1939

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1939</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1712</id>
    <revision>
      <id>1238170</id>
      <parentid>1230025</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Literatuer */ + films</comment>
      <origin>1238170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17487" sha1="bf061tuzofw5jwos9x0r87uihaa4pek" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[1930-er jierren]].
== Foarfallen ==
;jannewaris
* [[2 jannewaris|2]] - Yn [[nazy-Dútslân]] wurdt de [[Rykssintrale ta Befoarding fan de Joadske Emigraasje]] oprjochte, in [[organisaasje]] dy't de [[emigraasje]] (eins: [[ferballing]]) fan [[Joaden]] út Dútslân oanfiterje moat.
* [[26 jannewaris|26]] - Yn 'e [[Spaanske Boargeroarloch]] nimme de [[faksist]]en fan [[generaal]] [[Francisco Franco]] de [[Kataloanje|Katalaanske]] [[haadstêd]] [[Barseloana (stêd)|Barseloana]] yn. 
* [[28 jannewaris|28]] - Sûnt de [[Fal fan Barseloana]], twa dagen earder, binne al 15.000 [[Kataloanje|Katalanen]] nei [[Frankryk]] flechte.
;febrewaris
* [[22 febrewaris|22]] - [[Nederlân]] erkent it [[faksistysk]]e rezjym fan [[diktator]] [[Francisco Franco]] as it legitime [[regear]] fan [[Spanje]].
* [[27 febrewaris|27]] - [[Frankryk]] erkent it [[faksistysk]]e rezjym fan [[diktator]] [[Francisco Franco]] as it legitime [[regear]] fan [[Spanje]].
* [[28 febrewaris|28]] - It [[Feriene Keninkryk]] erkent it [[faksistysk]]e rezjym fan [[diktator]] [[Francisco Franco]] as it legitime [[regear]] fan [[Spanje]].
;maart
* [[13 maart|13]] - It rjochtlike [[regear]] fan [[Spanje]] moat foar de opmars fan 'e [[faksist]]en fan [[generaal]] [[Francisco Franco]] en foar ûnderlinge wapene konflikten tusken de ferskillende republikeinske faksjes de wyk nimme nei [[Frankryk]] en wurdt in [[regear-yn-ballingskip]].
* [[15 maart|15]] - De [[Tsjechoslowakije|Tsjechoslowaakske]] [[presidint]] [[Emil Hácha]] wurdt ûntbean troch de [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[diktator]] [[Adolf Hitler]]. Under swiere druk jout er ta oan 'e Dútske easken: [[Tsjechoslowakije]] ferliest syn ûnôfhinklikheid en hâldt op te bestean. It westlik diel wurdt no it [[Protektoraat Bohemen en Moraavje]], dat [[anneksaasje fan Bohemen en Moraavje|tenei diel útmeitsje sil fan nazy-Dútslân]]. It eastlike diel wurdt yn namme ûnôfhinklik as de [[Slowakije (1939-1945)|Slowaakske Republyk]], mar wurdt eins in Dútske [[fazalsteat]]. Yn it uterste easten ropt [[Roeteenje]] ek de ûnôfhinklikheid út ûnder de namme [[Karpato-Oekraïne]].
* [[16 maart|16]] - It [[Hongarije|Hongaarske]] [[leger (lânmacht)|leger]] beset neffens de ôfspraken mei [[nazy-Dútslân]] it uterste easten fan [[Tsjechoslowakije]], dat ûnder de namme [[Karpato-Oekraïne]] juster de ûnôfhinklikheid útrôp.
* [[19 maart|19]] - De [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[diktator]] [[Adolf Hitler]] easket [[Dútske anneksaasje fan it Memellân|de 'weromjefte']] fan it [[Memellân]], in troch [[etnysk]]e [[Dútsers]] bewenne kuststripe fan [[Litouwen]].
* [[21 maart|21]] - De [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[diktator]] [[Adolf Hitler]] easket [[anneksaasje fan Danzig|de anneksaasje]] troch Dútslân fan 'e [[Frije Stêd Danzig]], wêrfoar't tastimming fan [[Poalen]] nedich is. It Poalske [[regear]] yn [[Warsjau]] wegeret ta te jaan oan Hitler syn easken, om't út 'e ûndergong fan [[Tsjechoslowakije]] dúdlik wurden is dat er altyd wol wer mei nije easken komme sil.
* [[22 maart|22]] - [[Litouwen]] stiet it [[Memellân]] ôf oan [[nazy-Dútslân]], dat [[Dútske anneksaasje fan it Memellân|de krite anneksearret]].
* [[28 maart|28]] - De [[faksistysk]]e [[diktator]] [[Francisco Franco]] hâldt syn yntocht yn 'e [[Spanje|Spaanske]] [[haadstêd]] [[Madrid (stêd)|Madrid]].
* [[30 maart|30]] - Yn 'e [[Spaanske Boargeroarloch]] jouwe de lêste republikeinske [[troepen]] har oer oan 'e [[faksistysk]]e [[opstanneling]]en fan [[generaal]] [[Francisco Franco]].
;april
* [[1 april|1]] - De [[Spaanske Boargeroarloch]] einiget nei trije jier bloedferjitten yn in oerwinning foar de [[faksist]]en fan [[generaal]] [[Francisco Franco]], dy't no [[diktator]] fan [[Spanje]] wurdt.
* [[3 april|3]] - De [[Feriene Steaten]] erkenne it [[faksistysk]]e rezjym fan [[diktator]] [[Francisco Franco]] as it legitime [[regear]] fan [[Spanje]].
* [[7 april|7]] - [[Itaalje|Italjaanske]] [[troepen]] dogge [[Italjaanske ynfal yn Albaanje|in ynfal]] yn [[Albaanje]] nei't [[kening]] [[Zog I fan Albaanje|Zog]] wegeret om yn te stimmen mei nije easken fan Italjaanske kant. De Albanezen biede fûleindich ferset, mar moatte binnen in pear dagen belies jaan. Kening Zog nimt de wyk nei it bûtenlân.
* [[10 april|10]] - It [[Nederlân]]ske [[regear]] lit by it [[Drinte|Drintske]] [[Westerbork]] in [[Kamp Westerbork|flechtlingekamp]] oanlizze foar de opfang fan útwykte [[Dútslân|Dútske]] [[Joaden]].
* [[12 april|12]] - [[Itaalje]] [[Italjaanske anneksaasje fan Albaanje|anneksearret]] [[Albaanje]]. De Italjaanske [[kening]] [[Fiktor Emanuel III fan Itaalje|Fiktor Emanuel&amp;nbsp;III]] wurdt útroppen ta kening fan Albaanje.
* [[28 april|28]] - De [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[diktator]] [[Adolf Hitler]] seit it non-agresjepakt tusken syn lân en [[Poalen]] op.
;maaie
* [[8 maaie|8]] - [[Spanje]] seit syn lidmaatskip fan it [[Folkebûn]] op.
* [[22 maaie|22]] - Yn [[Berlyn]] tekenje de [[nazy-Dútslân|Dútske]] en [[Itaalje|Italjaanske]] [[diktator]]s [[Adolf Hitler]] en [[Benito Mussolini]] it [[Staalpakt]], in [[militêr]] bûnsgenoatskip tusken harren lannen.
;july
* [[2 july|2]]-[[4 july|4]] - Yn [[New York (stêd)|New York]] wurdt de earste [[World Science Fiction Convention]] holden.
;augustus
* [[2 augustus|2]] - [[Taede Zijlstra]], [[Ynze Kuperus]] en [[Sjouke Helfrich]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 1939|88ste]] [[PC]]. Taede Zijlstra wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]].
* [[4 augustus|4]] - De [[faksistysk]]e [[Falange (Spanje)|Falange]] wurdt yn [[Spanje]] de iennichst tastiene [[politike partij]].
* [[20 augustus|20]] - By skermutselings oan 'e grins fan [[Mantsjoerije]] en [[Mongoalje]] behellet it [[Reade Leger]] ûnder lieding fan [[generaal]] [[Georgy Zjûkov]] in grutte oerwinning op [[Japan]]ske [[troepen]].
* [[23 augustus|23]] - Yn [[Moskou]] slute de [[Sovjet-Uny]] en [[nazy-Dútslân]] in net-oanfalsferdrach, it [[Molotov-Ribbentroppakt]], ferneamd nei de [[minister]]s fan Bûtenlânske Saken [[Vjatsjeslav Molotov]] en [[Joachim von Ribbentrop]].
* [[26 augustus|26]] - Yn 'e [[Joegoslaavje|Joegoslavyske]] [[haadstêd]] [[Belgrado]] slute de Joegoslavyske [[premier]] [[Dragiša Cvetković]] en de [[Kroäten|Kroätyske]] foaroanman [[Vladko Maček]] in akkoart foar de ynterne [[autonomy]] fan [[Kroaasje]] binnen it Joegoslavyske steatsferbân.
* [[30 augustus|30]] - [[Poalen]] giet oer ta de [[mobilisaasje]] fan syn [[kriichsmacht]].
;septimber
* [[1 septimber|1]] - [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[troepen]] dogge [[Dútske ynfal yn Poalen|in ynfal]] yn [[Poalen]]. Poalen ferklearret [[nazy-Dútslân]] de oarloch. Nazy-Dútslân [[anneksaasje fan Danzig|anneksearret]] de [[Frije Stêd Danzig]]. Begjin fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]].
* [[3 septimber|3]] - It [[Feriene Keninkryk]], [[Frankryk]], [[Austraalje (lân)|Austraalje]] en [[Nij-Seelân]] ferklearje [[nazy-Dútslân]] de oarloch.
* [[4 septimber|4]] - [[Nepal]] ferklearret [[nazy-Dútslân]] de oarloch. [[Nederlân]] en [[Belgje]] ferklearje harren [[neutraliteit|neutraal]].
* [[5 septimber|5]] - De [[Feriene Steaten]] ferklearje harren [[neutraliteit|neutraal]].
* [[6 septimber|6]] - [[Súd-Afrika]] ferklearret [[nazy-Dútslân]] de oarloch. [[Egypte]] ferbrekt de [[diplomasy|diplomatike betrekkings]] mei nazy-Dútslân.
* [[9 septimber|9]] - Yn it ramt fan 'e [[Dútske ynfal yn Poalen]] begjint de [[Slach om Warsjau]].
* [[10 septimber|10]] - [[Kanada]] ferklearret [[nazy-Dútslân]] de oarloch.
* [[17 septimber|17]] - De [[Sovjet-Uny]] docht [[Sovjet-ynfal yn Poalen|in ynfal]] yn it easten fan [[Poalen]] en beset it lân oan 'e [[Curzon-liny]] ta.
* [[18 septimber|18]] - It [[regear]] fan [[Poalen]] wykt út nei [[Roemeenje]] en wurdt in [[regear-yn-ballingskip]].
* [[19 septimber|19]] - De earste ûnderdielen fan 'e [[Britske Ekspedysjemacht (1939-1940)|Britske Ekspedysjemacht]] (BEF) lânje yn [[Frankryk]].
* [[21 septimber|21]] - De [[Roemeenje|Roemeenske]] [[premier]] [[Armand Călinescu]] wurdt by in oanslach troch leden fan de [[faksistysk]]e [[Izeren Garde]] [[fermoarde]].
* [[27 septimber|27]] - Ein fan de [[Slach om Warsjau]]: de [[Poalen|Poalske]] [[haadstêd]] kapitulearret foar de [[nazy-Dútslân|Dútske]] oermacht.
* [[29 septimber|29]] - De [[Poalen|Poalske]] [[generaal]] [[Władysław Sikorski]] rjochtet yn [[Frankryk]] de [[Poalske Striidkrêften yn it Westen]] op.
* 29 - De [[Sovjet-Uny]] slút in [[militêr]] bûnsgenoatskip mei [[Estlân]], dat de legering fan 25.000 man fan it [[Reade Leger]] yn Estlân omfiemet.
;oktober
* [[3 oktober|3]] - Yn [[Nederlân]] wurdt it lêste gat tichte yn 'e [[Mardyk (Noardeastpolder)|Mardyk]], om wat de [[Noardeastpolder]] wurde moat hinne. Dêrmei is [[Urk]] gjin [[eilân]] mear.
* 3 - De [[Sovjet-Uny]] slút in [[militêr]] bûnsgenoatskip mei [[Letlân]], dat de legering fan 25.000 man fan it [[Reade Leger]] yn Letlân omfiemet.
* [[6 oktober|6]] - De lêste [[Poalen|Poalske]] [[troepen]] dy't noch trochfochten, jouwe har oer. Hiel [[besetting fan Poalen yn de Twadde Wrâldkriich|Poalen is no beset]]. De [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[diktator]] [[Adolf Hitler]] stelt oan it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]] foar om [[frede]] te sluten op basis fan 'e [[status quo]]. De [[Alliëarden]] kinne dit foarstel net serieus nimme.
* [[10 oktober|10]] - De [[Sovjet-Uny]] slút in [[militêr]] bûnsgenoatskip mei [[Litouwen]], dat de legering fan 20.000 man fan it [[Reade Leger]] yn Litouwen omfiemet.
* [[15 oktober|15]] - [[Nazy-Dútslân]] slút mei [[Estlân]] en [[Letlân]] in [[ferdrach]] oer de 'repatriëarring' fan 'e [[Baltyske Dútsers]], de [[etnysk]] [[Dútsers|Dútske]] [[minderheid]] yn dy lannen. Dy 'repatriëarring' nimt lykwols de foarm oan fan in twongen [[deportaasje]].
* [[24 oktober|24]] - [[Underhanneling]]s tusken de [[Sovjet-Uny]] en [[Finlân]] oer it legerjen fan inkele tsientûzenen soldaten fan it [[Reade Leger]] yn Finlân mislearje om't de Finnen út noch yn gjin útlânske militêren op harren gerjochtichheid hawwe wolle.
* [[26 oktober|26]] - [[Nazy-Dútslân]] fiert [[Dútske besetting fan Poalen yn de Twadde Wrâldkriich|de anneksaasje]] út fan 'e [[etnysk]] [[Dútsers|Dútske]] dielen fan [[Poalen]]. De rest fan it besette gebiet wurdt omfoarme ta de [[Generaal-gûvernemint Poalen]].
;novimber
* [[2 novimber|2]] - It eastlike diel fan [[Poalen]], dat beset is troch de [[Sovjet-Uny]], wurdt nei in foar de foarm holden [[referindum]] opdield tusken de [[Sosjalistyske Sovjetrepublyk Wyt-Ruslân]] en de [[Sosjalistyske Sovjetrepublyk Oekraïne]].
* [[4 novimber|4]] - It [[Amerikaanske Kongres]] wiziget de [[Amerikaankse Neutraliteitswet]] sadanich dat it foar it [[regear]] fan [[presidint]] [[Franklin D. Roosevelt]] mooglik wurdt om [[wapen]]s te leverjen oan it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]]. 
* [[17 novimber|17]] - De [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[Kriegsmarine]] kriget de opdracht om ek [[passazjiersskip]]pen ta sinken te bringen. Dit betsjut it begjin fan 'e ûnbeheinde [[dûkboat]]oarloch.
* [[30 novimber|30]] - It [[Reade Leger]] fan 'e [[Sovjet-Uny]] falt [[Finlân]] binnen, mar stjit ûnferwachts op fûleindige wjerstân fan it [[Finske Leger]]. Dit is it begjin fan 'e [[Winteroarloch]].
;desimber
* [[14 desimber|14]] - Op útstel fan [[Argentynje]] en [[Oerûguay]] wurdt de [[Sovjet-Uny]] út it [[Folkebûn]] setten foar de [[Winteroarloch|ynfal yn Finlân]].
* [[23 desimber|23]] - De earste [[Kanada|Kanadeeske]] [[troepen]] lânje yn [[Frankryk]].

== Berne ==
;jannewaris
* [[8 jannewaris|8]] - [[Manfred de Graaf]], Nederlânsk akteur. († [[2018]])
* [[10 jannewaris|10]] - [[Scott McKenzie]], Amerikaansk sjonger († [[2012]])
* [[17 jannewaris|17]] - [[Itty Sluis]], Frysk skriuwster († [[2011]])
;febrewaris
* [[3 febrewaris|3]] - [[Jacqueline de Jong]], Nederlânsk keunstnaresse († [[2024]])
* [[15 febrewaris|15]] - [[Ole Ellefsæter]], Noarsk skyrinner († [[2022]])
* [[19 febrewaris|19]] - [[Roel Slofstra]], Frysk trûbadoer
* [[27 febrewaris|27]] - [[Kenzō Takada]] - Japansk stilist († [[2020]])
;maart
* [[8 maart|8]] - [[Lidia Skoblikova]], Russysk reedrydster
* [[9 maart|9]] - [[Eef Brouwers]], Nederlânsk bestjoerder, amtner, sjoernalist en nijslêzer († [[2018]]) 
* [[15 maart|15]] - [[Gunnar Daan]], Nederlânsk arsjitekt († [[2016]])
;april
* [[13 april|13]] - [[Seamus Heaney]], Noardiersk dichter en oersetter († [[2013]])
* [[19 april|19]] - [[Ali Chameneï]], Iraansk presidint en [[grutajatollah]] († [[2026]])
* [[20 april|20]] - [[Peter S. Beagle]], Amerikaansk skriuwer
* [[21 april|21]] - [[Wim Bors]], Frysk fotograaf, skilder en inisjatyfnimmer [[Media Art Festival Fryslân]] († [[2010]])
* [[30 april|30]] - [[Pieter van Vollenhoven]], Nederlânsk bestjoerder en prins
;maaie
* [[1 maaie|1]] - [[Johano Strasser]], Dútsk skriuwer, útjouwer en politikolooch
* [[7 maaie|7]] - [[Ruud Lubbers]], premier fan [[Nederlân]] († [[2018]])
* [[17 maaie|17]] - [[Wim de Bie]], Nederlânsk komediant († [[2023]])
* 17 - [[Kea Homan]], Nederlânsk keunstenares († [[2024]])
* [[23 maaie|23]] - [[Maarten Biesheuvel]], Nederlânsk sdkriuwer († [[2020]])
* [[24 maaie|24]] - [[Gert Schutte]], Nederlânsk politikus († [[2022]])
;juny
* [[10 juny|10]] - [[Jelle Buising]], Frysk musikus († [[2013]])
* [[29 juny|29]] - [[Sante Gaiardoni]], Italjaansk hurdfytser († [[2023]])
;july
* [[4 july|4]] - [[Ria Bremer]], Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise
* [[11 july|11]] - [[Seth Gaaikema]], Nederlânsk kabaretier, musicalskriuwer en fertaler († [[2014]])
* [[20 july|20]] - [[Hanneke Groenteman]], Nederlânsk sjoernaliste en presintatrise
* [[28 july|28]] - [[Jan-Just Bos]], Nederlânsk roeier, botanikus en presintator († [[2003]])
;augustus
* [[11 augustus|11]] - [[Pier Alma]], Frysk fuotballer († [[2000]])
* [[31 augustus|31]] - [[Clyde Warrior]], Amerikaansk aktivist († [[1968]])
* 31 - [[Jerry Allison]], Amerikaansk drummer († [[2022]])
;septimber
* [[5 septimber|5]] - [[Claudette Colvin]], Amerikaansk minskerjochte-aktiviste († [[2026]])
;oktober
* [[14 oktober|14]] - [[Willem de Ridder]], Nederlânsk keunstner († [[2022]])
* [[18 oktober|18]] - [[Lee Harvey Oswald]], moardner fan 'e Amerikaanske presidint [[John F. Kennedy]] († [[1963]])
* [[27 oktober|27]] - [[John Cleese]], Ingelsk akteur
;novimber
* [[7 novimber|7]] - [[Eiður Svanberg Guðnason]], Yslânsk politikus († [[2017]])
* [[10 novimber|10]] - [[Russell Means]], Amerikaansk aktivist en akteur († [[2012]])
* 10 - [[Eugènie Herlaar]], Nederlânsk nijslêzer († [[2024]])
* [[26 novimber|26]] - [[Tina Turner]], Switsersk/Amerikaansk sjongeres († [[2023]])
;desimber
* [[10 desimber|10]] - [[Jant van der Weg]], Frysk skriuwster en sjoernaliste
* [[21 desimber|21]] - [[Cees Andriesse]], Frysk natuerkundige, skriuwer en wittenskipshistoarikus
;''datum ûnbekend''
* [[Victor Golla]], Amerikaansk antropolooch en taalkundige

== Ferstoarn ==
;jannewaris
* [[8 jannewaris|8]] - [[Charles Eastman]], Amerikaansk histoarikus en skriuwer (* [[1859]])
* [[9 jannewaris|9]] - [[Nynke fan Hichtum]], Frysk skriuwster (* [[1860]])
* [[22 jannewaris|22]] - [[Peder Østlund]], Noarsk reedrider (* [[1872]])
* [[28 jannewaris|28]] - [[William Butler Yeats]], Iersk dichter (* [[1865]])
;maart
* [[2 maart|2]] - [[Howard Carter]], Ingelsk argeolooch (* [[1874]])
* [[28 maart|28]] - [[Mario Lertora]], Italjaansks turner (* [[1897]])
;april
* [[16 april|16]] - [[Jan Hepkes Wouda]], Frysk fellekeapman en swetser (* [[1862]])
;july
* [[1 july|1]] - [[Louis Davids]], Nederlânsk kabaretier en revu-artyst (* [[1883]])
* [[19 july|19]] - [[Willem Cornelis de Groot]], Frysk arsjitekt (* [[1853]])
;augustus
* [[10 augustus|10]] - [[Carlo Galimberti]], Italjaansk gewichtheffer (* [[1894]])
* [[22 augustus|22]] - [[Johannes Kolk]], Frysk politikus (* [[1878]])
;septimber
* [[23 septimber|23]] - [[Sigmund Freud]], Eastenryksk psychiater (* [[1856]])
;oktober
* [[1 oktober|1]] - [[Anne Veenbaas]], [[feearts]] (* [[1884]])
* [[23 oktober|23]] - [[Zane Grey]], Amerikaansk skriuwer (* [[1872]])
;novimber
* [[8 novimber|8]] - [[Engel Molenaar]], Flylânsk ûnderwizer en publisist (* [[1868]])
* [[20 novimber|20]] - [[Onno Harmens Sytstra]], Frysk skriuwer (* [[1858]])
;desimber
* [[14 desimber|14]] - [[Helene Kröller-Müller]], Nederlânsk keunstsamler (* [[1869]])

;''datum ûnbekend''
*[[Valentine McGillycuddy]], Amerikaansk legerdokter en boargemaster (* [[1849]])

==Films==
* ''[[Frontier Marshal (film út 1939)|Frontier Marshal]]''

== Literatuer ==
;prizen
* De Finske skriuwer [[Frans Eemil Sillanpää]] wint de [[Nobelpriis foar de Literatuer]] 
;romans
* [[Arthur van Schendel]], ''De Zeven Tuinen''
;ferhalebondels
* [[Jean-Paul Sartre]], ''Le Mur''
;toaniel
* [[T.S. Eliot]], ''The Family Reunion''
;non-fiksje
* [[Norbert Elias]], ''Über den Prozeß der Zivilisation''
* [[Antoine de Saint-Exupéry]], ''Terre des Hommes''

== Muzyk ==
;singles
* [[Glenn Miller Orchestra]], ''In the Mood''
* [[Judy Garland]], ''Over the Rainbow''
* [[Erskine Hawkins]], ''Tuxedo Junction''

== Byldzjende keunst ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Denhaag kunstwerk zuiderpark kat.jpg|''Kat'' (1939) [[Gra Rueb]], De Haach, Suderpark
&lt;/gallery&gt;

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:1939| ]]
[[Kategory:20e iuw]]</text>
      <sha1>bf061tuzofw5jwos9x0r87uihaa4pek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Drachtster Boys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13143</id>
    <revision>
      <id>1238178</id>
      <parentid>1210610</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T22:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43831-90</username>
        <id>59270</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gegevens */</comment>
      <origin>1238178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1055" sha1="tb66utmsfsxnukff20pizegxthbz1oe" xml:space="preserve">'''Drachtster Boys''' is in fuotbalferiening út [[Drachten]] dy't yn de [[Earste klasse]] spilet.

De Drachtster Boys promovearren yn [[2005]] nei de haadklasse nei twa jier ôfwêzichheid op dit nivo troch kampioen te wurden fan de earste klasse E. Yn 2005 pleatste de Drachtster Boys him ek foar de [[KNVB-beker]] troch yn de distriktsbeker noard by de earste fjouwer te einigjen. Yn 2006 degradearre Drachtster Boys nei de earste klasse.

De feriening hat mear as 1100 leden (2006).

De feriening hat ek in team yn de haadklasse [[sealfuotbal]] foar froulju.

== Gegevens ==
'''Namme'''
*VV Drachtster Boys
'''Oprjochte'''
*[[29 maart]] [[1948]] 
'''Tenu'''
*wyt shirt
*swarte broek
*swarte sokken
'''Fjilden'''
*[[Drachtster Bosk]]
'''Earste team'''
*1e Klasse H
'''Trainer'''
*Carlo Rietdijk

== Keppeling om utens ==
* [http://www.drachtsterboys.nl/ Webstee fan Drachtster Boys].

== Sjoch ek ==
[[List fan Fryske fuotbalferienings]]

[[Kategory:Fryske fuotbalklup]]
[[Kategory:Organisaasje yn Drachten]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1948]]</text>
      <sha1>tb66utmsfsxnukff20pizegxthbz1oe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Greefskip Eastfryslân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15194</id>
    <revision>
      <id>1238179</id>
      <parentid>1237881</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T02:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1238179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11787" sha1="oql7u495tu5c4upqhq2ucpvskboe7iu" xml:space="preserve">{{Wurk}}{{histoarysk lân
|namme = Greefskip Eastfryslân 
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;1464–1744
|flagge = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|wapen = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:OFrie1477.png|250px]]
|haadstêd = [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] 
|offisjele taal = [[Aldfrysk]], [[Easterlauwersk Frysk]], [[Eastfrysk Plat]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]]
|steatsfoarm = [[Greefskip]], [[foarstedom]]
|ûntstien út = [[Fryske Frijheid]]
|opgien yn = [[Ofbyld:Flag_of_the_Kingdom_of_Prussia_(1701-1750).svg|20px|border]] [[Prusen]]
|no diel fan = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''Greefskip Eastfryslân''' wie in greefskip (sûnt [[1662]] lykwols regearre troch in foarst) yn [[Eastfryslân]], yn wat hjoed-de-dei it noardwesten fan de Dútske dielsteat [[Nedersaksen]] is. 

== Skiednis ==
Eastfryslân hearde oarspronklik ta it wengebiet fan de [[Friezen]] en de [[midsiuwen]] hiene de Friezen gjin lânshearlik gesach. Dy snuorje waard de [[Fryske Frijheid]] neamd. Wol wiene der rike famyljes, de [[haadlingen]], dy't nei it útwreidzjen fan harren lokale macht stribben. Yn 'e [[15e iuw]] slagge de skaai [[Sirksena]] en bring hiel East-Fryslân ûnder harren macht. Yn [[1464]] waard [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] troch keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]] ta de grevestân ferheft en sadwaande waard Eastfryslân in greefskip.

=== Untstean fan it greefskip ===
It ûntstean fan it greefskip sette sa stadichoan útein yn 'e [[14e iuw]] mei it opkommen fan de macht fan [[Edzard Sirksena]] dy't haadling wie fan [[Norden]], [[Greetsiel]], [[Manslagt]], [[Berum]] en [[Pilsum]] wie. De skaai [[Tom Brok]], fan oarsprong út it [[Brokmerlân]], hiene harren macht yn [[Emsigerlân]], [[Norderlân]] en [[Auwerkerlân]] fêstige. [[Okko I tom Brok]] akseptearre yn [[1381]] [[Albrecht fan Beieren]], as [[greve fan Hollân]], de hearskippij oer de Fryske lannen. Dat waard troch de Eastfriezen as in skeining fan de Fryske Frijheid sjoen, en fermoarden him by syn state by Auwerk. [[Okko II tom Brok]] koe mei help fan de skaai [[Ukena]] syn macht yn gâns East-Fryslân en [[Westerlauwersk Fryslân]] fêstigje. Lang om let late it ta in skeel tusken him en [[Fokko Ukena]], dêr't er troch Ukena twaris, yn [[1426]] yn de [[Slach by Detern]] en yn [[1427]] yn de [[Slach op de Wylde Ikkers]] ferslein waard. Fokko Ukena waard troch Enno Sirksena bystien. 

Ta grutte teloarstelling fan Enno Sirksena joech Fokko Ukena de haadlingen harren tradisjonele frijheden net werom en loek de macht nei himsels ta. Yn [[1430]] waard it [[Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen]] ûnder lieding fan de haadling [[Edzard Sirksena]] fan [[Greetsiel]] sletten, dy't rjochte wie tsjin de hearskjende haadling [[Fokko Ukena]]. Edzard en syn broer Ulrik koene doe in ein oan 'e macht fan de Ukena's meitsje.

Nei it boaskjen yn [[1455]] fan [[Ulrik Sirksena]], mei [[Theda Ukena]], de pakesizzer fan syn tsjinstanner, waard it grutste part fan [[East-Fryslân]] feriene. Allinnich de hearlikheden [[Hearlikheid Jever|Jever]] en [[Friedeburg]] koene harren selsstannigens hâlde. [[Sibet Attena]], in neef en bûnsmaat fan Ulrik, krige de hearlikheden [[Esens]], [[Stedesdorf]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]], dy't mei-inoar it [[Harlingerlân]] foarmen. It Harlingerlân bleau lykwols ûnder it heechste gesach fan de Sirksena's.

=== Ambysje om út te wreidzjen ===
[[Ofbyld:Jacob Cornelisz van Amsterdam.jpg|thumb|Greve Edzard de Grutte (1491-1528)]]
Yn 1464 waarden de [[Sirksena]]'s mei it Ryksgreefskip Eastfryslân beleanne. Nei it ferstjerren fan Ulrik I yn [[1466]] wiene syn trije bern [[Enno I fan Eastfryslân|Enno]], [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard]] en Uko wiene noch minderjierrich. Syn widdo Theda regearre doe foar har bern. Hja koe de drigings fan [[Karel de Stoute]] fan Boergonje en greve Gerd fan Aldenburch wjerstean. Yn [[1481]] waard de hearlikheid Friedeburg oan it greefskip taheakke. Har âldste soan Enno hie gjin ynteresse te regearjen en doe waard Edzard de opfolger. Edzard besocht syn ynfloed yn it easten fan East-Fryslân oant de [[Weser]] ûnder syn gesach te bringen. Dat late ta konflikten mei de haadlingen fan Harlingerlân en [[Jeverlân]]. Hy slagge der lykwols net yn en bring se ûnder syn kontrôle. Boppedat besochten de greven fan Aldenburch harren macht yn East-Fryslân te fergrutsjen. Yn [[1500]] koe Edzard [[Bûtjadingen]] en [[Stêdlân]], parten fan de eardere goa [[Rjustringen]], fan de greven fan Aldenburch bemachtigje en ûnder syn kontrôle bringe.

Nei de ein fan de [[Fryske frijheid]] yn [[Westerlauwersk Fryslân]] en de [[Ommelannen]] yn 1498, besiket [[Edzard de Grutte]] fan Eastfryslân yn it begjin fan de 16e iuw syn macht nei it westen ta út te wreidzjen, om de eardere gebieten fan it [[Opstalbeam]]bûn te werienigjen yn ien moderne Fryske steat. De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] en de doe noch frije Ommelannen ferbûnen harren yn [[1506]] mei Eastfryslân. Yn [[1512]] waard de [[primogenituer]] ynfierd om de ienheid te bewarjen. It konflikt einiget mei it [[Saksyske Skeel]] (1514-1517). It [[Saksyske Skeel]] rint min ôf foar Sirksena. Yn 1517 waard in oerienkomst sletten tusken Edzard en [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk]]. Eastfryslân soe tenei in greefskip bliuwe binnen it [[Hillige Roomske Ryk]].

Yn [[1527]] koe Edzard it Jeverlân ûnder syn macht bringe. Nei't [[Edo Wiemken de Jongere|Edo Wiemken]], hear fan it Jeverlân, yn [[1511]] ferstoar, waard syn dochter [[Marije fan Jever|Marije]] regintesse. Edzard sleat in houliksoerienkomst mei syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno]] mei Marije. Dy oerienkomst waard net neikaam, om't Enno yn [[1529]] [[Anna fan Aldenburch]] boaske, en de troepen fan de greve besetten it slot fan Jever. Marije frege doe help fan [[Karel V]], hartoch fan Boergonje, dy't it hearlikheid dêrnei ynnaam en it oan har yn lien weromjoech. Nei har ferstjerren waard it hearlikheid neilitten greve [[Jehan VII fan Aldenburch]], har neef fan memmekant.

=== Reformaasje === 
Yn [[1519]] kaam de [[Reformaasje]] nei Eastfryslân. Ynearsten hie dy in tolerant karakter oangeande de katoliken. Nei't Edzard yn [[1528]] troch syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] opfolge waard, waarden de katoliken swierder ûnderdrukt. De measte Eastfryske kleasters waarden [[Sekularisaasje|sekularisearre]]. Boppedat ûntstiene dêr ek grutte tsjinstellings tusken [[Lutheranisme|lutheranen]] en [[Kalvinisme|kalvinisten]].

Emden waard in wichtich sintrum dêr't flechtelingen út 'e Nederlannen, dy't it Spaanske repressive gesach sûnt [[1568]] besochten te ûntflechtsjen, en fan dêr't de nije kalvinistyske ideeëen ferspriede koene. De earste synodale gearkomsten waarden yn Emden holden, dêr't letter de [[Nederdútsk Grifformearde Tsjerke]] út ûntstean soe. It westlik en súdwestlik part fan Eastfryslân soe him by dy tsjerke oanslute en it [[Nederlânsk]] waard dêr de preek- en bibeltaal dat oant fier yn 'e 19e iuw hanthavene wurde soe. It eastlike part fan Eastfryslân waard luthersk en har tsjerketaal waard it [[Heechdútsk]].

=== Striid mei Emden en de Nederlannen ===
Binnen Eastfryslân slagge it de grevefamylje [[Sirksena]] nea om in absolút bewâld te konsolidearjen. Yn de belieningsbrief dêr't de famylje mei ta greve fan Eastfryslân beneamd waard, waarden de eardere [[haadling]]en nammentlik yn harren rjochten befêstige, mits hja it oerhearskjende gesach fan de grevefamylje Sirksena erkenden. Dêrtroch beholden sy in grut part fan harren ynfloed yn de eigen gebieten, dy't letter as amten yn it Greefskip Eastfryslân opnommen waarden.

Ek de [[Eastfryske stannen]] hiene in sterke posysje. Sy mochten fiergeand meikedize oer wichtige bestjoerlike en finansjele saken. Dat late yn de rin fan de tiid ta weromkearende konflikten tusken it grevehûs en de stannen oer de ferdieling fan de macht.

It hichtepunt fan dy machtsstriid wie de [[Emder Revolúsje]] oan 'e ein fan de [[16e iuw]]. Dêrby ferjagen de ynwenners fan [[Emden]] de greve út syn residinsje, de [[Boarch fan Emden]]. Nei bemiddeling troch de [[Steaten-Generaal fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] waard op [[21 maaie]] [[1611]] it [[Easterhuzer Akkoart]] sletten troch fertsjintwurdigers fan de Eastfryske stannen en greve [[Enno III fan East-Fryslân|Enno III]].

It [[Easterhuzer Akkoart]] lei de fiergeande rjochten fan de stannen fêst en stelde fêst dat sy meibeslute soene oer de wetjouwing, de belestingheffing en de rjochtspraak. Dêrmei waard de machtsferhâlding tusken de greve en de stannen formeel regele. Benammen de stêd Emden krige troch it ferdrach in tige sterke, hast selsstannige posysje binnen it Greefskip East-Fryslân. It akkoart bleau oant fier yn de [[18e iuw]] de grûnslach fan it steatsrjocht yn Eastfryslân.

=== Foarstedom Eastfryslân ===
De famylje [[Sirksena]] besocht op de tanimmende tsjinstân fan de Eastfryske stannen te reagearjen troch de rang fan ryksfoarst te bemachtigjen. Dat slagge greve [[Enno Loadewyk]] yn [[1654]], mei stipe fan de Eastfryske rjochtsgelearde [[Hermann Conring]]. Dêrfoar moast lykwols in bedrach fan 15.000 gûne betelle wurde. De titel jilde lykwols inkeld foar Enno Loadewyk persoanlik en joech him gjin sit op de foarstebank fan de [[Ryksdei fan it Hillige Roomske Ryk]]. Pas yn [[1662]] wist syn broer [[George Kristiaan fan Eastfryslân|George Kristiaan]] de titel fan erflik ryksfoarst foar it [[Hûs Sirksena]] te bemachtigjen. Nettsjinsteande dy statusferheging bleau Eastfryslân neffens de histoarikus Walter Deeters  praktysk in greefskip.

De Eastfryske stannen leine har dêr net by del en kearden har ta keizer [[Leopold I fan it Hillige Roomske Ryk|Leopold I]]. Dy erkende de fiergeande rjochten en frijheden fan de stannen en ferliende harren op [[24 jannewaris]] [[1678]] in eigen wapen. Dy ferliening wie in unyk foarfal yn de skiednis fan it Hillige Roomske Ryk en ûnderstreke de bysûndere steatsrjochtlike posysje fan Eastfryslân.

De tsjinstellingen tusken de foarsten út it Hûs Sirksena en de Eastfryske stannen namen dêrnei fierder ta. Yn de folgjende desennia kamen it geregeld ta fûle konflikten oer de ferdieling fan de macht tusken de foarst en de stannen. Dy machtsstriid berikte syn hichtepunt yn [[1726]] en [[1727]] mei de saneamde [[Appeloarloch]] (''Appell-Krieg''). Yn dy boargeroarloch koe foarst [[George Albrecht fan Eastfryslân]] úteinlik de oerhân te krijen. Ek de stêd [[Emden]], dy't it ferset fan de saneamde ''renitinte'' stannen oanfierde, moast him úteinlik oan it foarstlik gesach ûnderwerpe.

=== Ferlies fan selsstannigens ===
Yn 1744 ferlear Eastfryslân syn selsstannigens en hearde tenei by Prusen as de [[Provinsje Eastfryslân]]. Nei it [[Kongres fan Wenen]] hearde it by it [[Keninkryk Hannover]]. Yn 1866 kaam Eastfryslân wer by Prusen en sûnt 1946 is Eastfryslân in ûnderdiel fan de dielsteat [[Nedersaksen]]. Troch it opheffen fan de [[Provinsje Auwerk]] yn [[1978]] komt der in ein oan de lange skiednis fan Eastfryslân as bestjoerlike ienheid. It gebiet fan it eardere greefskip hat nei 1978 noch wol syn [[Ostfriesische Landschaft]], in kultuerparlemint foar Eastfryslân.

{{DEFAULTSORT:Eastfrislan, Greefskip}}
[[Kategory:Greefskip Eastfryslân| ]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Greefskip]]
[[Kategory:Eastfryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1464]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1744]]</text>
      <sha1>oql7u495tu5c4upqhq2ucpvskboe7iu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238186</id>
      <parentid>1238179</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T06:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1238186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15465" sha1="t8uvh1ay4gyquiews8u7ncj9mlbed1e" xml:space="preserve">{{Wurk}}{{histoarysk lân
|namme = Greefskip Eastfryslân 
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;1464–1744
|flagge = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|wapen = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:OFrie1477.png|250px]]
|haadstêd = [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] 
|offisjele taal = [[Aldfrysk]], [[Eastfrysk]], [[Eastfrysk Plat]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]]
|steatsfoarm = [[Greefskip]], [[foarstedom]]
|ûntstien út = [[Fryske Frijheid]]
|opgien yn = [[Ofbyld:Flag_of_the_Kingdom_of_Prussia_(1701-1750).svg|20px|border]] [[Prusen]]
|no diel fan = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''Greefskip Eastfryslân''' wie in greefskip (sûnt [[1662]] lykwols regearre troch in foarst) yn [[Eastfryslân]], yn wat hjoed-de-dei it noardwesten fan de Dútske dielsteat [[Nedersaksen]] is. 

== Skiednis ==
Eastfryslân hearde oarspronklik ta it wengebiet fan de [[Friezen]] en de [[midsiuwen]] hiene de Friezen gjin lânshearlik gesach. Dy snuorje waard de [[Fryske Frijheid]] neamd. Wol wiene der rike famyljes, de [[haadlingen]], dy't nei it útwreidzjen fan harren lokale macht stribben. Yn 'e [[15e iuw]] slagge de skaai [[Sirksena]] en bring hiel East-Fryslân ûnder harren macht. Yn [[1464]] waard [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] troch keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]] ta de grevestân ferheft en sadwaande waard Eastfryslân in greefskip.

=== Untstean fan it greefskip ===
It ûntstean fan it greefskip sette sa stadichoan útein yn 'e [[14e iuw]] mei it opkommen fan de macht fan [[Edzard Sirksena]] dy't haadling wie fan [[Norden]], [[Greetsiel]], [[Manslagt]], [[Berum]] en [[Pilsum]] wie. De skaai [[Tom Brok]], fan oarsprong út it [[Brokmerlân]], hiene harren macht yn [[Emsigerlân]], [[Norderlân]] en [[Auwerkerlân]] fêstige. [[Okko I tom Brok]] akseptearre yn [[1381]] [[Albrecht fan Beieren]], as [[greve fan Hollân]], de hearskippij oer de Fryske lannen. Dat waard troch de Eastfriezen as in skeining fan de Fryske Frijheid sjoen, en fermoarden him by syn state by Auwerk. [[Okko II tom Brok]] koe mei help fan de skaai [[Ukena]] syn macht yn gâns East-Fryslân en [[Westerlauwersk Fryslân]] fêstigje. Lang om let late it ta in skeel tusken him en [[Fokko Ukena]], dêr't er troch Ukena twaris, yn [[1426]] yn de [[Slach by Detern]] en yn [[1427]] yn de [[Slach op de Wylde Ikkers]] ferslein waard. Fokko Ukena waard troch Enno Sirksena bystien. 

Ta grutte teloarstelling fan Enno Sirksena joech Fokko Ukena de haadlingen harren tradisjonele frijheden net werom en loek de macht nei himsels ta. Yn [[1430]] waard it [[Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen]] ûnder lieding fan de haadling [[Edzard Sirksena]] fan [[Greetsiel]] sletten, dy't rjochte wie tsjin de hearskjende haadling [[Fokko Ukena]]. Edzard en syn broer Ulrik koene doe in ein oan 'e macht fan de Ukena's meitsje.

Nei it boaskjen yn [[1455]] fan [[Ulrik Sirksena]], mei [[Theda Ukena]], de pakesizzer fan syn tsjinstanner, waard it grutste part fan [[East-Fryslân]] feriene. Allinnich de hearlikheden [[Hearlikheid Jever|Jever]] en [[Friedeburg]] koene harren selsstannigens hâlde. [[Sibet Attena]], in neef en bûnsmaat fan Ulrik, krige de hearlikheden [[Esens]], [[Stedesdorf]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]], dy't mei-inoar it [[Harlingerlân]] foarmen. It Harlingerlân bleau lykwols ûnder it heechste gesach fan de Sirksena's.

=== Ambysje om út te wreidzjen ===
[[Ofbyld:Jacob Cornelisz van Amsterdam.jpg|thumb|Greve Edzard de Grutte (1491-1528)]]
Yn 1464 waarden de [[Sirksena]]'s mei it Ryksgreefskip Eastfryslân beleanne. Nei it ferstjerren fan Ulrik I yn [[1466]] wiene syn trije bern [[Enno I fan Eastfryslân|Enno]], [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard]] en Uko wiene noch minderjierrich. Syn widdo Theda regearre doe foar har bern. Hja koe de drigings fan [[Karel de Stoute]] fan Boergonje en greve Gerd fan Aldenburch wjerstean. Yn [[1481]] waard de hearlikheid Friedeburg oan it greefskip taheakke. Har âldste soan Enno hie gjin ynteresse te regearjen en doe waard Edzard de opfolger. Edzard besocht syn ynfloed yn it easten fan East-Fryslân oant de [[Weser]] ûnder syn gesach te bringen. Dat late ta konflikten mei de haadlingen fan Harlingerlân en [[Jeverlân]]. Hy slagge der lykwols net yn en bring se ûnder syn kontrôle. Boppedat besochten de greven fan Aldenburch harren macht yn East-Fryslân te fergrutsjen. Yn [[1500]] koe Edzard [[Bûtjadingen]] en [[Stêdlân]], parten fan de eardere goa [[Rjustringen]], fan de greven fan Aldenburch bemachtigje en ûnder syn kontrôle bringe.

Nei de ein fan de [[Fryske frijheid]] yn [[Westerlauwersk Fryslân]] en de [[Ommelannen]] yn 1498, besiket [[Edzard de Grutte]] fan Eastfryslân yn it begjin fan de 16e iuw syn macht nei it westen ta út te wreidzjen, om de eardere gebieten fan it [[Opstalbeam]]bûn te werienigjen yn ien moderne Fryske steat. De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] en de doe noch frije Ommelannen ferbûnen harren yn [[1506]] mei Eastfryslân. Yn [[1512]] waard de [[primogenituer]] ynfierd om de ienheid te bewarjen. It konflikt einiget mei it [[Saksyske Skeel]] (1514-1517). It [[Saksyske Skeel]] rint min ôf foar Sirksena. Yn 1517 waard in oerienkomst sletten tusken Edzard en [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk]]. Eastfryslân soe tenei in greefskip bliuwe binnen it [[Hillige Roomske Ryk]].

Yn [[1527]] koe Edzard it Jeverlân ûnder syn macht bringe. Nei't [[Edo Wiemken de Jongere|Edo Wiemken]], hear fan it Jeverlân, yn [[1511]] ferstoar, waard syn dochter [[Marije fan Jever|Marije]] regintesse. Edzard sleat in houliksoerienkomst mei syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno]] mei Marije. Dy oerienkomst waard net neikaam, om't Enno yn [[1529]] [[Anna fan Aldenburch]] boaske, en de troepen fan de greve besetten it slot fan Jever. Marije frege doe help fan [[Karel V]], hartoch fan Boergonje, dy't it hearlikheid dêrnei ynnaam en it oan har yn lien weromjoech. Nei har ferstjerren waard it hearlikheid neilitten greve [[Jehan VII fan Aldenburch]], har neef fan memmekant. Dêrtroch rekke it Jeverlân tenei skaat fan Eastfryslân.

Ek it Harlingerlân wie in boarne fan argewaasje foar de Sirksena's. De haadlingen dy't oer dat hearlikheid regearren, [[Hero Oomkens fan Esens|Hero Oomkens]] en letter syn soan [[Baltasar Oomkens fan Esens|Baltasar]] stiene de ambysjes fan de Sirksena's om it hearlikheid folslein yn it greefskip te ynkorporearjen yn it paad. Boppedat makke Baltasar Oomkes in soad fijannen om't er de hannel op 'e Noardsee fersteurde troch [[Kaperbrief|kaperbrieven]] oan hannelsskippen oer te hannigjen. Om't er by de iere [[Reformaasje]] katolyk bleau, krige er stipe fan de [[Aartsbisdom Bremen|aartsbiskop fan Bremen]] en de [[Hartochdom Gelre|hartoch fan Gelre]]. Dat late ta it Geldersk Skeel yn [[1531]] dêr't de Eastfriezen belies jaan moasten. Dêrtroch waard it Harlingerlân lien fan it hartochdom Gelre. Nei de dea fan Baltasar Oomkens gie de lien fan it hearlikeid oer oan de greven fan Rietberg.

=== Reformaasje === 
Yn [[1519]] kaam de [[Reformaasje]] nei Eastfryslân. Ynearsten hie dy in tolerant karakter oangeande de katoliken. It [[Oldersumer Kollokwium]] fan [[1526]] regele de oergong fan it [[katolisisme]] nei it [[protestantisme]] yn Eastfryslân. Nei't Edzard yn [[1528]] troch syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] opfolge waard, waarden de katoliken swierder ûnderdrukt. De measte Eastfryske kleasters waarden [[Sekularisaasje|sekularisearre]]. Boppedat ûntstiene dêr ek grutte tsjinstellings tusken [[Lutheranisme|lutheranen]] en [[Kalvinisme|kalvinisten]].

Emden waard in wichtich sintrum dêr't flechtelingen út 'e Nederlannen, dy't it Spaanske repressive gesach sûnt [[1568]] besochten te ûntflechtsjen, en fan dêr't de nije kalvinistyske ideeëen ferspriede koene. De earste synodale gearkomsten waarden yn Emden holden, dêr't letter de [[Nederdútsk Grifformearde Tsjerke]] út ûntstean soe. It westlik en súdwestlik part fan Eastfryslân soe him by dy tsjerke oanslute en it [[Nederlânsk]] waard dêr de preek- en bibeltaal dat oant fier yn 'e 19e iuw hanthavene wurde soe. It eastlike part fan Eastfryslân waard luthersk en har tsjerketaal waard it [[Heechdútsk]].

=== Tydlik ferpartsjen fan it greefskip === 
Yn [[1540]] kaam Enno II te ferstjerren en waard syn widdo [[Anna fan Aldenburch]] de regintesse fan har minderjierrige soannen. Yn [[1558]] besleat se de yn Eastfryslân gongbere [[primogenituer]] te negearjen en it greefskip te ferpartsjen ûnder har soannen [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] en [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]]. Dat late ta negative gefolgen. Edzard wie luthersk, wylst Jehan kalvinistysk wie. Edzard boaske yn [[1559]] [[Katarina fan Sweden]] In fûleindige striid folge tusken de twa bruorren om de macht fan it greefskip. Hja koene it net iens wurde en brochten it yn [[1570]] by de Roomsk-Dútske keizer op it aljemint. In spesjale kommisje waard stjoerd, mar dat wie om 'e nocht en it skeel waard trochwiisd nei de Eastfryske stannen. Dy kamen yn [[1589]] oerien it greefskip te ferpartsjen. De amten [[Greetsiel]], [[Stickhausen]] en [[Lier (stêd)|Lier]], dy't benammen kalvinistysk wiene, giene nei Jehan en de rest, dat luthersk wie, nei Edzard. Nei it ferstjerren fan Jehan yn [[1591]] kaam it gânse greefskip ûnder Edzard.

Edzard syn âldste soan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] boaske yn [[1581]] Walburgis fan Rietberg, de erfgenamt fan it Harlingerlân en it [[greefskip Rietberg]]. Hy folge yn [[1599]] syn heit op as greve fan Eastfryslân. Yn it [[Ferdrach fan Berum]] fan [[1600]] wie it Harlingerlân tenei fannijs feriene mei it Ryksgreefskip Eastfryslân. De broer fan Enno, greve Jehan waard yn [[1601]] greve fan Rietberg en nei syn dea yn [[1625]] syn trije soannen. Yn [[1690]] stoar de sydtakke fan de Sirksena's út.

Enno III wie de lêste greve dy't it [[Eastfrysk]] machtich wie.

=== Striid mei Emden en de Nederlannen ===
Binnen Eastfryslân slagge it de grevefamylje [[Sirksena]] nea om in absolút bewâld te konsolidearjen. Yn de belieningsbrief dêr't de famylje mei ta greve fan Eastfryslân beneamd waard, waarden de eardere [[haadling]]en nammentlik yn harren rjochten befêstige, mits hja it oerhearskjende gesach fan de grevefamylje Sirksena erkenden. Dêrtroch beholden sy in grut part fan harren ynfloed yn de eigen gebieten, dy't letter as amten yn it Greefskip Eastfryslân opnommen waarden.

Ek de [[Eastfryske stannen]] hiene in sterke posysje. Sy mochten fiergeand meikedize oer wichtige bestjoerlike en finansjele saken. Dat late yn de rin fan de tiid ta weromkearende konflikten tusken it grevehûs en de stannen oer de ferdieling fan de macht.

It hichtepunt fan dy machtsstriid wie de [[Emder Revolúsje]] oan 'e ein fan de [[16e iuw]]. Dêrby ferjagen de ynwenners fan [[Emden]] de greve út syn residinsje, de [[Boarch fan Emden]]. Nei bemiddeling troch de [[Steaten-Generaal fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] waard op [[21 maaie]] [[1611]] it [[Easterhuzer Akkoart]] sletten troch fertsjintwurdigers fan de Eastfryske stannen en greve [[Enno III fan East-Fryslân|Enno III]].

It [[Easterhuzer Akkoart]] lei de fiergeande rjochten fan de stannen fêst en stelde fêst dat sy meibeslute soene oer de wetjouwing, de belestingheffing en de rjochtspraak. Dêrmei waard de machtsferhâlding tusken de greve en de stannen formeel regele. Benammen de stêd Emden krige troch it ferdrach in tige sterke, hast selsstannige posysje binnen it Greefskip East-Fryslân. It akkoart bleau oant fier yn de [[18e iuw]] de grûnslach fan it steatsrjocht yn Eastfryslân.

=== Foarstedom Eastfryslân ===
De famylje [[Sirksena]] besocht op de tanimmende tsjinstân fan de Eastfryske stannen te reagearjen troch de rang fan ryksfoarst te bemachtigjen. Dat slagge greve [[Enno Loadewyk]] yn [[1654]], mei stipe fan de Eastfryske rjochtsgelearde [[Hermann Conring]]. Dêrfoar moast lykwols in bedrach fan 15.000 gûne betelle wurde. De titel jilde lykwols inkeld foar Enno Loadewyk persoanlik en joech him gjin sit op de foarstebank fan de [[Ryksdei fan it Hillige Roomske Ryk]]. Pas yn [[1662]] wist syn broer [[George Kristiaan fan Eastfryslân|George Kristiaan]] de titel fan erflik ryksfoarst foar it [[Hûs Sirksena]] te bemachtigjen. Nettsjinsteande dy statusferheging bleau Eastfryslân neffens de histoarikus Walter Deeters  praktysk in greefskip.

De Eastfryske stannen leine har dêr net by del en kearden har ta keizer [[Leopold I fan it Hillige Roomske Ryk|Leopold I]]. Dy erkende de fiergeande rjochten en frijheden fan de stannen en ferliende harren op [[24 jannewaris]] [[1678]] in eigen wapen. Dy ferliening wie in unyk foarfal yn de skiednis fan it Hillige Roomske Ryk en ûnderstreke de bysûndere steatsrjochtlike posysje fan Eastfryslân.

De tsjinstellingen tusken de foarsten út it Hûs Sirksena en de Eastfryske stannen namen dêrnei fierder ta. Yn de folgjende desennia kamen it geregeld ta fûle konflikten oer de ferdieling fan de macht tusken de foarst en de stannen. Dy machtsstriid berikte syn hichtepunt yn [[1726]] en [[1727]] mei de saneamde [[Appeloarloch]] (''Appell-Krieg''). Yn dy boargeroarloch koe foarst [[George Albrecht fan Eastfryslân]] úteinlik de oerhân te krijen. Ek de stêd [[Emden]], dy't it ferset fan de saneamde ''renitinte'' stannen oanfierde, moast him úteinlik oan it foarstlik gesach ûnderwerpe.

=== Suksesje === 
Op 20 maart [[1691]] sleat Christian Eberhard in ferdrach mei de hartoggen fan [[Breunswyk-Lüneburg]]. Neffens dat ferdrach gie de suksesje by it útstjerren fan it Hûs Sirksena oer nei Breunswyk en krige Eastfryslân by it útstjerren fan Breunswyk it [[greefskip Hoya]] en it [[greefskip Diepholz]]. De keizer befêstige dat ferdrach lykwols net en sei op 10 desimber [[1694]] karfoarst [[Freark I fan Prusen|Freark III fan Brandenburch]] de suksesje ta. Op 10 april [[1744]] sleat Emden in ferdrach mei [[Prusen]], dêr't de stêd in takomstige Prusyske suksesje yn erkende as betingst dat syn status as frije stêd beholden wurde soene.

Doe't op 25 maaie 1744 foarst [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] sûnder erfgenamten kaam te ferstjerren, besette it Prusysk garnizoen yn Emden fuortendaliks it gânse greefskip. Protesten fan Breunswyk-Lüneburg mochten neat lije.

=== Ferlies fan selsstannigens ===
Yn 1744 ferlear Eastfryslân syn selsstannigens en hearde tenei by Prusen as de [[Provinsje Eastfryslân]]. Nei it [[Kongres fan Wenen]] hearde it by it [[Keninkryk Hannover]]. Yn 1866 kaam Eastfryslân wer by Prusen en sûnt 1946 is Eastfryslân in ûnderdiel fan de dielsteat [[Nedersaksen]]. Troch it opheffen fan de [[Provinsje Auwerk]] yn [[1978]] komt der in ein oan de lange skiednis fan Eastfryslân as bestjoerlike ienheid. It gebiet fan it eardere greefskip hat nei 1978 noch wol syn [[Ostfriesische Landschaft]], in kultuerparlemint foar Eastfryslân.

{{DEFAULTSORT:Eastfrislan, Greefskip}}
[[Kategory:Greefskip Eastfryslân| ]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Greefskip]]
[[Kategory:Eastfryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1464]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1744]]</text>
      <sha1>t8uvh1ay4gyquiews8u7ncj9mlbed1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238187</id>
      <parentid>1238186</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T06:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1238187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15546" sha1="d9rfii27j0j2cybl5bi5472on2jofnb" xml:space="preserve">{{Wurk}}{{histoarysk lân
|namme = Greefskip Eastfryslân 
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;1464–1744
|flagge = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|wapen = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:OFrie1477.png|250px]]
|haadstêd = [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] 
|offisjele taal = [[Aldfrysk]], [[Eastfrysk]], [[Eastfrysk Plat]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]]
|steatsfoarm = [[Greefskip]], [[foarstedom]]
|ûntstien út = [[Fryske Frijheid]]
|opgien yn = [[Ofbyld:Flag_of_the_Kingdom_of_Prussia_(1701-1750).svg|20px|border]] [[Prusen]]
|no diel fan = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''Greefskip Eastfryslân''' wie in greefskip (sûnt [[1662]] lykwols regearre troch in foarst) yn de streek [[East-Fryslân]], yn wat hjoed-de-dei it noardwesten fan de Dútske dielsteat [[Nedersaksen]] is. 

== Skiednis ==
Eastfryslân hearde oarspronklik ta it wengebiet fan de [[Friezen]] en de [[midsiuwen]] hiene de Friezen gjin lânshearlik gesach. Dy snuorje waard de [[Fryske Frijheid]] neamd. Wol wiene der rike famyljes, de [[haadlingen]], dy't nei it útwreidzjen fan harren lokale macht stribben. Yn 'e [[15e iuw]] slagge de skaai [[Sirksena]] en bring hiel East-Fryslân ûnder harren macht. Yn [[1464]] waard [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] troch keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]] ta de grevestân ferheft en sadwaande waard Eastfryslân in greefskip.

=== Untstean fan it greefskip ===
It ûntstean fan it greefskip sette sa stadichoan útein yn 'e [[14e iuw]] mei it opkommen fan de macht fan [[Edzard Sirksena]] dy't haadling wie fan [[Norden]], [[Greetsiel]], [[Manslagt]], [[Berum]] en [[Pilsum]] wie. De skaai [[Tom Brok]], fan oarsprong út it [[Brokmerlân]], hiene harren macht yn [[Emsigerlân]], [[Norderlân]] en [[Auwerkerlân]] fêstige. [[Okko I tom Brok]] akseptearre yn [[1381]] [[Albrecht fan Beieren]], as [[greve fan Hollân]], de hearskippij oer de Fryske lannen. Dat waard troch de Eastfriezen as in skeining fan de Fryske Frijheid sjoen, en fermoarden him by syn state by Auwerk. [[Okko II tom Brok]] koe mei help fan de skaai [[Ukena]] syn macht yn gâns East-Fryslân en [[Westerlauwersk Fryslân]] fêstigje. Lang om let late it ta in skeel tusken him en [[Fokko Ukena]], dêr't er troch Ukena twaris, yn [[1426]] yn de [[Slach by Detern]] en yn [[1427]] yn de [[Slach op de Wylde Ikkers]] ferslein waard. Fokko Ukena waard troch Enno Sirksena bystien. 

Ta grutte teloarstelling fan Enno Sirksena joech Fokko Ukena de haadlingen harren tradisjonele frijheden net werom en loek de macht nei himsels ta. Yn [[1430]] waard it [[Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen]] ûnder lieding fan de haadling [[Edzard Sirksena]] fan [[Greetsiel]] sletten, dy't rjochte wie tsjin de hearskjende haadling [[Fokko Ukena]]. Edzard en syn broer Ulrik koene doe in ein oan 'e macht fan de Ukena's meitsje.

Nei it boaskjen yn [[1455]] fan [[Ulrik Sirksena]], mei [[Theda Ukena]], de pakesizzer fan syn tsjinstanner, waard it grutste part fan [[East-Fryslân]] feriene. Allinnich de hearlikheden [[Hearlikheid Jever|Jever]] en [[Friedeburg]] koene harren selsstannigens hâlde. [[Sibet Attena]], in neef en bûnsmaat fan Ulrik, krige de hearlikheden [[Esens]], [[Stedesdorf]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]], dy't mei-inoar it [[Harlingerlân]] foarmen. It Harlingerlân bleau lykwols ûnder it heechste gesach fan de Sirksena's.

=== Ambysje om út te wreidzjen ===
[[Ofbyld:Jacob Cornelisz van Amsterdam.jpg|thumb|Greve Edzard de Grutte (1491-1528)]]
Yn 1464 waarden de [[Sirksena]]'s mei it Ryksgreefskip Norden, Emden en Emsigonien yn East-Fryslân, ofwol it Ryksgreefskip Eastfryslân, beleanne. Nei it ferstjerren fan Ulrik I yn [[1466]] wiene syn trije bern [[Enno I fan Eastfryslân|Enno]], [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard]] en Uko wiene noch minderjierrich. Syn widdo Theda regearre doe foar har bern. Hja koe de drigings fan [[Karel de Stoute]] fan Boergonje en greve Gerd fan Aldenburch wjerstean. Yn [[1481]] waard de hearlikheid Friedeburg oan it greefskip taheakke. Har âldste soan Enno hie gjin ynteresse te regearjen en doe waard Edzard de opfolger. Edzard besocht syn ynfloed yn it easten fan East-Fryslân oant de [[Weser]] ûnder syn gesach te bringen. Dat late ta konflikten mei de haadlingen fan Harlingerlân en [[Jeverlân]]. Hy slagge der lykwols net yn en bring se ûnder syn kontrôle. Boppedat besochten de greven fan Aldenburch harren macht yn East-Fryslân te fergrutsjen. Yn [[1500]] koe Edzard [[Bûtjadingen]] en [[Stêdlân]], parten fan de eardere goa [[Rjustringen]], fan de greven fan Aldenburch bemachtigje en ûnder syn kontrôle bringe.

Nei de ein fan de [[Fryske frijheid]] yn [[Westerlauwersk Fryslân]] en de [[Ommelannen]] yn 1498, besiket [[Edzard de Grutte]] fan Eastfryslân yn it begjin fan de 16e iuw syn macht nei it westen ta út te wreidzjen, om de eardere gebieten fan it [[Opstalbeam]]bûn te werienigjen yn ien moderne Fryske steat. De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] en de doe noch frije Ommelannen ferbûnen harren yn [[1506]] mei Eastfryslân. Yn [[1512]] waard de [[primogenituer]] ynfierd om de ienheid te bewarjen. It konflikt einiget mei it [[Saksyske Skeel]] (1514-1517). It [[Saksyske Skeel]] rint min ôf foar Sirksena. Yn 1517 waard in oerienkomst sletten tusken Edzard en [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk]]. Eastfryslân soe tenei in greefskip bliuwe binnen it [[Hillige Roomske Ryk]].

Yn [[1527]] koe Edzard it Jeverlân ûnder syn macht bringe. Nei't [[Edo Wiemken de Jongere|Edo Wiemken]], hear fan it Jeverlân, yn [[1511]] ferstoar, waard syn dochter [[Marije fan Jever|Marije]] regintesse. Edzard sleat in houliksoerienkomst mei syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno]] mei Marije. Dy oerienkomst waard net neikaam, om't Enno yn [[1529]] [[Anna fan Aldenburch]] boaske, en de troepen fan de greve besetten it slot fan Jever. Marije frege doe help fan [[Karel V]], hartoch fan Boergonje, dy't it hearlikheid dêrnei ynnaam en it oan har yn lien weromjoech. Nei har ferstjerren waard it hearlikheid neilitten greve [[Jehan VII fan Aldenburch]], har neef fan memmekant. Dêrtroch rekke it Jeverlân tenei skaat fan Eastfryslân.

Ek it Harlingerlân wie in boarne fan argewaasje foar de Sirksena's. De haadlingen dy't oer dat hearlikheid regearren, [[Hero Oomkens fan Esens|Hero Oomkens]] en letter syn soan [[Baltasar Oomkens fan Esens|Baltasar]] stiene de ambysjes fan de Sirksena's om it hearlikheid folslein yn it greefskip te ynkorporearjen yn it paad. Boppedat makke Baltasar Oomkes in soad fijannen om't er de hannel op 'e Noardsee fersteurde troch [[Kaperbrief|kaperbrieven]] oan hannelsskippen oer te hannigjen. Om't er by de iere [[Reformaasje]] katolyk bleau, krige er stipe fan de [[Aartsbisdom Bremen|aartsbiskop fan Bremen]] en de [[Hartochdom Gelre|hartoch fan Gelre]]. Dat late ta it Geldersk Skeel yn [[1531]] dêr't de Eastfriezen belies jaan moasten. Dêrtroch waard it Harlingerlân lien fan it hartochdom Gelre. Nei de dea fan Baltasar Oomkens gie de lien fan it hearlikeid oer oan de greven fan Rietberg.

=== Reformaasje === 
Yn [[1519]] kaam de [[Reformaasje]] nei Eastfryslân. Ynearsten hie dy in tolerant karakter oangeande de katoliken. It [[Oldersumer Kollokwium]] fan [[1526]] regele de oergong fan it [[katolisisme]] nei it [[protestantisme]] yn Eastfryslân. Nei't Edzard yn [[1528]] troch syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] opfolge waard, waarden de katoliken swierder ûnderdrukt. De measte Eastfryske kleasters waarden [[Sekularisaasje|sekularisearre]]. Boppedat ûntstiene dêr ek grutte tsjinstellings tusken [[Lutheranisme|lutheranen]] en [[Kalvinisme|kalvinisten]].

Emden waard in wichtich sintrum dêr't flechtelingen út 'e Nederlannen, dy't it Spaanske repressive gesach sûnt [[1568]] besochten te ûntflechtsjen, en fan dêr't de nije kalvinistyske ideeëen ferspriede koene. De earste synodale gearkomsten waarden yn Emden holden, dêr't letter de [[Nederdútsk Grifformearde Tsjerke]] út ûntstean soe. It westlik en súdwestlik part fan Eastfryslân soe him by dy tsjerke oanslute en it [[Nederlânsk]] waard dêr de preek- en bibeltaal dat oant fier yn 'e 19e iuw hanthavene wurde soe. It eastlike part fan Eastfryslân waard luthersk en har tsjerketaal waard it [[Heechdútsk]].

=== Tydlik ferpartsjen fan it greefskip === 
Yn [[1540]] kaam Enno II te ferstjerren en waard syn widdo [[Anna fan Aldenburch]] de regintesse fan har minderjierrige soannen. Yn [[1558]] besleat se de yn Eastfryslân gongbere [[primogenituer]] te negearjen en it greefskip te ferpartsjen ûnder har soannen [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] en [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]]. Dat late ta negative gefolgen. Edzard wie luthersk, wylst Jehan kalvinistysk wie. Edzard boaske yn [[1559]] [[Katarina fan Sweden]] In fûleindige striid folge tusken de twa bruorren om de macht fan it greefskip. Hja koene it net iens wurde en brochten it yn [[1570]] by de Roomsk-Dútske keizer op it aljemint. In spesjale kommisje waard stjoerd, mar dat wie om 'e nocht en it skeel waard trochwiisd nei de Eastfryske stannen. Dy kamen yn [[1589]] oerien it greefskip te ferpartsjen. De amten [[Greetsiel]], [[Stickhausen]] en [[Lier (stêd)|Lier]], dy't benammen kalvinistysk wiene, giene nei Jehan en de rest, dat luthersk wie, nei Edzard. Nei it ferstjerren fan Jehan yn [[1591]] kaam it gânse greefskip ûnder Edzard.

Edzard syn âldste soan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] boaske yn [[1581]] Walburgis fan Rietberg, de erfgenamt fan it Harlingerlân en it [[greefskip Rietberg]]. Hy folge yn [[1599]] syn heit op as greve fan Eastfryslân. Yn it [[Ferdrach fan Berum]] fan [[1600]] wie it Harlingerlân tenei fannijs feriene mei it Ryksgreefskip Eastfryslân. De broer fan Enno, greve Jehan waard yn [[1601]] greve fan Rietberg en nei syn dea yn [[1625]] syn trije soannen. Yn [[1690]] stoar de sydtakke fan de Sirksena's út.

Enno III wie de lêste greve dy't it [[Eastfrysk]] machtich wie.

=== Striid mei Emden en de Nederlannen ===
Binnen Eastfryslân slagge it de grevefamylje [[Sirksena]] nea om in absolút bewâld te konsolidearjen. Yn de belieningsbrief dêr't de famylje mei ta greve fan Eastfryslân beneamd waard, waarden de eardere [[haadling]]en nammentlik yn harren rjochten befêstige, mits hja it oerhearskjende gesach fan de grevefamylje Sirksena erkenden. Dêrtroch beholden sy in grut part fan harren ynfloed yn de eigen gebieten, dy't letter as amten yn it Greefskip Eastfryslân opnommen waarden.

Ek de [[Eastfryske stannen]] hiene in sterke posysje. Sy mochten fiergeand meikedize oer wichtige bestjoerlike en finansjele saken. Dat late yn de rin fan de tiid ta weromkearende konflikten tusken it grevehûs en de stannen oer de ferdieling fan de macht.

It hichtepunt fan dy machtsstriid wie de [[Emder Revolúsje]] oan 'e ein fan de [[16e iuw]]. Dêrby ferjagen de ynwenners fan [[Emden]] de greve út syn residinsje, de [[Boarch fan Emden]]. Nei bemiddeling troch de [[Steaten-Generaal fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] waard op [[21 maaie]] [[1611]] it [[Easterhuzer Akkoart]] sletten troch fertsjintwurdigers fan de Eastfryske stannen en greve [[Enno III fan East-Fryslân|Enno III]].

It [[Easterhuzer Akkoart]] lei de fiergeande rjochten fan de stannen fêst en stelde fêst dat sy meibeslute soene oer de wetjouwing, de belestingheffing en de rjochtspraak. Dêrmei waard de machtsferhâlding tusken de greve en de stannen formeel regele. Benammen de stêd Emden krige troch it ferdrach in tige sterke, hast selsstannige posysje binnen it Greefskip East-Fryslân. It akkoart bleau oant fier yn de [[18e iuw]] de grûnslach fan it steatsrjocht yn Eastfryslân.

=== Foarstedom Eastfryslân ===
De famylje [[Sirksena]] besocht op de tanimmende tsjinstân fan de Eastfryske stannen te reagearjen troch de rang fan ryksfoarst te bemachtigjen. Dat slagge greve [[Enno Loadewyk]] yn [[1654]], mei stipe fan de Eastfryske rjochtsgelearde [[Hermann Conring]]. Dêrfoar moast lykwols in bedrach fan 15.000 gûne betelle wurde. De titel jilde lykwols inkeld foar Enno Loadewyk persoanlik en joech him gjin sit op de foarstebank fan de [[Ryksdei fan it Hillige Roomske Ryk]]. Pas yn [[1662]] wist syn broer [[George Kristiaan fan Eastfryslân|George Kristiaan]] de titel fan erflik ryksfoarst foar it [[Hûs Sirksena]] te bemachtigjen. Nettsjinsteande dy statusferheging bleau Eastfryslân neffens de histoarikus Walter Deeters  praktysk in greefskip.

De Eastfryske stannen leine har dêr net by del en kearden har ta keizer [[Leopold I fan it Hillige Roomske Ryk|Leopold I]]. Dy erkende de fiergeande rjochten en frijheden fan de stannen en ferliende harren op [[24 jannewaris]] [[1678]] in eigen wapen. Dy ferliening wie in unyk foarfal yn de skiednis fan it Hillige Roomske Ryk en ûnderstreke de bysûndere steatsrjochtlike posysje fan Eastfryslân.

De tsjinstellingen tusken de foarsten út it Hûs Sirksena en de Eastfryske stannen namen dêrnei fierder ta. Yn de folgjende desennia kamen it geregeld ta fûle konflikten oer de ferdieling fan de macht tusken de foarst en de stannen. Dy machtsstriid berikte syn hichtepunt yn [[1726]] en [[1727]] mei de saneamde [[Appeloarloch]] (''Appell-Krieg''). Yn dy boargeroarloch koe foarst [[George Albrecht fan Eastfryslân]] úteinlik de oerhân te krijen. Ek de stêd [[Emden]], dy't it ferset fan de saneamde ''renitinte'' stannen oanfierde, moast him úteinlik oan it foarstlik gesach ûnderwerpe.

=== Suksesje === 
Op 20 maart [[1691]] sleat Christian Eberhard in ferdrach mei de hartoggen fan [[Breunswyk-Lüneburg]]. Neffens dat ferdrach gie de suksesje by it útstjerren fan it Hûs Sirksena oer nei Breunswyk en krige Eastfryslân by it útstjerren fan Breunswyk it [[greefskip Hoya]] en it [[greefskip Diepholz]]. De keizer befêstige dat ferdrach lykwols net en sei op 10 desimber [[1694]] karfoarst [[Freark I fan Prusen|Freark III fan Brandenburch]] de suksesje ta. Op 10 april [[1744]] sleat Emden in ferdrach mei [[Prusen]], dêr't de stêd in takomstige Prusyske suksesje yn erkende as betingst dat syn status as frije stêd beholden wurde soene.

Doe't op 25 maaie 1744 foarst [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] sûnder erfgenamten kaam te ferstjerren, besette it Prusysk garnizoen yn Emden fuortendaliks it gânse greefskip. Protesten fan Breunswyk-Lüneburg mochten neat lije.

=== Ferlies fan selsstannigens ===
Yn 1744 ferlear Eastfryslân syn selsstannigens en hearde tenei by Prusen as de [[Provinsje Eastfryslân]]. Nei it [[Kongres fan Wenen]] hearde it by it [[Keninkryk Hannover]]. Yn 1866 kaam Eastfryslân wer by Prusen en sûnt 1946 is Eastfryslân in ûnderdiel fan de dielsteat [[Nedersaksen]]. Troch it opheffen fan de [[Provinsje Auwerk]] yn [[1978]] komt der in ein oan de lange skiednis fan Eastfryslân as bestjoerlike ienheid. It gebiet fan it eardere greefskip hat nei 1978 noch wol syn [[Ostfriesische Landschaft]], in kultuerparlemint foar Eastfryslân.

{{DEFAULTSORT:Eastfrislan, Greefskip}}
[[Kategory:Greefskip Eastfryslân| ]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Greefskip]]
[[Kategory:Eastfryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1464]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1744]]</text>
      <sha1>d9rfii27j0j2cybl5bi5472on2jofnb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238188</id>
      <parentid>1238187</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T06:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Foarstedom Eastfryslân */ [[]] oars</comment>
      <origin>1238188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15577" sha1="6p4bm04b2l8zt4urx550x1r5tfgqeo6" xml:space="preserve">{{Wurk}}{{histoarysk lân
|namme = Greefskip Eastfryslân 
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;1464–1744
|flagge = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|wapen = [[Ofbyld:Ostfriesland_CoA.svg|100px]]
|biedwurd = 
|lânkaart = [[Ofbyld:OFrie1477.png|250px]]
|haadstêd = [[Auwerk (stêd)|Auwerk]] 
|offisjele taal = [[Aldfrysk]], [[Eastfrysk]], [[Eastfrysk Plat]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]]
|steatsfoarm = [[Greefskip]], [[foarstedom]]
|ûntstien út = [[Fryske Frijheid]]
|opgien yn = [[Ofbyld:Flag_of_the_Kingdom_of_Prussia_(1701-1750).svg|20px|border]] [[Prusen]]
|no diel fan = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
|ynwennertal = 
|oerflak =  
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan = 
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
It '''Greefskip Eastfryslân''' wie in greefskip (sûnt [[1662]] lykwols regearre troch in foarst) yn de streek [[East-Fryslân]], yn wat hjoed-de-dei it noardwesten fan de Dútske dielsteat [[Nedersaksen]] is. 

== Skiednis ==
Eastfryslân hearde oarspronklik ta it wengebiet fan de [[Friezen]] en de [[midsiuwen]] hiene de Friezen gjin lânshearlik gesach. Dy snuorje waard de [[Fryske Frijheid]] neamd. Wol wiene der rike famyljes, de [[haadlingen]], dy't nei it útwreidzjen fan harren lokale macht stribben. Yn 'e [[15e iuw]] slagge de skaai [[Sirksena]] en bring hiel East-Fryslân ûnder harren macht. Yn [[1464]] waard [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] troch keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] fan it [[Hillige Roomske Ryk]] ta de grevestân ferheft en sadwaande waard Eastfryslân in greefskip.

=== Untstean fan it greefskip ===
It ûntstean fan it greefskip sette sa stadichoan útein yn 'e [[14e iuw]] mei it opkommen fan de macht fan [[Edzard Sirksena]] dy't haadling wie fan [[Norden]], [[Greetsiel]], [[Manslagt]], [[Berum]] en [[Pilsum]] wie. De skaai [[Tom Brok]], fan oarsprong út it [[Brokmerlân]], hiene harren macht yn [[Emsigerlân]], [[Norderlân]] en [[Auwerkerlân]] fêstige. [[Okko I tom Brok]] akseptearre yn [[1381]] [[Albrecht fan Beieren]], as [[greve fan Hollân]], de hearskippij oer de Fryske lannen. Dat waard troch de Eastfriezen as in skeining fan de Fryske Frijheid sjoen, en fermoarden him by syn state by Auwerk. [[Okko II tom Brok]] koe mei help fan de skaai [[Ukena]] syn macht yn gâns East-Fryslân en [[Westerlauwersk Fryslân]] fêstigje. Lang om let late it ta in skeel tusken him en [[Fokko Ukena]], dêr't er troch Ukena twaris, yn [[1426]] yn de [[Slach by Detern]] en yn [[1427]] yn de [[Slach op de Wylde Ikkers]] ferslein waard. Fokko Ukena waard troch Enno Sirksena bystien. 

Ta grutte teloarstelling fan Enno Sirksena joech Fokko Ukena de haadlingen harren tradisjonele frijheden net werom en loek de macht nei himsels ta. Yn [[1430]] waard it [[Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen]] ûnder lieding fan de haadling [[Edzard Sirksena]] fan [[Greetsiel]] sletten, dy't rjochte wie tsjin de hearskjende haadling [[Fokko Ukena]]. Edzard en syn broer Ulrik koene doe in ein oan 'e macht fan de Ukena's meitsje.

Nei it boaskjen yn [[1455]] fan [[Ulrik Sirksena]], mei [[Theda Ukena]], de pakesizzer fan syn tsjinstanner, waard it grutste part fan [[East-Fryslân]] feriene. Allinnich de hearlikheden [[Hearlikheid Jever|Jever]] en [[Friedeburg]] koene harren selsstannigens hâlde. [[Sibet Attena]], in neef en bûnsmaat fan Ulrik, krige de hearlikheden [[Esens]], [[Stedesdorf]] en [[Wittmund (stêd)|Wittmund]], dy't mei-inoar it [[Harlingerlân]] foarmen. It Harlingerlân bleau lykwols ûnder it heechste gesach fan de Sirksena's.

=== Ambysje om út te wreidzjen ===
[[Ofbyld:Jacob Cornelisz van Amsterdam.jpg|thumb|Greve Edzard de Grutte (1491-1528)]]
Yn 1464 waarden de [[Sirksena]]'s mei it Ryksgreefskip Norden, Emden en Emsigonien yn East-Fryslân, ofwol it Ryksgreefskip Eastfryslân, beleanne. Nei it ferstjerren fan Ulrik I yn [[1466]] wiene syn trije bern [[Enno I fan Eastfryslân|Enno]], [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard]] en Uko wiene noch minderjierrich. Syn widdo Theda regearre doe foar har bern. Hja koe de drigings fan [[Karel de Stoute]] fan Boergonje en greve Gerd fan Aldenburch wjerstean. Yn [[1481]] waard de hearlikheid Friedeburg oan it greefskip taheakke. Har âldste soan Enno hie gjin ynteresse te regearjen en doe waard Edzard de opfolger. Edzard besocht syn ynfloed yn it easten fan East-Fryslân oant de [[Weser]] ûnder syn gesach te bringen. Dat late ta konflikten mei de haadlingen fan Harlingerlân en [[Jeverlân]]. Hy slagge der lykwols net yn en bring se ûnder syn kontrôle. Boppedat besochten de greven fan Aldenburch harren macht yn East-Fryslân te fergrutsjen. Yn [[1500]] koe Edzard [[Bûtjadingen]] en [[Stêdlân]], parten fan de eardere goa [[Rjustringen]], fan de greven fan Aldenburch bemachtigje en ûnder syn kontrôle bringe.

Nei de ein fan de [[Fryske frijheid]] yn [[Westerlauwersk Fryslân]] en de [[Ommelannen]] yn 1498, besiket [[Edzard de Grutte]] fan Eastfryslân yn it begjin fan de 16e iuw syn macht nei it westen ta út te wreidzjen, om de eardere gebieten fan it [[Opstalbeam]]bûn te werienigjen yn ien moderne Fryske steat. De stêd [[Grins (stêd)|Grins]] en de doe noch frije Ommelannen ferbûnen harren yn [[1506]] mei Eastfryslân. Yn [[1512]] waard de [[primogenituer]] ynfierd om de ienheid te bewarjen. It konflikt einiget mei it [[Saksyske Skeel]] (1514-1517). It [[Saksyske Skeel]] rint min ôf foar Sirksena. Yn 1517 waard in oerienkomst sletten tusken Edzard en [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk]]. Eastfryslân soe tenei in greefskip bliuwe binnen it [[Hillige Roomske Ryk]].

Yn [[1527]] koe Edzard it Jeverlân ûnder syn macht bringe. Nei't [[Edo Wiemken de Jongere|Edo Wiemken]], hear fan it Jeverlân, yn [[1511]] ferstoar, waard syn dochter [[Marije fan Jever|Marije]] regintesse. Edzard sleat in houliksoerienkomst mei syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno]] mei Marije. Dy oerienkomst waard net neikaam, om't Enno yn [[1529]] [[Anna fan Aldenburch]] boaske, en de troepen fan de greve besetten it slot fan Jever. Marije frege doe help fan [[Karel V]], hartoch fan Boergonje, dy't it hearlikheid dêrnei ynnaam en it oan har yn lien weromjoech. Nei har ferstjerren waard it hearlikheid neilitten greve [[Jehan VII fan Aldenburch]], har neef fan memmekant. Dêrtroch rekke it Jeverlân tenei skaat fan Eastfryslân.

Ek it Harlingerlân wie in boarne fan argewaasje foar de Sirksena's. De haadlingen dy't oer dat hearlikheid regearren, [[Hero Oomkens fan Esens|Hero Oomkens]] en letter syn soan [[Baltasar Oomkens fan Esens|Baltasar]] stiene de ambysjes fan de Sirksena's om it hearlikheid folslein yn it greefskip te ynkorporearjen yn it paad. Boppedat makke Baltasar Oomkes in soad fijannen om't er de hannel op 'e Noardsee fersteurde troch [[Kaperbrief|kaperbrieven]] oan hannelsskippen oer te hannigjen. Om't er by de iere [[Reformaasje]] katolyk bleau, krige er stipe fan de [[Aartsbisdom Bremen|aartsbiskop fan Bremen]] en de [[Hartochdom Gelre|hartoch fan Gelre]]. Dat late ta it Geldersk Skeel yn [[1531]] dêr't de Eastfriezen belies jaan moasten. Dêrtroch waard it Harlingerlân lien fan it hartochdom Gelre. Nei de dea fan Baltasar Oomkens gie de lien fan it hearlikeid oer oan de greven fan Rietberg.

=== Reformaasje === 
Yn [[1519]] kaam de [[Reformaasje]] nei Eastfryslân. Ynearsten hie dy in tolerant karakter oangeande de katoliken. It [[Oldersumer Kollokwium]] fan [[1526]] regele de oergong fan it [[katolisisme]] nei it [[protestantisme]] yn Eastfryslân. Nei't Edzard yn [[1528]] troch syn soan [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] opfolge waard, waarden de katoliken swierder ûnderdrukt. De measte Eastfryske kleasters waarden [[Sekularisaasje|sekularisearre]]. Boppedat ûntstiene dêr ek grutte tsjinstellings tusken [[Lutheranisme|lutheranen]] en [[Kalvinisme|kalvinisten]].

Emden waard in wichtich sintrum dêr't flechtelingen út 'e Nederlannen, dy't it Spaanske repressive gesach sûnt [[1568]] besochten te ûntflechtsjen, en fan dêr't de nije kalvinistyske ideeëen ferspriede koene. De earste synodale gearkomsten waarden yn Emden holden, dêr't letter de [[Nederdútsk Grifformearde Tsjerke]] út ûntstean soe. It westlik en súdwestlik part fan Eastfryslân soe him by dy tsjerke oanslute en it [[Nederlânsk]] waard dêr de preek- en bibeltaal dat oant fier yn 'e 19e iuw hanthavene wurde soe. It eastlike part fan Eastfryslân waard luthersk en har tsjerketaal waard it [[Heechdútsk]].

=== Tydlik ferpartsjen fan it greefskip === 
Yn [[1540]] kaam Enno II te ferstjerren en waard syn widdo [[Anna fan Aldenburch]] de regintesse fan har minderjierrige soannen. Yn [[1558]] besleat se de yn Eastfryslân gongbere [[primogenituer]] te negearjen en it greefskip te ferpartsjen ûnder har soannen [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] en [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]]. Dat late ta negative gefolgen. Edzard wie luthersk, wylst Jehan kalvinistysk wie. Edzard boaske yn [[1559]] [[Katarina fan Sweden]] In fûleindige striid folge tusken de twa bruorren om de macht fan it greefskip. Hja koene it net iens wurde en brochten it yn [[1570]] by de Roomsk-Dútske keizer op it aljemint. In spesjale kommisje waard stjoerd, mar dat wie om 'e nocht en it skeel waard trochwiisd nei de Eastfryske stannen. Dy kamen yn [[1589]] oerien it greefskip te ferpartsjen. De amten [[Greetsiel]], [[Stickhausen]] en [[Lier (stêd)|Lier]], dy't benammen kalvinistysk wiene, giene nei Jehan en de rest, dat luthersk wie, nei Edzard. Nei it ferstjerren fan Jehan yn [[1591]] kaam it gânse greefskip ûnder Edzard.

Edzard syn âldste soan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] boaske yn [[1581]] Walburgis fan Rietberg, de erfgenamt fan it Harlingerlân en it [[greefskip Rietberg]]. Hy folge yn [[1599]] syn heit op as greve fan Eastfryslân. Yn it [[Ferdrach fan Berum]] fan [[1600]] wie it Harlingerlân tenei fannijs feriene mei it Ryksgreefskip Eastfryslân. De broer fan Enno, greve Jehan waard yn [[1601]] greve fan Rietberg en nei syn dea yn [[1625]] syn trije soannen. Yn [[1690]] stoar de sydtakke fan de Sirksena's út.

Enno III wie de lêste greve dy't it [[Eastfrysk]] machtich wie.

=== Striid mei Emden en de Nederlannen ===
Binnen Eastfryslân slagge it de grevefamylje [[Sirksena]] nea om in absolút bewâld te konsolidearjen. Yn de belieningsbrief dêr't de famylje mei ta greve fan Eastfryslân beneamd waard, waarden de eardere [[haadling]]en nammentlik yn harren rjochten befêstige, mits hja it oerhearskjende gesach fan de grevefamylje Sirksena erkenden. Dêrtroch beholden sy in grut part fan harren ynfloed yn de eigen gebieten, dy't letter as amten yn it Greefskip Eastfryslân opnommen waarden.

Ek de [[Eastfryske stannen]] hiene in sterke posysje. Sy mochten fiergeand meikedize oer wichtige bestjoerlike en finansjele saken. Dat late yn de rin fan de tiid ta weromkearende konflikten tusken it grevehûs en de stannen oer de ferdieling fan de macht.

It hichtepunt fan dy machtsstriid wie de [[Emder Revolúsje]] oan 'e ein fan de [[16e iuw]]. Dêrby ferjagen de ynwenners fan [[Emden]] de greve út syn residinsje, de [[Boarch fan Emden]]. Nei bemiddeling troch de [[Steaten-Generaal fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] waard op [[21 maaie]] [[1611]] it [[Easterhuzer Akkoart]] sletten troch fertsjintwurdigers fan de Eastfryske stannen en greve [[Enno III fan East-Fryslân|Enno III]].

It [[Easterhuzer Akkoart]] lei de fiergeande rjochten fan de stannen fêst en stelde fêst dat sy meibeslute soene oer de wetjouwing, de belestingheffing en de rjochtspraak. Dêrmei waard de machtsferhâlding tusken de greve en de stannen formeel regele. Benammen de stêd Emden krige troch it ferdrach in tige sterke, hast selsstannige posysje binnen it Greefskip East-Fryslân. It akkoart bleau oant fier yn de [[18e iuw]] de grûnslach fan it steatsrjocht yn Eastfryslân.

=== Foarstedom Eastfryslân ===
De famylje [[Sirksena]] besocht op de tanimmende tsjinstân fan de Eastfryske stannen te reagearjen troch de rang fan ryksfoarst te bemachtigjen. Dat slagge greve [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] yn [[1654]], mei stipe fan de Eastfryske rjochtsgelearde [[Hermann Conring]]. Dêrfoar moast lykwols in bedrach fan 15.000 gûne betelle wurde. De titel jilde lykwols inkeld foar Enno Loadewyk persoanlik en joech him gjin sit op de foarstebank fan de [[Ryksdei fan it Hillige Roomske Ryk]]. Pas yn [[1662]] wist syn broer [[George Kristiaan fan Eastfryslân|George Kristiaan]] de titel fan erflik ryksfoarst foar it [[Hûs Sirksena]] te bemachtigjen. Nettsjinsteande dy statusferheging bleau Eastfryslân neffens de histoarikus Walter Deeters  praktysk in greefskip.

De Eastfryske stannen leine har dêr net by del en kearden har ta keizer [[Leopold I fan it Hillige Roomske Ryk|Leopold I]]. Dy erkende de fiergeande rjochten en frijheden fan de stannen en ferliende harren op [[24 jannewaris]] [[1678]] in eigen wapen. Dy ferliening wie in unyk foarfal yn de skiednis fan it Hillige Roomske Ryk en ûnderstreke de bysûndere steatsrjochtlike posysje fan Eastfryslân.

De tsjinstellingen tusken de foarsten út it Hûs Sirksena en de Eastfryske stannen namen dêrnei fierder ta. Yn de folgjende desennia kamen it geregeld ta fûle konflikten oer de ferdieling fan de macht tusken de foarst en de stannen. Dy machtsstriid berikte syn hichtepunt yn [[1726]] en [[1727]] mei de saneamde [[Appeloarloch]] (''Appell-Krieg''). Yn dy boargeroarloch koe foarst [[George Albrecht fan Eastfryslân]] úteinlik de oerhân te krijen. Ek de stêd [[Emden]], dy't it ferset fan de saneamde ''renitinte'' stannen oanfierde, moast him úteinlik oan it foarstlik gesach ûnderwerpe.

=== Suksesje === 
Op 20 maart [[1691]] sleat Christian Eberhard in ferdrach mei de hartoggen fan [[Breunswyk-Lüneburg]]. Neffens dat ferdrach gie de suksesje by it útstjerren fan it Hûs Sirksena oer nei Breunswyk en krige Eastfryslân by it útstjerren fan Breunswyk it [[greefskip Hoya]] en it [[greefskip Diepholz]]. De keizer befêstige dat ferdrach lykwols net en sei op 10 desimber [[1694]] karfoarst [[Freark I fan Prusen|Freark III fan Brandenburch]] de suksesje ta. Op 10 april [[1744]] sleat Emden in ferdrach mei [[Prusen]], dêr't de stêd in takomstige Prusyske suksesje yn erkende as betingst dat syn status as frije stêd beholden wurde soene.

Doe't op 25 maaie 1744 foarst [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] sûnder erfgenamten kaam te ferstjerren, besette it Prusysk garnizoen yn Emden fuortendaliks it gânse greefskip. Protesten fan Breunswyk-Lüneburg mochten neat lije.

=== Ferlies fan selsstannigens ===
Yn 1744 ferlear Eastfryslân syn selsstannigens en hearde tenei by Prusen as de [[Provinsje Eastfryslân]]. Nei it [[Kongres fan Wenen]] hearde it by it [[Keninkryk Hannover]]. Yn 1866 kaam Eastfryslân wer by Prusen en sûnt 1946 is Eastfryslân in ûnderdiel fan de dielsteat [[Nedersaksen]]. Troch it opheffen fan de [[Provinsje Auwerk]] yn [[1978]] komt der in ein oan de lange skiednis fan Eastfryslân as bestjoerlike ienheid. It gebiet fan it eardere greefskip hat nei 1978 noch wol syn [[Ostfriesische Landschaft]], in kultuerparlemint foar Eastfryslân.

{{DEFAULTSORT:Eastfrislan, Greefskip}}
[[Kategory:Greefskip Eastfryslân| ]]
[[Kategory:Histoarysk lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Steat fan it Hillige Roomske Ryk]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Nedersaksen]]
[[Kategory:Greefskip]]
[[Kategory:Eastfryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1464]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1744]]</text>
      <sha1>6p4bm04b2l8zt4urx550x1r5tfgqeo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mozilla Firefox</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18925</id>
    <revision>
      <id>1238138</id>
      <parentid>1235052</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T13:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MichielN</username>
        <id>47805</id>
      </contributor>
      <comment>153.0.3</comment>
      <origin>1238138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2023" sha1="h83ak4p9mugzckecnutzzy96g53hf87" xml:space="preserve">{{Infobox software
| namme                   = Mozilla Firefox
| logo                    = [[File:Firefox logo, 2019.svg|100px|Logo mei foks rûn de wrâld]]
| skermprint              = [[File:Firefox 89 screenshot.png|300px|It finster fan Firefox]]
| titel                   = In skermprint fan Firefox&amp;nbsp;89.0 yn de [[KDE]]-[[buroblêdomjouwing]]
| ûntwikkelder            = [[Mozilla Foundation]] en bydragers&lt;br /&gt;[[Mozilla Corporation]]
| lêste_ferzje            = 153.0.3
| lêste_releasedatum      = 4 augustus 2026
| lêste_beta_ferzje       = 142.0b9
| lêste_beta_releasedatum = 8 augustus 2025
| platfoarm               = [[Android]], [[Firefox OS]], [[Linux]], [[OS&amp;nbsp;X]], [[Unix]] ([[port]]s), [[Microsoft Windows|Windows]]
| kategory                = [[Webblêder]]
| lisinsje                = [[Mozilla Public License|MPL]] 2.0
| webstee                 = [https://www.mozilla.org/fy-NL/firefox/products/ mozilla.org/firefox]
}}
'''Mozilla Firefox''' is in [[Iepenboarne programmatuer|iepenboarne]] websneuper. De oarspronklike ferzje is út [[2002]].

== Oersetting nei it Frysk ==
Yn april 2006 is in Frysktalige ferzje fan it programma fan de [[Mozilla]]-organisaasje klearkaam. Mei de kommando-opsje '--UILocale fy' kin de Fryske oersetting opstart wurde, wannear't dy ynstallearre is.

In Frysktalige iOS-app wurdt oanbean yn [[iTunes]], mar [[iOS]] sels stipet it Frysk noch net.

== Fryske staveringshifker ==
De [[staveringshifker]] wurdt levere troch [[Hunspell|Hunspell/Myspell]] dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of de '[[Frysk Wurdboek]]'-tafoeging yn Firefox/[[Mozilla Thunderbird|Thunderbird]] sels. Yn de lytsere Android/iOS-ferzje sit gjin staveringshifker.

== Sjoch ek ==
* [[Mozilla Thunderbird]]
* [[List fan Frysktalige kompjûterprogramma's]]

== Keppelings om utens ==
* [https://www.mozilla-nl.org/nl/node/173 Thússide fan de Fryske oersetting fan Firefox en Thunderbird]

[[Kategory:Softwareprogramma]]
[[Kategory:Software út 2002]]</text>
      <sha1>h83ak4p9mugzckecnutzzy96g53hf87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porto-Novo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27531</id>
    <revision>
      <id>1238151</id>
      <parentid>1124615</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere, + tekst. Deade keppeling om utens ferwidere.</comment>
      <origin>1238151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="17652q1dwqv9eok3twfa5gtunt7b2a0" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Porto-Novo
| ôfbylding    = Cathédrale Notre Dame de l'Immaculée Conception de Porto-Novo 01.jpg
| ôfbyldingstekst = Katedraal fan 'e Unbesmodske Untfinzenis
| flagge       =
| wapen        = Portonovocrest.png
| lân          = [[ile:Flag of Benin.svg|20px]] [[Benyn]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Departemint
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ouémé]]
| bestjoerlike ienheid 2 =
| namme bestjoerlike ienheid 2 =
| ynwennertal  = ± 264.000 (2020)
| oerflak      = 110 km²
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 38 m
| stifting     = [[16e iuw]]
| koördinaten  =
| postkoade    =
| netnûmer     =
| webside      =
| mapname      = Benyn
| lat_deg = 6 | lat_min = 29 | lat_sec = 0 | lat_dir = N
| lon_deg = 2 | lon_min = 37 | lon_sec = 0| lon_dir = E
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Porto-Novo''' is de [[haadstêd]] en de op ien nei grutste stêd fan [[Benyn]]. Porto-Novo is tagelyk it haadplak fan it departemint [[Ouémé]]. By de folkstelling fan 2013 hie de stêd goed 264.000 ynwenners. Porto-Novo is nei [[Cotonou]] de op ien nei grutste stêd fan it lân en de op twa nei grutste gemeente. De stêd is ferdield yn fiif arrondisseminten.

== Skiednis ==
[[Ofbyld:Grande Mosquee de Porto-Novo.jpg|thumb|left|De Grutte Moskee fan Porto-Novo.]]
Neffens de oerlevering waard Porto-Novo yn 'e 16e iuw stifte troch kening Te-Agdanlin. De namme komt út it Portegeesk en betsjut &quot;nije haven&quot;. Yn 'e rin fan 'e skiednis stie de stêd ûnder it bewâld fan ferskate keninkriken en koloniale machten, ûnder oare [[Frankryk]] en [[Portegal]]. Nei de ôfskaffing fan 'e [[slavernij]] yn [[Brazylje]] setten in soad frijlitten slaven har yn Porto-Novo nei wenjen. Dêrtroch is de stêd dúdlik beynfloede troch Latynsk-Amerikaanske muzyk en kultuer. Oant 1976 hie Porto-Novo noch in kening, doe't de lêste hearsker, Alohinto Gbeffa, ferstoar.

== Ekonomy ==
Porto-Novo leit yn in lânbougebiet dêr't [[palmoalje]] it wichtichste produkt is. Ek [[katoen]] en [[kapok]] wurde út 'e stêd eksportearre. In part fan 'e befolking wurket yn 'e lânbou, faak njonken oare beroppen.

== Befolking ==
[[Ofbyld:Marche ouando porto-novo.jpg|thumb|left|Merk.]]
By de folkstelling fan 2013 hie Porto-Novo 264.320 ynwenners. In soad bewenners stamje ôf fan Afro-Braziljanen dy't nei Afrika weromkearden nei de ôfskaffing fan 'e slavernij yn Brazylje.

De befolking groeide fan 133.168 yn 1979 nei 179.138 yn 1992, 223.552 yn 2002 en 264.320 yn 2013.

[[Kategory:Plak yn Benyn]]
[[Kategory:Haadstêd yn Afrika]]
[[Kategory:Plak stifte yn de 16e iuw]]</text>
      <sha1>17652q1dwqv9eok3twfa5gtunt7b2a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burgumerdaam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28427</id>
    <revision>
      <id>1238141</id>
      <parentid>1205256</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T16:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Burgumerdaam eartiids */ -tikfl.</comment>
      <origin>1238141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="bovp7ypsjx2ge0ws4u4wvuwllg3znay" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Prinses Margrietkan. Burgum.JPG|thumb|right|250px|''Burgumerdaam, sitewaasje yn 2009'']]
'''Burgumerdaam''' wie in koarte dyk tusken hege grûn by [[Burgum]] en by [[Sumar]] dy't by súdwestlike stoarm it lege lân om de [[Burgumer Mar (mar)|Burgumer Mar]] beskerme. Eartiids waard it ek wol de Lioedmersdaam neamd nei de eigennamme Lioedmer.

De tiid fan oanlis is net bekend. Nei [[1600]] wie de daam net mear fan belang as wetterkearing. Oant mids [[20e iuw]] hat der in draaibrêge west, dy't sûnt om ende by 1600 de [[syl]] (de ''Burnsyl'') yn de daam ferfong. By de brêge stie de herberch 'Burgumerdaam'. De herberch wie doel fan útstapkes en fiskers yn de [[19e iuw]]. [[Cornelis Wielsma]] skreaun it folksliet &quot;It famke fan Burgumerdaem&quot;. &lt;br&gt; Fan 19 septimber 1881 oant 5 oktober 1947 stoppen der trams by de Burgumerdaam fan de [[tramwei Feanwâlden - Drachten]].

De hjoeddeiske brêge oer it [[prinses Margrietkanaal]] leit in stik westliker as de âlde. Tsjintwurdich hjit it súdlike stik fan Burgum Burgumerdaam.

== Burgumerdaam eartiids ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Burgemerdaam, draaibrege, mûne.jpg|Burgumerdaam mei draaibrêge en iikmole
Ofbyld:De drie gekroonde baarzen, Burgumerdaam.jpg|Herberch ''De drie gekroonde baarzen''
Ofbyld:Burgumerdaam. Ned.Termo Gem.Fabryk 1943.jpg|De N.T.F., it 'stjonkfabryk' yn 1943
&lt;/gallery&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
* {{EvF|Bergumerdam}}
* {{EvF|Burnzijl}}
}}
[[Kategory:Burgum]]
[[Kategory:Burgumerdaam| ]]
[[Kategory:Dyk yn Fryslân]]
[[Kategory:Sumar]]
[[Kategory:Geografy fan Tytsjerksteradiel]]</text>
      <sha1>bovp7ypsjx2ge0ws4u4wvuwllg3znay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johannes Petrus Hazeu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38250</id>
    <revision>
      <id>1238153</id>
      <parentid>1169251</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T20:17:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1238153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="7qixvzsx0b8bfv4p4lsownrpgq6t3a7" xml:space="preserve">[[Ofbyld:20100516 Emmaplein 1 Groningen NL.jpg|thumb|''Filla (1892) oan it Emmaplein yn [[Grins (stêd)|Grins]] (2010)'']]
[[Ofbyld:Watertoren Coevorden.jpg|thumb|''De [[Wettertoer (Coevorden)|wettertoer]] fan [[Coevorden]] (1914) yn 2006]]

'''Johannes Petrus Hazeu''' ([[Goudswaard]], [[10 maart]] [[1849]] - [[De Haach]], [[1 febrewaris]] [[1926]]), yn fakliteratuer trochgeans '''J.P. Hazeu''' neamd, wie in Nederlânske [[arsjitekt]]. Hy wenne yn [[Grins (stêd)|Grins]] en wurke benammen yn it noarden en easten fan Nederlân. Hazeu ûntwurp ûnder mear filla's en hearehuzen yn [[Drachten]] en Grins, en ek in oantal [[wettertoer|wettertuorren]]. Ferskate bouwurken fan syn hân binne oanwiisd as [[ryksmonumint]].

== Wurk (kar-út) ==
* 1891: Hearehûs oan de [[Praediniussingel]], [[Grins (stêd)|Grins]]
* 1892: Filla oan it Emmaplein, Grins.
* 1895: Filla oan de [[Ubbo Emmiussingel]], Grins
* 1897: [[Wettertoer (Assen Rolderstrjitte)|Wettertoer]] oan de Rolderstrjitte, [[Assen]]
* 1905: [[Wettertoer (Oldenzaal)|Wettertoer]] fan [[Oldenzaal]]
* 1906: [[Noorderbuurt 95 (Drachten)|Boargemasterswente]] oan de Noarderbuert, [[Drachten]]
* 1914: [[Wettertoer (Coevorden)|Wettertoer]] fan [[Coevorden]]

== Sjoch ek ==
* [[List fan Nederlânske arsjitekten]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&amp;id=485527 RCE - Ryksmonumint 485527] (Emmaplein 1, Grins)
* [http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&amp;id=486246 RCE - Ryksmonumint 486246] (Praediniussingel 1, Grins)
* [http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&amp;id=486835 RCE - Ryksmonumint 486835] (Ubbo Emmiussingel 112, Grins)
* [http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&amp;id=499252 RCE - Ryksmonumint 499252] (Noarderbuert 95, [[Drachten]])
* [http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&amp;id=468590 RCE - Ryksmonumint 468590] (Churchilleane 13, Coevorden)
* [http://allegroningers.nl/index.php?task=persoon_detail&amp;option=com_genealogie&amp;Itemid=54&amp;akte_id=801994 AlleGroningers.nl - '' 	Houliksregister Grins 1878, Aktenûmer 145'']
}}

{{commonsBalke|Johannes Petrus Hazeu}}

{{DEFAULTSORT:Hazeu, Johannes Petrus}}
[[Kategory:Nederlânsk arsjitekt]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1849]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1926]]</text>
      <sha1>7qixvzsx0b8bfv4p4lsownrpgq6t3a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44424</id>
    <revision>
      <id>1238146</id>
      <parentid>1238133</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="slpt454hk9g0ngororh4o3xt2ml5z9r" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Dili
| ôfbylding    = Cristo Rei Dili Timor Leste 2.jpg
| ôfbyldingstekst = Kristus-Kening-byld yn Dili
| flagge       = 
| wapen        =
| lân          = [[Ofbyld:Flag of East Timor.svg|20px]] [[East-Timor]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Dili (gemeente)|Dili]]
| bestjoerlike ienheid 2 =
| namme bestjoerlike ienheid 2 =
| ynwennertal  = 277.488 &lt;small&gt;(2023)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 178.62 km2
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 11 m
| koördinaten  = {{Koördinaten|8_34_0_S_125_34_0_E_type:city(60000)_region:TL|8° 33' 31&quot; S 125° 34' 25&quot; E}}
| tiidsône     = [[UTC]]+9
| postkoade    =
| stifting     = [[1520]]
| netnûmer     = +670
| webside      =
| mapname      = East-Timor
| lat_deg = 8 
| lat_min = 34 
| lat_sec =  
| lat_dir = S
| lon_deg = 125 
| lon_min = 34 
| lon_sec =  
| lon_dir = E
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Dili''' is de haadstêd fan [[East-Timor]]. De stêd leit oan 'e noardkust fan it eilân [[Timor]]. Dili is fierwei de kommersjeel en kultuereel wichtichste stêd fan it lân.

Dili waard om 1520 hinne stifte troch de [[Portegal|Portegezen]]. Yn [[1596]] waard Dili haadstêd fan [[Portegeesk Timor]].

== Skiednis ==
Dili waard om 1520 hinne stifte troch [[Portegal]]. Yn 1596 waard Dili de haadstêd fan Portegeesk-Timor.
[[Ofbyld:Monument, Jardim 5 de Maio, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|left|It Yntegraasjemonumint waard yn Dili troch de Yndonezyske autoriteiten boud om de befrijing fan Europeeske bewâld te fieren.]]
Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waard Dili beset troch [[Japan]]. Nei de Twadde Wrâldkriich bleau East-Timor in Portegeeske koloanje. Op 28 novimber 1975 ferklearre East-Timor him ûnôfhinklik fan Portegal. Njoggen dagen letter, op 7 desimber, foelen [[Yndoneezje|Yndonezyske]] troepen Dili binnen. Op 17 july 1976 anneksearre Yndoneezje East-Timor. East-Timor waard de provinsje Timor Timur (yn 'e folksmûle ek wol Timtim neamd) mei Dili as haadstêd.

In part fan 'e befolking fan East-Timor bleau tusken 1975 en 1999 foar ûnôfhinklikens krewearjen en op 12 novimber 1991 foelen Yndonezyske militêren demonstranten oan, wêrby't mear as 250 deaden foelen. Dat waard wrâldnijs neidat Max Stahl filmbylden makke hie. Omdat de filmploech troch de Australyske autoriteiten op befel fan 'e Yndonezyske autoriteiten strang ynspektearre waard, waarden dy opnames oan in Nederlânske sjoernaliste, Saskia Kouwenberg, meijûn dy't se nei [[Austraalje]] smokkele. Yn 1999 kaam East-Timor ûnder tafersjoch fan 'e [[Feriene Naasjes]] te stean. Uteinlik waard Dili op 20 maaie 2002 de haadstêd fan 'e ûnôfhinklike steat East-Timor.

Yn 2006 wiene der op 'e nij ûnrêst as gefolch fan mieningsferskillen binnen it East-Timoreeske leger tusken militêren út it westen en militêren út it easten fan it lân. Yn maart waarden 581 westerske militêren út it leger set, dêr't op 24 april in protest op folge. Dat einige mei in oanfal fan 'e eardere militêren op in merk fan ynwenners út it easten fan it lân. De reboelje duorre fiif dagen. Op 28 april foel it leger de eardere westerske militêren oan en iepene it it fjoer op 'e mannichte. Mear as 100 gebouwen waarden troch it leger fernield en 21.000 minsken flechten út 'e stêd Dili. Nei't de ûnrêst yn 'e rin fan 2006 delbêde wie, bleaune de Feriene Naasjes noch oant 2012 yn it lân oanwêzich.

== Berne yn Dili ==
* [[Marí Alkatiri]] (1949), eardere premier
* [[Fernanda Borges]] (1969)), Partijfoarsitter Partido Unidade Nacional 
* [[Sandra Pires]] (1969), Portugeesk-Eastenrykske sjongster, wennet yn [[Wenen]]
* [[José Ramos Horta]] (16 desimber 1949), presidint fan East-Timor en [[Nobelpriis]]winner
* [[Roque Rodrigues]] (1949), eardere minister fan definsje
* [[Fernando Sylvan]] (1917 - Portegal, 1993), dichter en skriuwer 
 
{{CommonsBalke|Dili}}

[[Kategory:Plak yn East-Timor]]
[[Kategory:Haadstêd yn Aazje]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1520]]</text>
      <sha1>slpt454hk9g0ngororh4o3xt2ml5z9r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238156</id>
      <parentid>1238146</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="l901dvirhxyi2ppfmmt53mz6wabrwu6" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Dili
| ôfbylding    = Cristo Rei Dili Timor Leste 2.jpg
| ôfbyldingstekst = Kristus-Kening-byld yn Dili
| flagge       = 
| wapen        =
| lân          = [[Ofbyld:Flag of East Timor.svg|20px]] [[East-Timor]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Dili (gemeente)|Dili]]
| bestjoerlike ienheid 2 =
| namme bestjoerlike ienheid 2 =
| ynwennertal  = 277.488 &lt;small&gt;(2023)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 178.62 km2
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 11 m
| koördinaten  = {{Koördinaten|8_34_0_S_125_34_0_E_type:city(60000)_region:TL|8° 33' 31&quot; S 125° 34' 25&quot; E}}
| tiidsône     = [[UTC]]+9
| postkoade    =
| stifting     = [[1520]]
| netnûmer     = +670
| webside      =
| mapname      = East-Timor
| lat_deg = 8 
| lat_min = 34 
| lat_sec =  
| lat_dir = S
| lon_deg = 125 
| lon_min = 34 
| lon_sec =  
| lon_dir = E
| ôfbylding99 =
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Dili''' is de haadstêd fan [[East-Timor]]. De stêd leit oan 'e noardkust fan it eilân [[Timor]]. Dili is fierwei de kommersjeel en kultuereel wichtichste stêd fan it lân.

Dili waard om 1520 hinne stifte troch de [[Portegal|Portegezen]]. Yn [[1596]] waard Dili haadstêd fan [[Portegeesk-Timor]].

== Skiednis ==
Dili waard om 1520 hinne stifte troch [[Portegal]]. Yn 1596 waard Dili de haadstêd fan Portegeesk-Timor.
[[Ofbyld:Monument, Jardim 5 de Maio, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|left|It Yntegraasjemonumint waard yn Dili troch de Yndonezyske autoriteiten boud om de befrijing fan Europeeske bewâld te fieren.]]
Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] waard Dili beset troch [[Japan]]. Nei de Twadde Wrâldkriich bleau East-Timor in Portegeeske koloanje. Op 28 novimber 1975 ferklearre East-Timor him ûnôfhinklik fan Portegal. Njoggen dagen letter, op 7 desimber, foelen [[Yndoneezje|Yndonezyske]] troepen Dili binnen. Op 17 july 1976 anneksearre Yndoneezje East-Timor. East-Timor waard de provinsje Timor Timur (yn 'e folksmûle ek wol Timtim neamd) mei Dili as haadstêd.

In part fan 'e befolking fan East-Timor bleau tusken 1975 en 1999 foar ûnôfhinklikens krewearjen en op 12 novimber 1991 foelen Yndonezyske militêren demonstranten oan, wêrby't mear as 250 deaden foelen. Dat waard wrâldnijs neidat Max Stahl filmbylden makke hie. Omdat de filmploech troch de Australyske autoriteiten op befel fan 'e Yndonezyske autoriteiten strang ynspektearre waard, waarden dy opnames oan in Nederlânske sjoernaliste, Saskia Kouwenberg, meijûn dy't se nei [[Austraalje]] smokkele. Yn 1999 kaam East-Timor ûnder tafersjoch fan 'e [[Feriene Naasjes]] te stean. Uteinlik waard Dili op 20 maaie 2002 de haadstêd fan 'e ûnôfhinklike steat East-Timor.

Yn 2006 wiene der op 'e nij ûnrêst as gefolch fan mieningsferskillen binnen it East-Timoreeske leger tusken militêren út it westen en militêren út it easten fan it lân. Yn maart waarden 581 westerske militêren út it leger set, dêr't op 24 april in protest op folge. Dat einige mei in oanfal fan 'e eardere militêren op in merk fan ynwenners út it easten fan it lân. De reboelje duorre fiif dagen. Op 28 april foel it leger de eardere westerske militêren oan en iepene it it fjoer op 'e mannichte. Mear as 100 gebouwen waarden troch it leger fernield en 21.000 minsken flechten út 'e stêd Dili. Nei't de ûnrêst yn 'e rin fan 2006 delbêde wie, bleaune de Feriene Naasjes noch oant 2012 yn it lân oanwêzich.

== Berne yn Dili ==
* [[Marí Alkatiri]] (1949), eardere premier
* [[Fernanda Borges]] (1969)), Partijfoarsitter Partido Unidade Nacional 
* [[Sandra Pires]] (1969), Portugeesk-Eastenrykske sjongster, wennet yn [[Wenen]]
* [[José Ramos Horta]] (16 desimber 1949), presidint fan East-Timor en [[Nobelpriis]]winner
* [[Roque Rodrigues]] (1949), eardere minister fan definsje
* [[Fernando Sylvan]] (1917 - Portegal, 1993), dichter en skriuwer 
 
{{CommonsBalke|Dili}}

[[Kategory:Plak yn East-Timor]]
[[Kategory:Haadstêd yn Aazje]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1520]]</text>
      <sha1>l901dvirhxyi2ppfmmt53mz6wabrwu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sint-Truiden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51044</id>
    <revision>
      <id>1238154</id>
      <parentid>1124643</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>stobbeberjocht ferwidere, plus tekst.</comment>
      <origin>1238154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9775" sha1="0xhsl3301ddryi2re1ztzlmrgta8z89" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Sint-Truiden
| ôfbylding    = Sint-Truiden.jpg
| ôfbyldingstekst = Grutte Merk
| flagge       = Vlag van Sint-Truiden.svg
| wapen        = Wapen van Sint-Truiden.svg
| lân          = {{BE}}
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Limburch (Belgje)|Limburch]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Sint-Truiden]]
| ynwennertal  = 41.987 &lt;small&gt;(01/01/2026)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 107,12 km² &lt;small&lt;(2023)&lt;/small&gt;
| oerflak wetter =
| befolkingstichtens =
| hichte       = 57 m
| koördinaten  =
| postkoade    = 3800
| netnûmer     = 011
| webside      = [https://www.sint-truiden.be sint-truiden.be]
| mapname      = Belgje
| lat_deg = 50 | lat_min = 49 | lat_sec = 0 | lat_dir = N
| lon_deg = 5 | lon_min = 11 | lon_sec = 0 | lon_dir = E
| ôfbylding99 = Sint-Truiden Limburg Belgium Map.png
| ôfbyldingstekst99 = Sint-Truiden yn Belgysk Limburch
}}
'''Sint-Truiden''' (Limburchsk: '' Sintruin'') is in stêd yn 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limburch (Belgyske provinsje)|Limburch]] yn it [[arrondissemint Hasselt]]. De stêd Sint-Truiden hie yn 2025 24.885 ynwenners; de gemeente hie op 1 jannewaris 2026 41.987 ynwenners.

== Namme ==
De âldste wenkearn is Zerkingen, dat al yn 'e 8e iuw yn geskriften neamd waard as ''Sarchinium''. Nei 1100 waard de namme Sint-Truiden wenst, in ferneaming nei nei [[Trudo]], de stifter fan 'e [[Abdij fan Sint-Truiden]].

== Skiednis ==
De skiednis fan Sint-Truiden giet werom oant de [[Romeinske tiid]]. Op it plak fan 'e hjoeddeiske stêd ûntstie doe in lytse delsetting by in krúspunt fan Romeinske diken, letter bekend as Zerkingen. Yn 655 stifte Trudo, nei alle gedachten in lid fan in foaroansteande [[Austraasje|Austrazyske]] famylje, dêr in kleastermienskip. Dy groeide út ta de Abdij fan Sint-Truiden. Trudo waard letter hillich ferklearre, en by syn grêf ûntstie in wichtich [[beafeart]]soard. Troch de stream fan [[pylger]]s kamen ek hannel en ambachten ta bloei, en de delsetting krige de namme ''Oppidum Sancti Trudonis''. Stadichoan ferdwûn de namme Zerkingen en waard de stêd bekend as Sint-Truiden.

Yn 'e [[Karolingen|Karolingyske]] tiid wie Sint-Truiden al in ekonomysk sintrum, sa’t bliken docht út in munt út om 780 mei de namme fan 'e hillige Trudo. Om 950 liet biskop [[Adalbero I fan Metz]] in nije abdijtsjerke bouwe. Yn 'e 11e iuw belibbe de abdij in grutte bloeiperioade en waard in grutte [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] tsjerke boud. Om 'e abdij hinne groeide Sint-Truiden út ta in fersterke stêd mei [[stedsrjochten]]. Yn 1129 waarden de ierden wâlen ferfongen troch stiennen stedsmuorren. De stêd waard ferneamd om har lekkenyndustry en eksportearre stoffen nei ûnder oare [[Dútslân]], [[Ingelân]] en [[Frankryk]].
[[Ofbyld:Sint-Truiden, abdijcomplex, maquette03.jpg|thumb|left|Model fan 'e abdijtsjerke.]]
De abten fan Sint-Trudo hiene lange tiid grutte macht yn 'e stêd. Sy wiene ek ferantwurdlik foar de bou fan ferskate [[parochytsjerke]]n binnen de stedsmuorren. Yn 1227 droech de biskop fan Metz syn rjochten op Sint-Truiden oer oan 'e prinsbiskop fan Luik. Dêrtroch waard Sint-Truiden ien fan 'e 23 &quot;Goede Stêden&quot; fan it [[prinsbisdom Luik]]. Op 'e merk waard in pyldermonumint oprjochte as symboal fan 'e Luikske frijheden. Yn 'e lette [[midsiuwen]] krigen de ambachten mear ynfloed op it stedsbestjoer, mar nei de ferovering troch [[Karel de Stoute]] yn 1467 rekke de stêd yn in tiid fan efterútgong.

Oan 'e ein fan 'e 18e iuw kaam der in ein oan 'e macht fan 'e abdij. Under de [[Luikske Revolúsje]] en de ynfal fan Frânske troepen waarden de abdijbesittingen yn beslach nommen en flechten de abt en de muontsen. Yn 1794 waard Sint-Truiden by de [[Earste Frânske Republyk]] foege. Nei in koarte skoft ûnder it [[Feriene Keninkryk fan 'e Nederlannen]] kaam de stêd yn 1830 ûnder Belgysk bestjoer te stean.
[[Ofbyld:Sint-Truiden Stapelstraat - 186457 - onroerenderfgoed.jpg|thumb|left|Kriichsmonumint.]]
Yn 'e 19e en 20e iuw bloeide Sint-Truiden op 'e nij troch de fruitteelt yn Haspengoa. Yn beide wrâldoarloggen waard de stêd troffen troch ferneatiging, en de Dútsers brûkten de loftmachtbasis fan Sint-Truiden as militêre basis. In grutte brân yn 1975 ferneatige in wichtich part fan 'e abdijgebouwen. By de gemeentlike weryndielingen fan 1971 en 1977 waarden ferskate omlizzende doarpen by Sint-Truiden foege, wêrtroch de gemeente har hjoeddeiske omfang krige.

== Gemeente ==
De gemeente bestiet hjoed-de-dei njonken de stedskearn út noch 14 dielgemeenten. Ek it [[buorskip]] [[Kortenbos]] makket sûnt 1977 diel út fan 'e stêd Sint-Truiden. Yn Sint-Truiden lizze fierder ek de buorskippen [[Bevingen]] en [[Melveren]], dy't noch net mei de stedskearn fergroeid binne. Wol mei de stedskearn fergroeid binne [[Schurhoven]], [[Guvelingen]] en [[Zerkingen]].

=== Dielgemeenten ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
! # !! Namme !! Oerfak&lt;br&gt;(km²) !! Ynwennertal&lt;br&gt;(2025) 
|-
| 1 || align=&quot;left&quot; | Sint-Truiden || 41,51 || 24.885 
|-
| 2 || align=&quot;left&quot; | [[Halmaal]] || 1,68 || 407 
|-
| 3 || align=&quot;left&quot; | [[Wilderen]] || 2,47 || 1.420
|-
| 4 || align=&quot;left&quot; | [[Duras (Sint-Truiden)|Duras]] || 2,83 || 398 
|-
| 5 || align=&quot;left&quot; | [[Gorsem]] || 2,30 || 402 
|-
| 6 || align=&quot;left&quot; | [[Runkelen]] || 1,78 || 394 
|-
| 7 || align=&quot;left&quot; | [[Zepperen]] || 12,25 || 3.667 
|-
| 8 || align=&quot;left&quot; | [[Ordingen]] || 1,73 || 958 
|-
| 9 || align=&quot;left&quot; | [[Brustem]] || 9,08 || 2.771 
|-
| 10 || align=&quot;left&quot; | [[Groot-Gelmen]] || 4,88 || 648 
|-
| 11 || align=&quot;left&quot; | [[Engelmanshoven]] || 0,41 || 441 
|-
| 12 || align=&quot;left&quot; | [[Gelinden]] || 7,08 || 1.486 
|-
| 13 || align=&quot;left&quot; | [[Aalst (Limburg)|Aalst]] || 4,17 || 768 
|-
| 14 || align=&quot;left&quot; | [[Kerkom-bij-Sint-Truiden]] || 4,62 || 607 
|-
| 15 || align=&quot;left&quot; | [[Velm]] || 10,33 || 2.486 
|}

== Demografyske ûntwikkeling ==
De histoaryske gegevens binne op basis fan 'e hjoeddeiske gemeente, ynklusyf de dielgemeenten, lykas dy ûntstie nei de fúzje fan 1 jannewaris 1977.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; text-align: center;&quot;
|+ Befolkingsûntwikkeling fan Sint-Truiden (1831–2026)
! Jier
| '''1831''' || '''1846''' || '''1856''' || '''1866''' || '''1880''' || '''1890''' || '''1900'''
|-
! Ynwennertal
| 14.310 || 17.861 || 17.842 || 17.557 || 19.711 || 21.427 || 23.240
|-
! Groei
| — || +24,8% || -0,1% || -1,6% || +12,3% || +8,7% || +8,5%
|-
! Jier
| '''1910''' || '''1920''' || '''1930''' || '''1947''' || '''1961''' || '''1970''' || '''1981'''
|-
! Ynwennertal
| 25.384 || 25.374 || 27.072 || 30.726 || 33.399 || 35.728 || 36.374
|-
! Groei
| +9,2% || 0,0% || +6,7% || +13,5% || +8,7% || +7,0% || +1,8%
|-
! Jier
| '''1990''' || '''2000''' || '''2010''' || '''2020''' || '''2026'''
|-
! Ynwennertal
| 37.027 || 37.147 || 39.309 || 40.672 || 41.987
|-
! Groei
| +1,8% || +0,3% || +5,8% || +3,5% || +3,2%
|}

== Kultuer ==
Sint-Truiden hat in ryk histoarysk erfgoed en telt twa plakken dy't op 'e [[UNESCO]]-[[Wrâlderfgoed]]list steane: it belfort oan 'e Grutte Merk, as ûnderdiel fan 'e [[Belforten yn België en Frankryk]], en it Sint-Agnesbegynhôf, dat heart ta de [[Begynhoven yn Flaanderen]].

=== Stedhûs en belfort ===
It [[Belfort fan Sint-Truiden]] wie oarspronklik in part fan 'e âlde lekkenhal. It ûnderste diel datearret út 'e 13e iuw; de rest waard yn 1608 boud. Yn 'e 18e iuw waard der in nij stedhûs omhinne boud. It belfort waard yn 2005 opnommen yn 'e UNESCO-list.

=== Begynhôf === 
[[Ofbyld:Begijnhofkerk en vml. kerkhof vanuit het oosten - 373915 - onroerenderfgoed.jpg|thumb|left|Begynhôftsjerke.]]
It [[Sint-Agnesbegynhôf]] waard yn 1258 stifte bûten de stedsmuorren. It bestiet út in tsjerke, wenten en in eardere ynfirmery om in sintraal plein hinne. Yn syn bloeitiid wennen der mear as 200 beginen. Hjoed-de-dei wurdt de Begynhôftsjerke brûkt foar útstallings en konserten.

=== Abdij fan Sint-Trudo ===
Fan 'e yn 756 stifte [[Abdij fan Sint-Truiden]] binne ûnder oare de romaanske krypt en abdijtoer út 'e 11e iuw bewarre bleaun. Ek it barokke poartegebou, de Keizersseal en de Akademyseal binne wichtige ûnderdielen fan it kompleks. Nei in grutte brân yn 1975 waard de abdij yngreven renovearre. Hjoed-de-dei kinne besikers de abdij besjen.  

=== Grutte Merk ===
De Grutte Merk foarmet it histoaryske hert fan 'e stêd en wurdt brûkt foar eveneminten en merken. Hoewol't eartiids wol sein waard dat de Grutte Merk it op ien nei grutste merkplein fan België wie, die letter ûndersyk bliken dat dat net kloppet.

=== Tsjerken ===
Sint-Truiden hat in opfallend grut tal histoaryske tsjerken, ûnder oare:

* de Us-Leaffroutsjerke oan 'e Grutte Merk mei har hege [[Neogotyk|neogoatyske]] toer;
* de romaanske Sint-Gangulfustsjerke;
* de Sint-Piterstsjerke yn Zerkingen;
* de [[barok]]ke Minderbruorretsjerke en de Kapusinerstsjerke;
* en de Basilyk fan Us-Leaffrou fan Kortenbos, in wichtich foarbyld fan barokarsjitektuer yn 'e Súdlike Nederlannen.

Troch de kombinaasje fan romaanske, goatyske, barokke en moderne tsjerkebou jildt Sint-Truiden as ien fan 'e wichtichste erfgoedstêden fan Belgysk Limburch.
=== Musea ===
* [https://www.demindere.be/ Museum de Mindere] (Fransiskusmuseum)
* [https://www.sint-truiden.be/schatkamer-onze-lieve-vrouwekerk Skatkeamer Us-Leaffrouwetsjerke]
* [https://www.visitsinttruiden.be/aanbod/festraetsstudio/ Ferstraetsstudio] (planetarium en in unyk astronomysk oerwurk).
* [https://www.airbase-st-trond.be/ Histoarysk Sintrum Loftmachtbasis Brustem]
* [https://www.pachthof.com/oorlogsmuseum-winter-1944/ Museum Winter 1944]

{{CommonsBalke|Sint-Truiden}}
[[Kategory:Plak yn Limburch (Belgje)]]
[[Kategory:Gemeente yn Limburch (Belgje)]]</text>
      <sha1>0xhsl3301ddryi2re1ztzlmrgta8z89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>It Unsjogge Pykje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57473</id>
    <revision>
      <id>1238168</id>
      <parentid>1147565</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="e7hawjdgj784wa007gj3twpupjcin64" xml:space="preserve">{{Literatuer
| ôfbylding                    = Duckling 03.jpg
| ôfbyldingstekst              = Fan [[Vilhelm Pedersen]]
| ôfbyldingsbreedte            = 
| titel                        = ''It Unsjogge Pykje''
| oarspr. titel                = ''Den Grimme Ælling''
| auteur                       = [[Hans Christian Andersen]]
| taal                         = [[Deensk]]
| foarm                        = [[koart ferhaal]]
| sjenre                       = [[mearke]]
| skreaun                      = 
| 1e publikaasje               = [[1843]], [[Kopenhagen]]
| 1e opfiering                 = 
| oarspr. útjouwer             = [[C.A. Reitzels Forlag]]
| rige                         = 
| foarich diel                 = 
| folgjend diel                = 
| bondel                       = ''Nye Eventyr'' 
| prizen                       = 
| ISBN                         = 
| Fryske titel                 = ''It Unsjogge Pykje''
| publikaasje                  = [[1943]], [[Assen]]
| útjouwer                     = Van Gorcum &amp; Co.
| oersetter                    = [[Douwe Tamminga]]
| prizen oers.                 = 
| ISBN oers.                   = 
}}
'''''It Unsjogge Pykje''''', yn it oarspronklike [[Deensk]]: '''''Den Grimme Ælling''''' ([[Nederlânsk]]: ''Het Lelijke Jonge Eendje''; [[Ingelsk]]: ''The Ugly Duckling''), is in [[mearke]] fan 'e hân fan 'e grutte [[19e iuw|njoggentjinde-iuwske]] [[Denemark|Deenske]] [[skriuwer]] en [[dichter]] [[Hans Christian Andersen]] ([[1805]]-[[1875]]). It waard foar it earst útjûn yn [[1843]], as ûnderdiel fan 'e samling ''Nye Eventyr'' (&quot;Nije Mearkes&quot;), yn 'e mande mei trije oare mearkes (''De Ingel'', ''[[It Gealtsje]]'' en ''De Frijers''). ''It Unsjogge Pykje'' is ien fan Andersen syn bekendste mearkes, dat yn it [[kollektyf ûnthâld]] sterk ferbûn is mei de bylden fan 'e [[The Walt Disney Company|Disney]]-[[tekenfilm]]adaptaasje ''The Ugly Duckling'', út [[1939]]. Yn [[1943]] waard it mearke troch [[Douwe Tamminga]] [[oersetting|oerset]] nei it [[Frysk]] as ûnderdiel fan 'e bondel ''[[Andersen's Folksforhalen en Mearkes]]''. 

==Ynhâld==
It mearke, dat folslein oan Andersen syn eigen fantasij ûntspruten is en yn 't gehiel net op in earder mearke of folksferhaal berêst, fertelt fan in ein dy't in nêst aaien útbriedt. Wylst de oaren allegear al útkommen binne, duorret it mei it lêste en grouste aai mar oan. As dat einlings ek útkomt, blykt it lêste pykje in nuver skepseltsje te wêzen, slongelich en ûnsjoch. It pykje wurdt troch alle oare einen narre en hjitfolge, oant er him úteinlik mar ôfjout om syn heil earne oars te sykjen. Mar wêr't er ek komt, oeral wurdt er wer mei syn lilkens konfrontearre en fuortpesten. Langjend sjocht er grasjeuze swannen oerfleanen. De winter bringt er yn ienlikens en barre omstannichheden troch. Mar as er de oare maityds syn eigen wjerbyld yn it wetter sjocht, docht bliken dat er sels in swan wurden is. Fan dy tiid ôf wurdt er troch in elk priizge om syn skientme en graasje.
[[File:Mute Swan Cygnets detail.jpg|thumb|left|220px|In pear [[swan]]nepykjes.]]

==Betsjutting==
Andersen syn moraal uteret er oan 'e ein fan it mearke as in tins fan 'e jonge swan: ''&quot;It is neat net slim om yn in einehok berne te wêzen, as men mar yn in swanne-aai sitten hat.&quot;'' It liket fierhinne in [[autobiografy]]sk ferhaal te wêzen, want Andersen wie in ûnsjogge [[jonge]] mei in útstykjende [[noas]] en grutte [[foet (lichemsdiel)|fuotten]] dy't yn djippe [[earmoede]] opgroeide, mar him yn syn lettere libben ûntjoech ta in fierd [[skriuwer]] dy't huldige waard troch [[kening]]en. Sûnt de earste útjefte yn [[1843]] is ''It Unsjogge Pykje'' adaptearre ta in ferskaat oan oare media, lykas [[musical]]s, [[ballet]] en fral animaasje, mei dêrûnder twa [[The Walt Disney Company|Disney]]-klassikers (beide mei as titel ''The Ugly Duckling''), in swart-wytferzje út [[1931]], en in kleureferzje út [[1939]].

==Keppelings om utens==
● {{en}}[https://en.wikisource.org/wiki/The_Ugly_Duckling ''It Unsjogge Pykje'' op ''Wikisource'']

{{boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Andersen, Hans Christian}}, ''Andersen's Folksforhalen en Mearkes'', Assen, 1943 (Van Gorcum &amp; Comp. N.V. Utjowers), sûnder ISBN-nûmer.
----
Foar sekundêre boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Ugly_Duckling ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|The Ugly Ducking}}
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

{{DEFAULTSORT:Unsjogge Pykje, It}}
[[Kategory:Literêr wurk fan Hans Christian Andersen]]
[[Kategory:Mearke]]
[[Kategory:Deensktalich koart ferhaal]]
[[Kategory:Koart ferhaal út 1843]]
[[Kategory:Fryske oersetting]]</text>
      <sha1>e7hawjdgj784wa007gj3twpupjcin64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Max Raabe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153828</id>
    <revision>
      <id>1238152</id>
      <parentid>1086593</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T20:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Snypsnaren</comment>
      <origin>1238152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="pdyc9065bj3d73jpb031dx7rnn02e2a" xml:space="preserve">{{Sjonger of muzikant
| ôfbylding                    = Auftritt Max Raabe mit Palast Orchester.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Matthias Otto
| nasjonaliteit                = {{GERnasj}}
| berne                        = [[12 desimber]] [[1962]]
| berteplak                    = [[Lünen]]
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| sjenre                       = jazz
| ynstrumint                   = 
| sjongtaal                    = Dútsk
| grutste hit(s)               = ''Kein Schwein ruft mich an'' (1992) &lt;br&gt; ''Klonen kann sich lohnen'' (2002) &lt;/br&gt;
| jierren aktyf                = 
| prizen                       = 
| webside                      = [https://www.palast-orchester.de/en/news/#content Side Max Raabe en orkest]
}}
'''Max Raabe''' (eins '''Matthias Otto''', berne op [[12 desimber]] [[1962]] yn [[Lünen]], [[Noardryn-Westfalen]]) is in [[Dútsers|Dútsk]] sjonger. Hy is ek orkestlieder fan it troch him mei freonen yn 1986 oprjochte &quot;Palast Orchester&quot;. Raabe studearre fan 1988 oant 1995 [[bariton]]-[[opera]]sang oan de Universität der Künste Berlin.

== Libben ==
Yn syn jongerein song Raabe yn in bernekoar yn Lünen. Letter besocht er in ynternaat yn [[Paderborn]] en yn 1985 ferhûze er nei [[Berlyn]], dêr't er op de Berliner Hochschule der Künste foarmje liet as bariton yn it opera-sjenre. Doe't er studearre rjochte Raabe it Palast Orchester op. Raabe wennet noch jimmeroan yn [[Berlin-Mitte|Berlyn-Mitte]]. 

== Wurkpaad ==
Nei't Raabe yn 1995 ôfstudearre sette er útein mei syn karriêre, somtiden as solist en oars mei syn orkest.&lt;ref&gt;Themenguide Regional (ynternetargyf): Fraachpetear Max Raabe&lt;/ref&gt;   

Raabe spesjalisearre him yn [[jazz]] en it werombringen fan it lûd fan de Dútske dûns- en filmmuzyk út de jierren 1920 en 1930, ek troch it útfieren fan lieten fan de Dútske muzykgroep [[Comedian Harmonists]]. Mei humoristyske foardrachtsjes yn syn karakteristike útspraak mei in tige rôljende &quot;r&quot; riget er yn in stiif oandwaande hâlding de ferskillende muzykstikken oan inoar.

In grutter publyk krige Raabe mei de hit ''Kein Schwein ruft mich an'' (1992), in popsong yn de styl fan de jierren 1920, en in optreden mei syn orkest yn de film ''Der bewegte Mann'' (1994). Njonken syn optredens mei it Palast Orchester lit er ek [[Solist|solistysk]] fan him hearre, hy wurdt dan begelaat troch de pianist en draacht dan eigen komposysjes foar. ​Ek hat er oan klassike produksjes meiwurke lykas yn de [[operette]] ''Im weißen Rößl'' (as Dr. Siedler).

Raabe's repertoire is ryk oan wurk fan joadske komponisten en tekstskriuwers, dy't oant 1933 in grutte ynfloed op de Dútske populêre muzyk hiene. Yn 2010 makke Raabe in toernee troch [[Israel]] mei konserten yn [[Tel Aviv]], [[Jaffa]], [[Jeruzalim]] en [[Haifa]]. Fral de Israeliërs fan Dútske komôf wiene tige út de skroeven oer de konserten. Fan de toernee waard troch Sönke Wortmann in dokumentêre makke, dy't yn 2012 op it 18e Joadske Filmfestival yn [[Berlyn]] en [[Potsdam]] yn premjêre gien. 

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [https://de.wikipedia.org/wiki/Max_Raabe ''Literatur'', op dizze side].
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Max Raabe}}
}}

{{DEFAULTSORT:Raabe, Max}}
[[Kategory:Dútsk komponist]]
[[Kategory:Dútsk sjonger]]
[[Kategory:Dútsk operasjonger]]
[[Kategory:Dútsk jazzartyst]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1962]]</text>
      <sha1>pdyc9065bj3d73jpb031dx7rnn02e2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Omgong fan Frankryk foar froulju</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159761</id>
    <revision>
      <id>1238148</id>
      <parentid>1237055</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>2026</comment>
      <origin>1238148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10490" sha1="hxh893b6qri7e8lbt7dr401uu6ox3jk" xml:space="preserve">{{Sportevenemint
| namme             = Tour de France Femmes
| ôfbylding         =
| ôfbyldingsbreedte = 
| ûnderskrift       = 
| plak              = [[Frankryk]]
| jier              = 
| data              = [[july]]
| sport             = [[hurdfytsen]]
| organisator       = Amaury Sport Organisation
| ferienigings      = 
| lannen            = 
| atleten           = 
| eveneminten       = 
| iepening          = 
| sluting           = 
| earste            = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 1984|1984]]
| lêste             = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2026|2026]]
| folgjende         = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2027|2027]]
}}
De Omgong fan Frankryk (''[[Frânsk]]: Tour de France Femmes'') is in hurdfytswedstriid fan meardere dagen foar [[froulju]] yn [[Frankryk]]. Tusken [[1984]] en [[2009]] wiene der ferskate wedstriden dy 't sjoen waarden as de Omgong fan Frankryk foar froulju. Fan [[2014]] oant en mei [[2021]] waard ûnder de Omgong fan Frankryk foar manlju in wedstriid fan ien dei foar froulju (''La Course'') organisearre troch de [[Amaury Sport Organisation|ASO]]. Fan [[2022]] ôf is der wer in etappekoers fan mear dagen.

==Skiednis==
Yn [[1955]] waard foar ien kear in Omgong fan Frankryk foar froulju ferriden, dêr 't 41 fytsters oan meidiene. De wedstriid bestie út fiif etappen en waard wûn troch [[Millie Robinson]].

===Tour de France féminin &amp; Tour de la CEE féminin===
Fan [[1984]] oant en mei [[1989]] waard de wedstriid ûnder de namme ''Tour de France féminin'' hâlden, op deselde dagen en oer itselde parkoers as de manlju. Direkteur [[Jean-Marie Leblanc]] besleat nei de wedstriid fan 1989 op te hâlden om't it neffens him ekonomysk net rendabel wie. De wedstriid waard fan [[1990]] ôf net mear gelyk mei de manlju ferriden en hjitte oant en mei [[1993]] ''Tour de la CEE féminin''. Dêrnei hold de wedstriid op, om't der problemen wiene mei it oanlûken fan sponsoaren en gaststêden, wêrtroch't der faak lange ferpleatsingen wiene tusken de etappen.

=== Winners Tour de France féminin 1984-1989 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Winner
! Nasjonaliteit
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1984|1984]]
| [[Marianne Martin]] 
|{{USAnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1985|1985]]
| [[Maria Canins]] 
| {{ITAnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1986|1986]]
| [[Maria Canins]] 
| {{ITAnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1987|1987]]
| [[Jeannie Longo]] 
| {{FRAnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1988|1988]]
| [[Jeannie Longo]] 
| {{FRAnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1989|1989]]
| [[Jeannie Longo]]
| {{FRAnasj}}
|}

=== Winners Tour de la CEE féminin 1990-1993 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Winner
! Nasjonaliteit
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1990|1990]]
| [[Catherine Marsal]]
| {{FRAnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1991|1991]]
| [[Astrid Schop]]
| {{NEDnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1992|1992]]
| [[Leontien van Moorsel]]
| {{NEDnasj}}
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar Froulju 1993|1993]]
| [[Heidi Van De Vijver]]
| {{BELnasj}}
|}

=== Winners Tour cycliste féminin 1992-1997 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Winner
! Nasjonaliteit
! Ploech
|-
| 1992
| [[Leontien van Moorsel]] 
| {{NEDnasj}}
| 
|-
| 1993
| [[Leontien van Moorsel]]
| {{NEDnasj}}
| 
|-
| 1994
| [[Valentina Polkhanova]] 
| {{RUSnasj}}
| 
|-
| 1995
| [[Fabiana Luperini]] 
| {{ITAnasj}}
| GS Gelati Sanson
|-
| 1996
| [[Fabiana Luperini]] 
| {{ITAnasj}}
| GS Gelati Sanson
|-
| 1997
| [[Fabiana Luperini]] 
| {{ITAnasj}}
|GS Gelati Sanson
|}

===La Grande Boucle féminine===
Tagelyk waard fan [[1992]] ôf de ''Tour cycliste féminin'' yn augustus organisearre troch [[Pierre Boué]]], in konkurrint fan ''Société du Tour de France''. Yn [[1998]] moast de wedstriid fan namme feroarje, omdat de namme tefolle like op de Omgong fan Frankryk en hjitte fan doe ôf La Grande Boucle féminine (nei ''La Grande Boucle'', de bynamme fan de Omgong fan Frankryk). Mei troch de Festina-affêre by de manlju yn de Tour fan [[Omgong fan Frankryk 1998|1998]] waard it oanlûken fan sponsors allinnich mar dreger. Yn [[2004]] waard de wedstriid net hâlden. Foarhinne telde de omgong tusken de 10 en 15 etappes, mar sûnt [[2005]] noch mar fiif (yn ien regio) en dêrtroch waard de Omgong net mear klassifisearre troch de UCI en krige it in benammen nasjonaal dielnimmersfjild. Yn [[2008]] telde de wedstriid sân etappes op seis dagen en yn [[2009]] bestie de lêste edysje noch út mar fjouwer etappes troch it annulearjen fan de earste trije etappes yn [[Bretagne]]. De winneres fan de lêste edysje, [[Emma Pooley]], grapte dat it noch mar in ''Petite Boucle'' wie yn stee fan in ''Grande Boucle''. Nei't de ''Tour de l'Aude'' in 2010 en de ''Route de France'' yn [[2016]] ophold te bestean, wie de [[Omgong fan Itaalje foar froulju|Giro Donne]] de iennige oerbleaune Grutte Omgong foar froulju.

=== Winners La Grande Boucle féminine 1998-2009 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Winner
! Nasjonaliteit
! Ploech
|-
| 1998
|  [[Edita Pučinskaitė]] 
| {{LTUnasj}}
| 
|-
| 1999
|  [[Diana Žiliūtė]] 
| {{LTUnasj}}
| Acca Due O
|-
| 2000
|  [[Joane Somarriba]] 
| {{ESPnasj}}
| 	Alfa Lum-RSM
|-
| 2001
|  [[Joane Somarriba]]
| {{ESPnasj}}
| 	Alfa Lum-RSM
|-
| 2002
|  [[Zinaida Stahurskaya]] 
| {{BLRnasj}}
| USC Chirio Forno d'Asolo
|-
| 2003
|  [[Joane Somarriba]] 
| {{ESPnasj}}
| Bizkaia-Panda Software-Durango
|-
| colspan=4 align=center bgcolor=&quot;lightgrey&quot;| ''1994 Omgong net organisearre''
|-
| 2005
|  [[Priska Doppmann]] 
| {{SUInasj}}
| 	Univega
|-
| 2006
|  [[Nicole Cooke]] 
| {{GBRnasj}}
| 	Univega
|-
| 2007
|  [[Nicole Cooke]] 
| {{GBRnasj}}
| Raleigh-Lifeforce
|-
| 2008
|  [[Christiane Soeder]] 
| {{AUTnasj}}
| Cervélo Testteam
|-
| 2009
|  [[Emma Pooley]]
| {{GBRnasj}}
| Cervélo Testteam
|}

===La Course===
Nei in petysje fan [[Marianne Vos]], [[Emma Pooley]], [[Kathryn Bertine]] en [[Chrissie Wellington]] waard der op [[27 july]] [[2014]], de lêste dei fan de Omgong fan Frankryk foar manlju, in wedstriid fan ien dei mei de namme ''Omgong fan Frankryk foar froulju'' yntrodusearre. Vos wûn de earste edysje. De earste trije jier waard riden op de ''Champs Élysées'' yn Parys. Yn [[2017]] en [[2018]] wie de wedstriid yn de [[Alpen]], mei oankomst op respektyflik de [[Col d'Izoard]] en [[Le Grand-Bornand]]. Beide edysjes waarden wûn troch [[Annemiek van Vleuten]]. Yn 2019 wie Pau de gast stêd mei wer Vos as winneres. De lêste twa edysjes waarden ferriden by de start fan de Tour yn [[Nice]] en [[Bretagne]]. De lêste edysje yn 2021 waard wûn troch [[Demi Vollering]].

=== Winners La Course 2014-2021===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Winner
! Nasjonaliteit
! Ploech
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2014|2014]] 
| [[Marianne Vos]] 
| {{NEDnasj}}
| Rabo Liv Women
|- 
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2015|2015]] 
| [[Anna van der Breggen]] 
| {{NEDnasj}}
| Rabo Liv Women
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2016|2016]] 
| [[Chloe Hosking]] 
| {{AUSnasj}}
| Wiggle High5
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2017|2017]] 
| [[Annemiek van Vleuten]] 
| {{NEDnasj}}
| Orica-Scott
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2018|2018]] 
| [[Annemiek van Vleuten]] 
| {{NEDnasj}}
| Mitchelton-Scott
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2019|2019]] 
| [[Marianne Vos]]
| {{NEDnasj}}
| CCC-Liv
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2020|2020]] 
| [[Elizabeth Deignan]] 
| {{GBRnasj}}
| Trek-Segafredo
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2021|2021]] 
|  [[Demi Vollering]] 
| {{NEDnasj}}
| 	SD Worx
|}

===Tour de France Femmes===
Op [[12 maaie]] [[2021]] makke de [[Amaury Sport Organisation|ASO]] bekend dat der yn [[2022]] wer in Omgong fan Frankryk foar froulju wêze sil mei de namme ''Tour de France Femmes 2022''. It definitive parkoers waard yn oktober [[2021]] bekend makke: de omgong sil acht dagen duorje, mei de start op de lêste dei foar de manlju op [[24 july]] yn [[Parys]] en de slotrit finisht op [[La Planche des Belles Filles]].

== Tour de France Femmes yn sifers ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Startplak
! Finishplak
! Tal&lt;br&gt;etappes
! Totale&lt;br&gt;ôfstân
! Dielnimmers
! Utfallers
|-
! 2022
| {{Flagge FR}} [[Parys]]
| [[Planche des Belles Filles]]
| 8
| 1.033,6 km 
| 144 
| 35
|-
! 2023
| {{Flagge FR}} [[Clermont-Ferrand]]
| [[Pau (Pyrénées-Atlantiques)|Pau]]
| 8
| 960,4 km
| 154
| 31
|-
! 2024
| {{Flagge NL}} [[Rotterdam]]
| [[Alpe d'Huez]]
| 8
| 946,3 km 
| 153
| 39
|-
! 2025
| {{Flagge FR}} [[Vannes]]
| [[Châtel (Haute-Savoie)|Châtel]]
| 9
| 1.175 km
| 154
| 30
|-
! 2026
| {{Flagge CH}} [[Lausanne]]
| [[Nice]]
| 9
| 1.165 km 
| 154
| 27
|}

=== Winners Tour de France Femmes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Jier
! Winner
! Nasjonaliteit
! Ploech
|-
|[[Omgong fan Frankryk foar froulju 2022|2022]] 
|[[Annemiek van Vleuten]]
|{{NEDnasj}}
|Movistar
|-
|[[Omgong fan Frankryk foar froulju 2023|2023]] 
|[[Demi Vollering]]
|{{NEDnasj}}
|SD Worx
|-
|[[Omgong fan Frankryk foar froulju 2024|2024]] 
|[[Katarzyna Niewiadoma]]
|{{POLnasj}}
|Canyon-SRAM
|-
|[[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]] 
|[[Pauline Ferrand-Prévot]]
|{{FRAnasj}}
|Visma–Lease a Bike
|-
|[[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]] 
|[[Demi Vollering]]
|{{NEDnasj}}
|FDJ United–Suez
|}

=== Fryske Dielnimmers Tour de France Femmes===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Namme
! Jier(ren)
! Ploech
! &lt;small&gt;Posysje&lt;br&gt;algemien&lt;br&gt;klassemint&lt;br&gt;''(Giele Trui)''&lt;/small&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Anouska Koster]]
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2023|2023]]
|rowspan=&quot;2&quot;| Uno X
|40
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2026|2026]]
| 175
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[Anneke Dijkstra]]
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]]
|rowspan=&quot;2&quot;| VolkerWessels
| 103
|-
| [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2026|2026]]
| 162
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
{{Navigaasje Omgong fan Frankryk foar froulju}}

[[Kategory:Hurdfytsen]]
[[Kategory:Omgong fan Frankryk| ]]
[[Kategory:Omgong fan Frankryk foar froulju| ]]
[[Kategory:Sportevenemint yn Frankryk]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 1984]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint opheft yn 1989]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 1990]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint opheft yn 2009]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 2014]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint opheft yn 2021]]
[[Kategory:Weromkearend evenemint ynsteld yn 2022]]</text>
      <sha1>hxh893b6qri7e8lbt7dr401uu6ox3jk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedy:Froulju sûnder side/resultaat</title>
    <ns>4</ns>
    <id>175947</id>
    <revision>
      <id>1238149</id>
      <parentid>1236771</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nij oanmakke siden july 2026 - july 2027 */ +1</comment>
      <origin>1238149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3300" sha1="dkjckswu04k35f4i8h0ykl9p15b4fje" xml:space="preserve">[[Ofbyld:FemalePink.svg|thumb|left|150px|''Dizze list is in ûnderdiel fan it Wikiprojekt [[Wikipedy:Froulju sûnder side|Froulju sûnder side]]'']]
Help mei om safolle mooglik '''&quot;froulike&quot;''' ûnderwerpen te beskriuwen op Wikipedy!&lt;br&gt;
==Skriuwe==
Kies in artikel út de '''[[:Wikipedy:Froulju sûnder side/Nedige siden oer froulju|list fan noch net skreaune ûnderwerpen]]''', skriuw it en foech it ta oan de list mei nij oanmakke siden. Tegearre kinne we de list koarter meitsje! Kinst ek al '''[[Berjocht:Koarte siden oer froulju|besteande koarte artikels]]''' útwreidzje en tafoegje oan de list mei oanfolle siden.

Fielst dy noch wat ûnwis oer it skriuwen fan in side as biografy op Wikipedy sjoch:&lt;br&gt;
* [[Wikipedy:Stikken skriuwe yn Wikipedia-styl|Stikken skriuwe yn Wikipedy-styl]]
* [[Wikipedy:De opbou fan in wikipedy biografy|De opbou fan in wikipedy biografy]]

==Resultatelisten==
Wy hâlde in oersjoch by fan alle artikels dy 't wy skriuwe oer froulju (en frouljurelatearre ûnderwerpen ). Sa kinne we de resultaten byhâlde en telle. Hasto in nij artikel skreaun? Set de namme fan it artikel dan ûnderoan dit oersjoch. Ferjit ek dyn hantekening net. 

===Untwezen===
By de resultaten binne nochal wat wees-siden, dat wol sizze dat hast gjinien der op telâne komt omdat der net linkt wurdt yn oare siden. Tinkst derom dyn artikel, op te nimmen yn de biografy-list, by de ~dei en ~jier (yn gefal fan ferstoarne persoanen ek dy data).

===Taheakje===
Koartsein, taheakje fan it artikel oan de resultatenlist giet sa:&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;# [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2024]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Frankryk edysje 3 - ~~~~ &lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;

'''&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;''' jout oan hoefolle siden der skreaun binne, tusken de '''&lt;nowiki&gt;[[...]]&lt;/nowiki&gt;''' komt de namme fan it skreaune artikel, en de fjouwer tildes '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' jouwe jo hânteken + de datum fan taheakjen.

== Nij oanmakke siden july 2026 - july 2027 ==
# [[Omgong fan Itaalje foar froulju 2026]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Itaalje - [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 5 jul 2026, 09.45 (CEST)
# [[Omgong fan Spanje foar froulju 2026]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Spanje - [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 30 jul 2026, 16.13 (CEST)
# [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2026]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Spanje - [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 9 aug 2026, 19.41 (CEST)

== Oanfolle siden july 2026 - july 2027 ==
# ... : 

== Nij oanmakke mar by it jiskefet setten july 2026 - july 2027 ==
* It kin barre dat in nij oanmakke side net foldocht dit kin wêze om't de frou as it ûnderwerp bygelyks net relevant is foar wikipedy, ''(De bourfrou, fan de bourfrou har bourfrou)'' en derom wiske wurdt. Dy siden komme yn dizze ûndersteande list te stean.
# ... : ''Reden fan wiskjen''
# ... :
# ... :
# ...

== Eardere resultaten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- 
!Jier
!Nije&lt;br&gt;siden
!Siden&lt;br&gt;oanfolle
!Nij oanmakke&lt;br&gt;mar wiske
|- align=&quot;center&quot;
|[[Wikipedy:Froulju sûnder side/argyf1 resultaat|2024-2025]]
|130
|4
|1
|- align=&quot;center&quot;
|[[Wikipedy:Froulju sûnder side/argyf2 resultaat|2025-2026]]
|104
|4
|0
|}

[[Kategory:Froulju sûnder side Resultaten| ]]</text>
      <sha1>dkjckswu04k35f4i8h0ykl9p15b4fje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238150</id>
      <parentid>1238149</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nij oanmakke siden july 2026 - july 2027 */</comment>
      <origin>1238150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3302" sha1="msj3k1qw8u5rctgtyx68gqijmy8xje6" xml:space="preserve">[[Ofbyld:FemalePink.svg|thumb|left|150px|''Dizze list is in ûnderdiel fan it Wikiprojekt [[Wikipedy:Froulju sûnder side|Froulju sûnder side]]'']]
Help mei om safolle mooglik '''&quot;froulike&quot;''' ûnderwerpen te beskriuwen op Wikipedy!&lt;br&gt;
==Skriuwe==
Kies in artikel út de '''[[:Wikipedy:Froulju sûnder side/Nedige siden oer froulju|list fan noch net skreaune ûnderwerpen]]''', skriuw it en foech it ta oan de list mei nij oanmakke siden. Tegearre kinne we de list koarter meitsje! Kinst ek al '''[[Berjocht:Koarte siden oer froulju|besteande koarte artikels]]''' útwreidzje en tafoegje oan de list mei oanfolle siden.

Fielst dy noch wat ûnwis oer it skriuwen fan in side as biografy op Wikipedy sjoch:&lt;br&gt;
* [[Wikipedy:Stikken skriuwe yn Wikipedia-styl|Stikken skriuwe yn Wikipedy-styl]]
* [[Wikipedy:De opbou fan in wikipedy biografy|De opbou fan in wikipedy biografy]]

==Resultatelisten==
Wy hâlde in oersjoch by fan alle artikels dy 't wy skriuwe oer froulju (en frouljurelatearre ûnderwerpen ). Sa kinne we de resultaten byhâlde en telle. Hasto in nij artikel skreaun? Set de namme fan it artikel dan ûnderoan dit oersjoch. Ferjit ek dyn hantekening net. 

===Untwezen===
By de resultaten binne nochal wat wees-siden, dat wol sizze dat hast gjinien der op telâne komt omdat der net linkt wurdt yn oare siden. Tinkst derom dyn artikel, op te nimmen yn de biografy-list, by de ~dei en ~jier (yn gefal fan ferstoarne persoanen ek dy data).

===Taheakje===
Koartsein, taheakje fan it artikel oan de resultatenlist giet sa:&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;# [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2024]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Frankryk edysje 3 - ~~~~ &lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;

'''&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;''' jout oan hoefolle siden der skreaun binne, tusken de '''&lt;nowiki&gt;[[...]]&lt;/nowiki&gt;''' komt de namme fan it skreaune artikel, en de fjouwer tildes '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' jouwe jo hânteken + de datum fan taheakjen.

== Nij oanmakke siden july 2026 - july 2027 ==
# [[Omgong fan Itaalje foar froulju 2026]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Itaalje - [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 5 jul 2026, 09.45 (CEST)
# [[Omgong fan Spanje foar froulju 2026]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Spanje - [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 30 jul 2026, 16.13 (CEST)
# [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2026]], Meardeiske hurdfytswedstriid yn Frankryk - [[Meidogger:FreyaSport|FreyaSport]] ([[Meidogger oerlis:FreyaSport|oerlis]]) 9 aug 2026, 19.41 (CEST)

== Oanfolle siden july 2026 - july 2027 ==
# ... : 

== Nij oanmakke mar by it jiskefet setten july 2026 - july 2027 ==
* It kin barre dat in nij oanmakke side net foldocht dit kin wêze om't de frou as it ûnderwerp bygelyks net relevant is foar wikipedy, ''(De bourfrou, fan de bourfrou har bourfrou)'' en derom wiske wurdt. Dy siden komme yn dizze ûndersteande list te stean.
# ... : ''Reden fan wiskjen''
# ... :
# ... :
# ...

== Eardere resultaten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- 
!Jier
!Nije&lt;br&gt;siden
!Siden&lt;br&gt;oanfolle
!Nij oanmakke&lt;br&gt;mar wiske
|- align=&quot;center&quot;
|[[Wikipedy:Froulju sûnder side/argyf1 resultaat|2024-2025]]
|130
|4
|1
|- align=&quot;center&quot;
|[[Wikipedy:Froulju sûnder side/argyf2 resultaat|2025-2026]]
|104
|4
|0
|}

[[Kategory:Froulju sûnder side Resultaten| ]]</text>
      <sha1>msj3k1qw8u5rctgtyx68gqijmy8xje6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rummikub</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178543</id>
    <revision>
      <id>1238184</id>
      <parentid>1177980</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T04:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karina1204</username>
        <id>59274</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1238184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1697" sha1="g95o0h1x52errc7i4x3huqrufh7rrim" xml:space="preserve">[[File:Rummikub logo.png|thumb|right|Rummikub-logo.]]
[[File:Rummikub Tiles.jpg|thumb|right|Stientsjes en rekjes fan Rummikub.]]
'''Rummikub''' is in set [[spulstien]]tsjes, dy't in dûbbelt pak [[spylkaart]]en mei [[joker]] ferbyldzje. Lykwols binne de kaartkleuren ferfongen troch de kleuren Swart, Rea, Blau, en Giel, mei in swarte joker en in reade joker. is it proprietêre boerdspul dat waard ûntwikkele en ferkocht troch Ephraim Hertzano yn 'e 1950's.

De stienen binne fral betocht foar spultsjes dêr't in protte kaarten foar útlein wurde moatte. It spul wat it meast spile wurdt mei de rummikub-stienen is [[Sabra]]. Dy assosjaasje is sa sterk, dat immen dy't seit &quot;rummikub&quot; te spyljen, ornaris sizze wol dat er Sabra spilet. Lykwols binne der ek oare spullen oanwiisd as goed te spyljen mei rummikubstienen.

== Utwreiding ==
Yn 1997 waard Rummikub XP útbrocht by [[Goliath]], wat trije pakken stienen hat, plus twa jokers. Dat soe betsjutte dat der 158 stientsje binne. Lykwols wurdt der oanjûn dat it 160 stientsje binne, dat dan moatte der fjouwer jokers by wêze. Dizze ferzje had deselde regels.

Der binne ek, ûnder oaren: In ferzje mei 214 stientsjes, foar 8 spilers, en Rummikub Twist, wat oare regels hat foar wat bygelyks it tal jokers. Fierders binne der Junior en Kids ferzjes mei kaartkleuren fan net mear as tsien kaarten.

Yn 2026 krige Longshore Limited de wrâldwide IP-rjochten (ynklusyf it Rummikub-hannelsmerk) oan 'e fysike tabletopferzjes fan Rummikub, útsein Israel, de FS, Kanada en it online spielformaat.

== Wurdearring ==
''Rummikub'' waard yn [[1980]] wurdeare as [[Spiel des Jahres]].

[[Kategory:Stientsjelisspul]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1977]]</text>
      <sha1>g95o0h1x52errc7i4x3huqrufh7rrim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238185</id>
      <parentid>1238184</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T04:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karina1204</username>
        <id>59274</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1238185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1697" sha1="ry5m9fqggy2ep3tb1z124os01i526z8" xml:space="preserve">[[File:Rummikub logo.png|thumb|right|Rummikub-logo.]]
[[File:Rummikub Tiles.jpg|thumb|right|Stientsjes en rekjes fan Rummikub.]]
'''Rummikub''' is in set [[spulstien]]tsjes, dy't in dûbbelt pak [[spylkaart]]en mei [[joker]] ferbyldzje. Lykwols binne de kaartkleuren ferfongen troch de kleuren Swart, Rea, Blau, en Giel, mei in swarte joker en in reade joker. it is proprietêre boerdspul dat waard ûntwikkele en ferkocht troch Ephraim Hertzano yn 'e 1950's.

De stienen binne fral betocht foar spultsjes dêr't in protte kaarten foar útlein wurde moatte. It spul wat it meast spile wurdt mei de rummikub-stienen is [[Sabra]]. Dy assosjaasje is sa sterk, dat immen dy't seit &quot;rummikub&quot; te spyljen, ornaris sizze wol dat er Sabra spilet. Lykwols binne der ek oare spullen oanwiisd as goed te spyljen mei rummikubstienen.

== Utwreiding ==
Yn 1997 waard Rummikub XP útbrocht by [[Goliath]], wat trije pakken stienen hat, plus twa jokers. Dat soe betsjutte dat der 158 stientsje binne. Lykwols wurdt der oanjûn dat it 160 stientsje binne, dat dan moatte der fjouwer jokers by wêze. Dizze ferzje had deselde regels.

Der binne ek, ûnder oaren: In ferzje mei 214 stientsjes, foar 8 spilers, en Rummikub Twist, wat oare regels hat foar wat bygelyks it tal jokers. Fierders binne der Junior en Kids ferzjes mei kaartkleuren fan net mear as tsien kaarten.

Yn 2026 krige Longshore Limited de wrâldwide IP-rjochten (ynklusyf it Rummikub-hannelsmerk) oan 'e fysike tabletopferzjes fan Rummikub, útsein Israel, de FS, Kanada en it online spielformaat.

== Wurdearring ==
''Rummikub'' waard yn [[1980]] wurdeare as [[Spiel des Jahres]].

[[Kategory:Stientsjelisspul]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1977]]</text>
      <sha1>ry5m9fqggy2ep3tb1z124os01i526z8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238189</id>
      <parentid>1238185</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T06:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1238189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1707" sha1="6nhr7erw5jvyh1v50pvghcgxbu42elu" xml:space="preserve">[[File:Rummikub logo.png|thumb|right|Rummikub-logo.]]
[[File:Rummikub Tiles.jpg|thumb|right|Stientsjes en rekjes fan Rummikub.]]
'''Rummikub''' is in set [[spulstien]]tsjes, dy't in dûbbelt pak [[spylkaart]]en mei [[joker]] ferbyldzje. Lykwols binne de kaartkleuren ferfongen troch de kleuren Swart, Rea, Blau, en Giel, mei in swarte joker en in reade joker. It wie ynearsten in boerdspul dat ûntwikkele en ferkocht waard troch Ephraim Hertzano yn 'e 1950-er jierren.

De stienen binne fral betocht foar spultsjes dêr't in protte kaarten foar útlein wurde moatte. It spul wat it meast spile wurdt mei de rummikub-stienen is [[Sabra]]. Dy assosjaasje is sa sterk, dat immen dy't seit &quot;rummikub&quot; te spyljen, ornaris sizze wol dat er Sabra spilet. Lykwols binne der ek oare spullen oanwiisd as goed te spyljen mei rummikubstienen.

== Utwreiding ==
Yn 1997 waard Rummikub XP útbrocht by [[Goliath]], wat trije pakken stienen hat, plus twa jokers. Dat soe betsjutte dat der 158 stientsje binne. Lykwols wurdt der oanjûn dat it 160 stientsje binne, dat dan moatte der fjouwer jokers by wêze. Dizze ferzje had deselde regels.

Der binne ek, ûnder oaren: In ferzje mei 214 stientsjes, foar 8 spilers, en Rummikub Twist, wat oare regels hat foar wat bygelyks it tal jokers. Fierders binne der Junior en Kids ferzjes mei kaartkleuren fan net mear as tsien kaarten.

Yn 2026 krige Longshore Limited de wrâldwide IP-rjochten (ynklusyf it Rummikub-hannelsmerk) oan 'e fysike tabletopferzjes fan Rummikub, útsein Israel, de FS, Kanada en it online spielformaat.

== Wurdearring ==
''Rummikub'' waard yn [[1980]] wurdeare as [[Spiel des Jahres]].

[[Kategory:Stientsjelisspul]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1977]]</text>
      <sha1>6nhr7erw5jvyh1v50pvghcgxbu42elu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frontier Marshal (film út 1934)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192978</id>
    <revision>
      <id>1238169</id>
      <parentid>1235244</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15059" sha1="qvo9vy7338tbzijflzhusql342l7hk8" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Frontier_Marshal_1934_film_poster.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        = 
| ferwizing                = 
| namme                    = ''Frontier Marshal''
| regisseur                = [[Lewis Seiler]]
| produsint                = [[Sol M. Wurtzel]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Stuart Anthony]]&lt;br&gt;[[William M. Conselman]]
| basearre op              = ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'' &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;fan [[Stuart N. Lake]]
| kamerarezjy              = [[Robert H. Planck]]
| muzyk                    = [[Arthur Lange]]
| filmstudio               = [[Fox Film]]
| distribúsje              = [[Fox Film]]
| haadrollen               = [[George O'Brien (akteur)|George O'Brien]]&lt;br&gt; [[Irene Bentley (1904-1965)|Irene Bentley]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[George E. Stone]]&lt;br&gt; [[Alan Edwards (akteur)|Alan Edwards]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[19&amp;nbsp;jannewaris]] [[1934]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[swart-wyt]]-[[langspylfilm]] 
| sjenre                   = [[westernfilm|western]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 66 minuten
| budget                   = 
| opbringst                = 
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Frontier Marshal''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[swart-wyt]]-[[westernfilm|western]] út [[1934]] ûnder [[rezjy]] fan [[Lewis Seiler]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[George O'Brien (akteur)|George O'Brien]] en [[Irene Bentley (1904-1965)|Irene Bentley]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;[[Marshal (plysje)|Marshal]] oan 'e [[Amerikaanske frontier|Amerikaanske ''frontier'']]&quot;. It wie de earste fan trije [[film]]s basearre op it [[boek]] ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'' fan [[Stuart N. Lake]], dat in [[biografy]] fan 'e bekende [[revolverman]] [[Wyatt Earp]] hiet te wêzen. Tsjinwurking troch Earp syn [[widdo]] soarge der lykwols foar dat Earp syn namme yn 'e film ''Frontier Marshal'' net foarkomt. It [[plot|ferhaal]] giet oer in omdoarmjende [[plysjeman]] dy't in wetteleas stedsje binnen riidt en yn konflikt rekket mei de baas dy't dêr de lekkens útdielt.

==Plot==
&lt;small&gt;Boarne: [https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/6565 de plotbeskriuwing (tabblêd ''Synopsis'')] yn 'e filmkatalogus fan it [[Amerikaansk Filmynstitút]] (AFI).&lt;/small&gt;

Begjin [[juny]] [[1890]] wurdt foar de trêde kear yn in [[wike]] in [[postkoets]] ûnderweis nei [[Tombstone (Arizona)]] [[oerfal]]len troch [[masker]]e [[banditen]]. Dêrop konfrontearret [[bankier]] George Reid syn sakepartner, [[boargemaster]] Ben Melton, mei syn fermoeden dat Melton mei de banditen ûnder ien tekken skûlet. Dy [[jûn]]s wurdt Reid troch Melton [[fermoarde]].

Koarte tiid letter arrivearje de [[Joaden|Joadske]] [[winkelman]] David Ruskin, de omdoarmjende âld-[[plysjeman]] Michael Wyatt, en Mary Reid, de dochter fan 'e bankier, yn Tombstone mei in postkoets dy't ûnderweis oerfallen is. Wyatt is op trochreis, dat hy is fan doel om inkeld yn Tombstone te oernachtsjen. Mar wannear't de [[dronken]] [[revolverman]] Ben Murchison in pleatslike [[saloon]] oan grôt [[sjitten|sjit]], grypt Wyatt yn en sjit Murchison de [[revolver]] út 'e hân. Boargemaster Melton biedt him dêrnei it amt fan [[marshal (plysjeman)|marshal]] fan Tombstone oan, en Wyatt giet dêr op yn om't er ûnderweis [[fereale]] rekke is op Mary. Wat er net wit, is dat Melton ek in eachje op har hat.
{{Plotbedjer film}}
De earste test foar Wyatt as marshal komt wannear't Doc Warren, de koelbloedichste moardner fan it hiele [[Amerikaanske Súdwesten]], yn in saloon [[rûzje]] mei him siket. Fan Warren wurdt sein dat er neat om it [[libben]] jout om't er wit dat er mei koarten oan in [[hert]]sykte [[ferstjerre]] sil. Wyatt lit him lykwols net op 'e kop sitte en wint dêrmei it [[respekt]] fan Warren, dy't in [[sterke drank|slokje]] foar harren beiden keapet.

Wyatt merkt al rillegau dat der wat net rjocht doocht mei it [[hâlden en dragen]] fan Melton. Om [[ynformaasje]] oer de boargemaster te krijen, giet er te rie by Queenie LaVerne, in [[skientme|tsjep]] frommeske dat yn har libbensûnderhâld foarsjocht as [[sjongster]] yn in pleatslike saloon. Sy stekt har [[begearte]] foar Wyatt net ûnder stuollen of banken, en as se ienris allinnich binne, besiket se Wyatt om 'e nocht te [[ferlieding|ferlieden]]. As ûnderdiel dêrfan fertelt se him dat se fermoedet dat Melton belutsen is by de rige oerfallen dy't Tombstone teheisteret.

Wylst alle ynwenners fan Tombstone gearkloftsje foar in [[evenemint]] om [[jild]] yn te sammeljen foar de bou fan in [[skoalle]], brekt Murchison út syn [[sel (finzenis)|sel]] en deadet de [[sipier]]. Wyatt fynt neitiid yn 'e hân fan 'e deade sipier de [[horloazjekeatling]] fan Melton. Dat suggerearret dat Melton dejinge wie dy't de sipier fermoarde en Murchison frijlitten hat. As Wyatt Doc Warren helpt wannear't in man besiket en sjit him dea, jout Warren him by wize fan [[tankberens|tank]] in [[brief]] wêryn't bewiis stiet dat Melton de [[heit]] fan Mary Reid fermoarde hat.

Om te sjen wat Melton dwaan soe, hie Wyatt earder al tsjin him sein dat er in oanwizing fûn hie dy't him úteinlik nei de moardner fan 'e sipier liede soe. Wannear't er op basis fan 'e nije ynformaasje út it brief nei Melton ta giet om him te [[arrestearjen]], komt er him dêrby oer it mad wylst er syn eigen [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] berôvet yn tarieding op syn flecht út Tombstone. Wyatt wurdt delslein troch ien fan 'e leden fan 'e [[binde]] fan Melton, wat Melton by steat stelt om it brief en it horloazjekeatling fan him te stellen en ferdwine te litten.

Neitiid skoot Melton Wyatt de [[bankberôving]] op 'e lea. [[Rjochter]] Walters lit Wyatt arrestearje en fêstsette, mar Warren helpt de marshal om út syn eigen sel te ûntsnappen. Wyatt freget Ruskin, mei wa't er ûnderweis yn 'e postkoets [[freonskip|befreone]] rekke is, om Melton foar him yn 'e rekken te hâlden. Ruskin docht dat en harket in [[petear]] ôf wêryn't Murchison fan Melton op hege toan syn oandiel opeasket yn 'e [[opbringst (jild)|opbringst]] fan 'e postkoetsoerfallen en ferskate gefallen fan [[feedieverij]]. Ek fangt Ruskin op dat Mary Reid, dy't nei it beoarderjen fan har heite [[neilittenskip]] yn in postkoets út Tombstone ôfset is, [[ûntfierd]] wurde sil nei de [[ranch]] fan Melton.

Om foar te kommen dat Melton Mary yn 'e macht kriget, oerfalle Wyatt en Warren de postkoets wêryn't Mary reizget. Sy ferkeart yn 'e oertsjûging dat Wyatt in bandyt is en wol neat mei him te krijen hawwe. De beide mannen moatte har tsjin har wil ûntfiere om har mei te krijen nei Queenie LaVerne, op wa't Mary [[jaloerskens|jaloersk]] is. Murchison en ferskate oare trewanten fan Melton, dy't stjoerd binne om Mary út har postkoets te heljen en nei de ranch fan Melton te bringen, komme harren oer it mad en der ûntstiet in [[sjitpartij]]. Wyatt en Warren deadzje alle mannen fan Melton útsein Murchison, dy't troch Wyatt op 'e nij finzen nommen wurdt.

Wyatt makket Murchison wiis dat Melton him ynformaasje trochspile hat oer it plak en de tiid dat Murchison-en-dy Mary har postkoets oerfalle soene. Melton soe Murchison op dy manear út 'e wei romje wollen hawwe, sadat er him syn rjochtlike oandiel yn 'e opbringst fan 'e oerfallen net hoegde te jaan. Murchison yt dat allegearre foar sûkerswiet op en [[ûnthjit]] dat er tsjin Melton [[tsjûge (strafrjocht)|tsjûgje]] sil as it Wyatt slagget om 'e man foar de rjochter te bringen. Underwilens foarmet him yn Tombstone in [[lulk]]e kliber folk dy't Wyatt [[lynchen|lynche]] wol foar it [[banditisme]] en de [[bedragerij]] dêr't er fan beskuldige wurdt. Wyatt en Warren litte Mary efter op 'e noed fan Queenie en witte Murchison fia de efterdoar fan it marshalskantoar wer yn 'e sel te krijen. Dêrnei giet Wyatt ta de foardoar út mei in [[gewear]] yn 'e hân om 'e mannichte te wjerstean en it rjocht op te easkjen om syn [[ûnskuld]] te bewizen. 

Melton berikt it berjocht dat Mary by Queenie LaVerne is, dat hy set dêrhinne om har op te heljen. As er dêr arrivearret, wurdt er lykwols opwachte troch Wyatt en rjochter Walters, dy't him fertelt dat Murchison in folsleine [[bekentenis]] ôflein hat. Dêrop lûkt Melton syn revolver om Wyatt dea te sjitten, mar Queenie stapt yn it paad fan it skot en fangt de [[kûgel]] foar him op. Melton besiket troch it [[finster]] te ûntkommen, mar wurdt delsketten troch Wyatt en falt te pletter. In [[dea|fataal]] [[ferwûne]] Queenie freget Wyatt om in [[tút]], in fersyk dêr't er oan foldocht, wêrnei't se [[glimkjen]]d ferstjert. Neitiid [[oankrûpen|omearmje]] en tútsje Wyatt en Mary inoar tsjin 'e eftergrûn fan 'e [[ûndergeande sinne]].

==Rolferdieling==
[[File:George O'Brien, silent film actor (SAYRE 7091).jpg|right|thumb|160px|[[George O'Brien (akteur)|George O'Brien]].]]
[[File:George E. Stone Bullets or Ballots (1936) 2.jpg|right|thumb|140px|[[George E. Stone]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise'''&amp;nbsp;
|- 
| [[marshal (plysje)|marshal]] Michael Wyatt&lt;br&gt;&lt;small&gt;(basearre op [[Wyatt Earp]])&lt;/small&gt;
| [[George O'Brien (akteur)|George O'Brien]]
|-
| Mary Reid
| [[Irene Bentley (1904-1965)|Irene Bentley]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| David Ruskin
| [[George E. Stone]]
|-
| Doc Warren&lt;br&gt;&lt;small&gt;(basearre op [[Doc Holliday]])&lt;/small&gt;
| [[Alan Edwards (akteur)|Alan Edwards]]
|-
| Queenie LaVerne
| [[Ruth Gillette]]
|-
| Ben Melton
| [[Berton Churchill]]
|-
| George Reid
| [[Frank Conroy (akteur)|Frank Conroy]]
|-
| Ben Murchison
| [[Ward Bond]]
|-
| [[rjochter]] Walters
| [[Edward LeSaint]]
|-
| Pickett
| [[Russell Simpson (akteur)|Russell Simpson]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Boarne===
''Frontier Marshal'' waard basearre op ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'', in [[boek]] fan [[sjoernalist]] en amateur-[[histoarikus]] [[Stuart N. Lake]]. Dat boek hiet in [[biografy]] fan 'e ferneamde [[revolverman]] út it [[Wylde Westen]] [[Wyatt Earp]] te wêzen, dy't skreaun wêze soe neffens de ferhalen dy't Earp sels oan Lake ferteld hie by in stikmannich [[fraachpetear]]en. Letter die bliken (en joech Lake ta) dat er it ferhaal fierhinne sels optocht hie. 

''Wyatt Earp: Frontier Marshal'' wie yn 'e [[1930-er jierren|1930-er]] en [[1940-er jierren]] tige [[populêr]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en winliken wie it dizze 'biografy' dy't Wyatt Earp en syn wichtichste wapenfeit, de [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal]] ynbêde yn it Amerikaanske [[kollektyf ûnthâld]]. Op it boek waarden trije films basearre, wêrfan't ''Frontier Marshal'' de earste wie. Neitiid folgen yn [[1939]] in film mei [[Frontier Marshal (film út 1939)|deselde titel]] en yn [[1946]] ''[[My Darling Clementine (film út 1946)|My Darling Clementine]]''. Dy lêste ferfilming, fan 'e hân fan [[regisseur]] [[John Ford]], is fierwei it bekendst wurden.

Earp syn [[widdo]], [[Josephine Earp]], dy't der alles oan gelegen wie om har eigen [[ferline]] en dat fan har [[oarehelte|man]] silger te behimmeljen, besocht de publikaasje fan it boek fan Lake om 'e nocht tsjin te kearen. Lykwols waard Earp dêryn portrettearre sa't men oannimme mei dat Josephine it sels graach seach: as in ûnferskrokken hanthavener fan [[wet]] en [[iepenbiere oarder]]. Dingen dy't se beslist bûten it boek hâlde woe, lykas har eigen eftergrûn as [[prostituee]] en it feit dat Earp sawol [[bordeel]]hâlder west hie as útbater fan [[saloon]]s dêr't [[gokken|gokt]] waard, kamen der net yn foar.

Nettsjinsteande dat spande Josephine Earp, doe't se gewaar waard dat der in ferfilming fan ''Wyatt Earp: Frontier Marshal'' op til wie, in [[rjochtsaak]] oan tsjin 'e belutsen [[filmstudio]], de [[Fox Film Corporation]], om 'e produksje fan 'e film tsjin te kearen. Se easke, as de ferfilming dochs trochgie, in [[skeafergoeding]] fan $50.000 (in lyts kaptaal yn dy tiid). Neffens har wie de film nammentlik in &quot;ûnautorisearre portrettearring&quot; fan har man silger. Der waard in [[skikking]] troffen, wêrby't de namme fan Wyatt Earp folslein út it [[senario]] skrast waard (om ferfongen te wurden troch &quot;Michael Wyatt&quot;). Ek de [[titel (opskrift)|titel]] fan 'e film waard feroare: ynstee fan ''Wyatt Earp: Frontier Marshal'' waard it koartwei ''Frontier Marshal''.

===Produksje===
''Frontier Marshal'' waard [[regissearre]] troch [[Lewis Seiler]] nei in [[senario]] fan [[Stuart Anthony]] en [[William M. Conselman]]. As [[filmprodusint|produsint]] wie [[Sol M. Wurtzel]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[Fox Film]]. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Robert H. Planck]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Arthur Lange]]. ''Frontier Marshal'' waard fierhinne [[opnamen (film)|opnommen]] yn 'e [[filmstudiokompleks|studio]] yn [[Hollywood]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Frontier Marshal'' waard fersoarge troch [[Fox Film]]. De film gie op [[19&amp;nbsp;jannewaris]] [[1934]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]].

==Trivia==
[[Ward Bond]] is de iennichste [[akteur]] dy't yn alle trije films spilet dy't basearre waarden op it boek ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'' (''Frontier Marshal'' út [[1934]], ''[[Frontier Marshal (film út 1939)|Frontier Marshal]]'' út [[1939]] en ''[[My Darling Clementine (film út 1946)|My Darling Clementine]]'' út [[1946]]). Yn eltse film fertolket er in oare [[rol]].

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/6565 Ynformaasje oer ''Frontier Marshal'' yn 'e filmkatalogus fan it Amerikaanske Filmynstitút (AFI)]
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0025144/ Ynformaasje oer ''Frontier Marshal'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Frontier_Marshal_(1934_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Frontier Marshal'' (film út 1934)}}

[[Kategory:Amerikaanske westernfilm]]
[[Kategory:Amerikaanske swart-wytfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Fox Film]]
[[Kategory:Film fan Lewis Seiler]]
[[Kategory:Film út 1934]]
[[Kategory:Film oer in plysjeman]]
[[Kategory:Film oer dieverij]]
[[Kategory:Film oer moard]]
[[Kategory:Film oer feedieverij]]
[[Kategory:Film oer hertsykte]]
[[Kategory:Werjefte fan Wyatt Earp yn keunst en kultuer]]
[[Kategory:Werjefte fan Doc Holliday yn keunst en kultuer]]
[[Kategory:Film basearre op in non-fiksjewurk]]</text>
      <sha1>qvo9vy7338tbzijflzhusql342l7hk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Omgong fan Frankryk foar froulju 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193078</id>
    <revision>
      <id>1238147</id>
      <parentid>1238095</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Omgong dien</comment>
      <origin>1238147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7800" sha1="gt979231wky2sylhvl9hwvpnxdrzow4" xml:space="preserve">{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid
| namme             = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026&lt;br&gt;''Tour de France Femmes 2026''
| edysje            = 5
| ôfbylding         = 2026 Tour de France Femmes Route.svg
| ôfbyldingsbreedte =
| ûnderskrift       = Rûtekaart fan de Omgong fan Frankryk foar froulju 2026
| rûtekaart         = 
| tiidrek           = [[1 augustus|1]] - [[9 augustus]] [[2026]]
| datum             = 
| startplak         = {{Flagge CH}} [[Lausanne]]
| finishplak        = [[Nice]]
| totale ôfstân     = 1.175 km
| hichtemeters      = 
| gem. faasje       = 
| dielnimmers       = 
| type wedstriid    = 
| etappe            = 8st
| klass1            = Giele trui
| lieder1           = {{Flagge NL}} [[Demi Vollering]]
| klass2            = Griene trui
| lieder2           = {{Flagge NL}} [[Lorena Wiebes]]
| klass3            = Boltsjestrui
| lieder3           = {{Flagge NL}} [[Puck Pieterse]]
| klass4            = Wite trui
| lieder4           = {{Flagge DE}} [[Antonia Niedermaier]]
| klass5            = Ploegen
| lieder5           = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px|border]] UAE Team ADQ
| klass6            = Striidberens
| lieder6           = 
| klass7            = 
| lieder7           = 
| klass8            = 
| lieder8           = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2025|2025]]
| folgjende         = [[Omgong fan Frankryk foar froulju 2027|2027]]
}}De 5e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk foar froulju]]''' waardt hâlden fan [[1 augustus|1]] oant en mei [[9 augustus]] [[2026]]. De Omgong waard wûn troch de Nederlânske hurdfytster [[Demi Vollering]] it wie de twadde kear dat sy de Omgong fan Spanje wûn. Hurdfytster [[Anneke Dijkstra]] fan [[Drachten]] waard 162ste, [[Anouska Koster]] út [[de Westereen]] behelle in 175ste plak.

==Dielnimmende ploegen==
{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{BEL}} AG Insurance-Soudal
* {{GER}} Canyon//SRAM
* {{USA}} EF Education–Oatly
* {{FRA}} FDJ United–Suez
* {{BEL}} Fenix–Premier Tech
* {{USA}} Human Powered Health
* {{GER}} Lidl–Trek
* {{FRA}} Cofidis
* {{ESP}} Laboral Kutxa–Fundación
* {{BEL}} Lotto–Intermarché 
* {{FRA}} Ma Petite Entreprise
|Kolom2=
* {{AUS}} Liv AlUla Jayco
* {{ESP}} Movistar
* {{NED}} Picnic PostNL
* {{NED}} SD Worx–Protime
* {{UAE}} UAE Team ADQ
* {{NOR}} Uno-X
* {{NED}} Visma–Lease a Bike
* {{FRA}} Mayenne Monbana My Pie
* {{FRA}} St. Michel–Preference
* {{NED}} VolkerWessels 
}}

== Startplak en einstreek==
De start is yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Lausanne]], de haadstêd fan it Switserske [[Kanton fan Switserlân|kanton]] [[Vaud]], yn it Frânsktalige part fan Switserlân, oan 'e [[Mar fan Genève]]. It is op trije nei de grutste stêd fan Switserlân. De stêd leit op 495 m hichte, yn in wynbouregio. Lausanne leit 55 kilometer noardeastlik fan [[Genève]]. De einstreek fan de fyfde edysje leit yn [[Nice]] in stêd yn it súdeasten fan Frankryk oan 'e [[Middellânske See]].
{{clear}}
== Etappe-oersjoch ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Datum
! Etappe
! Start –&lt;br&gt;Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|-
| 1 augustus
| 1
| {{Flagge CH}} [[Lausanne]] -&lt;br&gt;  {{Flagge CH}} [[Lausanne]]
|  137 km 
| {{piktogram etappe|flak}}
| {{NED}} [[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{NED}} [[Lorena Wiebes]]
|-
| 2 augustus
| 2
| {{Flagge CH}} [[Aigle]] -&lt;br&gt; {{Flagge CH}} [[Genève]]
|  149 km 
| {{piktogram etappe|flak}}
| {{NED}} [[Lorena Wiebes]]
|-
| 3 augustus
| 3
| {{Flagge CH}} [[Genève]] -&lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Poligny (Jura)|Poligny]]
| 157 km 
| {{piktogram etappe|heuvel}}
| {{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{NOR}} [[Sigrid Ytterhus Haugset]]
|-
| 4 augustus
| 4 
| [[Gevrey-Chambertin]] -&lt;br&gt; [[Dijon]]
| 21 km 
| {{piktogram etappe|tiidrit}}
| {{SUI}} [[Marlen Reusser]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{SUI}} [[Marlen Reusser]]
|-
| 5 augustus
| 5
| [[Mâcon]] -&lt;br&gt; [[Belleville-en-Beaujolais]]
| 140 km 
| {{piktogram etappe|heuvel}}
| {{NED}} [[Demi Vollering]]
|-
| 6 augustus
| 6
| [[Montbrison, Loire|Montbrison]] -&lt;br&gt; [[Tournon-sur-Rhône]]
| 153 km 
| {{piktogram etappe|heuvel}}
| {{MTN}} [[Kimberley Le Court]]
|-
| 7 augustus
| 7
| [[La Voulte-sur-Rhône]] -&lt;br&gt; [[Mont Ventoux]]
| 144 km 
| {{piktogram etappe|berch}}
| {{POL}} [[Katarzyna Niewiadoma]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{POL}} [[Katarzyna Niewiadoma]]
|-
| 8 augustus
| 8
| [[Sisteron]] -&lt;br&gt; [[Nice]]
| 175 km 
| {{piktogram etappe|flak}}
| {{NED}} [[Demi Vollering]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot;|{{NED}} [[Demi Vollering]]
|-
| 9 augustus
| 9
| [[Nice]] -&lt;br&gt; [[Nice]]
| 99 km 
| {{piktogram etappe|berch}}
| {{NED}} [[Demi Vollering]]
|-
! Datum
! Etappe
! Start – Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|}

== Klassemintslieders nei eltse etappe ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;95%&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%;&quot;
! width=&quot;7%&quot; |Etappe
!Winner
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; |'''Giele trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]]
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; |'''Griene trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]]
| bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |'''Bolletsjestrui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |'''Jongerein'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]]
| bgcolor=&quot;#90D0EA&quot; |'''Ploegen'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]]
| bgcolor=&quot;#8fea79&quot; |'''Striidberens'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey green number.svg|20x20px|Grien rêchnûmmer]]
|-
! 1
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#90ee90&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |{{FRA}}&lt;br&gt;[[Océane Mahé]]
| rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{ESP}}&lt;br&gt;[[Paula Blasi]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team ADQ
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{CZE}}&lt;br&gt;[[Nikola Nosková]]
|-
! 2
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; | {{NED}}&lt;br&gt;[[Riejanne Markus]]
|-
! 3
| {{NOR}}&lt;br&gt;[[Sigrid Ytterhus Haugset]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{NOR}}&lt;br&gt;[[Sigrid Ytterhus Haugset]]
| rowspan=&quot;7&quot; bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Puck Pieterse]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;SD Worx–Protime
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{NOR}}&lt;br&gt;[[Sigrid Ytterhus Haugset]]
|-
! 4
| {{SUI}}&lt;br&gt;[[Marlen Reusser]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{SUI}}&lt;br&gt;[[Marlen Reusser]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |''Net útrikt''
|-
! 5
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| rowspan=&quot;5&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GER}}&lt;br&gt;[[Antonia Niedermaier]]
| rowspan=&quot;5&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team ADQ
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
|-
! 6
| {{MTN}}&lt;br&gt;[[Kimberley Le Court]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{FRA}}&lt;br&gt;[[Célia Gery]]
|-
! 7
|{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma]]
|-
! 8
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Loes Adegeest]]
|-
! 9
| {{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]
| bgcolor=&quot;#98fb98&quot; |{{CAN}}&lt;br&gt;[[Isabella Holmgren]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Einklassemint
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; | '''{{NED}}&lt;br&gt;[[Demi Vollering]]'''
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; | '''{{NED}}&lt;br&gt;[[Lorena Wiebes]]'''
| bgcolor=&quot;#FFABBB&quot; | '''{{NED}}&lt;br&gt;[[Puck Pieterse]]'''
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; | '''{{GER}}&lt;br&gt;[[Antonia Niedermaier]]'''
| bgcolor=&quot;#90D0EA&quot; | '''{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team ADQ'''
| bgcolor=&quot;#8fea79&quot; | '''{{POL}}&lt;br&gt;[[Katarzyna Niewiadoma]]'''
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
{{Navigaasje Omgong fan Frankryk foar froulju}}

[[Kategory:Omgong fan Frankryk foar froulju|2026]]
[[Kategory:Barren yn 2026]]</text>
      <sha1>gt979231wky2sylhvl9hwvpnxdrzow4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Eastafrikaanske trap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193348</id>
    <redirect title="Kategory:Afrikaanske grutte trap" />
    <revision>
      <id>1238140</id>
      <parentid>1238100</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T16:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>3660</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Kategory:Afrikaanske grutte trap]]</comment>
      <origin>1238140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="b5ezrcvq6xhbgrg15cek4nr40qlil9r" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:Kategory:Afrikaanske grutte trap]]</text>
      <sha1>b5ezrcvq6xhbgrg15cek4nr40qlil9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart East-Timor</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193357</id>
    <revision>
      <id>1238145</id>
      <parentid>1238131</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>dat wie it tink ik.</comment>
      <origin>1238145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="bx5b3pked5ep979i4z9d77lqbyb2iyo" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = East-Timor
| top          = -7.8
| bottom       = -10.0
| left         = 123.9
| right        = 127.5
| image        = East Timor relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor|Berjocht:Posysjekaart East-Timor]]</text>
      <sha1>bx5b3pked5ep979i4z9d77lqbyb2iyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238155</id>
      <parentid>1238145</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>dit kloppet allegearre wol, neffens my...</comment>
      <origin>1238155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="ahtku09qha97vavxul1kah1fhpq0kvh" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = East-Timor
| top          = -7.8
| bottom       = -10.0
| left         = 123.9
| right        = 127.5
| image        = East Timor adm location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor| ]]</text>
      <sha1>ahtku09qha97vavxul1kah1fhpq0kvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart East-Timor-reliëf</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193360</id>
    <revision>
      <id>1238157</id>
      <parentid>1238132</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>oanmakke</comment>
      <origin>1238157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="suxdvl0xviz5fou5ffffckyuwb9ub3e" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = East-Timor
| top          = -7.8
| bottom       = -10.0
| left         = 123.9
| right        = 127.5
| image        = East Timor relief location map.jpg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart East-Timor| ]]</text>
      <sha1>suxdvl0xviz5fou5ffffckyuwb9ub3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht oerlis:Posysjekaart East-Timor-reliëf</title>
    <ns>11</ns>
    <id>193361</id>
    <revision>
      <id>1238158</id>
      <parentid>1238134</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wurket net. */ Antwurd</comment>
      <origin>1238158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="qp3e3sgye7rcp6f5lrch1c1doylk7at" xml:space="preserve">== Wurket net. ==

Gjin idee wat der mis is, mar krij by Dili de stip net op 'e kaart dêr't er stean moat. Ik ha de kaart fan Yndoneezje brûkt dy't wol wurket. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 9 aug 2026, 09.15 (CEST)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik haw it mei [[:c:File:East_Timor_adm_location_map.svg|dizze blanko kaart]] besocht, en doe died er it wol. Doe haw ik hjir de reliëfkaart wer oanmakke, en dy docht it no ek. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.15 (CEST)</text>
      <sha1>qp3e3sgye7rcp6f5lrch1c1doylk7at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238159</id>
      <parentid>1238158</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <origin>1238159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="695" sha1="fk8t80qpleyvgzipp6rw8d2l59k6a2h" xml:space="preserve">== Wurket net. ==

Gjin idee wat der mis is, mar krij by Dili de stip net op 'e kaart dêr't er stean moat. Ik ha de kaart fan Yndoneezje brûkt dy't wol wurket. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 9 aug 2026, 09.15 (CEST)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik haw it mei [[:c:File:East_Timor_adm_location_map.svg|dizze blanko kaart]] besocht, en doe died er it wol. Doe haw ik hjir de reliëfkaart wer oanmakke, en dy docht it no ek. Ik wit net wat der oan 'e hân wie, mar no wurket it yn elts gefal allegearre wol. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.15 (CEST)</text>
      <sha1>fk8t80qpleyvgzipp6rw8d2l59k6a2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238160</id>
      <parentid>1238159</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <origin>1238160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="baf4a7i83sqn75s2rxkb23buoni3924" xml:space="preserve">== Wurket net. ==

Gjin idee wat der mis is, mar krij by Dili de stip net op 'e kaart dêr't er stean moat. Ik ha de kaart fan Yndoneezje brûkt dy't wol wurket. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 9 aug 2026, 09.15 (CEST)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik haw it mei [[:c:File:East_Timor_adm_location_map.svg|dizze blanko kaart]] besocht, en doe died er it wol. Doe haw ik hjir de reliëfkaart wer oanmakke, en dy docht it no ek. Ik wit net wat der oan 'e hân wie, mar no wurket it yn elts gefal allegearre wol. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.15 (CEST)
:P.S. O, jo hiene it sels al oplost, sjoch ik no. Ja dat ien lyts tekentsje de hiele boel bedjerre kin, it is wat. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.18 (CEST)</text>
      <sha1>baf4a7i83sqn75s2rxkb23buoni3924</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238164</id>
      <parentid>1238160</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T21:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1292" sha1="rsgltzp4jo8pfxtauf8pnt2brjjevyd" xml:space="preserve">== Wurket net. ==
Gjin idee wat der mis is, mar krij by Dili de stip net op 'e kaart dêr't er stean moat. Ik ha de kaart fan Yndoneezje brûkt dy't wol wurket. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 9 aug 2026, 09.15 (CEST)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} Ik haw it mei [[:c:File:East_Timor_adm_location_map.svg|dizze blanko kaart]] besocht, en doe died er it wol. Doe haw ik hjir de reliëfkaart wer oanmakke, en dy docht it no ek. Ik wit net wat der oan 'e hân wie, mar no wurket it yn elts gefal allegearre wol. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.15 (CEST)
:P.S. O, jo hiene it sels al oplost, sjoch ik no. Ja dat ien lyts tekentsje de hiele boel bedjerre kin, it is wat. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.18 (CEST)
::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk}} Ja, mar it ûnnoazele wie dat ik dêr de oarsaak net socht. Ik miende mar wis dat ik earne oars yn it berjocht of yn 'e ynfoboks in fout makke. Soms is it better en lit der wat tiid oer hinne gean. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 9 aug 2026, 23.25 (CEST)</text>
      <sha1>rsgltzp4jo8pfxtauf8pnt2brjjevyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iepenloftmuseum Arnhim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193362</id>
    <redirect title="Nederlânsk Iepenloftmuseum" />
    <revision>
      <id>1238139</id>
      <timestamp>2026-08-09T16:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Nederlânsk Iepenloftmuseum]]</comment>
      <origin>1238139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="a64z54xaas3mz36apxaq77v2ol3co7j" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nederlânsk Iepenloftmuseum]]</text>
      <sha1>a64z54xaas3mz36apxaq77v2ol3co7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Benyn</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193363</id>
    <revision>
      <id>1238142</id>
      <timestamp>2026-08-09T17:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name         = Benyn | top          = 12.6 | bottom       = 6.0° | left         = 0.6 | right        = 4.1 | image        = Benin location map.svg }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}}  [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Benyn| ]]&quot;</comment>
      <origin>1238142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="3b1mlgswkv8weoxzk93hja74fka5fr2" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Benyn
| top          = 12.6
| bottom       = 6.0°
| left         = 0.6
| right        = 4.1
| image        = Benin location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Benyn| ]]</text>
      <sha1>3b1mlgswkv8weoxzk93hja74fka5fr2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238144</id>
      <parentid>1238142</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T17:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="264" sha1="k9khqvfgl7t3w3r2xt9881vihqyi9yv" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
 | name         = Benyn
 | top          = 12.6
 | bottom       = 6.0
 | left         = 0.6
 | right        = 4.1
 | image        = Benin location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Benyn| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9khqvfgl7t3w3r2xt9881vihqyi9yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Berjocht:Posysjekaart Benyn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193364</id>
    <revision>
      <id>1238143</id>
      <timestamp>2026-08-09T17:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Benin]]&quot;</comment>
      <origin>1238143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="62d8etj2z8tx61oxi7wz8yfevm85izc" xml:space="preserve">[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Benin]]</text>
      <sha1>62d8etj2z8tx61oxi7wz8yfevm85izc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blauwe trappen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193365</id>
    <revision>
      <id>1238161</id>
      <timestamp>2026-08-09T21:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | namme                = blauwe trappen | ôfbylding            = Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) female (32483863471).jpg | ôfbyldingsbreedte    = | ôfbyldingstekst      = [[blauwe trap]] (''Eupodotis caerulescens'') | takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |...&quot;</comment>
      <origin>1238161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3019" sha1="4or35np00fudjxzcwnby5xshct5il50" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme                = blauwe trappen
| ôfbylding            = Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) female (32483863471).jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[blauwe trap]] (''Eupodotis caerulescens'')
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4              = [[boppeskift]]:
| namme4               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| takson6              = [[famylje]]:
| namme6               = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
| takson7              = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7               = '''blauwe trappen''' (''Eupodotis'')
| beskriuwer, jier     = [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1839
}}

De '''blauwe trappen''' (''Eupodotis'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan fûgels út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It skaai bestiet út twa [[Soarte (taksonomy)|soarten]] dy't har ferspriedingsgebiet yn [[Afrika]] hawwe: de [[blauwe trap]] (''Eupodotis caerulescens'') en de [[Senegaltrap]] (''Eupodotis senegalensis''). Dizze fûgels hawwe in foarkar foar iepen gerslannen, savannes en drûge strûkgebieten.

Lykas de measte trappen binne de blauwe trappen foar it grutste part oan 'e grûn bûn. Se hawwe in stevich lichem, in lange hals en relatyf lange poaten, dy't geskikt binne foar in libben op 'e grûn. Harren iten bestiet benammen út ynsekten, lidpoatigen, sied en oar plantaardig materiaal. Troch it ferlies fan geskikt leefgebiet troch lânbou en oerbeweiding steane guon populaasjes ûnder druk, mar it skaai as gehiel is wiidferspraat.

De [[typesoarte]] fan it skaai fan 'e blauwe trappen (''Eupodotis'') is de blauwe trap (''Eupodotis caerulescens'').

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Blue Korhaan (Eupodotis caerulescens) male (30200889041).jpg|120px]] || [[blauwe trap]] || ''Eupodotis caerulescens'' || Súdlik Afrika || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/blue-bustard-eupodotis-caerulescens ''Eupodotis caerulescens'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Eupodotis senegalensis1.jpg|120px]] || [[Senegaltrap]] || ''Eupodotis senegalensis'' || Afrika besuden de Sahara || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-bellied-bustard-eupodotis-senegalensis ''Eupodotis senegalensis'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Eupodotis|Blauwe trappen}}
}}
{{DEFAULTSORT:Blauwe trappen}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Blauwe trap| ]]
[[Kategory:Trapfûgel]]</text>
      <sha1>4or35np00fudjxzcwnby5xshct5il50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Frontier Marshal 1939 film poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193366</id>
    <revision>
      <id>1238162</id>
      <timestamp>2026-08-09T21:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>De filmposter fan 'e film ''Frontier Marshal'' út 1939.</comment>
      <origin>1238162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="mcsbdl4cygxwts1pcc9hh7ry5wgf4dx" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
De filmposter fan 'e film ''Frontier Marshal'' út 1939.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht Frijkaam}}</text>
      <sha1>mcsbdl4cygxwts1pcc9hh7ry5wgf4dx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eupodotis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193367</id>
    <redirect title="Blauwe trappen" />
    <revision>
      <id>1238163</id>
      <timestamp>2026-08-09T21:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Blauwe trappen]]</comment>
      <origin>1238163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="gbvt53vr34e28znb3ffjqnrmi4a5bc5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Blauwe trappen]]</text>
      <sha1>gbvt53vr34e28znb3ffjqnrmi4a5bc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frontier Marshal (film út 1939)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193368</id>
    <revision>
      <id>1238165</id>
      <timestamp>2026-08-09T21:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17891" sha1="gpv2cp3bf4i8thuq1yhfjdpx4io26ax" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                =Frontier Marshal 1939 film poster.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = 
| namme                    = ''Frontier Marshal''
| regisseur                = [[Allan Dwan]]
| produsint                = [[Sol M. Wurtzel]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sam Hellman]]
| basearre op              = ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'' &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;fan [[Stuart N. Lake]]
| kamerarezjy              = [[Charles G. Clarke]]
| muzyk                    = [[Samuel Kaylin]]
| filmstudio               = [[20th Century Fox]]
| distribúsje              = [[20th Century Fox]]
| haadrollen               = [[Randolph Scott]]&lt;br&gt; [[Nancy Kelly]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Cesar Romero]]&lt;br&gt; [[Binnie Barnes]]&lt;br&gt; [[John Carradine]]&lt;br&gt; [[Edward Norris]]&lt;br&gt; [[Joe Sawyer]]&lt;br&gt; [[Eddie Foy jr.]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[28&amp;nbsp;july]] [[1939]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[swart-wyt]]-[[langspylfilm]] 
| sjenre                   = [[westernfilm|western]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 71 minuten
| budget                   = 
| opbringst                = 
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Frontier Marshal''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[swart-wyt]]-[[westernfilm]] út [[1939]] ûnder [[rezjy]] fan [[Allan Dwan]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Randolph Scott]] en [[Nancy Kelly]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;[[Marshal (plysje)|Marshal]] oan 'e [[Amerikaanske frontier|Amerikaanske ''frontier'']]&quot;. It wie de twadde fan trije [[film]]s basearre op it [[boek]] ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'' fan [[Stuart N. Lake]], dat in [[biografy]] fan 'e bekende [[revolverman]] [[Wyatt Earp]] hiet te wêzen. ''Frontier Marshal'' wie dêrmei in [[remake]] fan 'e film mei [[Frontier Marshal (film út 1934)|deselde namme]] út [[1934]], dy't ek troch [[filmprodusint|produsint]] [[Sol M. Wurtzel]] makke wie.

==Plot==
&lt;small&gt;Boarne: [https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/7769 de plotbeskriuwing (tabblêd ''Synopsis'')] yn 'e filmkatalogus fan it [[Amerikaansk Filmynstitút]] (AFI).&lt;/small&gt;

Yn 'e [[1880-er jierren]] is Ben Carter de eigner fan it ''Palace of Pleasure'', ien fan 'e grutste [[saloon]]s yn it [[mynbou]]stedsje [[Tombstone (Arizona)]]. Hy is [[razernij|poer]] as syn wichtichste [[konkurrint]], de ''Belle Union'', [[animearfamke]]s út [[Chicago]] oerkomme lit om &quot;syn&quot; [[klandyzje]] te &quot;[[dieverij|stellen]]&quot;. Dêrom fiert er [[Indian Charlie]], ien fan syn [[wurknimmer]]s, [[dronken]], wêrnei't er dyselde de ''Belle Union'' oan grôt [[sjitten|sjitte]] lit. As de [[marshal (plysje)|marshal]] wegeret en gryp yn, docht in nijynkommeling syn wurk foar him. It giet om in eardere [[militêre ferkenning|ferkenner]] foar it [[Amerikaanske Leger]] mei de namme [[Wyatt Earp]]. 

Neitiid biedt [[boargemaster]] Henderson Earp de [[funksje (posysje)|funksje]] fan marshal oan, mar hy slacht it oanbod ôf. Letter wurdt er lykwols troch [[Curly Bill Brocius|Curly Bill]] en oare leden fan 'e [[binde]] fan Carter mei [[geweld]] [[ûntfierd]] nei de [[plato (lânfoarm)|mesa]] bûten Tombstone, dêr't se him in flink [[mishanneling|wan bruien]] jouwe om him syn bemuoienis mei oarmans saken ôf te learen. Dat wurket lykwols averjochts, want troch dat foarfal beslút in [[wrok]]jende Earp it oanbod om marshal te wurden oan te nimmen.
{{Plotbedjer film}}
Neitiid begjint marshal Earp regaad te meitsjen yn Tombstone. Dêrby jaget er Jerry, dy't as [[dûnseresse]] yn ien fan 'e pleatslike saloons wurket, tsjin him yn it harnas as er har trappearret op [[falskspyljen]] by in potsje [[poker]]. De [[revolverman]] en eardere [[dokter]] Doc Halliday ([[sic]]) arrivearret om foar Jerry op te kommen, en besiket Earp om 'e nocht ta in [[duël]] mei de [[revolver]]s te provosearjen. Wannear't Halliday in [[hoastjen|hoastersbui]] kriget dy't sa mâl is dat er himsels net ferdigenje kin, sjocht in oare [[gokken|gokker]], Dan Blackmore, syn kâns skoan om him dea te sjitten. Mar dat plantsje leit Earp daliks it near op, en fan gefolgen wurde hy en Halliday [[freonskip|freonen]], ta [[argewaasje]] fan Jerry.

Sarah Allen, de eardere [[ferloofde]] fan Halliday, arrivearret yn Tombstone nei't se twa jier lang om him socht hat. Halliday hjit har om nei hûs te gean, mei't hy net deselde man is dêr't sy yn [[Illinois]] kundskip oan hie. Sarah leit har dêr net by del en bliuwt yn Tombstone wylst se har op fierdere stappen beriedt. Net folle letter komt [[artyst]] [[Eddie Foy]], in bekende [[sjonger]] en [[dûnser]], yn Tombstone oan foar in stikmannich [[optreden (foarstelling)|optredens]] yn 'e ''Belle Union''. Krekt foar syn earste foarstelling wurdt er lykwols ûntfierd troch Buck Newton, in trewant Carter, en wurdt er twongen om ynstee op te treden yn it ''Palace of Pleasure''. Earp en Halliday rêde Foy, wêrby't Halliday Newton deasjit.

Dy [[jûn]]s rekket Halliday dronken en ferliest er alle [[selsbehearsking]], sadat Earp him [[bewusteleas]] slaan moat. As er syn maat yn dy syn [[hotelkeamer]] op [[bêd]] bringt, fynt er dêr in [[foto]] fan Sarah Allen yn syn [[beurs (jildponge)|beurs]]. Neitiid giet Earp nei Sarah ta en fertelt har dat se net wer nei hûs gean moat, sa't Halliday tsjin har sein hat, om't er wol deeglik [[leafde|om har jout]] en om't er it letterlik [[ferstjerren|bestjerre]] soe as se fuortgie.

Underwilens kriget Jerry der lucht fan dat Earp sels as bewekker meiride sil op 'e [[postkoets]] dy't de folgjende [[goud]]lading [[ferfier]]e sil. Se giet mei dy [[ynformaasje]] nei Carter ta, mei't se wit dat dyselde mei syn binde besykje sil it goud te stellen. Har bedoeling is dat Earp by de [[oerfal]] deasketten wurde sil, mar it plan mislearret trochdat Halliday ek mei de postkoets meireizget om by Sarah wei te kommen. As Carter-en-dy harren wraam op it goud dogge, ûntstiet der in [[sjitpartij]] wêrby't Carter sels omkomt en Halliday [[ferwûne|lichtferwûne]] rekket.

Werom yn Tombstone befellet Earp dat it ''Palace of Pleasure'' ticht moat. Wannear't er dat besiket ôf te twingen, komt it ta in nije sjitpartij mei de leden fan Carter syn binde. Earp sels bliuwt ûnskansearre, mar in jonge [[Meksikanen|Meksikaanske]] [[jonge]], Pablo, wurdt rekke troch in [[ferdwaalde kûgel]]. Mei't de pleatslike dokter fuort is, moat Halliday mei [[tsjinnichheid]] Pablo [[operaasje (genêskunde)|operearje]] om syn [[libben]] te rêden. Dêrby wurdt er assistearre troch Sarah. Wannear't er neitiid de saloon ferlit dêr't de operaasje plakfûn hat, wurdt Halliday út in [[mûklaach]] wei deasketten troch Curly Bill en de oare trewanten fan Carter.

Earp giet efter de binde oan en [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal|befjochtet harren by O.K.-Kraal]], in pleatslike [[feekraal]]. Hy deadet alle bindeleden útsein Curly Bill, dy't it stedsje yn flechtet. Wannear't Curly Bill besiket en sjit Earp fan efteren ôf dea, wurdt er ynstee sels deasketten troch Jerry mei de revolver fan Halliday. Neitiid beslút Sarah om har yn it no feilige Tombstone nei wenjen te setten, wylst Jerry derfoar kiest om it stedsje te ferlitten. Foar't se ôfset, besiket se it [[grêf]] fan Doc Halliday, om [[ôfskie]] te nimmen fan 'e man fan wa't se wier hold.

==Rolferdieling==
[[File:Randolph Scott-publicity.JPG|right|thumb|160px|[[Randolph Scott]].]]
[[File:Nancy Kelly 1955.JPG|right|thumb|160px|[[Nancy Kelly]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Wyatt Earp]]
| [[Randolph Scott]]
|-
| Sarah Allen
| [[Nancy Kelly]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Doc Holliday|Doc Halliday]]
| [[Cesar Romero]]
|-
| Jerry
| [[Binnie Barnes]]
|-
| Ben Carter
| [[John Carradine]]
|-
| Dan Blackmore
| [[Edward Norris]]
|-
| [[Curly Bill Brocius]]
| [[Joe Sawyer]]
|-
| [[Eddie Foy]]
| [[Eddie Foy jr.]]
|-
| [[marshal (plysjeman)|marshal]]
| [[Ward Bond]]
|-
| Pringle
| [[Lon Chaney jr.]]
|-
| Pete
| [[Chris-Pin Martin]]
|-
| Dave Hall
| [[Dell Henderson]]
|-
| [[boargemaster]] Henderson
| [[Harry Hayden]]
|-
| Pablo
| [[Ventura Ybarra]]
|-
| [[Indian Charlie]]
| [[Charles Stevens (akteur)|Charles Stevens]]
|-
| Buck Newton
| [[Tom Tyler]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Boarne===
''Frontier Marshal'' waard basearre op ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'', in [[boek]] fan [[sjoernalist]] en amateur-[[histoarikus]] [[Stuart N. Lake]]. Dat boek hiet in [[biografy]] fan 'e ferneamde [[revolverman]] út it [[Wylde Westen]] [[Wyatt Earp]] te wêzen, dy't skreaun wêze soe neffens de ferhalen dy't Earp sels oan Lake ferteld hie by in stikmannich [[fraachpetear]]en. Letter die bliken (en joech Lake ta) dat er it ferhaal fierhinne sels optocht hie. 

''Wyatt Earp: Frontier Marshal'' wie yn 'e [[1930-er jierren|1930-er]] en [[1940-er jierren]] tige [[populêr]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en winliken wie it dizze 'biografy' dy't Wyatt Earp en syn wichtichste wapenfeit, de [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal]], ynbêde yn it Amerikaanske [[kollektyf ûnthâld]]. Op it boek waarden trije films basearre, wêrfan't ''Frontier Marshal'' de twadde wie. Earder wie der yn [[1934]] al in film ûnder [[Frontier Marshal (film út 1934)|deselde titel]] ferskynd, wylst yn [[1946]] ''[[My Darling Clementine (film út 1946)|My Darling Clementine]]'' útbrocht wurde soe. Dy lêste ferfilming, fan 'e hân fan [[regisseur]] [[John Ford]], is fierwei it bekendste wurden, mar stipe swier op ''Frontier Marshal'' út [[1939]], mei hiele [[sêne]]s dy't frijwol sûnder feroarings op 'e nij [[opnamen (film)|opnommen]] waarden.

Earp syn [[widdo]], [[Josephine Earp]], dy't der alles oan gelegen wie om har eigen [[ferline]] en dat fan har [[oarehelte|man]] silger te behimmeljen, besocht de publikaasje fan it boek fan Lake tsjin te kearen. Dat slagge net, mar de dingen dy't se beslist bûten it boek hâlde woe, lykas har eigen eftergrûn as [[prostituee]] en it feit dat Earp sawol [[bordeel]]hâlder west hie as útbater fan [[saloon]]s dêr't [[gokken|gokt]] wurde koe, waarden troch Lake likegoed út it boek holden.

Yn [[1934]], doe't se gewaar waard dat der in ferfilming fan ''Wyatt Earp: Frontier Marshal'' op til wie, spande Josephine Earp in [[rjochtsaak]] oan tsjin 'e belutsen [[filmstudio]], de [[Fox Film Corporation]], om in [[skeafergoeding]] fan $50.000 te easkjen foar de &quot;ûnautorisearre portrettearring&quot; fan har man silger. Frou Earp wie net samar ien, want se wenne yn [[Los Angeles]] en hie machtige [[freonskip|freonen]] yn 'e [[filmyndustry]], ûnder wa de [[filmprodusint]] [[Cecil B. DeMille]] en [[akteur|filmstjer]] [[Gary Cooper]]. Der waard sadwaande in [[skikking]] troffen, wêrby't de namme fan Wyatt Earp folslein út it [[senario]] skrast waard (om ferfongen te wurden troch &quot;Michael Wyatt&quot;). Ek de [[titel (opskrift)|titel]] fan 'e film waard feroare: ynstee fan ''Wyatt Earp: Frontier Marshal'' waard it koartwei ''Frontier Marshal''.

Doe't der yn [[1939]] in [[remake]] fan 'e film makke wurde soe, kaam Josephine Earp fannijs yn it gewear. Se sleepte de rjochtsopfolger fan 'e Fox Corporation, [[20th Century Fox]], foar de rjochter en easke op 'e nij in skeafergoeding fan $50.000. Op 'e nij waard de kwestje op minlike wize skikt: de studio sei ta de namme fan Wyatt Earp út 'e titel fan 'e film te hâlden (sadat de film op 'e nij koartwei ''Frontier Marshal'' kaam te hjitten). Mar de [[haadpersoan]] kaam diskear wól Wyatt Earp te hjitten, en foar it rjocht om dat te dwaan betelle de studio frou Earp it bedrach fan $5.000, mei dêropta [[royalty]]s út 'e [[opbringst (jild)|opbringst]] fan 'e film. 20th Century Fox feroare de namme fan 'e [[histoarysk]]e [[gokker]] en [[revolverman]] [[Doc Holliday]] yn ''Frontier Marshal'' wol yn &quot;Doc Halliday&quot; om in rjochtsaak fan 'e [[famylje]] Holliday foar te wêzen.

===Produksje===
''Frontier Marshal'' waard [[regissearre]] troch [[Allan Dwan]] nei in [[senario]] fan [[Sam Hellman]]. As [[filmprodusint|produsint]] wie [[Sol M. Wurtzel]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[20th Century Fox]]. Wurtzel wie ek de produsint fan 'e [[Frontier Marshal (film út 1934)|film mei deselde namme]] út [[1934]], dêr't dizze produksje in [[remake]] fan wie. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Charles G. Clarke]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Samuel Kaylin]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Frontier Marshal'' waard fersoarge troch [[20th Century Fox]]. De film gie op [[28&amp;nbsp;july]] [[1939]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. 

==Historisiteit==
Krekt as de oare films dy't basearre waarden op it boek ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'', nimt ''Frontier Marshal'' in loopke mei de wurklikheid. Sa hie [[Wyatt Earp]] ([[1848]]–[[1929]]) yn syn libben gâns [[berop]]pen, mar nea wied er in [[militêre ferkenning|ferkenner]] foar it [[Amerikaanske Leger]]. Ek wied er al mei [[Doc Holliday]] ([[1851]]–[[1887]]) [[freonskip|befreone]] foar't sy tagelyk yn [[Tombstone (Arizona)|Tombstone]] oankamen. De [[bynamme]] &quot;Doc&quot; fan Holliday wie in ferwizing nei it feit dat er fan oarsprong [[toskedokter]] wie, en gjin [[dokter]], sa't de film hawwe wol. Fierders kaam er net út [[Illinois]], mar út [[Georgia]]. Oars as yn 'e film stoar Holliday yn it echt net oan in [[skotwûne]], mar naam er diel oan sawol de [[Sjitpartij by de O.K.-Kraal]] as oan 'e [[Earp Vendetta Ride]] en beswiek er op [[8&amp;nbsp;novimber]] [[1887]] yn [[Glenwood Springs (Kolorado)|Glenwood Springs]] yn [[Colorado]] oan [[tuberkuloaze]] (dêr't yn 'e film nei ferwiisd wurdt mei de hoastersbui).

De [[bruorren]] fan Wyatt Earp, [[Virgil Earp|Virgil]] en [[Morgan Earp|Morgan]], dy't yn it echt sokke wichtige rollen spilen yn 'e foarfallen yn Tombstone, komme yn 'e film net foar. Hoe't de dea fan Doc Holliday yn ''Frontier Marshal'' ôfskildere wurdt, liket lykwols in kombinaasje te wêzen fan 'e (mislearre) [[moardoanslach]] op Virgil Earp op [[28&amp;nbsp;desimber]] [[1881]], wêrby't dyselde út in mûklaach wei delsketten waard doe't er in saloon ferliet, en de [[moard]] op Morgan Earp op [[18&amp;nbsp;maart]] [[1882]]. Wat de [[froulju]] yn 'e film oanbelanget, is it net alhiel dúdlik wa't se foarstelle moatte. Jerry soe in gâns ferwrongen ferzje fan [[Big Nose Kate]] (Mária Izabella Horony, [[1849]]–[[1940]]) wêze kinne, in [[prostituee]] dy't de libbenspartner fan Doc Holliday wie. Sarah Allen soe in ophimmele ferzje wêze kinne fan [[Josephine Earp]] ([[1861]]–[[1944]]). Dyselde wie in eardere prostituee dy't lykwols yn Tombstone in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Earp krige en nea in relaasje mei Holliday hie.

De tsjinstanners fan Wyatt Earp en Doc Holliday binne yn ''Frontier Marshal'' de pleatslike [[saloon]]eigner Ben Carter en syn trewanten. Yn it echt gie it om [[The Cowboys (Cochise County)|The Cowboys]], in bredere [[binde]] sûnder dúdlike lieder, dy't ûnderstipe waard troch in diffuse kloft meistanners. De Sjitpartij by de O.K.-Kraal waard yn it echt útfochten troch Virgil Earp, dy't de pleatslike [[marshal (plysjeman)|marshal]] wie, bystien troch syn bruorren Wyatt en Morgan en Wyatt syn maat Doc Holliday oan 'e iene kant, en fiif fan 'e Cowboys oan 'e oare kant: de bruorren [[Ike Clanton|Ike]] en [[Billy Clanton]], de bruorren [[Frank McLaury|Frank]] en [[Tom McLaury]] en [[Billy Claiborne]]. Billy Clanton en de bruorren McLaury waarden by it treffen deasketten, mar Ike Clanton en Billy Claiborne wisten te ûntkommen.

==Trivia==
*''Frontier Marshal'' is ien fan fjouwer films wêryn't [[Eddie Foy jr.]] de rol fan syn eigen [[heit]] spilet, [[artyst]] [[Eddie Foy]].
*[[Ward Bond]] is de iennichste [[akteur]] dy't yn alle trije films spilet dy't basearre waarden op it boek ''[[Wyatt Earp: Frontier Marshal]]'' (''[[Frontier Marshal (film út 1934)|Frontier Marshal]]'' út [[1934]], ''Frontier Marshal'' út [[1939]] en ''[[My Darling Clementine (film út 1946)|My Darling Clementine]]'' út [[1946]]). Yn eltse film fertolket er in oare [[rol]].

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/7769 Ynformaasje oer ''Frontier Marshal'' yn 'e filmkatalogus fan it Amerikaanske Filmynstitút (AFI)]
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0031346/ Ynformaasje oer ''Frontier Marshal'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Frontier_Marshal_(1939_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Frontier Marshal'' (film út 1939)}}

[[Kategory:Amerikaanske westernfilm]]
[[Kategory:Amerikaanske swart-wytfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan 20th Century Studios]]
[[Kategory:Film fan Allan Dwan]]
[[Kategory:Film út 1939]]
[[Kategory:Film oer in plysjeman]]
[[Kategory:Film oer dieverij]]
[[Kategory:Film oer moard]]
[[Kategory:Film oer poker]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer tuberkuloaze]]
[[Kategory:Werjefte fan Wyatt Earp yn keunst en kultuer]]
[[Kategory:Werjefte fan Doc Holliday yn keunst en kultuer]]
[[Kategory:Film basearre op in non-fiksjewurk]]
[[Kategory:Remake fan in oare film]]</text>
      <sha1>gpv2cp3bf4i8thuq1yhfjdpx4io26ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film fan Allan Dwan</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193369</id>
    <revision>
      <id>1238166</id>
      <timestamp>2026-08-09T21:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="pkzlxhe15z2eunl9k6xqdlaihzemgyk" xml:space="preserve">[[Kategory:Film nei regisseur|Dwan, Allan]]</text>
      <sha1>pkzlxhe15z2eunl9k6xqdlaihzemgyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film út 1939</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193370</id>
    <revision>
      <id>1238167</id>
      <timestamp>2026-08-09T21:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="j09576b8yas68c00uw9uj6p4aef1twe" xml:space="preserve">[[Kategory:Film nei jier|1939]]
[[Kategory:1939]]</text>
      <sha1>j09576b8yas68c00uw9uj6p4aef1twe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kraachtrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193371</id>
    <revision>
      <id>1238171</id>
      <timestamp>2026-08-09T22:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme        = kraachtrap |Ofbyld       = [[Ofbyld:Chlamydotis undulata 250544786.jpg|250px]] |lûd          = |Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai        = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'') |Wittenskiplike namme= Chlamydotis undulata |Beskriuwer, jier= Jose...&quot;</comment>
      <origin>1238171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3932" sha1="ciyrbjyknarg7uc3jjs1nezt2uzgm8i" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = kraachtrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Chlamydotis undulata 250544786.jpg|250px]]
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'')
|Wittenskiplike namme= Chlamydotis undulata
|Beskriuwer, jier= [[Joseph Franz von Jacquin|Jacquin]], 1784
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart     = [[Ofbyld:Houbara bustard.svg|250px]]&lt;small&gt;{{Color box|#916549}} [[stânfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#D97F46}} mooglik ferspriedingsgebiet&lt;br&gt;{{Color box|#FCB561}} mooglik útstoarn
}}
De '''kraachtrap''' (''Chlamydotis undulata'') is in grutte fleanende [[fûgel]] út ’e [[famylje]] fan ’e trapfûgels (''Otididae''). De fûgel waard yn 1784 jildich beskreaun. Ek de [[eastlike kraachtrap]] (''C. macqueenii''), dy't yn [[West-Aazje]] foarkomt, waard yn earste ynstânsje as aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskreaun, mar letter beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e kraachtrap. Sûnt de lêste desinnia wurde se we as twa aparte soarten behannele.

== Skaaimerken ==
De lichemslingte bedraacht 65 oant 75 sm by it mantsje en 55 oant 65 sm by it wyfke, en it gewicht 1,8 oant 3,2 kg by it mantsje en 1,2 oant 1,7 kg by it wyfke.

De kraachtrap hat boppe-oan in sânkleurich fearrekleed mei brune plakken. De hals is blauwich-griis mei in fertikale swarte streek. De rest fan it boarst en de ûnderbúk binne smoarchwyt. De fûgels hawwe wite sierfearren op 'e kroan en ek oan 'e siden fan it lichem, meast ferburgen ûnder de wjukken.

It wyfke is lytser, lichter en minder kontrastearjend fan kleur; de hals is minder swart en de sierfearren binne hast net te sjen.

==Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte komt foar yn drûge kriten en woastinen op 'e [[Kanaryske Eilannen]] en yn [[Noard-Afrika]].

It iten bestiet út sied, sêfte spruten, ynsekten en oare lytse dieren, lykas hagedissen. Se kinne fleane, mar dogge dat leaver net. Se binne goed oanpast oan in libben yn 'e woastyn en kinne in grut part fan harren wetterferlet út it iten helje. Dizze fûgel is foar in part [[trekfûgel]].

De soarte telt twa [[ûndersoarte]]n:

* ''C. u. fuertaventurae'' – de eastlike Kanaryske Eilannen.
* ''C. u. undulata'' – noardlik Afrika.

== Baltsgedrach ==
Yn 'e peartiid besykje de mantsjes de oandacht fan 'e wyfkes te lûken troch mei in opsette kraach en túf om te rinnen.

== Status ==
De grutte fan 'e populaasje wurdt rûsd op 13.000 oant 33.000 folwoeksen yndividuen. De populaasje nimt ôf; jacht wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste oarsaken fan dy efterútgong.

Dêrnjonken wurdt it leefgebiet oeral bedrige troch de oanlis fan diken, elektrisiteitsmêsten, foarsjennings foar toerisme, militêre oefenterreinen, oerbeweiding en mooglik ek troch predaasje fan 'e aaien troch ynfierde sûchdieren.

Dêrfandinne stiet de kraachtrap sûnt 2023 as kwetsber (''Vulnerable'') op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-houbara-chlamydotis-undulata BirdLife, oproppen 9 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/houbus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 9 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 9 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Chlamydotis undulata|Kraachtrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:kraachtrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kraachtrap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]]</text>
      <sha1>ciyrbjyknarg7uc3jjs1nezt2uzgm8i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238175</id>
      <parentid>1238171</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T22:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status */ kt</comment>
      <origin>1238175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3947" sha1="101ijdvd59ej7mvxdcw0px59sko7w47" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = kraachtrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Chlamydotis undulata 250544786.jpg|250px]]
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'')
|Wittenskiplike namme= Chlamydotis undulata
|Beskriuwer, jier= [[Joseph Franz von Jacquin|Jacquin]], 1784
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart     = [[Ofbyld:Houbara bustard.svg|250px]]&lt;small&gt;{{Color box|#916549}} [[stânfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#D97F46}} mooglik ferspriedingsgebiet&lt;br&gt;{{Color box|#FCB561}} mooglik útstoarn
}}
De '''kraachtrap''' (''Chlamydotis undulata'') is in grutte fleanende [[fûgel]] út ’e [[famylje]] fan ’e trapfûgels (''Otididae''). De fûgel waard yn 1784 jildich beskreaun. Ek de [[eastlike kraachtrap]] (''C. macqueenii''), dy't yn [[West-Aazje]] foarkomt, waard yn earste ynstânsje as aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskreaun, mar letter beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e kraachtrap. Sûnt de lêste desinnia wurde se we as twa aparte soarten behannele.

== Skaaimerken ==
De lichemslingte bedraacht 65 oant 75 sm by it mantsje en 55 oant 65 sm by it wyfke, en it gewicht 1,8 oant 3,2 kg by it mantsje en 1,2 oant 1,7 kg by it wyfke.

De kraachtrap hat boppe-oan in sânkleurich fearrekleed mei brune plakken. De hals is blauwich-griis mei in fertikale swarte streek. De rest fan it boarst en de ûnderbúk binne smoarchwyt. De fûgels hawwe wite sierfearren op 'e kroan en ek oan 'e siden fan it lichem, meast ferburgen ûnder de wjukken.

It wyfke is lytser, lichter en minder kontrastearjend fan kleur; de hals is minder swart en de sierfearren binne hast net te sjen.

==Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte komt foar yn drûge kriten en woastinen op 'e [[Kanaryske Eilannen]] en yn [[Noard-Afrika]].

It iten bestiet út sied, sêfte spruten, ynsekten en oare lytse dieren, lykas hagedissen. Se kinne fleane, mar dogge dat leaver net. Se binne goed oanpast oan in libben yn 'e woastyn en kinne in grut part fan harren wetterferlet út it iten helje. Dizze fûgel is foar in part [[trekfûgel]].

De soarte telt twa [[ûndersoarte]]n:

* ''C. u. fuertaventurae'' – de eastlike Kanaryske Eilannen.
* ''C. u. undulata'' – noardlik Afrika.

== Baltsgedrach ==
Yn 'e peartiid besykje de mantsjes de oandacht fan 'e wyfkes te lûken troch mei in opsette kraach en túf om te rinnen.

== Status ==
De grutte fan 'e populaasje wurdt rûsd op 13.000 oant 33.000 folwoeksen yndividuen. De populaasje nimt ôf; jacht wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste oarsaken fan dy efterútgong.

Dêrnjonken wurdt it leefgebiet oeral bedrige troch de oanlis fan diken, elektrisiteitsmêsten, foarsjennings foar toerisme, militêre oefenterreinen, oerbeweiding en mooglik ek troch predaasje fan 'e aaien troch ynfierde sûchdieren.

Dêrfandinne stiet de kraachtrap sûnt 2023 as kwetsber (''Vulnerable'') op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-houbara-chlamydotis-undulata BirdLife, oproppen 9 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/houbus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 9 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 9 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Chlamydotis undulata|Kraachtrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:kraachtrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kraachtrap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]]</text>
      <sha1>101ijdvd59ej7mvxdcw0px59sko7w47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Kraachtrap</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193372</id>
    <revision>
      <id>1238172</id>
      <timestamp>2026-08-09T22:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Chlamydotis|Kraachtrappen}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Trapfûgel]]&quot;</comment>
      <origin>1238172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="t2r5f2w2q8ic4810femv4qmbnif4fyl" xml:space="preserve">{{Commonscat|Chlamydotis|Kraachtrappen}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Trapfûgel]]</text>
      <sha1>t2r5f2w2q8ic4810femv4qmbnif4fyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chlamydotis undulata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193373</id>
    <redirect title="Kraachtrap" />
    <revision>
      <id>1238173</id>
      <timestamp>2026-08-09T22:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Kraachtrap]]</comment>
      <origin>1238173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="3p665yuwmt3kvz1zpufwbzn3bb2eca5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Kraachtrap]]</text>
      <sha1>3p665yuwmt3kvz1zpufwbzn3bb2eca5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sic</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193374</id>
    <revision>
      <id>1238174</id>
      <timestamp>2026-08-09T22:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>read triedsje fuort</comment>
      <origin>1238174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1649" sha1="ng6uukp5bc2ek9ii99qk6tvy5q2j3a8" xml:space="preserve">'''Sic''' ([[útspr.]]: [sik], &quot;syk&quot;) is in [[Latyn]]sk [[bywurd]] mei de betsjutting &quot;alsa&quot;, &quot;sa&quot; of &quot;op dizze wize&quot;. 

Yn moderne [[Westerske wrâld|Westerske]] [[talen]] lykas it [[Frysk]], [[Ingelsk]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]], [[Frânsk]], ensfh. wurdt dit wurd nei in [[sitaat]] tafoege om oan te jaan dat de sitearre [[tekst]] trou oernommen is sa't dy yn 'e boarne oantroffen is, ynklusyf ûngewoane, [[argaysk]]e of foute [[stavering]]seleminten. De bedoeling efter it gebrûk fan dit wurd is om 'e lêzer derfan te bewissigjen dat sokke eleminten net it gefolch binne fan it fout oernimmen fan 'e tekst troch dejinge dy't it sitaat oanhellet, mar ynstee ûnderdiel binne fan it oarspronklike sitaat. &quot;Sic&quot; kin op dy manear ek tafoege wurde oan opmerklike bewearings, ûnlogyske riddenearrings en oare nuverichheden dy't oars troch de lêzer as [[transkripsje (taalkunde)|transkripsjeflaters]] beskôge wurde kinne soene. 

Om oan te jaan dat &quot;sic&quot; gjin ûnderdiel foarmet fan it sitaat sels, wurdt it ornaris tusken rjochte [[heakje]]s pleatst: &quot;[sic]&quot;. Kromme heakjes &quot;(sic)&quot; wurde almeast net brûkt, of it moat wêze dat rjochte heakjes [[typografy]]ske swierrichheden opsmite. De reden dêrfoar is dat kromme heakjes ek yn gewoane teksten brûkt wurde en dus ek ûnderdiel fan it sitaat wêze kinne soene. Rjochte heakjes komme yn gewoane tekst net foar en meitsje dus dúdlik dat wat tuskenfoege is (yn dit gefal it wurd &quot;sic&quot;) los stiet fan 'e tekst.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sic ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Lienwurd út it Latyn]]</text>
      <sha1>ng6uukp5bc2ek9ii99qk6tvy5q2j3a8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238176</id>
      <parentid>1238174</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T22:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1687" sha1="0vel5034wakzcb3ri7iau0w19thm5nz" xml:space="preserve">'''Sic''' ([[útspr.]]: [sik], &quot;syk&quot;) is in [[Latyn]]sk [[bywurd]] mei de betsjutting &quot;alsa&quot;, &quot;sa&quot; of &quot;op dizze wize&quot;. 

Yn moderne [[Westerske wrâld|Westerske]] [[talen]] lykas it [[Frysk]], [[Ingelsk]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]], [[Frânsk]], ensfh. wurdt dit wurd nei in [[sitaat]] tafoege om oan te jaan dat de sitearre [[tekst]] trou oernommen is sa't dy yn 'e boarne oantroffen is, ynklusyf ûngewoane, [[argaysk]]e of foute [[stavering]]seleminten. De bedoeling efter it gebrûk fan dit wurd is om 'e lêzer derfan te bewissigjen dat sokke eleminten net it gefolch binne fan it fout oernimmen fan 'e tekst troch dejinge dy't it sitaat oanhellet, mar ynstee ûnderdiel binne fan it oarspronklike sitaat. &quot;Sic&quot; kin op dy manear ek tafoege wurde oan opmerklike bewearings, ûnlogyske riddenearrings en oare nuverichheden dy't oars troch de lêzer as [[transkripsje (taalkunde)|transkripsjeflaters]] beskôge wurde kinne soene. 

Om oan te jaan dat &quot;sic&quot; gjin ûnderdiel foarmet fan it sitaat sels, wurdt it ornaris tusken rjochte [[heakje]]s pleatst: &quot;[sic]&quot;. Kromme heakjes &quot;(sic)&quot; wurde almeast net brûkt, of it moat wêze dat rjochte heakjes [[typografy]]ske swierrichheden opsmite. De reden dêrfoar is dat kromme heakjes ek yn gewoane teksten brûkt wurde en dus ek ûnderdiel fan it sitaat wêze kinne soene. Rjochte heakjes komme yn gewoane tekst net foar en meitsje dus dúdlik dat wat tuskenfoege is (yn dit gefal it wurd &quot;sic&quot;) los stiet fan 'e tekst.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sic ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Lienwurd út it Latyn]]
[[Kategory:Skriftlike kommunikaasje]]</text>
      <sha1>0vel5034wakzcb3ri7iau0w19thm5nz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238177</id>
      <parentid>1238176</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T22:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1787" sha1="4j6nyldyc9uwqoli21ddwguyrr6zb9y" xml:space="preserve">'''Sic''' ([[útspr.]]: [sik], &quot;syk&quot;) is in [[Latyn]]sk [[bywurd]] mei de betsjutting &quot;alsa&quot;, &quot;sa&quot; of &quot;op dizze wize&quot;. It is in ferkoarte foarm fan ''sic erat scriptum'', dat betsjut: &quot;sa wie it skreaun&quot;.

Yn moderne [[Westerske wrâld|Westerske]] [[talen]] lykas it [[Frysk]], [[Ingelsk]], [[Nederlânsk]], [[Dútsk]], [[Frânsk]], ensfh. wurdt dit wurd nei in [[sitaat]] tafoege om oan te jaan dat de sitearre [[tekst]] trou oernommen is sa't dy yn 'e boarne oantroffen is, ynklusyf ûngewoane, [[argaysk]]e of foute [[stavering]]seleminten. De bedoeling efter it gebrûk fan dit wurd is om 'e lêzer derfan te bewissigjen dat sokke eleminten net it gefolch binne fan it fout oernimmen fan 'e tekst troch dejinge dy't it sitaat oanhellet, mar ynstee ûnderdiel binne fan it oarspronklike sitaat. &quot;Sic&quot; kin op dy manear ek tafoege wurde oan opmerklike bewearings, ûnlogyske riddenearrings en oare nuverichheden dy't oars troch de lêzer as [[transkripsje (taalkunde)|transkripsjeflaters]] beskôge wurde kinne soene. 

Om oan te jaan dat &quot;sic&quot; gjin ûnderdiel foarmet fan it sitaat sels, wurdt it ornaris tusken rjochte [[heakje]]s of blokheakken pleatst: &quot;[sic]&quot;. Kromme heakjes &quot;(sic)&quot; wurde almeast net brûkt, of it moat wêze dat rjochte heakjes [[typografy]]ske swierrichheden opsmite. De reden dêrfoar is dat kromme heakjes ek yn gewoane teksten brûkt wurde en dus ek ûnderdiel fan it sitaat wêze kinne soene. Rjochte heakjes komme yn gewoane tekst net foar en meitsje dus dúdlik dat wat tuskenfoege is (yn dit gefal it wurd &quot;sic&quot;) los stiet fan 'e tekst.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sic ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Lienwurd út it Latyn]]
[[Kategory:Skriftlike kommunikaasje]]</text>
      <sha1>4j6nyldyc9uwqoli21ddwguyrr6zb9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nederdútsk Grifformearde Tsjerke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193375</id>
    <redirect title="Nederlânske Herfoarme Tsjerke" />
    <revision>
      <id>1238180</id>
      <timestamp>2026-08-10T02:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Nederlânske Herfoarme Tsjerke]]</comment>
      <origin>1238180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="gmf4xnj3goowl45xe9y0jbfer2l2dw3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nederlânske Herfoarme Tsjerke]]</text>
      <sha1>gmf4xnj3goowl45xe9y0jbfer2l2dw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Steaten-Generaal fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193376</id>
    <redirect title="Steaten-Generaal fan de Nederlannen" />
    <revision>
      <id>1238181</id>
      <timestamp>2026-08-10T02:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Steaten-Generaal fan de Nederlannen]]</comment>
      <origin>1238181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="hzzo1i9jdvkk5c10dd4ay0kw36trlfc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Steaten-Generaal fan de Nederlannen]]</text>
      <sha1>hzzo1i9jdvkk5c10dd4ay0kw36trlfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ryksdei fan it Hillige Roomske Ryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193377</id>
    <redirect title="Ryksdei (Hillige Roomske Ryk)" />
    <revision>
      <id>1238182</id>
      <timestamp>2026-08-10T02:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ryksdei (Hillige Roomske Ryk)]]</comment>
      <origin>1238182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="72c8qj1hndcht78345x8fttiow02z2g" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ryksdei (Hillige Roomske Ryk)]]</text>
      <sha1>72c8qj1hndcht78345x8fttiow02z2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hûs Sirksena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193378</id>
    <redirect title="Sirksena" />
    <revision>
      <id>1238183</id>
      <timestamp>2026-08-10T02:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Sirksena]]</comment>
      <origin>1238183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="1p8b1rzhhps0gq5rod9umml8apnav1d" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sirksena]]</text>
      <sha1>1p8b1rzhhps0gq5rod9umml8apnav1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eastlike kraachtrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193379</id>
    <revision>
      <id>1238190</id>
      <timestamp>2026-08-10T08:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme        = eastlike kraachtrap |Ofbyld       = [[Ofbyld:MacQueens Bustard in Greater Rann of Kutch, Gujarat, India.jpg|250px]] |lûd          = |Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai        = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'') |Wittenskiplike namme= Chlamydot...&quot;</comment>
      <origin>1238190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5350" sha1="j4p46hiyognx5601wbnfwdpanx4bx9r" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = eastlike kraachtrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:MacQueens Bustard in Greater Rann of Kutch, Gujarat, India.jpg|250px]]
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[kraachtrappen]] (''Chlamydotis'')
|Wittenskiplike namme= Chlamydotis macqueenii
|Beskriuwer, jier= [[John Edward Gray|J.E. Gray]], 1832
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
----
|lânkaart     = [[Ofbyld:ChlamydotisMacqueeniiIUCN2019 2.png|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#008000}} stânfûgel&lt;br&gt;{{Color box|#008000}} wintergast
}}
De '''eastlike kraachtrap''' (''Chlamydotis macqueenii'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') dy't yn West-Aazje foarkomt. Earder waarden de eastlike kraachtrap en de [[Kraachtrap|westlike kraachtrap]] (''C. undulata'') as ien en 'e selde [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge. Neffens de [[IUCN]] giet de soarte sterk yn tal efterút troch ferfolging en ferneatiging fan it leefgebiet. Dêrom wurdt er troch de IUCN yn 'e bedrigingskategory kwetsber (''Vulnerable'') yndield.

== Skaaimerken ==
De eastlike kraachtrap is likernôch 60 sintimeter lang en hat in spanwiidte fan sa'n 140 sintimeter. It wyfke is wat lytser as it mantsje. De fûgel is brún oan 'e boppekant en wyt oan 'e ûnderkant, mei in swarte streek oan 'e siden fan 'e hals.

Hy liket tige op syn nauwe sibbe, de westlike kraachtrap, mar dy ferskilt benammen troch swarte parten yn 'e kopfearren, dy't er ûnder de [[balts]] nei foaren oer de snaffel hingje lit, wylst de eastlike kraachtrap folslein wite kopfearren hat dy't as in plom omheech set wurde. De eastlike kraachtrap hat ek in wat bûntere boppekant op in mear readbrune ûndergrûn.

It seldsum te hearren baltslûd ferskilt ek dúdlik. De eastlike kraagtrap hat in oar, dúdlik fan 'e westlike kraachtrap te ûnderskieden baltslûd.

== Fersprieding en systematyk ==
De soarte hat in fersnipele fersprieding fan [[Egypte]] en it [[Arabyske Skiereilân]] oant [[Mongoalje]] en westlik [[Sina]].

It grutste part fan 'e populaasje bestiet út [[trekfûgel]]s. De populaasjes fan [[Turkmenistan]] en fierder eastlik oerwinterje yn [[Yndia]], [[Pakistan]], [[Iran]] en parten fan it [[Midden-Easten]], wylst de lytsere populaasje fan it Arabyske Skiereilân foar it grutste part út [[stânfûgel]]s bestiet, dy't mooglik by te min iten koarte ôfstannen migrearje.

=== Europa ===
De eastlike kraachtrap is in tige seldsume gast yn Jeropa. 

== Sibskip ==
Earder waard dit takson as in ûndersoarte fan ''C. undulata'' klassifisearre. 

== Libbenswize ==
De fûgel komt foar yn sânwoastinen en oare sânige drûge omjouwings. Hy leit twa oant fjouwer aaien streekrjocht op 'e grûn.

De eastlike kraachtrap is [[omnivoar]] en yt sied, ynsekten en oare lytse dieren.

== Status en bedrigingen ==
De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) beskôget de soarte as kwetsber. De wrâldpopulaasje waard yn 2014 rûsd op mar 50.000–100.000 yndividuen.

De eastlike kraachtrap giet sterk yn tal efterút troch ferneatiging fan it leefgebiet en jacht. Eartiids waarden fûgels yn Pakistan en Iran fongen en nei it Arabyske Skiereilân ferfierd, dêr't se as proaifûgel brûkt wurde by de training fan falkeniersfalken. Yn ferskate lannen fan it Arabyske Skiereilân binne sûnt de ein fan ’e 20e iuw fok- en útsettingsprogramma’s foar de eastlike kraagtrap útfierd. Dêrby binne yn finzenskip fokte fûgels frijlitten om wylde populaasjes te fersterkjen en de efterútgong fan ’e soarte tsjin te gean.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/asian-houbara-chlamydotis-macqueenii BirdLife, oproppen 10 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/macbus1?siteLanguage=nl eBird, oproppen op 10 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/macbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Chlamydotis macqueenii|Eastlike kraachtrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:eastlike kraachtrap}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Kraachtrap]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]]</text>
      <sha1>j4p46hiyognx5601wbnfwdpanx4bx9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chlamydotis macqueenii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193380</id>
    <redirect title="Eastlike kraachtrap" />
    <revision>
      <id>1238191</id>
      <timestamp>2026-08-10T08:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Eastlike kraachtrap]]</comment>
      <origin>1238191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6k8onby0rem34he0eh513k9j4mwrqo4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Eastlike kraachtrap]]</text>
      <sha1>6k8onby0rem34he0eh513k9j4mwrqo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kraachtrappen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193381</id>
    <revision>
      <id>1238192</id>
      <timestamp>2026-08-10T08:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | namme                = kraachtrappen | ôfbylding            = Chlamydotis undulata 250544786.jpg | ôfbyldingsbreedte    = | ôfbyldingstekst      = [[kraachtrap]] (''Chlamydotis undulata'') | takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3              = klasse...&quot;</comment>
      <origin>1238192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="pwi76a7hl09q50cvkr3efulc5zrgxqc" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme                = kraachtrappen
| ôfbylding            = Chlamydotis undulata 250544786.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[kraachtrap]] (''Chlamydotis undulata'')
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme3               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson4              = [[boppeskift]]:
| namme4               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
| takson6              = [[famylje]]:
| namme6               = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
| takson7              = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme7               = '''kraachtrappen''' (''Chlamydotis'')
| beskriuwer, jier     = [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1839
}}
De '''kraachtrappen''' (''Chlamydotis'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan fûgels út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). It skaai bestiet út twa [[Soarte (taksonomy)|soarten]] dy't har ferspriedingsgebiet hawwe yn [[Noard-Afrika]], it [[Midden-Easten]] en [[Sintraal-Aazje|Sintraal-]] oant [[East-Aazje]]: de [[kraachtrap]] (''Chlamydotis undulata'') en de [[eastlike kraachtrap]] (''Chlamydotis macqueenii''). Dizze fûgels hawwe in foarkar foar iepen, drûge leefgebieten lykas sânwoastinen, healwoastinen en drûge steppes.

Yn it ferline waarden de twa soarten faak as ien en deselde soarte behannele. Om't der lykwols dúdlike ferskillen binne yn genetika, it uterlik fan 'e kopfearren, it baltslûd en it ferspriedingsgebiet, binne se troch [[taksonomy]]ske autoriteiten yn twa aparte soarten opspjalte: de [[kraachtrap]] (''Chlamydotis undulata''), dy't foarkomt yn Noard-Afrika en op guon eilannen, en de [[eastlike kraachtrap]] (''Chlamydotis macqueenii''), dy't yn Aazje libbet.

Lykas de measte trappen binne de kraachtrappen foar it grutste part oan 'e grûn bûn. Se binne te werkennen oan harren opfallende, langere fearren oan 'e hals (de &quot;kraach&quot;) dy't se by de [[balts]] fier omheech sette. Harren iten bestiet út ynsekten, sied, lytse reptilen en oar plantaardich of dierlik materiaal. Troch oerbejaging en it ferlies fan geskikt leefgebiet troch agrarysk gebrûk steane de populaasjes yn in soad gebieten ûnder swiere druk.

De [[typesoarte]] fan it skaai fan 'e kraachtrappen (''Chlamydotis'') is de kraachtrap (''Chlamydotis undulata'').

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Houbara035.JPG|120px]] || [[kraachtrap]] || ''Chlamydotis undulata'' || [[Noard-Afrika]] en de [[Kanaryske Eilannen]] || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-houbara-chlamydotis-undulata ''Chlamydotis undulata'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:MacQueens Bustard in Greater Rann of Kutch, Gujarat, India.jpg|120px]] || [[eastlike kraachtrap]] || ''Chlamydotis macqueenii'' || [[Aazje]] (Fragmintearre gebieten fan it [[Midden-Easten]] oant [[Mongoalje]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/asian-houbara-chlamydotis-macqueenii ''Chlamydotis macqueenii'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Chlamydotis|Kraachtrappen}}
}}
{{DEFAULTSORT:kraachtrappen}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kraachtrap| ]]
[[Kategory:Trapfûgel]]</text>
      <sha1>pwi76a7hl09q50cvkr3efulc5zrgxqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chlamydotis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193382</id>
    <redirect title="Kraachtrappen" />
    <revision>
      <id>1238193</id>
      <timestamp>2026-08-10T08:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Kraachtrappen]]</comment>
      <origin>1238193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="2ffj7qfzniytz9wvrkh6dsdunh0b1dp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Kraachtrappen]]</text>
      <sha1>2ffj7qfzniytz9wvrkh6dsdunh0b1dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Etiopyske túftrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193383</id>
    <revision>
      <id>1238194</id>
      <timestamp>2026-08-10T10:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Wurk}} {{Bistesoarte |Namme        = Etiopyske túftrap |Ofbyld       = [[Ofbyld:Eupodotis gindiana -Kenya-8a, crop.jpg|250px]] |lûd          = |Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'') |Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'') |Skaai        = [[túftrappen]] (''Lophotis'') |Wittenskiplike namme= Lophotis gindiana |Beskriuwer,...&quot;</comment>
      <origin>1238194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4461" sha1="jti3n0f4eyqsmr6ypvock39uat0sy0n" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Bistesoarte
|Namme        = Etiopyske túftrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Eupodotis gindiana -Kenya-8a, crop.jpg|250px]]
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[túftrappen]] (''Lophotis'')
|Wittenskiplike namme= Lophotis gindiana
|Beskriuwer, jier= [[Émile Oustalet|Oustalet]], 1881
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart     = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]]
}}
De '''Etiopyske túftrap''' (''Lophotis gindiana'') is in middelgrutte fûgel fan [[East-Afrika]]; [[Somaalje]], [[Etioopje]] en [[Kenia]], dy't ta de famylje fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae'') heart. 
== Skaaimerken ==
De Etiopyske túftrap is in middelgrutte East-Afrikaanske fûgel dy't oant 60 sm heech wurde kin. Yn ferliking mei oare Afrikaanske trappen is dizze soarte relatyf lyts. Mantsjes weagje tusken de 675 en 900 gram.

Folwoeksen mantsjes hawwe in swarte streek dy't fan 'e kiel oant oan it boarst rint. It fearrekleed fan it mantsje is griis of gielbrún, útsein de swarte streek en de donkere ûnderkant fan it lichem. Lykas by de measte trappen is der sprake fan [[Seksuele dimorfy|seksueel dimorfisme]]: mantsjes en wyfkes ferskille yn grutte en yn 'e kleur fan it fearrekleed.

By it wyfke is de streek op 'e kiel minder dúdlik, wylst de grize kleur fan it mantsje is ferfongen troch in ljochtbrune tint. 

De soarte hat syn namme te tankjen oan 'e túf fan it mantsje, dy't by it wyfke ûntbrekt. As de fûgel de wjukken iepenet, wurdt ûnder elke wjuk in grut wyt plak sichtber.

== Taksonomy ==
De Etiopyske túftrap (Lophotis gindiana) heart ta de famylje ''Otididae'' yn it skift fan 'e [[trapeftigen]] (''Otidiformes''). 

It skaai ''Lophotis'' omfettet de [[Saheltúftrap]] (''Lophotis savilei''), de [[Súdafrikaanske túftrap]] (''Lophotis ruficrista'') en de Etiopyske túftrap. Dizze trije soarten wurde bytiden ek as ien soarte beskôge fanwegen harren grutte oerienkomsten yn uterlik en gedrach.

De Etiopyske túftrap wurdt soms ek oantsjut as ''Eupodotis ruficrista gindiana'', in ferwizing nei it skaai dêr't er earder yn pleatst waard doe't er as in [[ûndersoarte]] fan 'e Saheltúftrap beskôge waard. Resinte genetyske analyze wiist in gearfoeging fan it skaai ''Eupodotis'' ôf en beskôget ''Lophotis'' as in eigen evolúsjonêre line bûten ''Eupodotis''.

== Leefgebiet en fersprieding ==
Hoewol't de soarte yn grutte parten fan East-Afrika foarkomt, is er it meast algemien yn Etioopje. Dêr wurdt er yn 'e súdlike regio's eastlik fan 'e [[Grutte Riftdelling]] oantroffen.

De fûgel is in [[stânfûgel]] yn Sûdan, Somaalje, Eritreä, Uganda, Tanzania en Kenia. De Etiopyske túftrap is gjin [[trekfûgel]] en libbet yn toarnich strûklân en drûge stieneftige woastyngebieten.

Yn Kenia jout er de foarkar oan drûge oant healdrûge klimaten en ûntbrekt er yn de fochtiger kuststripe. Oars as in soad oare trappen wurdt er minder faak yn heech gers sjoen; hy hat leaver gebieten mei stieneftige of sânige boaiem. De kleur fan it wyfke soarget foar in poerbêste kamûflaazje.

== Hâlden en dragen ==
Yn finzenskip krije Etiopyske túftrappen ûnder oare mûzen, moalwjirms, imerkes, appel, koal, fynsniene griene planten, trapfûgelpellets en pellets foar jachtfûgels.

Oer it natuerlike dieet yn it wyld is noch mar in bytsje bekend. De fûgels libje meast op 'e grûn en en sitte net op tûken.

Yn 'e peartiid yn 'e maitiid en simmer fiere de mantsjes opfallende loftbaltsen út om troch in wyfke keazen te wurden. It mantsje fljocht oant likernôch 30 meter omheech, hâldt dan yn 'e loft stil en lit him mei ynklapte wjukken nei ûnderen falle. Krekt foardat er de grûn rekket, spriedt er de wjukken wer iepen en komt er del.

Utsein by de balts binne sawol mantsjes as wyfkes net in soad yn 'e loft te sjen en rinne se by noed leaver fuort.

Fan in wyfke yn finzenskip is waarnommen dat se har krekt útkommen piken ûnder de wjuk meinimt om se nei in oare plak te ferhûzjen. Se droech hieltyd mar ien pyk tagelyk en liet dy op it winske plak wer falle. It is net bekend oft dit gedrach algemien is foar de soarte.

Wyfkes lizze ien of twa aaien. It nêst leit fuort op 'e grûn.

== Status ==
De soarte wurdt troch de IUCN as net bedrige (Least Concern) beskôge</text>
      <sha1>jti3n0f4eyqsmr6ypvock39uat0sy0n</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>