 = | klass8 = | lieder8 = | aktueel = | foarige = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]] | folgjende = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2027|2027]] }}De 5e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk foar froulju]]''' wurdt hâlden fan [[1 augustus|1]] oant en mei [[9 augustus]] [[2026]]. ==Dielnimmende ploegen== {{Kolommen3 |Kolom1= * {{BEL}} AG Insurance-Soudal * {{GER}} Canyon//SRAM * {{USA}} EF Education–Oatly * {{FRA}} FDJ United–Suez * {{BEL}} Fenix–Premier Tech * {{USA}} Human Powered Health * {{GER}} Lidl–Trek * {{FRA}} Cofidis * {{ESP}} Laboral Kutxa–Fundación * {{BEL}} Lotto–Intermarché * {{FRA}} Ma Petite Entreprise |Kolom2= * {{AUS}} Liv AlUla Jayco * {{ESP}} Movistar * {{NED}} Picnic PostNL * {{NED}} SD Worx–Protime * {{UAE}} UAE Team ADQ * {{NOR}} Uno-X * {{NED}} Visma–Lease a Bike * {{FRA}} Mayenne Monbana My Pie * {{FRA}} St. Michel–Preference * {{NED}} VolkerWessels }} == Startplak en einstreek== De start is yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Lausanne]], de haadstêd fan it Switserske [[Kanton fan Switserlân|kanton]] [[Vaud]], leit yn it Frânsktalige part fan Switserlân, oan 'e [[Mar fan Genève]]. It is op trije nei de grutste stêd fan Switserlân. De stêd leit op 495 m hichte, yn in wynbouregio. Lausanne leit 55 kilometer noardeastlik fan [[Genève]]. De einstreek fan de fyfde edysje leit yn [[Nice]] in stêd yn it súdeasten fan Frankryk oan 'e [[Middellânske See]]. {{clear}} == Etappe-oersjoch == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Datum ! Etappe ! Start –<br>Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |- | 1 augustus | 1 | {{Flagge CH}} [[Lausanne]] -<br> {{Flagge CH}} [[Lausanne]] | 137 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{NED}} [[Lorena Wiebes]] |- | 2 augustus | 2 | {{Flagge CH}} [[Aigle]] -<br> {{Flagge CH}} [[Genève]] | 149 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Lorena Wiebes]] |- | 3 augustus | 3 | {{Flagge CH}} [[Genève]] -<br> {{Flagge FR}} [[Poligny (Jura)|Poligny]] | 157 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]] | bgcolor="#FFFF80"|{{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]] |- | 4 augustus | 4 | [[Gevrey-Chambertin]] -<br> [[Dijon]] | 21 km | {{piktogram etappe|tiidrit}} | {{SUI}} [[Marlen Reusser]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{SUI}} [[Marlen Reusser]] |- | 5 augustus | 5 | [[Mâcon]] -<br> [[Belleville-en-Beaujolais]] | 140 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{NED}} [[Demi Vollering]] |- | 6 augustus | 6 | [[Montbrison, Loire|Montbrison]] -<br> [[Tournon-sur-Rhône]] | 153 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 7 augustus | 7 | [[La Voulte-sur-Rhône]] -<br> [[Mont Ventoux]] | 144 km | {{piktogram etappe|berch}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 8 augustus | 8 | [[Sisteron]] -<br> [[Nice]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 9 augustus | 9 | [[Nice]] -<br> [[Nice]] | 99 km | {{piktogram etappe|berch}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- ! Datum ! Etappe ! Start – Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |} == Klassemintslieders nei eltse etappe == {| class="wikitable" width="95%" style="text-align: center; font-size:85%;" ! width="7%" |Etappe !Winner | bgcolor="#FFFF00" |'''Giele trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]] | bgcolor="#54FF54" |'''Griene trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]] | bgcolor="#FFABBB" |'''Bolletsjestrui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]] | bgcolor="#FFFFFF" |'''Jongerein'''<br>[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]] | bgcolor="#90D0EA" |'''Ploegen'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]] | bgcolor="#8fea79" |'''Striidberens'''<br>[[Ofbyld:Jersey green number.svg|20x20px|Grien rêchnûmmer]] |- ! 1 | {{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="5" bgcolor="#90ee90" |{{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFABBB" |{{FRA}}<br>[[Océane Mahé]] | rowspan="4" bgcolor="#FFFFFF" |{{ESP}}<br>[[Paula Blasi]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team ADQ | bgcolor="#98fb98" |{{CZE}}<br>[[Nikola Nosková]] |- ! 2 | {{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | bgcolor="#98fb98" | {{NED}}<br>[[Riejanne Markus]] |- ! 3 | {{NOR}}<br>[[Sigrid Ytterhus Haugset]] | bgcolor="#FFFF80" |{{NOR}}<br>[[Sigrid Ytterhus Haugset]] | rowspan="3" bgcolor="#FFABBB" |{{NED}}<br>[[Puck Pieterse]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{NED}}<br>SD Worx–Protime | bgcolor="#98fb98" |{{NOR}}<br>[[Sigrid Ytterhus Haugset]] |- ! 4 | {{SUI}}<br>[[Marlen Reusser]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{SUI}}<br>[[Marlen Reusser]] | bgcolor="#98fb98" |''Net útrikt'' |- ! 5 | {{NED}}<br>[[Demi Vollering]] | bgcolor="#FFFFFF" |{{GER}}<br>[[Antonia Niedermaier]] | bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team ADQ | bgcolor="#98fb98" |{{NED}}<br>[[Demi Vollering]] |- ! 6 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 7 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 8 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 9 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! colspan="2" |Einklassemint | bgcolor="#FFFF00" | ''' ''' | bgcolor="#54FF54" | ''' ''' | bgcolor="#FFABBB" | ''' ''' | bgcolor="#FFFFFF" | ''' ''' | bgcolor="#90D0EA" | ''' ''' | bgcolor="#8fea79" | ''' ''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Omgong fan Frankryk foar froulju}} [[Kategory:Omgong fan Frankryk foar froulju|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] ts5n3dh13slgv3z4tuv35n96z1mgoqx 1237933 1237930 2026-08-05T18:18:59Z Drewes 2754 1237933 wikitext text/x-wiki {{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid | namme = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026<br>''Tour de France Femmes 2026'' | edysje = 5 | ôfbylding = 2026 Tour de France Femmes Route.svg | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = Rûtekaart fan de Omgong fan Frankryk foar froulju 2026 | rûtekaart = | tiidrek = [[1 augustus|1]] - [[9 augustus]] [[2026]] | datum = | startplak = {{Flagge CH}} [[Lausanne]] | finishplak = [[Nice]] | totale ôfstân = 1.175 km | hichtemeters = | gem. faasje = | dielnimmers = | type wedstriid = | etappe = 5 | klass1 = Giele trui | lieder1 = {{Flagge CH}} [[Marlen Reusser]] | klass2 = Griene trui | lieder2 = {{Flagge NL}} [[Lorena Wiebes]] | klass3 = Boltsjestrui | lieder3 = {{Flagge NL}} [[Océane Mahé]] | klass4 = Wite trui | lieder4 = {{Flagge DE}} [[Antonia Niedermaier]] | klass5 = Ploegen | lieder5 = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|border]] UAE Team ADQ | klass6 = Striidberens | lieder6 = | klass7 = | lieder7 = | klass8 = | lieder8 = | aktueel = | foarige = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]] | folgjende = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2027|2027]] }}De 5e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk foar froulju]]''' wurdt hâlden fan [[1 augustus|1]] oant en mei [[9 augustus]] [[2026]]. ==Dielnimmende ploegen== {{Kolommen3 |Kolom1= * {{BEL}} AG Insurance-Soudal * {{GER}} Canyon//SRAM * {{USA}} EF Education–Oatly * {{FRA}} FDJ United–Suez * {{BEL}} Fenix–Premier Tech * {{USA}} Human Powered Health * {{GER}} Lidl–Trek * {{FRA}} Cofidis * {{ESP}} Laboral Kutxa–Fundación * {{BEL}} Lotto–Intermarché * {{FRA}} Ma Petite Entreprise |Kolom2= * {{AUS}} Liv AlUla Jayco * {{ESP}} Movistar * {{NED}} Picnic PostNL * {{NED}} SD Worx–Protime * {{UAE}} UAE Team ADQ * {{NOR}} Uno-X * {{NED}} Visma–Lease a Bike * {{FRA}} Mayenne Monbana My Pie * {{FRA}} St. Michel–Preference * {{NED}} VolkerWessels }} == Startplak en einstreek== De start is yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Lausanne]], de haadstêd fan it Switserske [[Kanton fan Switserlân|kanton]] [[Vaud]], yn it Frânsktalige part fan Switserlân, oan 'e [[Mar fan Genève]]. It is op trije nei de grutste stêd fan Switserlân. De stêd leit op 495 m hichte, yn in wynbouregio. Lausanne leit 55 kilometer noardeastlik fan [[Genève]]. De einstreek fan de fyfde edysje leit yn [[Nice]] in stêd yn it súdeasten fan Frankryk oan 'e [[Middellânske See]]. {{clear}} == Etappe-oersjoch == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Datum ! Etappe ! Start –<br>Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |- | 1 augustus | 1 | {{Flagge CH}} [[Lausanne]] -<br> {{Flagge CH}} [[Lausanne]] | 137 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{NED}} [[Lorena Wiebes]] |- | 2 augustus | 2 | {{Flagge CH}} [[Aigle]] -<br> {{Flagge CH}} [[Genève]] | 149 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Lorena Wiebes]] |- | 3 augustus | 3 | {{Flagge CH}} [[Genève]] -<br> {{Flagge FR}} [[Poligny (Jura)|Poligny]] | 157 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]] | bgcolor="#FFFF80"|{{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]] |- | 4 augustus | 4 | [[Gevrey-Chambertin]] -<br> [[Dijon]] | 21 km | {{piktogram etappe|tiidrit}} | {{SUI}} [[Marlen Reusser]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{SUI}} [[Marlen Reusser]] |- | 5 augustus | 5 | [[Mâcon]] -<br> [[Belleville-en-Beaujolais]] | 140 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{NED}} [[Demi Vollering]] |- | 6 augustus | 6 | [[Montbrison, Loire|Montbrison]] -<br> [[Tournon-sur-Rhône]] | 153 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 7 augustus | 7 | [[La Voulte-sur-Rhône]] -<br> [[Mont Ventoux]] | 144 km | {{piktogram etappe|berch}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 8 augustus | 8 | [[Sisteron]] -<br> [[Nice]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- | 9 augustus | 9 | [[Nice]] -<br> [[Nice]] | 99 km | {{piktogram etappe|berch}} | | bgcolor="#FFFF80"| |- ! Datum ! Etappe ! Start – Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |} == Klassemintslieders nei eltse etappe == {| class="wikitable" width="95%" style="text-align: center; font-size:85%;" ! width="7%" |Etappe !Winner | bgcolor="#FFFF00" |'''Giele trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]] | bgcolor="#54FF54" |'''Griene trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]] | bgcolor="#FFABBB" |'''Bolletsjestrui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]] | bgcolor="#FFFFFF" |'''Jongerein'''<br>[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]] | bgcolor="#90D0EA" |'''Ploegen'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]] | bgcolor="#8fea79" |'''Striidberens'''<br>[[Ofbyld:Jersey green number.svg|20x20px|Grien rêchnûmmer]] |- ! 1 | {{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="5" bgcolor="#90ee90" |{{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | rowspan="2" bgcolor="#FFABBB" |{{FRA}}<br>[[Océane Mahé]] | rowspan="4" bgcolor="#FFFFFF" |{{ESP}}<br>[[Paula Blasi]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team ADQ | bgcolor="#98fb98" |{{CZE}}<br>[[Nikola Nosková]] |- ! 2 | {{NED}}<br>[[Lorena Wiebes]] | bgcolor="#98fb98" | {{NED}}<br>[[Riejanne Markus]] |- ! 3 | {{NOR}}<br>[[Sigrid Ytterhus Haugset]] | bgcolor="#FFFF80" |{{NOR}}<br>[[Sigrid Ytterhus Haugset]] | rowspan="3" bgcolor="#FFABBB" |{{NED}}<br>[[Puck Pieterse]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{NED}}<br>SD Worx–Protime | bgcolor="#98fb98" |{{NOR}}<br>[[Sigrid Ytterhus Haugset]] |- ! 4 | {{SUI}}<br>[[Marlen Reusser]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{SUI}}<br>[[Marlen Reusser]] | bgcolor="#98fb98" |''Net útrikt'' |- ! 5 | {{NED}}<br>[[Demi Vollering]] | bgcolor="#FFFFFF" |{{GER}}<br>[[Antonia Niedermaier]] | bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team ADQ | bgcolor="#98fb98" |{{NED}}<br>[[Demi Vollering]] |- ! 6 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 7 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 8 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! 9 | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90ee90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | bgcolor="#98fb98" | |- ! colspan="2" |Einklassemint | bgcolor="#FFFF00" | ''' ''' | bgcolor="#54FF54" | ''' ''' | bgcolor="#FFABBB" | ''' ''' | bgcolor="#FFFFFF" | ''' ''' | bgcolor="#90D0EA" | ''' ''' | bgcolor="#8fea79" | ''' ''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Omgong fan Frankryk foar froulju}} [[Kategory:Omgong fan Frankryk foar froulju|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] m8kaxjoa8onyx36vtr4j228rixftkic 0 193224 1237938 1236918 2026-08-05T19:11:48Z Drewes 2754 [[]] 1237938 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks keatser | namme = | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingtekst = | echte namme = Tjisse Steenstra | bynamme = | nasjonaliteit = {{NEDnasj}} | bertedatum = [[23 july]] [[1993]] | berteplak = [[Bitgummole]] | stjerdatum = | stjerplak = | etnisiteit = {{FRLetn}} | regionale identiteit = | grutte = | sport = [[keatsen]] | funksje = | trainer = | 1etitel = | PC = [[PC 2022|2022]],<br>[[PC 2023|2023]]<br>[[PC 2024|2024]]<br>[[PC 2026|2026]] | ekstra = 4× PC [[Kening (keatsen)|kening]] (2022, 2023, 2024, 2026) | debút = [[2012]] | karriêre-ein = | prestaasjes = {{Goudgrut}} 3x [[Bûnspartij foar Senioaren|de Bond]] (2018, 2022, 2024) }}'''Tjisse Steenstra''' ([[Bitgummole]], [[23 july]] [[1993]]) is in Frysk haadklassekeatser. Hy wurdt beskôge as ien fan de meast súksesfolle keatsers fan syn generaasje. As opslagger hat er ferskate grutte klassikers wûn, wêrûnder meardere kearen de [[PC]] yn [[Frjentsjer]], en hat er in grut tal [[Kening (keatsen)|keningskippen]] op syn namme stean. As opslagger stiet Steenstra bekend om syn hurde en krekte opslach. Dêrnjonken blinkt er út yn it perkspul en syn taktysk ynsjoch. == Libben en karriêre == Steenstra waard berne yn Bitgummole en kaam al op jonge jierren yn 'e kunde mei de [[keatsen|keatssport]]. By keatsferiening O.K.K. yn Bitgum ûntwikkele er him ta in talintearre jeugdkeatser. Troch in soad trening groeide er út ta in fêste wearde yn de haadklasse. Fanôf 2012 keatst Steenstra yn de haadklasse fan de [[Keninklike Nederlânske Keatsbûn|KNKB]]. Hy stiet bekend om syn krêftige en krekte opslach, syn fêstens yn it spul en syn wedstriidmentaliteit. === Súksessen === Steenstra helle syn earste grutte nasjonale titel by de Bondspartij foar senioaren yn 2018. Yn 2022 wûn er foar it earst de [[PC]] yn Frjentsjer en waard dêr ek útroppen ta kening fan de partij. Yn 2023 en 2024 wist er de PC op 'e nij te winnen. Dêrnjonken wûn er ferskate kearen it Nederlânsk Kampioenskip foar senioaren. Hy hat yn syn karriêre in grut tal keningskippen behelle en heart ta de meast súksesfolle haadklassekeatsers fan de jierren 2020. ==Prizen== * [[2010]] - [[Freulepartij|Freule]] 3e priis * [[2013]] - [[Bûnspartij foar Senioaren|de Bond]] 3e priis * [[2013]] - [[PC 2013|PC]] 2e priis * [[2014]] - de Bond 2e priis * [[2014]] - [[PC 2014|PC]] 3e priis * [[2015]] - de Bond 2e priis * [[2015]] - [[Jong Nederlânpartij|Jong Nederlân]] 3e priis * [[2016]] - [[PC 2016|PC]] 2e priis * [[2017]] - [[PC 2017|PC]] 3e priis * [[2018]] - [[PC 2018|PC]] 2e priis * [[2018]] - de Bond 1ste priis * [[2019]] - [[PC 2019|PC]] 2e priis * [[2021]] - [[PC 2021|PC]] 3e priis * [[2021]] - de Bond 4e priis * [[2022]] - [[PC 2022|PC]] 1e priis * [[2022]] - de Bond 1e priis * [[2023]] - de Bond 2e priis * [[2023]] - [[PC 2023|PC]] 1e priis * [[2024]] - de Bond 1e priis * [[2024]] - [[PC 2024|PC]] 1e priis * [[2025]] - de Bond 2e priis * [[2026]] - [[PC 2026|PC]] 1e priis {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * {{cite web |url=https://www.keatsmuseum.frl/collectie/index.php/Detail/entities/654 |title=Tjisse Steenstra |publisher=Keatsmuseum |access-date=31 july 2026 }} * {{cite web |url=https://kaatsen.nl/ |title=KNKB – Offisjele webside |publisher=KNKB |access-date=31 july 2026 }} }} {{DEFAULTSORT:Steenstra, Tjisse}} [[Kategory:Frysk keatser]] [[Kategory:Persoan berne yn 1993]] [[Kategory:Persoan berne yn Bitgummole]] [[Kategory:PC kening]] 6zbjaiz9d8yaldz48c8weijteufhmp9 0 193266 1237909 1237908 2026-08-05T12:27:26Z FreyaSport 40716 1237909 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra | style="text-align:center;" | !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] k6u2asa7i4tlob3bkqn1y8e475isu6d 1237910 1237909 2026-08-05T12:37:59Z FreyaSport 40716 1237910 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br> !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra | style="text-align:center;" | !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 1i0mhncjqk8bt9lia1qxn1w6a4g5tkz 1237911 1237910 2026-08-05T12:46:52Z FreyaSport 40716 /* Tredde list */ 1237911 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br> !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra | style="text-align:center;" | !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] hl86s95jjc0qy261szv908ka6pjdxzq 1237912 1237911 2026-08-05T13:01:58Z FreyaSport 40716 1237912 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra | style="text-align:center;" | !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 39ecv6ifw0mbwnefi3ciou19al6ohxj 1237913 1237912 2026-08-05T13:28:42Z FreyaSport 40716 Tredde list is dien 1237913 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 05rjdvpd7p9ermoq1uxcqgeccqu7pxs 1237914 1237913 2026-08-05T13:36:30Z FreyaSport 40716 1237914 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] rp63f9yjzb41dnw510i8ky7nmr1cg32 1237915 1237914 2026-08-05T14:21:15Z FreyaSport 40716 Tsjummearum troch nei de heale finale 1237915 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] kn12kxlesep9ktkma4fftjt40w7d5vh 1237916 1237915 2026-08-05T14:21:39Z FreyaSport 40716 /* Heale finale */ 1237916 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] ga7803jamldg3rfpvb3dmvage39mmod 1237919 1237916 2026-08-05T14:58:42Z FreyaSport 40716 Frjentsjer earste finalist. 1237919 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon | style="text-align:center;" | !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] f2u06lz58akyo73u594pkz99wh9hy92 1237921 1237919 2026-08-05T15:40:04Z FreyaSport 40716 Finale Frjentsjer - Dronryp 1237921 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" | !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] j18a4u7p598lq1aufncrzxx18an0tdl 1237926 1237921 2026-08-05T16:49:17Z FreyaSport 40716 /* Finale */ 1237926 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}}{{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] nx0k3pc1wnu0qcq49ohvcuxztm2g93c 1237927 1237926 2026-08-05T16:51:42Z FreyaSport 40716 Dronryp wint de Freule 2026 1237927 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' sil op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]] wurde. It is de 124ste edysje. De finale gie tusken Frjentsjer en Dronryp, Frjentsjer hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de fjirde list daalks troch nei de finale. De finale dy't mei 1-5, 6-6 wûn waard troch Dennis Bida, Allart van der Meer en Jort de Kroon fan Dronryp. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] c51oacxlnljj5s7ba7mdtk04wgc7odt 1237932 1237927 2026-08-05T18:16:58Z Drewes 2754 Doetiid 1237932 wikitext text/x-wiki {{Sportevenemint | namme = Freulepartij 2026 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | plak = [[Wommels]] | jier = [[2026]] | data = [[5 augustus]] | sport = [[Keatsen]] | organisator = [[Stichting De Freulepartij Wommels|St. De Freulepartij]] | ferienigings = 43 | lannen = | atleten = | eveneminten = | iepening = | sluting = | earste = | lêste = | aktueel = | foarige = [[Freulepartij 2025|2025]] | folgjende = [[Freulepartij 2027|2027]] }}De '''[[Freulepartij]] fan [[2026]]''' waard op [[woansdei]] [[5 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It wie de 124ste edysje. De finale gie tusken Frjentsjer en Dronryp; Frjentsjer hie yn de heale finale in steand nûmer en gie derom nei de fjirde list daalks troch nei de finale. De finale dy't mei 1-5, 6-6 wûn waard troch Dennis Bida, Allart van der Meer en Jort de Kroon fan Dronryp. ==Earste list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 1. |style="text-align:left;" | '''Itens'''<hr />Hessel Abels<br>Sybren Strikwerda<br>Hylke Strikwerda | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />'''Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !4 |style="text-align:left;" | '''Eanjum'''<hr />Jelle Rosier<br>Niek Dijkstra<br>Marten Jan Koree |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !5 |style="text-align:left;" | '''Berltsum'''<hr />Jilke Dikland<br>Eise Algra<br>Sjoerd Reitsma | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />'''Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-2 !8 |style="text-align:left;" | '''Weidum'''<hr />Jense de Groot<br>Ruben Monsma<br>Daan Keestra |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' | style="text-align:center;" |5-1<br>6-0 !10 |style="text-align:left;" | '''Harns'''<hr />Roan Odolphi<br>Niek Helvrich<br>Yvan de Jong |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" | 5-1<br>6-6 !12 |style="text-align:left;" | '''Reduzum'''<hr />Jesse Moos<br>Rindert Douma<br>Niels van der Weij |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !13 |style="text-align:left;" | '''Ie'''<hr />Ruben Sijtsma<br>Jorrit Wolters<br>Jannard Sipma | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />'''Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br>''' |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />'''Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-2 !16 |style="text-align:left;" | '''Reahûs/Turns'''<hr />Tsjeard Witteveen<br>Wiebren Tamminga<br>Nico de Vries |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !17 |style="text-align:left;" | '''Bitgum'''<hr />Rimar van der Schaaf<br>Joachim Schaaf<br>Roan Luimstra | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6. !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !19 |style="text-align:left;" | '''Wytmarsum'''<hr />Jan Willem Koopal<br>Niels Stoker<br>Ytsen Tassebajof | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />'''Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !22 |style="text-align:left;" | '''Easterlittens'''<hr />Jesper de Jong<br>Jildert Bouma<br>Jelle Wop de Groot |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-0 !24 |style="text-align:left;" | '''Mantgum'''<hr />Matthijs Quack<br>Brian Oosting<br>Jonne van der Werff |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !26 |style="text-align:left;" | '''Húns/Leons'''<hr />Sigert Bouma<br>Hilwert Kuiper<br>Melle Talsma |- !27 |style="text-align:left;" | '''Folsgeare'''<hr />Laas van Dalfsen<br>Romke Boonstra<br>Lieuwe van der Kamp | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !29 |style="text-align:left;" | '''Tsjom'''<hr />Ties Hettema<br>Redmer van der Meulen<br>Jelmer Zijlstra | style="text-align:center;" |0-5<br>6-6 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />'''Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar''' |- !31 |style="text-align:left;" | '''Marsum'''<hr />Dion Stegeman<br>Jelco Stegeman<br><br> | style="text-align:center;" |5-5<br>0-6 !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />'''Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !34 |style="text-align:left;" | '''Sint-Jabik'''<hr />Teije Kingma<br>Silvester van der Molen<br>Imro van der Meer |- !35 |style="text-align:left;" | '''Deinum'''<hr />Franke Tilma<br>Joost Kuijpens<br>Roan Schrale | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda | style="text-align:center;" |5-2<br>6-0 !38 |style="text-align:left;" | '''Easterein'''<hr />Sander Velzen<br>Bauke Jan Dijkstra<br>Pieter Age van der Weide |- !39 |style="text-align:left;" | '''Zweins'''<hr />Sytse Hibma<br>Rinse Dijkstra<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !41 |style="text-align:left;" | '''Snits'''<hr />Ruurd Oosterbaan<br>Frans Oosterbaan<br><br> | style="text-align:center;" |3-5<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />'''Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma''' |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | ! | |-bgcolor=lightgray !colspan=5| <ref>{{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-voor-de-124e-freulepartij-in-wommels/ |title= {{nl}} De loting voor de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 2 augustus 2026 }}</ref> |} ==Twadde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !43 |style="text-align:left;" | '''Dokkum'''<hr />Bas Haaksma<br>Tymen Bults<br>Stijn Haaksma | style="text-align:center;" | 1-5<br>6-6 ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />'''Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga''' |- !3 |style="text-align:left;" | '''Stiens'''<hr />Ivar van Oostrum<br>Mart Roersma<br>Goffe Jensma | style="text-align:center;" |4-5<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !7 |style="text-align:left;" | '''Raerd'''<hr />Jelke Veldhuis<br>Jurre Duizendstra<br>Jentje Wiarda | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />'''Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma''' |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !14 |style="text-align:left;" | '''Huzum'''<hr />Luuk Seerden<br>Kieran van Reenen<br><br> |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !15 |style="text-align:left;" | '''Achlum'''<hr />Harmen Faber<br>Rudmer Faber<br>Melle Talsma | style="text-align:center;" |4-5<br>2-6 !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />'''Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra''' |- !20 |style="text-align:left;" | '''Sint-Anne'''<hr />Rimar Kaper<br>Roelof Schuiling<br>Jorrit Kroondijk | style="text-align:center;" |3-5<br>0-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />'''Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br>''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !25 |style="text-align:left;" | '''Makkum'''<hr />Haije Tjeerdema<br>Klaas Dijkstra<br>Sem Groen |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !30 |style="text-align:left;" | '''Minertsgea'''<hr />Hidde Faber<br>Lasse Boomsma<br>Siete Wassenaar |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !32 |style="text-align:left;" | '''Jobbegea'''<hr />Jelte Drint<br>Ate Westra <br>Douwe van Etten | style="text-align:center;" |3-5<br>2-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' |- !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />'''Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger''' | style="text-align:center;" |5-5<br>6-6 !37 |style="text-align:left;" | '''Blije'''<hr />Pieter Hoogland<br>Freark Veldema<br>Johan Willem Ferwerda |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-6 !42 |style="text-align:left;" | '''Winsum'''<hr />Jelmar de Vrie<br>Ale Reitsma<br>Johannes Heerma |} ==Tredde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- ! 2. | style="text-align:left;" | '''Wommels'''<hr />Sietse Jellema<br>Evan de Jong<br>Zenn Hoitinga | style="text-align:center;" |5-5<br>6-2 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />'''Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra''' |- !9 |style="text-align:left;" | '''Ljouwert'''<hr />Cas Nijman<br>Jelle Nijman<br>Harmen Postma | style="text-align:center;" | 0-5<br>2-6 !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />'''Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !18 |style="text-align:left;" | '''Eksmoarre'''<hr />Roan van Swinden Koopmans<br>Kyano van Swinden Koopmans<br>Stijn Feenstra | style="text-align:center;" |5-5<br>4-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |- !23 |style="text-align:left;" | '''Moarre/Ljussens'''<hr />Frederik Slagman<br>Harke Slagman<br><br> | style="text-align:center;" |1-5<br>2-6 !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />'''Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-2 !36 |style="text-align:left;" | '''Hallum'''<hr />Thys op den Kelder<br>Sietse Hoekstra<br>Jurre Borger |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Fjirde list== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-0<br>6-6 !6 |style="text-align:left;" | '''Menaam'''<hr />Pieter Douma<br>Sven Kingma<br>Jort Dijkstra |- !11 |style="text-align:left;" | '''Boalsert'''<hr />Daniël de Boer<br>Jonathan de Boer<br>Allon Elzinga | style="text-align:center;" |5-5<br>2-6 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />'''Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman''' |-bgcolor=lightgray !colspan=5| |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" |5-3<br>6-6 !33 |style="text-align:left;" | '''Arum'''<hr />Jorrit Bosch<br>Jitse Bosch<br>Tiemen Dijkstra |} ==Heale finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' | style="text-align:center;" |5-2<br>6-4 !21 |style="text-align:left;" | '''Tsjummearum'''<hr />Imco Jensma<br>Mark Reitsma<br>Sijtse Kloosterman |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />'''Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema''' | style="text-align:center;" | ! | |} ==Finale== {| class="wikitable" |- ! nû. ! partoer ! útslach ! nû. ! partoer |- !28 |style="text-align:left;" | '''Frjentsjer'''<hr />Nick Lousma<br>Lars Bosch<br>Jarno Klaas Miedema | style="text-align:center;" |1-5<br>6-6 !40 |style="text-align:left;" | '''Dronryp'''<hr />'''Dennis Bida<br>Allart van der Meer<br>Jort de Kroon''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.knkb.nl/ knkb.nl] * [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com] * {{cite web |url= https://www.kaatsnieuws.com/alles-over-de-124e-freulepartij-in-wommels |title= {{nl}} Alles over de 124e Freulepartij in Wommels |publisher= Kaatsnieuws.com |access-date= 5 augustus 2026 }} }} {{Navigaasje Freulepartij}} [[Kategory:Freulepartij|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 3ungjyxfy7tmdf4v90qin7pc2v8oiw0 0 193303 1237918 1237875 2026-08-05T14:29:52Z Drewes 2754 1237918 wikitext text/x-wiki {{wurk}} {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = | namme bestjoerlike ienheid 1= | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: kleaster | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]] | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = | monumintnûmer = | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = | mapwidth = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske Sint-Radboudtsjerke yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en kleinschalige retraites. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} qxghxdwn46b2zt7d8fsy7ha7097oc49 1237920 1237918 2026-08-05T15:15:37Z Drewes 2754 1237920 wikitext text/x-wiki {{wurk}} {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = 53° 9′ 36.8″ N, 5° 43′ 10″ E | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: Iepen kleastermienskip PKN | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]], kleaster oprjochte 2009 | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/8495 8495] | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = [https://nijkleaster.frl nijkleaster.frl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 9 | lat_sec = 36.8 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 10 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]] yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en kleinschalige retraites. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Missy en aktiviteiten == De kearnwearden fan Nijkleaster binne stilte, refleksje en ferbining. It kleaster organisearret aktiviteiten lykas alle wiken de 'Nijkleasterkuier' op woansdeitemoarn, deistige gebedsmominten, retrêtes en stúdzjedagen. <ref>{{Citeer web |url=https://petrus.protestantsekerk.nl/artikel/11x-kloosters-in-nederland-voor-stilte-en-retraite/ |titel=11x kloosters in Nederland voor stilte en retraite |datum=12 april 2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Petrus Magazine}}</ref> De Stifting Nijkleaster organisearre in tentoanstelling fan wurken dy't skonken wiene troch skilder [[Jentsje Popma]] yn syn wenplak Ljouwert, en publisearre in boek oer Popma en syn keunst by gelegenheid fan syn hûndertste jierdei yn 2021. Ferskate fan syn wurken hawwee in plak krigen yn it kleaster en yn de rûne kapel dêrbûten. De aktiviteiten rjochtsje har op persoanlike geastlike ferdjipping en maatskiplike belutsenens. Besikers dogge mei oan kleasterdagen en tsjinsten. == Gebouwen == It kleasterkompleks yn Hilaard bestiet út trije kleasterwenningen, njoggen gastkeamers en mienskiplike romtes, wêrûnder in deikapel yn de eardere molkkelder. Duorsumens wie by de opknapbeurt essinsjeel, mei funksjes lykas sinnepanielen, in waarmtepomp, reinwetteropfangsystemen, en foarsjenningen foar [[flearmûzen]] en fûgels.<ref>{{Cite web |url=https://dorpenatlas.frl/inspiratie/boerderij-naar-klooster/ |title=Boerderij naar Westerklooster-September-2010-2010-2012 |title=Boerderij naar West-Klaas-naar-klooster (Nijtsjerk) | 2025 |publisher=Dorpenatlas Fryslân}}</ref> De tichtby lizzende [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Redbadtsjerke]] yn Jorwert spilet in wichtige rol foar it kleaster. Dizze midsiuwske tsjerke, eigendom fan de [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]], wurdt troch Nijkleaster hierd foar sneinstsjinsten en gruttere byienkomsten. == Wurdearring == Yn 2024 krige Nijkleaster de NRP Gulden Feniks yn de kategory Transformaasje, in priis foar fernijende renovaasje- en werbestimmingsprojekten. It sjueryrapport priizge it kleaster as "in perfekt foarbyld fan hoe't it gefoel fan mienskip nij libben ynblaasd wurde kin".[5] Dat selde jier waard it projekt — tegearre mei it Missiehuis yn Hoorn — útroppen ta winner fan de Pieter van Vollenhoven-priis, in ûnderskieding dy't de súksesfolle werbestimming fan erfgoedgebouwen bekroanet. [6] Ek yn 2025 waard Nijkleaster ûnderskieden mei de [[Vredeman de Vries-priis foar Arsjitektuer. De útrikking fûn plak yn Alde Leije. Foar de trettjinde edysje fan de kompetysje wiene fjirtjin bouprojekten ynstjoerd. Dizze projekten waarden beoardiele troch in saakkundige sjuery — offisjeel in advyskommisje fan Deputearre Steaten — besteande út foarsitter Titus Mars (arsjitekt), Erik Dorsman (arsjitektuer- en stêdebouhistoarikus) en Piet Vollaard (arsjitekt). De sjuery beoardiele kritearia lykas kwaliteit, duorsumens en artistike wearde.[7] == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} gjwoe6gysb6p0mc2bw72l4s1s8ecinu 1237922 1237920 2026-08-05T15:52:13Z Drewes 2754 1237922 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = 53° 9′ 36.8″ N, 5° 43′ 10″ E | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: Iepen kleastermienskip PKN | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]], kleaster oprjochte 2009 | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/8495 8495] | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = [https://nijkleaster.frl nijkleaster.frl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 9 | lat_sec = 36.8 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 10 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]] yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en kleinschalige retraites. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Missy en aktiviteiten == De kearnwearden fan Nijkleaster binne stilte, refleksje en ferbining. It kleaster organisearret aktiviteiten lykas alle wiken de 'Nijkleasterkuier' op woansdeitemoarn, deistige gebedsmominten, retrêtes en stúdzjedagen. <ref>{{Citeer web |url=https://petrus.protestantsekerk.nl/artikel/11x-kloosters-in-nederland-voor-stilte-en-retraite/ |titel=11x kloosters in Nederland voor stilte en retraite |datum=12 april 2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Petrus Magazine}}</ref> De Stifting Nijkleaster organisearre in tentoanstelling fan wurken dy't skonken wiene troch skilder [[Jentsje Popma]] yn syn wenplak Ljouwert, en publisearre in boek oer Popma en syn keunst by gelegenheid fan syn hûndertste jierdei yn 2021. Ferskate fan syn wurken hawwee in plak krigen yn it kleaster en yn de rûne kapel dêrbûten. De aktiviteiten rjochtsje har op persoanlike geastlike ferdjipping en maatskiplike belutsenens. Besikers dogge mei oan kleasterdagen en tsjinsten. == Gebouwen == It kleasterkompleks yn Hilaard bestiet út trije kleasterwenningen, njoggen gastkeamers en mienskiplike romtes, wêrûnder in deikapel yn de eardere molkkelder. Duorsumens wie by de opknapbeurt essinsjeel, mei funksjes lykas sinnepanielen, in waarmtepomp, reinwetteropfangsystemen, en foarsjenningen foar [[flearmûzen]] en fûgels.<ref>{{Cite web |url=https://dorpenatlas.frl/inspiratie/boerderij-naar-klooster/ |title=Boerderij naar Westerklooster-September-2010-2010-2012 |title=Boerderij naar West-Klaas-naar-klooster (Nijtsjerk) | 2025 |publisher=Dorpenatlas Fryslân}}</ref> De tichtby lizzende [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Redbadtsjerke]] yn Jorwert spilet in wichtige rol foar it kleaster. Dizze midsiuwske tsjerke, eigendom fan de [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]], wurdt troch Nijkleaster hierd foar sneinstsjinsten en gruttere gearkomsten. == Wurdearring == Yn 2024 krige Nijkleaster de NRP Gulden Feniks yn de kategory Transformaasje, in priis foar fernijende renovaasje- en fannijs bestimmingsprojekten. It sjueryrapport priizge it kleaster as "in perfekt foarbyld fan hoe't it gefoel fan mienskip nij libben ynblaasd wurde kin".<ref>{{Citeer web |url=https://nrp.nl/winnaars-gulden-feniks-2024/ |titel=Winnaars Gulden Feniks 2024 |datum=7 novimber 2024 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Stichting NRP}}</ref> Dat selde jier waard it projekt — tegearre mei it Missiehuis yn Hoorn — útroppen ta winner fan de Pieter van Vollenhoven-priis, in ûnderskieding dy't de súksesfolle op 'e nij bestimming fan erfgoedgebouwen bekroanet. Ek yn 2025 waard Nijkleaster ûnderskieden mei de [[Vredeman de Vries-priis]] foar Arsjitektuer. De útrikking wie yn [[Alde Leije]]. Foar de trettjinde edysje fan de kompetysje wiene fjirtjin bouprojekten ynstjoerd. Dizze projekten waarden beoardiele troch in saakkundige sjuery — offisjeel in advyskommisje fan Deputearre Steaten — besteande út foarsitter Titus Mars (arsjitekt), Erik Dorsman (arsjitektuer- en stêdebouhistoarikus) en Piet Vollaard (arsjitekt). De sjuery beoardiele kritearia lykas kwaliteit, duorsumens en artistike wearde. == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Pleats yn Fryslân]] [[Kategory:Ryksmonumint yn Ljouwert (gemeente)]] [[Kategory:Hilaard]] k6j9iohobmdmxxcrlso5n1ussfye9k8 1237925 1237922 2026-08-05T16:13:29Z Drewes 2754 1237925 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = 53° 9′ 36.8″ N, 5° 43′ 10″ E | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: Iepen kleastermienskip PKN | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]], kleaster oprjochte 2009 | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/8495 8495] | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = [https://nijkleaster.frl nijkleaster.frl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 9 | lat_sec = 36.8 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 10 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]] yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en kleinschalige retraites. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Missy en aktiviteiten == De kearnwearden fan Nijkleaster binne stilte, refleksje en ferbining. It kleaster organisearret aktiviteiten lykas alle wiken de 'Nijkleasterkuier' op woansdeitemoarn, deistige gebedsmominten, retrêtes en stúdzjedagen. <ref>{{Citeer web |url=https://petrus.protestantsekerk.nl/artikel/11x-kloosters-in-nederland-voor-stilte-en-retraite/ |titel=11x kloosters in Nederland voor stilte en retraite |datum=12 april 2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Petrus Magazine}}</ref> De Stifting Nijkleaster organisearre in tentoanstelling fan wurken dy't skonken wiene troch skilder [[Jentsje Popma]] yn syn wenplak Ljouwert, en publisearre in boek oer Popma en syn keunst by gelegenheid fan syn hûndertste jierdei yn 2021. Ferskate fan syn wurken hawwee in plak krigen yn it kleaster en yn de rûne kapel dêrbûten. De aktiviteiten rjochtsje har op persoanlike geastlike ferdjipping en maatskiplike belutsenens. Besikers dogge mei oan kleasterdagen en tsjinsten. == Gebouwen == It kleasterkompleks yn Hilaard bestiet út trije kleasterwenningen, njoggen gastkeamers en mienskiplike romtes, wêrûnder in deikapel yn de eardere molkkelder. Duorsumens wie by de opknapbeurt essinsjeel, mei funksjes lykas sinnepanielen, in waarmtepomp, reinwetteropfangsystemen, en foarsjenningen foar [[flearmûzen]] en fûgels.<ref>{{Cite web |url=https://dorpenatlas.frl/inspiratie/boerderij-naar-klooster/ |title=Boerderij naar Westerklooster-September-2010-2010-2012 |title=Boerderij naar West-Klaas-naar-klooster (Nijtsjerk) | 2025 |publisher=Dorpenatlas Fryslân}}</ref> De tichtby lizzende [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Redbadtsjerke]] yn Jorwert spilet in wichtige rol foar it kleaster. Dizze midsiuwske tsjerke, eigendom fan de [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]], wurdt troch Nijkleaster hierd foar sneinstsjinsten en gruttere gearkomsten. <gallery widths="180" heights="180"> Ofbyld:Overzicht - Hijlaard - 20112677 - RCE.jpg|De pleats yn 1965 Ofbyld:Gevelsteen - Hijlaard - 20112678 - RCE.jpg|Gevelstien </gallery> == Wurdearring == Yn 2024 krige Nijkleaster de NRP Gulden Feniks yn de kategory Transformaasje, in priis foar fernijende renovaasje- en fannijs bestimmingsprojekten. It sjueryrapport priizge it kleaster as "in perfekt foarbyld fan hoe't it gefoel fan mienskip nij libben ynblaasd wurde kin".<ref>{{Citeer web |url=https://nrp.nl/winnaars-gulden-feniks-2024/ |titel=Winnaars Gulden Feniks 2024 |datum=7 novimber 2024 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Stichting NRP}}</ref> Dat selde jier waard it projekt — tegearre mei it Missiehuis yn Hoorn — útroppen ta winner fan de Pieter van Vollenhoven-priis, in ûnderskieding dy't de súksesfolle op 'e nij bestimming fan erfgoedgebouwen bekroanet. Ek yn 2025 waard Nijkleaster ûnderskieden mei de [[Vredeman de Vries-priis]] foar Arsjitektuer. De útrikking wie yn [[Alde Leije]]. Foar de trettjinde edysje fan de kompetysje wiene fjirtjin bouprojekten ynstjoerd. Dizze projekten waarden beoardiele troch in saakkundige sjuery — offisjeel in advyskommisje fan Deputearre Steaten — besteande út foarsitter Titus Mars (arsjitekt), Erik Dorsman (arsjitektuer- en stêdebouhistoarikus) en Piet Vollaard (arsjitekt). De sjuery beoardiele kritearia lykas kwaliteit, duorsumens en artistike wearde. == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Pleats yn Fryslân]] [[Kategory:Ryksmonumint yn Ljouwert (gemeente)]] [[Kategory:Hilaard]] tfhvdt7rxur8z66ffvdbd9pt2ymwj00 1237949 1237925 2026-08-06T00:19:31Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1237949 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = 53° 9′ 36.8″ N, 5° 43′ 10″ E | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: Iepen kleastermienskip PKN | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]], <br>kleaster oprjochte 2009 | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/8495 8495] | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = [https://nijkleaster.frl nijkleaster.frl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 9 | lat_sec = 36.8 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 10 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]] yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en kleinschalige retraites. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Missy en aktiviteiten == De kearnwearden fan Nijkleaster binne stilte, refleksje en ferbining. It kleaster organisearret aktiviteiten lykas alle wiken de 'Nijkleasterkuier' op woansdeitemoarn, deistige gebedsmominten, retrêtes en stúdzjedagen. <ref>{{Citeer web |url=https://petrus.protestantsekerk.nl/artikel/11x-kloosters-in-nederland-voor-stilte-en-retraite/ |titel=11x kloosters in Nederland voor stilte en retraite |datum=12 april 2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Petrus Magazine}}</ref> De Stifting Nijkleaster organisearre in tentoanstelling fan wurken dy't skonken wiene troch skilder [[Jentsje Popma]] yn syn wenplak Ljouwert, en publisearre in boek oer Popma en syn keunst by gelegenheid fan syn hûndertste jierdei yn 2021. Ferskate fan syn wurken hawwee in plak krigen yn it kleaster en yn de rûne kapel dêrbûten. De aktiviteiten rjochtsje har op persoanlike geastlike ferdjipping en maatskiplike belutsenens. Besikers dogge mei oan kleasterdagen en tsjinsten. == Gebouwen == It kleasterkompleks yn Hilaard bestiet út trije kleasterwenningen, njoggen gastkeamers en mienskiplike romtes, wêrûnder in deikapel yn de eardere molkkelder. Duorsumens wie by de opknapbeurt essinsjeel, mei funksjes lykas sinnepanielen, in waarmtepomp, reinwetteropfangsystemen, en foarsjenningen foar [[flearmûzen]] en fûgels.<ref>{{Cite web |url=https://dorpenatlas.frl/inspiratie/boerderij-naar-klooster/ |title=Boerderij naar Westerklooster-September-2010-2010-2012 |title=Boerderij naar West-Klaas-naar-klooster (Nijtsjerk) | 2025 |publisher=Dorpenatlas Fryslân}}</ref> De tichtby lizzende [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Redbadtsjerke]] yn Jorwert spilet in wichtige rol foar it kleaster. Dizze midsiuwske tsjerke, eigendom fan de [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]], wurdt troch Nijkleaster hierd foar sneinstsjinsten en gruttere gearkomsten. <gallery widths="180" heights="180"> Ofbyld:Overzicht - Hijlaard - 20112677 - RCE.jpg|De pleats yn 1965 Ofbyld:Gevelsteen - Hijlaard - 20112678 - RCE.jpg|Gevelstien </gallery> == Wurdearring == Yn 2024 krige Nijkleaster de NRP Gulden Feniks yn de kategory Transformaasje, in priis foar fernijende renovaasje- en fannijs bestimmingsprojekten. It sjueryrapport priizge it kleaster as "in perfekt foarbyld fan hoe't it gefoel fan mienskip nij libben ynblaasd wurde kin".<ref>{{Citeer web |url=https://nrp.nl/winnaars-gulden-feniks-2024/ |titel=Winnaars Gulden Feniks 2024 |datum=7 novimber 2024 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Stichting NRP}}</ref> Dat selde jier waard it projekt — tegearre mei it Missiehuis yn Hoorn — útroppen ta winner fan de Pieter van Vollenhoven-priis, in ûnderskieding dy't de súksesfolle op 'e nij bestimming fan erfgoedgebouwen bekroanet. Ek yn 2025 waard Nijkleaster ûnderskieden mei de [[Vredeman de Vries-priis]] foar Arsjitektuer. De útrikking wie yn [[Alde Leije]]. Foar de trettjinde edysje fan de kompetysje wiene fjirtjin bouprojekten ynstjoerd. Dizze projekten waarden beoardiele troch in saakkundige sjuery — offisjeel in advyskommisje fan Deputearre Steaten — besteande út foarsitter Titus Mars (arsjitekt), Erik Dorsman (arsjitektuer- en stêdebouhistoarikus) en Piet Vollaard (arsjitekt). De sjuery beoardiele kritearia lykas kwaliteit, duorsumens en artistike wearde. == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Pleats yn Fryslân]] [[Kategory:Ryksmonumint yn Ljouwert (gemeente)]] [[Kategory:Hilaard]] [[Kategory:Bouwurk út 1625]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2009]] [[Kategory:Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] fcpasx6ny3s3d3o917j2klcquboks5b 1237952 1237949 2026-08-06T00:25:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Wurdearring */ sil wol bedoeld wêze 1237952 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = 53° 9′ 36.8″ N, 5° 43′ 10″ E | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: Iepen kleastermienskip PKN | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]], <br>kleaster oprjochte 2009 | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/8495 8495] | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = [https://nijkleaster.frl nijkleaster.frl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 9 | lat_sec = 36.8 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 10 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]] yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en kleinschalige retraites. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Missy en aktiviteiten == De kearnwearden fan Nijkleaster binne stilte, refleksje en ferbining. It kleaster organisearret aktiviteiten lykas alle wiken de 'Nijkleasterkuier' op woansdeitemoarn, deistige gebedsmominten, retrêtes en stúdzjedagen. <ref>{{Citeer web |url=https://petrus.protestantsekerk.nl/artikel/11x-kloosters-in-nederland-voor-stilte-en-retraite/ |titel=11x kloosters in Nederland voor stilte en retraite |datum=12 april 2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Petrus Magazine}}</ref> De Stifting Nijkleaster organisearre in tentoanstelling fan wurken dy't skonken wiene troch skilder [[Jentsje Popma]] yn syn wenplak Ljouwert, en publisearre in boek oer Popma en syn keunst by gelegenheid fan syn hûndertste jierdei yn 2021. Ferskate fan syn wurken hawwee in plak krigen yn it kleaster en yn de rûne kapel dêrbûten. De aktiviteiten rjochtsje har op persoanlike geastlike ferdjipping en maatskiplike belutsenens. Besikers dogge mei oan kleasterdagen en tsjinsten. == Gebouwen == It kleasterkompleks yn Hilaard bestiet út trije kleasterwenningen, njoggen gastkeamers en mienskiplike romtes, wêrûnder in deikapel yn de eardere molkkelder. Duorsumens wie by de opknapbeurt essinsjeel, mei funksjes lykas sinnepanielen, in waarmtepomp, reinwetteropfangsystemen, en foarsjenningen foar [[flearmûzen]] en fûgels.<ref>{{Cite web |url=https://dorpenatlas.frl/inspiratie/boerderij-naar-klooster/ |title=Boerderij naar Westerklooster-September-2010-2010-2012 |title=Boerderij naar West-Klaas-naar-klooster (Nijtsjerk) | 2025 |publisher=Dorpenatlas Fryslân}}</ref> De tichtby lizzende [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Redbadtsjerke]] yn Jorwert spilet in wichtige rol foar it kleaster. Dizze midsiuwske tsjerke, eigendom fan de [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]], wurdt troch Nijkleaster hierd foar sneinstsjinsten en gruttere gearkomsten. <gallery widths="180" heights="180"> Ofbyld:Overzicht - Hijlaard - 20112677 - RCE.jpg|De pleats yn 1965 Ofbyld:Gevelsteen - Hijlaard - 20112678 - RCE.jpg|Gevelstien </gallery> == Wurdearring == Yn 2024 krige Nijkleaster de NRP Gulden Feniks yn de kategory Transformaasje, in priis foar fernijende renovaasje- en fannijs bestimmingsprojekten. It sjueryrapport priizge it kleaster as "in perfekt foarbyld fan hoe't it gefoel fan mienskip nij libben ynblaasd wurde kin".<ref>{{Citeer web |url=https://nrp.nl/winnaars-gulden-feniks-2024/ |titel=Winnaars Gulden Feniks 2024 |datum=7 novimber 2024 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Stichting NRP}}</ref> Dat selde jier waard it projekt — tegearre mei it Missiehuis yn Hoorn — útroppen ta winner fan de Pieter van Vollenhoven-priis, in ûnderskieding dy't de súksesfolle op 'e nij bestimming fan erfgoedgebouwen bekroanet. Ek yn 2025 waard Nijkleaster ûnderskieden mei de [[Vredeman de Vries-priis]] foar Arsjitektuer. De útrikking wie yn [[Alde Leie]]. Foar de trettjinde edysje fan de kompetysje wiene fjirtjin bouprojekten ynstjoerd. Dizze projekten waarden beoardiele troch in saakkundige sjuery — offisjeel in advyskommisje fan Deputearre Steaten — besteande út foarsitter Titus Mars (arsjitekt), Erik Dorsman (arsjitektuer- en stêdebouhistoarikus) en Piet Vollaard (arsjitekt). De sjuery beoardiele kritearia lykas kwaliteit, duorsumens en artistike wearde. == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Pleats yn Fryslân]] [[Kategory:Ryksmonumint yn Ljouwert (gemeente)]] [[Kategory:Hilaard]] [[Kategory:Bouwurk út 1625]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2009]] [[Kategory:Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] isd3kx182olw0ijlyrgfkc9g32e7w2r 1237967 1237952 2026-08-06T11:34:40Z Drewes 2754 /* Skiednis */ oeps 1237967 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks bouwurk | namme = | ôfbylding = Nijkleaster - Klooster Westerhûs.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Kleaster Westerhûs yn 2025 | lân = | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Hilaard]] | adres = It Westerhûs 1 | koördinaten = 53° 9′ 36.8″ N, 5° 43′ 10″ E | type bouwurk = [[kop-hals-romppleats]]<br>funksje: Iepen kleastermienskip PKN | subtype = | keatling = | boujier = [[1625]], <br>kleaster oprjochte 2009 | sloopjier = | arsjitekt = Henk Kroes (renovaasje) | yngenieur = | boustyl = | oerbrêget = | tunnelet ûnder = | wei of spoar = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/8495 8495] | hichte = | lingte = | breedte = | draachkrêft = | oerflak = | tal ferdjippings = | tal keamers = | kapasiteit = | kosten = | webside = [https://nijkleaster.frl nijkleaster.frl] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 9 | lat_sec = 36.8 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 43 | lon_sec = 10 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Nijkleaster''' (ek wol bekend as '''Kleaster Westerhûs''') is in iepen kleastermienskip yn de provinsje Fryslân. It kleaster, fêstige oan It Westerhûs 1 tichtby it doarp [[Hilaard]], leit it klam op stilte, refleksje en ferbining. Tegearre mei de midsiuwske [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]] yn [[Jorwert]] foarmet Kleaster Westerhûs de thúsbasis foar dizze oekumenyske leauwensmienskip. <ref name="kro">{{Citeer web |url=https://kro-ncrv.nl/programmas/petrus-in-het-land/nijkleaster-stilte-bezinning-en-verbinding-op-het-friese-platteland |titel=Nijkleaster – stilte, bezinning en verbinding op het Friese platteland |datum=2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=KRO-NCRV}}</ref> De mienskip is ûntstien binnen de [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN) en stiet iepen foar minsken mei ferskate eftergrûnen. <ref name="rtv">{{Citeer web |url=https://www.rtvnof.nl/lezing-over-nijkleaster-jorwert |titel=Lezing over Nijkleaster Jorwert |datum=31 oktober 2018 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=RTV NOF}}</ref> De [[kop-hals-romppleats]] dêr't it kleaster yn fêstige is, hjit It Westerhûs en is sûnt 1970 in [[ryksmonumint]]. == Skiednis == Nijkleaster waard yn 2009 as stifting oprjochte, op inisjatyf fan dûmny Hinne Wagenaar en syn frou, Sietske Visser. <ref name="rtv" /> It inisjatyf krige stipe fan de lokale protestantske gemeente Westerwert en de lanlike missy-ôfdieling fan de PKN. <ref name="rtv" /> Yn july 2012 setten de earste deistige kleasteraktiviteiten útein yn de Sint-Radboudtsjerke (Redbadtsjerke) yn Jorwert. Om de tsjerke hinne foarme him in mienskip fan frijwilligers en belangstellenden, mei fêste rituelen, mominten fan refleksje en lytsskalige retrêtes. <ref name="kro" /> Fan 2015 ôf waarden plannen ûntwikkele foar in permanint kleaster op it hiem fan de histoaryske pleats 'It Westerhûs'. Nei in perioade fan tarieding en renovaasje krige it kompleks in nije bestimming as kleaster. Arsjitekt [[Henk Kroes]] hie de lieding oer de renovaasje. Kleaster Westerhûs waard offisjeel iepene foar gebrûk mei [[Pinkster]] 2023. <ref name="kro" /> == Missy en aktiviteiten == De kearnwearden fan Nijkleaster binne stilte, refleksje en ferbining. It kleaster organisearret aktiviteiten lykas alle wiken de 'Nijkleasterkuier' op woansdeitemoarn, deistige gebedsmominten, retrêtes en stúdzjedagen. <ref>{{Citeer web |url=https://petrus.protestantsekerk.nl/artikel/11x-kloosters-in-nederland-voor-stilte-en-retraite/ |titel=11x kloosters in Nederland voor stilte en retraite |datum=12 april 2023 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Petrus Magazine}}</ref> De Stifting Nijkleaster organisearre in tentoanstelling fan wurken dy't skonken wiene troch skilder [[Jentsje Popma]] yn syn wenplak Ljouwert, en publisearre in boek oer Popma en syn keunst by gelegenheid fan syn hûndertste jierdei yn 2021. Ferskate fan syn wurken hawwee in plak krigen yn it kleaster en yn de rûne kapel dêrbûten. De aktiviteiten rjochtsje har op persoanlike geastlike ferdjipping en maatskiplike belutsenens. Besikers dogge mei oan kleasterdagen en tsjinsten. == Gebouwen == It kleasterkompleks yn Hilaard bestiet út trije kleasterwenningen, njoggen gastkeamers en mienskiplike romtes, wêrûnder in deikapel yn de eardere molkkelder. Duorsumens wie by de opknapbeurt essinsjeel, mei funksjes lykas sinnepanielen, in waarmtepomp, reinwetteropfangsystemen, en foarsjenningen foar [[flearmûzen]] en fûgels.<ref>{{Cite web |url=https://dorpenatlas.frl/inspiratie/boerderij-naar-klooster/ |title=Boerderij naar Westerklooster-September-2010-2010-2012 |title=Boerderij naar West-Klaas-naar-klooster (Nijtsjerk) | 2025 |publisher=Dorpenatlas Fryslân}}</ref> De tichtby lizzende [[Redbadtsjerke (Jorwert)|Redbadtsjerke]] yn Jorwert spilet in wichtige rol foar it kleaster. Dizze midsiuwske tsjerke, eigendom fan de [[Stichting Alde Fryske Tsjerken]], wurdt troch Nijkleaster hierd foar sneinstsjinsten en gruttere gearkomsten. <gallery widths="180" heights="180"> Ofbyld:Overzicht - Hijlaard - 20112677 - RCE.jpg|De pleats yn 1965 Ofbyld:Gevelsteen - Hijlaard - 20112678 - RCE.jpg|Gevelstien </gallery> == Wurdearring == Yn 2024 krige Nijkleaster de NRP Gulden Feniks yn de kategory Transformaasje, in priis foar fernijende renovaasje- en fannijs bestimmingsprojekten. It sjueryrapport priizge it kleaster as "in perfekt foarbyld fan hoe't it gefoel fan mienskip nij libben ynblaasd wurde kin".<ref>{{Citeer web |url=https://nrp.nl/winnaars-gulden-feniks-2024/ |titel=Winnaars Gulden Feniks 2024 |datum=7 novimber 2024 |bezochtdatum=10 septimber 2025 |uitgever=Stichting NRP}}</ref> Dat selde jier waard it projekt — tegearre mei it Missiehuis yn Hoorn — útroppen ta winner fan de Pieter van Vollenhoven-priis, in ûnderskieding dy't de súksesfolle op 'e nij bestimming fan erfgoedgebouwen bekroanet. Ek yn 2025 waard Nijkleaster ûnderskieden mei de [[Vredeman de Vries-priis]] foar Arsjitektuer. De útrikking wie yn [[Alde Leie]]. Foar de trettjinde edysje fan de kompetysje wiene fjirtjin bouprojekten ynstjoerd. Dizze projekten waarden beoardiele troch in saakkundige sjuery — offisjeel in advyskommisje fan Deputearre Steaten — besteande út foarsitter Titus Mars (arsjitekt), Erik Dorsman (arsjitektuer- en stêdebouhistoarikus) en Piet Vollaard (arsjitekt). De sjuery beoardiele kritearia lykas kwaliteit, duorsumens en artistike wearde. == Eksterne keppeling == * [https://nijkleaster.frl Offisjele webside] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Pleats yn Fryslân]] [[Kategory:Ryksmonumint yn Ljouwert (gemeente)]] [[Kategory:Hilaard]] [[Kategory:Bouwurk út 1625]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2009]] [[Kategory:Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] dlfquqq6whf2hjhvwhm40mjkwkyn5kg 0 193306 1237953 1237888 2026-08-06T00:27:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237953 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = denhamtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Denham's Bustard (Neotis denhami) (7083219537) (2).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis denhami |Beskriuwer, jier= [[John George Children|Children]] & [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1826 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''denhamtrap''' of '''Denhams trap''' (''Neotis denhami'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It is ien fan 'e gruttere trapsoarten. De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet yn [[Afrika]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:StanleyBustardDavies.jpg|thumb|left|Tekening fan 'e fûgel<br>(C.G. Finch-Davies).]] De denhamtrap is de grutste soarte út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Neotis'', mar is lytser as de trapsoarten út it skaai ''[[Ardeotis]]'', lykas de [[koarytrap]] en de [[grutte Yndyske trap]]. It mantsje is 100–116 sm lang en weaget 9 oant 10 kg. It wyfke is mei in lingte fan 80–87 sm en in gewicht fan 3 oant 4 kg gâns lytser. De rêch is brún, by it mantsje donkerder en minder tekene as by it wyfke. De ûnderkant is wyt. De hals is ljochtgriis, mei efter yn 'e nekke in opfallende oranjebrune oant kastanjebrune kleur. De grize krún wurdt oan wjerskanten begrinzge troch swarte fearren. Troch it each rint in swarte streek, mei dêr boppe in opfallende wite eachstreep. De lange poaten binne gielich fan kleur en de snaffel is hoarnkleurich oant wytich. De wjukken hawwe in opfallend patroan fan brún, wyt en swart. Yn 'e flecht lit it mantsje folle mear wyt yn 'e wjukken sjen as it wyfke of jonge fûgels. Yn 'e [[balts]] blaast it mantsje de kiel op, wêrtroch in grutte, opfallende bal fan wite fearren ûntstiet. De denhamtrap is bûten de balts oer it generaal in stille fûgel. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet fan likernôch 20.700.000 km². Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend, mei in grut, mar fersnipele ferspriedingsgebiet: * ''N. d. denhamide'' - [[nominaatfoarm]] komt foar fan [[West-Afrika]] oant yn it noarden fan [[Oeganda]] en [[Sûdan]]. * ''N. d. jacksoni'' - fan [[Kenia]] oant súdlik [[Kongo]] en súdlik Afrika; * ''N. d. stanleyi'' - yn it uterste suden fan [[Mozambyk]], [[Súd-Afrika]] en [[Swazylân]]. De soarte libbet yn licht beboske savannes, op drûch en fochtich gerslân, boulân en ynsiede greiden, fan seenivo oant likernôch 3.000 meter hichte. De soarte is foar in grut part [[trekfûgel]] of nomadysk, ôfhinklik fan 'e regio en de delslach. == Iten en fuortplanting == De denhamtrap yt benammen ynsekten, lytse [[wringedieren]] en plantaardich materiaal. It briedseizoen is fariabel en liket him oan te passen oan 'e delslach. In lechsel bestiet út ien of twa aaien. == Bedrigingen == Yn 'e [[Sahel]] en [[West-Afrika]] is bejaging de wichtichste oarsaak fan 'e efterútgong fan 'e soarte. Yn [[East-Afrika|East-]] en Súdlik Afrika foarmje habitatferlies en botsingen mei elektrisiteitsliedingen de grutste bedrigingen. Omsetting fan gerslân yn lânbougrûn of kommersjele boskbou liedt ta it habitatferlies. Yn Súd-Afrika binne botsingen mei heechspanningsliedingen de wichtichste oarsaak fan 'e ôfname. De soarte is opnommen yn [[CITES]]-bylage II, wêrtroch de ynternasjonale hannel regele wurdt. == Status == De populaasje nimt ôf. Yn súdlik Afrika wurdt de populaasje rûsd op 2.500 oant 10.000 folwoeksen fûgels. De denhamtrap stiet sûnt 2025 as gefoelich (''Near Threatened'', NT) op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/denhams-bustard-neotis-denhami BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/stabus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stabus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis denhami|Denhamtrap}} }} {{DEFAULTSORT:Denhamtrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] lsz5v8q1apxktiloplz711enu1nrhaw 0 193308 1237955 1237889 2026-08-06T00:29:18Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1237955 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = ludwigtrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Neotis ludwigii.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis ludwigii |Beskriuwer, jier= [[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1837 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] |lânkaart = }} De '''ludwigtrap''' of '''Ludwigs trap''' (''Neotis ludwigii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] is ferneamd nei baron Von Ludwig en heart ta de middelgrutte oant grutte trapsoarten. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Neotis ludwigii (Horsbrugh).jpg|thumb|left|Tekening fan 'e ludwigtrap<br><small>(Boyd Robert Horsbrugh)</small>]] De ludwigtrap weaget tusken de 3 en 7,3 kg. It mantsje is mei in trochsneed gewicht fan 6,3 kg folle swierder as it wyfke, dat trochstrings 3,4 kg weaget. De lingte fan it wyfke leit tusken de 76 en 85 sm, wylst it mantsje 80 oant 95 sm lang wurdt. It gesicht en de foarkant fan 'e hals binne griisbrún fan kleur, wylst de efterkant fan 'e hals en de siden fan 'e kop wyt binne. Efter yn 'e nekke sit in dof oranjebrún oant kastanjebrún plak. Wyfkes en jonge fûgels binne lytser as folwoeksen mantsjes en hawwe in wat ljochtere kleur oan 'e foarkant fan 'e hals en it gesicht. De ludwigtrap wurdt gauris betize mei de [[Denhamtrap]] (''Neotis denhami''). Dy soarte hat lykwols in ljochtergrize kop en foarkant fan 'e hals, in brúnere nekke en in opfallend swart-wyt patroan op 'e krún, dat by de ludwigtrap ûntbrekt. == Taksonomy == De ludwigtrap heart ta de famylje fan 'e trapfûgels (''Otididae''). Lykas oare trapsoarten hat er in koarte, krêftige snaffel, in kamûflearjend fearrekleed dat goed yn in libben op savannes en gerslân opgiet. De soarte heart ta it Afrikaanske skaai ''Neotis'', dêr't njonken de ludwigtrap noch trije oare soarten ta rekkene wurde. == Fersprieding en leefgebiet == Lykas oare trapsoarten libbet de ludwigtrap op gerslân en yn drûge oant healdrûge gebieten. It ferspriedingsgebiet leit benammen yn it westlike diel fan súdlik Afrika, mei populaasjes yn westlik [[Súd-Afrika]], [[Namybje]] en yn minder grutte oantallen ek [[Botswana]]. It folsleine ferspriedingsgebiet beslacht likernôch 380.000 km². Lang waard tocht dat de soarte de rein folge, mar resinter ûndersyk hat sjen litten dat dêrfoar net in soad bewiis is. Wol liket de ludwigtrap in foarkar te hawwen foar troch minsken feroare lânskippen, lykas lânbougrûn en greiden. == Hâlden en dragen == Yn 'e baltstiid lit it mantsje in djippe, doffe "blûp"-rop hearre. Oer de oare lûden fan 'e soarte is mar in bytsje bekend. De ludwigtrap is in [[omnivoar]] mei in ôfwikseljend menu. De fûgel fret ynsekten, oare lytse [[Wringeleazen|wringeleaze]] bisten en lytse [[wringedieren]]. Benammen [[sprinkhoannen]] foarmje in wichtich part fan it iten. Dêrnjonken wurde ek blommen en sied iten. De ludwigtrap libbet yn útstrekte, tin bewenne gebieten dy't dreech tagonklik binne foar ûndersikers. Dêrnjonken is de soarte gefoelich foar fersteuring, sadat der relatyf bytsje bekend is oer it briedgedrach. Yn Namybje is fêststeld dat de fuortplanting yn alle gefallen yn maart plakfynt. De soarte foarmet meastentiids gjin grutte keppels. Simmerdeis wurde ornaris groepkes fan gemiddeld 2,1 fûgels sjoen, wylst dat tal yn 'e winter oprint nei likernôch 3,6 fûgels. == Bedrigingen en status == De grutste bedriging foar de ludwigtrap binne de heechspanningsliedingen. Trapfûgels hawwe nei foarren in relatyf lyts gesichtsfjild as se yn 'e flecht de grûn ôfsykje nei iten. Dêrtroch sjogge se obstakels lykas elektrisiteitsliedingen faak te let. Rûsd wurdt dat alle jierren tusken de 4.000 en 11.900 ludwigtrappen troch botsingen mei heechspanningsliedingen omkomme. Dat is sa'n grut tal dat it op 'e lange termyn in serieus gefaar foar it behâld fan 'e soarte foarmje kin. Foar in goede beskerming fan 'e ludwigtrap is mear kennis nedich oer de fersprieding, de grutte fan 'e populaasje en de trekbewegingen fan 'e soarte. Underwilens sille de fierdere útwreiding fan ynfrastruktuer en it elektrisiteitsnet yn it ferspriedingsgebiet de druk op 'e populaasje fergrutsje. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as bedrige (''Endangered'', EN) op 'e [[Reade List]]. Yn 'e jierren 1980 waard de wrâldpopulaasje op 56.000 oant 81.000 fûgels rûsd. Letter die lykwols bliken dat dy rûzing te leech wie. Yn 'e jierren 2010-2012 waard de populaasje yn Súd-Afrika allinnich al op likernôch 87.000–148.000 fûgels rûsd. Om't neffens rûzing 50 oant 75% fan 'e wrâldpopulaasje yn Súd-Afrika foarkomt, wurdt de totale wrâldpopulaasje no op 100.000 oant 500.000 yndividuen rûsd, wêrfan neffens rûzing 70.000 oant 335.000 folwoeksen fûgels. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ludwigs-bustard-neotis-ludwigii BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/ludbus1/BW eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/ludbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis ludwigii|Ludwigtrap}} }} {{DEFAULTSORT:Ludwigtrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] e180cci9329mkdfzazh73kn0i3t1r0c 1 193310 1237946 1237891 2026-08-06T00:13:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Neotis / Eupodotis / Heterotetrax */ Antwurd 1237946 wikitext text/x-wiki == Neotis / Eupodotis / Heterotetrax == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Ruurd Jorritsma}} Wolle jimme eefkes nei de Fryske skaainamme fan Neotis (Eastafrikaanske trappen) sjen? Neotis komt yn hiele grutte dielen fan Afrika foar en is net in spesifyk Eastafrikaansk skaai. De Eupodotis (Súdafrikaanske trappen) is opdield. Eupodotis kin yn it Frysk neffens my better blauwe trappen neamd wurde. De oare trije soarten falle no ûnder Heterotetrax, dy't ik earder al by de [[Swartkintrap]] woastyntrappen neamd ha. Graach eefkes jimmer oardiel. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 aug 2026, 10.05 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} ''Eupodotis'' betsjut letterlik yn it Aldgryksk: "grutpoattrap", dus grutpoattrappen is miskien in bettere beneaming as blauwe trappen, hoewol't ik dêr ek gjin ûnoerkomlik beswier tsjin haw. Dat lit ik fierders oan jo oer. Wat ''Neotis'' oangiet, dat betsjut letterlik "nije trap", mar dêr kinne wy net safolle mei. Is "steppetrappen" ek in idee? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.13 (CEST) 1b5jhte0ge7mvy7l5wkjp0ed4y66jdn 1237948 1237946 2026-08-06T00:16:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 1237948 wikitext text/x-wiki == Neotis / Eupodotis / Heterotetrax == {{Ping|Ieneach fan 'e Esk|Ruurd Jorritsma}} Wolle jimme eefkes nei de Fryske skaainamme fan Neotis (Eastafrikaanske trappen) sjen? Neotis komt yn hiele grutte dielen fan Afrika foar en is net in spesifyk Eastafrikaansk skaai. De Eupodotis (Súdafrikaanske trappen) is opdield. Eupodotis kin yn it Frysk neffens my better blauwe trappen neamd wurde. De oare trije soarten falle no ûnder Heterotetrax, dy't ik earder al by de [[Swartkintrap]] woastyntrappen neamd ha. Graach eefkes jimmer oardiel. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 5 aug 2026, 10.05 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra}} ''Eupodotis'' betsjut letterlik yn it Aldgryksk: "grutpoattrap", dus grutpoattrappen is miskien in bettere beneaming as blauwe trappen, hoewol't ik dêr ek gjin ûnoerkomlik beswier tsjin haw. Dat lit ik fierders oan jo oer. Wat ''Neotis'' oangiet, dat betsjut letterlik "nije trap", mar dêr kinne wy net safolle mei. Is "steppetrappen" ek in idee? Jom meie hjir fan 'e toeftrappen trouwens bêst túftrappen meitsje, hear, as jo dat better handiget. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.13 (CEST) evjblw9o5ebb7u8ay5clv0z8v4lq775 0 193311 1237923 2026-08-05T15:53:16Z Drewes 2754 Ferwiist troch nei [[Nijkleaster]] 1237923 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Nijkleaster]] 3fvb62bbqxnd6sh6eogj3xp9r0uzg01 0 193312 1237940 2026-08-05T19:54:47Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Nubyske trap |Ofbyld = [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis nuba |Beskriuwer, jier= Philipp Jakob Cretzschmar|Cretzsc..." 1237940 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Nubyske trap |Ofbyld = [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis nuba |Beskriuwer, jier= [[Philipp Jakob Cretzschmar|Cretzschmar]], 1826 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Obyld:AT0713 map.png|250px]]<br>Oarspronklik ferspriedingsgebiet (de fûgel is yn in grut part fan it westlike en eastlik ferspriedingsgebiet útstoarn). }} De '''Nubyske trap''' (''Neotis nuba'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] trapfûgels. It is in middelgrutte oant grutte trap dy't yn 'e drûge gebieten tusken de súdlike râne fan 'e [[Sahara]] en it noardlike part fan 'e [[Sahel]] libbet. De soarte komt foar yn [[Niger]] en [[Tsjaad]] en is nei alle gedachten útstoarn yn [[Mauretaanje]], [[Maly]] en [[Sûdan]]. Eartiids wie de Nubyske trap yn dy streek gewoan, mar hjoed-de-dei is er tige seldsum troch jacht en efterútgong fan it leefgebiet. == Uterlik == Mantsjes binne folle grutter as wyfkes. Se hawwe in readbrún oant sânkleurich fearrekleed mei in opfallende brede streek oer de krún. In bysûnder skaaimerk is de sturt: de bûtenste sturtfearren binne langer en stiver, wat soarget foar in foarkefoarmige sturt by it pronkgedrach. == Taksonomy == Tsjintwurdich wurdt de soarte meast yn it skaai Neotis pleatst. Yn 2023 waard it nije skaai Nubotis foarsteld op grûn fan molekulêr, morfologysk en gedrachsbewiis, mar dy namme is noch net algemien oernaam De Nubyske trap waard yn 1851 De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard yn troch Philipp Jakob Cretzschmar beskreaun as ''Otis nuba''. Meastentiids wurdt er yn it skaai ''Neotis'' yndield. Yn 2023 waard in nij skaai, ''Nubotis'' foarsteld op grûn fan molekulêr, [[morfology]]sk en gedrach, mar dy namme is noch net algemien oernaam. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''N. n. nuba'' (eastlike foarm). * ''N. n. agaze'' (westlike foarm). == Fersprieding en leefgebiet == De Nubyske trap libbet yn woastynrânen, healdrûge strûkgebieten en op drûge savannes mei fersprate begroeiïng. De populaasjes binne fersnipele en lokaal seldsum. == Hâlden en dragen == Oer it gedrach is mar in bytsje bekend. Lûdopnames binne seldsum. Yn 2022 waard foar it earst de balts beskreaun. It mantsje rint dan mei de sturt rjocht omheech yn in dúdlike foarkefoarm, wylst de wjukpunten tusken de beide sturthelten hingje. Dat ferskilt fan it hals-opblaasgedrach fan oare trapsoarten. De soarte is [[omnivoar]] en yt grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. Nei alle gedachten hellet er in grut part fan syn wetter út it iten, wat in wichtige oanpassing is oan it drûge klimaat. It briedseizoen falt yn 'e reintiid, fan july oant oktober. It nêst is in ûndjippe kûle yn 'e grûn. Oer it tal aaien, de brieddoer en de soarch foar de jongen is mar in bytsje bekend. == Beskerming == De [[IUCN]] beskôget de Nubyske trap as kwetsber. De grutste bedrigingen binne jacht (benammen troch falkeniers), oerbeweiding, ferlies en fragmintaasje fan leefgebiet en tanimmende drûchte troch klimaatferoaring. Yn guon lannen hat de efterútgong sa dramatysk west, dat de soarte dêr mooglik útstoar. De wichtichste oerbleaune populaasjes binne nei alle gedachten benammen yn beskerme gebieten yn Niger en Tsjaad te finen. Der wurdt tocht dat de fûgel yntusken yn Maly, Mauretaanje en Sûdan útstoarn. Oanrikkemandearre maatregels foar it behâld fan 'e fûgel binne strangere hanthavening tsjin jacht, better behear fan it leefgebiet, gjin oanlis fan elektrisiteitstriedden yn wichtige trapgebieten en systematyske tellingen fan 'e populaasje. == Kulturele betsjutting == De soarte hat mar in beheinde kulturele betsjutting, mar wurdt troch guon nomadyske groepen as boarne fan fleis brûkt. Troch syn seldsumens en it ôfhandige leefgebiet hat er hast gjin betsjutting foar ekotoerisme. Wol is er spitigernôch bekend wurden as in tige populêre proai foar falkeniers út it [[Arabyske Skiereilân]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/nubbus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/nubbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis nuba|Nubyske trap}} }} {{DEFAULTSORT:Nubyske trap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] nqnor4gl5l50cpnk1dz75xj0e4hguxk 1237942 1237940 2026-08-05T19:57:48Z RomkeHoekstra 10582 1237942 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Nubyske trap |Ofbyld = [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis nuba |Beskriuwer, jier= [[Philipp Jakob Cretzschmar|Cretzschmar]], 1826 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Obyld:AT0713 map.png|250px]]<br>Oarspronklik ferspriedingsgebiet (de fûgel is yn in grut part fan it westlike en eastlik ferspriedingsgebiet útstoarn). }} De '''Nubyske trap''' (''Neotis nuba'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] trapfûgels. It is in middelgrutte oant grutte trap dy't yn 'e drûge gebieten tusken de súdlike râne fan 'e [[Sahara]] en it noardlike part fan 'e [[Sahel]] libbet. De soarte komt foar yn [[Niger]] en [[Tsjaad]] en is nei alle gedachten útstoarn yn [[Mauretaanje]], [[Maly]] en [[Sûdan]]. Eartiids wie de Nubyske trap yn dy streek gewoan, mar hjoed-de-dei is er tige seldsum troch jacht en efterútgong fan it leefgebiet. == Uterlik == Mantsjes binne folle grutter as wyfkes. Se hawwe in readbrún oant sânkleurich fearrekleed mei in opfallende brede streek oer de krún. In bysûnder skaaimerk is de sturt: de bûtenste sturtfearren binne langer en stiver, wat soarget foar in foarkefoarmige sturt by it pronkgedrach. == Taksonomy == Tsjintwurdich wurdt de soarte meast yn it skaai Neotis pleatst. Yn 2023 waard it nije skaai Nubotis foarsteld op grûn fan molekulêr, morfologysk en gedrachsbewiis, mar dy namme is noch net algemien oernaam De Nubyske trap waard yn 1851 De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard yn troch Philipp Jakob Cretzschmar beskreaun as ''Otis nuba''. Meastentiids wurdt er yn it skaai ''Neotis'' yndield. Yn 2023 waard in nij skaai, ''Nubotis'' foarsteld op grûn fan molekulêr, [[morfology]]sk en gedrach, mar dy namme is noch net algemien oernaam. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''N. n. nuba'' (eastlike foarm). * ''N. n. agaze'' (westlike foarm). == Fersprieding en leefgebiet == De Nubyske trap libbet yn woastynrânen, healdrûge strûkgebieten en op drûge savannes mei fersprate begroeiïng. De populaasjes binne fersnipele en lokaal seldsum. == Hâlden en dragen == Oer it gedrach is mar in bytsje bekend. Lûdopnames binne seldsum. Yn 2022 waard foar it earst de balts beskreaun. It mantsje rint dan mei de sturt rjocht omheech yn in dúdlike foarkefoarm, wylst de wjukpunten tusken de beide sturthelten hingje. Dat ferskilt fan it hals-opblaasgedrach fan oare trapsoarten. De soarte is [[omnivoar]] en yt grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. Nei alle gedachten hellet er in grut part fan syn wetter út it iten, wat in wichtige oanpassing is oan it drûge klimaat. It briedseizoen falt yn 'e reintiid, fan july oant oktober. It nêst is in ûndjippe kûle yn 'e grûn. Oer it tal aaien, de brieddoer en de soarch foar de jongen is mar in bytsje bekend. == Beskerming == De [[IUCN]] beskôget de Nubyske trap as kwetsber. De grutste bedrigingen binne jacht (benammen troch falkeniers), oerbeweiding, ferlies en fragmintaasje fan leefgebiet en tanimmende drûchte troch klimaatferoaring. Yn guon lannen hat de efterútgong sa dramatysk west, dat de soarte dêr mooglik útstoar. De wichtichste oerbleaune populaasjes binne nei alle gedachten benammen yn beskerme gebieten yn Niger en Tsjaad te finen. Der wurdt tocht dat de fûgel yntusken yn Maly, Mauretaanje en Sûdan útstoarn. Oanrikkemandearre maatregels foar it behâld fan 'e fûgel binne strangere hanthavening tsjin jacht, better behear fan it leefgebiet, gjin oanlis fan elektrisiteitstriedden yn wichtige trapgebieten en systematyske tellingen fan 'e populaasje. == Kulturele betsjutting == De soarte hat mar in beheinde kulturele betsjutting, mar wurdt troch guon nomadyske groepen as boarne fan fleis brûkt. Troch syn seldsumens en it ôfhandige leefgebiet hat er hast gjin betsjutting foar ekotoerisme. Wol is er spitigernôch bekend wurden as in tige populêre proai foar falkeniers út it [[Arabyske Skiereilân]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/nubbus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/nubbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis nuba|Nubyske trap}} }} {{DEFAULTSORT:Nubiske trap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] ndjwqfjgk6vu75333mx14co82lhry6w 1237960 1237942 2026-08-06T00:53:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 - typfl 1237960 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Nubyske trap |Ofbyld = [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis nuba |Beskriuwer, jier= [[Philipp Jakob Cretzschmar|Cretzschmar]], 1826 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:AT0713 map.png|250px]]<br>Oarspronklik ferspriedingsgebiet (de fûgel is yn in grut part fan it westlike en eastlik ferspriedingsgebiet útstoarn). }} De '''Nubyske trap''' (''Neotis nuba'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] trapfûgels. It is in middelgrutte oant grutte trap dy't yn 'e drûge gebieten tusken de súdlike râne fan 'e [[Sahara]] en it noardlike part fan 'e [[Sahel]] libbet. De soarte komt foar yn [[Niger]] en [[Tsjaad]] en is nei alle gedachten útstoarn yn [[Mauretaanje]], [[Maly]] en [[Sûdan]]. Eartiids wie de Nubyske trap yn dy streek gewoan, mar hjoed-de-dei is er tige seldsum troch jacht en efterútgong fan it leefgebiet. == Uterlik == Mantsjes binne folle grutter as wyfkes. Se hawwe in readbrún oant sânkleurich fearrekleed mei in opfallende brede streek oer de krún. In bysûnder skaaimerk is de sturt: de bûtenste sturtfearren binne langer en stiver, wat soarget foar in foarkefoarmige sturt by it pronkgedrach. == Taksonomy == Tsjintwurdich wurdt de soarte meast yn it skaai Neotis pleatst. Yn 2023 waard it nije skaai Nubotis foarsteld op grûn fan molekulêr, morfologysk en gedrachsbewiis, mar dy namme is noch net algemien oernaam De Nubyske trap waard yn 1851 De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard yn troch Philipp Jakob Cretzschmar beskreaun as ''Otis nuba''. Meastentiids wurdt er yn it skaai ''Neotis'' yndield. Yn 2023 waard in nij skaai, ''Nubotis'' foarsteld op grûn fan molekulêr, [[morfology]]sk en gedrach, mar dy namme is noch net algemien oernaam. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''N. n. nuba'' (eastlike foarm). * ''N. n. agaze'' (westlike foarm). == Fersprieding en leefgebiet == De Nubyske trap libbet yn woastynrânen, healdrûge strûkgebieten en op drûge savannes mei fersprate begroeiïng. De populaasjes binne fersnipele en lokaal seldsum. == Hâlden en dragen == Oer it gedrach is mar in bytsje bekend. Lûdopnames binne seldsum. Yn 2022 waard foar it earst de balts beskreaun. It mantsje rint dan mei de sturt rjocht omheech yn in dúdlike foarkefoarm, wylst de wjukpunten tusken de beide sturthelten hingje. Dat ferskilt fan it hals-opblaasgedrach fan oare trapsoarten. De soarte is [[omnivoar]] en yt grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. Nei alle gedachten hellet er in grut part fan syn wetter út it iten, wat in wichtige oanpassing is oan it drûge klimaat. It briedseizoen falt yn 'e reintiid, fan july oant oktober. It nêst is in ûndjippe kûle yn 'e grûn. Oer it tal aaien, de brieddoer en de soarch foar de jongen is mar in bytsje bekend. == Beskerming == De [[IUCN]] beskôget de Nubyske trap as kwetsber. De grutste bedrigingen binne jacht (benammen troch falkeniers), oerbeweiding, ferlies en fragmintaasje fan leefgebiet en tanimmende drûchte troch klimaatferoaring. Yn guon lannen hat de efterútgong sa dramatysk west, dat de soarte dêr mooglik útstoar. De wichtichste oerbleaune populaasjes binne nei alle gedachten benammen yn beskerme gebieten yn Niger en Tsjaad te finen. Der wurdt tocht dat de fûgel yntusken yn Maly, Mauretaanje en Sûdan útstoarn. Oanrikkemandearre maatregels foar it behâld fan 'e fûgel binne strangere hanthavening tsjin jacht, better behear fan it leefgebiet, gjin oanlis fan elektrisiteitstriedden yn wichtige trapgebieten en systematyske tellingen fan 'e populaasje. == Kulturele betsjutting == De soarte hat mar in beheinde kulturele betsjutting, mar wurdt troch guon nomadyske groepen as boarne fan fleis brûkt. Troch syn seldsumens en it ôfhandige leefgebiet hat er hast gjin betsjutting foar ekotoerisme. Wol is er spitigernôch bekend wurden as in tige populêre proai foar falkeniers út it [[Arabyske Skiereilân]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/nubbus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/nubbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis nuba|Nubyske trap}} }} {{DEFAULTSORT:Nubiske trap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] es3si8s3b1agcegdd8noc8oarxahazk 0 193313 1237941 2026-08-05T19:55:41Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Nubyske trap]] 1237941 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Nubyske trap]] o4vx1ri83t9qairwzkumql60k0matqp 0 193314 1237943 2026-08-05T20:38:57Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Heuglintrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis heuglinii |Beskriuwer, jier= Gustav Hartlaub|Har..." 1237943 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Heuglintrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis heuglinii |Beskriuwer, jier= [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1859 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Heuglintrap''' (''Neotis heuglinii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is ferneamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Theodor von Heuglin]]. == Skaaimerken == De Heuglintrap is in frij grutte trap mei in lingte fan oant 89 sm. De mantsjes weagje 4–8 kg, wylst de folle lytsere wyfkes 2,5–4,5 kg weagje. Njonken it ferskil yn grutte ferskille beide skaaien ek dúdlik yn fearrekleed. It opfallende mantsje hat in grutte donkere tekening dy't fan 'e kroan oer it gesicht oant de kin rint, mei in blauwich-griize hals. By it mantsje sit op it ûnderste part fan it boarst in kastanjebrune bân, dy't troch in tinne swarte bân skieden wurdt fan 'e wite búk. It wyfke hat in folle ienfâldiger brúnich fearrekleed sûnder opfallende swarte tekeningen. It gesicht hat allinne swakke laaigriize streken. Yn 'e flecht is in wyt kylfoarmich plak yn 'e earste hânpinnen te sjen tsjin de fierders donkere boppekant fan 'e wjuk. Dat skaaimerk falt meastal net op as de fûgel stiet. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte hat in ferspriedingsgebiet fan 1.910.000 km². Hy komt foar yn [[Dzjibûty]], [[Eritreä]], [[Etioopje]], [[Kenia]], [[Somaalje]] en [[Súd-Sûdan]]. De soarte bewennet drûge woastynrânen, drûch strûkgewaaks en drûge savannes, op hichten fan 0 oant 700 m. Hy is frij algemien yn it noarden fan Kenia en it noarden fan Somaalje, mar seldsumer yn Eritreä en ûngewoan yn 'e measte dielen fan Etioopje. == Iten en briedgedrach == De Heuglintrap fret grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. De soarte is gjin trekfûgel. De generaasje-ynterfal bedraacht 10,0 jier. == Status == De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt as stabyl beskôge by it ûntbrekken fan bewiis foar efterútgong of wichtige bedrigingen. De Heuglintrap stiet op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/heuglins-bustard-neotis-heuglinii BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/heubus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/heubus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis heuglinii|Heuglintrap}} }} {{DEFAULTSORT:Heuglintrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] n1dtuqqa1b94vau3nh5siwq9rrw738q 1237961 1237943 2026-08-06T00:54:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 r 1237961 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = heuglintrap |Ofbyld = [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje = [[trappen]] (''Otididae'') |Skaai = [[Eastafrikaanske trappen]] (''Neotis'') |Wittenskiplike namme= Neotis heuglinii |Beskriuwer, jier= [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1859 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''heuglintrap''' of '''Heuglins trap''' (''Neotis heuglinii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is ferneamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Theodor von Heuglin]]. == Skaaimerken == De heuglintrap is in frij grutte trap mei in lingte fan oant 89 sm. De mantsjes weagje 4–8 kg, wylst de folle lytsere wyfkes 2,5–4,5 kg weagje. Njonken it ferskil yn grutte ferskille beide skaaien ek dúdlik yn fearrekleed. It opfallende mantsje hat in grutte donkere tekening dy't fan 'e kroan oer it gesicht oant de kin rint, mei in blauwich-griize hals. By it mantsje sit op it ûnderste part fan it boarst in kastanjebrune bân, dy't troch in tinne swarte bân skieden wurdt fan 'e wite búk. It wyfke hat in folle ienfâldiger brúnich fearrekleed sûnder opfallende swarte tekeningen. It gesicht hat allinne swakke laaigriize streken. Yn 'e flecht is in wyt kylfoarmich plak yn 'e earste hânpinnen te sjen tsjin de fierders donkere boppekant fan 'e wjuk. Dat skaaimerk falt meastal net op as de fûgel stiet. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte hat in ferspriedingsgebiet fan 1.910.000 km². Hy komt foar yn [[Dzjibûty]], [[Eritreä]], [[Etioopje]], [[Kenia]], [[Somaalje]] en [[Súd-Sûdan]]. De soarte bewennet drûge woastynrânen, drûch strûkgewaaks en drûge savannes, op hichten fan 0 oant 700 m. Hy is frij algemien yn it noarden fan Kenia en it noarden fan Somaalje, mar seldsumer yn Eritreä en ûngewoan yn 'e measte dielen fan Etioopje. == Iten en briedgedrach == De heuglintrap fret grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. De soarte is gjin trekfûgel. De generaasje-ynterfal bedraacht 10,0 jier. == Status == De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt as stabyl beskôge by it ûntbrekken fan bewiis foar efterútgong of wichtige bedrigingen. De heuglintrap stiet op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/heuglins-bustard-neotis-heuglinii BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.] * [https://ebird.org/species/heubus1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/heubus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Neotis heuglinii|Heuglintrap}} }} {{DEFAULTSORT:Heuglintrap}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] 2peprb3047fuyed77jdgkq4vci6w8uf 0 193315 1237944 2026-08-05T20:39:28Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Heuglintrap]] 1237944 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Heuglintrap]] ky2vtfhtnu0cmlghv10ujs3f88felwl 0 193316 1237947 2026-08-06T00:15:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Kamûflaazje#Skutkleur]] 1237947 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kamûflaazje#Skutkleur]] g5yuvps990errd1ihq3t4cr0xtz5gmv 14 193317 1237951 2026-08-06T00:20:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1237951 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Kalvinisme]] [[Kategory:Lutheranisme]] [[Kategory:Protestantsk tsjerkegenoatskip yn Nederlân]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 2004]] m9re3cu8y6edip2is3b2zkza11tc5av 0 193318 1237954 2026-08-06T00:27:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Denhamtrap]] 1237954 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Denhamtrap]] lm25fq7okx7qajwudfnct61d2uqmp9c 0 193319 1237956 2026-08-06T00:29:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Ludwigtrap]] 1237956 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ludwigtrap]] dm9i8u6f9ehqkclobxg7gh6jmfy6wsw 0 193320 1237962 2026-08-06T00:54:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Heuglintrap]] 1237962 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Heuglintrap]] ky2vtfhtnu0cmlghv10ujs3f88felwl