Trapfûgels

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Trapfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5032</id>
    <revision>
      <id>1238105</id>
      <parentid>1238000</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Neotis oanpast.</comment>
      <origin>1238105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6188" sha1="sj2pvuaj0bfk0vqbq4csk7ph82kvqzr" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               =trapfûgels
| ôfbylding           =Lissotis melanogaster.jpg
| ôfbyldingsbreedte   = 
| ôfbyldingstekst     =In [[swartbúktrap]] (''Lissotis melanogaster'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[trapfoarmigen]]&amp;nbsp;(''Otidimorphae'')
| takson11            = [[skift]]
| namme11             = [[trapeftigen]] (''Otidiiformes'')
| takson12            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]
| namme12             = '''trapfûgels''' (''Otididae'')
| takson13            = 
| namme13             =
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = Rafinesque, 1815
}}
De '''trapfûgels''' of '''trappen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Otididae'') foarmje in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[klasse (taksonomy)|klasse]] fan 'e [[fûgels]] (''Aves''), de [[ûnderklasse]] fan 'e [[moderne fûgels]] (''Neornithes''), de [[tuskenklasse]] fan 'e [[nijkakigen]] (''Neognathae''), it [[boppeskift]] fan 'e [[nije fûgels]] (''Neoaves''), de noch rangleaze groep fan 'e [[trapfoarmigen]] (''Otidimorphae'') en it [[skift]] fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiiformes''). Dizze famylje bestiet út alve [[skaai (taksonomy)|skaaien]] mei yn totaal 26 [[soarte]]n, dy't foarkomme yn [[Jeraazje]], [[Afrika]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. De trapfûgels binne de iennichste famylje fan 'e trapeftigen, en binne sadwaande it naust besibbe oan 'e oare beide skiften binnen de gruttere groep fan 'e trapfoarmigen, te witten de [[toerako-eftigen]] (''Musophagiformes'') en de [[koekoekeftigen]] (''Cuculiformes'').

== Beskriuwing ==
Trapfûgels libje op [[steppe]]s en yn [[woastyn|healwoastinen]]. It binne skouwe fûgels fan 40-120&amp;nbsp;sm, dy't har almeast op de grûn ophâlde, hoewol't se goed fleane kinne en fleanend ek grutte ôfstannen ôflizze. Se hawwe stevige, mar lange [[poat]]en, in lange [[hals (lichemsdiel)|hals]] en brede [[wjuk]]ken. Se hawwe lykwols gjin [[kloer]] dy't nei efteren ta útstiket, dat se kinne net yn in [[beam]] sitte om't se har net oan 'e [[tûke]] beethâlde kinne. Ornaris binne se brún of griis en hawwe se dûnkere streken en plakken oan 'e boppeside fan it [[lichem (anatomy)|lichem]], wylst se oan 'e ûnderkant witich, gielich of swart binne. Dêrmei hawwe se in treflike [[kamûflaazjekleur]]. Trapfûgels binne [[omnivoar]]en, dy't lykwols almeast [[plant]]aardich fretten beplúzje. Harren reäksje op gefaar is om al dravend hurd út te naaien, en pas as dat net helpt, fleane se fuort.

== Famylje-opbou ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 500px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;width: 50%; background-color: Honeydew;&quot; | {{Stambeam2}}
* famylje '''trapfûgels''' (''Otididae'')
** skaai [[blauwe trappen]] (''Eupodotis'')
*** [[blauwe trap]] (''Eupodotis caerulescens'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[Senegaltrap]] of Senegaleeske trap (''Eupodotis senegalensis'')
** skaai [[burdtrappen]] (''Houbaropsis''): 
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[burdtrap]] (''Houbaropsis bengalensis'')
** skaai [[grutte trappen]] (''Otis'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[grutte trap]] (''Otis tarda'')
** skaai [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'')
*** [[eastlike kraachtrap]] (''Chlamydotis macqueenii'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[kraachtrap]] (''Chlamydotis undulata'')
** skaai [[lytse Yndyske trappen]] (''Sypheotides'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[lytse Yndyske trap]] (''Sypheotides indicus'')
** skaai [[lytse trappen]] (''Tetrax'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[lytse trap]] (''Tetrax tetrax'')
** skaai [[Afrikaanske grutte trappen]] (''Neotis'')
*** [[denhamtrap]] of Denhams trap (''Neotis denhami'')
*** [[heuglintrap]] of Heuglins trap (''Neotis heuglinii'')
*** [[ludwigtrap]] of Ludwigs trap (''Neotis ludwigii'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[Nubyske trap]] (''Neotis nuba'')
** skaai [[reuzetrappen]] (''Ardeotis'')
*** [[Arabyske trap]] (''Ardeotis arabs'')
*** [[Australyske trap]] (''Ardeotis australis'')
*** [[grutte Yndyske trap]] of Yndyske trap (''Ardeotis nigriceps'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[koarytrap]] (''Ardeotis kori'')
** skaai [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'')
*** [[hartlaubtrap]] of Hartlaubs trap (''Lissotis hartlaubii'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[swartbúktrap]] (''Lissotis melanogaster'')
** skaai [[swarte trappen]] (''Afrotis'')
*** [[Botswanatrap]] (''Afrotis afraoides'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[swarte trap]] (''Afrotis afra'')
** skaai [[toeftrappen]] (''Lophotis'')
*** [[Etiopyske toeftrap]] (''Lophotis gindiana'')
*** [[Saheltoeftrap]] (''Lophotis savilei'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[Súdafrikaanske toeftrap]] (''Lophotis ruficrista'')
** {{Stambeam2/ein tûke}}skaai [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'')
*** [[rüppelltrap]] of Rüppells trap (''Heterotetrax rueppellii'')
*** [[Somalyske trap]] (''Heterotetrax humilis'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[swartkintrap]] (''Heterotetrax vigorsii'')
{{Stambeam2/ein}}
|-
|}

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Bustard ''Notes'' en ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Trapeftige]]
[[Kategory:Trapfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]</text>
      <sha1>sj2pvuaj0bfk0vqbq4csk7ph82kvqzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238128</id>
      <parentid>1238105</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T23:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Famylje-opbou */ skaaien op alfabet set</comment>
      <origin>1238128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6188" sha1="rcsqk7y22wuay7aiw15iyef9hrt5oih" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               =trapfûgels
| ôfbylding           =Lissotis melanogaster.jpg
| ôfbyldingsbreedte   = 
| ôfbyldingstekst     =In [[swartbúktrap]] (''Lissotis melanogaster'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[trapfoarmigen]]&amp;nbsp;(''Otidimorphae'')
| takson11            = [[skift]]
| namme11             = [[trapeftigen]] (''Otidiiformes'')
| takson12            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]
| namme12             = '''trapfûgels''' (''Otididae'')
| takson13            = 
| namme13             =
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = Rafinesque, 1815
}}
De '''trapfûgels''' of '''trappen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Otididae'') foarmje in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[klasse (taksonomy)|klasse]] fan 'e [[fûgels]] (''Aves''), de [[ûnderklasse]] fan 'e [[moderne fûgels]] (''Neornithes''), de [[tuskenklasse]] fan 'e [[nijkakigen]] (''Neognathae''), it [[boppeskift]] fan 'e [[nije fûgels]] (''Neoaves''), de noch rangleaze groep fan 'e [[trapfoarmigen]] (''Otidimorphae'') en it [[skift]] fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiiformes''). Dizze famylje bestiet út alve [[skaai (taksonomy)|skaaien]] mei yn totaal 26 [[soarte]]n, dy't foarkomme yn [[Jeraazje]], [[Afrika]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. De trapfûgels binne de iennichste famylje fan 'e trapeftigen, en binne sadwaande it naust besibbe oan 'e oare beide skiften binnen de gruttere groep fan 'e trapfoarmigen, te witten de [[toerako-eftigen]] (''Musophagiformes'') en de [[koekoekeftigen]] (''Cuculiformes'').

== Beskriuwing ==
Trapfûgels libje op [[steppe]]s en yn [[woastyn|healwoastinen]]. It binne skouwe fûgels fan 40-120&amp;nbsp;sm, dy't har almeast op de grûn ophâlde, hoewol't se goed fleane kinne en fleanend ek grutte ôfstannen ôflizze. Se hawwe stevige, mar lange [[poat]]en, in lange [[hals (lichemsdiel)|hals]] en brede [[wjuk]]ken. Se hawwe lykwols gjin [[kloer]] dy't nei efteren ta útstiket, dat se kinne net yn in [[beam]] sitte om't se har net oan 'e [[tûke]] beethâlde kinne. Ornaris binne se brún of griis en hawwe se dûnkere streken en plakken oan 'e boppeside fan it [[lichem (anatomy)|lichem]], wylst se oan 'e ûnderkant witich, gielich of swart binne. Dêrmei hawwe se in treflike [[kamûflaazjekleur]]. Trapfûgels binne [[omnivoar]]en, dy't lykwols almeast [[plant]]aardich fretten beplúzje. Harren reäksje op gefaar is om al dravend hurd út te naaien, en pas as dat net helpt, fleane se fuort.

== Famylje-opbou ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 500px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;width: 50%; background-color: Honeydew;&quot; | {{Stambeam2}}
* famylje '''trapfûgels''' (''Otididae'')
** skaai [[Afrikaanske grutte trappen]] (''Neotis'')
*** [[denhamtrap]] of Denhams trap (''Neotis denhami'')
*** [[heuglintrap]] of Heuglins trap (''Neotis heuglinii'')
*** [[ludwigtrap]] of Ludwigs trap (''Neotis ludwigii'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[Nubyske trap]] (''Neotis nuba'')
** skaai [[blauwe trappen]] (''Eupodotis'')
*** [[blauwe trap]] (''Eupodotis caerulescens'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[Senegaltrap]] of Senegaleeske trap (''Eupodotis senegalensis'')
** skaai [[burdtrappen]] (''Houbaropsis''): 
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[burdtrap]] (''Houbaropsis bengalensis'')
** skaai [[grutte trappen]] (''Otis'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[grutte trap]] (''Otis tarda'')
** skaai [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'')
*** [[eastlike kraachtrap]] (''Chlamydotis macqueenii'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[kraachtrap]] (''Chlamydotis undulata'')
** skaai [[lytse Yndyske trappen]] (''Sypheotides'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[lytse Yndyske trap]] (''Sypheotides indicus'')
** skaai [[lytse trappen]] (''Tetrax'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[lytse trap]] (''Tetrax tetrax'')
** skaai [[reuzetrappen]] (''Ardeotis'')
*** [[Arabyske trap]] (''Ardeotis arabs'')
*** [[Australyske trap]] (''Ardeotis australis'')
*** [[grutte Yndyske trap]] of Yndyske trap (''Ardeotis nigriceps'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[koarytrap]] (''Ardeotis kori'')
** skaai [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'')
*** [[hartlaubtrap]] of Hartlaubs trap (''Lissotis hartlaubii'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[swartbúktrap]] (''Lissotis melanogaster'')
** skaai [[swarte trappen]] (''Afrotis'')
*** [[Botswanatrap]] (''Afrotis afraoides'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[swarte trap]] (''Afrotis afra'')
** skaai [[toeftrappen]] (''Lophotis'')
*** [[Etiopyske toeftrap]] (''Lophotis gindiana'')
*** [[Saheltoeftrap]] (''Lophotis savilei'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[Súdafrikaanske toeftrap]] (''Lophotis ruficrista'')
** {{Stambeam2/ein tûke}}skaai [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'')
*** [[rüppelltrap]] of Rüppells trap (''Heterotetrax rueppellii'')
*** [[Somalyske trap]] (''Heterotetrax humilis'')
*** {{Stambeam2/ein tûke}}[[swartkintrap]] (''Heterotetrax vigorsii'')
{{Stambeam2/ein}}
|-
|}

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Bustard ''Notes'' en ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Trapeftige]]
[[Kategory:Trapfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]</text>
      <sha1>rcsqk7y22wuay7aiw15iyef9hrt5oih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helgolân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5123</id>
    <revision>
      <id>1238137</id>
      <parentid>1236802</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */</comment>
      <origin>1238137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33630" sha1="m5shnp5dl9hx9jro453pqnk65pakbmc" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Helgolân
| ôfbylding                   = Aerial image of Heligoland.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 270px
| ôfbyldingstekst             = Helgolân (foar) en Düne (efter)
| soarte gebiet               = 
| ynwennertal                 = 1.246 &lt;small&gt;(31 desimber 2017)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 1 km² &lt;ref&gt;It haadeilân Helgolân hat in oerflak fan 1 km². Düne is 0,7 km² grut. Yn dit artikel wurdt allinnich it haadeilân behannele.&lt;/ref&gt;
| befolkingstichtens          = 
| lân                         = Dútslân
| bestjoerlike ienheid 1      = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Sleeswyk-Holstein]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Landkreis
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Pinneberch]]
| bestjoerlike ienheid 3      =
| namme bestjoerlike ienheid 3=
| haadplak                    = 
| grutste plak                = 
| stifting                    = 
| tiidsône                    = 
| simmertiid                  = 
| webside                     = [http://www.helgoland.de/ www.helgoland.de]
}}
[[Ofbyld:Pinneberg (Helgoland).jpg|thumb|270px|Helgolanner kliffen en de 61,3 meter hege Pinneberch.]]
'''Helgolân''' (ek: ''Hilgelân'', [[Noardfrysk]]: ''Deät Lun'' (It Lân), [[Dútsk]]: ''Helgoland'', [[Ingelsk]]: ''Heligoland'') is in eilân yn de [[Noardsee]]. Helgolân leit yn de [[Helgolânske Bocht]], dat ûnderdiel is fan de [[Dútske Bocht]], en leit sa'n 69 kilometer noardlik fan [[Cuxhaven (stêd)|Cuxhaven]]. It eilân falt ûnder de Dútske dielsteat [[Sleeswyk-Holstein]]. Neist Helgolân leit it eilantsje [[Düne]]. Tegearre foarmje dy twa eilannen de [[Helgolân (eilannegroep)|eilannegroep Helgolân]]. Helgolân is gjin ûnderdiel fan it [[Dûanegebiet fan de Europeeske Uny]], dat de winkels kinne harren produkten belestingfrij ferkeapje.&lt;ref&gt;Webside fan it Eastenrykske Bundesministerium Finanzen: [https://www.bmf.gv.at/zoll/zollgebiet-der-eu.html Zollgebiet der EU]&lt;/ref&gt;

It fan oarsprong Fryske eilân waard yn augustus 1714 ûnderdiel fan [[Denemarken]], en op 11 septimber 1807 as gefolch fan de [[Napoleontyske Oarloggen]] ûnderdiel fan it [[Feriene Keninkryk]]. Op 1 july 1890 droech it Feriene Keninkryk Helgolân middels ferdrach oer oan it [[Dútske Ryk]]. Hjoed-de-dei prate de bewenners fan it eilân [[Noardfrysk]], [[Dútsk]] of [[Nederdútsk]]. De Noardfryske fariant ''Helgolânsk'' of [[Halûndersk]], wurdt yn it eilândialekt ''Halunder'' neamd.

Byldbepalend foar Helgolân binne de 50 meter reade kliffen en de frijsteande rots 'Lange Anna'. Neist it belestingfrij winkeljen stiet it eilân, en foaral it lytsere eilantsje Düne, bekend om de seehûnen en seerobben dy't op de strannen tahâlde.

== Namme ==
Foar de 19e iuw wienen der ferskate nammen foar it eilân yn gebrûk. Dy nammen binne op âlde kaarten oerlevere. Foarbylden binne 'Heelge Landt', 'Heiligland' en 'Hilliglandt'. Yn it Standertfrysk wurdt gauris de namme ''Hilgelân'' brûkt. 'Hilgelân' soe stean kinne foar ''hillich lân''. In oare Standertfryske fariant, in streekrjochte oersetting fan it Dútske 'Helgoland', is ''Helgolân''.

Yn it [[Halûndersk]] hjit it eilân ''Deät Lun'' (it lân). 

It eilân wie yn de tiid fan de misjonarissen [[Willibrord]] (om 700) en [[Liudger]] (om 785) bekend as ''Forsitelân'' of ''Fostelân''. [[Forsite]] wie in Fryske heidenske God en soe mei it eilân ferbûn west hawwe.&lt;ref&gt;Alcuin, ''Vita Sancti Willibrordi'', sa likernôch om 796, haadstik 9 o/m 12 [http://www.fordham.edu/halsall/basis/alcuin-willbrord.html (digitaal yn it Ingelsk)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Altfridus, '' Vita sancti Liudgerii'', sa likernôch om 840, haadstik 19 &lt;/ref&gt; 

== Geografy ==
[[Ofbyld:Helgoland location map in Germany.svg|thumb|100px|left|Lokaasje fan Helgolân]]
[[Ofbyld:Heligoland 07-2016 photo18.jpg|thumb|right|Reade kliffen fan Helgolân]]
Helgolân leit yn de [[Helgolânske Bocht]], dat ûnderdiel is fan de [[Dútske Bocht]], en leit sa'n 69 kilometer noardlik fan [[Cuxhaven (stêd)|Cuxhaven]]. Bestjoerlik is it eilân ûnderdiel fan de Dútske dielsteat [[Sleeswyk-Holstein]] en it distrikt (''Landkreis'')  [[Pinneberch (distrikt)|Pinneberch]]. It haadeilân is 1 km² grut en der wenje 1.246 minsken (2017).&lt;ref&gt;[https://www.statistik-nord.de/fileadmin/Dokumente/Statistische_Berichte/bevoelkerung/A_I_2_S/A_I_2_vj_174_Zensus_SH.xlsx Statisk Amt Nord] (sjoen op 10 desimber 2018)&lt;/ref&gt; It eilân is bekend om syn steile reade rotsen. De Lange Anna is in frijsteande rots oan de noardkant en is in symboal fan Hilgelân. 

It oerflak fan de folsleine gemeente Helgolân is 4,2&amp;nbsp;km². Dêrby hearre dielen fan de see en it havengebiet.

Sûnt de stoarm fan 1720/21&lt;ref&gt;[http://books.google.nl/books?id=g_f5O74m47YC&amp;pg=RA1-PA486&amp;dq=1720+Helgoland Helgoland-1711/21]&lt;/ref&gt; is Hilgelân fan [[Düne]] skieden.

Op it eilân wurdt in ûnderskied makke tusken ''boppelân'', ''ûnderlân'' en ''middelân''. It ûnderlân rint fan it súdwesten nei it noardeasten om de sa likernôch 50 meter hege reade rotsen hinne. Oan de noardeastkant fan it eilân is in lyts strân, mar troch de sterke streaming net gaadlik om dêr te swimmen. De havens fan Helgolân lizze oan de súdein fan it ûnderlân. Mei it [[Untploffing fan de bunkers op It Hilgelân|opblazen fan de bunkers]] en de bombardeminten dy't dêrop folgen, is it ''middelân'' ûntstien. It súdeastlike diel fan it boppelân is mei huzen beboud. Op it boppelân is ek it heechste punt fan Helgolân, de saneamnde ''Pinneberch'' mei in hichte fan 61,3 meter.&lt;ref&gt;[https://www.shz.de/lokales/pinneberger-tageblatt/20-jahre-helgolaender-gipfelkreuz-id20906437.html 20 Jahre Helgoländer Gipfelkreuz – Quelle: https://www.shz.de/20906437 ©2018]&lt;/ref&gt;

{{Panorama|Helgolandpanorama vom Pinneberg.jpg|1400px|Panorama fan it ûnbeboude diel fan it boppelân, fanôf de Pinneberch sjoen. It ûnderlân en middelân binne op dizze foto net te sjen.}}

== Skiednis ==
=== Prehistoarje ===
[[Ofbyld:Museum für Vor- und Frühgeschichte Berlin 104.jpg|thumb|Stienkiste fan Helgolân]]
Helgolân waard al yn de prehistoarje troch minsken besocht en bewenne. De argeologyske fynsten wize op kontakten mei de kustgebieten fan de Noardsee. Yn de [[brûnstiid]] bestiene der kontakten oer de Noardsee tusken ferskillende kustgebieten. Op Helgolân binne ûnder oare metalen foarwerpen en grûnstoffen fûn dy't wize op fiergeande hannelskontakten. Benammen it foarkommen fan [[koper]] en oare metalen hat yn de argeologyske literatuer laat ta de ferûnderstelling dat Helgolân diel útmakke fan in grutter netwurk fan hannel en grûnstofútwikseling. Yn de 19e iuw binne trije grêfheuvels en in stienkiste op it eilân fûn, de stienkiste komt út de 16e iuw f.Kr.&lt;ref&gt;Claus Ahrens: Helgoland in vorgeschichtlicher Zeit. In: H.P. Rickmers (redaksje): ''Helgoland – Naturdenkmal der Nordsee''. Hamboarch 1980/1987&lt;/ref&gt;.

=== Iere midsiuwen ===
Helgolân waard yn de iere midsiuwen bewenne troch Friezen en makke diel út fan de Noardseekultuer dêr't ûnder oaren Friezen en Denen mei-inoar yn kontakt stiene. Neffens de tradisjonele skiedskriuwing waard it eilân yn de [[7e iuw]] troch Friezen bewenne. 

De wichtichste midsiuwske boarne oer de religieuze betsjutting fan Helgolân is de ''[[Vita Sancti Willibrordi]]'', it libben fan de kristlike [[misjonaris]] [[Willibrord]], skreaun troch [[Alcuin]] oan it ein fan de [[8e iuw]]. Neffens Alcuin reizge Willibrord nei in eilân dat ''Fositeslân'' neamd waard. Op dat eilân wie in hillich plak wijd oan de god [[Fosite]]. Alcuin neamt dêrby in hillige boarne en hillige bisten. It wie ferbean om de hillige bisten te deadzjen of it wetter fan de boarne op in gewoane wize te brûken.&lt;ref&gt;Alcuin. (± 796). ''Vita Sancti Willibrordi''. Yn: W. Levison (Red.), ''Vitae Sancti Willibrordi episcopi Traiectensis''.&lt;/ref&gt; De identifikaasje fan ''Fositesland'' mei Helgolân is in tradisjonele ynterpretaasje yn de histoaryske literatuer. De namme wurdt dêrby ferbûn mei Fosite, dy't as in lokale godheid beskôge wurdt.&lt;ref&gt;Alcuin. (± 796). ''Vita Sancti Willibrordi''. Yn: W. Levison (Red.), ''Vitae Sancti Willibrordi episcopi Traiectensis''; Wood, I. (2001). ''The Missionary Life: Saints and the Evangelisation of Europe, 400–1050''. Pearson Education.&lt;/ref&gt;

Om it jier 700 hinne wurdt ek de Fryske kening [[Redbad]] mei Helgolân ferbûn. Neffens de tradysje soe Redbad dêr in skoft taholden hawwe. De beskikbere boarnen binne lykwols net genôch om de doer of de krekte omstannichheden fan sa'n ferbliuw mei wissichheid fêst te stellen.&lt;ref&gt;Helgoland Tourismus-Service. (s.d.). ''Geschichtsweg''. Helgoland.de. https://www.helgoland.de/service/themenwege-um-die-insel/geschichtsweg/&lt;/ref&gt;

Willibrord besocht yn de perioade fan sa likernôch 690 ôf de Friezen ta it kristendom te bekearjen. Syn missy wie ûnderdiel fan de kristlike útwreiding fan it [[Frankyske Ryk]] nei de Fryske gebieten. De kerstening hie net fuortendaliks in duorsum resultaat en waard beynfloede troch de politike striid tusken de Fryske machthawwers en de Frankyske keningen.&lt;ref&gt;Wood, I. (2001). ''The Missionary Life: Saints and the Evangelisation of Europe, 400–1050''. Pearson Education.&lt;/ref&gt;

Yn de [[8e iuw]] waard de kristlike missy yn it Fryske gebiet fuortset troch ûnder oaren [[Liudger]]. Neffens de kristlike boarnen soe it Liudger slagge wêze om de befolking fan Helgolân te kerstenjen. De offisjele skiednis fan Helgolân pleatst dy kerstening likernôch in iuw nei de missy fan Willibrord.&lt;ref&gt;Helgoland Tourismus-Service. (s.d.). ''Geschichtsweg''. Helgoland.de. https://www.helgoland.de/service/themenwege-um-die-insel/geschichtsweg/&lt;/ref&gt; 

=== Lette midsiuwen: Likedielers en hannel  ===
Lykas de rest fan [[Noardfryslân]] stie Helgolân yn de [[12e iuw|12e]] en [[13e iuw]] ûnder de Deenske kroan. Fan de [[14e iuw]] ôf waard it eilân as Deensk beskôge en foel it binnen de Deenske machtsfear. Oan de ein fan de 14e iuw wie de yn Deenske tsjinst steande amtnamtner en kaapfarrende kaptein Waldemar Zappy op Helgolân aktyf. Hy hie dêr in bestjoerlike en militêre funksje en spile in rol yn de Deenske belangen op it eilân.&lt;ref&gt;Panten, A. (2002). ''Helgoland im Mittelalter'', side 11. Helgolân.&lt;/ref&gt;

Hoewol't [[Klaus Störtebeker]] yn [[1401]] by Helgolân finzen nommen wêze soe, is der gjin betroubere boarne dy't bewiist dat er op it eilân sels ferbleau of dat Helgolân syn fêste thúshaven wie. De ferbining tusken Störtebeker en Helgolân ûntstie pas letter en waard benammen troch de literatuer oer it eilân en it toerisme fersterke. Yn de 19e en 20e iuw waard Helgolân sa hieltyd faker as in eardere basis fan seerôvers beskreaun. De beneaming ''seerôversnêst'' is lykwols histoarysk net te ûnderbouwen en waard foaral brûkt as in populêre beskriuwing fan it eilân.&lt;ref&gt;Lüth, E. (1972). Helgoland – Stützpunkt oder Zuflucht der Seeräuber? ''Jahrbuch für den Kreis Pinneberg'', siden 84–91.&lt;/ref&gt; De ferbining mei Störtebeker hat wol in histoaryske kearn yn de seeslach fan [[1401]]. Störtebeker en syn maten waarden yn dat jier yn de wetters by Helgolân troch in float út [[Hamboarch]] ferslein en finzen nommen. Dat betsjut lykwols net dat it eilân as thúshaven fan de [[Likedielers]] beskôge wurde kin. De beskikbere boarnen jouwe dêr gjin bewiis foar.&lt;ref&gt;Panten, A. (2002). ''Helgoland im Mittelalter''. Helgolân.&lt;/ref&gt;
[[Ofbyld:Helgoland - Vogelperspektive (1890-1900).jpg|thumb|Helgoland om 1900 hinne]]
Helgolân wie yn de [[lette midsiuwen]] benammen bekend as in ryk fiskgebiet. It eilân lei midden yn in wichtich gebiet foar de [[hjerring]]fiskerij. Yn de bloeitiid fan de hjerringfangst oan de ein fan de [[15e iuw]] besochten de Hânzestêden [[Bremen]] en [[Hamburch]] dan ek oanspraken op eigendom en hearskippij oer it eilân te meitsjen. Dat besykjen wie ferbûn mei de ekonomyske betsjutting fan de fiskerij en de strategyske lizzing fan Helgolân yn de [[Fryske Bocht]] (ek wol: ''Dútske Boch'').&lt;ref&gt;Panten, A. (2002). ''Helgoland im Mittelalter'', s. 15, 17. Helgolân.&lt;/ref&gt; De fiskerij wie lykwols net de iennichste ekonomyske aktiviteit dy't Helgolân yn de lette midsiuwen belangryk makke. It eilân lei oan de seerûtes tusken de Fryske lannen, Denemark en de mûningen fan de [[Elbe]] en [[Wezer]]. Skippen dy't troch de Fryske Bocht fearen, kamen gauris by Helgolân del. De kombinaasje fan fiskerij, skipfeart en hannel makke it eilân ekonomysk nijsgjirrich foar de omlizzende kuststêden.

In skriftlike boarne út de tiid fan de [[Hânze]] makket melding fan it ferlies fan in skipslading [[koper]] by Helgolân yn [[1409]]. It ferhaal hat bysûndere betsjutting krigen trochdat yn de omkriten fan it eilân ek letter koperen skiven fûn binne dy't yn it ferline mei midsiuwske skipfeart yn ferbân brocht waarden.&lt;ref&gt;Panten, A. (2002). ''Helgoland im Mittelalter''. Helgolân.&lt;/ref&gt; De oarsprong fan it koper hat yn de 20e en 21e iuw ta ferskate wittenskiplike ynterpretaasjes laat. Yn in geogemyske stúdzje út [[1978]] waard konkludearre dat it ûndersochte koper fan Helgolân ôfkomstich wie. Dat joech oanlieding ta ferskate teoryen oer de rol fan Helgolân as boarnegebiet fan koper yn de [[stientiid]] en [[brûnstiid]].&lt;ref&gt;Stühmer, H. H., Schulz, H. D., Willkomm, H., &amp; Hänsel, B. (1978). Rohkupferfunde vor Helgoland. ''Offa'', 35, 11–35. https://epic.awi.de/id/eprint/28810/1/Sth1978a.pdf&lt;/ref&gt; Letter ûndersyk sette fraachtekens by de konklúzje dat it koper fan de fynplakken streekrjocht fan Helgolân ôfkomstich wie. In analyze út [[1999]] joech oanwizings foar in oare herkomst fan it materiaal. Dêrmei waard de eardere teory oer Helgolân as boarne fan it koper minder wis.&lt;ref&gt;Skowronek, T., &amp; Segschneider, M. (2021). Die Herkunft der Helgoländer Kupfer-Reißscheiben und die Bedeutung der Insel Helgoland als Rohstoffquelle in der Stein- und Bronzezeit. Yn ''Siedlungs- und Küstenforschung im südlichen Nordseegebiet'', 12.&lt;/ref&gt; In nije natuerwittenskiplike analyze út [[2021]] hat dêrnei wer in ferbining lein tusken it koper en de earder neamde skipsramp by Helgolân. It ûndersyk jout oan dat it koper fan in skipslading dy't yn de omkriten fan it eilân ferlern gie, yndie oerienkomt mei materiaal dat dêr letter fûn waard. Dêrmei wurdt de midsiuwske skriftlike fermelding fan de ferlerne koperslading fan 1409 stipe.&lt;ref&gt;Skowronek, T., &amp; Segschneider, M. (2021). Die Herkunft der Helgoländer Kupfer-Reißscheiben und die Bedeutung der Insel Helgoland als Rohstoffquelle in der Stein- und Bronzezeit. Yn ''Siedlungs- und Küstenforschung im südlichen Nordseegebiet'', 12; ''Der Helgoländer''. (2023, desimber), s. 28.&lt;/ref&gt;

=== Iermoderne tiid ===
By de [[lânferdieling fan 1544]] waard Helgolân ynearsten fergetten. It eilân kaam letter by it hartochdom [[Sleeswyk-Holstein-Gottorp]] en waard ûnderdiel fan de Gottorpske gebieten yn it [[hartochdom Sleeswyk]]. Helgolân hie dêrby de status fan in ''lânskip'', mei frijwat selsbestjoer. Tusken [[1684]] en [[1689]] waard it eilân koart troch Denemark beset, mar dêrnei kaam it wer ûnder Gottorpsk bestjoer. Yn de [[16e iuw]] naam de ekonomyske betsjutting fan de tradisjonele [[hjerring]]fiskerij ôf, wylst [[skipfeart]], fiskerij en it loodswêzen hieltyd wichtiger waarden. De strategyske lizzing fan Helgolân yn de Fryske Bocht makke it eilân tagelyk fan militêr belang. Yn [[1542]] fêstige de seerôver [[Peter Wiben]] him op it eilân; yn [[1545]] waard er dêr troch troepen út [[Ditmersken]] deasketten. Al yn de twadde helte fan de 16e iuw ûnderhold hartoch [[Adolf I fan Sleeswyk-Holstein-Gottorp]] in lytse fêste militêre besetting op Helgolân. Foar skippen dy't by it eilân strânen, bestie in eigen [[strânrjocht]], wylst it loodswêzen him ûntjoech ta in wichtige pleatslike ekonomyske aktiviteit.&lt;ref&gt;Vahlendieck, A. W. (1992). ''Das Witte Kliff von Helgoland'', side 42. Bredstedt.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Herms, M. (2002). ''Flaggenwechsel auf Helgoland'', side 17 Berlyn.&lt;/ref&gt;

De maritime funksje fan Helgolân waard yn de [[17e iuw]] fierder útwreide. Yn [[1630]] liet [[Hamburch]] it earste fêste [[fjoertoer]] op it eilân bouwe, dy't skippen by de navigaasje troch de Fryske Bocht helpe moast. It belang fan it loodswêzen docht bliken út it earste bekende loodseksamen op Helgolân yn [[1656]]. De pleatslike tsjerke, dy't yn [[1609]] boud wie, waard yn [[1686]] op 'e nij boud; de toer waard pas yn [[1706]] foltôge. Yn [[1684]] besette Denemark it Gottorpske Helgolân yn it ramt fan de tanimmende spanningen tusken de Deenske kroan en Sleeswyk-Holstein-Gottorp. It eilân waard yn [[1689]] weromjûn oan Gottorp. Yn [[1709]] waard in nij [[kommandanthûs]] boud, dat as bestjoerlik en militêr sintrum tsjinne.&lt;ref&gt;Herms, M. (2002). ''Flaggenwechsel auf Helgoland'', side 17. Berlyn.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Oetker, F. (1855). ''Helgoland'', s. 234. Berlyn.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vahlendieck, A. W. (1992). ''Das Witte Kliff von Helgoland'', side 44. Bredstedt.&lt;/ref&gt;

It [[hartochdom Sleeswyk-Holstein-Gottorp]] rekke oan it begjin fan de [[18e iuw]] hieltyd djipper yn konflikt mei Denemark. Yn de [[Grutte Noardske Oarloch]] (1700–1721) waard de posysje fan Gottorp aardich swakker. Nei de oarloch moast Gottorp syn besittingen yn Sleeswyk opjaan. Helgolân waard al yn [[1714]] troch Deenske troepen ferovere en kaam dêrmei by it [[hartochdom Sleeswyk]], dat ûnder de Deenske kroan stie. Mei de oergong nei Deensk bestjoer kaam in ein oan de Gottorpske hearskippij oer it eilân. De nije politike situaasje feroare de tradisjonele ekonomy lykwols net fuortendaliks: de befolking bleau noch hieltyd tige ôfhinklik fan de see, de fiskerij, de skipfeart en it loodswêzen.&lt;ref&gt;Herms, M. (2002). ''Flaggenwechsel auf Helgoland''. Berlyn.&lt;/ref&gt;

==== De Nijjiersfloed fan 1721 ====
[[Ofbyld:Karta. PBhist.287:36 - Skoklosters slott - 90127.tif|thumb|Kaart út 1652 mei fiif grêfheuvels op it boppelân]]
In grutte feroaring yn it lânskip fan Helgolân ûntstie troch de [[Nijjiersfloed fan 1721]]. De stoarmfloed sloech de ''Woal'' fuort, de lânstrjitte dy't it readbrune bûnsânstien fan it haadeilân ferbûn mei it eastlik lizzende ''Witte Kliff'', in rots fan [[kalkstien]]. Dêrmei waarden it haadeilân en it Witte Kliff faninoar skieden. De ôfbraak fan it kalkstiennen rotsmassyf wie al earder troch minsklike aktiviteit fersneld. Yn de [[17e iuw]] waard dêr stien wûn, al wiist Vahlendieck derop dat de ferantwurdlikheid dêrfoar net ienfâldich by de Helgolânske befolking lein wurde kin. Nei it ferdwinen fan de lânferbining bleaunen rots- en sângebieten oer dêr't letter de [[Dune]] út ûntstie, hjoed-de-dei it eastlike eilân. De hjoeddeistige skieding tusken it haadeilân en de Dune is dêrmei it resultaat fan sawol natuerlike kustprosessen as eardere minsklike ôfgraving fan it kalkstien. Yn [[1723]] waard oan de noardeastlike kust in [[bolwurk]] oanlein om it leechlân tsjin de see te beskermjen.&lt;ref&gt;Vahlendieck, A. W. (1992). ''Das Witte Kliff von Helgoland''. Bredstedt.&lt;/ref&gt;

=== Britske tiid ===
De Britten besetten Helgolân yn [[1807]] en makken der ien fan harren koloanjes fan. De Ingelsken makken yn it tiidrek 1808-1813 gebrûk fan it eilân as smokkelplak omdat Napoleon it grutste part fan Europa beset hie. De Ingelske keninginne Victoria betanke de Hilgelanners dêrfoar troch se frij te stellen fan belesting. &lt;ref&gt;[http://www.handelsblatt.com/politik/deutschland/die-mehrwertsteuer-piraten-von-helgoland;1199922 Die Mehrwertsteuer-Piraten von Helgoland] (sjoen op 22.04.2010)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.helgoland.de/interessen/shopping.html Ein Stück Helgoland für zu Hause] (sjoen op 22.04.2010)&lt;/ref&gt; Yn 1890 ruilje de Britten Helgolân foar it Dútske eilân [[Sansibar]] (no part fan [[Tanzania]]). Hilgelân waard dêrnei in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] fan 'e ''[[Kreis]]'' [[Pinneberg (distrikt)|Pinneberg]]. Nei de oername troch Dútslân hold Hilgelân syn belestingprivileezje.

=== Twadde Wrâldkriich en weropbou ===
[[Ofbyld:Insel Helgoland um 1929-30 color.jpg|thumb|left|Hilgelân om 1929/30 hinne]]
Yn de [[Twadde Wrâldkriich]] wie Helgolân fan militêr belang. De Kriegsmarine boude ûnder de reade rotsen in beskermhaven foar syn [[Underseeboat|ûnderseeboaten]]. Op it eilân [[Düne]] waard in fleanbasis foar de [[Luftwaffe]] oanlein. Nei in oanfal fan de Britske loftmacht op 18 april 1945 wie it eilân ûnbewenber en de befolking moast nei de fêstewâl. Dêrfoar hienen fyftjin Hilgelanners besocht om kontakt te sykjen mei de Britten om in Britske loftoanfal foar te kommen. Lykwols waarden se op de dei fan de Britske loftoanfal pakt. Trije dagen letter, op 21 april, waarden sân fan de fyftjen Hilgelanners deasketten troch de Dútsers.

Op 18 april [[1947]] besochten de Britten mei 6700 ton springstof [[Untploffing fan de bunkers op It Hilgelân|it eilân op te blazen]]. Dat wie de grutste net-nuklêre eksploazje ea. Op [[20 desimber]] [[1950]] setten twa studinten mei harren learaar nei it ûnbewenne eilân. Dêr stutsen hja de Dútske flagge, de flagge fan de Europeeske Beweging en de flagge fan it Hilgelân yn ‘e grûn. Troch dy aksje kaam der in beweging op gong om it eilân te rêden. Yn jannewaris 1951 kaam it fersyk fan it Dútske parlemint om it eilân werom te jaan. De Britten joegen Hilgelân op 1 maart 1952 werom oan [[West-Dútslân]].
[[Ofbyld:Helgoland Bombentrichter.jpg|thumb|Krater fan in 5000 kilo bom.]]
Yn 1952 waard der in kommisje foarme foar de weropbou fan it eilân. Georg Wellhausen, dy't him by de weropbou fan Hamboarch fertsjinstlik makke hie, krige de lieding oer de kommisje. Wellhausen woe de huzen op deselde manier delsette as foar de oarloch. By de âlde bebouwingsstruktuer fan it eilân wie nammentlik al rekken holden mei de hurde seewyn. It súdlike part fan it eilân feroare fan foarm troch Alliearde bommen, it saneamde 'Middellân' (''Mittelland'') ûnstie. Wellhausen woe dy nije lânskipsformaasje gewurde litte. Op it Middellân waarden in sikehûs en bejaardehûs boud. Wellhausen en syn meiwurkers hawwe mei in soad bouwurken it hjoeddeistige byld fan Helgolân bepaald. Foar in part lieten Wellhausen en syn meiwurkers har ynspirearje troch foarbylden út [[Skandinaavje]], lykas mei de kleurrike houten húskes by de haven. Mei de weropbou kamen der ek mear toeristen nei it eilân. Yn 1962 krige Helgolân it nasjonaal erkende predikaat ''Nordseeheilbad''. Yn 1967 wie de weropbou fan Helgolân offisjeel ôfsletten.
[[Ofbyld:Helgoland Unterland.jpg|thumb|400px|De &quot;Hummerhütten&quot; of &quot;Hummerbuden&quot; (kreefthutten) op it ûnderlân binne it resultaat fan ien fan de bouprojekten fan de weropbou fan Helgolân.]]

=== Nei 1970 ===
Yn de 1960'er jierren naam it oantal toeristen allinnich mar ta. Dat feroare oan it begjin fan de 1970'er jierren. Doe krige Helgolân hieltyd mear it goedkeap imago troch it belestingfrije guod dat der ferkocht waard. Der kamen minder toeristen en op de fêstewâl wienen de minsken net mear ûnder de yndruk fan de weropbou. Dêrnei sette Helgolân folle mear yn op saken as natuer, om sa it eilân wer populêr te meitsjen by de toeristen. Fan de rike skiednis binne bunkerresten, ynslachkraters en it middellân te sjen.

Yn 2008 kaam de gemeente Helgolân mei in plan om de eilân Helgolân en Dune, dy't sûnt 1721 fan elkoar skieden binne, wer mei elkoar te ferbinen. Yn 2011 waard der in referindum holden oer dy eilânferbining. Fan de 1065 jildige stimmen wienen 583 (54,74 %) tsjin en 482 (45,26 %) foar. It plan waard fuortsmiten.

Sûnt 2015 hat de gemeente behoarlike ynkomsten fan in wynmûnepark dat 25-30 kilometer noardlik fan Helgolân leit.&lt;ref&gt;Webside welt.de: [https://www.welt.de/regionales/hamburg/article156195672/Chinesen-kaufen-Offshore-Windpark-vor-Helgoland.html Chinesen kaufen Offshore-Windpark vor Helgoland] (lêst sjoen op 22 novimber 2018)&lt;/ref&gt; Troch it wurk yn de wynyndustry en it toerisme feroaret de gearstalling fan de eilanner befolking ek. Sa waard by de gemeenteriedsferkiezings fan it eilân ek de Poalske taal by de ferkiezingskampanje brûkt om stimmen te winnen.&lt;ref&gt;Webside welt.de: [https://www.welt.de/regionales/hamburg/article181472314/Helgolands-Buergermeister-Wir-werden-immer-juenger.html Wir werden immer jünge] (lêst sjoen op 22 novimber 2018)&lt;/ref&gt;

== Kultuer ==
=== Frysk ===
Op Helgolân wurdt it [[Halûndersk]] praat, in fariant fan it [[Frysk]]. Sûnt [[2004]] is it Halûndersk neist it Dútsk in offisjele bestjoerstaal wurden. Ienris yn de trije jier komme Friezen fanút Westerlauwersk Fryslân, [[Noardfryslân]] en [[Sealterlân]] op it eilân gear foar in Frysk kulturiel festival dat inkele dagen duorret: [[It Friesen-Droapen]]. 

Likernôch de helte fan de &quot;Halûnders&quot; prate noch Frysk, fan de oare helte binne de measte [[Nedersaksysk]]talich. It Nedersaksysk is op Helgolân net erkind, mar hat yn hiel [[Dútslân]] wol de status fan rykstaal.

=== Eveneminten ===
It [[Friezendroapen]] is in kultureel evenemint dat ornaris trije dagen duorret. It wurdt organisearre troch de gemeente Helgolân, de [[Fryske Rie]] en de dielsteat [[Sleeswyk-Holstein]]. It evenemint wurdt alle trije jier jier hâlden. Der binne yn dat wykein ferskate aktiviteiten op it mêd fan muzyk, sport of media. De dielnimmers komme út alle ferskillende Fryske lannen.

Alle jierren wurdt yn maaie de maraton fan Helgolân organisearre. De dielnimmers drave fiif rûntsjes fan 8,4 oer it boppe- en ûnderlân.&lt;ref&gt;NDR: [https://www.ndr.de/nachrichten/schleswig-holstein/Gute-Bedingungen-beim-Helgoland-Marathon-,helgoland860.html Gute Bedingungen beim Helgoland-Marathon] (sjoen op 12 desimber 2018)&lt;/ref&gt; It oantal dielnimmers leit sa om de 200 hinne.
[[Ofbyld:Steinkiste von Helgoland Replica 02.JPG|thumb|Replika fan de Stienkiste fan Helgolân.]]
=== Musea ===
[[Ofbyld:Bunkeranlagen Helgoland.JPG|thumb|left|120px|Bunkerstelsel.]]
It Museum Helgolân hat útstallingen op it mêd fan natuerkunde en regionale skiednis fan it eilân. Sûnt 1996 is der in stifting dy’t it museum beheart. Neist ferskate útstallingen is der in museumplein, dêr’t replika’s fan de bekende kleurrike Helgolanner havenhúskes steane, mei yn de ferskillende húskes ferskillende skiedkundige ûnderwerpen. It museum is ek bekend wurden troch de replika fan de [[stienkiste fan Helgolân]]. It James-Krüss-Museum, wijd oan de skriuwer James Krüss, is ûnderdiel fan it Museum Helgolân.

Fan de âlde bunkerstelstels binne noch sa’n 400 meter ûnderierdske bunkers foar it publyk iepensteld en kinne mei in rûnlieding besichtige wurde. It krekt oantal kilometer oan bunkers op it eilân is noch hieltyd net mei krektens oan te jaan.

=== Sportferienings ===
Op Helgolân is oan de noardeastkant fan it ûnderlân in fuotbalfjild mei keunstgers en in atletykbaan mei in springkûle. De fuotbalôfdieling fan ''VfL Fosite Helgoland'' is (krekt as alle ferienings yn it 'Kreis Pinneberg') lid fan de ''Hamburger Fußball-Verband''. Der binne gjin Helgolanner fuotbalploegen dy’t dielnimme oan in kompetysje. Redenen dêrfoar binne de lange reistiden en de hege kosten. Dêrom spylje de alvetallen fan de feriening inkeld freonskiplike wedstriden.

== Ekonomy en ferfier ==
[[Ofbyld:Heligoland 07-2016 photo15.jpg|thumb|De rots &quot;Lange Anna&quot;]]
=== Toerisme ===
[[Ofbyld:Heligoland, Germany - panoramio (34).jpg|thumb|left|180px|It swimbad Mare Frisicum]]
[[Ofbyld:Helgoland, Südhafen, Neubebauung.JPG|thumb|Yn it súdlike havengebiet binne ferskillende grutte wynenerzjyfirma's fertsjintwurdige.]]
[[Ofbyld:Helgoland Airport.jpg|thumb|Fleanfjild op Düne]]
Fan [[1826]] ôf komt it toerisme op gong, earst as 'Seebad'. De skjinne lucht en de natoer en de rêst lûke in protte toeristen. Helgolân falt bûten it Europeeske en Dútske belestinggebiet. Op it ûnderlân binne in protte winkels te finen dy't sigaretten, sterke drank en parfum ferkeapje. Der binne sa likernôch 2200 bêden yn de ferskillende pensions, hotels, apparteminten, ensafh.

Tige nijsgjirrich is de frijsteande rots &quot;Lange Anna&quot; oan de noardkant fan it eilân. Bysûndere bisten binne de Jan-van-gent fûgels oan de westlike rotswand. Seehûnen binne meast te finen op de strannen fan Düne. Düne is ek it iennichste eilân mei strannen dêr'tst swimme kinst. It haadeilân Helgolân hat oan de noardeastkant wol in lyts strantsje, mar troch de sterke streaming is swimmen dêr gefaarlik. Wol is it mooglik om op it haadeilân te swimmen yn it swimbad 'Mare Frisicum'.

=== Wynenerzjy ===
It eilân hat sa likernôch 100 arbeidsplakken foar minsken dy’t yn skiften fan 14 dagen op it eilân tahâlde. Der is wenromte foar de wurknimmers, dy’t faak fan de fêstewâl of fan bûten Dútslân komme, boud. It grutste hotel fan it eilân is gruttendiels oan wynenerzjyfirma’s ferhierd.

De ''Hafenprojektgesellschaft Helgoland mbH'' (HGH) stelde yn 2013 it súdlike havengebiet iepen foar de bou fan ûnderhâld- en servicesintra fan ferskate wynenerzjyfirma’s. De wynenerzjyfirma’s
Lykas E.ON, RWE en WindMW bouden dêr sa’n servicepunt en betsjinje dêrmei ferskillende wynparken yn de [[Dútske Bocht]]. Yn 2014 waard der 23 kilometer noardlik fan Helgolân in grut wynpark oplevere, dêr’t de gemeente Helgolân oan meifertsjinnet.

=== Ferfier ===
* Mei de fearboat kin men fan Cuxhaven nei it eilân komme. Der binne ek fluggere katamarans nei Helgolân. Dy farre fan Hamboarch, Wedel en Cuxhaven nei it eilân. Mei de fearboat duorret de reis sa likernôch 3 oeren, mei de katamaran 75 minuten. 
* Fleanmasinen fan de [[Ostfriesische Lufttransport|OLT]] fleane fan Bremerhaven en Heide-Büsum.
* Tusken Helgolân en Düne fart in fearboatsje. Fan 08.00 oere oant 19.00 fart it boatsje om it healoere, dêrnei om 't oere. Hoe let de lêste boat fart hinget ôf fan it seizoen.
* Oan de súdkant fan it eilân is in passantehaven. 
* It eilân is autofrij en der mei net fytst wurde. Der binne útsûnderings foar elektryske bestelweintsjes en de auto fan de plysje.

== Religy ==
[[Ofbyld:Helgoland St. Nicolai 01.JPG|thumb|150px|St. Nicolai tsjerke.]]
[[Ealwyn fan York]] skreau om it jier 800 in earste berjocht oer de besite fan de kristlike misjonaris [[Willibrord]] oan it eilân, dy’t sa likernôch 100 jier dêrfoar it eilân besocht hie. Yn dy tiid waard de fêstewâl fan [[Sleeswyk-Holstein]] noch net troch kristlike misjonarissen kerstene. Ealwien hie it libben fan Willibrord opskreaun om him as hillige loovje te kinnen. Yn de skriften fan Ealwien falt lykwols net mei wissichheid ôf te lieden oft it wol om Helgolân giet. Yn it berjocht wurdt ek koart oer de religy fan de eilânbewenners en de god [[Fosite]] ferteld, dy’t oars net direkt (wol yndirekt troch Liudger) neamd wurdt. Der wurdt ek in wetterwel op it eilân beskreaun, dêr’t de minsken allinnich yn stilte wetter helje mochten. Mooglik hat Ealwien dat út de antike literatuer weihelle. Bûten de skriftlike boarnen fan Ealwien binne der gjin oare boarnen oer de oarspronklike religy fan it eilân, hoewol't Helgolân wol binnen de ynfloedsfear fan it [[germaansk heidendom]] foel. Om 1900 hinne waard de Helgolanner god Fosite op it eilân as in personifikaasje fan it eilân brûkt, lykas Germania foar de Dútske naasje brûkt waard. Willibrord hat yn alle gefallen gjin súkses op Helgolân hân. It earste kapeltsje soe pas om it jier 791 hinne troch de Fryske biskop [[Liudger]] boud wurde. Hy liet ek alle heidenske hillichdommen, wijd oan Fosite, stikken meitsje. Nei de [[reformaasje]] wienen der, oan ’e ein fan de 19e iuw ta, allinnich evangelysk-luterske bewenners op it eilân.

Tsjintwurdich is der in evangelysk-luterske tsjerkemienskip dy‘t sa’n 870 minsken beslacht en dêrmei in mearderheid op it eilân is. Op 29 novimber 1959 waard de evangelyske  [[St.-Nicolai-Tsjerke]] ynwijd. De tsjerke is neamd nei de beskermhillige fan de seefarders en keaplju, Nikolaas fan Myra. De roomsk-katolike tsjerkemienskip fan Helgolân hat sa’n 140 leden. Sûnt de ynwijïng fan de [[St.-Michaels-Tsjerke]] op 27 juny 1971 hie Helgolân in katolike tsjerke op it plak dêr’t eartiids in kapel stie. De tsjerke is neamd nei de ierdsingel Michael.

== Flagge ==
[[Ofbyld:Flag of Helgoland.svg|thumb|right|160px|Flagge fan Helgolân]]
De flagge fan Helgolân liket in soad op syn wapen. In flagge mei trije kleuren, fan boppe nei ûnder: Grien, Read en Wyt. Eltse kleur hat in eigen betsjutting, sa't yn dit ferske ta utering komt: 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! [[Dútsk]]
! [[Nedersaksysk]]
! [[Frysk]]
|-
| 
''Grün ist das Land,''&lt;br /&gt;
''rot ist die Kant',''&lt;br /&gt;
''weiß ist der Sand,''&lt;br /&gt;
''das sind die Farben von Helgoland.''
| 
''Green is dat Land, &lt;br /&gt;roat is de Kant, &lt;br /&gt;witt est de Sunn, &lt;br /&gt;dat sünd de Farven van't Hilligelunn.''
|
''Grien is it lân, &lt;br /&gt;Read is de râne, &lt;br /&gt;Wyt is it sân, &lt;br /&gt;Dit binne de kleuren fan Helgolân.''
|}

== Sjoch ek ==
* [[Friezendroapen]]
 
{{boarnen|boarnefernijing=
*[http://www.helgoland.de/ www.helgoland.de]
*[http://reisen.t-online.de/unterirdische-attraktion-bunker-auf-helgoland/id_55327286/index Bunkers op Helgolân] (t-online)
&lt;references/&gt;
}}
{{CommonsBalke|Heligoland|Hilgelân}}
{{Fryske eilannen}}

{{Koördinaten|54_10_57_N_07_53_7_E_type:island_zoom:13_region:DE|54° 10' N, 7° 53' E}}

[[Kategory:Helgolân| ]]
[[Kategory:Plak yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Gemeente yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Dútsk Noardfrysk eilân]]
[[Kategory:Eilân yn de Noardsee]]
[[Kategory:Eilân yn Sleeswyk-Holstein]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1890]]</text>
      <sha1>m5shnp5dl9hx9jro453pqnk65pakbmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gunderik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16945</id>
    <revision>
      <id>1238116</id>
      <parentid>959360</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4085" sha1="p1l5th59987kkyv98a0c9y1r75ro4fo" xml:space="preserve">'''Gunderik''' ([[379]]-[[428]]), wie kening fan de [[Fandalen|Fandaalske]] [[Asdingen]] (406-428) en fan de [[Alanen]] sûnt [[426]]. Hy wie âldste soan fan [[Godegisel]], ûnder waans lieding de Asdingen it Romeinske Ryk ynkrongen wienen. Godigisel sneuvele yn 406 en Gunderik waard de nije kening.

== Trektocht troch Galje ==
Under lieding fan Gunderik trochkrústen de Fandalen yn twa jier tiids Galje. Hja ûnderfûnen ynearsten net folle tsjinstân fan de Romeinen, omdat dy harren measte troepen yn [[Itaalje]] wiene, dêr't [[Stilicho]] elkenien nedich hie yn syn kriich tsjin de [[Fisigoaten|Fisigoatyske]] kening [[Alarik]]. De Fandalen ûntwykten lykwols sa folle mooglik de Romeinske striidkrêften. Hieltyd lieten sy de grutte stêden links lizzen en hja wykten út nei it suden doe't de [[usurpator]] [[Konstantyn III]] mei syn leger fan Brittanje út oerstuts nei Galje. Yn [[409]] late Gunderik syn minsken de [[Pyreneeën]] oer Spanje yn. Ek dêr ûntwykte hy sa folle mooglik it Romeinske leger, dat lyts yn tal wie, en hy fêstige him ynearsten yn Noardwest-Spanje. Al gau late hy fan dêr de Asdingen nei it suden ta, nei dat part fan Spanje dat tsjintwurdich [[Andalusje]] hjit. 

== Spanje ==
De Romeinske keizer [[Honorius]] seach yn Gunderik in bûnsmaat tsjin syn rivaal Konstantyn III en sleat yn [[411]] mei him in [[foederaty]]ferdrach. Lykwols luts Gunderik him net folle oan fan it ferdrach. Krekt as de allyksa nei Spanje ferfarre [[Silingen]], [[Alanen]] en [[Sueven]], fierden de Asdingen plondertochten út. Om hjir in ein oan te meitsjen lieten de Romeinen yn [[415]] fan Galje út in [[Fisigoaten|Fisigoatysk]] leger oerkomme nei Spanje om de Romeinske legersmacht dêr te fersterkjen. Dat leger pakte goed troch en yn twa jier tiids waarden de Silingen sawat útrûge, dat sy ophâlde mei in selsstannich folk te wêzen. De oerlibjenden fan harren folk foegen har by Gunderik. De Alanen yn [[Lusitaanje.]] rekke sadannich ferswakke dat sy ek net langer in gefaar foarme. 

=== Andalusje ===
Om politike redens waarden de Fisigoaten troch de Romeinske keizer werom roppen nei Galje en bleauwen de Asdingen krektsa as de Sueven de ûndergong besparre. Om [[420]] hinne ferlieten de Asdingen it bergige Gallysje en lutsen troch Lutetia rjochting [[Batika]] yn it suden. Stadich oan krige sy hieltyd mear fêste foet omdat de keizerlike steedhâlder yn Spanje, ''magister militum'' [[Kastinus]] sûnder help fan de Fisigoaten net by steat wie om de Fandalen te betwingen. Yn [[422]] waard it Romeinske leger sels ferpletterjend ferslein troch Gunderik en oermastere er [[Kartagena]] wêrtroch hy hear en master yn Batika waard.

=== Fisigoaten ===
De Fisigoaten dy't fan de Romeinen in fêstichingsgebiet krigen hienen yn [[Akwitaanje]], benoarden fan de Pyreneeën, krigen hieltyd mear belangstelling foar Spanje doe it Romeinske gesach fierder ôfnaam. Amper hindere troch de Romeinen koenen sy harren ynfloed fierder útwreidzje nei Spanje. 
Om-ende-by [[426]] foelen sy de Alanen oan, en brochten harren in ferneatigjende delslach ta. [[Attases]], kening fan de Alanen, sneuvele yn in gefjocht tsjin de Fisigoaten en it meastepart fan de oerlibjenden sletten har oan by Gunderik. Dizze waard sûntiids ''Rex Vandalorum et Alanorum'' (kening fan sawol Fandalen en Alanen). 

Under de lêste jierren fan Gunderiks bewâld, rekken de Fandalen hieltyd faker yn gefjocht mei de Fisigoaten. Meastal wienen de Fandalen de mindere partij, want hja wienen lytser yn tal. Under in plondering fan de stêd Sevilla yn [[428]] kaam Gunderik om it libben en keazen de Fandalen syn healbroer [[Geiserik]] ta opfolger. Under Geiserik lieten de Fandalen Spanje oan de Fisigoaten en stutsen mei skippen oer nei [[Afrika (Romeinske ryk)|Afrika]] yn [[429]].

== Boarnen ==

* [[Renatus Profuturus Frigeridus]], ''Gallyske skiednisskriuwer''
* [[Gregoarius fan Toers]], ''Gallyske biskop''
* Hermann Schreiber, ''De Fandalen''

[[Kategory:Kening fan de Fandalen]]
[[Kategory:Kening fan de Alanen]]
[[Kategory:Persoan berne yn 379]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 428]]</text>
      <sha1>p1l5th59987kkyv98a0c9y1r75ro4fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Julius Nepos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21423</id>
    <revision>
      <id>1238115</id>
      <parentid>1206631</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4318" sha1="5odp35o9o7wrg7msc7lxksqx7us8idk" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Tremissis Julius Nepos-RIC 3221.jpg|thumb|300px|''Tremissis'' fan '''Iulius Nepos'''.]]

'''Julius Nepos''' (sirka [[430]]-[[480]]), wie de lêste legitime [[List fan Romeinske keizers|keizer]] fan it [[West-Romeinske Ryk]]. Hy regearre fan [[474]] oant [[480]], mar rekke it grutste part fan syn ryk kwyt troch in opstân fan it Romeinske leger yn [[475]]. Allinnich yn [[Dalmaasje (Romeinske Ryk)|Dalmaasje]] koed er him hanthavenje. 

== Keizerskip ==
=== Opkomst ===
Julius Nepos wie gûverneur fan de West-Romeinske provinsje [[Dalmaasje (Romeinske Ryk)|Dalmaasje]] en troch famylje-relaasjes ferbûn mei de East-Romeinske keizer. Hy wie troud mei de nicht fan [[Leo I fan Byzantium|Leo I]] (sa kaam er oan syn namme: ''nepos'' hâldt ''neef'' yn), keizer fan it [[East-Romeinske Ryk]] en waard troch dizze op in bepaald stuit nei foaren skood as de nije keizer fan it Westen. Dat wie yn it tiidrek dat de oerbefelhawwer fan it West-Romeinske leger it feitlik bewâld hie oer it ryk en der [[marjonet]]te-keizers op de troan sieten. 

Mei in grut leger set Nepos yn [[474]] ôf nei Itaalje. Yn juny berikt er [[Ostia]] (de havenstêd fan Rome) en luts fierder op nei [[Ravenna (stêd)|Ravenna]], dêr't keizer [[Glyserius]] him oerjout en de feitlike hearsker, de ''Magister militum'' [[Gundobad]] troch Nepos foartendaliks ûntheft waard fan syn funksje yn it leger. 
[[Ofbyld:Western and Eastern Roman Empires 476AD(3).svg|left|thumb|300px|West- en East-Romeinske ryk yn 475]]

Yn namme wie Nepos keizer oer it hiele grûngebiet fan it eardere West-Romeinske ryk, mar feitlik hied er inkeld it bewâld oer de provinsjes [[Itaalje]], [[Dalmaasje (Romeinske Ryk)|Dalmaasje]] en parten fan it suden fan [[Galje]]. Hy besocht syn grûngebiet byinoar te hâlden en slagge dêr foar in part yn troch frede te sluten mei de [[Fisigoaten]] en harren kening [[Eurik]]. Hjirmei kearde Súd-Galje werom ûnder Romeinske kontrôle yn ruil foar inkele gebieten, dêr't Nepos toch al gjin sizzenskip mear oer hie. Underhannelings mei [[Geiserik]], de kening fan it [[Fandaalske ryk]] mislearre lykwols. De Fandalen gienen troch mei it oanfallen fan Itaalje mei piratenskippen. 

Nepos wie yn alle opsichten de meast bekwame fan de lêste West-Romeinske keizers, mar hy wie net bjuster populêr by de [[Senaat (Rome)|Senaat]]. De Senatoren hienen in hekel oan him, omdat er goeie relaasjes ûnderhâlde mei it East-Romeinske Ryk. Nepos makke ien grutte flater dy't syn ûndergong wurde soe, hy beneamde de net betroubere [[Orestes (Romeinsk politikus)|Orestes]] as oerbefelhawwer fan it leger.

=== Delgong ===
Op [[28 augustus]] 475 griep Orestes de macht yn Ravenna en twong Julius Nepos op 'e flecht. Nepos koe in goed hinnekommen fine yn Dalmaasje en krige stipe fan it East-Romeinske Ryk. Sadwaande koed er him hanthavenje tsjinoer Orestes, dy't syn soan Romulus ferheft as nije keizer yn it Westen. 

Al gau hawwe Orestes en keizer Romulus Augustulus sels te krijen mei opposysje as it Romeinske leger dat foar it grutste part út [[Germanen|Germaanse]] fouderaty bestiet ûnder lieding fan [[Odoaker]] yn opstân komt. As [[Odoaker]] op [[4 septimber]] [[476]] de haadstêd Ravenna ynnimt (en dêrby Orestes deadet en Romulus ôfset) ferklearret hy himsels ta kening fan Itaalje en siket kontakt mei de East-Romeinske keizer [[Zeno]] dêr't er in fredesferdrach mei slút. Hy giet der mei akkoard dat Nepos keizer fan it West-Romeinske ryk is. 

=== Lêste jierren ===
Dat akkoard hâlde lykwols net lang stân. Nepos makke plannen om de kontrôle oer Itaalje werom te krijen, mar noch foar't er syn plannen útfiere koe, waard er op [[25 april]] [[480]] fermoarde troch syn eigen soldaten. Fuort dêrnei falt Odoaker Dalmaasje binnen en ferslaat it lêste offisjele West-Romeinske leger, dat ûnder leiding stie fan generaal [[Ovida]] op de [[9 desimber|9e desimber]]. Sadwaande waard Dalmaasje in part fan it keninkryk fan Odoaker. 

==Keppeling om utens==
*[http://www.roman-emperors.org/nepos.htm {{aut|R.W. Mathisen}}, artikel oer Julius Nepos  yn ''DIR'' (1998).]

[[Kategory:Romeinsk politikus]]
[[Kategory:Keizer fan it Romeinske Ryk]]
[[Kategory:Romeinsk misdieslachtoffer]]
[[Kategory:Persoan dy't omkommen is by in moardoanslach]]
[[Kategory:Persoan berne yn 430]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 480]]</text>
      <sha1>5odp35o9o7wrg7msc7lxksqx7us8idk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28926</id>
    <revision>
      <id>1238114</id>
      <parentid>952363</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2900" sha1="0f7hle0paqkx4redvykw85h9v6xblq1" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Geta.jpg|right|thumb|200px|Buste fan Geta, [[Louvre]] yn Paris.]]
'''Publius Septimius Geta''' ([[Milaan (stêd)|Milaan]], [[7 maart]] [[189]] – [[Rome (stêd)|Rome]], [[26 desimber]] [[211]]) wie Romeinsk mei-keizer tagelyk mei syn heit [[Septimius Severus]], fan 209 oant syn dea op 4 febrewaris 211, en dêrnei mei syn broer [[Karakalla]] oant hy ein desimber 211, troch deselde broer fermoarde waard. 

== Skiednis ==
Geta wie de jongste soan fan Septimius Severus by syn twadde frou [[Julia Domna]]. Hy waard berne yn Rome, yn de tiid dat syn heit gûverneur wie yn tsjinst fan keizer [[Kommodus]].

Geta kaam wat wichtigens oanbelanget altyd op it twadde plak, nei syn broer Lusius, better bekend as Karakalla. Miskien dat harren relaasje hjirtroch fan it begjin oan ôf moedsum wie. Konflikten tusken beide broers moasten altyd troch bemiddeling fan harren mem bylein wurde.

Doe't Septimius Severus begjin 211 yn [[Brittanje]] ferstoar, waarden Karakalla en Geta tegearre as keizer beneamd en kearden werom nei Rome.

De twa bruorren koenen min mei-inoar en al sûnt it stuit dat beide tegearre de troan bestige, hâlden se ôfstân. Hja hienen sels it plan opfette it keizerryk yn twa parten op te dielen. Geta soe oer it easten hearske, en Karakalla oer it westen. Harren mem [[Julia Domna]] foarkaam dizze twadieling fan it Romeinske Ryk. 

Geta, dy't wist dat syn broer him fermoarde litte soe as er de kâns krige, socht safolle mooglike meistanners en syn populariteit waakste. Foar Karakalla wie dat faaks de reden om him snel likwideare te kinnen en plânde dat foar 17 desimber 211. Dat komplot lekte lykwols út en Geta fergrutte syn waaksumens. Harren mem aksepteare dêrop it foarstel fan Karakalla om in privégesprek tusken har en de twa bruorren te regeljen sadat de skellen bylein wurde koenen. It die bliken dat de ôfspraak wol in falstrik wie en de 22-jierrige Geta waard troch binnenstormende soldaten yn it bywêzen fan syn mem op befel fan Karakalla fermoarde. 

Karakalla kocht dêrop de [[Praetoriaanske garde]] om en alle om-ende-by 20.000 meistanners fan Geta waarden opspoard en fermoarde, nettsjinsteande harren status: fan soldaat oant senator.

== Oar ==
De datum fan de moard op Geta is omstriden. Tradisjoneel wurdt dizze pleatst yn febrewaris 212, mar tsjintwurdich wurdt oan de hân fan sterke oanwizings algemien oannomd dat de moord ein desimber 211 wie. 

De grêftombe fan Geta stiet flak bûten de poarten fan Rome oan de [[Via Appia]].

== Keppeling om utens ==
* [http://www.roman-emperors.org/geta.htm {{Aut|M.L. Meckler}}, artikel oer Geta (211 A.D.), n ''DIR'' (1997).]

[[Kategory:Romeinsk amtner]]
[[Kategory:Keizer fan it Romeinske Ryk]]
[[Kategory:Persoan dy't omkommen is by in moardoanslach]]
[[Kategory:Romeinsk misdieslachtoffer]]
[[Kategory:Moardslachtoffer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 189]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 211]]</text>
      <sha1>0f7hle0paqkx4redvykw85h9v6xblq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>'s-Heerenhoek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33511</id>
    <revision>
      <id>1238135</id>
      <parentid>1124466</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>stobbeberjocht ferwidere, + ynfoboks en tekst (oernommen fan 'e Ned. wiki), + nav.</comment>
      <origin>1238135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4490" sha1="kvko56gt3yex3up0m4ctx69raqube9u" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = 's-Heerenhoek
| ôfbylding    = Sint-willibrorduskerk - 's-Heerenhoek - 20105918 - RCE.jpg
| ôfbyldingstekst = Sint-Willibrordtsjerke
| flagge       = Flag of 's-Heerenhoek.svg
| wapen        = S-Heerenhoek wapen.svg
| lân          = {{NL}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Zeeland.svg|20px]] [[Seelân]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Borsele]]
| ynwennertal  = 2.027 (2026)&lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/woonplaats/s-heerenhoek/ Alle Cijfers]&lt;/ref&gt;
| oerflak      = 9,09 km²
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 
| koördinaten  =
| postkoade    = 4453
| netnûmer     = 0113
| webside      = [https://heerenhoek.nl/het-dorp-2/ heerenhoek.nl]
| mapname      = Seelân
| lat_deg = 51 | lat_min = 28 | lat_sec = 0 | lat_dir = N
| lon_deg = 3 | lon_min = 47 | lon_sec = 0 | lon_dir = E
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''s-Heerenhoek''' (Siuwsk: ''Seêrenoek'') is in doarp yn 'e gemeente [[Borsele]] yn 'e provinsje [[Seelân]]. Oant 1970 wie 's-Heerenhoek in selsstannige gemeente. Yn it doarp wenje 2.027 minsken (2026). 

== Skiednis ==
It doarp is ûntstien nei it ynpolderjen fan 'e Borsselepolder yn 1616. Yn it earstoan ûntwikkele it lytse doarp him binnen de Borsselepolder, mar letter kaam der ek bebouwing yn 'e oanbuorjende Kraaijertpolders. It buorskip krige  de namme Calishoeck, wat plak fan 'earme stakkers' of 'dykwurkers' betsjut. Sûnt 1700 waard dy namme stadichoan ferfongen troch 's-Heerenhoek.
[[Ofbyld:NOM 71 NH Kerk 's Heerenhoek.jpg|thumb|left|De herfoarme tsjerke fan 's-Heerenhoek stiet hjoed-de-dei yn Arnhim.]]
Yn 1672 waard yn Calishoeck in herfoarme tsjerke boud. It wie doe al in 'folslein' doarp mei herbergen, in mûne, in tsjerke en in skoalle, mei winkellju en ambachtslju. Op 11 maaie 1687 fermoarde de herfoarme dûmny fan it doarp, Jacobus de Cliever, syn kollega Nicolaas van de Velde, dy't dûmny wie yn it tichteby lizzende doarp [[Driewegen]]. De herfoarme tsjerke fan 's-Heerenhoek waard yn 1988 nei it [[Nederlânsk Iepenloftmuseum]] yn [[Arnhim]] ferpleatst.

's-Heerenhoek jildt fan âlds as in katolyk bolwurk yn in benammen protestantske omjouwing, hoewol't it doarp pas nei 1850 foar it grutste part katolyk waard. Nei't [[Willem fan Oranje]] en syn [[Wettergeuzen]] hiel Seelân yn hannen krigen hiene, waard op 15 april 1576 it [[katolisisme]] ferbean. Dat ferbod waard yn 1583 noch fierder oanskerpe. Dy sitewaasje hold oan oant de [[Frânske tiid|Frânske besetting]], dy't Nederlân ûnder oare frijheid fan godstsjinst brocht. As gefolch fan dat ferbod waarden de katolike earetsjinsten yn 'e polders fan Súd-Bevelân yn 'e 17e en 18e iuw yn it geheim holden yn ferskate pleatsen bûten de doarpen.

Om 1710 hinne wiene der yn 's-Heerenhoek mar sa'n 40 katoliken op in totale befolking fan neffens rûzing 300 minsken. Yn ferskate oare doarpen yn 'e omkriten, lykas [[Borssele]], [['s-Gravenpolder]] en [[Kapelle]], dy't letter hast folslein protestantsk waarden, wennen doe yn ferhâlding mear katoliken as yn 's-Heerenhoek. Mar nei de machtswiksel fan 1795 waard de frijheid fan godstsjinst in feit. Fuortendaliks waard yn 's-Heerenhoek in roomsk-katolike staasje stifte en kaam der twa jier letter in eigen tsjerkegebou. Dochs wiene de katoliken yn it doarp doe noch net yn 'e mearderheid.

Sûnt 1874 stiet midden yn it doarp de [[Neogotyk|neogoatyske]] roomsk-katolike Sint-Willibrordustsjerke. Al yn 1854 wie der in katolike legere skoalle, nei dy fan [[Volendam]] de twadde yn Nederlân. Tsjintwurdich is it grutste part fan it doarp katolyk, hoewol't de Sint-Willibrordustsjerke sûnt 2023 bûten gebrûk steld is.

== Karnaval ==
Yn 'e [[karnaval]]stiid wurdt 's-Heerenhoek omneamd ta Paerehat. Oars as by in soad oare plakken hat dy namme in dúdlike oarsprong. Oan 'e westkant fan 's-Heerenhoek lei eartiids in grutte stream, by it plak dêr't no de hânbôgesjitgreide is. Dêr waarden deade hynders yn smiten, om't dat makliker wie as se te begraven. Sa krige de stream stadichoan de namme it Paerehat (Ned. ''paardengat''). Tsjintwurdich is de stream hast hielendal tichtsmiten, mar de wettergong dy't der noch leit draacht noch jimmeroan de namme Paerehat.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Rostock}}
}}

{{GemeenteBorsele}}
{{DEFAULTSORT:Heerenhoek, 's}}
[[Kategory:Plak yn Borsele]]
[[Kategory:Eardere gemeente yn Seelân]]</text>
      <sha1>kvko56gt3yex3up0m4ctx69raqube9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44424</id>
    <revision>
      <id>1238126</id>
      <parentid>1124407</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4009" sha1="ev3j7tl22rucbrlr4ejfi9jeo4g0fs9" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Dili
| ôfbylding    = Cristo Rei Dili Timor Leste 2.jpg
| ôfbyldingstekst = Kristus-Kening-byld yn Dili
| flagge       = 
| wapen        =
| lân          = [[Ofbyld:Flag of East Timor.svg|20px]] [[East-Timor]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Dili (gemeente)|Dili]]
| bestjoerlike ienheid 2 =
| namme bestjoerlike ienheid 2 =
| ynwennertal  = 277.488 &lt;small&gt;(2023)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 178.62 km2
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 11 m
| koördinaten  = {{Koördinaten|8_34_0_S_125_34_0_E_type:city(60000)_region:TL|8° 33' 31&quot; S 125° 34' 25&quot; E}}
| tiidsône     = [[UTC]]+9
| postkoade    =
| stifting     = [[1520]]
| netnûmer     = +670
| webside      =
| mapname      = East-Timor-reliëf
| lat_deg = 8 | lat_min = 33 | lat_sec = 0 | lat_dir = S
| lon_deg = 125 | lon_min = 34 | lon_sec = 0 | lon_dir = E
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Dili''' is de haadstêd fan [[East-Timor]]. De stêd leit oan 'e noardkust fan it eilân [[Timor]]. Dili is fierwei de kommersjeel en kultuereel wichtichste stêd fan it lân.

Dili waard om 1520 hinne stifte troch de [[Portegal|Portegezen]]. Yn [[1596]] waard Dili haadstêd fan [[Portegeesk Timor]].

== Skiednis ==
Dili waard om 1520 hinne stifte troch [[Portegal]]. Yn 1596 waard Dili de haadstêd fan Portegeesk-Timor.
[[Ofbyld:Monument, Jardim 5 de Maio, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|left|It Yntegraasjemonumint waard yn Dili troch de Yndonezyske autoriteiten boud om de befrijing fan Europeeske bewâld te fieren.]]
Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waard Dili beset troch [[Japan]]. Nei de Twadde Wrâldkriich bleau East-Timor in Portegeeske koloanje. Op 28 novimber 1975 ferklearre East-Timor him ûnôfhinklik fan Portegal. Njoggen dagen letter, op 7 desimber, foelen [[Yndoneezje|Yndonezyske]] troepen Dili binnen. Op 17 july 1976 anneksearre Yndoneezje East-Timor. East-Timor waard de provinsje Timor Timur (yn 'e folksmûle ek wol Timtim neamd) mei Dili as haadstêd.

In part fan 'e befolking fan East-Timor bleau tusken 1975 en 1999 foar ûnôfhinklikens striden en op 12 novimber 1991 foelen Yndonezyske militêren demonstranten oan, wêrby't mear as 250 deaden foelen. Dat waard wrâldnijs neidat Max Stahl opnames makke hie. Omdat de filmploech troch de Australyske autoriteiten op befel fan 'e Yndonezyske autoriteiten strang ynspektearre waard, waarden dy opnames oan in Nederlânske sjoernaliste, Saskia Kouwenberg, meijûn dy't se nei [[Austraalje]] smokkele. Yn 1999 kaam East-Timor ûnder tafersjoch fan 'e [[Feriene Naasjes]] te stean. Uteinlik waard Dili op 20 maaie 2002 de haadstêd fan 'e ûnôfhinklike steat East-Timor.

Yn 2006 wiene der op 'e nij ûnrêsten as gefolch fan mieningsferskillen binnen it East-Timoreeske leger tusken militêren út it westen en militêren út it easten fan it lân. Yn maart waarden 581 westerske militêren út it leger set, dêr't op 24 april in protest op folge. Dat einige mei in oanfal fan 'e eardere militêren op in merk fan ynwenners út it easten fan it lân. De reboelje duorre fiif dagen. Op 28 april foel it leger de eardere westerske militêren oan en iepene it it fjoer op 'e mannichte. Mear as 100 gebouwen waarden troch it leger fernield en 21.000 minsken flechten út 'e stêd Dili. Nei't de ûnrêst yn 'e rin fan 2006 delbêde, bleaune de Feriene Naasjes noch oant 2012 yn it lân oanwêzich.

== Berne yn Dili ==
* [[Marí Alkatiri]] (1949), eardere premier
* [[Fernanda Borges]] (1969)), Partijfoarsitter Partido Unidade Nacional 
* [[Sandra Pires]] (1969), Portugeesk-Eastenrykske sjongster, wennet yn [[Wenen]]
* [[José Ramos Horta]] (16 desimber 1949), presidint fan East-Timor en [[Nobelpriis]]winner
* [[Roque Rodrigues]] (1949), eardere minister fan definsje
* [[Fernando Sylvan]] (1917 - Portegal, 1993), dichter en skriuwer 
 
{{CommonsBalke|Dili}}

[[Kategory:Plak yn East-Timor]]
[[Kategory:Haadstêd yn Aazje]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1520]]</text>
      <sha1>ev3j7tl22rucbrlr4ejfi9jeo4g0fs9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238133</id>
      <parentid>1238126</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere, tekst wat útwreide. (Ik ha de posysjekaart fan Yndoneezje mar dien, die fan East-Timor krige ik net oan 'e praat.)</comment>
      <origin>1238133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="73drgi8jgmdjhlhy3bmlqhco2vhvpvx" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Dili
| ôfbylding    = Cristo Rei Dili Timor Leste 2.jpg
| ôfbyldingstekst = Kristus-Kening-byld yn Dili
| flagge       = 
| wapen        =
| lân          = [[Ofbyld:Flag of East Timor.svg|20px]] [[East-Timor]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Dili (gemeente)|Dili]]
| bestjoerlike ienheid 2 =
| namme bestjoerlike ienheid 2 =
| ynwennertal  = 277.488 &lt;small&gt;(2023)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 178.62 km2
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 11 m
| koördinaten  = {{Koördinaten|8_34_0_S_125_34_0_E_type:city(60000)_region:TL|8° 33' 31&quot; S 125° 34' 25&quot; E}}
| tiidsône     = [[UTC]]+9
| postkoade    =
| stifting     = [[1520]]
| netnûmer     = +670
| webside      =
| mapname      = Yndoneezje
| lat_deg = 8 
| lat_min = 34 
| lat_sec =  
| lat_dir = S
| lon_deg = 125 
| lon_min = 34 
| lon_sec =  
| lon_dir = E
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Dili''' is de haadstêd fan [[East-Timor]]. De stêd leit oan 'e noardkust fan it eilân [[Timor]]. Dili is fierwei de kommersjeel en kultuereel wichtichste stêd fan it lân.

Dili waard om 1520 hinne stifte troch de [[Portegal|Portegezen]]. Yn [[1596]] waard Dili haadstêd fan [[Portegeesk Timor]].

== Skiednis ==
Dili waard om 1520 hinne stifte troch [[Portegal]]. Yn 1596 waard Dili de haadstêd fan Portegeesk-Timor.
[[Ofbyld:Monument, Jardim 5 de Maio, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|left|It Yntegraasjemonumint waard yn Dili troch de Yndonezyske autoriteiten boud om de befrijing fan Europeeske bewâld te fieren.]]
Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waard Dili beset troch [[Japan]]. Nei de Twadde Wrâldkriich bleau East-Timor in Portegeeske koloanje. Op 28 novimber 1975 ferklearre East-Timor him ûnôfhinklik fan Portegal. Njoggen dagen letter, op 7 desimber, foelen [[Yndoneezje|Yndonezyske]] troepen Dili binnen. Op 17 july 1976 anneksearre Yndoneezje East-Timor. East-Timor waard de provinsje Timor Timur (yn 'e folksmûle ek wol Timtim neamd) mei Dili as haadstêd.

In part fan 'e befolking fan East-Timor bleau tusken 1975 en 1999 foar ûnôfhinklikens krewearjen en op 12 novimber 1991 foelen Yndonezyske militêren demonstranten oan, wêrby't mear as 250 deaden foelen. Dat waard wrâldnijs neidat Max Stahl filmbylden makke hie. Omdat de filmploech troch de Australyske autoriteiten op befel fan 'e Yndonezyske autoriteiten strang ynspektearre waard, waarden dy opnames oan in Nederlânske sjoernaliste, Saskia Kouwenberg, meijûn dy't se nei [[Austraalje]] smokkele. Yn 1999 kaam East-Timor ûnder tafersjoch fan 'e [[Feriene Naasjes]] te stean. Uteinlik waard Dili op 20 maaie 2002 de haadstêd fan 'e ûnôfhinklike steat East-Timor.

Yn 2006 wiene der op 'e nij ûnrêst as gefolch fan mieningsferskillen binnen it East-Timoreeske leger tusken militêren út it westen en militêren út it easten fan it lân. Yn maart waarden 581 westerske militêren út it leger set, dêr't op 24 april in protest op folge. Dat einige mei in oanfal fan 'e eardere militêren op in merk fan ynwenners út it easten fan it lân. De reboelje duorre fiif dagen. Op 28 april foel it leger de eardere westerske militêren oan en iepene it it fjoer op 'e mannichte. Mear as 100 gebouwen waarden troch it leger fernield en 21.000 minsken flechten út 'e stêd Dili. Nei't de ûnrêst yn 'e rin fan 2006 delbêde wie, bleaune de Feriene Naasjes noch oant 2012 yn it lân oanwêzich.

== Berne yn Dili ==
* [[Marí Alkatiri]] (1949), eardere premier
* [[Fernanda Borges]] (1969)), Partijfoarsitter Partido Unidade Nacional 
* [[Sandra Pires]] (1969), Portugeesk-Eastenrykske sjongster, wennet yn [[Wenen]]
* [[José Ramos Horta]] (16 desimber 1949), presidint fan East-Timor en [[Nobelpriis]]winner
* [[Roque Rodrigues]] (1949), eardere minister fan definsje
* [[Fernando Sylvan]] (1917 - Portegal, 1993), dichter en skriuwer 
 
{{CommonsBalke|Dili}}

[[Kategory:Plak yn East-Timor]]
[[Kategory:Haadstêd yn Aazje]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1520]]</text>
      <sha1>73drgi8jgmdjhlhy3bmlqhco2vhvpvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amstelfean</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83874</id>
    <revision>
      <id>1238113</id>
      <parentid>1155476</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3630" sha1="h7q0e6i08r2lfr6sw6hxxgmaj4maqo7" xml:space="preserve">{{Gemeente yn Nederlân|
namme = Amstelfean |
flagge = Amstelveen flag.svg |
wapen = Coat of arms of Amstelveen.svg |
lokaasje = Map - NL - Municipality code 0437 (2014).png |
provinsje = [[Noard-Hollân]] |
boargemaster = Mirjam van 't Veld ([[CDA]]]) |
haadplak = '''Amstelfean''' | 
oerflak = 44,08 |
oerflak lân = 41,45 |
oerflak wetter = 2,63 |
ynwenners = 87.337 |
datum ynwenners = 31 maart 2015 |
tichtens = 2.107 |
breedtegraad = 52°18 |
lengtegraad = 4°50 |
ferkearsieren = [[Rykswei 9|A9]], N231, N232 |
netnûmer = 020 |
postkoade = 1180-1189 |
webside = [http://www.amstelveen.nl/ www.amstelveen.nl] |
}}
'''Amstelfean''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Amstelveen'') is in plak en [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn 'e Nederlânske [[Noard-Hollân|provinsje Noard-Hollân]], besuden [[Amsterdam]] en net fier fan 'e [[Skiphol|lofthaven Skiphol]]. De gemeente Amstelfean kaam yn [[1964]] fuort út 'e âldere gemeente [[Nijer-Amstel]].

==Skiednis==
It [[Amstellân]] waard yn 'e [[Midsiuwen]] opdield yn [[Alder-Amstel]] en Nijer-Amstel. Yn it lêstneamde mêd waard it doarp Amstelfean stifte, bewesten de [[Amstel (rivier)|Amstel]]. Yn 'e [[17e iuw|17de]] en [[18e iuw|18de iuw]] kamen begoedige Amsterdammers nei Amstelfean, op 'e syk nei rêst en romte. De grins tusken Nijer-Amstel en Amsterdam rûn doe dwers troch it hjoeddeistige Amsterdam-Súd. Oan 'e Amsteldyk by de Amsterdamske Tolstrjitte stiet noch it âlde [[gemeentehûs]] fan Nijer-Amstel, dat boud waard yn 1890. Nei de anneksaasje fan it noardlik part fan 'e gemeente kaam it pân it Amsterdamske Gemeenteargyf ta. Yn 1896 waard oan 'e Doarpsstrjitte in nij gemeentehûs boud.

Mei de anneksaasjes yn [[1896]] en [[1921]] waard Nijer-Amstel werombrocht ta it noch lytse âlde doarp fan Amstelfean en in grutte lânsdouwe mei inkelde lytse doarpkes. Dochs kamen de begoedige Amsterdammers wol, en dat is te sjen oan 'e oansprekkende wenwiken, dy't benammen fan 1930 ôf yn it noardwesten fan 'e gemeente boud waarden. Mei dêrtroch wurdt Amstelfean noch altiten beskôge as in wenplak foar begoedigen.

Yn [[1915]] waard Amstelfean oansletten op it Haarlimmermarspoarnet en krige it âlde doarp in eigen stasjon. It stasjonsgebou út 1915 is noch oanwêzich en wurdt brûkt as winkel. It persoaneferfier waard yn 1950 opheft, en yn 1972 ried de lêste frachttrein fan en nei Uthoarn. Oant 1981 waard der noch wol fan en nei de Skipholline riden. Sûnt 1983 wurdt it âlde spoar brûkt troch de [[Elektryske Museumtramline Amsterdam]].

Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] waard Nijer-Amstel in sattelytgemeente fan Amsterdam, en boppedat waard it in geunstich wenplak foar minsken dy't op [[Skiphol]] wurken. De iene nei de oare nije wenwyk waard boud, en yn 'e sechstiger jierren wie Amstelfean sels efkes de hurdstgroeiende stêd fan Nederlân. Yn 1964 waard de namme fan it ta foarstêd útgroeide doarp oan de hiele gemeente jûn.

Yn 2003 waard Amstelfean troch ekonomysk ûndersyksburo Nyfer ferkeazen ta Nederlâns meast oantreklike grutte stêd om yn te wenjen.

==Oare plakken==
*[[Bovenkerk]]
*[[Nes oan de Amstel]]
*[[Ouderkerk oan de Amstel]] (it part bewesten de [[Amstel (rivier)|Amstel]])
*[[De Swarte Kat]], in [[buorskip]] tusken Ouderkerk oan de Amstel en Nes oan de Amstel.

De gemeente hat besletten dat de folsleine gemeente ûnder it wenplak Amstelfean falt. Oare plaknammen, bygelyks Nes oan de Amstel, wurde dêrmei yn adressen net mear brûkt.
{{GemeentenNoard-Hollân}}

[[Kategory:Amstelfean| ]]
[[Kategory:Plak yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Gemeente yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1964]]</text>
      <sha1>h7q0e6i08r2lfr6sw6hxxgmaj4maqo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stopboerd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151177</id>
    <revision>
      <id>1238096</id>
      <parentid>1229913</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fry1989</username>
        <id>5505</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Soarten yn ferskillende lannen */</comment>
      <origin>1238096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5727" sha1="55g0e5btxp92zyoxtni84zt36fe4rmi" xml:space="preserve">[[Ofbyld:STOP sign.jpg|thumb|In stopboerd yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]]]]
[[Ofbyld:Bilingualstopsign.jpg|thumb|In dûbeltalich, [[Ingelsk]] en [[Frânsk]] stopboerd yn [[Ottawa]], [[Kanada]]]]
In '''stopboerd''' is in [[ferkearsboerd]] ornearre om it [[ferkear]] derop te wizen dat it folslein ta stilstân komme moat ear't it fierder it [[krúspunt (ferkear)|krúspunt]] oerstekke kin. Gauris stiet in stopboerd op in krusing op diken dy't foarrang oan de [[foarrangsdyk]] jouwe moatte. Yn de [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] komme krúspunten foar dêr't ferkear fan alle fjouwer rjochtingen (''four way stop'') ôf stopje moatte. Yn in soad lannen is it stopboerd yn achthoekige foarm mei wite letters mei it wurd &quot;STOP&quot;, yn it [[Ingelsk]] of de nasjonale taal, op in reade eftergrûn. It [[Ferdrach fan Wenen oangeande ferkearstekens]] fan [[1968]] lit ek in alternative foarm ta: in rûne boerd mei in reade râne en in wite of giele eftergrûn mei in trijehoeke op 'e kop mei in reade râne mei de letters &quot;STOP&quot; yn swart of dûnkerblau. Yn in soad net-Jeropeeske lannen wurde de eigen taal brûkt, sa as bygelyks yn [[Súd-Amearika]] dêr't &quot;PARE&quot;, [[Meksiko]] en [[Sintraal-Amearika]], dêr't &quot;ALTO&quot; en [[Kebek (provinsje)|Kebek]] yn [[Kanada]] dêr't &quot;ARRÊT&quot; brûkt wurde. Yn [[Israel]] wurdt in [[piktogram]] fan in hân op it boerd brûkt. Yn [[Japan]] wurdt in trijehoeke oer de kop mei in reade eftergrûn en wite lletters brûkt.

== Ferskillende soarten stopbuorden ==
=== Foarmen ===
&lt;gallery class=center&gt;
File:Vienna_Convention_road_sign_B2a.svg|B2a
File:Vienna Convention road sign B2a-EA.svg|Tastiene fariant fan B2a
File:Vienna Convention road sign B2b-V1.svg|B2b
File:Vienna Convention road sign B2b-V2.svg|Tastiene fariant fan B2b
File:Vienna Convention road sign B2b-V3.svg|Tastiene fariant fan B2b
File:Vienna Convention road sign B2b-V4.svg|Tastiene fariant fan B2b
&lt;/gallery&gt;

=== Soarten yn ferskillende lannen ===
&lt;gallery class=center&gt;
File:CL road sign RPI-2.svg|[[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Brazylje]], [[Dominikaanske Republyk]], [[Ekwador]], [[Fenezuela]] [[Kolombia]], [[Oerûguay]], [[Paraguay]], [[Perû]], [[Puerto Riko]], [[Sily]]
File:Canada Stop sign.svg|[[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Feriene Keninkryk]], [[Feriene Steaten]],[[Fidzjy]], [[Filipinen]], [[Jeropeeske Ekonomyske Romte]], [[Kanada]] (sûnder [[Kebek (provinsje)|Kebek]]), [[Libanon]], [[Nij-Seelân]], [[Pakistan]], [[Singapoer]], [[Yndia]], [[Yndoneezje]] 
File:AM road sign 2.5.svg|[[Armeenje]]
File:Bhutan stop sign.svg|[[Bûtan]]
File:BN road sign - Stop.svg|[[Brûnei]]
File:Cambodia road sign R3-01.svg|[[Kambodja]]
File:SIECA road sign R-1-1.svg|[[El Salvador]], [[Gûatemala]], [[Hondoeras]], [[Kosta Rika]], [[Meksiko]], [[Nikaragua]], [[Panama]]
File:SA road sign - Stop (Type I).svg|[[Egypte]], [[Lybje]], [[Marokko]], [[Saûdy-Araabje]], [[Sûdan]]
File:Ethiopia Stop sign.svg|[[Etioopje]]
File:Ethiopian Stop Sign.svg|[[Etioopje]] (ôfwikselje)
File:Vanuatu stop sign.svg|[[Fanûatû]]
File:Vietnam road sign P122.svg|[[Fjetnam]]
File:France road sign AB4.svg|[[Frankryk]], [[Ierlân]], [[Portegal]], [[Spanje]]
File:HK traffic sign 101.svg|[[Hong Kong]] 
File:Iran road sign - stop.svg|[[Iraan]], [[Afganistan]]
File:Israel road sign 302.svg|[[Israel]], [[Palestina]]
File:Japan road sign 330-A.svg|[[Japan]]
File:CA-QC road sign P-010-fr.svg|[[Kanada]] ([[Kebek (provinsje)|Kebek]])
File:Cuban_Stop_Sign.svg|[[Kuba]]
File:Laos stop sign.svg|[[Laos]]
File:Malaysia road sign RP1.svg|[[Maleizje]]
File:STOP sign mongolian.svg|[[Mongoalje]]
File:Myanmar stop sign.svg|[[Myanmar]]
File:Nigeria road sign - Stop.svg|[[Nigearia]]
File:North Korean stop sign.svg|[[Noard-Koreä]]
File:RU road sign 2.5.svg|[[Ruslân]]
File:CN road sign 禁 1.svg|Fêstelân fan [[Sina]]
File:South africa stop sign.png|[[Súd-Afrika]]
File:KR road sign 227.svg|[[Súd-Koreä]]
File:Thailand road sign บ-1.svg|[[Tailân]]
File:Taiwan road sign f1.svg|[[Taiwan]]
File:Tonga - STOP sign.svg|[[Tonga]]
File:Stop sign (Tunisia).svg|alt=Stop sign in Tunsia; features Arabic and French|[[Tuneezje]]
File:TR road sign TT-2 (1975).svg|[[Turkije]]
File:Indian Road Sign I-I-1 (PA).svg|[[Yndia]] ([[Pûndjaab]])
&lt;/gallery&gt;

=== Eardere stopbuorden ===
&lt;gallery class=center&gt;
File:Historisches Verkehrszeichen (Deutschland) Halt für alle Fahrzeuge! vor 1937.svg|[[Dútslân]] (foar 1937)
File:Bild 30a - Halt! Vorfahrt achten! StVO 1938.svg|Dútslân: (1938-1953 foar [[West-Dútslân]]/1956 foar [[East-Dútslân]])
File:Finland road sign 232 (1957–1971).svg|Finlân (1957-1971)
File:Greek old traffic sign stop neccesary.svg|[[Grikelân]]
File:Fig. 50 - Arresto all'incrocio - 1959.svg|[[Itaalje]] (1959-1990)
File:Romanian traffic sign - II-20 Stop 1957.svg|[[Roemeenje]] (1957-1961)
File:UK traffic sign 601 (1965–1975).svg|[[Feriene Keninkryk]] (1965-1975)
File:Sweden road sign B2 (gammal).svg|[[Sweden]] (1951-1976)
File:Yellow stop sign.svg|[[Feriene Steaten]] (foar 1954)
File:Libyan stop sign.svg|[[Lybje]]
File:Zambia R1 (old).svg|[[Sambia]]
File:Old North Korean stop sign.svg|[[Noard-Koreä]]
File:Japanese stop sign (1950-1960).svg|[[Japan]] (1950-1960)
File:Japanese stop sign (1960-1963).svg|Japan (1960-1963)
File:Thailand road sign บ-1 (old).svg|[[Tailân]]
File:1946 Australian road sign 2.07.svg|[[Austraalje (lân)|Austraalje]] (1946-1960)
File:Pakistan - Stop Sign.svg|[[Pakistan]]
File:South_Vietnam_STOP_sign.svg|[[Fjetnam]] (1955-1975)
&lt;/gallery&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch [https://en.wikipedia.org/wiki/Stop_sign ''References'' op dizze side].
-------------------
{{Commonscat|Stop signs|Stopboerd}}
}}

[[Kategory:Ferkearsboerd]]
[[Kategory:Ferkear]]</text>
      <sha1>55g0e5btxp92zyoxtni84zt36fe4rmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>T-34</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158975</id>
    <revision>
      <id>1238118</id>
      <parentid>1080753</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18842" sha1="1qdazu8biwox6qw3ku8buzt8ekfdktm" xml:space="preserve">[[Ofbyld:T-34-76_RB1.JPG|thumb| T-34/76 brûkt troch Poalen]]
De '''T-34''' wie in middelswiere [[Tank (wapen)|tank]] dy't brûkt waard troch it [[Reade Leger]] yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]]. Yn dy oarloch wie it de meast produsearre tank yn 'e wrâld.

== It begjin fan de T-34 ==
De [[Sovjet-Uny]] wie it earste lân dat nei de [[Earste Wrâldkriich|Earste Wrâldoarloch]] in grutte meganisearre [[kriichsmacht]] boude. Nei't de massaproduksje yn 1931 begûn, hie it al gau mear tanks as alle oare lannen yn 'e wrâld byinoar. De betide start late lykwols net allinnich ta in kwantitatyf, mar ek ta in kwalitatyf foardiel: wylst de oare steaten harren legers noch mar krekt útriste mei de earste generaasje tanks, yntrodusearre it [[Reade Leger]] noch foar de Dútske ynfal fan 1941 al in nije twadde generaasje tank.

Yn har earste generaasje tanks hienen de Sowjets in strange wurkferdieling tapast tusken ynfantery- en kavalerytanks en produsearren benammen lichtere typen: respektivelik de T-26 en de BT-searje. De BT's wiene dêrom tige fluch en koenen sels sûnder spoaren betrouber funksjonearje as in pânserauto . De motor koe wurde keppele oan de efterste rinnende tsjillen.

Yn 'e midden fan'e jierren '30 leaude it Reade Leger fêst dat it ien fan'e bêste tanks yn 'e wrâld hie. Dêr soene lykwols gau twifels oer ûntstean. Under de [[Spaanske Boargeroarloch]] levere de Sovjet-Uny in protte tanks oan it Republikeinske regearingsleger foar in grutte fergoeding. Sa't in protte westerske saakkundigen foarsein hiene, bliken dy benammen kwetsber foar sels lichte anty-tankwapens, dy't goedkeap wiene en dus yn grutte oantallen beskikber wiene. Licht pânsere tanks hiene gjin kâns mear om te oerlibjen op it moderne slachfjild. [[Dútslân]] konkludearre dêrút dat it trochbrekken fan fersterke stellingen oan de [[ynfantery]] oerlitten wurde moast; [[Frankryk]] dat tanks moatte wurde mear swier pânsere. De Sovjet-Uny besleat it Frânske foarbyld te folgjen, mar net de Frânske flater om dy tanks sa lyts mooglik te hâlden troch se út te rusten mei in ienmanskuorren. Der moast in folslein nije generaasje fan swierdere tanks ûntwikkele wurde; net allinnich ynfanterytanks, mar ek kavalerytanks dy't superieur wêze moasten oan harren fijânske tsjinhingers.

In earste stap waard set mei de ûntwikkeling fan de BT-SV, in BT dêr't it chamferprinsipe radikaal yn trochfierd waard. Troch it rebound-effekt biedt in hoeke pânserplaat gruttere beskerming foar itselde gewicht. Dêrnei waard de A-20 ûntwikkele troch A. Firsow by de [[Charkov|Kharkov]] Locomotive Factory. Dizze auto hie in blêddikte fan 20 mm. Doe't Firsow it slachtoffer waard fan'e Grutte Suvering, waard hy yn juny [[1937]] ferfongen troch de jonge Mikhail I. Koshkin, in Russyske yngenieur fan it [[Sint-Petersburch|Leningrader]] swiere tankûntwerpteam. It tryste lot fan syn foargonger ynspirearre him ta it ûntwikkeljen fan de meast perfekte tank mooglik, it ûntwerpen fan in twadde model op eigen inisjatyf. Koshkins die fjoertests mei it pânser fan'e A-20, dy't oantoand dat it skansearre waard troch de lêste 45mm munysje koe wurde slein. Dêrop besleat hy it pânser fan 'e nije tank op 32mm te bringen. Tagelyk brocht er in (koarte foar: Long 10) 76.2 kanon út gun ynstee fan in 45mm kanon en tafoege in fyfde running tsjil. In oermjittige gewichtsferheging waard foarkommen troch it weilitten fan 'e pânserauto-opsje, dy't net nedich waard beskôge. It projekt krige de namme A-32, dat letter T-32 waard.

Doe't op 4 maaie [[1938]] de T-32 tegearre mei de A-20 presintearre waard oan in kommisje fan it Ministearje fan Definsje ûnder lieding fan generaal Kliment Voroshilov, waard it ûntwerp ynearsten ôfwiisd; it kaam net oerien mei de orizjinele specs en waard sein djoerder en minder betrouber as syn rivaal. Dat feroare doe't [[Josef Stalin|Jozef Stalin]], dy't by de gearkomste oanwêzich wie, ûnder de yndruk wie fan persoanlike tsjûgenissen fan generaals dy't yn Spanje fochten hiene en klage oer de gefaren fan te lichte harnas. Nei in &quot;suggestje&quot; fan Stalin besleat it Folkskommissariaat yn augustus 1938 prototypen fan sawol de A-20 as de T-32 te bouwen. Beide weinen waarden yn de simmer fan [[1939]] klear. Doe't fan 17 july oant 23 augustus 1939 in fjildproef mei de T-32 en de A-20 op de testbasis Kubinka útfierd waard en it mei de ûnbetrouberens fan de earste net al te min bleek, keas de Ried fan Definsje foar foar de yn augustus T-32, dat beslút waard ratifisearre troch Stalin op 19 desimber 1939. It pânser waard yntusken dikke ta 45mm. De tank waard troch Koshkin sels neamd nei it Plan fan 1934 (foar fierdere meganisaasje) om foar te kommen dat er de namme fan Voroshilov drage en sadwaande omneamd ta A-34 en letter T-34.

Yn jannewaris 1940 waarden twa testmodellen mei in nije dieselmotor foltôge, dy't wiidweidige en suksesfolle rydtests útfierden, werby sy fan maart ôf. 5 op eigen krêft fan [[Charkov|Kharkov]] fia [[Moskou]] (foar in besite oan Stalin) nei [[Sint-Petersburch|Leningrad]] en werom fia [[Minsk]] en [[Kiëv|Kiev]] rieden. Dêrby moat opmurken wurde dat dizze modellen waarden boud mei dielen fan in hegere kwaliteit dan de produksje modellen, ynklusyf djoere ymportearre [[kogellager|kûgellager]] . Yn juny 1940, massa produksje fan de ''T-34 model'' 1940 begûn yn oktober yn [[Wolgograd|Stalingrad]], foarearst fiifhûndert en hûndert ienheden respektivelik. Underwilens, op 26 septimber, wie Koshkin stoarn oan longûntstekking dy't ûnder de proefrit krige en waard opfolge troch Aleksandr Morozow, dy't ien fan 'e meast súksesfolle tankûntwerpers fan 'e tweintichste ieu wurde soe en dy't fan it begjin ôf belutsen west hie by it projekt.

== De T-34 yn aksje ==

=== Tarieding foar de oarloch ===
Underwilens wie it belang fan de T-34 enoarm groeid. Yn earste ynstânsje wie it plan west om de measte tanks oan de ynfanterydifyzjes te jaan - it Reade Leger wie de iennichste dy't elke divyzje in eigen organysk tankbataljon jaan koe - en dêrfoar wie de T-50 ûntwikkele, dy't nau op de Dútske Panzerkampfwagen III yn funksjes lieke, hoewol it neffens Sovjet-standerts mar in lichte tank wie. Doe kaam de skok fan de Frânske nederlaach yn maaie 1940 by de eksekúsje fan Fall Gelb. Skrok troch de rappe Dútske oerwinning besleaten se de ''Blitzkrieg-''taktyk oan te nimmen en konsintrearren alle tanks yn 31 enoarme meganisearre korpsen. De nije T-34, nei alle gedachten tige geskikt foar agressyf gefjocht, wie bedoeld om in wichtich part fan dy ienheden te wurden: 420 per korps. Om dit te dwaan, moast it yn grutte oantallen produsearre wurde. Op 15 septimber 1940 wiene lykwols mar trije tanks ôflevere, en op 1 jannewaris 1941 115 fan de plande 600. Foar 1941 waard in nije jierlikse bestelling pleatst foar 2.800 te bouwen ienheden, wêrfan 1.800 yn Kharkov en tûzen yn Stalingrad. Yn maaie 1941 bestelde it Folkskommissariaat dat 500 fan harren fan in ferbettere type wiene: of de A-41 of de A-43 (T-34M) mei 60mm harnas, in hexagonale turret en torsionbar-ophinging. It soe noait wer barre; lykwols, in ekstra 52. waard cast&amp;nbsp;mm dikke turret kaam yn produksje en fan febrewaris ôf waarden in tanimmend oantal tanks makke as ''T-34 model 1941'' mei in langere F34 Lang 42 gun ynstee fan de oarspronklike L-11 76.2&amp;nbsp;mm wapen.

=== Operaasje Barbarossa ===
Doe't [[nazy-Dútslân]] de [[Sovjet-Uny]] ynfoel mei 3.000 tanks by [[Operaasje Barbarossa]] op 22 juny 1941, wiene 1.225 T-34's produsearre en 967 ôflevere. Allinnich in lyts part fan de 19.221 tanks yn it meganisearre korps wie dus fan it nije type; mar fiif hiene hielendal T-34's. De produksje T-34's waarden hastich fermoarde, sadat in protte nij produsearre T-34's brutsen foardat se de fijân bestride koenen. T-34's waarden oer it generaal slimmer produsearre as harren Dútske tsjinhingers.

Dochs bliek de T-34 ûnferwachts goed te wêzen. Syn skuorre pânser liet granaten stuiterje sûnder probleem. De Dútske standert 37mm PAHs hie gjin effekt. De Dútsers koenen allinnich mar tagelyk mei ferskate tanks of artillery in T-34 útnimme. It ienige wapen dat eins effektyf is tsjin de T-34 wie it 88mm FLAK-gewear, oarspronklik bedoeld foar anty-fleantúch gebrûk. Der wurdt sein datde komst fan'e T-34 dêrom as in grutte skok foar de Dútsers kaam. Dit is lykwols foar in grut part in myte. Om te begjinnen, de Dútske ynljochtingetsjinsten wiene folslein bewust fan de ûntwikkeling fan de nije tank. De Sowjets makken der ek net folle geheim fan: de T-34 hie op 1 maaie fan dat jier al meidien oan de parade . Nei it earste gefjochtskontakt, al op 22 juny by [[Lviv|Lvov]] mei de Sovjet 32nd Panzer Division, makke it type by de Dútske tankienheden hielendal gjin yndruk, yn tsjinstelling ta syn swiere bruorren de KV-1 en KV-2, de al gau beruchte ''Sovjet Riesenpanzer'' . De reden dêrfoar wie net allinnich it hege útfalsifer troch meganyske flaters (sawat twatredde fan de tanks gie op dizze wize ferlern), mar ek it feit dat der in grut gebrek wie oan pânsergranaten: in protte T-34's gienen yn 'e striid mei allinnich hege eksplosive skulpen .

Al yn juny en july ferlear it meganisearre Sovjetkorps it measte fan har krêft. Kharkov waard oerfallen en Leningrad isolearre. De Dútsers wiene de nije tank hast fergetten doe't de oerwinning it Dútske leger ûntsloech en se yn 'e oktobermodder fêstrûnen. Ynienen ferskynden oer de hiele foarkant lytse ienheden fan gloednije Stalingrad-boude T-34's. Dizze pânserbrigaden waarden in echte plaag foar de fersûpe Dútske troepen, benammen fanwegen it sterkste punt fan 'e T-34: har ferrassende taktyske mobiliteit. Dêr't Dútse tanks of sels ynfantery hopeleas fêstsitten yn modderbanen en sompebosken, wist de Russyske tank mei syn grutte rupsspoaren en lege grûndruk der troch te kommen, ûnferwachts te slaan en him straffeleas werom te lûken.

Yn novimber kaam it besef oan dat de oarloch noch jierren trochslepe soe. Yn it foarste plak betsjutte dat dat de Dútske tankproduksje, oant no ta tige leech, fluch tanimme moast. Dit waard it bêste dien troch te konsintrearjen op de produksje fan besteande modellen. Mar dat wie ûnmooglik: de driging fan de T-34 makke dat net allinnich de kwantiteit, mar ek de kwaliteit ferhege wurde moast. De Dútske standert medium tank, de Panzerkampfwagen III, mei syn 50mm gun ( 5-cm-KwK L/42 ) sil net knock troch de T-34 syn chamfered front pânser, sels op 0 meter mei wolfraam kearn munysje (de PzGr 40 ). It oanpassen fan in langer gewear blykte net genôch te wêzen, lykas ferwachte, en de turretring bea gjin romte foar in swierder gewear. It die bliken dat it nedich wie om de hiele Dútske produksje fan pânsere auto's te feroarjen. Alle lichte auto's waarden tankfernielings ; produksje fan de Pzkpfw III waard beëinige en de hiele kapasiteit brûkt foar it produsearjen fan de ''Sturmgeschutz III'' dy't ek tsjinje soe as tankfernietiger en de Panzerkampfwagen IV naam de rol fan haadtank oer, no útrist mei in sterke 75&amp;nbsp;mm anty-tank gun (Panzer IV F2 mei in 7,5-cm KwK L/43). Mar ek dat waard net genôch achte: it fatale beslút waard nommen om midden yn de oarloch de folgjende generaasje tanks te ûntwikkeljen. Dizze nije tank's, de Tiger I en de Panther, moasten ek swierder bewapene en bewapene wêze as de T-34. As gefolch, it wie ûnmooglik om te bouwen se yn in foldwaande grut oantal.

=== De T-34 wint de produksjeslach ===
[[Ofbyld:Uralvagonzavod_building.jpg|thumb| Uralvagonzavod yn Nizhny Tagil. Yn de oarloch waarden hjir mear as 35.000 T34-tanks boud]]
De [[swiere yndustry]] fan 'e Sovjet-Uny wie sawat like grut as dy fan Dútslân foar de oarloch; en in wichtich part derfan wie ferlern gien foar de Dútske opmars. It ferlies fan de wapenyndustry fan Leningrad wie in swiere klap. Wylst 1121 T-34's waarden produsearre yn it tredde fearnsjier fan 1941, foel dit yn it fjirde fearnsjier nei 765. Yn 1942 soe der lykwols, nettsjinsteande it ferlies fan it fabryk yn Stalingrad, in echte produksje-eksploazje wêze: 12.553 ienheden. Dit hie twa haadoarsaken. Om te begjinnen wiene de masines op 'e tiid evakuearre fan Leningrad bûten de [[Oeral]] nei it Uralvagonzavod-fabryk fan Nizhny Tagil . De [[Omsk]] tankfabryk begûn mei de produksje fan de T-34 ynstee fan de T-50 en it [[Tsjeljabinsk]] fabryk, &quot;Tankograd&quot;, skeakele ek oer op de T-34. Net minder wichtich, Morozov slagge te ferminderjen produksje kosten fan 269.500 nei 193.000 [[Russyske roebel|roebel]] troch ferienfâldigjen fan it ûntwerp nei ''T-34 model 1942'', dat as de wichtichste kwaliteit ferbettering wie in ferheging fan de sydpânser fan fjirtich nei 45&amp;nbsp;mm hie. Dêrnjonken waard ek in ekstra 60. cast koepel tafoege&amp;nbsp;mm dik makke. Yn 1942 wie de Sovjet-tankproduksje fiif kear de Dútske.

=== Koersk ===
[[Ofbyld:Russian_T-34.jpg|thumb| T-34/85]]
De T-34 hie al in wichtige rol spile yn de [[Slach om Stalingrad|Slach by Stalingrad]], mar soe syn wiere wearde foar oerwinning sjen litte tidens en nei de Slach by Koersk, it beslissende kearpunt fan de Twadde Wrâldoarloch. Yn [[1943]] berikte de produksje fan T-34 in hichtepunt mei 15.712 ienheden, benammen fan in hexagonaal turrettype, it ''T-34 Model 1943'', dat nettsjinsteande syn namme al yn 1942 ferskynde. Lykwols, Dútske tank produksje bleau te groeien en benadere de Sovjet produksje, wylst de kwalitative efterstân feroare yn in foardiel mei de ynfiering fan de Tiger en Panther. Iroanysk genôch late dit ta de Dútske ûndergong. It ferliet [[Adolf Hitler|Hitler]] om te besykjen it strategyske inisjatyf werom te krijen. Hoewol't de Sovjet-ferlies by Koersk enoarm wiene, koste de slijtage fan'e Dútske tanks Hitler syn ynsetbere pânserreserve. Stalin lansearre doe in trochgeande rige offensiven dy't it Dútske leger foarkamen om te herstellen. Dat koe allinnich omdat de produksje fan de T-34 gelyk bleau, nettsjinsteande it feit dat de kwaliteit fan de tank flink ferbettere waard troch oer te skeakeljen nei de ''T-34/85'' (faak oantsjutten yn it westen as T-34/85) mei trije-man-turret en in folle machtiger 85mm-kanon, wêrfan 100 oan'e ein fan [[1943]] boud wiene, mar noch net levere. Yn 1944 waarden 10.663 levere, plus 3.723 fan wat no de ''T-34-76 neamd waard'' foar in totale produksje fan 35.120 fan'e lêste grutte ferzje; yn [[1945]] soene yn de oarloch noch 8830 T34-85's boud wurde (oant de Japanske oerjefte) foar yn totaal 54.213 T-34's. De totale produksje foar hiel 1945 wie 12.551; oer [[1946]], doe't massa produksje fan tanks oer it lân waard stoppe foar fiif jier, 2.701 foar in totaal fan 25.915 T-34/85s. De totale Russyske produksje fan 'e wichtichste slachtank bedroech sadwaande 61.135 stikken. Dêrneist waarden in oantal chassis boud; rûzings foar chassis produksje net bedoeld foar selsridende gewearen fariearje fan 61.293 oan 61.382. De ferskillen binne te tankjen oan diskrepânsjes tusken sifers foar fabrykproduksje en de gaststeaten fan it leger.

== Oflate modellen ==
Al boude T-34's waarden omboud ta modellen binnen de OT-searje bewapene mei in flammewerper ; letter waarden se sa boud. De flamethrowers binne yn 'e boppesteande sifers rekkene. Genietanks waarden ek makke. Sa'n fjirtich tank's waarden yn 1941 ek omboud ta de '''T-34-57''' mei in lang 57 mm kanon (ZiS-4) dat in bettere ôfbraakkapasiteit hie as de 76,2 mm . Letter, doe't de Panther en Tiger tanks kamen op it toaniel, de ZiS-4M waard brûkt, mar nea makke it ta produksje fanwege de bettere T-34/85. Ut de T-34 waard de SU-122 (636 stikken) ûntwikkele, in meganisearre gewear, tegearre mei de SU-85 (2659) en SU-100 (2355 stikken oant ein 1945), beide tankjagers. De T-34/85 waard yn 1944 fierder ûntwikkele ta de '''T-34/100''', in eksperimintele foarrinner mei 100&amp;nbsp;mm gewear fan de T-44 .

== Nei de oarloch ==
[[Ofbyld:T-34-85_przed_CSWL_Poznan.jpg|thumb| Poalsk makke T34-85 yn Pozna]]
De T-34/85 soe it Reade Leger noch lang tsjinje: in protte âlde T-34-76's waarden omboud ta dizze ferzje, neffens in skatting fan it Amerikaanske Leger doedestiids sa'n 12.000. Doe't syn neiteam, de T-54 ôflaat fan 'e T-44, begjin 1950's yn massaproduksje gie, waarden de T34-85's stadichoan opslein as oarlochsreserve: yn [[1960]] bestie bygelyks de helte fan 'e krêft nei mobilisaasje út T-34/85s. Dizze oandielen waarden dat jier modernisearre nei de '''T-34/85 m.1960''' mei in nije motor en yn [[1969]] (ynklusyf tsjillen fan it type T-55 ) folslein opknapt nei de '''T-34/85 m.1969''' . Troch it brûken fan nije subkaliber-munysje bleau it in frij gefaarlike tank, mar waard it hieltyd kwetsberer foar moderne anty-tankwapens. Pas oan 'e ein fan 'e jierren '70 waard er troch it [[Warsjaupakt]] folslein ôfskaft . Alteast mei it leger: de protte paramilitêre organisaasjes lykas grinsplysje, folks- en fabryksmilysjes, studintekorpsen en feteranenferienings gienen troch mei it ynformeler brûken fan de net al te komplekse wein.

Yn [[Poalen]] en [[Tsjechoslowakije]] waard de produksje fan de T-34/85 yn [[1951]] wer opstarten . Stalin woe syn bûnsmaten foarearst net útrist mei de modernste tanks; lykwols, de oarlochstiid Russyske T-34s waarden net boud mei fredetime longevity yn gedachten. Harren dielen waarden al gau folslein fersliten. Sa begûnen beide lannen folle betrouberere auto's te bouwen, foar harsels, foar oare bûnsmaten en ek foar eksport nei it [[Midden-Easten]], benammen [[Egypte]] en [[Syrje|Syrië]] . Tsjechoslowakije, al in wichtige tankprodusint foar de oarloch, makke 3185 auto's oant [[1956]], Poalen 1380. Dit brocht de totale wrâldproduksje fan T-34/85's op 30.480, fan'e T-34 nei 65.700 haadslachtanks en miskien 65.947 chassis. Dit makket de T-34 de twadde meast produsearre tank yn 'e wrâldskiednis, nei de T-54/55-searje wêrfan mear as hûnderttûzen makke waarden.

Yn [[Joegoslaavje]] waarden ek plannen makke foar de produksje fan in eigen fariant. In heale tsientallen auto's waarden makke fan in type mei in heule nije hegere rûne tuorke en in romp mei ek ôfskuorde foarhoeken. [[Josip Broz Tito|Tito]] syn brek mei Stalin makke in ein oan it projekt.

Yn 'e Jemenityske Boargeroarloch wurde neffens foto's de T34-85 en de SU-100 noch brûkt.

== Bekende brûkers ==
It súkses fan 'e T-34 liet him ek sjen yn oare dielen fan 'e wrâld: njonken de Sovjet-Uny tsjinne of tsjinne de tank ek yn (ynklusyf lannen dy't de T-34's ferovere):

* [[Afganistan]]
* [[Algerije]]
* [[Angoala]]
* [[Bulgarije]]
* [[Dútske Demokratyske Republyk]]
* [[Nazy-Dútslân]]
* [[Egypte]]
* [[Finlân]]
* [[Fjetnam]]
* [[Hongarije]]
* [[Israel]]
* [[Jemen]]
* [[Joegoslaavje]]
* [[Jordaanje]]
* [[Mongoalje]]
* [[Noard-Koreä]]
* [[Poalen]]
* [[Sina]]
* [[Syrje]]
* [[Tsjechoslowakije]]

[[Kategory:Russyske tank]]
[[Kategory:Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Sovjet-Uny]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1940]]</text>
      <sha1>1qdazu8biwox6qw3ku8buzt8ekfdktm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238119</id>
      <parentid>1238118</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18859" sha1="g5nukncyr36fo1wgivt4t49cw9jgnux" xml:space="preserve">[[Ofbyld:T-34-76_RB1.JPG|thumb| T-34/76 brûkt troch Poalen]]
De '''T-34''' wie in middelswiere [[Tank (wapen)|tank]] dy't brûkt waard troch it [[Reade Leger]] yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]]. Yn dy oarloch wie it de meast produsearre tank yn 'e wrâld.

== It begjin fan de T-34 ==
De [[Sovjet-Uny]] wie it earste lân dat nei de [[Earste Wrâldkriich|Earste Wrâldoarloch]] in grutte meganisearre [[kriichsmacht]] boude. Nei't de massaproduksje yn 1931 begûn, hie it al gau mear tanks as alle oare lannen yn 'e wrâld byinoar. De betide start late lykwols net allinnich ta in kwantitatyf, mar ek ta in kwalitatyf foardiel: wylst de oare steaten harren legers noch mar krekt útriste mei de earste generaasje tanks, yntrodusearre it [[Reade Leger]] noch foar de Dútske ynfal fan 1941 al in nije twadde generaasje tank.

Yn har earste generaasje tanks hienen de Sowjets in strange wurkferdieling tapast tusken ynfantery- en kavalerytanks en produsearren benammen lichtere typen: respektivelik de T-26 en de BT-searje. De BT's wiene dêrom tige fluch en koenen sels sûnder spoaren betrouber funksjonearje as in pânserauto . De motor koe keppele wurde oan de efterste rinnende tsjillen.

Yn 'e midden fan 'e jierren '30 leaude it Reade Leger fêst dat it ien fan 'e bêste tanks yn 'e wrâld hie. Dêr soene lykwols gau twivels oer ûntstean. Under de [[Spaanske Boargeroarloch]] levere de Sovjet-Uny in protte tanks oan it Republikeinske regearingsleger foar in grutte fergoeding. Sa't in protte westerske saakkundigen foarsein hiene, bliken dy benammen kwetsber foar sels lichte anty-tankwapens, dy't goedkeap wiene en dus yn grutte oantallen beskikber wiene. Licht pânsere tanks hiene gjin kâns mear om te oerlibjen op it moderne slachfjild. [[Dútslân]] konkludearre dêrút dat it trochbrekken fan fersterke stellingen oan de [[ynfantery]] oerlitten wurde moast; [[Frankryk]] dat tanks mear swier pânsere wurde moatte. De Sovjet-Uny besleat it Frânske foarbyld te folgjen, mar net de Frânske flater om dy tanks sa lyts mooglik te hâlden troch se út te rêsten mei in ienmanskuorren. Der moast in folslein nije generaasje fan swierdere tanks ûntwikkele wurde; net allinnich ynfanterytanks, mar ek kavalerytanks dy't superieur wêze moasten oan harren fijânske tsjinhingers.

In earste stap waard set mei de ûntwikkeling fan de BT-SV, in BT dêr't it chamferprinsipe radikaal yn trochfierd waard. Troch it rebound-effekt biedt in hoeke pânserplaat gruttere beskerming foar itselde gewicht. Dêrnei waard de A-20 ûntwikkele troch A. Firsow by de [[Charkov|Kharkov]] Locomotive Factory. Dizze auto hie in blêddikte fan 20 mm. Doe't Firsow it slachtoffer waard fan'e Grutte Suvering, waard er yn juny [[1937]] ferfongen troch de jonge Mikhail I. Koshkin, in Russyske yngenieur fan it [[Sint-Petersburch|Leningrader]] swiere tankûntwerpteam. It tryste lot fan syn foargonger ynspirearre him ta it ûntwikkeljen fan de meast perfekte tank mooglik, it ûntwerpen fan in twadde model op eigen inisjatyf. Koshkins die fjoertests mei it pânser fan'e A-20, dy't oantoant dat it skansearre waard troch de lêste 45mm munysje. Dêrop besleat er it pânser fan 'e nije tank op 32mm te bringen. Tagelyk brocht er in (koarte foar: Long 10) 76.2 kanon út gun ynstee fan in 45mm kanon en foege in fyfde tsjil ta. In oermjittige gewichtsferheging waard foarkommen troch it weilitten fan 'e pânserauto-opsje, dy't net nedich beskôge waard. It projekt krige de namme A-32, dat letter T-32 waard.

Doe't op 4 maaie [[1938]] de T-32 tegearre mei de A-20 presintearre waard oan in kommisje fan it Ministearje fan Definsje ûnder lieding fan generaal Kliment Voroshilov, waard it ûntwerp ynearsten ôfwiisd; it kaam net oerien mei de orizjinele specs en waard sein djoerder te wêzen en minder betrouber as syn rivaal. Dat feroare doe't [[Josef Stalin|Jozef Stalin]], dy't by de gearkomste oanwêzich wie, ûnder de yndruk wie fan persoanlike tsjûgenissen fan generaals dy't yn Spanje fochten hiene en klage oer de gefaren fan te lichte harnas. Nei in &quot;suggestje&quot; fan Stalin besleat it Folkskommissariaat yn augustus 1938 prototypen fan sawol de A-20 as de T-32 te bouwen. Beide weinen rekken yn de simmer fan [[1939]] klear. Doe't fan 17 july oant 23 augustus 1939 in fjildproef mei de T-32 en de A-20 op de testbasis Kubinka útfierd waard en it mei de ûnbetrouberens fan de earste net al te min bleek, keas de Ried fan Definsje foar foar de yn augustus T-32, dat beslút waard ratifisearre troch Stalin op 19 desimber 1939. It pânser waard yntusken tsjûker makkke ta 45mm. De tank waard troch Koshkin sels neamd nei it Plan fan 1934 (foar fierdere meganisaasje) om foar te kommen dat er de namme fan Voroshilov drage en sadwaande omneamd ta A-34 en letter T-34.

Yn jannewaris 1940 waarden twa testmodellen mei in nije dieselmotor foltôge, dy't wiidweidige en suksesfolle rydtests útfierden, werby't se fan maart ôf op eigen krêft fan [[Charkov|Kharkov]] fia [[Moskou]] (foar in besite oan Stalin) nei [[Sint-Petersburch|Leningrad]] en werom fia [[Minsk]] en [[Kiëv|Kiev]] rieden. Dêrby moat opmurken wurde dat dizze modellen boud waarden mei dielen fan in hegere kwaliteit dan de produksje modellen, ynklusyf djoere ymportearre [[kogellager|kûgellager]] . Yn juny 1940, massa produksje fan de ''T-34 model'' 1940 begûn yn oktober yn [[Wolgograd|Stalingrad]], foarearst fiifhûndert en hûndert ienheden respektivelik. Underwilens, op 26 septimber, wie Koshkin stoarn oan longûntstekking dy't ûnder de proefrit krige en opfolge waard troch Aleksandr Morozow, dy't ien fan 'e meast súksesfolle tankûntwerpers fan 'e tweintichste ieu wurde soe en dy't fan it begjin ôf anneks west hie mei it projekt.

== De T-34 yn aksje ==

=== Tarieding foar de oarloch ===
Underwilens wie it belang fan de T-34 enoarm groeid. Yn earste ynstânsje wie it plan west om de measte tanks oan de ynfanterydifyzjes te jaan - it Reade Leger wie de iennichste dy't elke divyzje in eigen organysk tankbataljon jaan koe - en dêrfoar wie de T-50 ûntwikkele, dy't nau op de Dútske Panzerkampfwagen III yn funksjes like, hoewol't it neffens Sovjet-standerts mar in lichte tank wie. Doe kaam de skok fan de Frânske nederlaach yn maaie 1940 by de eksekúsje fan Fall Gelb. Skrokken troch de rappe Dútske oerwinning besleaten se de ''Blitzkrieg-''taktyk oan te nimmen en konsintrearren se alle tanks yn 31 enoarme meganisearre korpsen. De nije T-34, nei alle gedachten tige geskikt foar agressyf gefjocht, wie bedoeld om in wichtich part fan dy ienheden te wurden: 420 per korps. Om dit te dwaan, moast it yn grutte oantallen produsearre wurde. Op 15 septimber 1940 wiene lykwols mar trije tanks ôflevere, en op 1 jannewaris 1941 115 fan de plande 600. Foar 1941 waard in nije jierlikse bestelling pleatst foar 2.800 te bouwen ienheden, wêrfan't 1.800 yn Kharkov en tûzen yn Stalingrad. Yn maaie 1941 bestelde it Folkskommissariaat dat 500 fan harren fan in ferbettere type wiene: of de A-41 of de A-43 (T-34M) mei 60mm harnas, in hexagonale turret en torsionbar-ophinging. It soe noait wer barre; lykwols, in ekstra 52. waard cast&amp;nbsp;mm dikke turret kaam yn produksje en fan febrewaris ôf waarden in tanimmend oantal tanks makke as ''T-34 model 1941'' mei in langere F34 Lang 42 gun ynstee fan de oarspronklike L-11 76.2&amp;nbsp;mm wapen.

=== Operaasje Barbarossa ===
Doe't [[nazy-Dútslân]] de [[Sovjet-Uny]] ynfoel mei 3.000 tanks by [[Operaasje Barbarossa]] op 22 juny 1941, wiene 1.225 T-34's produsearre en 967 ôflevere. Allinnich in lyts part fan de 19.221 tanks yn it meganisearre korps wie dus fan it nije type; mar fiif hiene hielendal T-34's. De produksje T-34's waarden hastich ferhege, sadat in protte nij produsearre T-34's brutsen foardat se de fijân bestride koenen. T-34's waarden oer it generaal slimmer produsearre as harren Dútske tsjinhingers.

Dochs bliek de T-34 ûnferwachts goed te wêzen. Syn skuorre pânser liet granaten sûnder probleem stuiterje . De Dútske standert 37mm PAHs hie gjin effekt. De Dútsers koenen allinnich mar tagelyk mei ferskate tanks of artillery in T-34 útskeakelje. It ienige wapen dat eins effektyf is tsjin de T-34 wie it 88mm FLAK-gewear, oarspronklik bedoeld foar anty-fleantúch gebrûk. Der wurdt sein dat de komst fan 'e T-34 dêrom as in grutte skok foar de Dútsers kaam. Dit is lykwols foar in grut part in myte. Om te begjinnen, de Dútske ynljochtingetsjinsten wiene har folslein bewust fan de ûntwikkeling fan de nije tank. De Sowjets makken der ek net folle geheim fan: de T-34 hie op 1 maaie fan dat jier al meidien oan de parade . Nei it earste gefjochtskontakt, al op 22 juny by [[Lviv|Lvov]] mei de Sovjet 32nd Panzer Division, makke it type by de Dútske tankienheden hielendal gjin yndruk, yn tsjinstelling ta syn swiere bruorren de KV-1 en KV-2, de al gau beruchte ''Sovjet Riesenpanzer'' . De reden dêrfoar wie net allinnich it hege útfalsifer troch meganyske flaters (sawat twatredde fan de tanks gie op dizze wize ferlern), mar ek it feit dat der in grut gebrek wie oan pânsergranaten: in protte T-34's gienen yn 'e striid mei allinnich hege eksplosive skulpen .

Al yn juny en july ferlear it meganisearre Sovjetkorps it measte fan syn krêft. Kharkov waard oerfallen en Leningrad isolearre. De Dútsers wiene de nije tank hast fergetten doe't de oerwinning it Dútske leger omsloech en se yn 'e oktobermodder fêstrûnen. Ynienen ferskynden oer de hiele foarkant lytse ienheden fan gloednije Stalingrad-boude T-34's. Dizze pânserbrigaden waarden in echte pleach foar de fersûpe Dútske troepen, benammen fanwegen it sterkste punt fan 'e T-34: syn ferrassende taktyske mobiliteit. Dêr't Dútse tanks of sels ynfantery hopeleas fêstsieten yn modderbanen en sompebosken, wist de Russyske tank mei syn grutte rupsspoaren en lege grûndruk der troch te kommen, ûnferwachts ta te slaan en him straffeleas werom te lûken.

Yn novimber kaam it besef oan dat de oarloch noch jierren trochslepe soe. Yn it foarste plak betsjutte dat dat de Dútske tankproduksje, oant no ta tige leech, fluch tanimme moast. Dit waard it bêste dien troch te konsintrearjen op de produksje fan besteande modellen. Mar dat wie ûnmooglik: de driging fan de T-34 makke dat net allinnich de kwantiteit, mar ek de kwaliteit ferhege wurde moast. De Dútske standert medium tank, de Panzerkampfwagen III, mei syn 50mm gun ( 5-cm-KwK L/42 ) sil net knock troch de T-34 syn chamfered front pânser, sels op 0 meter mei wolfraam kearn munysje (de PzGr 40 ). It oanpassen fan in langer gewear blykte net genôch te wêzen, lykas ferwachte, en de turretring bea gjin romte foar in swierder gewear. It die bliken dat it nedich wie om de hiele Dútske produksje fan pânsere auto's te feroarjen. Alle lichte auto's waarden tankfernielings ; produksje fan de Pzkpfw III waard beëinige en de hiele kapasiteit brûkt foar it produsearjen fan de ''Sturmgeschutz III'' dy't ek tsjinje soe as tankfernietiger en de Panzerkampfwagen IV naam de rol fan haadtank oer, no útrist mei in sterke 75&amp;nbsp;mm anty-tank gun (Panzer IV F2 mei in 7,5-cm KwK L/43). Mar ek dat waard net genôch achte: it fatale beslút waard nommen om midden yn de oarloch de folgjende generaasje tanks te ûntwikkeljen. Dizze nije tank's, de Tiger I en de Panther, moasten ek swierder bewapene en bewapene wêze as de T-34. As gefolch, it wie ûnmooglik om te bouwen se yn in foldwaande grut oantal.

=== De T-34 wint de produksjeslach ===
[[Ofbyld:Uralvagonzavod_building.jpg|thumb| Uralvagonzavod yn Nizhny Tagil. Yn de oarloch waarden hjir mear as 35.000 T34-tanks boud]]
De [[swiere yndustry]] fan 'e Sovjet-Uny wie sawat like grut as dy fan Dútslân foar de oarloch; en in wichtich part derfan wie ferlern gien foar de Dútske opmars. It ferlies fan de wapenyndustry fan Leningrad wie in swiere klap. Wylst 1121 T-34's waarden produsearre yn it tredde fearnsjier fan 1941, foel dit yn it fjirde fearnsjier nei 765. Yn 1942 soe der lykwols, nettsjinsteande it ferlies fan it fabryk yn Stalingrad, in echte produksje-eksploazje wêze: 12.553 ienheden. Dit hie twa haadoarsaken. Om te begjinnen wiene de masines op 'e tiid evakuearre fan Leningrad bûten de [[Oeral]] nei it Uralvagonzavod-fabryk fan Nizhny Tagil . De [[Omsk]] tankfabryk begûn mei de produksje fan de T-34 ynstee fan de T-50 en it [[Tsjeljabinsk]] fabryk, &quot;Tankograd&quot;, skeakele ek oer op de T-34. Net minder wichtich, Morozov slagge te ferminderjen produksje kosten fan 269.500 nei 193.000 [[Russyske roebel|roebel]] troch ferienfâldigjen fan it ûntwerp nei ''T-34 model 1942'', dat as de wichtichste kwaliteit ferbettering wie in ferheging fan de sydpânser fan fjirtich nei 45&amp;nbsp;mm hie. Dêrnjonken waard ek in ekstra 60. cast koepel tafoege&amp;nbsp;mm dik makke. Yn 1942 wie de Sovjet-tankproduksje fiif kear de Dútske.

=== Koersk ===
[[Ofbyld:Russian_T-34.jpg|thumb| T-34/85]]
De T-34 hie al in wichtige rol spile yn de [[Slach om Stalingrad|Slach by Stalingrad]], mar soe syn wiere wearde foar oerwinning sjen litte tidens en nei de Slach by Koersk, it beslissende kearpunt fan de Twadde Wrâldoarloch. Yn [[1943]] berikte de produksje fan T-34 in hichtepunt mei 15.712 ienheden, benammen fan in hexagonaal turrettype, it ''T-34 Model 1943'', dat nettsjinsteande syn namme al yn 1942 ferskynde. Lykwols, Dútske tank produksje bleau te groeien en benadere de Sovjet produksje, wylst de kwalitative efterstân feroare yn in foardiel mei de ynfiering fan de Tiger en Panther. Iroanysk genôch late dit ta de Dútske ûndergong. It ferliet [[Adolf Hitler|Hitler]] om te besykjen it strategyske inisjatyf werom te krijen. Hoewol't de Sovjet-ferlies by Koersk enoarm wiene, koste de slijtage fan'e Dútske tanks Hitler syn ynsetbere pânserreserve. Stalin lansearre doe in trochgeande rige offensiven dy't it Dútske leger foarkamen om te herstellen. Dat koe allinnich omdat de produksje fan de T-34 gelyk bleau, nettsjinsteande it feit dat de kwaliteit fan de tank flink ferbettere waard troch oer te skeakeljen nei de ''T-34/85'' (faak oantsjutten yn it westen as T-34/85) mei trije-man-turret en in folle machtiger 85mm-kanon, wêrfan 100 oan'e ein fan [[1943]] boud wiene, mar noch net levere. Yn 1944 waarden 10.663 levere, plus 3.723 fan wat no de ''T-34-76 neamd waard'' foar in totale produksje fan 35.120 fan'e lêste grutte ferzje; yn [[1945]] soene yn de oarloch noch 8830 T34-85's boud wurde (oant de Japanske oerjefte) foar yn totaal 54.213 T-34's. De totale produksje foar hiel 1945 wie 12.551; oer [[1946]], doe't massa produksje fan tanks oer it lân waard stoppe foar fiif jier, 2.701 foar in totaal fan 25.915 T-34/85s. De totale Russyske produksje fan 'e wichtichste slachtank bedroech sadwaande 61.135 stikken. Dêrneist waarden in oantal chassis boud; rûzings foar chassis produksje net bedoeld foar selsridende gewearen fariearje fan 61.293 oan 61.382. De ferskillen binne te tankjen oan diskrepânsjes tusken sifers foar fabrykproduksje en de gaststeaten fan it leger.

== Oflate modellen ==
Al boude T-34's waarden omboud ta modellen binnen de OT-searje bewapene mei in flammewerper ; letter waarden se sa boud. De flamethrowers binne yn 'e boppesteande sifers rekkene. Genietanks waarden ek makke. Sa'n fjirtich tank's waarden yn 1941 ek omboud ta de '''T-34-57''' mei in lang 57 mm kanon (ZiS-4) dat in bettere ôfbraakkapasiteit hie as de 76,2 mm . Letter, doe't de Panther en Tiger tanks kamen op it toaniel, de ZiS-4M waard brûkt, mar nea makke it ta produksje fanwege de bettere T-34/85. Ut de T-34 waard de SU-122 (636 stikken) ûntwikkele, in meganisearre gewear, tegearre mei de SU-85 (2659) en SU-100 (2355 stikken oant ein 1945), beide tankjagers. De T-34/85 waard yn 1944 fierder ûntwikkele ta de '''T-34/100''', in eksperimintele foarrinner mei 100&amp;nbsp;mm gewear fan de T-44 .

== Nei de oarloch ==
[[Ofbyld:T-34-85_przed_CSWL_Poznan.jpg|thumb| Poalsk makke T34-85 yn Pozna]]
De T-34/85 soe it Reade Leger noch lang tsjinje: in protte âlde T-34-76's waarden omboud ta dizze ferzje, neffens in skatting fan it Amerikaanske Leger doedestiids sa'n 12.000. Doe't syn neiteam, de T-54 ôflaat fan 'e T-44, begjin 1950's yn massaproduksje gie, waarden de T34-85's stadichoan opslein as oarlochsreserve: yn [[1960]] bestie bygelyks de helte fan 'e krêft nei mobilisaasje út T-34/85s. Dizze oandielen waarden dat jier modernisearre nei de '''T-34/85 m.1960''' mei in nije motor en yn [[1969]] (ynklusyf tsjillen fan it type T-55 ) folslein opknapt nei de '''T-34/85 m.1969''' . Troch it brûken fan nije subkaliber-munysje bleau it in frij gefaarlike tank, mar waard it hieltyd kwetsberer foar moderne anty-tankwapens. Pas oan 'e ein fan 'e jierren '70 waard er troch it [[Warsjaupakt]] folslein ôfskaft . Alteast mei it leger: de protte paramilitêre organisaasjes lykas grinsplysje, folks- en fabryksmilysjes, studintekorpsen en feteranenferienings gienen troch mei it ynformeler brûken fan de net al te komplekse wein.

Yn [[Poalen]] en [[Tsjechoslowakije]] waard de produksje fan de T-34/85 yn [[1951]] wer opstarten . Stalin woe syn bûnsmaten foarearst net útrist mei de modernste tanks; lykwols, de oarlochstiid Russyske T-34s waarden net boud mei fredetime longevity yn gedachten. Harren dielen waarden al gau folslein fersliten. Sa begûnen beide lannen folle betrouberere auto's te bouwen, foar harsels, foar oare bûnsmaten en ek foar eksport nei it [[Midden-Easten]], benammen [[Egypte]] en [[Syrje|Syrië]] . Tsjechoslowakije, al in wichtige tankprodusint foar de oarloch, makke 3185 auto's oant [[1956]], Poalen 1380. Dit brocht de totale wrâldproduksje fan T-34/85's op 30.480, fan'e T-34 nei 65.700 haadslachtanks en miskien 65.947 chassis. Dit makket de T-34 de twadde meast produsearre tank yn 'e wrâldskiednis, nei de T-54/55-searje wêrfan mear as hûnderttûzen makke waarden.

Yn [[Joegoslaavje]] waarden ek plannen makke foar de produksje fan in eigen fariant. In heale tsientallen auto's waarden makke fan in type mei in heule nije hegere rûne tuorke en in romp mei ek ôfskuorde foarhoeken. [[Josip Broz Tito|Tito]] syn brek mei Stalin makke in ein oan it projekt.

Yn 'e Jemenityske Boargeroarloch wurde neffens foto's de T34-85 en de SU-100 noch brûkt.

== Bekende brûkers ==
It súkses fan 'e T-34 liet him ek sjen yn oare dielen fan 'e wrâld: njonken de Sovjet-Uny tsjinne of tsjinne de tank ek yn (ynklusyf lannen dy't de T-34's ferovere):

* [[Afganistan]]
* [[Algerije]]
* [[Angoala]]
* [[Bulgarije]]
* [[Dútske Demokratyske Republyk]]
* [[Nazy-Dútslân]]
* [[Egypte]]
* [[Finlân]]
* [[Fjetnam]]
* [[Hongarije]]
* [[Israel]]
* [[Jemen]]
* [[Joegoslaavje]]
* [[Jordaanje]]
* [[Mongoalje]]
* [[Noard-Koreä]]
* [[Poalen]]
* [[Sina]]
* [[Syrje]]
* [[Tsjechoslowakije]]

[[Kategory:Russyske tank]]
[[Kategory:Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Sovjet-Uny]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1940]]</text>
      <sha1>g5nukncyr36fo1wgivt4t49cw9jgnux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donatus fan Reims</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192020</id>
    <revision>
      <id>1238117</id>
      <parentid>1230585</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T20:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hurkonides</username>
        <id>5270</id>
      </contributor>
      <origin>1238117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4719" sha1="brpdf9ncpv18pt48g6br8j71zmzn81x" xml:space="preserve">{{Ynfoboks hillige
| ôfbylding                   = Jan van Eyck 060.jpg
| ôfbyldingstekst             = Donatus fan Reims op it skilderij 'Madonna mei kanunnik Joris van der Paele' (1436) fan Jan van Eyck
| ôfbyldingsbreedte           = 
| namme                       = Donatus fan Reims
| bertenamme                  = Donatianus
| nasjonaliteit               = Romeinske Ryk
| bertedatum                  = 4e iuw
| berteplak                   = [[Rome]]
| stjerdatum                  = 390
| stjerplak                   = [[Reims]]
| funksje1                    = Biskop fan Reims
| amtsperioade1               = 360–390
| foargonger1                 = Maternianus
| opfolger1                   = Finsintius
| hillich ferklearre          = Tradisjoneel
| fereare troch               = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]
| hjeldei                     = 14 oktober
| hillichdom                  = [[Sint-Salvatorkatedraal]] (Brugge)
| attributen                  = Tsjil mei fiif baarnende kearsen, krússtêf, miter
| patroan fan                 = Bisdom en katedraal fan Brugge, stêd Brugge, stêd Reims, beskermer fan 'e lannen oan 'e see
| tradysje                    = 
| wichtichste wurken          = 
| webside                     = 
}}
{{Of|Donatus fan Reims|Donatus fan Münstereifel|Donatus fan Münstereifel}}
'''Sint-Donatus''' ([[Rome]], 4e iuw – 390) wie de sânde [[Aartsbisdom Reims|biskop fan Reims]] en beklaaide dat amt tritich jier lang (360–390). Hy is de patroanhillige fan 'e [[Sint-Salvatorkatedraal|katedraal]] en it [[bisdom Brugge]] en fan 'e stêd [[Reims]] ([[Frankryk]]). Syn nammedei falt op 14 oktober, de dei dat de Flamingen him ferearje as beskermer fan 'e lannen oan 'e see.

== Reliken ==
De bonken fan Donatus, dy't in natuerlike dea stoar, waarden oarspronklik begroeven yn [[Corbie]] (tichteby [[Amiens]]) yn [[Frankryk]]. Letter waarden se oerbrocht nei [[Torhout]] yn [[Belgje]].

Yn 'e 9e iuw joech [[Karel de Keale]] de [[Relikwy|reliken]] oan greve [[Boudewyn I fan Flaanderen]]. Dy brocht se yn 863 oer nei syn kastiel yn [[Brugge]]. De oarspronklik oan [[Marije (mem fan Jezus)|Marije]] wijde boarchkapel waard doe fergrutte en de Sint-Donatustsjerke neamd. Sûnt dy tiid is Donatus ek de patroanhillige fan 'e stêd Brugge. Ek yn [[Zeebrugge]] is in tsjerke dy't oan 'e hillige wijd is.
[[Ofbyld:Reliekschrijn Sint Donatius; Brugge.JPG|thumb|left|De relykskryn fan Sint-Donatus, Brugge.]]
By de oprjochting fan it nije bisdom Brugge yn 1559 waard Donatus ek de patroanhillige fan it nije bisdom. Nei de [[Frânske Revolúsje]] (1806) en de ferkeap en ferneatiging fan 'e Sint-Donatuskatedraal (1799), waarden de reliken fan Sint-Donatus yn in nije relikwy[[skryn]] lein yn 'e hjoeddeiske katedraal, de [[Sint-Salvatorkatedraal]]. 

== Ikonografy en leginde ==
Neffens de tradisjonele leginde foel Donatus op jonge leeftyd yn it wetter. Hy koe rêden wurde meidat syn âlden in weintsjil mei baarnende kearsen op it wetter leinen, dat krekt stilhâlde op it plak dêr't it bern yn it wetter sakke wie.&lt;ref&gt;[https://www.okv.be/archief/jan-gossart-de-heilige-donatius OKV, ''Jan Gossart - De heilige Donatius''.]&lt;/ref&gt; In oare, mear fantastyske fariant fan dit ferhaal wol hawwe dat paus Dionysius in tsjil mei fiif kearsen nei him ta smiten hawwe soe om him út de Tiber te rêden, wêrby't de kearsen op wûnderlike wize trochbaarnden. Fanwegen dizze legindes wurdt Sint-Donatus yn 'e kristlike keunst faak ôfbylde mei in tsjil dêr't fiif kearsen op brâne.

In ferneamde ôfbylding fan 'e hillige is te finen op it skilderij ''Madonna mei kanunnik Joris van der Paele'' (1436) fan [[Jan van Eyck]], dêr't er as patroanhillige fan 'e doetiidske Sint-Donatuskatedraal yn Brugge stiet.

In oar bekend keunstwurk, in paniel dat yn opdracht fan Jean Carondelet foar de Sint-Donatustsjerke yn Brugge makke waard, toant de hillige yn syn weardichheid as de sânde biskop fan Reims. Hy is dêrop ôfbylde yn in ryk borduere gewaad mei in miter op 'e holle en in krússtêf (yn stee fan in kromstêf) yn 'e rjochterhân. 

== Feestdei ==
De feestdei fan Sint-Donatus is op 14 oktober. As de feestdei gearfalt mei in snein, hat dy allinnich yn 'e katedraal fan Brugge foarrang op 'e sneinsliturgy. Op oare plakken yn it bisdom wurdt de feestdei net op 'e sneinen fierd.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Nederlânske wikipedyside, sjoch foar boarnen: [[:nl:Donatianus fan Reims]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Saint Donatian of Reims|Donatus fan Reims}}
}}
[[Kategory:Persoan berne yn de 4e iuw]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 390]]
[[Kategory:Romeinsk hillige]]
[[Kategory:Romeinsk biskop]]
[[Kategory:Roomsk-katolyk biskop]]</text>
      <sha1>brpdf9ncpv18pt48g6br8j71zmzn81x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:GemeenteBorsele</title>
    <ns>10</ns>
    <id>192938</id>
    <revision>
      <id>1238136</id>
      <parentid>1234863</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T08:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>'s-Heerenhoek tafoege.</comment>
      <origin>1238136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1343" sha1="60wk5syrfg8v1ntbrk6otnofx3in743" xml:space="preserve">{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;&quot; width=&quot;100%&quot;
! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Flag of Zeeland.svg|30px|border]]
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ccccff&quot; width=&quot;100%&quot; | Plakken yn 'e gemeente [[Borsele]]
! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Flag of Borsele.svg|30px|border]]
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;3&quot; | '''Doarpen''':
[[Baarland]] • [[Borssele]] • [[Driewegen]] • [[Ellewoutsdijk]] • [['s-Gravenpolder]] • [['s-Heer Abtskerke]] • [['s-Heerenhoek]] • [['s-Heer Hendrikskinderen]] (foar in part) • [[Heinkenszand]] • [[Hoedekenskerke]] • [[Kwadendamme]] • [[Lewedorp]] • [[Nieuwdorp (Seelân)|Nieuwdorp]]  • [[Nisse]] • [[Oudelande]] • [[Ovezande]]  
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;3&quot; | '''Buorskippen''':
[[Baarsdorp]] • [[Bakendorp]] • [[Coudorpe]] • [[Graszode]] • [[Knaphof]] • [[Koekoek (Bosele)|Koekoek]] • [[Langeweegje]] • [[Het Oudeland]] • [[Rijkebuurt (Borsele)|Rijkebuurt]] • [[Scheldeoord]] • [[Sinoutskerke]] • [['t Vlaandertje]] • [[De Zak]]
|-
|colspan=&quot;3&quot;|{{Bewurklinks|Berjocht:GemeenteBorsele}}
|}
&lt;noinclude&gt;[[Kategory:Berjocht: Navigaasje Gemeente Seelân|Borsele]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>60wk5syrfg8v1ntbrk6otnofx3in743</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Omgong fan Frankryk foar froulju 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193078</id>
    <revision>
      <id>1238095</id>
      <parentid>1238047</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>8ste etappe</comment>
      <origin>1238095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7597" sha1="68r3uotyyy7rpvvvk0fnk43dhe1f8l0" xml:space="preserve">{{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid
| namme             = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026&lt;br&gt;''Tour de France Femmes 2026''
| edysje            = 5
| ôfbylding         = 2026 Tour de France Femmes Route.svg
| ôfbyldingsbreedte =
| ûnderskrift       = Rûtekaart fan de Omgong fan Frankryk foar froulju 2026
| rûtekaart         = 
| tiidrek           = [[1 augustus|1]] - [[9 augustus]] [[2026]]
| datum             = 
| startplak         = {{Flagge CH}} [[Lausanne]]
| finishplak        = [[Nice]]
| totale ôfstân     = 1.175 km
| hichtemeters      = 
| gem. faasje       = 
| dielnimmers       = 
| type wedstriid    = 
| etappe            = 8st
| klass1            = Giele trui
| lieder1           = {{Flagge NL}} [[Demi Vollering]]
| klass2            = Griene trui
| lieder2           = {{Flagge NL}} [[Lorena Wiebes]]
| klass3            = Boltsjestrui
| lieder3           = {{Flagge NL}} [[Puck Pieterse]]
| klass4            = Wite trui
| lieder4           = {{Flagge DE}} [[Antonia Niedermaier]]
| klass5            = Ploegen
| lieder5           = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|border]] UAE Team ADQ
| klass6            = Striidberens
| lieder6           = 
| klass7            = 
| lieder7           = 
| klass8            = 
| lieder8           = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]]
| folgjende         = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2027|2027]]
}}De 5e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk foar froulju]]''' wurdt hâlden fan [[1 augustus|1]] oant en mei [[9 augustus]] [[2026]].

==Dielnimmende ploegen==
{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{BEL}} AG Insurance-Soudal
* {{GER}} Canyon//SRAM
* {{USA}} EF Education–Oatly
* {{FRA}} FDJ United–Suez
* {{BEL}} Fenix–Premier Tech
* {{USA}} Human Powered Health
* {{GER}} Lidl–Trek
* {{FRA}} Cofidis
* {{ESP}} Laboral Kutxa–Fundación
* {{BEL}} Lotto–Intermarché 
* {{FRA}} Ma Petite Entreprise
|Kolom2=
* {{AUS}} Liv AlUla Jayco
* {{ESP}} Movistar
* {{NED}} Picnic PostNL
* {{NED}} SD Worx–Protime
* {{UAE}} UAE Team ADQ
* {{NOR}} Uno-X
* {{NED}} Visma–Lease a Bike
* {{FRA}} Mayenne Monbana My Pie
* {{FRA}} St. Michel–Preference
* {{NED}} VolkerWessels 
}}

== Startplak en einstreek==
De start is yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Lausanne]], de haadstêd fan it Switserske [[Kanton fan Switserlân|kanton]] [[Vaud]], yn it Frânsktalige part fan Switserlân, oan 'e [[Mar fan Genève]]. It is op trije nei de grutste stêd fan Switserlân. De stêd leit op 495 m hichte, yn in wynbouregio. Lausanne leit 55 kilometer noardeastlik fan [[Genève]]. De einstreek fan de fyfde edysje leit yn [[Nice]] in stêd yn it súdeasten fan Frankryk oan 'e [[Middellânske See]].
{{clear}}
== Etappe-oersjoch ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Datum
! Etappe
! Start –&lt;br&gt;Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|-
| 1 augustus
| 1
| {{Flagge CH}} [[Lausanne]] -&lt;br&gt;  {{Flagge CH}} [[Lausanne]]
|  137 km 
| {{piktogram etappe|flak}}
| {{NED}} [[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{NED}} [[Lorena Wiebes]]
|-
| 2 augustus
| 2
| {{Flagge CH}} [[Aigle]] -&lt;br&gt; {{Flagge CH}} [[Genève]]
|  149 km 
| {{piktogram etappe|flak}}
| {{NED}} [[Lorena Wiebes]]
|-
| 3 augustus
| 3
| {{Flagge CH}} [[Genève]] -&lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Poligny (Jura)|Poligny]]
| 157 km 
| {{piktogram etappe|heuvel}}
| {{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]]
|-
| 4 augustus
| 4 
| [[Gevrey-Chambertin]] -&lt;br&gt; [[Dijon]]
| 21 km 
| {{piktogram etappe|tiidrit}}
| {{SUI}} [[Marlen Reusser]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{SUI}} [[Marlen Reusser]]
|-
| 5 augustus
| 5
| [[Mâcon]] -&lt;br&gt; [[Belleville-en-Beaujolais]]
| 140 km 
| {{piktogram etappe|heuvel}}
| {{NED}} [[Demi Vollering]]
|-
| 6 augustus
| 6
| [[Montbrison, Loire|Montbrison]] -&lt;br&gt; [[Tournon-sur-Rhône]]
| 153 km 
| {{piktogram etappe|heuvel}}
| {{MTN}} [[Kimberley Le Court]]
|-
| 7 augustus
| 7
| [[La Voulte-sur-Rhône]] -&lt;br&gt; [[Mont Ventoux]]
| 144 km 
| {{piktogram etappe|berch}}
|style=&quot;font-size: 90%&quot;| {{POL}} [[Katarzyna Niewiadoma|Katarzyna Niewiadoma-Phinney]]
|style=&quot;font-size: 90%&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{POL}} [[Katarzyna Niewiadoma|Katarzyna Niewiadoma-Phinney]]
|-
| 8 augustus
| 8
| [[Sisteron]] -&lt;br&gt; [[Nice]]
| 175 km 
| {{piktogram etappe|flak}}
| {{NED}} [[Demi Vollering]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{NED}} [[Demi Vollering]]
|-
| 9 augustus
| 9
| [[Nice]] -&lt;br&gt; [[Nice]]
| 99 km 
| {{piktogram etappe|berch}}
| 
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|
|-
! Datum
! Etappe
! Start – Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|}

== Klassemintslieders nei eltse etappe ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;95%&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:75%;&quot;
! width=&quot;7%&quot; |Etappe
!Winner
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; |'''Giele trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]]
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; |'''Griene trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]]
| bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |'''Bolletsjestrui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |'''Jongerein'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]]
| bgcolor=&quot;#90D0EA&quot; |'''Ploegen'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]]
| bgcolor=&quot;#8fea79&quot; |'''Striidberens'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey green number.svg|20x20px|Grien rêchnûmmer]]
|-
! 1
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;8&quot; bgcolor=&quot;#90ee90&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |{{FRA}}&lt;br&gt;[[Océane Mahé]]
| rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{ESP}}&lt;br&gt;[[Paula Blasi]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team ADQ
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{CZE}}&lt;br&gt;[[Nikola Nosková]]
|-
! 2
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; | {{NED}}&lt;br&gt;[[Riejanne Markus]]
|-
! 3
| {{NOR}}&lt;br&gt;[[Sigrid Ytterhus Haugset]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{NOR}}&lt;br&gt;[[Sigrid Ytterhus Haugset]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Puck Pieterse]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;SD Worx–Protime
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{NOR}}&lt;br&gt;[[Sigrid Ytterhus Haugset]]
|-
! 4
| {{SUI}}&lt;br&gt;[[Marlen Reusser]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{SUI}}&lt;br&gt;[[Marlen Reusser]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |''Net útrikt''
|-
! 5
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GER}}&lt;br&gt;[[Antonia Niedermaier]]
| rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team ADQ
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
|-
! 6
| {{MTN}}&lt;br&gt;[[Kimberley Le Court]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{FRA}}&lt;br&gt;[[Célia Gery]]
|-
! 7
|{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma|Katarzyna Niewiadoma-Phinney]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma|Katarzyna Niewiadoma-Phinney]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma|Katarzyna Niewiadoma-Phinney]]
|-
! 8
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Loes Adegeest]]
|-
! 9
| 
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| bgcolor=&quot;#90ee90&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Einklassemint
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; | ''' '''
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; | ''' '''
| bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; | ''' '''
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; | ''' '''
| bgcolor=&quot;#90D0EA&quot; | ''' '''
| bgcolor=&quot;#8fea79&quot; | ''' '''
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
{{Navigaasje Omgong fan Frankryk foar froulju}}

[[Kategory:Omgong fan Frankryk foar froulju|2026]]
[[Kategory:Barren yn 2026]]</text>
      <sha1>68r3uotyyy7rpvvvk0fnk43dhe1f8l0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Denhamtrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193306</id>
    <revision>
      <id>1238106</id>
      <parentid>1237953</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>skaai/kt oanpast</comment>
      <origin>1238106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5756" sha1="5my3ylq9bsmsqy5rlwbix9rn9yvi4b2" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = denhamtrap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:Denham's Bustard (Neotis denhami) (7083219537) (2).jpg|250px]]
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trappen]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[Afrikaanske grutte trappen]] (''Neotis'')
|Wittenskiplike namme= Neotis denhami
|Beskriuwer, jier= [[John George Children|Children]] &amp; [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1826
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''denhamtrap''' of '''Denhams trap''' (''Neotis denhami'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It is ien fan 'e gruttere trapsoarten. De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet yn [[Afrika]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:StanleyBustardDavies.jpg|thumb|left|Tekening fan 'e fûgel&lt;br&gt;(C.G. Finch-Davies).]]
De denhamtrap is de grutste soarte út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Neotis'', mar is lytser as de trapsoarten út it skaai ''[[Ardeotis]]'', lykas de [[koarytrap]] en de [[grutte Yndyske trap]]. It mantsje is 100–116 sm lang en weaget 9 oant 10 kg. It wyfke is mei in lingte fan 80–87 sm en in gewicht fan 3 oant 4 kg gâns lytser.

De rêch is brún, by it mantsje donkerder en minder tekene as by it wyfke. De ûnderkant is wyt. De hals is ljochtgriis, mei efter yn 'e nekke in opfallende oranjebrune oant kastanjebrune kleur. De grize krún wurdt oan wjerskanten begrinzge troch swarte fearren. Troch it each rint in swarte streek, mei dêr boppe in opfallende wite eachstreep. De lange poaten binne gielich fan kleur en de snaffel is hoarnkleurich oant wytich.

De wjukken hawwe in opfallend patroan fan brún, wyt en swart. Yn 'e flecht lit it mantsje folle mear wyt yn 'e wjukken sjen as it wyfke of jonge fûgels.

Yn 'e [[balts]] blaast it mantsje de kiel op, wêrtroch in grutte, opfallende bal fan wite fearren ûntstiet. De denhamtrap is bûten de balts oer it generaal in stille fûgel.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet fan likernôch 20.700.000 km². Der wurde trije [[ûndersoarte]]n erkend, mei in grut, mar fersnipele ferspriedingsgebiet: 

* ''N. d. denhamide'' - [[nominaatfoarm]] komt foar fan [[West-Afrika]] oant yn it noarden fan [[Oeganda]] en [[Sûdan]].
* ''N. d. jacksoni'' - fan [[Kenia]] oant súdlik [[Kongo]] en súdlik Afrika; 
* ''N. d. stanleyi'' - yn it uterste suden fan [[Mozambyk]], [[Súd-Afrika]] en [[Swazylân]]. 

De soarte libbet yn licht beboske savannes, op drûch en fochtich gerslân, boulân en ynsiede greiden, fan seenivo oant likernôch 3.000 meter hichte. De soarte is foar in grut part [[trekfûgel]] of nomadysk, ôfhinklik fan 'e regio en de delslach.

== Iten en fuortplanting ==
De denhamtrap yt benammen ynsekten, lytse [[wringedieren]] en plantaardich materiaal. It briedseizoen is fariabel en liket him oan te passen oan 'e delslach. In lechsel bestiet út ien of twa aaien.

== Bedrigingen ==
Yn 'e [[Sahel]] en [[West-Afrika]] is bejaging de wichtichste oarsaak fan 'e efterútgong fan 'e soarte. Yn [[East-Afrika|East-]] en Súdlik Afrika foarmje habitatferlies en botsingen mei elektrisiteitsliedingen de grutste bedrigingen. Omsetting fan gerslân yn lânbougrûn of kommersjele boskbou liedt ta it habitatferlies. Yn Súd-Afrika binne botsingen mei heechspanningsliedingen de wichtichste oarsaak fan 'e ôfname. De soarte is opnommen yn [[CITES]]-bylage II, wêrtroch de ynternasjonale hannel regele wurdt.

== Status ==
De populaasje nimt ôf. Yn súdlik Afrika wurdt de populaasje rûsd op 2.500 oant 10.000 folwoeksen fûgels. De denhamtrap stiet sûnt 2025 as gefoelich (''Near Threatened'', NT) op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/denhams-bustard-neotis-denhami BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/stabus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/stabus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis denhami|Denhamtrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Denhamtrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]</text>
      <sha1>5my3ylq9bsmsqy5rlwbix9rn9yvi4b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Afrikaanske grutte trap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193307</id>
    <revision>
      <id>1238099</id>
      <parentid>1237886</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] omneamd ta [[Kategory:Afrikaanske grutte trappen]]: Sjoch oerlis trapfûgels.</comment>
      <origin>1237886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="huvv8furv7z01fqd8sc55nmiqnj7oca" xml:space="preserve">{{Commonscat|Neotis}}
[[Kategory:Trapfûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]</text>
      <sha1>huvv8furv7z01fqd8sc55nmiqnj7oca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238101</id>
      <parentid>1238099</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Kategory:Afrikaanske grutte trappen]] omneamd ta [[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]</comment>
      <origin>1237886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="huvv8furv7z01fqd8sc55nmiqnj7oca" xml:space="preserve">{{Commonscat|Neotis}}
[[Kategory:Trapfûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]</text>
      <sha1>huvv8furv7z01fqd8sc55nmiqnj7oca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ludwigtrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193308</id>
    <revision>
      <id>1238108</id>
      <parentid>1237955</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>skaai/kt oanpast</comment>
      <origin>1238108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5787" sha1="rh2qtsdhw9k3cgfxrhtumdlzcn33as9" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = Ludwigtrap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:Neotis ludwigii.jpg|250px]]
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trappen]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[Afrikaanske grutte trappen]] (''Neotis'')
|Wittenskiplike namme= Neotis ludwigii
|Beskriuwer, jier= [[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1837
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''Ludwigtrap''' of '''Ludwigs trap''' (''Neotis ludwigii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] is ferneamd nei baron Von Ludwig en heart ta de middelgrutte oant grutte trapsoarten.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Neotis ludwigii (Horsbrugh).jpg|thumb|left|Tekening fan 'e ludwigtrap&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Boyd Robert Horsbrugh)&lt;/small&gt;]]
De Ludwigtrap weaget tusken de 3 en 7,3 kg. It mantsje is mei in trochsneed gewicht fan 6,3 kg folle swierder as it wyfke, dat trochstrings 3,4 kg weaget. De lingte fan it wyfke leit tusken de 76 en 85 sm, wylst it mantsje 80 oant 95 sm lang wurdt.

It gesicht en de foarkant fan 'e hals binne griisbrún fan kleur, wylst de efterkant fan 'e hals en de siden fan 'e kop wyt binne. Efter yn 'e nekke sit in dof oranjebrún oant kastanjebrún plak. Wyfkes en jonge fûgels binne lytser as folwoeksen mantsjes en hawwe in wat ljochtere kleur oan 'e foarkant fan 'e hals en it gesicht.

De Ludwigtrap wurdt gauris betize mei de [[Denhamtrap]] (''Neotis denhami''). Dy soarte hat lykwols in ljochtergrize kop en foarkant fan 'e hals, in brúnere nekke en in opfallend swart-wyt patroan op 'e krún, dat by de Ludwigtrap ûntbrekt.

== Taksonomy ==
De Ludwigtrap heart ta de famylje fan 'e trapfûgels (''Otididae''). Lykas oare trapsoarten hat er in koarte, krêftige snaffel, in kamûflearjend fearrekleed dat goed yn in libben op savannes en gerslân opgiet.

De soarte heart ta it Afrikaanske skaai ''Neotis'', dêr't njonken de Ludwigtrap noch trije oare soarten ta rekkene wurde.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Lykas oare trapsoarten libbet de ludwigtrap op gerslân en yn drûge oant healdrûge gebieten. It ferspriedingsgebiet leit benammen yn it westlike diel fan súdlik Afrika, mei populaasjes yn westlik [[Súd-Afrika]], [[Namybje]] en yn minder grutte oantallen ek [[Botswana]]. It folsleine ferspriedingsgebiet beslacht likernôch 380.000 km².

Lang waard tocht dat de soarte de rein folge, mar resinter ûndersyk hat sjen litten dat dêrfoar net in soad bewiis is. Wol liket de Ludwigtrap in foarkar te hawwen foar troch minsken feroare lânskippen, lykas lânbougrûn en greiden.

== Hâlden en dragen ==
Yn 'e baltstiid lit it mantsje in djippe, doffe &quot;blûp&quot;-rop hearre. Oer de oare lûden fan 'e soarte is mar in bytsje bekend.

De Ludwigtrap is in [[omnivoar]] mei in ôfwikseljend menu. De fûgel fret ynsekten, oare lytse [[Wringeleazen|wringeleaze]] bisten en lytse [[wringedieren]]. Benammen [[sprinkhoannen]] foarmje in wichtich part fan it iten. Dêrnjonken wurde ek blommen en sied iten.

De Ludwigtrap libbet yn útstrekte, tin bewenne gebieten dy't dreech tagonklik binne foar ûndersikers. Dêrnjonken is de soarte gefoelich foar fersteuring, sadat der relatyf bytsje bekend is oer it briedgedrach. Yn Namybje is fêststeld dat de fuortplanting yn alle gefallen yn maart plakfynt.

De soarte foarmet meastentiids gjin grutte keppels. Simmerdeis wurde ornaris groepkes fan gemiddeld 2,1 fûgels sjoen, wylst dat tal yn 'e winter oprint nei likernôch 3,6 fûgels.

== Bedrigingen en status ==
De grutste bedriging foar de ludwigtrap binne de heechspanningsliedingen. Trapfûgels hawwe nei foarren in relatyf lyts gesichtsfjild as se yn 'e flecht de grûn ôfsykje nei iten. Dêrtroch sjogge se obstakels lykas elektrisiteitsliedingen faak te let. Rûsd wurdt dat alle jierren tusken de 4.000 en 11.900 Ludwigtrappen troch botsingen mei heechspanningsliedingen omkomme. Dat is sa'n grut tal dat it op 'e lange termyn in serieus gefaar foar it behâld fan 'e soarte foarmje kin.

Foar in goede beskerming fan 'e Ludwigtrap is mear kennis nedich oer de fersprieding, de grutte fan 'e populaasje en de trekbewegingen fan 'e soarte. Underwilens sille de fierdere útwreiding fan ynfrastruktuer en it elektrisiteitsnet yn it ferspriedingsgebiet de druk op 'e populaasje fergrutsje. 

De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as bedrige (''Endangered'', EN) op 'e [[Reade List]].

Yn 'e jierren 1980 waard de wrâldpopulaasje op 56.000 oant 81.000 fûgels rûsd. Letter die lykwols bliken dat dy rûzing te leech wie. Yn 'e jierren 2010-2012 waard de populaasje yn Súd-Afrika allinnich al op likernôch 87.000–148.000 fûgels rûsd. Om't neffens rûzing 50 oant 75% fan 'e wrâldpopulaasje yn Súd-Afrika foarkomt, wurdt de totale wrâldpopulaasje no op 100.000 oant 500.000 yndividuen rûsd, wêrfan neffens rûzing 70.000 oant 335.000 folwoeksen fûgels.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ludwigs-bustard-neotis-ludwigii BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/ludbus1/BW eBird, oproppen op 5 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/ludbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis ludwigii|Ludwigtrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Ludwigtrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>rh2qtsdhw9k3cgfxrhtumdlzcn33as9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nubyske trap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193312</id>
    <revision>
      <id>1238109</id>
      <parentid>1237960</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>skaai/kt oanpast</comment>
      <origin>1238109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5015" sha1="stl0wlyifpvlj9eigi8hqdtn4at2zsd" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = Nubyske trap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|250px]]
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[Afrikaanske grutte trappen]] (''Neotis'')
|Wittenskiplike namme= Neotis nuba
|Beskriuwer, jier= [[Philipp Jakob Cretzschmar|Cretzschmar]], 1826
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
----
|lânkaart    = [[Ofbyld:AT0713 map.png|250px]]&lt;br&gt;Oarspronklik ferspriedingsgebiet (de fûgel is yn in grut part fan it westlike en eastlik ferspriedingsgebiet útstoarn).
}}
De '''Nubyske trap''' (''Neotis nuba'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] trapfûgels. It is in middelgrutte oant grutte trap dy't yn 'e drûge gebieten tusken de súdlike râne fan 'e [[Sahara]] en it noardlike part fan 'e [[Sahel]] libbet. De soarte komt foar yn [[Niger]] en [[Tsjaad]] en is nei alle gedachten útstoarn yn [[Mauretaanje]], [[Maly]] en [[Sûdan]]. Eartiids wie de Nubyske trap yn dy streek gewoan, mar hjoed-de-dei is er tige seldsum troch jacht en efterútgong fan it leefgebiet.

== Uterlik ==
Mantsjes binne folle grutter as wyfkes. Se hawwe in readbrún oant sânkleurich fearrekleed mei in opfallende brede streek oer de krún. In bysûnder skaaimerk is de sturt: de bûtenste sturtfearren binne langer en stiver, wat soarget foar in foarkefoarmige sturt by it pronkgedrach.

== Taksonomy ==
Tsjintwurdich wurdt de soarte meast yn it skaai Neotis pleatst. Yn 2023 waard it nije skaai Nubotis foarsteld op grûn fan molekulêr, morfologysk en gedrachsbewiis, mar dy namme is noch net algemien oernaam
De Nubyske trap waard yn 1851
De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard yn troch Philipp Jakob Cretzschmar beskreaun as ''Otis nuba''. Meastentiids wurdt er yn it skaai ''Neotis'' yndield. Yn 2023 waard in nij skaai, ''Nubotis'' foarsteld op grûn fan molekulêr, [[morfology]]sk en gedrach, mar dy namme is noch net algemien oernaam.

Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:

* ''N. n. nuba'' (eastlike foarm).
* ''N. n. agaze'' (westlike foarm).

== Fersprieding en leefgebiet ==
De Nubyske trap libbet yn woastynrânen, healdrûge strûkgebieten en op drûge savannes mei fersprate begroeiïng. De populaasjes binne fersnipele en lokaal seldsum.

== Hâlden en dragen ==
Oer it gedrach is mar in bytsje bekend. Lûdopnames binne seldsum. Yn 2022 waard foar it earst de balts beskreaun. It mantsje rint dan mei de sturt rjocht omheech yn in dúdlike foarkefoarm, wylst de wjukpunten tusken de beide sturthelten hingje. Dat ferskilt fan it hals-opblaasgedrach fan oare trapsoarten.

De soarte is [[omnivoar]] en yt grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. Nei alle gedachten hellet er in grut part fan syn wetter út it iten, wat in wichtige oanpassing is oan it drûge klimaat.

It briedseizoen falt yn 'e reintiid, fan july oant oktober. It nêst is in ûndjippe kûle yn 'e grûn. Oer it tal aaien, de brieddoer en de soarch foar de jongen is mar in bytsje bekend.

== Beskerming ==
De [[IUCN]] beskôget de Nubyske trap as kwetsber. De grutste bedrigingen binne jacht (benammen troch falkeniers), oerbeweiding, ferlies en fragmintaasje fan leefgebiet en tanimmende drûchte troch klimaatferoaring.

Yn guon lannen hat de efterútgong sa dramatysk west, dat de soarte dêr mooglik útstoar. De wichtichste oerbleaune populaasjes binne nei alle gedachten benammen yn beskerme gebieten yn Niger en Tsjaad te finen. Der wurdt tocht dat de fûgel yntusken yn Maly, Mauretaanje en Sûdan útstoarn.

Oanrikkemandearre maatregels foar it behâld fan 'e fûgel binne strangere hanthavening tsjin jacht, better behear fan it leefgebiet, gjin oanlis fan elektrisiteitstriedden yn wichtige trapgebieten en systematyske tellingen fan 'e populaasje.

== Kulturele betsjutting ==
De soarte hat mar in beheinde kulturele betsjutting, mar wurdt troch guon nomadyske groepen as boarne fan fleis brûkt. Troch syn seldsumens en it ôfhandige leefgebiet hat er hast gjin betsjutting foar ekotoerisme. Wol is er spitigernôch bekend wurden as in tige populêre proai foar falkeniers út it [[Arabyske Skiereilân]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/nubbus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/nubbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis nuba|Nubyske trap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Nubiske trap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]</text>
      <sha1>stl0wlyifpvlj9eigi8hqdtn4at2zsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heuglintrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193314</id>
    <revision>
      <id>1238107</id>
      <parentid>1237961</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>skaai/kt oanpast</comment>
      <origin>1238107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="73oeinrcbbnbj432b5qo1xjm54zlgks" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = heuglintrap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|250px]]
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trappen]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[Afrikaanske grutte trappen]] (''Neotis'')
|Wittenskiplike namme= Neotis heuglinii
|Beskriuwer, jier= [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1859
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''heuglintrap''' of '''Heuglins trap''' (''Neotis heuglinii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is ferneamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Theodor von Heuglin]].

== Skaaimerken ==
De heuglintrap is in frij grutte trap mei in lingte fan oant 89 sm. De mantsjes weagje 4–8 kg, wylst de folle lytsere wyfkes 2,5–4,5 kg weagje.

Njonken it ferskil yn grutte ferskille beide skaaien ek dúdlik yn fearrekleed. It opfallende mantsje hat in grutte donkere tekening dy't fan 'e kroan oer it gesicht oant de kin rint, mei in blauwich-griize hals. By it mantsje sit op it ûnderste part fan it boarst in kastanjebrune bân, dy't troch in tinne swarte bân skieden wurdt fan 'e wite búk.

It wyfke hat in folle ienfâldiger brúnich fearrekleed sûnder opfallende swarte tekeningen. It gesicht hat allinne swakke laaigriize streken.

Yn 'e flecht is in wyt kylfoarmich plak yn 'e earste hânpinnen te sjen tsjin de fierders donkere boppekant fan 'e wjuk. Dat skaaimerk falt meastal net op as de fûgel stiet.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte hat in ferspriedingsgebiet fan 1.910.000 km². Hy komt foar yn [[Dzjibûty]], [[Eritreä]], [[Etioopje]], [[Kenia]], [[Somaalje]] en [[Súd-Sûdan]]. De soarte bewennet drûge woastynrânen, drûch strûkgewaaks en drûge savannes, op hichten fan 0 oant 700 m. Hy is frij algemien yn it noarden fan Kenia en it noarden fan Somaalje, mar seldsumer yn Eritreä en ûngewoan yn 'e measte dielen fan Etioopje.

== Iten en briedgedrach ==
De heuglintrap fret grutte ynsekten, gerssied, blêden en fruchten. De soarte is gjin trekfûgel. De generaasje-ynterfal bedraacht 10,0 jier.

== Status ==
De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt as stabyl beskôge by it ûntbrekken fan bewiis foar efterútgong of wichtige bedrigingen. De heuglintrap stiet op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/heuglins-bustard-neotis-heuglinii BirdLife, oproppen 5 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/heubus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 5 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/heubus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis heuglinii|Heuglintrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Heuglintrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]</text>
      <sha1>73oeinrcbbnbj432b5qo1xjm54zlgks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rüppelltrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193333</id>
    <revision>
      <id>1238097</id>
      <parentid>1238070</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:28:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Kaartsje net krekt (sjoch oerls).</comment>
      <origin>1238097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4240" sha1="ndpgvpv568cj3spdbny0feairuchtnw" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = rüppelltrap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:2011-ruppells-korhaan.jpg|250px]]
|lûd         = 
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[woastyntrappen]] (''Heterotetrax'')
|Wittenskiplike namme= Heterotetrax rueppelii
|Beskriuwer, jier= [[Johan August Wahlberg|Wahlberg]], 1856
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''rüppelltrap''' (''Heterotetrax rueppelii'') of '''Rüppells trap''' is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De soarte is ferneamd nei [[Wilhelm Rüppell]], in [[Dútslân|Dútske]] ûntdekkingsreizger, samler en natuerûndersiker.

== Beskriuwing ==
[[Ofbyld:Eupodotis rueppellii (Namib-Naukluft, 2011).jpg|thumb|left|Rüppelltrap.]]
De rüppelltrap is in lytse trap fan mar likernôch 60 sm lang. De kop en de hals binne griis, mei swarte streken oer de kiel (minder dúdlik by it wyfke), troch it each en oan 'e siden fan 'e hals. De wangen binne wyt. It lichem is boppe sânbrún en ûnder wyt. De poaten binne sânich gielbrún.

== Fersprieding en habitat ==
De rüppelltrap komt fan natuere foar yn súdwestlik Afrika, benammen yn [[Angoala]] en [[Namybje]]. 

De soarte libbet yn drûge gebieten lykas woastinen, flakten en savannes. Syn tige goed ûntwikkele sintugen spylje in wichtige rol by oerlibjen en feilichheid. De fûgel wurdt geregeld oantroffen yn it Natuerreservaat NamibRand, by Mirabib en Ganab yn it [[Nasjonaal Park Namib-Naukluft]], by Bloedkoppie en yn ’e omkriten fan Spitzkoppe.

De rüppelltrap wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding:

* ''Heterotetrax rueppelii rueppelii'' – komt foar yn drûge kustgebieten fan súdwestlik Angoala (Benguela) oant noardwestlik Namybje.
* ''Heterotetrax rueppelii fitzsimonsi'' – komt foar yn súdlik Namybje (fan Maltahöhe oant Windhoek).

== Hâlden en dragen ==
De rüppelltrap is meast [[Monogamy|monogaam]] en briedt bytiden ek yn grutte famyljegroepen. Der kinne it hiele jier troch aaien lein wurde, mar it meast fan febrewaris oant maaie.

It nêst wurdt makke tusken rotsen en stiennen, soms mei wat plantemateriaal as beskutting. Yn in briedsyklus wurde 1–3 aaien lein, dy't allinne troch it wyfke útbret wurde.

De soarte is [[omnivoar]]. It iten bestiet benammen út [[wringeleazen]], lykas termiten en lytse reptilen, mar ek út blêd en sied. By it sykjen nei iten rint de fûgel oer de grûn en pikt er nei de proai of plantemateriaal.

== Status en beskerming ==
Oannommen wurdt dat de populaasjetrend fan 'e soarte stabyl is. De rüppelltrap wurdt op 'e [[Reade List]] troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre.

Trappen binne tige gefoelich foar ferlies of feroaring fan harren leefgebiet, meastentiids troch tanimmende druk fan lânbou, jacht en streuperij foar sport en iten, benammen yn 'e briedtiid.

Troch harren natuerlike skouens, grutte leefgebieten en goede [[kamûflaazje]] hearre trappen ta de dreechst te bestudearjen fûgelgroepen. Dêrtroch is it dreech om foldwaande gegevens te sammeljen oer biology, populaasjegrutte en stjerte.

In ûndersyk nei tsien fûgelsoarten yn Namybje, wêrfan it ferspriedingsgebiet mar min bekend is, besocht ûnder oare de populaasjetichtens en fersprieding fan 'e rüppelltrap te foarsizzen. De útkomsten fan sa'n ûndersyk kinne helpe by de beskerming fan fûgelsoarten dy't oars dreech waar te nimmen binne.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/r%C3%BCppells-bustard-heterotetrax-rueppelii BirdLife, oproppen 7 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/ruebus1 eBird, oproppen op 7 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/libbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 7 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heterotetrax rueppelii|Rüppelltrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Ruppelltrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Woastyntrap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]</text>
      <sha1>ndpgvpv568cj3spdbny0feairuchtnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Rüppelltrap</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193340</id>
    <revision>
      <id>1238098</id>
      <parentid>1238071</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T17:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="794" sha1="jl0glmn77mvh8vb5f0ddjhlg6pue428" xml:space="preserve">{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik sjoch dat jo it kaartsje oernommen hawwe fan en:, mar ik bin der net sa'n fan fan. Ik wit net oft jo it trochhawwe (want de namme fan it kaartsje kinne je neat út opmeitsje), mar as je de beskriuwing lêze, blykt it in kaartsje te wêzen dat de lokaasje fan 'e Namybwoastyn oanjout en net de fersprieding fan 'e rüppelltrap. It ynkleure diel is ek beheind ta de kuststreek fan Namybje en rint net troch yn Angoala, sa't jo yn it ûnderskrift hawwe wolle. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 8 aug 2026, 00.16 (CEST)
:{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Ik ha it kaartsje ferwidere.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 8 aug 2026, 19.29 (CEST)</text>
      <sha1>jl0glmn77mvh8vb5f0ddjhlg6pue428</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Eastafrikaanske trap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193348</id>
    <redirect title="Kategory:Afrikaanske grutte trap" />
    <revision>
      <id>1238100</id>
      <timestamp>2026-08-08T17:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Kategory:Eastafrikaanske trap]] omneamd ta [[Kategory:Afrikaanske grutte trappen]]: Sjoch oerlis trapfûgels.</comment>
      <origin>1238100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="gql79y9xp5f9ym8pznudl7wnakz93oz" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:Kategory:Afrikaanske grutte trappen]]</text>
      <sha1>gql79y9xp5f9ym8pznudl7wnakz93oz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Afrikaanske grutte trappen</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193349</id>
    <redirect title="Kategory:Afrikaanske grutte trap" />
    <revision>
      <id>1238102</id>
      <timestamp>2026-08-08T17:58:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Kategory:Afrikaanske grutte trappen]] omneamd ta [[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]</comment>
      <origin>1238102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="b5ezrcvq6xhbgrg15cek4nr40qlil9r" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:Kategory:Afrikaanske grutte trap]]</text>
      <sha1>b5ezrcvq6xhbgrg15cek4nr40qlil9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afrikaanske grutte trappen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193350</id>
    <revision>
      <id>1238103</id>
      <timestamp>2026-08-08T17:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding            = Neotis ludwigii.jpg | ôfbyldingsbreedte    = | ôfbyldingstekst      = [[Ludwigtrap]] (''Neotis ludwigii'') | takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3               = [[fûgels]]...&quot;</comment>
      <origin>1238103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3582" sha1="714i406wkly8ffytvam8p3bs1cof1e2" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = Neotis ludwigii.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[Ludwigtrap]] (''Neotis ludwigii'')
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4              = [[boppeskift]]:
| namme4               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| takson6              = [[famylje]]:
| namme6               = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
| takson7              = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7               = '''Afrikaanske grutte trappen''' (''Neotis'')
| beskriuwer, jier     = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1893
}}
'''Afrikaanske grutte trappen''' (''Neotis'') is in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It skaai omfiemet fjouwer grutte en swiere fûgelsoarten dy't allinne op it Afrikaanske kontinint foarkomme. 

Dizze fûgels hawwe in stevich lichem, in lange hals en frij lange poaten. De fûgels fan it skaai libje yn in iepen lânskip en harren fearrekleed bestiet meastentiids út in kombinaasje fan brún, griis en wyt, wat soarget foar in poerbêste [[kamûflaazje]] yn 'e drûge omjouwing. Harren natuerlike leefgebiet bestiet foaral út iepen [[savanne]]s, drûge gersflakten, healwoastinen en lânbougrûn mei net al te folle begroeiïng.

It gedrag fan dizze trappen is oer it algemien foarsichtich en se binne dreech benei te kommen troch harren skerpe sicht en grutte skouens. Yn 'e briedtiid litte de mantsjes opfallend pronkgedrach sjen, wêrby't se harren kop en hals oer de rêch smite en de fearren fan 'e hals útspriede. Se binne [[omnivoar]] en fiede har benammen mei grutte ynsekten, lytse reptilen, sied en plantemateriaal. Troch ferlies fan leefgebiet en jacht steane ferskate soarten út dit skaai jimmeroan mear ûnder druk.

== Soarte(n) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;65%&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Denham's Bustard (Neotis denhami) (7083219537).jpg|120px]] || [[Denhamtrap]] || ''Neotis denhami'' || Subsaharaansk Afrika || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/denhams-bustard-neotis-denhami ''Neotis denhami'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|120px]] || [[Heuglintrap]] || ''Neotis heuglinii'' || East-Afrika || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/heuglins-bustard-neotis-heuglinii ''Neotis heuglinii'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Neotis ludwigii 365023721.jpg|120px]] || [[Ludwigtrap]] || ''Neotis ludwigii'' || Súdlik Afrika || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ludwigs-bustard-neotis-ludwigii ''Neotis ludwigii'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| || [[Nubyske trap]] || ''Neotis nuba'' || Sahel-regio || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba ''Neotis nuba'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis|Afrikaanske grutte trappen}}
}}
{{DEFAULTSORT:Afrikaanske grutte trappen}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Trapfûgel]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap| ]]</text>
      <sha1>714i406wkly8ffytvam8p3bs1cof1e2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238110</id>
      <parentid>1238103</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T18:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3620" sha1="j46ab98emsodawc53dsp6eq9t338tdk" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = Neotis ludwigii.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[Ludwigtrap]] (''Neotis ludwigii'')
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4              = [[boppeskift]]:
| namme4               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| takson6              = [[famylje]]:
| namme6               = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
| takson7              = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7               = '''Afrikaanske grutte trappen''' (''Neotis'')
| beskriuwer, jier     = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1893
}}
'''Afrikaanske grutte trappen''' (''Neotis'') is in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It skaai omfiemet fjouwer grutte en swiere fûgelsoarten dy't allinne op it Afrikaanske kontinint foarkomme. 

Dizze fûgels hawwe in stevich lichem, in lange hals en frij lange poaten. De fûgels fan it skaai libje yn in iepen lânskip en harren fearrekleed bestiet meastentiids út in kombinaasje fan brún, griis en wyt, wat soarget foar in poerbêste [[kamûflaazje]] yn 'e drûge omjouwing. Harren natuerlike leefgebiet bestiet foaral út iepen [[savanne]]s, drûge gersflakten, healwoastinen en lânbougrûn mei net al te folle begroeiïng.

It gedrag fan dizze trappen is oer it algemien foarsichtich en se binne dreech benei te kommen troch harren skerpe sicht en grutte skouens. Yn 'e briedtiid litte de mantsjes opfallend pronkgedrach sjen, wêrby't se harren kop en hals oer de rêch smite en de fearren fan 'e hals útspriede. Se binne [[omnivoar]] en fiede har benammen mei grutte ynsekten, lytse reptilen, sied en plantemateriaal. Troch ferlies fan leefgebiet en jacht steane ferskate soarten út dit skaai jimmeroan mear ûnder druk.

== Soarte(n) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;65%&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Denham's Bustard (Neotis denhami) (7083219537).jpg|120px]] || [[Denhamtrap]] || ''Neotis denhami'' || Subsaharaansk Afrika || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/denhams-bustard-neotis-denhami ''Neotis denhami'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|120px]] || [[Heuglintrap]] || ''Neotis heuglinii'' || East-Afrika || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/heuglins-bustard-neotis-heuglinii ''Neotis heuglinii'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Neotis ludwigii 365023721.jpg|120px]] || [[Ludwigtrap]] || ''Neotis ludwigii'' || Súdlik Afrika || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ludwigs-bustard-neotis-ludwigii ''Neotis ludwigii'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|120px]] || [[Nubyske trap]] || ''Neotis nuba'' || Sahel-regio || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba ''Neotis nuba'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis|Afrikaanske grutte trappen}}
}}
{{DEFAULTSORT:Afrikaanske grutte trappen}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Trapfûgel]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap| ]]</text>
      <sha1>j46ab98emsodawc53dsp6eq9t338tdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238127</id>
      <parentid>1238110</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T23:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Nub. trap eins yn eigen skaai</comment>
      <origin>1238127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4090" sha1="3dyvqc50jjj82l8mo4rjvqiab0gx8tx" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = Neotis ludwigii.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[Ludwigtrap]] (''Neotis ludwigii'')
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4              = [[boppeskift]]:
| namme4               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| takson6              = [[famylje]]:
| namme6               = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
| takson7              = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7               = '''Afrikaanske grutte trappen''' (''Neotis'')
| beskriuwer, jier     = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1893
}}
'''Afrikaanske grutte trappen''' (''Neotis'') is in [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It skaai omfiemet fjouwer grutte en swiere fûgelsoarten dy't allinne op it Afrikaanske kontinint foarkomme. 

Dizze fûgels hawwe in stevich lichem, in lange hals en frij lange poaten. De fûgels fan it skaai libje yn in iepen lânskip en harren fearrekleed bestiet meastentiids út in kombinaasje fan brún, griis en wyt, wat soarget foar in poerbêste [[kamûflaazje]] yn 'e drûge omjouwing. Harren natuerlike leefgebiet bestiet foaral út iepen [[savanne]]s, drûge gersflakten, healwoastinen en lânbougrûn mei net al te folle begroeiïng.

It gedrach fan dizze trappen is oer it algemien foarsichtich en se binne dreech benei te kommen troch harren skerpe sicht en grutte skouens. Yn 'e briedtiid litte de mantsjes opfallend pronkgedrach sjen, wêrby't se harren kop en hals oer de rêch smite en de fearren fan 'e hals útspriede. Se binne [[omnivoar]] en fiede har benammen mei grutte ynsekten, lytse reptilen, sied en plantemateriaal. Troch ferlies fan leefgebiet en jacht steane ferskate soarten út dit skaai jimmeroan mear ûnder druk.

== Soarte(n) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;65%&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Denham's Bustard (Neotis denhami) (7083219537).jpg|120px]] || [[Denhamtrap]] || ''Neotis denhami'' || Subsaharaansk Afrika || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/denhams-bustard-neotis-denhami ''Neotis denhami'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Neotis heuglinii 110378493.jpg|120px]] || [[Heuglintrap]] || ''Neotis heuglinii'' || East-Afrika || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/heuglins-bustard-neotis-heuglinii ''Neotis heuglinii'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Neotis ludwigii 365023721.jpg|120px]] || [[Ludwigtrap]] || ''Neotis ludwigii'' || Súdlik Afrika || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ludwigs-bustard-neotis-ludwigii ''Neotis ludwigii'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Outarde 20240731.jpg|120px]] || [[Nubyske trap]] || ''Neotis nuba'' || [[Sahel]]-regio || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/nubian-bustard-neotis-nuba ''Neotis nuba'' op BirdLife]&lt;/ref&gt;
|}

[[DNA]]-ûndersyk hat yn 'e 21e iuw oan it ljocht brocht dat de Nubyske trap in iere ôfspjalting fan 'e trapfûgels fertsjintwurdiget, dy't hiel wierskynlik yn in eigen [[monotypysk skaai]] ûnderbrocht wurde moat. Yn 2023 waard dêrfoar it skaai fan 'e Nubyske trappen mei de [[wittenskiplike namme]] ''Nubotis'' foarsteld, mar dy klassifikaasje is anno 2026 noch net ynboargere, dat foarearst bliuwt de yndieling by ''Neotis'' de standert foar de Nubyske trap.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Neotis|Afrikaanske grutte trappen}}
}}
{{DEFAULTSORT:Afrikaanske grutte trappen}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Trapfûgel]]
[[Kategory:Afrikaanske grutte trap| ]]</text>
      <sha1>3dyvqc50jjj82l8mo4rjvqiab0gx8tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neotis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193351</id>
    <redirect title="Afrikaanske grutte trappen" />
    <revision>
      <id>1238104</id>
      <timestamp>2026-08-08T17:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Afrikaanske grutte trappen]]</comment>
      <origin>1238104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="e8vvvomzbvjcf2c8nxrl1r79gbm9631" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Afrikaanske grutte trappen]]</text>
      <sha1>e8vvvomzbvjcf2c8nxrl1r79gbm9631</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blauwe trap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193352</id>
    <revision>
      <id>1238111</id>
      <timestamp>2026-08-08T19:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme       = blauwe trap |Ofbyld      = [[Ofbyld:Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) male (30200889041).jpg|250px]] |lûd         = |Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje     = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai       = [[korhoannen]] (''Eupodotis'') |Wittenskiplike namme= Eupodotis caerulescens |Beskriuwe...&quot;</comment>
      <origin>1238111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4008" sha1="n22ii8icdkfboffp81bu0ov2uttethk" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = blauwe trap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) male (30200889041).jpg|250px]]
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[korhoannen]] (''Eupodotis'')
|Wittenskiplike namme= Eupodotis caerulescens
|Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1820
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''blauwe trap''' (''Eupodotis caerulescens'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''), dy't [[Endemisme|endemysk]] is foar [[Súd-Afrika]]. Syn lûd is in rige kikkerteftich kwêkjen, dat meastentiids yn 'e flecht te hearren is. It natuerlike leefgebiet bestiet út gerslân, drûge strûkgebieten, lânbougrûn en greide yn flakke gebieten mei koart gers.

== Beskriuwing ==
Trapfûgels binne grûnbewenjende fûgels mei in stevich lichem, in grutte kop en in lange hals, lange poaten en koarte teannen. De blauwe trap is in frij grutte fûgel dy't in lingte kriget fan 50 oant 58 sm. De foarholle en de krún binne swart, wylst de siden fan 'e kop wyt binne. By mantsjes binne de rêch, de wjukken en de sturt brún, mar de hals, kiel, it boarst en de búk binne blaugriis. Wyfkes binne kwa kleur ferlykber, mar de hals en it ûnderlichem binne doffer griis en de eardekfearren binne bêzje-eftich. De poaten binne giel. 

== Fersprieding en habitat ==
De blauwe trap komt foar yn Súd-Afrika en oant de westlike râne fan [[Lesoto]]. It ferspriedingsgebiet rint fan [[Pretoria]] en [[Mbombela]] yn it noarden oant [[Bhisho]] yn it suden en beslacht likernôch 356.000 km².

De soarte wurdt oantroffen op gerslannen op hichten fan 1.500 oant 3.000 meter. Hy jout de foarkar oan koart gers mei ferspraat lizzende [[Karoo]]-eftige dwerchstrûken en termiteheuvels, mar mei mar in bytsje beammen, meast binnen in kilometer fan wetter. Ek komt er foar op earder bewurke of braaklizzende gebieten, en op ikkers mei wintergewaaks en op greiden.

== Ekology ==
De blauwe trap libbet foar it grutste part op 'e grûn. As er fersteurd wurdt, krûpt er earst yninoar; by it tichterby kommen rint of draaft er faak fuort mei de kop nei ûnderen. As it gefaar grutter wurdt, fljocht er op en kin er in aardich ein fleane.

De fûgels wurde meast yn pearen of yn lytse famyljegroepen sjoen. Se sykje iten yn 'e foarm fan ynsekten, hagedissen, skorpioenen, sied, blommen en blêden.

It brieden fynt benammen plak yn oktober en novimber. It nêst is in ûndjippe kûle yn 'e grûn, faak ferburgen yn tichte begroeiïng. Dêr wurde ien oant trije aaien lein. De brieddoer duorret sa'n 26 dagen, en de famylje kin oant twa jier byinoar bliuwe.

== Status ==
De populaasje fan dizze soarte waard yn 2017 troch de [[IUCN]] op 8.000 oant 10.000 folwoeksen fûgels rûsd. Yn 'e Eastlike Karoo liket de populaasje tebek te rinnen, mar earne oars liket er frij stabyl. Neffens de IUCN wurdt it gebiet mei geskikt leefgebiet lykwols lytser troch it omsetten fan gerslân foar lânbougebrûk en ferwachte wurdt dat dy ûntwikkeling trochgiet. Dêrfandinne hat de IUCN de beskermingsstatus fan 'e fûgel klassifisearre as &quot;gefoelich&quot; (''Near Threatened'').
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-bustard-eupodotis-caerulescens BirdLife, oproppen 8 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/karbus1 eBird, oproppen op 8 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blubus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 8 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eupodotis caerulescens|Blauwe trap}}
}}
{{DEFAULTSORT:blauwe trap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Blauwe trap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]</text>
      <sha1>n22ii8icdkfboffp81bu0ov2uttethk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238122</id>
      <parentid>1238111</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T21:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="hg73pwwuncux4gs57e0387z8td11xgs" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = blauwe trap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) male (30200889041).jpg|250px]]
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[blauwe trappen]] (''Eupodotis'')
|Wittenskiplike namme= Eupodotis caerulescens
|Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1820
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''blauwe trap''' (''Eupodotis caerulescens'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''), dy't [[Endemisme|endemysk]] is foar [[Súd-Afrika]]. Syn lûd is in rige kikkerteftich kwêkjen, dat meastentiids yn 'e flecht te hearren is. It natuerlike leefgebiet bestiet út gerslân, drûge strûkgebieten, lânbougrûn en greide yn flakke gebieten mei koart gers.

== Beskriuwing ==
Trapfûgels binne grûnbewenjende fûgels mei in stevich lichem, in grutte kop en in lange hals, lange poaten en koarte teannen. De blauwe trap is in frij grutte fûgel dy't in lingte kriget fan 50 oant 58 sm. De foarholle en de krún binne swart, wylst de siden fan 'e kop wyt binne. By mantsjes binne de rêch, de wjukken en de sturt brún, mar de hals, kiel, it boarst en de búk binne blaugriis. Wyfkes binne kwa kleur ferlykber, mar de hals en it ûnderlichem binne doffer griis en de eardekfearren binne bêzje-eftich. De poaten binne giel. 

== Fersprieding en habitat ==
De blauwe trap komt foar yn Súd-Afrika en oant de westlike râne fan [[Lesoto]]. It ferspriedingsgebiet rint fan [[Pretoria]] en [[Mbombela]] yn it noarden oant [[Bhisho]] yn it suden en beslacht likernôch 356.000 km².

De soarte wurdt oantroffen op gerslannen op hichten fan 1.500 oant 3.000 meter. Hy jout de foarkar oan koart gers mei ferspraat lizzende [[Karoo]]-eftige dwerchstrûken en termiteheuvels, mar mei mar in bytsje beammen, meast binnen in kilometer fan wetter. Ek komt er foar op earder bewurke of braaklizzende gebieten, en op ikkers mei wintergewaaks en op greiden.

== Ekology ==
De blauwe trap libbet foar it grutste part op 'e grûn. As er fersteurd wurdt, krûpt er earst yninoar; by it tichterby kommen rint of draaft er faak fuort mei de kop nei ûnderen. As it gefaar grutter wurdt, fljocht er op en kin er in aardich ein fleane.

De fûgels wurde meast yn pearen of yn lytse famyljegroepen sjoen. Se sykje iten yn 'e foarm fan ynsekten, hagedissen, skorpioenen, sied, blommen en blêden.

It brieden fynt benammen plak yn oktober en novimber. It nêst is in ûndjippe kûle yn 'e grûn, faak ferburgen yn tichte begroeiïng. Dêr wurde ien oant trije aaien lein. De brieddoer duorret sa'n 26 dagen, en de famylje kin oant twa jier byinoar bliuwe.

== Status ==
De populaasje fan dizze soarte waard yn 2017 troch de [[IUCN]] op 8.000 oant 10.000 folwoeksen fûgels rûsd. Yn 'e Eastlike Karoo liket de populaasje tebek te rinnen, mar earne oars liket er frij stabyl. Neffens de IUCN wurdt it gebiet mei geskikt leefgebiet lykwols lytser troch it omsetten fan gerslân foar lânbougebrûk en ferwachte wurdt dat dy ûntwikkeling trochgiet. Dêrfandinne hat de IUCN de beskermingsstatus fan 'e fûgel klassifisearre as &quot;gefoelich&quot; (''Near Threatened'').
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-bustard-eupodotis-caerulescens BirdLife, oproppen 8 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/karbus1 eBird, oproppen op 8 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blubus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 8 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eupodotis caerulescens|Blauwe trap}}
}}
{{DEFAULTSORT:blauwe trap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Blauwe trap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]</text>
      <sha1>hg73pwwuncux4gs57e0387z8td11xgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eupodotis caerulescens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193353</id>
    <redirect title="Blauwe trap" />
    <revision>
      <id>1238112</id>
      <timestamp>2026-08-08T19:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Blauwe trap]]</comment>
      <origin>1238112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="t9dncua3e02wqht2uv6zfrcai2d9rf9" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Blauwe trap]]</text>
      <sha1>t9dncua3e02wqht2uv6zfrcai2d9rf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Senegaltrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193354</id>
    <revision>
      <id>1238120</id>
      <timestamp>2026-08-08T21:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme       = Senegaltrap |Ofbyld      = [[Ofbyld:White-bellied Bustard (Eupodotis senegalensis) male (21186923431).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mantsje&lt;/small&gt;[[Ofbyld:White-bellied Bustard (Eupodotis senegalensis).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Wyfke&lt;/small&gt; |lûd         = |Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje     = trapf...&quot;</comment>
      <origin>1238120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8199" sha1="1cnawiqplh9zszvk4ki6qeaacxp6qrp" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme       = Senegaltrap
|Ofbyld      = [[Ofbyld:White-bellied Bustard (Eupodotis senegalensis) male (21186923431).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mantsje&lt;/small&gt;[[Ofbyld:White-bellied Bustard (Eupodotis senegalensis).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Wyfke&lt;/small&gt;
|lûd         =
|Ryk         = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme      = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse      = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift       = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje     = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai       = [[blauwe trappen]] (''Eupodotis'')
|Wittenskiplike namme= Eupodotis senegalensis
|Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1821
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart    = 
}}
De '''Senegaltrap''' (''Eupodotis senegalensis'') is in [[Afrika]]anske trap[[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De soarte komt wiidferspraat foar yn Afrika besuden de [[Sahara]], benammen op gerslân en yn iepen boskgebieten.

Nettsjinsteande syn grutte fersprieding en maklik werkenbere skaaimerken is der mar in bytsje ûndersyk nei dizze soarte dien, en der is relatyf net in soad bekend oer syn hâlden en dragen.

== Beskriuwing ==
[[Ofbyld:Sisón senegalés (Eupodotis senegalensis), reserva natural Masái Mara, Kenia, 2024-05-20, DD 88.jpg|thumb|left|Fûgel yn Kenia.]]
De Senegaltrap is ien fan 'e lytsere trappen en wurdt 48 oant 61 sm lang. Alle [[ûndersoarte]]n hawwe in gielbrune boppekant en gielbrún boarst en in wite búk. De poaten binne rjemmekleurich. Jonge fûgels hawwe in ljochtbrune kop en hals, wylst folwoeksen fûgels in blaugriize hals hawwe.

It folwoeksen wyfke hat in grize kroan, in brún-gielige streek ûnder it each en swarte spikkels op 'e kiel. It folwoeksen mantsje hat in swarte kroan, swarte streken op 'e wite wangen, in swart kielplak en in readrôze snaffel. De soarte fertoant dúdlik [[Seksuele dimorfy|seksueel dimorfisme]]: de mantsjes binne grutter as de wyfkes.

== Taksonomy ==
De Senegaltrap is ien fan 'e 26 erkende trapsoarten fan 'e famylje ''Otididae''. De soarte waard earst beskreaun as ''Eupodotis caffra'', mar krige letter de namme ''Eupodotis senegalensis''.

De Senegaltrap wurdt hjoed-de-dei tegearre mei de blauwe trap yn it skaai ''Eupodotis'' yndield, en beide wurde as nau besibbe beskôge. Hoewol't earder mear soarten yn it skaai ''Eupodotis'' yndield waarden, wurde tsjintwurdich yn in soad moderne yndielingen allinne de Senegaltrap en de blauwe trap yn dit skaai ûnderbrocht.

=== Undersoarten ===
Der wurde fiif [[ûndersoarte]]n erkend:

* ''E. s. senegalensis'' – súdwestlik [[Mauretaanje]] en [[Guinee]], eastlik oant de [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], sintraal [[Sûdan]] en mooglik [[Eritreä]];
* ''E. s. canicollis'' – fan [[Etioopje]] oant noardeastlik [[Tanzania]];
* ''E. s. erlangeri'' – súdlik [[Kenia]] en westlik Tanzania;
* ''E. s. mackenziei'' – fan eastlik [[Gabon]] en sintraal [[Demokratyske Republyk Kongo|Kongo-Kinsjasa]] oant [[Sambia]], [[Angoala]] en noardlik [[Namybje]];
* ''E. s. barrowii'' – [[Botswana]], [[Swazylân]], [[Súd-Afrika]] en [[Lesoto]].

Guon auteurs hawwe ''E. s. barrowii'' wol as aparte soarte beskôge, mar dêr bestiet op dit stuit gjin algemiene oerienstimming oer.

== Fersprieding en leefgebiet ==
De Senegaltrap komt allinne yn Afrika foar. De grutste populaasjes lizze yn fjouwer haadgebieten:

* fan súdeastlik Botswana oant eastlik Súd-Afrika en Swazylân;
* fan súdeastlik Gabon oant Angoala en westlik [[Sambia]];
* yn Etioopje, [[Somaalje]], noardeastlik [[Uganda]], westlik Kenia en Tanzania;
* yn West-Afrika, fan Senegal en [[Gambia]] oant [[Ivoarkust]] en fierder eastlik oant sintraal en súdlik Sûdan.

De soarte jout de foarkar oan heech gerslân en savanne, mar komt ek wol foar yn iepen strûkgebieten mei lytse beammen. De [[West-Afrika]]anske populaasje is better oanpast oan drûge omstannichheden en kin yn 'e reintiid sels de râne fan 'e woastyn opsykje. Oare populaasjes bliuwe faker yn grienere gebieten mei ticht heech gers, rivierflakten of kultivearre lân.

Yn East-Afrika binne eksimplaren oant 2.000 meter boppe seenivo waarnommen, mar de measte waarnimmingen komme fan 1.500 meter of leger.

== Gedrach ==
De rop kin it hiele jier troch heard wurde, benammen by it lemieren, it skimerjen en reinich waar. Sawol mantsjes as wyfkes roppe. Dy rop draacht fier en kin reaksjes fan oare groepen Senegaltrappen útlokje.

De soarte wurdt meast yn pearen of famyljegroepen sjoen; de jongen bliuwe folle langer by harren âlden as by in soad oare Afrikaanske trapsoarten. It territoarium fan in briedpear of groep wurdt rûsd op likernôch 40 hektare, al binne der ek groepen waarnommen dy't mear as 100 hektare útinoar sieten.

De Senegaltrap is [[omnivoar]]. It iten bestiet benammen út krobben, termiten, sprinkhoannen, rûpen en spinnen, mar ek út sied, beien en blommen. By it sykjen nei iten beweecht de fûgel him leech oer de grûn; soms wurdt er ek sjoen yn koartlyn ôfbaarnde gebieten. 

Oer it briedgedrach is noch in soad ûnbekend. De briedtiid ferskilt sterk per regio en ûndersoarte: fan maart oant juny yn noardeastlik Afrika en oktober oant febrewaris yn Súd-Afrika. It nêst is in ienfâldige ûndjippe kûle yn 'e grûn, ferburgen yn of ûnder begroeiïng. Dêr wurde ien oant trije aaien lein. De aaien binne ljocht oant donker oliifkleurich mei donkerbrune of grize plakken.

Allinne it wyfke briedt de aaien út. Yn finzenskip duorret de briedtiid sa'n 23 dagen, mar yn it wyld is dat noch net goed ûndersocht.

== Status en beskerming ==
De [[IUCN]] beskôget de Senegaltrap as net bedrige (''Least Concern''), foaral troch it grutte ferspriedingsgebiet. Yn Súd-Afrika waarden de populaasjes lykwols yn 2015 troch it SANBI (South African National Biodiversity Institute) as kwetsber beskôge fanwegen lokale efterútgong.

De wichtichste bedrigingen binne feroarings yn it lângebrûk troch lânbou, oerbeweiding, it ôfbaarnen fan gerslân en de útwreiding fan bebouwing.

Yn guon lannen binne jongen fan 'e Senegaltrap mei súkses yn finzenskip grutbrocht. Dêrfoar besteane spesifike rjochtlinen foar bistetunen en wittenskiplike ynstellingen. Undersyk nei ûnder oare bloed, bonkestruktuer en ynterne organen moat helpe om ferwûne of sike fûgels better fersoargje te kinnen.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-bustard-eupodotis-senegalensis BirdLife, oproppen 8 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/whbbus2?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 8 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/whbbus2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 8 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eupodotis senegalensis|Senegaltrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Senegaltrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Blauwe trap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]</text>
      <sha1>1cnawiqplh9zszvk4ki6qeaacxp6qrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eupodotis senegalensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193355</id>
    <redirect title="Senegaltrap" />
    <revision>
      <id>1238121</id>
      <timestamp>2026-08-08T21:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Senegaltrap]]</comment>
      <origin>1238121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="agpsbhrgc9jz1v0hbwed8dj46q97wu3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Senegaltrap]]</text>
      <sha1>agpsbhrgc9jz1v0hbwed8dj46q97wu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Blauwe trap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193356</id>
    <revision>
      <id>1238123</id>
      <timestamp>2026-08-08T21:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Eupodotis}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Trapfûgel]]&quot;</comment>
      <origin>1238123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="g7ysb7eenshpen1daihdapt9ub438p7" xml:space="preserve">{{Commonscat|Eupodotis}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Trapfûgel]]</text>
      <sha1>g7ysb7eenshpen1daihdapt9ub438p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart East-Timor</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193357</id>
    <revision>
      <id>1238124</id>
      <timestamp>2026-08-08T22:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name         = East-Timor | top          = 7.8 | bottom       = 10.0 | left         = 123.9 | right        = 127.5° | image        = East Timor relief location map.jpg }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}}  [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor|Berjocht:Posysjekaart Easte-Timor]]&quot;</comment>
      <origin>1238124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="305" sha1="98o8f4y0x9hqjczr41ppkf9gdaz5jzn" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = East-Timor
| top          = 7.8
| bottom       = 10.0
| left         = 123.9
| right        = 127.5°
| image        = East Timor relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor|Berjocht:Posysjekaart Easte-Timor]]</text>
      <sha1>98o8f4y0x9hqjczr41ppkf9gdaz5jzn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238125</id>
      <parentid>1238124</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T22:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="9el4jwz9yaf84nxxp1f3gi5pi8eyauf" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = East-Timor
| top          = -7.8
| bottom       = -10.0
| left         = 123.9
| right        = 127.5°
| image        = East Timor relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor|Berjocht:Posysjekaart East-Timor]]</text>
      <sha1>9el4jwz9yaf84nxxp1f3gi5pi8eyauf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238131</id>
      <parentid>1238125</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T07:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Berjocht:Posysjekaart East-Timor-reliëf]] omneamd ta [[Berjocht:Posysjekaart East-Timor]]</comment>
      <origin>1238125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306" sha1="9el4jwz9yaf84nxxp1f3gi5pi8eyauf" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = East-Timor
| top          = -7.8
| bottom       = -10.0
| left         = 123.9
| right        = 127.5°
| image        = East Timor relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor|Berjocht:Posysjekaart East-Timor]]</text>
      <sha1>9el4jwz9yaf84nxxp1f3gi5pi8eyauf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193358</id>
    <revision>
      <id>1238129</id>
      <timestamp>2026-08-08T23:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="a2t92k8voz0z61vx3aitlqqo4icmrlg" xml:space="preserve">[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|East-Timor]]</text>
      <sha1>a2t92k8voz0z61vx3aitlqqo4icmrlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:-</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193359</id>
    <redirect title="Berjocht:Clear" />
    <revision>
      <id>1238130</id>
      <timestamp>2026-08-09T00:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PK2</username>
        <id>6613</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Berjocht:Clear]]</comment>
      <origin>1238130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="nwvo8fxkl7wbptlfnwj278lwmh2pz2s" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Berjocht:Clear]]</text>
      <sha1>nwvo8fxkl7wbptlfnwj278lwmh2pz2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart East-Timor-reliëf</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193360</id>
    <revision>
      <id>1238132</id>
      <timestamp>2026-08-09T07:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Berjocht:Posysjekaart East-Timor-reliëf]] omneamd ta [[Berjocht:Posysjekaart East-Timor]]</comment>
      <origin>1238132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ngrpv6ebncggbs1iksvix9mi9n4f9tv" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Berjocht:Posysjekaart East-Timor]]</text>
      <sha1>ngrpv6ebncggbs1iksvix9mi9n4f9tv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht oerlis:Posysjekaart East-Timor-reliëf</title>
    <ns>11</ns>
    <id>193361</id>
    <revision>
      <id>1238134</id>
      <timestamp>2026-08-09T07:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wurket net. */ nije seksje</comment>
      <origin>1238134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="l9r88jzzrb5ef1abvx9isgmi65pwar4" xml:space="preserve">== Wurket net. ==

Gjin idee wat der mis is, mar krij by Dili de stip net op 'e kaart dêr't er stean moat. Ik ha de kaart fan Yndoneezje brûkt dy't wol wurket. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 9 aug 2026, 09.15 (CEST)</text>
      <sha1>l9r88jzzrb5ef1abvx9isgmi65pwar4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>