Nederlânsk

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nederlânsk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2483</id>
    <revision>
      <id>1238281</id>
      <parentid>1237958</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */ minus fout kaartsje (sjoch oerlis)</comment>
      <origin>1238281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59787" sha1="g1u7v1ygnymqi3oeg8ej2yd32tolp1b" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks taal
| namme           = Nederlânsk
| oare namme(n)   = 
| eigen namme     = ''Nederlands''
| lânseigen yn    = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]
| tal sprekkers   = 19 miljoen &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
| skrift          = [[Latynsk alfabet]]
| taalfamylje     = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● '''Nederlânsk'''
| dialekten       = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], &lt;br&gt;[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], &lt;br&gt;[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], &lt;br&gt;[[Utertsk-Alblasserwaardsk]]
| offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]&lt;br&gt; [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]&lt;br&gt; [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]''
| erkenning as minderheidstaal = 
| ISO 639-1       = nl
| ISO 639-2       = nld
| ISO 639-3       = nld
}}
It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta.

==Sibskip==
It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt.

It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen.

Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen.

==Skiednis==
Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades:
* it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]])
* it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]])
* it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no)
It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''&quot;Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu&quot;'' (&quot;Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op&quot;). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten.
[[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]]

Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''.

Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. 

Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. 

Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taalfoarm
! foarbyldsin &lt;small&gt;([[Psalmen|Ps.]] 55:18)&lt;/small&gt;
|-
| Fryske oersetting:
| Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my.
|-
| Aldnederlânsk:
| ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.''
|-
| Midnederlânsk:
| ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.''
|-
| Nijnederlânsk: &lt;br&gt;&lt;small&gt;(selde wurdfolchoarder)&lt;/small&gt;
| ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.''
|-
| Nijnederlânsk: &lt;br&gt;&lt;small&gt;(moderne wurdfolchoarder)&lt;/small&gt;
| ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.''
|}

==Hjoeddeistige sitewaasje==
===Offisjele status===
It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]].

Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal.

It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname.
[[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]]

===Taalgebiet===
It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]].

Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]].

Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie.
[[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]]

===Sprekkerstal===
====Memmetaalsprekkers====
Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd (anno 2026 bysteld nei 25&amp;nbsp;miljoen). Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: &quot;96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal&quot;, &quot;yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal&quot; en &quot;mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal&quot;. Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje.

In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.&lt;ref&gt;{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.&lt;/ref&gt; As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen.
[[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]]

Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]&lt;ref&gt;{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.&lt;/ref&gt;). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.&lt;ref&gt;{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.&lt;/ref&gt; Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de &quot;Bosklânkreoalen&quot;). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe.

Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000.
[[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]]

====Twadde-taalsprekkers====
Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000.

Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat.

As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen.

=== Geografyske fersprieding en beskriuwing ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld
! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing
|-
| [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 18 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. 
|-
| [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000&lt;br&gt;L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal&lt;br&gt;L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000&lt;br&gt;L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal&lt;br&gt;L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal&lt;br&gt;L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis.
|-
| [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)&lt;br&gt;L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers&lt;br&gt;L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes.
|-
| [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch.
|}

==Taaleigenskippen==
===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk===
As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt.
[[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]]

===Grammatika===
====Namfallen====
Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' (&quot;by dizzen&quot;), ''van goeden huize'' (&quot;fan in goed komôf&quot;) en ''in levenden lijve'' (&quot;libbensliif&quot;).

De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' (&quot;duvelsk&quot;), ''de vrouw des huizes'' (&quot;de frou&quot; of &quot;de gastfrou&quot;),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; &quot;moarns&quot;) en ''desnoods'' (&quot;by need&quot;). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' (&quot;fan de&quot;) of ''van het'' (&quot;fan it&quot;), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' (&quot;it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal&quot;). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' (&quot;it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur&quot;), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt.

De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: &quot;Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou&quot; (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: &quot;Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou&quot; (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet.

As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' (&quot;de frou waans fyts oft stellen wie&quot;), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' (&quot;de frou wa har fyts oft stellen wie&quot;).

====Sinsbou====
Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.''
|-
| Frysk:
| Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie.
|-
|Ingelsk:
| ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.''
|}

Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de &quot;reade folchoarder&quot;), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e &quot;griene folchoarder&quot; spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! folchoarder
! foarbyldsin yn it Nederlânsk
! foarbyldsin yn it Frysk
|-
| read:
| ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.''
| Ik tink dat er moarn bôle wol ite.
|-
| grien:
| ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.''
| Ik tink dat er moarn bôle ite wol.
|}

Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt).

As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.''
|-
| Frysk:
| Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat.
|}
&quot;Dat eltsenien moat swimme kinne&quot; is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.''
|-
| Frysk:
| Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte.
|}
Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje &quot;te&quot; tusken de tiidwurden yn: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik heb even zitten dromen.''
|-
| Frysk:
| Ik haw eefkes sitten te dreamen.
|}
In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje &quot;te&quot; ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske &quot;sitten&quot; is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd &quot;sitte&quot; ferfongen wurdt troch &quot;lizze&quot;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik heb even liggen dromen.''
|-
| Frysk:
| Ik haw eefkes lein te dreamen.
|}
In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de &quot;te&quot;-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: &quot;Se sit te jirpelskilen&quot;, wêrby't it [[haadwurd]] &quot;jirpel(s)&quot; yn it tiidwurd &quot;skile&quot; ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.''
[[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]]

===Wurdskat===
De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde.

Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak.

Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' (&quot;ferwûnje&quot;), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' (&quot;fersmoarging&quot;), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde.

===Wurdfoarming===
Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' (&quot;beam&quot;) en ''huis'' (&quot;hûs&quot;) in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' (&quot;beamhûs&quot;), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' (&quot;hûnehok&quot;), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' (&quot;VVD-pommerant&quot;) en ''Zwarte-Zeekust'' (&quot;Swarte-Seekust&quot;).

Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' (&quot;wapenstilstânsûnderhanneling&quot;), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' (&quot;fertsjintwurdigingsfoech&quot;) en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' (&quot;syktekostefersekeringsmaatskippij&quot;). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&amp;nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&amp;nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&amp;nbsp;verzekeraar'' (&quot;syktekostefersekerder&quot;), ''vertalings&amp;nbsp;debuut'' (&quot;oersettingsdebút&quot;) en ''paarden&amp;nbsp;stamboek'' (&quot;hynstestamboek&quot;). Dizze praktyk wurdt wol &quot;de Ingelske sykte&quot; neamd.

===Stavering===
It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&amp;nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden &quot;rot&quot; en &quot;rôt&quot;).

It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' (&quot;beëinigje&quot;) en ''geïnteresseerd'' (&quot;ynteressearre&quot;). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' (&quot;see-ein&quot;), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' (&quot;in&quot;) en ''één'' (&quot;ien&quot;), mar soms ek wol by ''voorkómen'' (&quot;foàrkomme&quot;) en ''vóórkomen'' (&quot;foarkómme&quot;). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' (&quot;hin&quot; of &quot;hun&quot;), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' (&quot;hee&quot;). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' (&quot;kafee&quot;), klamtekens as yn ''caissière'' (&quot;kassiêre&quot;), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' (&quot;inkête&quot;) en [[sedylje]]s as yn ''façade'' (&quot;fasade&quot;).
[[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]]

De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' (&quot;Wet Skriuwwize Nederlânske Taal&quot;), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering.

Mar nei't de &quot;staveringsferienfâldiging&quot; fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is.

===Fonology===
====Fokalen====
It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan &quot;bak&quot;), [ɛ] (e fan &quot;lek&quot;), [ɪ], (i fan &quot;pit&quot;), [i] (i fan &quot;bite&quot;, dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan &quot;hok&quot;), [o] (o fan &quot;bok&quot;), [u] (û fan &quot;rûch&quot;), [œ] (u fan &quot;put&quot;), [y] (ú fan &quot;tút&quot;) en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan &quot;gewoan&quot;). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan &quot;hok&quot; en de o fan &quot;bok&quot;; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime.

Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan &quot;baas&quot;), [e:] (e fan &quot;feest&quot;), [ø:] (eu fan &quot;deun&quot;) en [o:] (o fan &quot;rook&quot;). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de &quot;lange i&quot; hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan &quot;bite&quot;. Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan &quot;pit&quot;, wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&amp;nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&amp;nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. 

Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan &quot;gau&quot;), [ɛ.i̭] (ei fan &quot;hei&quot; of ij fan &quot;hij&quot;) en [ʌi̭] (ui fan &quot;bui&quot;) it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan &quot;nôt&quot;), en fral ei as [ɛː] (ê fan &quot;bêd&quot;) en ui as [ʌː] (eu fan &quot;freule&quot;, mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&amp;nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan &quot;Sieu&quot;) en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e &quot;saai&quot;), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske &quot;laitsje&quot;), [oi̭] (oi fan &quot;hoi&quot;), [o:i̭] (oai fan &quot;moai&quot;) en [ui̭] (oei fan &quot;groei&quot;). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend.

====Klankynventaris (fokalen)====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''koarte lûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| a
| [ɑ]
|''tak'' (&quot;tûke&quot;), ''kalf'' (&quot;keal&quot;, kowejong)
| dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't&lt;br&gt; men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan &quot;kap&quot;
|-
| e
| [ɛ]
|''bed'' (&quot;bêd&quot;), ''hen'' (&quot;hin&quot;)
| de koarte e fan &quot;lek&quot;
|-
| e / ij
| [ǝ]
|''de'' (&quot;de&quot;), ''mogelijk'' (&quot;mooglik&quot;)
| de [[sjwa]] of stomme e fan &quot;gewoan&quot;
|-
| i
| [ɪ]
|''dik'' (&quot;tsjûk&quot;), ''vis'' (&quot;fisk&quot;)
| de koarte i fan &quot;pit&quot;
|-
| ie / i / y
| [i]
|''lied'' (&quot;liet&quot;), ''gitaar'' (&quot;gitaar&quot;), ''gynaecoloog'' (&quot;gynekolooch&quot;)
| de koarte i fan &quot;bite&quot;; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun
|-
| o
| [ɔ]
|''hok'' (&quot;hok&quot;), ''koffie'' (&quot;kofje&quot;)
| de koarte o fan &quot;hok&quot;; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch&lt;br&gt; regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan &quot;bok&quot; ûnderskaat)
|-
| o
| [o]
|''bok'' (&quot;bok&quot;), ''dom'' (&quot;dom&quot;)
| de koarte o fan &quot;bok&quot;
|-
| oe / ou
| [u]
|''zoet'' (&quot;swiet&quot;), ''loupe'' (&quot;lûp&quot;)
| de koarte û fan &quot;rûch&quot;
|-
| u
| [œ]
|''nut'' (&quot;nut&quot;), ''juf'' (&quot;juffer&quot;)
| de koarte u fan &quot;put&quot;
|-
| uu / u
| [y]
|''kostuum'' (&quot;kostúm&quot;), ''spugen'' (&quot;spije&quot;)
| de koarte ú fan &quot;tút&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''lange lûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| aa / a
| [a:]
|''zaad'' (&quot;sied&quot;), ''laten'' (&quot;litte&quot;)
| de lange a fan &quot;baas&quot;
|-
| ê / ai
| [ɛ:]
|''enquête'' (&quot;inkête&quot;), ''militair'' (&quot;militêr&quot;)
| de lange ê fan &quot;bêd&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk
|-
| ee / e / é / ée
| [e:]
|''geen'' (&quot;gjin&quot;), ''lezen'' (&quot;lêze&quot;), &lt;br&gt;''café'' (&quot;kafee&quot;), ''prostituée'' (&quot;prostituee&quot;)
| de lange e fan &quot;feest&quot;
|-
| eu
| [ø:]
|''steun'' (&quot;stipe&quot;), ''reuk'' (&quot;rook&quot;)
| de eu fan &quot;deun&quot;
|-
| eu
| [ʌ:]
|''freule'' (&quot;freule&quot;)
| de lange eu fan &quot;freule&quot; (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep&lt;br&gt; lienwurden út it Frânsk
|-
| ea
| [i:]
|''team'' (&quot;tiim&quot;)
| de lange i fan &quot;wiid&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk
|-
| o
| [ɔ:]
|''zone'' (&quot;sône&quot;), ''controle'' (&quot;kontrôle&quot;)
| de lange ô fan &quot;nôt&quot;; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep&lt;br&gt; lienwurden út it Frânsk
|-
| oo / o
| [o:]
|''boom'' (&quot;beam&quot;), ''koken'' (&quot;itensiede&quot;)
| de lange o fan &quot;rook&quot;
|-
| ui
| [u:]
|''cruise'' (&quot;krûs&quot;)
| de lange û fan &quot;sûch&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk
|-
| üh
| [y:]
|''bühne'' (&quot;bune&quot;)
| de lange ú fan &quot;drúf&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''twalûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| aai
| [a:i̭]
|''taai'' (&quot;taai&quot;), ''maaien'' (&quot;meane&quot;)
| de aai fan it [[Wâldfrysk]]e &quot;saai&quot;
|-
| ai
| [ai̭]
|''Thai'' (&quot;Tai&quot;)
| de ai fan it Wâldfryske &quot;laitsje&quot;
|-
| au / ou
| [a.ṷ]
|''blauw'' (&quot;blau&quot;), ''zout'' (&quot;sâlt&quot;)
| de au fan &quot;gau&quot;
|-
| ee / e
| [ɪ.ǝ]
|''beer'' (&quot;bear&quot;), ''keren'' (&quot;kearen&quot;)
| de ea fan &quot;beam&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r
|-
| eeuw
| [ɪ:ṷ]
|''meeuw'' (&quot;kob&quot;), ''schreeuw'' (&quot;skreau&quot;)
| de i fan &quot;pit&quot;, mar langer oanholden, folge troch de û fan &quot;rûch&quot;
|-
| ei / ij
| [ɛ.i̭]
|''teil'' (&quot;tobbe&quot;), ''lijk'' (&quot;lyk&quot;)
| de ei fan &quot;bij&quot; of it Wâldfryske &quot;dei&quot;
|-
| eu
| [ø.ǝ]
|''deur'' (&quot;doar&quot;), ''zeuren'' (&quot;seure&quot;)
| de eo fan &quot;freon&quot; of eu fan &quot;beurt&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan&lt;br&gt; 'e [ø:] (''eu'') foar in r
|-
| ieu
| [i.ṷ]
|''nieuw'' (&quot;nij&quot;), ''kieuw'' (&quot;kieu&quot;) (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]])
| de ieu fan &quot;ieu&quot; of &quot;Sieu&quot;  (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]])
|-
| ie
| [i.ǝ]
|''bier'' (&quot;bier&quot;), ''stier'' (&quot;bolle&quot;)
| de ie fan &quot;wiet&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r
|-
| oe
| [u.ǝ]
|''boer'' (&quot;boer&quot;), ''roer'' (&quot;roer&quot;)
| de oe fan &quot;goed&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r
|-
| oei
| [ui̭]
|''bloei'' (&quot;bloei&quot;), ''koeien'' (&quot;kij&quot;)
| de oei fan &quot;groei&quot;
|-
| oo
| [o.ǝ]
|''oor'' (&quot;ear&quot;), ''voor'' (&quot;foar&quot;)
| de oa fan &quot;boat&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r
|-
| oi
| [oi̭]
|''hoi'' (&quot;hoi&quot;)
| de oi fan &quot;boike&quot;
|-
| ooi
| [o:i̭]
|''zooi'' (&quot;soadsje&quot;), ''kooi'' (&quot;koai&quot;)
| de oai fan &quot;moai&quot;
|-
| uu
| [y.ǝ]
|''vuur'' (&quot;fjoer&quot;), ''zuur'' (&quot;soer&quot;)
| de ue fan &quot;flues&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r
|-
| ui
| [ʌi̭]
|''vuil'' (&quot;smoarch&quot;), ''zuid'' (&quot;súd&quot;)
| de ui fan &quot;bui&quot;
|-
| uw
| [yṷ]
|''ruw'' (&quot;rûch&quot;), ''duw'' (&quot;triuw&quot;)
| de ú fan &quot;tút&quot;, folge troch de û fan &quot;rûch&quot;
|}

====Poldernederlânsk====
Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] (&quot;ai&quot;) en [ay] (a fan &quot;kap&quot; folge troch ú fan &quot;tút&quot;), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] (&quot;ei&quot;), [ʌi̭] (&quot;ui&quot;) en [ɔ.ṷ] (&quot;ou&quot; fan &quot;grou&quot;).

====Konsonanten====
Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan &quot;drage&quot;), [v] (v fan &quot;weve&quot;), [x] (ch fan &quot;berch&quot;) en [z] (z fan &quot;tûzen&quot;) oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de &quot;Goaiske r&quot; neamd. 

Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan &quot;goed&quot;), de [ʤ] (dzj fan &quot;siedzje&quot;), de [ʃ] (sj fan &quot;sjippe&quot;) en de [ʧ] (tsj fan &quot;tsjerke&quot;). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan &quot;skoalle&quot;) komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' (&quot;reade&quot;), mei in [d], mar fan ''rood'' (&quot;read&quot;), mei in [t].

====Klankynventaris (konsonanten)====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''bylûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| b / bb
| [b]
|''band'' (&quot;bân&quot;), ''hebben'' (&quot;hawwe&quot;)
| b fan &quot;bêd&quot;
|-
| ch / g
| [x]
|''chaos'' (&quot;gaos&quot;), ''berg'' (&quot;berch&quot;)
| ch fan &quot;troch&quot;
|-
| d / dd
| [d]
|''doos'' (&quot;doaze&quot;), ''midden'' (&quot;midden&quot;)
| d fan &quot;doel&quot;
|-
| f / ff
| [f]
|''fel'' (&quot;fûl&quot;), ''straffen'' (&quot;straffe&quot;)
| f fan &quot;fol&quot;
|-
| g
| [ɡ]
|''goal'' (&quot;goal&quot;)
| g fan &quot;gers&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby&lt;br&gt; noch faak reälisearre as in [k]
|-
| g / gg
| [ɣ]
|''gaan'' (&quot;gean&quot;), ''leggen'' (&quot;lizze&quot;)
| g fan &quot;drage&quot;
|-
| h
| [h]
|''hoofd'' (&quot;holle&quot;), ''hard'' (&quot;hurd&quot;)
| h fan &quot;hout&quot;
|-
| j / y
| [j]
|''jij'' (&quot;do&quot;, 2de pers. it.), ''yoghurt'' (&quot;jochert&quot;)
| j fan &quot;jas&quot;
|-
| j
| [ʤ]
|''jeans'' (&quot;spikerbroek&quot;), ''jazz'' (&quot;jazz&quot;)
| dzj fan &quot;siedzje&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk
|-
| j / g
| [ʒ]
|''journalist'' (&quot;sjoernalist&quot;), ''garage'' (&quot;garaazje&quot;)
| zj fan &quot;bagaazje&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk
|-
| k / kk
| [k]
|''kort'' (&quot;koart&quot;), ''wakker'' (&quot;wekker&quot;)
| k fan &quot;kat&quot;
|-
| l / ll
| [l]
|''laan'' (&quot;leane&quot;), ''willen'' (&quot;wolle&quot;)
| l fan &quot;lok&quot;
|-
| m / mm
| [m]
|''meel'' (&quot;moal&quot;), ''kammen'' (&quot;kjimme&quot;)
| m fan &quot;mar&quot;
|-
| n / nn
| [n]
|''nat'' (&quot;wiet&quot;), ''kunnen'' (&quot;kinne&quot;)
| n fan &quot;nekke&quot;
|-
| ng
| [ŋ]
|''zang'' (&quot;sjongen&quot;), ''mengen'' (&quot;minge&quot;)
| ng fan &quot;ding&quot;
|-
| nj
| [ɲ]
|''oranje'' (&quot;oranje&quot;)
| nj fan &quot;njonken&quot;
|-
| nk
| [ŋk]
|''dank'' (&quot;tank&quot;), ''stank'' (&quot;stank&quot;)
| nk fan &quot;bank&quot;
|-
| p / pp
| [p]
|''pijn'' (&quot;pine&quot;), ''appel'' (&quot;apel&quot;)
| p fan &quot;pet&quot;
|-
| r / rr
| [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ]
|''roos'' (&quot;roas&quot;), ''korrel'' (&quot;kerl&quot;)
| r fan &quot;rak&quot;; útspraak ferskilt per regio
|-
| s / ss
| [s]
|''soep'' (&quot;sop&quot;, gerjocht), ''passen'' (&quot;passe&quot;)
| s fan &quot;sâlt&quot;
|-
| sch
| [sx]
|''school'' (&quot;skoalle&quot;), ''schouder'' (&quot;skouder&quot;)
| s fan &quot;sâlt&quot; folge troch de ch fan &quot;berch&quot;
|-
| sj / ch / sh
| [ʃ]
|''sjaal'' (&quot;sjaal&quot;), ''chocola'' (&quot;sûkelarje&quot;), ''show'' (&quot;sjo&quot;)
| sj fan &quot;sjippe&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk&lt;br&gt; komme
|-
| t / tt
| [t]
|''toen'' (&quot;doe&quot;), ''bitter'' (&quot;bitter&quot;)
| t fan &quot;tosk&quot;
|-
| tj
| [c]
|''tjalk'' (&quot;tsjalk&quot;), ''haantje'' (&quot;hoantsje&quot;)
| tj fan &quot;tjems&quot;
|-
| tsj / ch
| [ʧ]
|''Tsjech'' (&quot;Tsjech&quot;), ''cheerleader'' (&quot;cheerleader&quot;)
| tsj fan &quot;tsjerke&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk
|-
| v
| [v]
| ''veel'' (&quot;folle&quot;) ''leven'' (&quot;libje&quot;)
| v fan &quot;weve&quot;
|-
| w 
| [ʋ]
|''waar'' (&quot;wier&quot;), ''wijn'' (&quot;wyn&quot;, drank)
| w fan &quot;wat&quot;
|-
| w
| [w]
|''trouwen'' (&quot;trouwe&quot;), ''kwaad'' (&quot;lulk&quot;)
| w fan &quot;skowe&quot;
|-
| z / zz
| [z]
|''zon'' (&quot;sinne&quot;), ''razzia'' (&quot;razzia&quot;)
| z fan &quot;tûzen&quot;
|-
| ''net skreaun''
| [ʔ]
| ''coöperatie'' (&quot;koöperaasje&quot;), ''Kanaän'' (&quot;Kanaän&quot;)
| de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust &lt;br&gt; reälisearre
|}

==Dialekten==
It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene.
[[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]]

Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is.

Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk.

==ISO-koades==
De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne &quot;nl&quot; en &quot;nld&quot;. Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade &quot;nl:&quot;.

== Sjoch ek ==
* [[Afrikaansk]]
* [[Aldnederlânsk]]
* [[Midnederlânsk]]
* [[Nederlânske literatuer]]
* [[Standertnederlânsk]]

== Keppelings om utens ==
* {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie'']
* {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online'']
* {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks]
* {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&amp;bronTaal=dut&amp;doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek]

{{YnterWiky|right|code=nl}}
{{boarnen|boarnefernijing=
'''referinsjes''':&lt;br&gt;
&lt;references/&gt;
'''boarnen''':&lt;br&gt;
* {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163.
* {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161.
* {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216.
* {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130.
* {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087.
----
Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Nederlânsk| ]]
[[Kategory:Nederlanners]]
[[Kategory:Nederfrankyske talen]]
[[Kategory:Westgermaanske talen]]
[[Kategory:Taal yn Nederlân]]
[[Kategory:Taal yn Arûba]]
[[Kategory:Taal yn Belgje]]
[[Kategory:Taal yn Fryslân]]
[[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]]
[[Kategory:Taal yn Kurasau]]
[[Kategory:Taal yn Sint-Marten]]
[[Kategory:Taal yn Suriname]]
[[Kategory:Nederlânsk-Ynje]]</text>
      <sha1>g1u7v1ygnymqi3oeg8ej2yd32tolp1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sloveenje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3513</id>
    <revision>
      <id>1238252</id>
      <parentid>1223405</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T15:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martin Macha 2111</username>
        <id>37341</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1238252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7125" sha1="iquiuxlz0tzinjvfpkatr5397zmtaku" xml:space="preserve">{{Lântabel|
eigennamme = Republika Slovenija |
namme = Sloveenje |
flagge = Flag of Slovenia.svg |
wapen = Coat of Arms of Slovenia.svg |
lokaasje = EU-Slovenia.svg |
motto = |
folksliet = Zdravljica |
taal = [[Sloveensk]] |
haadstêd = [[Ljubljana]] |
steatsfoarm = Republyk |
oerflak = 20.272 |
pctwetter = 0,7 |
ynwenners = 2.136.385 | teljier = 2026 |
munt = [[Euro]] | muntkoade = EUR |
tiidsone = +1 |
feestdei = [[25 juny]] |
lânkoade = SVN |
ynternet = .si |
tillefoan = 386 |
}}
'''Sloveenje''' is in lân yn [[Jeropa|Midden-Jeropa]]. De haadstêd is [[Ljubljana]] en de presidint fan de republyk is sûnt [[2022]] [[Nataša Pirc Musar]].

== Geografy ==
Sloveenje is in lyts lân mar hat in ferskaat oan lânskip. It [[Alpen]]gea bepaald it lânskip yn it noardwesten fan Sloveenje, de [[Julyske Alpen]]. De heechste berch leit yn it nasjonale natoergebiet Triglav, dy berch hjit ek fan [[Triglav]]. It berchte en heuvels yn it noardeasten binne útrinners fan de Alpen. 
De rivieren [[Save]] en [[Drau]] streame nei it easten en komme út yn de [[Donau]].

Sloveenje wurdt begrinzge troch:
* [[Eastenryk]] yn it noarden;
* [[Hongarije]] yn it noardeasten;
* [[Kroaasje]] yn it suden; 
* de [[Adriatyske See]] yn it súdwesten;
* [[Itaalje]] yn it westen.

== Skiednis ==
Fan [[1283]]-[[1918]] foel Sloveenje ûnder [[Habsburchske Hûs|Habsburchsk hearkippij]]. Nei de [[Earste Wrâldkriich]] waarden inkele dielen fan Kroaasje, Servje en Montenegro gearfoege ta it [[keninkryk Joegoslaavje]], de rest kaam by Itaalje en Eastenryk. Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] wie Joegoslaavje beset troch [[Nazi-Dútslân]]. Nei de kriich reagen de Slovenen de Dútsktalige minderheid út harren lân. Op [[25 juny]] [[1991]] ferklearre Sloveenje himsels ûnôfhinklik.

== Demografy ==
=== Befolking ===
Sloveenje hat 2.046.876 ynwenners (2010).&lt;ref&gt;[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1] (sjoen op 20 novimber 2010)&lt;/ref&gt; By de folkstelling fan [[2002]] bestie de befolking benammen, foar 83,1%, út Slovenen. Dêrnjonken binne der treflike minderheden út it eardere [[Joegoslaavje]] yn Sloveenje: Serven 2%, Kroaten 1,8% en Bosnjers 1,1%. De Italjaanske (0,1% fan de befolking) en Hongaarske (0,3%) minderheden binne de ienichste minderheden fan Sloveenje dy't erkend en wetlik beskerme binne.&lt;ref&gt;[http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&amp;st=7 Folkstelling 2002], Stat.si (sjoen op 20 novimber 2010)&lt;/ref&gt; Hja wurde ek fertsjintwurdige yn it Nasjonale Assemblee. Mei 99 ynwenners de kante kilometer hat Sloveenje Europeesk sjoen in lege befolkingstichtens. Der binne likernôch 400.000 Slovenen om utens.

De trochsneed libbensferwachting fan Sloveenje is 77,12 jier.&lt;ref name=factbook&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html CIA Factbook] (sjoen op 20 novimber 2010)&lt;/ref&gt;

De befolkingsopbou fan Sloveenje sjocht der sa út:&lt;ref name=factbook&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html CIA Factbook] (sjoen op 20 novimber 2010)&lt;/ref&gt;

* 0-14 jier: 13,5% (wêrfan manlik 139,880 en froulik 131,826)
* 15-64 jier: 69,9% (wêrfan manlik 707,219 en froulik 695,470)
* 65 jier en âlder: 16,5% (wêrfan manlik 129,662 en froulik 201,635)

=== Leauwe ===
Fan âlds hingje de measte Slovenen de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] oan. Foar de [[Twadde Wrâldkriich]] wie 97% Roomsk-Katolyk, 2,5% wie Lutersk en mar in heal prosint hie in oar leauwe. By de folkstelling fan 2002 wie noch mar 57,8% Roomsk-Katolyk. Lykas yn oare lannen yn Europa sakket ek yn Sloveenje it tal oanhingers fan it Fatikaan, yn 1991 wie 71,6% fan de befolkings noch Roomsk-Katolyk. 

De [[Islam]] wurdt troch 2,4% fan de befolking oanhong, de islam is dêrmei de twadgrutste religy fan it lân.&lt;ref name=factbook&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/si.html CIA Factbook] (sjoen op 20 novimber 2010)&lt;/ref&gt; It leauwe is sûnt de jierren 1970 yn opkomst yn Sloveenje. De measte fan dizze moslims komme fan de [[Balkan (skiereilân)|Balkan]], benammen út [[Bosnje]], [[Kosovo]] en [[Masedoanje]].

Likernôch 2,3% fan de Slovenen de [[Eastersk-Ortodokse Tsjerke]] oan. Dizze ploech minsken wenje benammen yn de regio [[Bela krajina]] yn it súdeasten fan Sloveenje.

Yn 2002 sei likernôch 10% fan de befolking ateïst te wêzen. In oare 10% hie gjin spesifyk leauwe, wylst 15% fan de minsken de fraach net beantwurdzje wûnen by de folkstelling.

=== Taal ===
De offisjele taal fan Sloveenje is it [[Sloveensk]], dat ûnderdiel útmakket fan de Súd-Slavyske taalkloft. It is de memmetaal foar 88% fan de befolking, wylst mear as 92% de taal deistich brûkt. Dêrnjonken binne it [[Italjaansk]] en it [[Hongaarsk]] offisjele talen yn de etnysk mikse gebieten oan de Hongaarske en Italjaanske grinzen, it Italjaansk yn Sloveensk [[Ystrje]] en it Hongaarsk yn de regio [[Prekmurje]]. Likernôch 0,6% hat fan de talen as memmetaal.

Njonken it Sloveensk binne der in soad minsken dy't in oare súd-Slavyske taal as memmetaal hawwe, it giet benammen om it [[Kroatysk]], [[Bosnysk]], [[Servysk]] en [[Servo-Kroatysk]].

Fan âlds is it [[Dútsk]] de [[lingua franca]] yn [[Sintraal-Europa]]. De taal waard brûkt yn de hannel, wittenskip en literatuer. It Dútsk wie ek de meast ûnderwizen bûtenlânske taal op de skoallen. Yn Sloveenje feroare dit mei de stifting fan Joegoslaavje, wêr't it Servo-Kroatysk de taal fan de oerheid wie.

Hjoed de dei is de posysje fan it Dútsk oernaam troch it [[Ingelsk]]. It Dútsk hat lykwols harren sterke posysje behâlden as in wichtige taal en is de meast keazen twadde bûtenlânske taal op de hegeskoallen.

== Gearwurking ==
Sloveenje is sûnt [[1992]] lid fan de [[Feriene Naasjes]], sûnt [[14 maaie]] [[1993]] fan de [[Rie fan Jeropa]] en sûnt [[2004]] fan de [[Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje]]. Sûnt 2004 is it lân lid fan de [[Jeropeeske Uny]], mar it hat gjin diel oan de monetêre uny.

== Ekonomy ==
[[BYP]] per persoan is [[$]]28.000 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 2,1% lânbou, 34,4% yndustry en 63,5% tsjinsten.

== Militêr ==
;Struktuer
De Sloveenske definsje hat in lânmacht (ynklusyf loftmacht en marine).&lt;br /&gt; 
;Mankracht
Yn 2008 wienen der 494.496 Sloveenske mannen fan tusken de 16-49 jier.&lt;br /&gt;
Dêrfan wienen 406.951 fit foar militêre tsjinst.&lt;br /&gt;
Dy groep wurdt alle jierren oanfold mei manlju dy't sechtjin jier wurde, yn 2008 wienen dat der 10.516.&lt;br /&gt;
;Budzjet
Militêr budzjet $370 miljard (2000).&lt;br /&gt;
Persintaazje fan it BYP 1,7 % (2000). 

== Keppeling om utens ==
* [https://www.slovenia.si/ Slovenia.si]. Your gateway to information on Slovenia.
* [http://www.vlada.si/en/ Government of the Republic of Slovenia]
* [http://www.slovenia.info Sloveenje]
* [http://mountaineering.slovenia.flowiktionary.org Mountaineering in Slovenia]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

{{EU}}

[[Kategory:Sloveenje| ]]
[[Kategory:Balkan]]
[[Kategory:Lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1991]]
[[Kategory:Republyk]]</text>
      <sha1>iquiuxlz0tzinjvfpkatr5397zmtaku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Sportman fan de Ieu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8381</id>
    <revision>
      <id>1238292</id>
      <parentid>1236936</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppeling om utens */ kt</comment>
      <origin>1238292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3947" sha1="boa5pt4hfw7zh6f1vp1mxdqxxk25mdn" xml:space="preserve">'''De Sportman van de Ieu''' is in film yn 't [[Frysk]] út [[2006]] oer Taeke ([[Jochum ten Haaf]]), in fervent beoefener fan it  pealsitten. Foar de Ynternasjonale merk hjit de film ''Sportman of the Century''.

==Ferhaal==
De film lit Taeke's libbenslange passy foar [[Pealsitten]] sjen. Hy besiket om it rekord fan sawat 250 dagen te oertreffen. Iten wurdt brocht ta op 'e peal, sadat it liket oft der gjin pauzes binne, net iens foar sanitêre behoeften.

Hy docht it fan jongs ôf oan. As jong folwoeksene set hy yn sa'n wedstryd op de peal in bern by syn freondinne Tsjitske ([[Ricky Koole]]). Hja is foar in frijpartij op de peal klommen. It rekket út neidat Tsjitske Taeke om help freget wegens famyljeomstannichheden, en Taeke wegeret om dêrom de wedstryd ôf te brekken. (Hy wit noch net dat se swier fan him is.) Tsjitske trout mei Taeke syn rivaal  Rintje, de soan fan in dikke boer. Wannear't de brulloftstaasje lânskomt brekt Taeke syn rekordpoging dochs noch ôf, mar dan is it te let.

Taeke wurdt [[kommunist]] en berooft mei partijgenoaten in bank om de kas fan de partij te spekken. By de bank falt net folle baar jild te heljen. Se sjogge derfan ôf om klanten te beroven, dat fine se net etysk. Dêrom twinge se de klanten om it jild dat se yn 'e beurs ha op harren [[sparbankboekje]] te stoarten (en twinge se de bank dêroan mei te wurkjen), om dêrnei de bank fan dat geld te beroven.

Taeke komt yn de finzenis. Dêr giet er ek pealsitten. Spitigernôch komt hy earder frij sadat hy gjin rekord festigje kin.

Omdat Rintje Taeke hieltiten dwers sit, makket Tjsitske it út mei Rintje. It is wer oan tusken Teake en Tsjitske at Teake fan Tsjitske heart dat hy de heit fan har famke is. 

Uiteinlik stjert hy as âldman ûnder it pealsitten.

== Rolbesetting ==
*Jonge Teake - [[Sipke Visser]]
*Jonge Tsjitske - [[Ida Poortinga]]
*Jonge Rintje - [[Robin Douma]]

*Teake - [[Jochum ten Haaf]]
*Tsjitske - [[Ricky Koole]]
*Rintje - [[Bastiaan Ragas]]

* Alde Taeke - Peter Franke
* Alde Tjitske - Rick Nicolet
* Alde Rintsje - Harald Warmbrunn

* Jonge Sake Wiarda - Pepijn Gunneweg
* Sake Wiarda - [[Lou Landré]]
* Frans Berkhout - Hark Bohm 
* Pylsma - [[Freark Smink]]
 
* Rients - [[Rients Gratama]]
* Rimer - [[Riemer van der Velde]]
* Heinze - [[Heinze Bakker]]
* Henk - [[Henk Kroes]]

* Johannes - Bela B. Felsenheimer
* Douwe - Marcel Faber
* Swobkje - Loes Haverkort

* Gaais - [[Joke Tjalsma]]
* Fedde - [[Geert Lageveen]]
* Dûmny - [[Pieter Verhoeff]]

* Kommissaris fan de Keninginne 1955 - Theo Pont
* Sjauffeur - Willem van Dooren
* Kommissaris fan de Keninginne 1997-2000 - Cees Heyne
* Sjauffeur - Chris Dinnessen

* Learaar - Jan Arendz
* Skiedsrjochter - Henk Bonnet
* Obe Boanstra - Leon Moraru
* Hei Boanstra - Hilbert Dijkstra
*   
* Baukje - Carla Rijtsma
* Buwe - Bert Geurkink
* Jonge Peet - Titus Goeman Borgesius
* Âlde Peet - Casper Slabbers
*  
* Harm - Wolfgang Schenck
* Kees  - Hugo Konings
* Foppe - Jeroen Kosterman
* Finzenisdirekteur - Harry van Rijthoven

* Hylke Meinsma - Stefan de Walle
* Man út Wâldsein - Ron Termaat
* Tjsalle &amp; Tjsalling - Luc Theeboom
* Húsfrou 1 - [[Lianne Zandstra]]
* Húsfrou 2 - Marijke Geertsma
* Barman - Rense Westra
* Klant - Steven de Jong
* Servearster 1 - [[Tamara Schoppert]]
* Servearster 2 - Sonja Baum
* Bankmeiwurkster - Lyan van der Meulen
* Ferwûne man - Jacob Dijkstra
* Agint - Hans van Rijs
* Jonge Marietje - Lisse Roland
* Alde Marietje - Gonny Gakeer
* Anne - Thijs Feenstra
* Rintsje’s frou - Lieneke le Roux
* Pakesizzer Fedde - Valentijn Sohier
* Lyske - Henny Rinsma
* Jonge - Yjen Javier van der Werf
* Freon  - Jehannes Veenstra

==Keppeling om utens==
*http://www.sportmandefilm.nl/
*http://www.imdb.com/title/tt0393813/

{{DEFAULTSORT:Sportman fan de Ieu, De}}
[[Kategory:Fryske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Fryske sportfilm]]
[[Kategory:Frysktalige film]]
[[Kategory:Film út 2006]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>boa5pt4hfw7zh6f1vp1mxdqxxk25mdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaborone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9486</id>
    <revision>
      <id>1238257</id>
      <parentid>1156005</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T18:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>stobbeberjocht ferwidere, tekst oernommen fan Ned. wikipedy.</comment>
      <origin>1238257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3430" sha1="9nu2tsfmnfrov3bff47zyqowcdcf42r" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme       = Gaborone
| ôfbylding   = Botswana Gaborone I Towers.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge      = Flag of Gaborone.svg
| wapen       = 
| lân         = [[Ofbyld:Flag of Botswana.svg|20px]] [[Botswana]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Distrikt
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[South-East (distrikt)|South-East]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Status
| namme bestjoerlike ienheid 2 = Nasjonale haadstêd
| ynwennertal = 246.325 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Population%20of%20Cities%20Towns%20and%20Villages%20%202022.pdf Population of Cities Towns and Villages 2022 (PDF)]&lt;/ref&gt;
| oerflak     = 169,0 km²
| befolkingstichtens = 1.458 ynw./km²
| hichte      = 1.014 m
| koördinaten =
| stifting    = 1964
| postkoade   =
| tiidsône    = [[UTC]]+2 (Sintraal-Afrikaanske Tiid)
| netnûmer    = +267
| webside     = [https://www.gov.bw/ www.gov.bw]
| mapname     = Botswana
| lat_deg = 24 | lat_min = 39 | lat_sec = 25 | lat_dir = S
| lon_deg = 25 | lon_min = 54 | lon_sec = 31 | lon_dir = E
| ôfbylding99 = 
| ôfbyldingstekst99 = 
}}
'''Gaborone''' is de haadstêd fan [[Botswana]]. Botswana waard foar de ûnôfhinklikens yn [[1966]] [[Bechuanalân]] neamd en yn dy tiid wie [[Mahikeng|Mafeking]] de haadstêd. 

== Skiednis ==
Botswana waard foar de ûnôfhinklikens yn 1966 Bechuanalân neamd, en yn dy tiid wie Mafeking de haadstêd. Dy stêd (hjoed-de-dei Mafikeng of Mahikeng neamd) leit no  yn [[Súd-Afrika]], dêr't it it haadplak is fan de Súd-Afrikaanske provinsje [[Noardwest (Súd-Afrika)|Noardwest]].

== Klimaat ==
Gaborone hat in steppeklimaat. It is it grutste part fan it jier sinneskynwaar. De simmers binne waarm, de winters binne sêft en drûch.

Trochstrings falt der 532 mm yn it jier.
== Demografy ==
Gaborone is ien fan de hurdst groeiende stêden fan 'e wrâld. Neffens de folkstelling fan 2011 hie de stêd 231.626 ynwenners. Yn Gaborone wennet goed 10% fan de befolking fan Botswana. Benei de helte fan Botswana's ynwenners wenje yn in straal fan 100 kilometer fan Gaborone

Op 18 maart 2022 hie de stêd Gaborone 244.107 ynwenners – in groei fan sa’n 12.500 persoanen yn ferliking mei de 231.626 ynwenners yn 2011. De trochsnit groei yn 't jier foar 2011–2022 komt dêrmei út op 0,5%, wat leger is as it lanlike gemiddelde fan 1,4% yn itselde tiidrek.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; text-align: center;&quot;
|+ Befolkingsûntwikkeling fan Gaborone (1964–2022)
! Jier
| '''1964''' || '''1971''' || '''1981''' || '''1991''' || '''2001''' || '''2006''' 
|-
! Ynwennertal
| 3.855 || 17.718 || 59.657 || 133.468 || 186.007 || 191.776
|-
! Groei
| — || +359,6% || +236,7% || +123,7% || +39,4% || +3,1%
|-
! Jier
| '''2011''' || '''2022'''
|-
! Ynwennertal
| 231.626 || 244.107
|-
! Groei
| +20,8% || +5,4%
|}

== Natuer ==
Tichteby Gabarone leit it Natuerreservaat Mokolodi mei in oerflak fan 5000 hektare.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/saviles-bustard-lophotis-savilei BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/savbus1?continue eBird, oproppen op 11 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/savbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Gabarone}}
}}

[[Kategory:Plak yn Botswana]]
[[Kategory:Haadstêd yn Afrika]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1964]]</text>
      <sha1>9nu2tsfmnfrov3bff47zyqowcdcf42r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kampala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27436</id>
    <revision>
      <id>1238266</id>
      <parentid>1137164</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T20:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>oerstallich</comment>
      <origin>1238266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2217" sha1="dglo3m4aw1vi7x98vvzg6a9ibzn86qz" xml:space="preserve">{{stobbe|plak en as gemeente‎}}
{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Kampala
| ôfbylding                   = KampalaSkyline.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 260px
| ôfbyldingstekst             = 
| ynwennertal                 = 1.680.600 &lt;small&gt;(2019)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 189  km²
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  = 6.709.900
| hichte                    = 1190 m
| lân                       = [[Uganda]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Distrikt
| namme bestjoerlike ienheid 1= Kampala
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| boargemaster               = 
| stêdsyndieling             = 
| stifting                   = [[14e iuw]]
| postkoade                 = 
| tiidsône                  = EAT ([[UTC]]+3)
| simmertiid                = 
| koördinaten               = {{Koördinaten|0_18_N_32_38_E_type:city(1353236)_region:UG-KMP|0° 18′ N, 32° 38′ E}}
| webside                   = {{en}} [https://www.kcca.go.ug/ Webstee] 
}}
[[Ofbyld:KampalaDot.png|thumb|right|Lizzing fan Kampala]]
'''Kampala''' is de haadstêd fan [[Uganda]] oan de [[Victoriamar|Fiktoariamar]]. It is de grutste stêd fan Uganda. Fan Kampala wurdt sein, lykas fan in protte plakken op de wrâld, dat de stêd op sân hichten boud wurden is, wylst der mear hichten binne. &lt;br&gt;
De stêd is it ekonomyske en bestjoerlike sintrum fan Uganda. De stêd is ferdield yn fiif stedsdielen dy 't tafersjoch hâlde op de lokale planning: Kampala Central Division, Kawempe Division, Makindye Division, Nakawa Division en Rubaga Division.

De stêd ûntstie om [[1880]] hinne.

== Berne yn Kampala ==
* [[Pilkington Ssengendo]] (1942), skilder
* [[Richard Gibson (akteur)|Richard Gibson]] (1954), Britsk akteur
* [[Moses Isegawa]] (1963), skriuwer
* [[Marcel Theroux]] (1968), Britsk-Amerikaansk dokumintêremakker
* [[Simon Kuper]] (1969), Britsk auteur
* [[Frank Mugisha]] (1979), homorjochte-aktivist

== Keppelings om utens ==
{{Commonscat|Kampala|Kampala}}
* [http://www.kampala-city-guide.com/kampala/ Kampala, stedsgids, kaarten]

[[Kategory:Plak yn Uganda]]
[[Kategory:Haadstêd yn Afrika]]
[[Kategory:Plak stifte yn de 14e iuw]]</text>
      <sha1>dglo3m4aw1vi7x98vvzg6a9ibzn86qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Planoise</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27951</id>
    <revision>
      <id>1238272</id>
      <parentid>1215229</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>stobbeberjocht ferwidere, tekst tafoege.</comment>
      <origin>1238272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3986" sha1="5bx2gam73mdaxt6ah911w1w4ibgr8lq" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme       = Planoise
| ôfbylding   = Planoise Montage.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge      = 
| wapen       = 
| lân         = [[Ofbyld:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Regio
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Bourgogne-Franche-Comté]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Departemint
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Doubs (departemint)|Doubs]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Besançon]]
| ynwennertal = 1.617 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;
| oerflak     = 2,4 km²
| befolkingstichtens = 7.757 ynw./km²
| hichte      = 240-260 m
| koördinaten =
| postkoade   = 25000
| netnûmer    = 
| webside     = [https://www.besancon.fr www.besancon.fr]
| mapname     = Frankryk
| lat_deg = 47 | lat_min = 13 | lat_sec = 18 | lat_dir = N
| lon_deg = 5 | lon_min = 58 | lon_sec = 21 | lon_dir = E
| ôfbylding99 = 
| ôfbyldingstekst99 = 
}}
'''Planoise''' is in stedsgebiet yn it westlik part fan it [[arrondissemint Besançon]] yn it [[Frankryk|Frânske]] departemint [[Doubs]]. Yn 'e stêd wenje likernôch 21.000 minsken. Sûnt de jierren 1960 groeide it oarspronklike lânboudoarp fan noch gjin 100 ynwenners út ta in stedswyk mei heechbou en grutstedske ferfal.

== Skiednis ==
Sûnt de [[Midsiuwen]] wie it gebiet hast ûnbewenne. Planoise waard foar it earst fermeld yn 1435; it wie in boeredoarp. Op de hichte fan Planoise waard yn 1880 in fort iepene dat mei syn kanonnen de wei en de spoarline nei Besançon beskermje moast. Oan it begjin fan 'e 20e iuw waarden der in soad pleatsen byboud. Foaral de bou fan jirpels wie wichtich. De twa wrâldkriegen hiene net in soad ynfloed op Planoise. Oan 'e ein fan 'e jierren 1950 waard Planoise oantsjut as in nij stedsgebiet fan Besançon. De stêd hie te krijen mei in grutte wenningneed foar de hurd groeiende befolking en nije gebieten waarden oanwiisd om de histoaryske binnenstêd te beskermjen tsjin heechbou.
[[Ofbyld:Avenue d'Île-de-France - Planoise.JPG|thumb|left|Île-de-France.]]]
Yn 1965 waard úteinset mei it wurk en yn 1968 ferhuzen de earste minsken nei de wyk. Yn 1970 waarden de earste winkels boud, en yn 1972 waard de tsjerke fan Planoise boud. Dy tiid wie de &quot;gouden iuw&quot; fan Planoise. Mar noch foar de ein fan 'e jierren 1970 kaam der krityk op 'e bou fan 'e heechbou yn Planoise lykas Les Époisses en Île-de-France. Yn in nije faze waard it sintrum boud op in lytsere skaal.

== Befolking ==
Yn 1977 hie Planoise likernôch 12.000 ynwenners en yn 2011 wie dat oantal al oangroeid oant hast 21.000 ynwenners. 

In grut part fan 'e ynwenners fan Planoise hat in migraasje-êftergrûn. 31,4% fan 'e befolking bestiet út ymmigranten, fral út 'e [[Magreb]]lannen. De wurkleazens en de earmoede binne heech.&lt;ref&gt;[https://sig.ville.gouv.fr/territoire/QN02503M SIG Ville]&lt;/ref&gt;

== Sosjale problematyk ==
Planoise is in tige kwetsbere wyk en yn Frankryk offisjeel oanwiisd as in QRR (''Quartier de reconquête républicaine'') — in maatskiplik gefoelige kwetsbere wyk. 

Sûnt ein 2019 is Planoise it toaniel fan in gewelddiedige striid tusken rivalisearjende drugsbendes om de kontrôle oer 'e dealpunten yn Planoise. Njonken sjitpartijen wurde auto's yn 'e brân stutsen om tsjinstanders, tsjûgen of de plysje te yntimidearjen.
[[Ofbyld:Violences urbaines Nahel Besançon-Planoise 29-06-2023 oufik-de-Planoise 4.jpg|thumb|left|Opskuor yn Planoise yn 2023.]]
Lykas yn in soad oare Frânske banlieues brekke yn Planoise geregeldwei rellen út nei ynsidinten mei de plysje.
Yn 2023 sloech nei in ynsidint yn Nanterre de flam oer yn Planoise mei nachten fan swiere fernielings, it yn 'e brân stekken fan auto's en it bekûgeljen fan 'e brânwar. 

Yn guon Frânske foarstêden is it hjoed-de-dei 'tradysje' wurden om it nijjier te begjinnen mei it yn 'e brân stekken fan auto's.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Planoise}}
}}
[[Kategory:Plak yn Frankryk]]
[[Kategory:Plak yn Boergonje-Franche-Comté]]</text>
      <sha1>5bx2gam73mdaxt6ah911w1w4ibgr8lq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238275</id>
      <parentid>1238272</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4014" sha1="puopbqfuaui0n4smdsvh2x749vhoagk" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme       = Planoise
| ôfbylding   = Planoise Montage.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge      = 
| wapen       = 
| lân         = [[Ofbyld:Flag of France.svg|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Regio
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Boergonje-Franche-Comté]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Departemint
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Doubs (departemint)|Doubs]]
| bestjoerlike ienheid 3 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3 = [[Besançon]]
| ynwennertal = 18.617 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;
| oerflak     = 2,4 km²
| befolkingstichtens = 7.757 ynw./km²
| hichte      = 240-260 m
| koördinaten =
| postkoade   = 25000
| netnûmer    = 
| webside     = [https://www.besancon.fr www.besancon.fr]
| mapname     = Frankryk
| lat_deg = 47 | lat_min = 13 | lat_sec = 18 | lat_dir = N
| lon_deg = 5 | lon_min = 58 | lon_sec = 21 | lon_dir = E
| ôfbylding99 = 
| ôfbyldingstekst99 = 
}}
'''Planoise''' is in stedsgebiet yn it westlik part fan it arrondissemint [[Besançon (arrondissemint)|Besançon]] yn it [[Frankryk|Frânske]] departemint [[Doubs]]. Yn 'e stêd wenje likernôch 21.000 minsken. Sûnt de jierren 1960 groeide it oarspronklike lânboudoarp fan noch gjin 100 ynwenners út ta in stedswyk mei heechbou en grutstedske ferfal.

== Skiednis ==
Sûnt de [[Midsiuwen]] wie it gebiet hast ûnbewenne. Planoise waard foar it earst fermeld yn 1435; it wie in boeredoarp. Op de hichte fan Planoise waard yn 1880 in fort iepene dat mei syn kanonnen de wei en de spoarline nei Besançon beskermje moast. Oan it begjin fan 'e 20e iuw waarden der in soad pleatsen byboud. Foaral de bou fan jirpels wie wichtich. De twa wrâldkriegen hiene net in soad ynfloed op Planoise. Oan 'e ein fan 'e jierren 1950 waard Planoise oantsjut as in nij stedsgebiet fan Besançon. De stêd hie te krijen mei in grutte wenningneed foar de hurd groeiende befolking en nije gebieten waarden oanwiisd om de histoaryske binnenstêd te beskermjen tsjin heechbou.
[[Ofbyld:Avenue d'Île-de-France - Planoise.JPG|thumb|left|Île-de-France.]]]
Yn 1965 waard úteinset mei it wurk en yn 1968 ferhuzen de earste minsken nei de wyk. Yn 1970 waarden de earste winkels boud, en yn 1972 waard de tsjerke fan Planoise boud. Dy tiid wie de &quot;gouden iuw&quot; fan Planoise. Mar noch foar de ein fan 'e jierren 1970 kaam der krityk op 'e bou fan 'e heechbou yn Planoise lykas Les Époisses en Île-de-France. Yn in nije faze waard it sintrum boud op in lytsere skaal.

== Befolking ==
Yn 1977 hie Planoise likernôch 12.000 ynwenners en yn 2011 wie dat oantal al oangroeid oant hast 21.000 ynwenners. 

In grut part fan 'e ynwenners fan Planoise hat in migraasje-êftergrûn. 31,4% fan 'e befolking bestiet út ymmigranten, fral út 'e [[Magreb]]lannen. De wurkleazens en de earmoede binne heech.&lt;ref&gt;[https://sig.ville.gouv.fr/territoire/QN02503M SIG Ville]&lt;/ref&gt;

== Sosjale problematyk ==
Planoise is in tige kwetsbere wyk en yn Frankryk offisjeel oanwiisd as in QRR (''Quartier de reconquête républicaine'') — in maatskiplik gefoelige kwetsbere wyk. 

Sûnt ein 2019 is Planoise it toaniel fan in gewelddiedige striid tusken rivalisearjende drugsbendes om de kontrôle oer 'e dealpunten yn Planoise. Njonken sjitpartijen wurde auto's yn 'e brân stutsen om tsjinstanders, tsjûgen of de plysje te yntimidearjen.
[[Ofbyld:Violences urbaines Nahel Besançon-Planoise 29-06-2023 oufik-de-Planoise 4.jpg|thumb|left|Opskuor yn Planoise yn 2023.]]
Lykas yn in soad oare Frânske banlieues brekke yn Planoise geregeldwei rellen út nei ynsidinten mei de plysje.
Yn 2023 sloech nei in ynsidint yn Nanterre de flam oer yn Planoise mei nachten fan swiere fernielings, it yn 'e brân stekken fan auto's en it bekûgeljen fan 'e brânwar. 

Yn guon Frânske foarstêden is it hjoed-de-dei 'tradysje' wurden om it nijjier te begjinnen mei it yn 'e brân stekken fan auto's.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Planoise}}
}}
[[Kategory:Plak yn Frankryk]]
[[Kategory:Plak yn Boergonje-Franche-Comté]]</text>
      <sha1>puopbqfuaui0n4smdsvh2x749vhoagk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dûbai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29495</id>
    <revision>
      <id>1238270</id>
      <parentid>1043093</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <origin>1238270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31778" sha1="7nkcvlxxznfhyzop2wd62ayx345mj9b" xml:space="preserve">{{Of|de stêd yn de Feriene Arabyske Emiraten|it emiraat mei deselde namme|Dûbai (emiraat)}}
{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Dûbai
| ôfbylding                   = Dubai skyline.jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = De skyline fan Dûbai mei de Burj Khalifa
| wapen                       =
| ynwennertal                 =
| oerflak                     =
| befolkingstichtens          =
| stêdekloft                  =
| hichte                      = 0–120 m
| lân                         = {{ARE}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Emiraat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Dûbai (emiraat)|Dûbai]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Lân
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Feriene Arabyske Emiraten]]
| stêdsyndieling              =
| stifting                    = 18e iuw
| postkoade                   =
| tiidsône                    = [[UTC]]+4
| simmertiid                  = gjin
| koördinaten                 = 25° 15′ N, 55° 18′ E
| webside                     = [https://www.dubai.ae/ dubai.ae]
| mapname                     = Feriene Arabyske Emiraten
| lat_deg                     = 25
| lat_min                     = 15
| lat_sec                     =
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 55
| lon_min                     = 18
| lon_sec                     =
| lon_dir                     = E
}}
'''Dûbai''' (Arabysk: '''دبي''', ''Dubayy'') is de grutste stêd fan it [[Dûbai (emiraat)|emiraat Dûbai]] en ien fan 'e wichtichste stêden fan 'e [[Feriene Arabyske Emiraten]]. De stêd leit oan 'e súdeastlike kust fan 'e [[Perzyske Golf]]. Dûbai is it ekonomyske en finansjele sintrum fan 'e Feriene Arabyske Emiraten en is útgroeid ta ien fan 'e wichtichste sintra fan hannel, loftfeart, toerisme, finansjele tsjinsten, logistyk en ûnreplik guod yn it Midden-Easten. De geografyske lizzing tusken Jeropa, Aazje en Afrika hat de stêd holpen om út te groeien ta in ynternasjonaal knooppunt.

Dûbai ûntstie as in lytse kust- en hannelsdelsetting, wêrfan't de ekonomy lange tiid basearre wie op fiskerij, pearelfiskerij en hannel. Yn 'e 20e iuw naam de betsjutting fan 'e haven en de hannel sterk ta. Nei de ûntdekking fan oalje yn 1966 kaam in perioade fan tige rappe ekonomyske en demografyske groei. Oars as guon oare oaljeprodusinten yn 'e Golf hat Dûbai al betiid swier ynset op ekonomyske diversifikaasje. Oalje is tsjintwurdich mar in lyts ûnderdiel fan 'e ekonomy; mear as 95% fan 'e ekonomyske produksje fan it emiraat is net-oaljebasearre.

Sûnt de jierren 1990 is Dûbai bekend wurden om syn tige rappe stedlike ûntwikkeling, hege [[wolkekliuwer]]s, grutte winkelkompleksen, keunstmjittige eilannen en grutte ynfrastruktuerprojekten. De [[Burj Khalifa]], it heechste gebou fan 'e wrâld, is it bekendste symboal fan 'e stêd.

== Namme ==
De namme ''Dûbai'' komt fan it Arabyske ''Dubayy''. Oer de krekte oarsprong fan 'e namme bestiet gjin algemien akseptearre ferklearring. Yn it Arabysk wurdt de namme skreaun as دبي. Yn it Frysk wurdt de namme ornaris skreaun as '''Dûbai'''. De namme fan it emiraat is deselde as dy fan 'e stêd.

== Geografy ==
[[Ofbyld:The view of Dubai Creek.jpg|thumb|Khor Dûbai]]
Dûbai leit oan 'e súdeastlike kust fan 'e [[Perzyske Golf]], yn it noardeasten fan 'e [[Feriene Arabyske Emiraten]]. It stedsgebiet leit benammen op in brede kustflakte dy't nei it suden en easten oergiet yn 'e [[Arabyske Woastyn]]. It emiraat Dûbai wurdt yn it suden begrinzge troch it emiraat [[Abu Dhabi (emiraat)|Abu Dhabi]] en yn it noardeasten troch [[Sharjah (emiraat)|Sharjah]].

De stêd is ûntstien om [[Khor Dubai]], in natuerlike see-earm dy't fan 'e Perzyske Golf in stik it lân yn rint. Dat wetter wie fan grut belang foar de iere ûntwikkeling fan Dûbai, om't skippen dêr beskûl fine koene en de wetterwei brûkt waard foar fiskerij, pearelfiskerij en hannel. Oan wjerskanten fan 't wetter ûntstiene de âlde wiken [[Deira]] en [[Bur Dubai]].

Yn 'e 20e en 21e iuw is it stedsgebiet sterk útwreide. Grutte stikken lân binne wûn op 'e see troch it opspuiten fan sân en it oanlizzen fan keunstmjittige eilannen. Ta de bekendste projekten hearre [[Palm Jumeirah]], [[Palm Jebel Ali]] en de [[The World (Dûbai)|The World]]-arsjipel.

It lânskip om Dûbai hinne is oer it generaal flak en drûch. Natuerlike swietwetterboarnen binne tige seldsum en it grutste part fan it wetter dat troch húshâldings en bedriuwen brûkt wurdt, komt út [[ûntsâlting]] fan seewetter.

=== Klimaat ===
Dûbai hat in [[woastynklimaat]] mei tige waarme simmers en waarme winters. Yn 'e simmer kinne temperatueren oerdeis geregeld boppe de 40 °C komme. De nachten bliuwe ek waarm, benammen troch de hege luchtfochtigens oan 'e kust.

De wintermoannen binne folle mylder. Rein falt mar sporadysk en komt benammen yn 'e winter foar. Swiere reinbuien kinne lykwols yn koarte tiid grutte problemen feroarsaakje, om't it stedsgebiet fan natuere tige drûch is en in protte oerflakken ferhurde binne.

=== Stedsfoarm ===

De moderne stêd strekt him oer in grut gebiet lâns de kust en de wichtichste ferkearsassen út. It histoaryske sintrum om de Khor Dubai hinne wurdt foarme troch ûnder mear Deira en Bur Dubai. Fierder nei it suden en lâns de kust lizze moderne stedsdielen lykas [[Jumeirah]], [[Downtown Dubai]], [[Dubai Marina]] en [[Jebel Ali]].

It hert fan 'e moderne skyline wurdt foarme troch Downtown Dubai, mei de [[Burj Khalifa]], [[Dubai Mall]] en [[Dubai Fountain]]. Lâns [[Sheikh Zayed Road]] ûntstie in lange rige fan wolkekliuwers dy't it moderne byld fan Dûbai sterk bepaald hat.

== Skiednis ==
=== Iere skiednis ===
De skiednis fan Dûbai is sterk ferbûn mei de lizzing oan 'e [[Perzyske Golf]] en de natuerlike wetterwei [[Khor Dubai]]. De kust fan it hjoeddeiske [[Feriene Arabyske Emiraten]] lei al yn 'e Aldheid oan hannelsrûtes dy't [[Mesopotaamje]], [[Perzje]], it [[Arabyske Skiereilân]] en [[Yndia]] mei-inoar ferbûnen. It gebiet fan Dûbai wie lykwols lange tiid in tinbefolke kust- en woastyngebiet. De beskikberens fan wetter, fisk en de beskutte lizzing fan Khor Dubai makken it gebiet gaadlik foar in lytse permaninte delsetting.

Yn 'e iere moderne tiid ûntstie oan 't wetter in doarp dat benammen libbe fan fiskerij, hannel en letter ek [[pearelfiskerij]]. De wetterwei wie fan grut belang foar de pleatslike ekonomy, om't lytse houten skippen dêr feilich oanlizze koene. De tradisjonele houten ''[[dhow]]s'' waarden brûkt foar fiskerij, it sammeljen fan pearels en hannel mei oare havens oan 'e Golf en mei de kust fan Yndia.

=== It ûntstean fan it emiraat ===
Yn 1833 ferliet in groep fan 'e [[Al Bu Falasah]], in tûke fan 'e [[Bani Yas]], it gebiet om [[Abu Dhabi]] hinne en fêstige him yn Dûbai. Sheikh [[Maktoum bin Buti]] waard de earste hearsker fan 'e nije delsetting en dêrmei begûn de hearskippij fan 'e [[Al Maktoum]]-famylje, dy't oant hjoed de dei de hearskers fan Dûbai leveret.

De lizzing fan Dûbai wie geunstich foar de ûntwikkeling fan hannel. De delsetting lei net fier fan 'e wichtige hannelsrûtes troch de Golf en hie mei Khor Dubai in natuerlike haven. Yn 'e rin fan 'e 19e iuw waard Dûbai dêrtroch hieltyd wichtiger as plak dêr't keaplju, fiskers, pearelfiskers en seelju gearkamen.

[[Ofbyld:Al Fahidi-Fort.jpg|thumb|right|Al Fahidi Fort, it âldste noch besteande gebou fan Dûbai. It waard yn 1787 boud.]]
In sichtber oantinken oan dy iere perioade is it [[Al Fahidi Fort]], dat yn 1787 boud waard oan 'e súdkant fan Khor Dubai. It fort hie in militêre funksje, mar waard letter ek brûkt as residinsje fan 'e hearsker, wapenarsenaal en finzenis. Yn 1971 waard it fort iepene as museum.

=== De 19e iuw: hannel en pearelfiskerij ===
Yn 'e 19e iuw waard de [[pearelfiskerij]] ien fan 'e wichtichste boarnen fan ynkommen. Fanút Dûbai fearen skippen de Golf op om oesters te sammeljen. De pearels waarden dêrnei ferhannele mei keaplju út 'e regio en fierder eksportearre nei merken yn Yndia en oare dielen fan Aazje.

Tagelyk groeide de hannel. Keaplju út 'e Arabyske Golf, Perzje en Yndia setten har yn Dûbai nei wenjen. Benammen it gebiet om Deira ûntwikkele him ta in wichtich hannelsgebiet. De stêd waard in plak dêr't guod út ferskillende dielen fan 'e Yndyske Oseaan byinoar kaam.

Yn 'e twadde helte fan 'e 19e iuw waard de politike posysje fan Dûbai ek sterker. De hearskers fan 'e emiraten oan 'e saneamde [[Trucial Coast]] sleaten ferskate ferdraggen mei [[Grut-Brittanje]]. Yn 1892 sleaten de hearskers fan 'e Trucial States de saneamde Exclusive Agreements mei de Britten. Dêrmei krigen de Britten in grutte ynfloed op 'e bûtenlânske relaasjes fan 'e emiraten, wylst se beskerming tsjin bûtenlânske oanfallen taseinen.

[[Ofbyld:Deira, Dubai, 1950s.jpg|thumb|left|Deira yn 'e jierren 1950, foar de grutte modernisearring fan Dûbai.]]
=== De opkomst fan Dûbai as hannelsstêd ===
Oan it begjin fan 'e 20e iuw naam de ekonomyske betsjutting fan Dûbai fierder ta. De hearskers fierden in relatyf iepen hannelsbelied en besochten keaplju nei de stêd te lûken. Belestingen op hannel waarden leech holden en bûtenlânske keaplju krigen romte om har yn 'e stêd te fêstigjen.

Yn 1901 waard it hannelsbelied fierder liberalisearre. Dat holp Dûbai om in regionaal hannelsplak te wurden. Keaplju út oare dielen fan 'e Golf en út Perzje, Yndia en East-Afrika kamen nei de stêd. De befolking waard dêrtroch al betiid etnysk en kultureel ferskaat.

Yn 1912 waard de [[Al Ahmadiya School]] stifte, dy't beskôge wurdt as de earste skoalle fan Dûbai. De skoalle stie yn Deira en is tsjintwurdich as erfgoedplak bewarre bleaun.

=== De krisis fan 'e pearelmerk ===
De tradisjonele ekonomy fan Dûbai krige yn 'e 1920-er en 1930-er jierren in swiere klap. De wrâldwide ekonomyske krisis fermindere de fraach nei lúkseprodukten, wylst de ûntwikkeling fan [[kultivearre pearels]] yn Japan de tradisjonele pearelfiskerij fierder ûnder druk sette.

Foar in stêd dy't sterk ôfhinklik wie fan pearels en maritime hannel hie dat grutte gefolgen. De ynkomsten fan hannelers, fiskers en pearelfiskers namen ôf en in part fan 'e befolking krige te krijen mei earmoede.

Dochs bleau Dûbai besykjen om syn hannelsposysje te fersterkjen. De strategyske lizzing en it relatyf iepen hannelsbelied soargen derfoar dat de stêd de ekonomyske krisis better trochstie as guon oare delsettings oan 'e Golf.

=== Sjeik Saeed en de foar-oaljeperioade ===
Nei de Twadde Wrâldoarloch begûn de stêd stadichoan wer te groeien. De befolking konsintrearre him noch hieltyd om Khor Dubai hinne. De wiken [[Deira]] en [[Bur Dubai]] waarden troch de Khor Dubai fan inoar skaat en wiene mei boaten mei-inoar ferbûn.

Yn dy tiid wie Dûbai noch in lytse stêd mei in beheinde ynfrastruktuer. De measte gebouwen wiene makke fan modderstien, stien, koraal en hout. Tradisjonele huzen hiene faak in [[barjeel]], in wynfanger dy't brûkt waard om de wenromten natuerlik te fentilearjen en ôf te kuoljen. It hjoeddeiske [[Al Fahidi Historical Neighbourhood]] jout in byld fan dy tradisjonele boustyl.

[[Ofbyld:Old Dubai Creek.jpg|thumb|right|Khor Dubai mei it âlde stedsgebiet en de moderne bebouwing.]]
=== De modernisearring ûnder Rashid bin Saeed ===
Yn 1958 waard [[Rashid bin Saeed Al Maktoum]] hearsker fan Dûbai. Hy soe de ûntwikkeling fan it emiraat de kommende tritich jier sterk beynfloedzje. Syn belied wie rjochte op it ferbetterjen fan ynfrastruktuer en it ûntwikkeljen fan Dûbai ta in ynternasjonaal hannels- en transportknooppunt.

In wichtich projekt wie it ferdjipjen en ferbreedzjen fan Khor Dubai. Troch de ferbettering fan 'e wetterwei koene gruttere skippen de haven berikke. Dat makke it mooglik om mear guod troch Dûbai te ferfieren en fersterke de posysje fan 'e stêd as hannelshaven.

Ek waarden diken, skoallen, wenwiken en oare foarsjennings oanlein. De modernisearring fan 'e stêd waard foar in part finansierd mei lieningen en ynkomsten út hannel en letter oalje.

=== De ûntdekking fan oalje ===
Yn 1966 waard oalje fûn yn it gebiet fan Dûbai. Dat wie in kearpunt yn 'e skiednis fan it emiraat. De oaljeproduksje wie folle lytser as dy fan Abu Dhabi, mar de ynkomsten levere de regearing genôch kapitaal om grutte ynvestearrings te dwaan yn ynfrastruktuer. De eksport fan oalje begûn yn 1969.

De oalje-ynkomsten waarden brûkt foar ûnder mear wegen, elektrisiteit, wetterfoarsjenning, sûnenssoarch, ûnderwiis, havenynfrastruktuer en stedsûntwikkeling. Dêrmei waard de basis lein foar de rappe groei fan 'e folgjende desennia.

Oars as yn guon oare Golfsteaten waard oalje net it ienige ekonomyske model. De regearing bleau swier ynvestearjen yn hannel, havens, loftfeart, toerisme en finansjele tsjinsten.

=== De foarming fan 'e Feriene Arabyske Emiraten ===
Oan 'e ein fan 'e jierren 1960 waard dúdlik dat Grut-Brittanje syn militêre en politike oanwêzigens yn 'e Golf beëinigje soe. De hearskers fan 'e emiraten begûnen dêrom te ûnderhanneljen oer in nije politike gearwurking.

Op 18 febrewaris 1968 moete [[Zayed bin Sultan Al Nahyan]], de hearsker fan Abu Dhabi, [[Rashid bin Saeed Al Maktoum]] fan Dûbai by Al Samha. Dat treffen wie in wichtich momint yn 'e ûntwikkeling nei in federaasje. Letter dat jier waard yn Dûbai in konstitúsjonele konferinsje hâlden mei de hearskers fan 'e emiraten en Bahrein en Katar.

Op 2 desimber 1971 waard de [[Feriene Arabyske Emiraten]] oprjochte troch Abu Dhabi, Dûbai, Sharjah, Ajman, Umm Al Quwain en Fujairah. [[Ras Al Khaimah]] sleat him yn 1972 by de federaasje oan. Dûbai waard ien fan 'e sân emiraten en spile dêrnei in hieltyd wichtiger rol yn 'e nije steat.

=== De haven fan Jebel Ali ===
In folgjende grutte stap yn 'e ekonomyske ûntwikkeling wie de oanlis fan [[Jebel Ali Port]] yn it súdwesten fan 'e stêd. De haven waard ûntwikkele as in djipwetterhaven dy't grutte frachtskippen ûntfange koe.

Rûnom de haven ûntstie in grut yndustry- en logistyk gebiet. De kombinaasje fan haven, frije ekonomyske sône en goede ferbiningen mei it ynlân makke Dûbai oantreklik foar ynternasjonale hannelsbedriuwen.

De ûntwikkeling fan Jebel Ali paste yn 'e strategy om Dûbai minder ôfhinklik te meitsjen fan oalje. Hannel en logistyk waarden dêrmei ien fan 'e pylders fan 'e moderne ekonomy.

=== Loftfeart en ynternasjonale hannel ===
Ek de loftfeart waard in wichtich ûnderdiel fan 'e strategy. [[Dubai International Airport]] groeide út fan in regionale lofthaven ta in grut ynternasjonaal knooppunt.

De oprjochting fan [[Emirates (loftfeartmaatskippij)|Emirates]] yn 1985 fersterke de ynternasjonale posysje fan Dûbai. De loftfeartmaatskippij groeide út ta ien fan 'e grutste ynternasjonale ferfierders fan 'e wrâld en brûkte Dûbai as sintraal oerstapplak tusken Jeropa, Aazje, Afrika en Oseaanje.

=== De frije ekonomyske sônes ===
Dûbai ûntwikkele yn 'e jierren 1980 en 1990 ferskate [[frije ekonomyske sône]]s. Bedriuwen dy't har dêr fêstigen, krigen ûnder bepaalde betingsten foardielen op it mêd fan belesting, eigendom en hannel. De [[Jebel Ali Free Zone]] wie ien fan 'e earste en waard in model foar lettere frije sônes. Letter folgen spesjalisearre gebieten foar ûnder oare media, ynternetbedriuwen, finansjele tsjinsten en technology. Dy beliedskeuzes makken Dûbai oantreklik foar bûtenlânske bedriuwen en droegen by oan de rappe diversifikaasje fan 'e ekonomy.

=== De ûntwikkeling sûnt de jierren 1990 ===
Yn 'e jierren 1990 waard Dûbai hieltyd mear in ynternasjonaal toeristysk en saaklik sintrum. De stêd boude grutte hotels, winkelkompleksen en wolkekliuwers. Yn 1999 waard it [[Burj Al Arab]] iepene, dat in nij symboal fan 'e stêd waard.

Tagelyk waarden nije kustgebieten ûntwikkele. Mei projekten lykas [[Palm Jumeirah]] waard besocht om nije wen- en toeristyske gebieten oan te lizzen op lân dat op 'e see wûn waard.

De stêd feroare dêrmei fan in regionale hannelsstêd yn in wrâldwide metropoal. De befolking groeide yn in pear desennia fan in pear hûnderttûzen nei miljoenen.

=== De 21e iuw ===
Yn 'e earste jierren fan 'e 21e iuw waard de modernisearring fan Dûbai noch folle grutter. Grutte projekten waarden lansearre foar wolkekliuwers, hotels, winkelkompleksen, wenwiken en keunstmjittige eilannen.

[[Ofbyld:DubaiSkyline.JPG|thumb|left|De skyline fan Dûbai yn 'e 21e iuw.]]
It grutste symboal fan dy ûntwikkeling waard de [[Burj Khalifa]]. De toer waard op 4 jannewaris 2010 iepene en is mei 828 meter it heechste gebou fan 'e wrâld. Om 'e toer hinne waard [[Downtown Dubai]] ûntwikkele, mei ûnder oare de [[Dubai Mall]].

=== De finansjele krisis fan 2008–2009 ===
De rappe ûntwikkeling wie foar in grut part basearre op ynvestearrings yn ûnreplik guod en ynfrastruktuer. De wrâldwide finansjele krisis fan 2008–2009 makke dêr in abrupt ein oan.

Prizen fan ûnreplik guod foelen, finansiering waard dreger en ferskate grutte bouprojekten waarden fertrage of stopset. De krisis liet sjen dat de ekonomy fan Dûbai kwetsber wêze koe foar ynternasjonale finansjele skommelingen.

Nei de krisis herstelde de ekonomy stadichoan. De stêd bleau ynvestearjen yn toerisme, loftfeart, logistyk, finansjele tsjinsten, hannel en technology.

=== Expo 2020 ===
In nij hichtepunt wie de organisaasje fan [[Expo 2020]] yn Dûbai. De wrâldtentoanstelling waard oarspronklik foar 2020 pland, mar waard fanwegen de [[COVID-19-pandemy]] útsteld en fûn plak fan oktober 2021 oant maart 2022.

It terrein fan Expo 2020 waard oanlein yn 'e buert fan Al Maktoum International Airport en Jebel Ali. It evenemint luts besikers út in grut tal lannen en waard brûkt om Dûbai te profilearjen as in ynternasjonaal sintrum foar hannel, technology en ynnovaasje.

=== Dûbai yn 'e 21e iuw ===
Yn 'e 21e iuw hat Dûbai him ûntwikkele ta in wrâldstêd mei in ekonomy dy't folle minder ôfhinklik is fan oalje as yn 'e jierren 1960. De stêd is in wichtich sintrum wurden foar ynternasjonale hannel, finansjele tsjinsten, loftfeart, toerisme, logistyk en ûnreplik guod.

De ûntwikkeling giet noch altyd troch. Nije wiken, ferfiersferbiningen en grutte ynfrastruktuerprojekten wurde oanlein. Tagelyk wurdt mear omtinken jûn oan duorsumens, skjinne enerzjy en it ferminderjen fan 'e ôfhinklikheid fan auto's en fossile brânstoffen.

De skiednis fan Dûbai wurdt dêrmei karakterisearre troch in tige rappe oergong fan in lytse kustdelsetting mei in ekonomy basearre op fiskerij en pearels nei in moderne wrâldstêd. De Khor Dubai, de hannel en de strategyske lizzing foarmen de basis fan dy ûntwikkeling; oalje levere it kapitaal foar de earste grutte modernisearring, wylst hannel, ynfrastruktuer en ekonomyske diversifikaasje de groei dêrnei fierder oanstjoerden.

== Bestjoer en polityk ==
[[Ofbyld:Mohammed Bin Rashid Al Maktoum at the World Economic Forum Summit on the Global Agenda 2008 2.jpg|thumb|Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum]]
Dûbai is ien fan 'e sân emiraten fan 'e [[Feriene Arabyske Emiraten]]. It emiraat wurdt bestjoerd troch de famylje Al Maktoum. De hearsker fan Dûbai is tagelyk de [[fise-presidint en premier fan 'e Feriene Arabyske Emiraten]].

Sûnt 2006 is [[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]] hearsker fan Dûbai. Hy is ek premier en fise-presidint fan 'e Feriene Arabyske Emiraten.

Oars as yn in protte Europeeske stêden wurdt it gemeentlik bestjoer net foarme troch in keazen gemeenteried dy't it sintrum fan 'e politike macht is. It bestjoer fan it emiraat wurdt laat troch de hearsker en de oerheid fan Dûbai. In wichtige bestjoerlike ynstelling is de [[Dubai Municipality]], dy't ûnder mear ferantwurdlik is foar stedsplanning, ynfrastruktuer, folkssûnens en miljeubehear.

== Befolking ==

Dûbai hat in tige fluch groeiende en ynternasjonale befolking. De grutte mearderheid fan 'e ynwenners hat gjin Emiratyske nasjonaliteit. De bûtenlânske befolking komt út in grut tal lannen, benammen út Súd- en Súdeast-Aazje, oare Arabyske lannen en Jeropa.

De befolking is sterk konsintrearre yn it beboude kustgebiet. Troch de grutte deistige ynstream fan arbeiders, pendelders en toeristen is de befolking dy't oerdeis yn 'e stêd oanwêzich is grutter as it tal permaninte ynwenners.

De rappe befolkingsgroei hinget nau gear mei de ekonomyske ûntwikkeling. Nije ynwenners komme benammen foar wurk yn bou, tsjinstferliening, hannel, toerisme, finansjele tsjinsten, technology en oare sektoaren.

== Taal en religy ==

De offisjele taal fan 'e Feriene Arabyske Emiraten is [[Arabysk]], mar yn Dûbai wurdt [[Ingelsk]] tige wiid brûkt. Troch de grutte bûtenlânske befolking binne ek talen as [[Hindi]], [[Urdu]], [[Maleisk]], [[Bengaalsk]], [[Tagalog]] en ferskate Jeropeeske talen yn it deistich libben te hearren.

De [[islam]] is de offisjele religy fan it lân. Yn Dûbai binne lykwols ek grutte mienskippen fan [[kristendom|kristenen]], [[hindoeïsme|hindoes]], [[sikhisme|sikhs]] en oare godstsjinsten. Der binne ferskate tsjerken, hindoeïstyske timpels en oare religieuze gebouwen.

== Ekonomy ==

Dûbai is ien fan 'e wichtichste ekonomyske sintra fan it Midden-Easten. De ekonomy is sterk diversifisearre en is tsjintwurdich mar foar in lyts part ôfhinklik fan oalje. Yn 2024 bedroech it bruto binnenlânsk produkt fan it emiraat AED 442,9 miljard yn konstante prizen en AED 540,7 miljard yn aktuele prizen. De ekonomy groeide dat jier mei 3,2% yn konstante prizen.

Wichtige ekonomyske sektoaren binne:

* hannel en logistyk;
* toerisme;
* loftfeart;
* finansjele tsjinsten;
* ûnreplik guod;
* bou;
* ynformaasjetechnology;
* media en kommunikaasje;
* detailhannel;
* horeka;
* profesjonele en saaklike tsjinsten.

=== Hannel en logistyk ===

Troch de strategyske lizzing tusken Jeropa, Aazje en Afrika is Dûbai in wichtich hannelsknooppunt. [[Jebel Ali Port]] is ien fan 'e grutste havenkompleksen fan 'e wrâld en spilet in wichtige rol yn 'e ynternasjonale kontenerhannel.

De frije ekonomyske sônes fan Dûbai hawwe in wichtige rol spile yn it oanlûken fan bûtenlânske bedriuwen. Bedriuwen kinne har dêr rjochtsje op ynternasjonale hannel, logistyk, technology, media en finansjele tsjinsten.

=== Finansjele sektor ===

Dûbai is in wichtich finansjeel sintrum. It [[Dubai International Financial Centre]] (DIFC) is in spesjale finansjele sône mei in eigen juridysk en regeljouwingskader foar finansjele bedriuwen.

Yn en om it DIFC binne banken, fersekeringsmaatskippijen, ynvestearringsfûnsen, advokatekantoaren en oare finansjele tsjinsten fêstige.

=== Unreplik guod ===

De bou- en ûnreplik-guodsektor is ien fan 'e meast sichtbere ûnderdielen fan 'e ekonomy fan Dûbai. Sûnt de jierren 1990 binne grutte nije wenwiken, kantoargebouwen, hotels en winkelgebieten boud.

De sektor hat ek grutte fluktuaasjes kend. Nei de boaiem fan 'e finansjele krisis fan 2008–2009 kaam in nije perioade fan sterke groei. Projekten wurde sawol foar ynwenners as foar ynternasjonale ynvestearders ûntwikkele.

== Toerisme ==

Toerisme is ien fan 'e wichtichste pylders fan 'e ekonomy. Dûbai lûkt besikers mei syn strannen, waarme klimaat, winkelkompleksen, hotels, restaurants, wolkekliuwers en grutte eveneminten.

Ta de bekendste toeristyske attraksjes hearre:

* de [[Burj Khalifa]];
* de [[Burj Al Arab]];
* [[Palm Jumeirah]];
* [[Dubai Mall]];
* [[Dubai Fountain]];
* [[Dubai Marina]];
* [[Museum of the Future]];
* [[Deira]] en de tradisjonele souks;
* [[Jumeirah Mosque]];
* de woastyngebieten om 'e stêd hinne.

Dûbai hat him ek ûntwikkele ta in wichtich sintrum foar kongressen, tentoanstellingen en ynternasjonale eveneminten.

== Ferkear en ferfier ==

Troch syn geografyske posysje en ekonomyske betsjutting hat Dûbai in tige wiidweidich ferfiersnetwurk. De stêd wurdt betsjinne troch snelwegen, in metro, trams, bussen, taksys en wetterferfier.

=== Dykferfier ===

De wichtichste ferkearsier is [[Sheikh Zayed Road]], dy't fan Dûbai yn 'e rjochting fan Abu Dhabi rint. Oare wichtige wegen binne ûnder mear [[Sheikh Mohammed bin Zayed Road]] en [[Al Khail Road]].

Troch de rappe befolkingsgroei en de grutte ôfhinklikheid fan de auto hat Dûbai geregeld lêst fan ferkearsopstoppings. De oerheid hat dêrom swier ynvestearre yn iepenbier ferfier.

=== Metro ===

De [[Dubai Metro]] waard yn 2009 iepene en wie de earste folslein automatyske metro yn it Midden-Easten. It netwurk bestiet út de [[Reade Line (Dubai Metro)|Reade Line]] en de [[Griene Line (Dubai Metro)|Griene Line]]. De beide linen ferbine ûnder oare de wichtichste wen-, saaklike en toeristyske gebieten fan 'e stêd.

De metro hat ek ferbiningen mei de terminals fan [[Dubai International Airport]]. De [[Dubai Tram]] ferbynt gebieten om Dubai Marina en Jumeirah Beach Residence.

=== Bussen en taksys ===

It busnetwurk wurdt beheard troch de [[Roads and Transport Authority]] (RTA). Bussen foarmje in oanfolling op de metro en ferbine ek gebieten dy't net streekrjocht oan in metrostasjon lizze.

Taksys binne tige wiid beskikber en foarmje in wichtich ûnderdiel fan it stedsferfier. Ek ride der ferskate ride-hailingtsjinsten.

=== Wetterferfier ===
De Khor Dubai wurdt brûkt foar tradisjonele ''abras'', wetterbussen en oare foarmen fan iepenbier wetterferfier. De âlde ''abra''-ferbiningen tusken Deira en Bur Dubai binne tagelyk in populêre toeristyske attraksje.

=== Loftfeart ===

[[Dubai International Airport]] (DXB) is de wichtichste lofthaven fan 'e stêd en ien fan 'e wichtichste ynternasjonale fleanfjilden fan 'e wrâld. It is de thúsbasis fan [[Emirates (loftfeartmaatskippij)|Emirates]].

Tichtby de súdlike stedsrâne leit [[Al Maktoum International Airport]] op [[Dubai World Central]]. Dêr wurdt in grutte útwreiding fan 'e lofthaveninfrastruktuer pland. De úteinlike bedoeling is om dêr in folle grutter ynternasjonaal loftfeartknooppunt te ûntwikkeljen.

== Haven ==

[[Jebel Ali Port]] is de grutste haven fan Dûbai en ien fan 'e wichtichste havens fan it Midden-Easten. De haven is ferbûn mei in grut yndustry- en logistyk gebiet en foarmet in wichtich ûnderdiel fan 'e hannelsynfrastruktuer fan it emiraat.

De haven wurdt eksploitearre troch [[DP World]], in yn Dûbai fêstige ynternasjonale haven- en logistykûndernimming.

== Arsjitektuer ==

Dûbai is ferneamd om syn moderne skyline en grutskalige arsjitektuer. De stêd hat sûnt de jierren 1990 in enoarme transformaasje ûndergien, mei in grut tal wolkekliuwers en futuristysk ûntwurpen gebouwen.

=== Burj Khalifa ===

De [[Burj Khalifa]] is mei in hichte fan 828 meter it heechste gebou fan 'e wrâld. It gebou waard yn 2010 iepene en is it sintrale elemint fan Downtown Dubai.

=== Burj Al Arab ===

De [[Burj Al Arab]] is in lúks hotel dat op in keunstmjittich eilân foar de kust fan Jumeirah boud is. De foarm fan it gebou is ynspirearre troch it seil fan in tradisjonele Arabyske boat.

=== Palm Jumeirah ===

[[Palm Jumeirah]] is in grut keunstmjittich eilân yn 'e foarm fan in palmbeam. It eilân is ûnderdiel fan in grutter kustûntwikkelingsprojekt en hat hotels, apparteminten, filla's, restaurants en strannen.

== Kultuer ==

De kultuer fan Dûbai is in mingsel fan tradisjonele Arabyske en moderne ynternasjonale ynfloeden. Hoewol't de stêd sterk modernisearre is, bliuwe tradisjonele muzyk, dûns, klean, gastronomy en islamityske feestdagen in wichtich part fan it kulturele libben.

It [[Al Fahidi Historical Neighbourhood]] is ien fan 'e âldste bewarre stedsdielen. Hjir binne tradisjonele gebouwen mei wynfangers, smelle strjitten en binnenhôven bewarre bleaun.

It [[Dubai Museum]] en it [[Al Shindagha Museum]] jouwe omtinken oan 'e skiednis fan 'e stêd en de ûntwikkeling fan in lytse hannelsdelsetting ta in moderne wrâldstêd.

=== Musea ===

Ta de wichtige musea en kulturele ynstellingen hearre:

* [[Museum of the Future]];
* [[Al Shindagha Museum]];
* [[Etihad Museum]];
* [[Dubai Museum]] yn [[Al Fahidi Fort]];
* [[Jameel Arts Centre]].

== Underwiis ==

Dûbai hat in grut tal universiteiten en hegeskoallen. In wichtich part fan it heger ûnderwiis wurdt fersoarge troch bûtenlânske universiteiten dy't yn Dûbai in kampus hawwe.

De [[Dubai International Academic City]] is in grut ûnderwiiskompleks dêr't ferskate ynternasjonale ûnderwiisynstellingen fêstige binne.

Ek it [[Dubai Knowledge Park]] is wichtich foar ûnderwiis, training en profesjonele ûntwikkeling.

== Media ==

Dûbai is in wichtich mediacentrum foar it Midden-Easten. Yn [[Dubai Media City]] binne in grut tal ynternasjonale en regionale media- en kommunikaasjebedriuwen fêstige.

De stêd hat ek in wichtige rol yn reklame, filmproduksje, televyzje en digitale media.

== Sport ==

Sport is in wichtich ûnderdiel fan it toeristyske en kulturele libben fan Dûbai. De stêd organisearret ynternasjonale wedstriden yn ûnder oare [[fuotbal]], [[tennis]], [[golf]], [[hynstesport]] en [[motorsport]].

It [[Dubai Tennis Championships]] is in bekend ynternasjonaal tennistoernoai. De [[Dubai World Cup]] is ien fan 'e grutste hynstekoersen fan 'e wrâld.

Ek de [[Dubai Rugby Sevens]] lûkt alle jierren in grut ynternasjonaal publyk.

== Miljeu ==

De rappe stedsgroei hat grutte gefolgen foar it miljeu. Dûbai hat in heech enerzjyferbrûk troch airconditioning, ûntsalting fan seewetter, ferfier en de grutte gebouwen.

De oerheid hat dêrom ferskate programma's ûntwikkele foar duorsume enerzjy, enerzjybesparring en iepenbier ferfier. De [[Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park]] is ien fan 'e grutste sinne-enerzjyprojekten yn 'e regio.

In oar wichtich probleem is wetter. Troch it woastynklimaat is natuerlik swiet wetter tige beheind en is Dûbai sterk ôfhinklik fan ûntsalting.

== Problemen en krityk ==
De flugge ûntwikkeling fan Dûbai hat ek krityk oproppen. Benammen de arbeidsomstannichheden fan migrearjende arbeiders yn 'e bou- en tsjinstesektor hawwe ynternasjonaal omtinken krigen. Kritisy hawwe wiisd op lege leanen, lange wurktiden, ôfhinklikheid fan wurkjouwers en de kwetsbere posysje fan bûtenlânske arbeiders.

Ek de grutte ôfhinklikheid fan bûtenlânske arbeid, de hege kosten fan wenjen, de sterke groei fan ûnreplik guod en de miljeugefolgen fan 'e rappe urbanisaasje binne ûnderwerpen fan debat.

Tagelyk hawwe de autoriteiten de ôfrûne jierren ferskate arbeidsrjochtlike en ekonomyske herfoarmingen trochfierd. Dûbai bliuwt him profilearjen as in iepen, ynternasjonaal bedriuws- en toerismesintrum.

== Bestjoerlike yndieling ==
It stedsgebiet fan Dûbai bestiet út in grut tal wiken en stedsdielen. Bekende gebieten binne ûnder oare:

* [[Deira]];
* [[Bur Dubai]];
* [[Al Barsha]];
* [[Jumeirah]];
* [[Downtown Dubai]];
* [[Business Bay]];
* [[Dubai Marina]];
* [[Jumeirah Beach Residence]];
* [[Palm Jumeirah]];
* [[Jebel Ali]];
* [[Dubai Silicon Oasis]];
* [[Dubai Internet City]];
* [[Dubai Media City]].

== Bekende gebouwen en plakken ==
* [[Burj Khalifa]]
* [[Burj Al Arab]]
* [[Dubai Mall]]
* [[Palm Jumeirah]]
* [[Dubai Marina]]
* [[Jumeirah Mosque]]
* [[Al Fahidi Fort]]
* [[Museum of the Future]]
* [[Dubai Opera]]
* [[Dubai Frame]]
* [[Jebel Ali Port]]
* [[Dubai International Airport]]

== Sjoch ek ==
* [[Dûbai (emiraat)]]
* [[Feriene Arabyske Emiraten]]
* [[Abu Dhabi]]
* [[Sharjah]]
* [[Burj Khalifa]]
* [[Dubai International Airport]]
* [[Dubai Metro]]
* [[Emirates (loftfeartmaatskippij)]]

== Keppeling om utens ==
* [https://www.dubai.ae/ Offisjele webside fan Dûbai]
* [https://www.visitdubai.com/ Visit Dubai]

{{Commonscat|Dubai}}

{{Koördinaten|25_15_51_N_55_17_24_E_region:NL_type:building|25° 15' NB, 55° 17' EL}}

{{DEFAULTSORT:Dubai (sted)}}
[[Kategory:Dûbai| ]]
[[Kategory:Plak yn de Feriene Arabyske Emiraten]]
[[Kategory:Emiraat Dûbai]]
[[Kategory:Plak stifte yn de 18e iuw]]</text>
      <sha1>7nkcvlxxznfhyzop2wd62ayx345mj9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotaasjemotor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39692</id>
    <revision>
      <id>1238267</id>
      <parentid>897602</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */</comment>
      <origin>1238267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="hxu7jjcqp5t9hkhzkevxie89tgvtepn" xml:space="preserve">{{stobbe|technyk}}
[[Ofbyld:Oberursel U.III.jpg|right|thumb|In 14-silinder dûbelstjer-rotaasjemotor U III fan it motorfabryk '''Oberursel''' (1914/15)]]
[[Ofbyld:Le Rhone 9C.jpg|right|thumb|In 80 [[hk]] '''Le Rhône 9C'''; de koperen pipen bringe de brânstof-luchtmjuks fan de krukas nei de silinderkoppen.]]
[[File:Rotary engine - animation slower.gif|thumb|]]
In '''rotaasjemotor''' is in motor dy't sa makke is dat de [[krukas]] stil stiet; it oare part fan de motor draait dêr omhinne. Yn de fleanmasines fan de earste desenia waarden faak rotaasjemotors tapast.

De meast bekende rotaasjemotor is de [[Wankelmotor]] wurden, dy't útfûn waard troch [[Felix Wankel]].

== Keppelings om utens ==
* {{en}}[http://www.keveney.com/gnome.html Animaasje fan in Gnome rotaasjemotor]
* {{en}}[http://www.youtube.com/watch?v=RaWwgQDrGMw&amp;feature=related Fideo fan in Gnome Omega motor 1909 - April 2009] 

[[Kategory:Ferbaarningsmotor]]
[[Kategory:Fleanmasinemotor]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1889]]</text>
      <sha1>hxu7jjcqp5t9hkhzkevxie89tgvtepn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238268</id>
      <parentid>1238267</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ - deaden</comment>
      <origin>1238268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="kn0mb32ysabr3xzpl5kc9bvycdfmfr9" xml:space="preserve">{{stobbe|technyk}}
[[Ofbyld:Oberursel U.III.jpg|right|thumb|In 14-silinder dûbelstjer-rotaasjemotor U III fan it motorfabryk '''Oberursel''' (1914/15)]]
[[Ofbyld:Le Rhone 9C.jpg|right|thumb|In 80 [[hk]] '''Le Rhône 9C'''; de koperen pipen bringe de brânstof-luchtmjuks fan de krukas nei de silinderkoppen.]]
[[File:Rotary engine - animation slower.gif|thumb|]]
In '''rotaasjemotor''' is in motor dy't sa makke is dat de [[krukas]] stil stiet; it oare part fan de motor draait dêr omhinne. Yn de fleanmasines fan de earste desenia waarden faak rotaasjemotors tapast.

De meast bekende rotaasjemotor is de [[Wankelmotor]] wurden, dy't útfûn waard troch [[Felix Wankel]].

== Keppeling om utens ==
* {{en}}[http://www.youtube.com/watch?v=RaWwgQDrGMw&amp;feature=related Fideo fan in Gnome Omega motor 1909 - April 2009] 

[[Kategory:Ferbaarningsmotor]]
[[Kategory:Fleanmasinemotor]]
[[Kategory:Yntroduksje út 1889]]</text>
      <sha1>kn0mb32ysabr3xzpl5kc9bvycdfmfr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Havana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43930</id>
    <revision>
      <id>1238271</id>
      <parentid>1238242</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14478" sha1="o977mwwmdm2hz2ypis2teq5fk7m4v93" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme       = Havana
| ôfbylding   = La Havane.jpg
| ôfbyldingstekst = Utsicht op it histoaryske sintrum fan Havana (Habana Vieja)
| flagge      = Official flag of Havana, Cuba.svg
| wapen       = Escudo de la Habana.svg
| lân         = [[Ofbyld:Flag of Cuba.svg|20px]] [[Kuba]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[La Habana (provinsje)|La Habana]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Status
| namme bestjoerlike ienheid 2 = Nasionale haadstêd
| ynwennertal = 1.749.964 &lt;small&gt;(2024&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/ONEI.LaHabana/posts/oneilahabana-%EF%B8%8F-le-informa-hoy-sobre-la%EF%B8%8F-poblaci%C3%B3n-total-residente-en-lahabanadet/979087551446790/ Oficina Provincial de Estadística e Información en La Habana]&lt;/ref&gt;
| oerflak     = 728,26 km², wêrfan wetter: 2,1 km²
| befolkingstichtens = 	2.403 ynw./km²
| hichte      = 59 m
| koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|23_7_21_N_82_23_11_W_type:city(2000000)_region:CU-02|23°7'N, 82°23'W}}
| tiidsône    = [[UTC]]-5  
| postkoade   = 10000–19000
| netnûmer    = +53 7
| webside     = [https://www.lahabana.gob.cu www.lahabana.gob.cu]
| mapname     = Kuba-reliëf
| lat_deg = 23 | lat_min = 8 | lat_sec = 0 | lat_dir = N
| lon_deg = 82 | lon_min = 23 | lon_sec = 0 | lon_dir = W
| ôfbylding99 = 
| ôfbyldingstekst99 = 
}}
'''Havana''' of '''Havanna''' ([[Spaansk]]: ''San Cristóbal de La Habana'' of koartwei ''La Habana'') is de haadstêd fan [[Kuba]] en is mei 1.749.964 ynwenners (2024) fierwei de grutste stêd op it eilân [[Kuba (eilân)|Kuba]]. De stêd leit yn 'e provinsje [[Ciudad de La Habana]], ien fan 'e 15 provinsjes. Havana hat de wichtichste haven en is it ekonomysk sintrum fan Kuba.

== Skiednis ==
Havana waard yn 1514 troch de [[Spanje|Spaanske]] feroverer [[Diego Velázquez]] stifte. De earste delsetting lei oan 'e súdkust fan Kuba, mar it die bliken dat it lân dêr net geskikt wie. Tusken 1514 en 1519 ferhuzen de Spanjerts nei de noardkust, dêr't by de natuerlike haven fan Puerto de Carenas de stêd ûntstie dy't letter San Cristóbal de La Habana neamd waard, nei de hillige [[Kristoffel (hillige)|Kristoffel]].

Troch har strategyske haven groeide Havana al gau út ta in wichtich hannelsintrum fan it Spaanske koloniale ryk. Dat makke de stêd lykwols ek in doelwyt foar piraten en Frânske seerôvers. Yn 1555 waard Havana plondere en yn 'e brân stutsen troch [[Jacques de Sores]]. Dêrop liet de Spaanske Kroan machtige fêstingen en stedsmuorren bouwe om de haven better te ferdigenjen.
[[Ofbyld:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|thumb|left|Havana yn 'e 17e iuw.]]
Yn 'e 17e iuw groeide Havana sterk. Der waarden tal fan tsjerken, kleasters en iepenbiere gebouwen boud, wylst in epidemy fan [[giele koarts]] yn 1649 in grut part fan 'e befolking útroege. De stedsmuorren waarden yn 1674 oanlein en yn 1740 foltôge.

Om 1750 hinne hie Havana mear as 70.000 ynwenners en wie it ien fan 'e grutste stêden fan Noard- en Súd-Amearika. De haven wie it wichtichste maritime sintrum fan 'e Spaanske Westyndyske koloanjes en beskikte oer in grutte skipswerf en it iennige drûchdok fan 'e [[Nije Wrâld]].
[[Ofbyld:British ships in the Seven Years War before Havana.jpg|thumb|left|Britse skippen farre de haven fan Havana yn.]]
Yn 'e [[Sânjierrige Oarloch]] waard Havana yn 1762 troch de Britten ferovere. Hja iepenen de haven foar hannel mei harren Noardamerikaanske en [[Kariben|Karibyske]] koloanjes. Al yn 1763 krige Spanje de stêd werom yn ruil foar [[Floarida]]. Dêrnei waard Havana noch swierder fersterke, ûnder mear mei de bou fan it grutte fort San Carlos de la Cabaña.

Yn 'e 19e iuw bloeide Havana fierder op troch de sûkerhannel en de tanimmende hannel mei Noard-Amearika. De stêd krige nije teäters, paleizen en kulturele ynstellingen en waard wol it &quot;Parys fan 'e Antillen&quot; neamd. Yn 1837 waard de earste spoarline fan Kuba iepene tusken Havana en Bejucal, ornearre foar it ferfier fan sûker nei de haven.
[[Ofbyld:De USS Maine, gezonken in de haven van Havana Cuba. The Maine, a monument to our dead heroes (titel op object), RP-F-F12888.jpg|thumb|left|De sonken USS Maine yn 'e haven fan Havana.]]
De [[slavernij]] bleau yn Kuba bestean oant 1886, en nei de [[Amerikaanske Boargeroarloch]] sochten ferskate eardere slaveneigners út it Amerikaanske Suden taflecht yn Havana. Oan 'e ein fan 'e iuw waard de stêd it sintrum fan 'e Kubaanske Unôfhinklikensstriid tsjin Spanje. De ûntploffing fan it Amerikaanske slachskip USS Maine yn 'e haven fan Havana yn 1898 late ta de [[Spaansk-Amerikaanske Oarloch]]. Spanje wie foar Amearika gjin partij en op 12 augustus 1898 tekene Spanje in fredesakkoart. Foar Kuba betsjutte dat de ein fan mear as fjouwer iuwen Spaansk bewâld.

=== 20e iuw ===
Yn 1902 waard Havana de haadstêd fan 'e nije ûnôfhinklike Republyk Kuba. Dêr waard ek de earste presidint, [[Tomás Estrada Palma]], ynstallearre. Yn 'e earste helte fan 'e 20e iuw groeide Havana út ta it politike, ekonomyske en kulturele sintrum fan Kuba.
[[Ofbyld:Havana - Capitol inauguration.jpg|thumb|left|De ynauguraasje fan it Kapitoal yn 1929.]]
Yn 1940 waard yn Havana de [[Havana-konfersinsje (1940)|Havana-konferinsje holden, dêr't de Feriene Steaten en tweintich Latynsk-Amerikaanske lannen ôfpraten om Europeeske koloanjes yn Noard- en Súd-Amearika te ferdigenjen as dy troch de [[Asmogendheden]] bedrige wurde soene.

Oan 'e ein fan 'e jierren 1950 hearde Kuba ta de relatyf rykere lannen fan Latynsk-Amearika. Havana hie moderne sikehuzen, in grutte middenstân en in bloeiend kultureel libben. Tagelyk wiene der grutte sosjale ferskillen, wurkleazens en politike ûnderdrukking ûnder it bewâld fan [[Fulgencio Batista]]. Havana krige ek in reputaasje as sintrum fan gokken en prostitúsje.

=== Nei de Kubaanske Revolúsje ===
[[Ofbyld:Fidel Castro's entry into Havana, 1959.jpg|thumb|left|Fidel Castro komt yn Havana oan (1959).]]
Nei de [[Kubaanske Revolúsje]] fan 1959 naam [[Fidel Castro]] de macht oer. De nije regearing ferbettere ûnderwiis, sûnenssoarch en folkshúsfêsting, mar nasjonalisearre ek hast alle partikuliere bedriuwen en eigendommen. It Amerikaanske embargo fan 1960 en de sterke steatskontrôle soargen foar tekoarten en ekonomyske swierrichheden, dy't benammen yn Havana goed te fernimmen wiene.

Yn 'e jierren 1960 waarden ek lytse winkels en oare partikuliere ûndernimmingen nasjonalisearre. Kuba waard dêrnei hieltyd mear ôfhinklik fan stipe út 'e [[Sovjet-Uny]].

Doe't de Sovjet-Uny yn 1991 ynstoarte, ferlear Kuba in grut part fan syn ekonomyske stipe. Dat late ta in djippe krisis mei grutte tekoarten oan brânstof, iten en oare basisguod.

=== 21e iuw ===
Sûnt it begjin fan 'e 21e iuw hat Kuba besocht mear yn te setten op toerisme. Yn Havana binne ferskate histoaryske gebouwen, strjitten en pleinen yn Ald-Havana restaurearre om mear besikers te lûken. In foarbyld is it eardere Manzana de Gómez-gebou, dat omboud waard ta it lúkse Gran Hotel Manzana Kempinski La Habana.

Op 27 jannewaris 2019 waard Havana troffen troch in tige swiere [[tornado]]. Dy koste acht minsken it libben en ferwûne mear as 190 oaren. It wie de earste tornado fan de swierens EF4 dy't sûnt 1940 yn Kuba registrearre waard.

== Bestjoerlike yndieling ==
De stêd is ferdield yn 15 gemeenten (''municipios''), dy't op harren beurt wer ûnderferdield binne yn 105 ''consejos populares'' (folksrieden).
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:left;&quot;
|+ Gemeenten en folksrieden fan Havana
! Nû. !! Gemeente !! Folksrieden (''Consejos populares'')
|-
| 1 || '''Playa''' || Santa Fe, Siboney, Cubanacán, Ampliación Almendares, Miramar, Sierra, Ceiba, Buena Vista
|-
| 2 || '''Plaza de la Revolución''' || El Carmelo, Vedado-Malecón, Rampa, Príncipe, Plaza, Nuevo Vedado-Puentes Grandes, Colón-Nuevo Vedado, Vedado
|-
| 3 || '''Centro Habana''' || Cayo Hueso, Pueblo Nuevo, Los Sitios, Dragones, Colón
|-
| 4 || '''La Habana Vieja''' || Prado, Catedral, Plaza Vieja, Belén, San Isidro, Jesús María, Tallapiedra
|-
| 5 || '''Regla''' || Guaicanimar, Loma Modelo, Casablanca
|-
| 6 || '''La Habana del Este''' || Camilo Cienfuegos, Cojímar, Guiteras, Alturas de Alamar, Alamar Este, Guanabo, Campo Florido, Alamar-Playa
|-
| 7 || '''Guanabacoa''' || Mañana-Habana Nueva, Villa I, Villa II, Chivas-Roble, Debeche-Nalon, Hata-Naranjo, Peñalver-Bacuranao, Minas-Barreras
|-
| 8 || '''San Miguel del Padrón''' || Rocafort, Luyanó Moderno, Diezmero, San Francisco de Paula, Dolores-Veracruz, Jacomino
|-
| 9 || '''Diez de Octubre''' || Luyanó, Jesús del Monte, Lawton, Vista Alegre, Goyle, Sevillano, La Víbora, Santos Suárez, Tamarindo
|-
| 10 || '''Cerro''' || Latinoamericano, Pilar-Atares, Cerro, Las Cañas, El Canal, Palatino, Armada
|-
| 11 || '''Marianao''' || CAI-Los Ángeles, Pocito-Palmas, Zamora-Cocosolo, Libertad, Pogoloti-Belén-Finlay, Santa Felicia
|-
| 12 || '''La Lisa''' || Alturas de La Lisa, Balcón Arimao, El Cano-Valle Grande-Bello 26 y Morado, Punta Brava, Arroyo Arenas, San Agustín, Versalles-Coronela
|-
| 13 || '''Boyeros''' || Santiago de Las Vegas, Nuevo Santiago, Boyeros, Wajay, Calabazar, Altahabana-Capdevila, Armada-Aldabó
|-
| 14 || '''Arroyo Naranjo''' || Los Pinos, Poey, Víbora Park, Mantilla, Párraga, Calvario-Fraternidad, Guinera, Eléctrico, Managua, Callejas
|-
| 15 || '''Cotorro''' || San Pedro-Centro Cotorro, Santa Maria del Rosario, Lotería, Cuatro Caminos, Magdalena-Torriente, Alberro
|}

Dizze gemeenten en consejos populares foarmje tegearre de bestjoerlike yndieling fan Havana.

== Befolking ==
Troch de jierren hinne is de befolking fan Havana sterk groeid. Benammen tusken de jierren 1950 en 1970 fan 'e 20e iuw wie it persintaazje fan 'e groei yn dûbele sifers. Tusken 1943 en 1953 kaam it tal ynwenners boppe de ien miljoen, en yn 'e jierren 1980 berikte de stêd de mylpeal fan twa miljoen ynwenners. Yn resintere jierren is de befolking lykwols ôfnaam; tusken 2009 en 2012 sakke it tal ynwenners neffens de sifers mei sa'n 1,7 persint. Dat wurdt taskreaun oan in leech bertesifer, fergrizing en migraasje.

De befolking bestiet foar 58,4% út blanken (meastentiids fan Spaanske komôf), 26,4% út [[mulatten]] of mestizen, 15,2% út swarten en 0,2% út Aziaten.

De measte minsken binne roomsk-katolyk, guon ferminge it katolisisme mei [[santería]].&lt;ref&gt;[https://worldpopulationreview.com/cities/cuba/havana World Population]&lt;/ref&gt;

=== Befolkingsûntwikkeling ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; text-align: center;&quot;
|+ Befolkingsûntwikkeling fan Havana (1750–2024)
! Jier
| '''1750''' || '''1907''' || '''1931''' || '''1943''' || '''1953''' || '''1970'''
|-
! Ynwennertal
| 70.000 || 297.159 || 728.500 || 868.426 || 1.139.579 || 1.786.522
|-
! Groei
| — || +324,5% || +145,2% || +19,2% || +31,2% || +56,8%
|-
! Jier
| '''1981''' || '''2002''' || '''2012''' || '''2018''' || '''2024'''
|-
! Ynwennertal
| 1.929.432 || 2.171.671 || 2.106.146 || 2.131.480 || 1.749.964
|-
! Groei
| +8,0% || +12,6% || -3,0% || +1,2% || -17,9%
|}

== Monuminten ==
[[Ofbyld:Havana, Cuba (37585010486).jpg|thumb|left|Koloniale tsjerke yn Havana.]]
El Capitolio leit yn it sintrum fan 'e stêd. It gebou waard yn 1929 boud neffens it foarbyld fan it Kapitoal yn Washington. Dêr tichteby steane it Teatro García Lorca en it Gran Teatro de La Habana, de thúshaven fan it Kubaanske Nasjonaal Ballet.

[[Ofbyld:Memorial José Martí, Havana.jpg|thumb|260px|Martí-monumint.]]
Yn 'e wyk Vedado stiet it Martí-monumint, in monumint foar [[José Martí]], ien fan 'e lieders fan 'e Kubaanske Unôfhinklikensstriid. It waard boud tusken 1953 en 1959, is 109 meter heech en hat fan boppen ôf de foarm fan in stjer. Foar de toer stiet in byld fan Martí. Oan 'e foet fan it monumint leit in grutte iepen romte dêr't Fidel Castro eartiids syn lange redefoeringen hold. Oan 'e râne fan dat plein stiet it gebou fan it Ministearje fan Ynlânske Saken mei it bekende stielen portret fan [[Che Guevara]] en de tekst &quot;Hasta la victoria siempre&quot;.
[[Ofbyld:Cuba 2013-01-31 (8604611949).jpg|thumb|left|El Malecón.]]
De bekendste attraksje fan Havana is sûnder mis [[El Malecón]], de kilometerslange bûlevard lâns de Strjitte fan Floarida. Dêr fûnen ûnder it bewâld fan Castro grutte massagearkomsten plak. By de bûlevard stiet ek it Monumint foar de slachtoffers fan 'e USS Maine, it Amerikaanske pantserskip dat yn 1898 yn 'e haven fan Havana ûntplofte en sonk.

Oan 'e oare kant fan 'e baai lizze twa âlde Spaanske forten: it ferneamde Castillo del Morro en it grutte Fortaleza de San Carlos de la Cabaña.

Yn Habana Vieja stiet it Palacio de los Capitanes Generales, dat oarspronklik as wenhûs foar de Spaanske gûverneurs boud waard. Nei de ûnôfhinklikens fan Kuba yn 1902 waard it it gebou fan it regear, en sûnt 1967 is it in museum.

It eardere presidinsjele paleis húsfêstet no it Museo de la Revolución, dat de resinte skiednis fan Kuba beljochtet. Efter it museum stiet it Granma-paviljoen mei it jacht Granma, it skip dêr't Fidel Castro en syn rebellen yn 1956 mei op Kuba lânen.
[[Ofbyld:Porton de entrada Cementerio de Colon.jpg|thumb|left|Necrópolis Colón.]]
De Necrópolis Colón yn Vedado, is in grut begraafplak mei grêven, kapellen en mausolea. Bysûnder is it grêf fan La Milagrosa, dêr't neffens de oerlevering it bern by in lettere werbegraffenis yn 'e earms fan 'e mem weromfûn waard.

Havana is ek nau ferbûn mei de skriuwer [[Ernest Hemingway]], dy't dêr jierrenlang wenne en ferskate ferneamde boeken skreau. By Cojímar, eastlik fan Havana, wurdt er betocht mei in monumint. Ek de ferneamde La Bodeguita del Medio, tichte by de [[Katedraal fan Havana|katedraal]] yn it âlde sintrum, wurdt noch altyd sterk mei Hemingway assosjearre.

== Stêdebannen ==
* {{Flagge_ES}} [[Cádiz (stêd)|Cádiz]] ([[Spanje]])
* {{Flagge_GB}} [[Glasgow]] ([[Feriene Keninkryk]])
* {{Flagge_TR}} [[Istanbûl]] ([[Turkije]])
* {{Flagge_NL}} [[Rotterdam]] (Nederlân)

{{panorama|Habana_P2.jpg|900px|Panoramafoto Havana yn 2004}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Dit artikel is foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige wikipedy (monuminten) en Ingelsktalige wikipedy (skiednis, bestjoerlike yndieling, befolkingsûntwikkeling.)
----
{{Commonscat|Havana}}
}}
[[Kategory:Haadstêd yn Noard-Amearika]]
[[Kategory:Plak yn Kuba]]
[[Kategory:Wrâlderfgoed yn Kuba]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1515]]</text>
      <sha1>o977mwwmdm2hz2ypis2teq5fk7m4v93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narbonne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53772</id>
    <revision>
      <id>1238269</id>
      <parentid>1238064</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <origin>1238269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11276" sha1="fm2rhw7m5ev729nndd08qguppgzz74l" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Narbonne
| ôfbylding                   = Narbonne Cathedrale Saint Just et Saint Pasteur.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = [[Ofbyld:Blason ville fr Narbonne.svg|60px]]
| ynwennertal                 = 57.587 &lt;small&gt;(2023)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://citypopulation.de/en/france/aude/narbonne/11262__narbonne/ City Population]&lt;/ref&gt;
| oerflak                     = 172,96 km²
| befolkingstichtens          = 333 ynw./km²
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 0-285 m
| lân                         = {{FRAf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Oksitaanje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Departemint
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Aude (departemint)|Aude]]
| stêdsyndieling              = 
| stifting                    = 
| postkoade                   = 11100
| tiidsône                    = ([[UTC]]+1)
| simmertiid                  =  
| koördinaten                 = 
| webside                     = [http://www.mairie-narbonne.fr/ Webside fan Narbonne]
| mapname                     = Frankryk
| lat_deg                     = 43
| lat_min                     = 11
| lat_sec                     = 01
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 3
| lon_min                     = 00
| lon_sec                     = 15
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 11262-Narbonne-Sols.png
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}} 
'''Narbonne''' ([[Oksitaansk]]: ''Narbona'') is in histoaryske stêd yn it suden fan [[Frankryk]], yn it [[Departeminten fan Frankryk|departemint]] [[Aude (departemint)|Aude]] yn 'e regio [[Oksitaanje]]. De stêd leit oan 'e rivier de [[Aude (rivier)|Aude]], op in pear kilometer fan 'e [[Middellânske See]] en hat sa'n 58.000 ynwenners. Troch de lizzing oan wichtige hannelsrûtes wie Narbonne al yn 'e [[Romeinske Ryk|Romeinske tiid]] in wichtich sinrum fan hannel en bestjoer.

Narbonne waard yn 118 f.Kr. stifte as de earste Romeinske koloanje yn Galje westlik fan 'e [[Rône]]. Under de namme ''Colonia Narbo Martius'' ûntwikkele de stêd him ta de haadstêd fan 'e Romeinske provinsje [[Gallia Narbonensis]]. Ek yn 'e [[Midsiuwen]] bleau Narbonne in wichtige stêd, ûnder mear as biskopssit en hannelssintrum. De stêd waard letter bekend om har wynbou, har histoaryske gebouwen en har ferbining mei it [[Canal du Midi]].

Tsjintwurdich is Narbonne in wichtich regionaal sintrum en in toeristyske stêd. Ta de bekendste monuminten hearre de [[Katedraal fan Narbonne|Cathédrale Saint-Just-et-Saint-Pasteur]], it [[Palais des archevêques]], de [[Pont des Marchands]] en de [[Basilica Saint-Paul-Serge]]. It [[Canal de la Robine]], dat troch de histoaryske binnenstêd rint, makket diel út fan it [[UNESCO]]-[[wrâlderfgoed]] fan it [[Canal du Midi]].

== Geografy ==
Narbonne leit yn it suden fan [[Frankryk]], yn it easten fan 'e regio [[Oksitaanje]] en yn it suden fan it [[departemint]] [[Aude (departemint)|Aude]]. De stêd leit oan 'e rivier de [[Aude (rivier)|Aude]], op sa likernôch 10 kilometer fan 'e [[Middellânske See]]. It gemeentlik gebiet is mei 172,96 km² relatyf grut en rint fan 'e flakke kuststreek oant de heuvels yn it noarden en westen, mei hichten fan likernôch 0 oant 285 meter boppe seenivo.

Narbonne leit yn in oergongsgebiet tusken de kustflakte fan 'e [[Languedoc]] en de heuvelige gebieten fan 'e [[Corbières]]. Yn 'e omkriten is in protte [[wynbou]], wat al iuwenlang in wichtige ekonomyske aktiviteit is. Oan 'e kust lizze ferskate lagunes en [[sompe]]n, wêrûnder it [[Étang de Bages et de Sigean]], dy't fan 'e see skieden wurde troch in smelle kuststripe.

Troch de stêd rint it [[Canal de la Robine]], in tûke fan it [[Canal du Midi]] dy't de Aude dwers troch Narbonne hinne ferbynt mei de [[Middellânske See]]. It kanaal foarmet in wichtich ûnderdiel fan it histoaryske wetternetwurk yn 'e regio. De kust fan Narbonne wurdt fierder karakterisearre troch lange sânstrannen, mei [[Narbonne-Plage]] as it bekendste badplak fan 'e gemeente.

It klimaat is typysk [[Middellânske See|mediterraneesk]], mei mylde winters, waarme en relatyf drûge simmers en in soad sinne. Yn 'e hjerst kinne swiere reinbuien foarkomme. De omkriten fan Narbonne steane ek bekend om de [[Tramontane]], in faak hurde noardwestlike wyn dy't benammen yn 'e winter en maitiid foarkomt.

== Skiednis ==
=== Romeinske tiid ===
[[Ofbyld:Via Domitia (Narbonne).jpg|thumb|left|In frijlein diel fan 'e Via Domita foar it stedhûs.]]
Narbonne wie de earste [[Romeinen|Romeinske]] delsetting yn  it hjoeddeiske Frankryk westlik fan 'e [[Rône]]. De stêd   waard stifte yn 118 f.Kr. en lei strategysk oan 'e Via Domitia en de Via Aquitania. Narbonne wie in wichtige haven oan in lagune by de Aude. Yn 45 f.Kr. makke [[Julius Caesar]] der in koloanje foar feteranen fan (''Colonia Narbo Martius''). Yn 22 f.Kr. waard de provinsje Gallia Narbonensis ferneamd nei de haadstêd Narbonne. Yn 'e 3e iuw krige de stêd in muorre fan 1600 meter. De Romeinske stêd wurdt mei saken en de byhuizen Horreum en Amphoralis yn it yn 2021 iepene museum Narbo Via betocht.

=== Midsiuwen ===
Sûnt 462 lei Narbonne yn 'e ynfloedsfear fan 'e [[Fisigoaten]]. It waard foar in koart skoft de haadstêd fan it hiele [[Fisigoatyske Ryk]] en letter, neidat it Fisigoatyske Ryk de measte gebieten noardlik fan 'e [[Pyreneeën]] oan it Franske Ryk ferlern hie, fan 'e Fisigoatyske provinsje [[Septimaanje]]. Yn it ramt fan 'e oermastering fan it Fisigoatyske Ryk troch de [[Moaren]] waard yn 719 ek Narbonne ynnommen. Fjirtich jier letter, yn 759, foel de stêd oan it Franske Ryk meidat [[Pepyn de Koarte]] de stêd werom ferovere. Yn it jier 793 waard Narbonne troch in leger fan 'e yn [[Kordoba (Spanje)|Córdoba]] residearjende emir Hischam I ferneatige, plondere en ûntfolke.

Yn 'e [[Hege Midsiuwen]] hearde it [[hartochdom Narbonne]] ta de ynfloedsfear fan 'e greven fan [[Toulouse]] en dêrmei ek fan 'e [[Kataren]], dy't lykwols yn 'e Albiginzeroarloggen (1209–1229) hast útmoarde waarden. Dêrnei foel it gebiet oan 'e Frânske kroan. Yn 'e jierren fan 1272 oant 1332 ûntstie de yn 'e Noardfrânske styl fan 'e gotyk boude [[Katedraal fan Narbonne|katedraal Saint-Just]], dêr't it 41 meter hege koer fan ien fan 'e heechste fan Frankryk is.

De stêd bestie út ferskate wiken (de Cité, de Bourg en de Joadske wijk) en krige yn 'e 12e iuw konsuls. Troch in oerstreaming fan 'e Aude yn 1320 feroare de rin fan 'e rivier, wêrtroch't Narbonne syn seehaven ferlear en der in ein oan 'e bloeitiid fan 'e stêd kaam.

=== Nei 1500 ===
Sûnt 1507 foel Narbonne ûnder de Frânske kroan en waard it fersterke as grinsstêd. Yn 'e 17e iuw soarge it Canal de la Robine foar in nije rivierferbining mei de [[Middellânske See]]. Yn 1790 ferlear de stêd har biskoplike sit. Yn 'e 19e iuw groeide de ekonomy troch wynbou en de komst fan it spoar, en waarden de ferâldere stedsomwâlings ferfongen troch bûlevards.

== Ferkear en ferfier ==
[[Ofbyld:Gare de Narbonne.JPG|thumb|Stasjon fan Narbonne]]
Narbonne leit op in wichtich knooppunt fan ferkearsrûtes yn it suden fan [[Frankryk]]. De stêd leit oan 'e [[Autoroute A9]], dy't fan [[Oranje (Frankryk)|Oranje]] fia [[Montpellier]] en Narbonne nei [[Perpignan]] en de Spaanske grins rint. Nei it westen ferbynt de [[Autoroute A61]] Narbonne mei [[Toulouse]]. Dêrtroch is de stêd goed ferbûn mei de rest fan it suden fan Frankryk en mei [[Spanje]].

It [[Gare de Narbonne]] is in wichtich spoarstasjon oan 'e spoarline fan [[Bordeaux]] nei [[Sète]] en fierder nei [[Marseille]]. Fan Narbonne ôf rint ek in spoarline nei [[Perpignan]] en de Spaanske grins. It stasjon wurdt betsjinne troch ferskate soarten treinen, wêrûnder regionale TER-treinen en langeôfstânstreinen. De spoarferbining makket Narbonne in wichtich oerstapplak tusken de kuststêden fan [[Oksitaanje]] en de stêden yn it binnenlân.

It iepenbier ferfier binnen de gemeente wurdt fersoarge troch in netwurk fan [[bus]]linen. Dy ferbine it stedssintrum mei de ferskillende wiken en mei de omlizzende doarpen. Nei de kust rint in ferkearsferbining nei [[Narbonne-Plage]], dy't yn 'e simmermoannen in soad brûkt wurdt troch toeristen.

Foar fytsers is Narbonne ferbûn mei ferskate regionale fytsrûtes. Benammen de rûte lâns it [[Canal de la Robine]] is populêr. It kanaal sels wurdt tsjintwurdich benammen brûkt foar rekreaasjefeart en makket diel út fan it histoaryske wetternetwurk fan it [[Canal du Midi]].

De gruttere fleanfjilden yn 'e omkriten binne it [[Fleanfjild fan Béziers–Cap d'Agde]] en it [[Fleanfjild fan Perpignan–Rivesaltes]]. It gruttere [[Fleanfjild Montpellier-Méditerranée]] leit justsjes fierder nei it noardeasten.

== It besjen wurdich ==
Fan 'e tredde oant de 19e iuw wie Narbonne in ommuorre stêd. Fan 'e âlde ferdigeningswurken fan Narbonne binne noch mar in pear spoaren te finen.

Wichtige monuminten binne:

=== Cathédrale Saint-Just-et-Saint-Pasteur ===
De [[Gotyk|goatyske]] [[katedraal fan Narbonne]] út 'e 13e, 14e en de 18e iuw hat in rike tsjerkeskat. 
=== Palais des archevêques ===
It aartsbiskoplik paleis datearret fan 'e 12e-14e iuw. Yn it paleis binne in pear musea ûnderbrocht. 
=== Basilica Saint-Paul-Serge ===
De basilyk is in wichtige [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] en iergoatyske basilyk. 
=== Stedhûs ===
It [[Neogotyk|neogoatyske]] stedhûs út 'e njoggentjinde iuw, boud troch [[Viollet-le-Duc]].
=== Canal de la Robine ===
It kanaal is as ûnderdiel fan it [[Canal du Midi]] [[UNESCO]]-[[wrâlderfgoed]].
=== Pont des Marchands ===
De Pont des Marchand is ien fan 'e seldsume brêgen yn Frankryk dy't noch folslein beboud is mei winkels en huzen (as in lytsere ferzje fan de Ponte Vecchio yn [[Florâns]]). De brêge stammet út 'e Romeinske tiid en is in grutte toeristyske trekpleister.
=== Abdij Sainte-Marie de Fontfroide ===
De abdij Sainte-Marie de Fontfroide leit súdwestlik fan Narbonne en waard yn 1093 stife. It kleaster leit yn in rêstige delling yn 'e [[Languedoc]].

Befolkingsûntwikkelng
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:450px&quot;
|- style=&quot;text-align:center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
|style=&quot;text-align:left&quot; | '''Jier''' || '''1800''' || '''1851''' || '''1901''' || '''1954''' || '''1999''' || '''2013'''
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|style=&quot;text-align:left&quot;|'''Ynwennertal'''|| 9086 || 13.066 || 28.852 || 32.060 || 46.510 || 52.855
|}

== Berne ==
* [[Sebastiaan (hillige)|Sint-Sebastiaan]], [[Kristendom|kristlik]] [[martler]]

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Palais des Archevêques de Narbonne.jpg|Aartsbiskoplik paleis
Narbonne - Le pont des marchands.jpg|Kanaal fan Robine yn Narbonne
Narbonne Canal de la Robine from Boulevard Gambetta.jpg|Kanaal fan Robine, sjoen fan Boulevard Gambetta ôf
&lt;/gallery&gt;
 
== Keppeling om utens ==
* [http://www.wiki-narbonne.fr/ Le Petit Narbonnais WikiWebside fan de stêd]

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Narbonne}}
}}
[[Kategory:Plak yn Frankryk]]
[[Kategory:Plak yn Oksitaanje]]
[[Kategory:Gemeente yn Frankryk]]
[[Kategory:Gemeente yn Oksitaanje]]</text>
      <sha1>fm2rhw7m5ev729nndd08qguppgzz74l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2017</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94319</id>
    <revision>
      <id>1238288</id>
      <parentid>1185482</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Films */ +</comment>
      <origin>1238288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31852" sha1="9n5do02cqdyvzg6m1uae06t787t6mv2" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[2010-er jierren]].

== Foarfallen ==
;jannewaris
*[[1 jannewaris|1]] - [[Ascension (eilân)|Ascension]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[1 jannewaris|1]] - By [[oanslach yn Istanbûl (jannewaris 2017)|in oanslach]] op in [[nachtklub]] yn 'e [[Turkije|Turkske]] [[stêd]] [[Istanbûl]] sjit in [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]] 39 [[minske]]n [[dea]] en [[ferwûne]]t nochris 70 oaren.
*[[20 jannewaris|20]] - De [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikein]] [[Donald Trump]] wurdt [[ynauguraasje|ynaugurearre]] as [[presidint fan 'e Feriene Steaten]].
*[[21 jannewaris|21]] - De [[Frouljusmars (2017)|Frouljusmars]]: tsientallen miljoenen [[minske]]n dogge wrâldwiid mei oan 420 massale [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en 168 yn oare [[lân|lannen]]. Dêrmei wurdt protestearre tsjin 'e ynauguraasje fan [[Donald Trump]] as [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. It is it grutste protest út 'e [[skiednis fan 'e Feriene Steaten]].
*[[30 jannewaris|30]] - [[Marokko]] wurdt lid fan 'e [[Afrikaanske Uny]].

;febrewaris
*[[11 febrewaris|11]] - In [[raket]]proef fan [[Noard-Koreä]], wêrby't dat [[lân]] in [[raket]] oer de [[Japanske See]] hinne sjit, lokket ynternasjonale feroardieling út.
*[[13 febrewaris|13]] - [[Kim Jong-nam]], de âldere, yn [[ballingskip]] libjende [[broer]] fan 'e [[Noard-Koreä|Noardkoreaanske]] [[diktator]] [[Kim Jong-un]], wurdt by in [[oanslach (misdriuw)|oanslach]] troch twa [[froulju]] [[fermoarde]] mei [[VX-senuwgas]] yn in [[lofthaven]] yn [[Maleizje]].

;maart
*[[maart]] - Yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Kalifornje]] einiget de [[Kalifornyske Drûchte (2011-2017)|Kalifornyske Drûchte fan 2011-2017]].
*[[1 maart|1]] - [[Finlân]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[10 maart|10]] - De [[presidinte]] fan [[Súd-Koreä]], [[Park Geun-hye]], wurdt troch it [[Grûnwetlik Hôf fan Koreä]] by in unanime beslissing ôfset fanwegen [[korrupsje]]. [[Premier]] [[Hwang Kyo-ahn]] wurdt plakferfangend presidint.
*[[10 maart|10]] - De [[Feriene Naasjes]] warskôgje dat de wrâld foar de grutste [[humanitêre krisis]] sûnt de [[Twadde Wrâldoarloch]] stiet, mei't 20 miljoen [[minske]]n yn [[Jemen]], [[Somaalje]], [[Súd-Sûdaan]] en [[Nigearia]] drige om te kommen troch [[hongersneed|hongersneden]].
*[[14 maart|14]] - [[Noardamerikaanske sniestoarm (maart 2017)|In swiere sniestoarm]] leit it iepenbiere libben yn it noardeasten fan 'e [[Feriene Steaten]] en it easten fan [[Kanada]] frijwol stil.
*[[15 maart|15]] - By [[Twadde Keamerferkiezingen 2017|Twadde Keamerferkiezings]] yn [[Nederlân]] wurdt de [[liberalisme|liberale]] [[VVD]] de grutste [[politike partij]] mei 33 sitten. De rjochts[[populisme|populistyske]] [[PVV]] wurdt twadde, mei 20 sitten. Yn [[Fryslân]] behellet it [[CDA]] de measte stimmen.
*[[22 maart|22]] - By [[oanslach yn Londen (maart 2017)|in oanslach]] op 'e [[Brêge fan Westminster]] en it [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[parlemintsgebou]] (it [[Paleis fan Westminster]]) komme 6 [[minske]]n om (ynkl. de dieder) en reitsje 49 oaren [[ferwûne]].
*[[23 maart|23]] - De [[Fenezuëla|Fenezolaanske]] [[presidint]] [[Nicolás Maduro]] rjochtet it [[Hege Tribunaal fan Gerjochtichheid]] op, dat de [[wetjaande macht]] yn it [[lân]] oernimt fan 'e [[Nasjonale Assimblee (Fenezuëla)|Nasjonale Assimblee]]. It nije [[orgaan (organisaasje)|orgaan]] bestiet foar it meastepart út oanhingers fan Maduro.
*[[29 maart|29]] - It [[Feriene Keninkryk]] stelt [[Ferdrach fan Lissabon (2007)|kêst 50 fan it Ferdrach fan Lissabon]] yn wurking, wêrmei't [[ûnderhanneling]]s oer [[Brexit]] begjinne.

;april
*[[6 april|6]] - Yn reäksje op 'e [[oanfal mei gemyske wapens op Chan Sjaichûn]] troch it [[Syrje|Syryske]] [[regear]]ingsleger yn it ramt fan 'e [[Syryske Boargeroarloch]], fjurje de [[Feriene Steaten]] [[raketoanfal op Sjairat (2017)|59 krúsrakketten ôf]] op in Syryske [[loftmacht]]basis. [[Ruslân]] omskriuwt dat as &quot;in die fan agresje&quot;.
*[[7 april|7]] - By [[oanslach yn Stokholm (2017)|in oanslach]] yn 'e [[Sweden|Sweedske]] [[haadstêd]] [[Stokholm]] riidt in [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]] mei in stellen [[bestelwein]] yn op [[fuotgonger]]s op 'e [[Drottninggata]], in drokke [[winkelstrjitte]]. Der komme 5 [[minske]]n om en 14 oaren reitsje [[ferwûne]]. De dieder, [[Rakhmat Akilov]], wurdt [[arrestaasje|arrestearre]].
*[[15 april|15]] - By [[bomoanslach yn Aleppo (2017)|in bomoanslach]] yn 'e [[Syrje|Syryske]] [[stêd]] [[Aleppo]] komme 126 [[minske]]n om en reitsje 60 oaren [[ferwûne]].
*[[21 april|21]] - By [[oanfal op Camp Shaheen (2017)|in oanfal]] op 'e [[legerbasis]] [[Camp Shaheen]], yn [[Afganistan]], komme mear as 140 [[minske]]n om en reitsje mear as 160 oaren [[ferwûne]].
*[[29 april|29]] - De [[Falklâneilannen]] fiere it [[homohoulik]] yn.

;maaie
*[[2 maaie|2]] - [[Guernsey]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[7 maaie|7]] - By [[Frânske presidintsferkiezings (2017)|ferkiezings]] yn [[Frankryk]] wurdt [[Emmanuel Macron]], de kandidaat fan 'e nije [[politike partij]] [[En Marche!]] keazen ta [[presidint]].
*[[12 maaie|12]] - In grutte [[cyberoanfal]] mei it [[WannaCry-ransomware-oanfal|WannaCry-ransomwareprogramma]] ynfektearret mear as 230.000 [[kompjûter]]s yn 150 [[lân|lannen]] en easket betelling yn [[bitcoin]]s yn 28 [[taal|talen]]. Benammen [[bedriuw]]en en [[ynstelling (organisaasje)|ynstelling]]s dy't harren [[firusbeskerming]] net by de tiid holden hawwe, wurde swier troffen, wêrûnder it [[telekommunikaasje]]bedriuw [[Telefónica]] yn [[Spanje]], it [[iepenbier ferfier|ferfiersbedriuw]] [[Deutsche Bahn]] yn [[Dútslân]], de [[pakketbesoargingstsjinst]] [[FedEx]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[sikehuzen]] fan 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[National Health Service]].
*[[22 maaie|22]] - By [[bomoanslach yn de Manchester Arena|in bomoanslach]] yn 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[stêd]] [[Manchester (Ingelân)|Manchester]] op 'e [[Manchester Arena]], fuort nei ôfrin fan in [[konsert]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sjongster]] [[Ariana Grande]], komme 23 [[minske]]n om (ynkl. de dieder) en reitsje 512 oaren [[ferwûne]].
*[[23 maaie|23]]-[[23 oktober]] - By de [[Slach om Marawi]], tusken [[Filipinen|Filipynske]] [[regear]]ingstroepen en [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]]en, komme 255 [[minske]]n om en reitsje mear as 1.400 oaren [[ferwûne]].

;juny
*[[1 juny|1]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] kundiget oan dat er de [[Feriene Steaten]] weromlûke sil út it [[Klimaatakkoart fan Parys]]. Dat liedt ta wrâldwide feroardieling.
*[[3 juny|3]] - By [[oanslach yn Londen (juny 2017)|in oanslach]] yn 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[haadstêd]] [[Londen]] komme 11 [[minske]]n om (ynkl. 3 dieders) en reitsje 48 oaren [[ferwûne]] as [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]]en op 'e [[London Bridge]] ynride op [[fuotgonger]]s en oan 'e súdkant fan 'e [[Teems]] út harren [[autobuske]] springe en op 'e [[Borough Market]] de [[merk (hannelsgearkomste)|merk]]besikers mei [[mês|messen]] oanfalle.
*[[5 juny|5]] - [[Montenegro]] wurdt as 29e [[lân]] lid fan 'e [[NATO]].
*[[5 juny|5]] - De [[Katareeske diplomatike krisis]] begjint as sân [[Arabieren|Arabyske lannen]] ([[Saûdy-Araabje]], [[Bachrein]], [[Egypte]], de [[Feriene Arabyske Emiraten]], [[Jemen]], [[Lybje]] en [[Mauretaanje]]) alle [[diplomasy|diplomatike betrekkings]] mei [[Katar]] ferbrekke op 'e beskuldiging dat dat lân de regio destabilisearje soe troch [[terrorisme]] te stypjen. Yn it echt giet it derom dat Katar net nei Saûdy-Araabjes pipen dûnsje wol.
*[[7 juny|7]] - By [[oanslaggen yn Teheran (2017)|twa oanslaggen]] yn 'e [[Iraan]]ske [[haadstêd]] [[Teheran]], op it [[Islamityske Riejaande Assimblee|Iraanske Parlemint]] en it [[Mausoleum fan Rûholla Chomeini]], útfierd troch oanhingers fan 'e saneamde [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje|Islamityske Steat]] (IS), komme 17 [[minske]]n om en reitsje 43 oaren [[ferwûne]].
*[[8 juny|8]] - By [[Britske ferkiezings (2017)|ferkiezings]] yn it [[Feriene Keninkryk]], dy't trije jier earder as nedich útroppen binne troch [[premier]] [[Theresa May]] om in sterkere posysje te krijen foar de [[Brexit]]-[[ûnderhanneling]]s mei de [[Jeropeeske Uny]], ferliest May har [[Konservative Partij (Feriene Keninkryk)|Konservative Partij]] ûnferwachts de mearderheid yn it [[Legerhûs (Feriene Keninkryk)|Legerhûs]]. De [[sosjalist]]yske [[Labourpartij (Feriene Keninkryk)|Labourpartij]] fan [[Jeremy Corbyn]] wint foar it earst sûnt [[1997]] oan parlemintssitten. May wurdt twongen om in [[minderheidsregear]] te foarmjen dat ôfhinklik is fan stipe fan 'e [[Noard-Ierlân|Noardierske]] [[Demokratyske Unionistyske Partij|DUP]].
*[[10 juny|10]] - Yn 'e [[Kazachstan|Kazachske]] [[haadstêd]] [[Astana]] wurdt de [[wrâldtentoanstelling]] [[Expo 2017]] iepene.
*[[14 juny|14]] - By de [[brân yn de Grenfelltoer]], in [[flatgebou]] yn 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[haadstêd]] [[Londen]], komme 71 [[minske]]n om.
*[[14 juny|14]] - [[James T. Hodgkinson]], in ekstreem-linkse [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aktivist]], iepenet it fjoer op [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] leden fan it [[Amerikaanske Kongres]] dy't yn [[Alexandria (Firginia)]] op in [[sportfjild]] oan it oefenjen binne foar de jierlikse [[Honkbalwedstryd fan it Kongres]] tsjin 'e [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokraten]]. Kongreslid [[Steve Scalise]] rekket libbensgefaarlik [[ferwûne]], mar betteret neitiid wer op. Hodgkinson wurdt [[dea]]sketten troch [[plysje]]minsken.
*[[21 juny|21]] - De saneamde [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje|Islamityske Steat]] (IS) [[ferneatiging fan kultureel erfgoed troch IS|oarderet it opblazen]] fan 'e [[Grutte Moskee fan al-Noeri]] yn 'e [[Irak|Iraakske]] [[stêd]] [[Mosûl]].

;july
*[[1 july|1]] - De [[Fêreu-eilannen]] fiere it [[homohoulik]] yn.
*[[7 july|7]] - It [[Ferdrach foar de Utbanning fan Nukleêre Wapens]] wurdt goedkard troch 122 [[lân|lannen]]
*[[10 july|10]] - De [[Irak|Iraakske]] [[stêd]] [[Mosûl]] wurdt foar befrijd ferklearre nei de ferdriuwing fan striders fan 'e saneamde [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje|Islamityske Steat]] (IS).
*[[11 july|11]] - De [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Chiapas]] fiert it [[homohoulik]] yn.

;augustus
*[[1 augustus|1]] - De [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Puebla]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[4 augustus|4]] - [[Tristan da Cunha (arsjipel)|Tristan da Cunha]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[11 augustus|11]]-[[12 augustus|12]] - Yn it [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] plak [[Charlottesville (Firginia)]] wurdt de [[Unite the Right-demonstraasje]] holden, dêr't [[rasisme|rasisten]] en [[neo-nazisme|neo-nazys]] fan alderhanne plommaazje oan meidogge. As [[antyfaksisme|antyfaksistyske]] [[demonstranten]] in tsjinprotest hâlde, riidt neo-nazy [[James Alex Fields jr.]] mei syn [[auto]] mei opsetsin yn op 'e tsjindemonstraasje, wêrmei't er 1 [[persoan]], [[Heather Heyer]], om hals bringt en 19 oaren [[ferwûne]]t. Fields sels wurdt [[arrestaasje|arrestearre]]. De Amerikaanske [[presidint]] [[Donald Trump]] soarget neitiid foar grutte opskuor as er úthâldt dat sawol ûnder de neo-nazys as ûnder de antyfaksisten goede minsken binne en dat beide kanten likefolle skuld hawwe oan it ynsidint.
*[[16 augustus|16]] - By in [[ûntploffing]] yn it [[Kataloanje|Katalaanske]] plak [[Alcanar]] komme 2 [[minske]]n om en reitsje 15 [[ferwûne]]. Letter docht bliken dat de eksploazje by fersin feroarsake is troch [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]]en dy't in [[bom]] oan it meitsjen wiene, en dat de beide deaden terroristen binne. De rest fan 'e [[sel (organisaasje)|sel]] beslút nei oanlieding hjirfan om daliks oer te gean ta it dwaan fan oanslaggen mei [[mês|messen]] en troch mei [[frachtwein]]en op [[fuotgonger]]s yn te riden.
*[[17 augustus|17]]-[[18 augustus|18]] - By [[oanslaggen yn Kataloanje (2017)|oanslaggen]] yn 'e [[Kataloanje|Katalaanske]] plakken [[Barseloana (stêd)|Barseloana]] (op 17&amp;nbsp;augustus) en [[Cambrils]] (op 18&amp;nbsp;augustus) falle 21 [[dea]]den (ynkl. 5 dieders) en 137 [[ferwûne]]n.
*[[18 augustus|18]] - By [[oanslach yn Turku (2017)|in terroristyske oanslach]] yn 'e [[Finlân|Finske]] [[stêd]] [[Turku]] wurde 2 [[minske]]n [[dea]]stutsen en reitsje 8 oaren [[ferwûne]].
*[[21 augustus|21]] - [[Younes Abouyaaqoub]], it lêste libbene lid fan 'e [[terrorist]]yske [[sel (organisaasje)|sel]] dy't ferantwurdlik is foar [[oanslaggen yn Kataloanje (2017)|de oanslaggen]] yn [[Barseloana (stêd)|Barseloana]] en [[Cambrils]], wurdt yn [[Subirats]] deasketten by in konfrontaasje mei de [[plysje]].
*[[24 augustus|24]]-[[27 augustus|27]] - De [[orkaan]] [[Orkaan Harvey|Harvey]] giet by de [[stêd]] [[Houston]] oan lân yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Teksas]], en lit dêr yn 4 [[dagen]] tiid 1.000&amp;nbsp;[[mm]] [[rein (delslach)|rein]] falle. By de [[wettersneed]] dy't dêrtroch feroarsake wurdt, komme 82 [[minske]]n om en reitsje 30.000 oaren dakleas.
*[[25 augustus|25]] - It [[Rêdingsleger fan de Arakaneeske Rohingja]] (ARSA), in [[rebel]]legroep fan de [[etnysk]]e [[Rohingja (folk)|Rohingja]]-minderheid yn [[Birma]], fiert koördinearre oanfallen út op 24 [[plysje]]posten en in [[leger (lânmacht)|leger]]basis, dêr't 71 [[minske]]n by omkomme. De [[Genoside op de Rohingja]], dêr't it Birmeeske [[leger (lânmacht)|leger]] al sûnt ein [[2016]] mei dwaande is, nimt hjirnei noch folle grutskaliger foarmen oan en rint ek út op in iepentlike [[etnyske suvering]].
*[[25 augustus|25]] - De [[Feriene Naasjes]] feroardielje de [[Genoside tsjin de Rohingja|ferfolging]] fan de [[islam]]ityske [[Rohingja (folk)|Rohingja]]-[[minderheid]] yn it fierhinne [[boedisme|boedistyske]] [[Birma]] as &quot;in dúdlik foarbyld fan [[etnyske suvering]]s.&quot;

;septimber
*[[1 septimber|1]] - [[Malta]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[1 septimber|1]] - [[Ruslân]] set 755 [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[diplomaten]] it lân út yn reäksje op [[ynternasjonale sanksjes|sanksjes]] dy't de [[Feriene Steaten]] tsjin Ruslân ynsteld hawwe as [[straf]] foar ynminging yn 'e [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2016)]].
*[[6 septimber|6]] - Der ûntstiet opskuor tusken de [[Spanje|Spaanske]] federale [[oerheid]] en it [[regear]] fan 'e regio [[Kataloanje]], as de Katalanen oanjouwe in [[referindum]] oer ûnôfhinklikheid hâlde te wollen. De Spaanske oerheid ferbiedt dat en ûntnimt de Katalaanske [[befolking]] dêrmei it [[selsbeskikkingsrjocht]].
*[[6 septimber|6]]-[[11 septimber|11]] - De [[orkaan]] [[Orkaan Irma|Irma]] feroarsaket op 'e [[Lytse Antillen]], [[Hispanjoala]] en [[Kuba]] en yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Floarida]] 82 [[dea]]den en in materiële skea fan [[$]]62,7 miljard. Benammen op [[Barbûda]], [[Sint-Marten (eilân)|Sint-Marten]], de [[Britske Famme-eilannen]] en de [[Florida Keys]] is de ravaazje frijwol folslein.
*[[9 septimber|9]] - De [[orkaan]] [[Orkaan José (2017)|José]] dy't earst rjocht op 'e [[Lytse Antillen]] ta liek te gean, bûcht ôf nei it noarden en giet der by lâns. De skea falt sadwaande ta.
*[[19 septimber|19]]-[[22 septimber|22]] - De [[orkaan]] [[Orkaan Maria|Maria]] feroarsaket op 'e [[Lytse Antillen]], [[Hispanjoala]] en [[Porto Riko]] en yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Noard-Karolina]] yn totaal teminsten 3.057 [[dea]]den en rjochtet foar [[$]]91,6 miljard oan skea oan. Fan 'e Lytse Antillen binne [[Dominika]] en [[Gûadelûp]] it swierst troffen, mar fierwei it slimst is de sitewaasje op Porto Riko, dêr't teminsten 2.975 deaden falle en foar krapoan $90 miljard oan skea oanrjochte wurdt. Dielen fan it eilân sitte mear as in heal jier sûnder [[elektrisiteit]].
*[[19 septimber|19]] - By [[ierdbeving yn Meksiko (2017)|in ierdbeving]] fan 7,1 op 'e [[skaal fan Richter]] komme yn sintraal [[Meksiko]] 360 [[minske]]n om en reitsje mear as 6.000 oaren [[ferwûne]].
*[[25 septimber|25]] - Yn [[Iraaksk-Koerdistan]] wurdt [[Koerdysk ûnôfhinklikheidsreferindum|in referindum]] holden, wêrby't de kiezers mei in oerweldigjende mearderheid fan 92,7% foar ûnôfhinklikheid stimme. [[Irak]] wegeret de útkomst te erkennen en de krisis boazet oan ta [[Iraaksk-Koerdysk konflikt (2017)|in koart wapene konflikt]].
*[[29 septimber|29]] - Yn [[Nederlân]] wurdt de jonge [[frou]] [[moard op Anne Faber|Anne Faber ferkrêfte en fermoarde]], nei't letter blykt troch Michael P., dy't op [[ferlof]] is út in [[TBS]]-[[klinyk]] yn [[Den Dolder]]. De saak soarget foar in protte opskuor, mei't de measte minsken net begripe hoe't sa'n man ea ferlof krije kinnen hat.

;oktober
*[[1 oktober|1]] - [[Dútslân]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[1 oktober|1]] - Yn 'e [[Spanje|Spaanske]] regio [[Kataloanje]] wurdt in [[Katalaansk ûnôfhinklikheidsreferindum (2017)|referindum]] oer ûnôfhinklikheid holden, dat troch de Spaanske federale [[oerheid]] ferbean is. Nettsjinsteande [[Operaasje Anubis|in koördinearre besykjen]] troch de Spaanske [[plysje]] om 'e minsken it stimmen ûnmooglik te meitsjen, bringe dochs noch 2,3 miljoen Katalanen harren stim út. Fan harren stimt 92% foar ûnôfhinklikheid. De bylden fan Spaanske plysjeminsken dy't mei kneppels ynslane op âlden fan dagen dy't harren stim útbringe wolle, roppe yn 'e hiele wrâld ûntsetting en walging op.
*[[1 oktober|1]] - By it [[Bloedbad fan Las Vegas (2017)|Bloedbad fan Las Vegas]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Nevada]], komme 58 [[minske]]n om en reitsje nochris 546 oaren [[ferwûne]] as [[Stephen Paddock]], in [[sljochtsinnigens|geastlik steurde]] [[man (persoan)|man]], mei [[mitrailleur]]s fanút it [[Mandalay Bay]]-[[hotel]] it fjoer iepenet op 'e besikers fan in [[countrymuzyk]]konsert op it terrein oare kant de [[strjitte]]. Paddock docht [[selsmoard]] ear't de [[plysje]] arrivearje kin om him op te pakken.
*[[12 oktober|12]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] kundiget de opsizzing fan it Amerikaanske lidmaatskip fan 'e [[UNESCO]] oan, om't dy [[organisaasje]] tefolle op 'e hân fan 'e [[Palestina|Palestinen]] wêze soe. [[Israel]] folget it Amerikaanske foarbyld daliks.
*[[14 oktober|14]] - By [[bomoanslaggen yn Mogadisjû (14 oktober 2017)|bomoanslaggen]] yn 'e [[Somaalje|Somalyske]] [[haadstêd]] [[Mogadisjû]] komme 512 [[minske]]n om en reitsje 316 oaren [[ferwûne]].
*[[15 oktober|15]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aktrise]] [[Alyssa Milano]] jout de oanset ta de [[Me Too (hashtag)|Me Too]]-beweging, as se opropt om in [[hashtag]] mei dy namme te brûken om slachtoffers fan [[seksueel misbrûk]] witte te litten dat se net allinne steane. De beweging waakst oan as almar mear bekende froulju nei bûten komme mei ferhalen fan misbrûk. It liedt meitiid ta de ein fan 'e [[karriêre]] fan notoire misbrûkers yn [[Hollywood]], lykas [[film]]produsint [[Harvey Weinstein]] en akteur [[Kevin Spacey]].
*[[17 oktober|17]] - [[Rakka (Syrje)|Rakka]], de [[haadstêd]] fan 'e saneamde [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje|Islamityske Steat]] (IS), wurdt befrijd troch in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Koerden|Koerdyske]] koälysje.
*[[25 oktober|25]] - Op it [[19e Nasjonaal Kongres fan de Kommunistyske Partij fan Sina]] lit [[siktaris-generaal]] [[Xi Jinping]] syn [[politike]] [[ideology]] ferankerje yn 'e [[grûnwet]] fan 'e [[Kommunistyske Partij fan Sina|partij]].
*[[27 oktober|27]] - Op basis fan 'e útkomst fan it [[Katalaansk ûnôfhinklikheidsreferindum (2017)|referindum]] fan [[oktober]] ropt [[Kataloanje]] de ûnôfhinklikheid út en skuort him dêrmei los fan [[Spanje]]. It nije lân kriget lykwols gjin ynternasjonale erkenning.
*[[31 oktober|31]] - Yn [[New York-Stêd]] komme 8 [[minske]]n om en reitsje 12 oaren [[ferwûne]] as in [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]] mei in [[frachtwein]]tsje op [[fytser]]s op in [[fytspaad]] ynriidt.

;novimber
*[[3 novimber|3]] - De [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Nederkalifornje (steat)|Nederkalifornje]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[3 novimber|3]] - De [[stêd]]en [[Deir ez-Zor]] yn [[Syrje]] en [[Al-Kaïm]] yn [[Irak]] wurde befrijd fan 'e besetting troch de saneamde [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje|Islamityske Steat]] (IS).
*[[5 novimber|5]] - De saneamde [[Paradise Papers]], 13,4 miljoen fertrouwlike [[kompjûter|digitale]] [[dokumint]]en oangeande [[offshore-ynvestearring]]s, wurde lekt nei de [[media]].
*[[12 novimber|12]] - By [[ierdbeving yn Irak en Iran (2017)|in ierdbeving]] fan 7,3 op 'e [[skaal fan Richter]] yn it grinsgebiet fan [[Irak]] en [[Iraan]] komme teminsten 530 [[minske]]n om en reitsje mear as 70.000 oaren dakleas.
*[[15 novimber|15]] - By [[steatsgreep yn Simbabwe (2017)|in steatgreep]] yn [[Simbabwe]] komt nei mear as in fearnsiuw in ein oan it [[regear]] fan [[presidint]] [[Robert Mugabe]]. Hy wurdt ûnder [[hûsarrest]] pleatst.
*[[15 novimber|15]] - De [[Argentynje|Argentynske]] [[dûkboat]] [[ARA San Juan (S-42)|ARA ''San Juan'']] ferdwynt yn 'e súdlike [[Atlantyske Oseaan]]. Fan 'e 44 [[bemanning]]sleden wurdt nei ferrin fan tiid oannommen dat se omkommen binne. (De dûkboat wurdt pas in jier letter weromfûn op 900&amp;nbsp;[[meter|m]] djipte.)
*[[21 novimber|21]] - [[Presidint]] [[Robert Mugabe]] fan [[Simbabwe]] treedt formeel ôf.
*[[22 novimber|22]] - It [[Joegoslaavjetribunaal]] yn [[De Haach]] befynt de eardere [[Bosnyske Serven|Bosnysk-Servyske]] [[generaal]] [[Ratko Mladić]] skuldich oan [[genoside]] foar it [[Bloedbad fan Srebrenica]], ûnder de [[Bosnyske Oarloch]] fan 'e [[1990-er jierren]]. Hy wurdt feroardiele ta [[libbenslange finzenisstraf]].
*[[24 novimber|24]] - By [[bomoanslach op in moskee yn de Sinaï (2017)|in bomoanslach]] op in [[moskee]] yn 'e [[Egypte|Egyptyske]] [[Sinaï-skiereilân|Sinaï]] komme 311 [[minske]]n om en reitsje 122 oaren [[ferwûne]].

;desimber
*[[5 desimber|5]] - Nei oanlieding fan it [[Russysk dopingskandaal]] ferbiedt it [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee]] de dielname fan [[Ruslân]] oan 'e [[Olympyske Winterspullen 2018|Olympyske Winterspullen fan 2018]] yn [[Pyeongchang]].
*[[6 desimber|6]] - De [[Feriene Steaten]] erkenne tsjin alle ynternasjonale [[ferdraggen]] yn de ûnrjochtlik troch [[Israel]] besette stêd [[Jeruzalim]] as de Israelyske [[haadstêd]].
*[[9 desimber|9]] - [[Austraalje (lân)|Austraalje]] fiert it [[homohoulik]] yn.
*[[9 desimber|9]] - De [[Irak|Iraakske]] [[premier]] [[Haider al-Abadi]] makket de oerwinning op 'e saneamde [[Islamityske Steat yn Irak en Syrje|Islamityske Steat]] (IS) bekend. Dêrmei komt in ein oan 'e [[Iraakske Boargeroarloch]].
*[[20 desimber|20]] - [[Sint-Helena (eilân)|Sint-Helena]] fiert it [[homohoulik]] yn.

== Berne ==

== Ferstoarn ==
;jannewaris
* [[7 jannewaris|7]] - [[Mario Soares]], presidint fan [[Portegal]] (* [[1924]])
* [[8 jannewaris|8]] - [[Akbar Hasjemi Rafsandjani]], presidint fan [[Iraan]] (* [[1934]])
* [[9 jannewaris|9]] - [[Chuck Deely]], Amerikaansk-Nederlânsk strjitmuzikant yn De Haach (* [[1954]])
* [[10 jannewaris|10]] - [[Roman Herzog]], presidint fan [[Dútslân]] (* [[1934]])
* [[19 jannewaris|19]] - [[Miguel Ferrer]], Amerikaansk akteur (* [[1955]])
* [[21 jannewaris|21]] - [[Adèle Bloemendaal]], Nederlânsk aktrise, kabaretiêre en sjongster (* [[1933]])
* [[23 jannewaris|23]] - [[Gorden Kaye]], Ingelsk akteur (* [[1941]])
* [[25 jannewaris|25]] - [[John Hurt]], Ingelsk akteur (* [[1940]])
* [[26 jannewaris|26]] - [[Will Simon]], Nederlânsk presintator (* [[1929]])
* [[30 jannewaris|30]] - [[Eiður Svanberg Guðnason]], Yslânsk politikus (* [[1939]])

;febrewaris
* [[5 febrewaris|5]] - [[Sjoerd Andringa]], Frysk keunstner (* [[1921]])
* [[9 febrewaris|9]] - [[Jaap Wolthuizen]], Frysk krúswurdpuzelmakker (* [[1929]])
* [[10 febrewaris|10]] - [[Piet Keizer (fuotballer)|Piet Keizer]], Nederlânsk proffuotballer (* [[1943]])
* [[16 febrewaris|16]] - [[Dick Bruna]], Nederlânsk grafysk foarmjouwer, tekener en berneboekeskriuwer (* [[1927]])
* [[17 febrewaris|17]] - [[Sietse Westra]], oprjochter fan [[SC Cambuur Ljouwert|Sportclub Cambuur]] (* [[1927]])
* [[18 febrewaris|18]] - [[Richard Schickel]], Amerikaansk sjoernalist en filmkritikus (* [[1933]])
* [[21 febrewaris|21]] - [[Gerrit Jan Polderman]], Nederlânsk politikus (* [[1947]])
* [[25 febrewaris|25]] - [[Bill Paxton]], Amerikaansk akteur (* [[1955]])

;maart
* [[16 maart|16]] - [[Torgny Lindgren]], Sweedsk skriuwer (* [[1938]])
* [[17 maart|17]] - [[Derek Walcott]], Sint-Lusiaansk dichter, skriuwer en Nobelpriiswinner (* [[1930]])
* [[21 maart|21]] - [[Colin Dexter]], Ingelsk skriuwer (* [[1930]])
* [[27 maart|27]] - [[David Storey (skriuwer)|David Storey]], Ingelsk toanielskriuwer (* [[1933]])

;april
* [[5 april|5]] - [[Paul G. Comba]], Italjaansk-Amerikaansk kompjûterwittenskipper (* [[1926]])
* 5 - [[Jan W. van der Hoorn]], winner fan de [[Njoggende Alvestêdetocht|Alvestêdetocht fan 1947]] (* [[1923]])
* [[20 april|20]] - [[Saskia Stuiveling]],  Nederlânsk politikus (* [[1945]])
* [[22 april|22]] - [[Mustapha Oukbih]], Nederlânsk sjoernalist en ferslachjouwer (* [[1964]])
* [[23 april|23]] - [[Chriet Titulaer]], Nederlânsk astronoom en presintator (* [[1943]])
* 23 - [[Philip Houben (politikus)|Philip Houben]], Nederlânsk politikus (* [[1941]])

;maaie
* [[5 maaie|5]] - [[Adolph Kiefer]], Amerikaansk swimmer (* [[1918]])
* [[8 maaie|8]] - [[Gerrit Elzinga]], Frysk archeolooch en konservator (* [[1923]])
* [[10 maaie|10]] - [[Geoffrey Bayldon]], Ingelsk akteur (* [[1924]])
* [[11 maaie|11]] - [[Jurjen Mellema]], Nederlânsk politikus (* [[1923]])
* [[18 maaie|18]] - [[Roger Ailes]], Amerikaansk presintator (* [[1940]])
* [[23 maaie|23]] - [[Roger Moore]], Ingelsk akteur (* [[1927]])
* [[25 maaie|25]] - [[Herman Gordijn]], Nederlânsk keunstskilder (* [[1932]])
* [[26 maaie|26]] - [[Suze Broks]], Nederlânsk balletdûnseres en aktrise (* [[1942]])
* [[28 maaie|28]] - [[John Wijdenbosch]], Nederlânsk-Surinaamsk akteur (* [[1973]])
* [[30 maaie|30]] - [[Wopkje Hutting-Kooistra]], Frysk Alvestêdetochtrydster (* [[1924]])

;juny
* [[6 juny|6]] - [[Sandra Reemer]], Nederlânsk sjongster en presintatrise. (* [[1950]])
* [[14 juny|14]] - [[Hein Verbruggen]], Nederlânsk sportbestjoerder (* [[1941]])
* [[16 juny|16]] - [[Helmut Kohl]], bûnskânselier fan [[Dútslan]] (* [[1930]])
* [[25 juny|25]] - [[Jacob Noordmans]], Frysk sjoernalist en âld-haadredakteur fan de Ljouwerter Krante (* [[1928]])
* [[29 juny|29]] - [[Bert Swart]], Nederlânsk politikus (* [[1956]])

;july
* [[8 july|8]] - [[Silvia Nooij]], Nederlânsk fuotbalster (* [[1984]])

;augustus
* [[23 augustus|23]] - [[Alexandra Terlouw-Van Hulst]], Nederlânsk skriuwster en oersetster (* [[1935]])

;septimber
* [[3 septimber|3]] - [[Theo Sontrop]], Nederlânsk dichter, letterkundige en útjouwer (* [[1931]])
* [[5 septimber|5]] - [[Nico Bloembergen]], Nederlânsk-Amerikaansk natuerkundige en Nobelpriiswinner (* [[1920]])
* [[6 septimber|6]] - [[Rients Gratama]], Frysk kabaretier en akteur (* [[1932]])
* [[8 septimber|8]] - [[Harry Kuitert]], Nederlânsk teolooch, etikus en predikant (* [[1924]])
* [[12 septimber|12]] - [[Riem de Wolff]], Nederlânsk sjonger en muzikant (* [[1943]])
* [[26 septimber|26]] - [[Rinse Zijlstra]], Fryk politikus (* [[1927]])
* [[27 septimber|27]] - [[Hugh Hefner]], Amerikaansk útjouwer, oprjochter fan it tydskrift [[Playboy (tydskrift)|Playboy]] (* [[1926]])
* [[29 septimber|29]] - [[Dick Passchier]], Nederlânsk presintator (* [[1933]])

;oktober
* [[5 oktober|5]] - [[Eberhard van der Laan]], Nederlânsk abbekaat en PvdA-politikus (* [[1955]])
* [[6 oktober|6]] - [[Ralphie May]], Amerikaansk akteur en stand-up comedian (* [[1972]])
* [[18 oktober|18]] - [[George Schweigmann]], Frysk reedrider (* [[1924]])
* [[24 oktober|24]] - [[Fats Domino]], Amerikaansk rhythm-and-bluessjonger en pianist (* [[1928]])

;novimber
* [[8 novimber|8]] - [[Els Perdok]], Skiermûntseager wurdboekgearstalster en dichteresse (* [[1925]])
* [[9 novimber|9]] -  [[John Hillerman]], Amerikaansk akteur (* [[1932]])
* 9 - [[Shyla Stylez]], Kanadeesk pornoaktrise (* [[1982]])
* [[10 novimber|10]] - [[Willy Brill]], Nederlânsk stimaktrise, harkspulregisseur en oersetter (* [[1926]])
* 9 - [[Hans Vermeulen]], Nederlânsk sjonger, komponist, produsint en muzikant (* [[1947]])
* [[21 novimber|21]] - [[David Cassidy]], Amerikaansk sjonger, songwriter en gitarist (* [[1950]])
* [[30 novimber|30]] - [[Jim Nabors]], Amerikaansk akteur en sjonger (* [[1930]])

;desimber
* [[6 desimber|6]] - [[Johnny Hallyday]], Frânsk sjonger en akteur (* [[1943]])
* [[6 desimber|6]] - [[Leonard George (akteur)|Leonard George]], Kanadeesk akteur (* [[1946]])
* [[13 desimber|13]] - [[Yurizan Beltran]], Amerikaansk pornoaktrise (* [[1986]])
* [[19 desimber|19]] - [[Frank North (sporttrainer)|Frank North]], Amerikaansk sporttrainer (* [[1924]])
* [[26 desimber|26]] - [[Joost Karhof]], Nederlânsk sjoernalist en presintator (* [[1969]])

==Literatuer==
;romans
* [[Tanya Huff]], ''[[A Peace Divided]]''
* [[Elizabeth Moon]], ''[[Cold Welcome]]''
* [[C.J. Cherryh]], ''[[Convergence (roman fan C.J. Cherryh)|Convergence]]''
* [[Anne Bishop]], ''[[Etched in Bone]]''
* [[Kristen Britain]], ''[[Firebrand]]''
* [[Jack Campbell (skriuwer)|Jack Campbell]], ''[[The Genesis Fleet: Vanguard]]''
* [[Ann Leckie]], ''[[Provenance (roman)|Provenance]]''
* [[Patricia Briggs]], ''[[Silence Fallen]]''
* [[N.K. Jemisin]], ''[[The Stone Sky]]''
* [[Julie E. Czerneda]], ''[[To Guard Against the Dark]]''
;novelles
* [[Lois McMaster Bujold]], ''[[Mira's Last Dance]]''
* Lois McMaster Bujold, ''[[Penric's Fox]]''
* Lois McMaster Bujold, ''[[The Prisoner of Limnos]]''
;ferhalebondels
* [[David Boop]] (red.), ''[[Straight Outta Tombstone]]''
* [[Toon Tellegen]], ''[[Teltsjes fan Tellegen]]''
;koarte ferhalen
* [[Jim Butcher]], ''[[A Fistful of Warlocks]]''

==Films==
{{Kolommen2
|Kolom1=
* ''[[All Hail King Julien: Happy Birthday to You!]]''
* ''[[All Hail King Julien: New Year's Eve Countdown]]''
* ''[[A Bad Moms Christmas]]''
* ''[[Battle of the Sexes (film)|Battle of the Sexes]]''
* ''[[Baywatch (film)|Baywatch]]''
* ''[[The Beguiled (film út 2017)|The Beguiled]]''
* ''[[Churchill (film)|Churchill]]''
* ''[[Coco (film út 2017)|Coco]]''
* ''[[Daddy's Home 2]]''
* ''[[Darkest Hour (film)|Darkest Hour]]''
* ''[[Despicable Me 3]]''
* ''[[Downsizing]]''
* ''[[Dunkirk (film út 2017)|Dunkirk]]''
* ''[[47 Meters Down]]''
* ''[[Guardians of the Galaxy Vol. 2]]''
* ''[[The Hero (film út 2017)|The Hero]]''
* ''[[The Hitman's Bodyguard]]''
* ''[[John Wick: Chapter 2]]''
* ''[[Jumanji: Welcome to the Jungle]]''
|Kolom2=
* ''[[Justice League (film)|Justice League]]''
* ''[[Kingsman: The Golden Circle]]''
* ''[[L.M. Montgomery's Anne of Green Gables: The Good Stars]]''
* ''[[L.M. Montgomery's Anne of Green Gables: Fire &amp; Dew]]''
* ''[[The Mummy (film út 2017)|The Mummy]]''
* ''[[Murder on the Orient Express (film út 2017)|Murder on the Orient Express]]''
* ''[[Olaf's Frozen Adventure]]''
* ''[[The Post (film)|The Post]]''
* ''[[Spider-Man: Homecoming]]''
* ''[[Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi]]''
* ''[[Thor: Ragnarok]]''
* ''[[Three Billboards Outside Ebbing, Missouri]]''
* ''[[24 Hours to Live]]''
* ''[[Valerian and the City of a Thousand Planets]]''
* ''[[Viceroy's House (film)|Viceroy's House]]''
* ''[[War for the Planet of the Apes]]''
* ''[[Wind River (film út 2017)|Wind River]]''
* ''[[Wonder Woman (film út 2017)|Wonder Woman]]''
* ''[[You Were Never Really Here (film)|You Were Never Really Here]]''
}}

==Tillefyzje==
* ''[[Star Trek: Discovery]]''
* ''[[Star Wars: Blips]]''
* ''[[Star Wars: Forces of Destiny]]''

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:2017| ]]
[[Kategory:21e iuw]]</text>
      <sha1>9n5do02cqdyvzg6m1uae06t787t6mv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky (film út 1976)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143844</id>
    <revision>
      <id>1238301</id>
      <parentid>1065154</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24817" sha1="1wzb6l1cyins8laz3c0dvaiobkf2vxr" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rocky Logo.svg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rocky poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rocky''
| regisseur                = [[John G. Avildsen]]
| produsint                = [[Irwin Winkler]]&lt;br&gt;[[Robert Chartoff]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[James Crabe]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[United Artists]]&lt;br&gt;[[Chartoff-Winkler Productions]]
| distribúsje              = [[United Artists]]
| haadrollen               = [[Sylvester Stallone]]&lt;br&gt; [[Talia Shire]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Burt Young]]&lt;br&gt; [[Carl Weathers]]&lt;br&gt; [[Burgess Meredith]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[21 novimber]] [[1976]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 119 minuten
| budget                   = $1,2&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $225&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 3× [[Oscar]]&lt;br&gt;1× [[Golden Globe]]
| filmsearje               = [[Rocky (filmsearje)|''Rocky'' (filmsearje)]]
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = ''[[Rocky II]]''
}}
'''''Rocky''''', soms mei weromwurkjende krêft '''''Rocky I''''' neamd, is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportfilm|sportdrama]] út [[1976]] ûnder [[rezjy]] fan [[John G. Avildsen]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Sylvester Stallone]] en [[Talia Shire]]. De [[film]] waard makke nei in [[senario]] dat troch Stallone sels skreaun wie. It [[plot|ferhaal]] giet oer Rocky Balboa, in goedhertige [[bokser]] út in [[folksbuert]] yn [[Philadelphia]], dy't nea folle [[ûnderwiis]] genoaten hat, mar ûnferwachts de kâns kriget om as [[bokser]] troch te brekken. ''Rocky'' waard makke foar [[$]]1,2&amp;nbsp;miljoen, mar woeks yn 'e [[bioskopen]] út ta de meast opbringende film fan [[1976]]. De [[filmkritisy]] swaaiden de film rûnom lof ta, en ''Rocky'' wûn yn [[1977]] trije [[Oscar]]s, wêrûnder de [[Oscar foar Bêste Film]], en dêropta ek de [[Golden Globe foar Bêste Film&amp;nbsp;– Drama]]. De film makke de [[karriêre]] fan Sylvester Stallone. Yn [[2006]] waard er troch de [[Library of Congress]] útornearre om preservearre te wurden yn it Amerikaanske [[National Film Registry]]. ''Rocky'' wurdt tsjintwurdich beskôge as in wiere klassiker, en is neffens it [[Amerikaansk Film Ynstitút]] de op ien nei bêste sportfilm ea makke. It súkses fan Rocky late ta de [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-filmsearje]], wêrfan't yn [[2018]] it achtste diel útkaam.

==Plot==
Rocky Balboa is in goedhertige, tritichjierrige [[man (sekse)|man]] út in [[etnysk]] [[Italjanen|Italjaanske]] [[folksbuert]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Philadelphia]]. Hy libbet yn [[earmoede]] en bedript himsels troch [[jild]] te ynjen fan lju dy't liend hawwe fan 'e pleatslike [[woekerder]] Gazzo. Hy jout oaren goede rie, dy't ornaris yn 'e wyn slein wurdt, en as er fan Gazzo in liener dy't te let betellet de [[finger]]s brekke moat, lit er de man gean mei in warskôging. Ut [[leafhawwerij]] en om wat by te fertsjinjen, [[boksen|bokst]] Rocky út en troch noch wat, mar hy hat de [[hoop]] al lang opjûn om it yn dy [[sport]] te meitsjen. Underwilens [[hofmakkerij|stiket er nei]] de pynlik [[bleuens|bleue]] [[dierewinkel]]kassiêre Adrian, de [[suster]] fan syn [[alkoholisme|alkoholistyske]] [[freonskip|maat]] Paulie. Troch in protte lju yn syn om-en-by wurdt oan Rocky hieltyd op 'e nij ferteld dat er in liddichgonger is en neat foarstelt. 

Yn it neijier fan [[1975]] makket de wrâldkampioen [[boksen]] yn 'e swiergewichtklasse, Apollo Creed, plannen om yn Philadelphia in titelgefjocht te hâlden ta gelegenheid fan it oankommende [[Twahûndertjierrich Bestean fan de Feriene Steaten]] yn [[1976]]. Fiif [[wike]]n foarôfgeande oan it gefjocht, as der al witwat oan [[marketing]] útjûn is, kriget er lykwols te hearren dat syn tsjinstanner in [[blessuere]] oan 'e [[hân]] oprûn hat, mei as gefolch dat er net oan it gefjocht dielnimme kin. Bokspromoater George Jergens besiket in ferfangende tsjinstanner foar Creed te krijen, mar eltsenien hat al oare ferplichtings of fynt fiif wiken te koart dei om jin ta te rieden. Dêrop beslút Creed in ûnbekende bokser út Philadelphia de kâns te jaan om him út te daagjen foar de wrâldtitel, in idee dat er oan it [[publyk]] ferkeapje wol mei in berop op 'e [[Amerikaanske Dream]]. Om gjin oare reden as om't er syn [[bynamme]], ''The Italian Stallion'' (&quot;De Italjaanske Hynst&quot;) moai klinken fynt, kiest er dêr Rocky Balboa foar út.
{{Plotbedjer film}}
As Rocky útnûge wurdt troch Jergens giet er derfan út dat Creed [[sparringpartner]]s siket om te oefenjen. Dat liket him skoan ta. It komt him lykwols raar oer it mad as er te hearren kriget dat er tsjin Creed om 'e titel fjochtsje moat. Jergens hat der noch wurk fan om him te bepraten, mei't Rocky himsels dêr net goed genôch foar fynt. Uteinlik giet er skytskoarjend akkoart mei it foarstel, dêr't er [[$]]150.000 foar betelle krije sil. Rocky traint ferskate wiken op eigen manneboet, wêrby't er alles ynset dat er fine kin, lykas [[ko]]wekadavers yn it [[slachthûs]] dêr't Paulie wurket, dy't er as [[stjitsek]] brûkt. Dan biedt Micky Goldmill, in [[trainer]] en [[sportskoalle]]hâlder út 'e buert, dy't yn 'e [[1920-er jierren]] sels furoare makke as bokser, oan om syn trainer te wurden. Micky hat earder nea nei Rocky omsjoen om't er fynt dat Rocky syn [[talint]]en as bokser fergriemd hat, en Rocky, dy't dêroer [[wrok]]ket, is sadwaande earst net bêst oer it oanbod te sprekken. Nei't er syn hert luchte hat, nimt er it lykwols dochs oan.

Underwilens begjint Rocky op oantrún fan Paulie in [[romantyk (leafde)|romantyske]] [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Adrian. Op harren earste [[ôfspraakje]] nimt er har mei nei in [[keunstiisbaan]], dêr't se nei [[slutingstiid]] [[reedriden|reedride]] meie nei't Rocky de [[konsjerzje]] [[omkeapjen|omkocht]] hat. De [[jûn]] einiget mei in [[tút]]. Letter rekket Paulie [[jaloerskens|jaloersk]] op it súkses fan Rocky, en yn in [[dronkenskip|dronken]] [[rûzje]] komt er de by him ynwenjende Adrian sa op it sear, dat se him fierders yn syn eigen sop gearsiede lit en by Rocky ynlûkt (hoewol't sy en Rocky beide yn in eigen [[bêd]] [[sliep]]e). Noch wer letter leit Paulie it by mei Rocky. Hy betinkt in plan om Rocky syn súkses foar eigen gewin te brûken troch him [[reklame]] meitsje te litten foar it slachthûs dêr't er wurket. Mei de eigner praat er ôf dat hy dêr it jild foar opstrykt. De jûn foarôfgeande oan it titelgefjocht begjint Rocky syn [[selsfertrouwen]] te ferliezen nei't er de boksarena besjoen hat dêr't it gefjocht plakfine sil. Oan Adrian bychtet er op dat er net ferwachtet dat er winne kin. Mar nimmen hat it ea fyftjin folle omgongen tsjin Creed útholden; as er dàt noris dwaan kinne soe, dan hied er foar syn eigen gefoel al wûn. En dan sil er ek foar iens en foar altyd bewiisd hawwe (fral oan himsels), dat er gjin liddichgonger is en wól wat foarstelt.

It gefjocht wurdt holden op [[nijjiersdei]]. Rocky komt yn 'e boksarena binnen yn in [[mantel]] dy't in slach te grut foar him is, mei de reklame foar it slachthûs op 'e [[rêch]]. Creed makket in dramatyske yntree wêrby't er earst ferklaaid is as [[George Washington]] en dêrnei as [[Uncle Sam]]. Hy sjocht it gefocht as in show, en it is nea by him opkommen dat Rocky ek mar yn 'e fierste fierte in serieuze tsjinstanner wêze kin. As it gefjocht begjint, makket Rocky gebrûk fan Creed syn te grutte selsfertrouwen troch him yn 'e earste omgong tsjin it kanvas te slaan. It is de earste kear dat soks Creed ea oerkomd is, en de skok is foar him dan ek grut. 

De rest fan it gefjocht nimt er Rocky mear serieus, al kringt it dan noch net echt ta him troch dat er ferlieze kin. As Rocky lykwols omgong nei omgong oerein bliuwt, begjint Creed him wat langer wat mear soargen te meitsjen. It gefjocht duorret úteinlik de folle fyftjin omgongen, wylst beide boksers stadichoan mear [[ferwûning]]s oprinne. Sa rekket Rocky syn [[noas]] brutsen en moat op in stuit syn [[eachlid|rjochtereachlid]] iepensnien wurde om it [[bloed]] der útrinne te litten sadat it minder opset rekket en hy wer wat mei dat [[each]] sjen kin, wylst Creed in brutsen [[rib]] en in [[ynwindige blieding]] kriget. Creed syn bettere technyk rint fêst op Rocky syn ynkassearringsfermogen en syn taaie wegering om op te jaan. As de lêste omgong einiget, hingje de beide mannen yn inoars earms en ûnthjitte se inoar dat der gjin revânsgefjocht komme sil.

Nei it gefjocht bestoarmet it troch-[[entûsjasme|entûsjaste]] [[publyk]] de [[boksring]]. Jergens makket oer de lûdsprekker bekend dat dit gefjocht &quot;de grutste fertoaning fan [[moed]] en [[úthâldingsfermogen]] yn 'e skiednis fan it boksen&quot; wie. Rocky raast oanhâldend om Adrian, dy't har úteinlik by him yn 'e ring jaan kin trochdat Paulie de [[befeiliging]]slju ôfliedt. Op dat stuit makket Jergens bekend dat in net-unanime útspraak fan 'e sjuery beslist hat dat Creed de winner fan it gefjocht is. Creed en syn oanhingers barste yn [[jûchhei]] út, mar op datselde stuit arrivearret Adrian by Rocky en falle se inoar yn 'e earms. Wylst se inoar harren [[leafde]] ferklearje, kin de útkomst fan it gefjocht harren neat mear skele.

==Rolferdieling==
[[File:Sylvester Stallone.jpg|right|thumb|160px|[[Sylvester Stallone]].]]
[[File:Talia Shire 1976 edit.JPG|right|thumb|160px|[[Talia Shire]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
| Adrian Pennino
| [[Talia Shire]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Paulie Pennino
| [[Burt Young]]
|-
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]]
|-
| Mickey Goldmill
| [[Burgess Meredith]]
|-
| George Jergens
| [[Thayer David]]
|-
| Tony Gazzo
| [[Joe Spinell]]
|-
| Tony &quot;Duke&quot; Evers
| [[Tony Burton]]
|-
| Spider Rico
| [[Pedro Lovell]]
|-
|}

==Produksje==
===Untwikkeling===
[[Sylvester Stallone]] skreau it [[senario]] foar ''Rocky'' yn trije en in heale [[dei]], koart nei't er de [[bokswedstryd]] tusken [[Muhammad Ali]] en [[Chuck Wepner]] sjoen hie, dy't plakfûn op [[24&amp;nbsp;maart]] [[1975]] yn [[Richfield (Ohio)]]. Wepner, de underdog, hold ûnferwachts fol oant er yn 'e fyftjinde omgong troch Ali [[knock-out]] slein waard. Nettsjinsteande it feit dat er letter tajoech dat it gefjocht tusken Ali en Wepner him ta it skriuwen fan it senario ynspirearre hie, ûntstried Stallone by heech en by leech dat er Rocky basearre hie op Wepner. Dat kin der lykwols ek mei te krijen hân hawwe dat Wepner neitiid in [[rjochtsaak]] tsjin Stallone oanspande, dy't foar in geheim holden bedrach [[skikking|skikt]] waard.

[[Filmstudio]] [[United Artists]] (UA) woe it skript fan Stallone wol ferfilmje, mar mei yn 'e [[titelrol]] in bekende [[akteur]], lykas [[Robert Redford]], [[Burt Reynolds]] of [[James Caan]]. Stallone woe lykwols beslist sels de rol spylje, en dêr hold er sa oan fêst dat er de studio op in stuit in [[ultimatum]] stelde en drige om mei syn senario earne oars hinne te gean. Letter seid er dêr yn in [[fraachpetear]] oer dat er it himsels nea ferjûn hawwe soe as de film in súkses wurden wie mei in oare akteur yn 'e [[haadrol]].

Stallone doarst in ultimatum te stellen om't er wist dat de [[filmprodusint]]en [[Irwin Winkler]] en [[Robert Chartoff]] yn harren [[kontrakt]] mei UA betongen hiene dat se eltse film meitsje mochten dy't se meitsje woene, as se de kosten mar leech genôch holden. It tinken wie dat de eventuële ferliezen fan sokke projekten dutsen wurde soene troch de [[winst]] dy't harren bigbudgetfilm ''[[New York, New York (film út 1977)|New York, New York]]'' opbringe soe. (Eins kaam it lykwols sa dat ''New York, New York'' flopte en flink wat ferlies litte, dat goedmakke waard troch de winst fan ''Rocky''.) Mei stipe fan Winkler en Chartoff krige Stallone UA safier dat er de haadrol spylje mocht. Der kaam in [[budget]] fan [[$]]1.075.000 foar ''Rocky'' beskikber, mei dêroerhinne $100.000 oan [[salaris]]kosten fan 'e produsinten en nochris $4,2&amp;nbsp;miljoen oan [[marketing]]kosten.

===Casting===
Hoewol't Chartoff en Winkler [[entûsjasme|enthûsjast]] wiene oer it senario, wiene se der al wat huverich foar om in ûnbekende akteur de haadrol spylje te litten. Se giene dermei akkoart, mar twifelen oangeande de [[casting]] fan 'e oare akteurs. Sadwaande waarden de rollen fan Apollo Creed en Adrian Pennino pas frij let yn it [[preproduksje]]proses ferfolle. De echte bokser [[Ken Norton]] waard yn 't earstoan frege foar de rol fan Apollo Creed, mar hy loek him úteinlik werom, wêrnei't de rol nei [[Carl Weathers]] gie. Foar de rol fan Adrian waard oarspronklik [[Carrie Snodgress]] keazen, mar dat rûn op 'e non omreden fan ûnienichheid oer har salaris. [[Susan Sarandon]] die [[audysje]] foar de rol, mar de produsinten fûnen har te [[skientme|kreas]]. Nei't [[Talia Shire]] audysje dien hie, wiene de produsinten en [[regisseur]] [[John G. Avildsen]] it der fuortendaliks oer iens dat sy it wurde moast.

Fanwegen it beheinde budget fan ''Rocky'' waarden ferskate [[figurant]]eroltsjes yn 'e film ferfolle troch [[famylje (besibskip)|famyljeleden]] fan Stallone. Sa lette syn [[heit]] de bel by it begjin en de ein fan in omgong, spile syn [[broer]] [[Frank Stallone|Frank]] in [[strjitmuzikant]] en wie syn earste [[oarehelte|frou]] Sasha as [[fotografe]] by de produksje belutsen. De film befettet ek [[cameo's]] fan [[bokser]] [[Joe Frazier]], [[sportferslachjouwer]] [[Stu Nahan]] (as himsels), en [[Lloyd Kaufman]], de oprjochter fan 'e filmstudio [[Troma Entertainment]], dy't in [[dronkelap]] spile. Hoewol't er net neamd wurdt op 'e [[ôftiteling]], wie ''Rocky'' it aktear[[debút]] fan [[Michael Dorn]], dy't letter wrâldferneamd wurde soe as de [[Klingon]] Worf yn 'e [[science fiction-tillefyzjesearje]] ''[[Star Trek: The Next Generation]]''. Dorn is yn 'e film te sjen as de [[liifwacht]] fan Apollo Creed.

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Rocky'' begûnen op [[6&amp;nbsp;jannewaris]] [[1976]], mei [[James Crabe]] as [[kameraregisseur]]. De film waard foar it meastepart op lokaasje opnommen op ferskillende plakken fan [[Philadelphia]], wylst inkele binnendoarsênes yn [[Los Angeles]] filme waarden. De nije [[Steadicam]] fan [[útfiner]] en [[kameraman]] [[Garrett Brown]] waard brûkt om lykmjittich filmjen mooglik te meitsjen yn 'e [[sêne]]s wêryn't Rocky by wize fan training troch de strjitten fan Philadelphia en by de [[treppen]]s foar it [[Philadelphia Museum of Art]] op draaft. Dat lêste ûnderdiel fan 'e film kaam eins streekrjocht út it wiere libben fan bokser [[Joe Frazier]], krekt as de sênes wêryn't Rocky by wize fan training ynhuft op [[ko]]wekadavers yn in [[slachthûs]]. It [[personaazje]] fan Apollo Creed wie loskes basearre op bokser [[Muhammad Ali]]. By de útrikkingsseremoanje fan 'e [[Oscar]]s yn [[jannewaris]] [[1977]] fierden Ali en Stallone in koarte, [[komeedzje|komyske]] konfontaasje op, om dúdlik te meitsjen dat Ali him troch de film net [[mislediging|misledige]] fielde.
[[File:Philadelphia_Museum_of_Art_Pennsylvania_USA.jpg|right|thumb|250px|It [[Philadelphia Museum of Art]] mei syn [[treppen]]s, dy't no yn 'e folksmûle de '[[Rocky Steps]]' hjitte.]]

De film kaam der net persiis út te sjen sa't Stallone oarspronklik it senario skreaun hie; guon ûnderdielen waarden yn oerlis mei regisseur Avildsen feroare. It skript hie nammentlik in dûnkerder toan: dêryn waard Mickey ôfskildere as [[rasist]], en it einige mei it opsetlike ferlies fan Rocky as dy beseft dat er gjin diel útmeitsje wol fan 'e bokswrâld. Under de opnamen fan 'e bokssêne oan 'e ein fan 'e film rûnen sawol Stallone as Weathers [[ferwûning]]s op: Stallone krige [[kniezing|kniesde]] [[rib]]ben, en Weathers in [[brutsen noas]], [[iroanysk]] genôch persiis de omkearde ferwûnings dy't harren personaazjes yn 'e film hawwe.

Der waarden ek feroarings yn it senario oanbrocht om't de omstannichheden neat oars talieten. It earste [[ôfspraakje]] fan Rocky en Adrian, wêrby't Rocky har meinimt nei in [[keunstiisbaan]] en dêr in [[konsjerzje]] [[omkeapjen|omkeapet]] om harren de baan brûke te litten, kaam der sa út te sjen om't de produsinten ornearren dat se net útkomme soene mei it budget as se hûnderten [[figurant]]en ynhiere moasten sadat Rocky en Adrian de iisbaan besykje koene as dy gewoan iepen wie. De [[poster]] boppe de [[boksring|ring]] dêr't Rocky en Creed fjochtsje sille, toant Rocky yn in [[read]]e [[koarte broek]] mei in [[wite]] [[biis]], wylst er eins in wite koarte broek mei in reade biis draacht. As Rocky dêr op wiist, kriget er te hearren: &quot;Dat makket dochs eins neat út, wol?&quot; Neffens regisseur Avildsen wie de poster lykwols in echte flater, dêr't Stallone de koarte sêne omhinne skreau om't it oars ûnnoazel lykje soe. Itselde barde mei de [[mantel]] fan Rocky, dy't te grut wie. Hy waard lykwols op 'e dei fan 'e opname oanlevere, dat der wie gjin tiid mear om him te fermeitsjen. Om foar te kommen dat it komysk oerkomme soe, skreau Stallone doe wat [[dialooch]] wêryn't Rocky derop wiist dat de mantel him te grut is.

===Postproduksje===
De [[filmmontaazje]] fan ''Rocky'' waard dien troch [[filmeditor]]s [[Richard Halsey]] en [[Scott Conrad]] y.g.m. regisseur [[John G. Avildsen]]. De [[filmmuzyk]] wie fan 'e hân fan [[komponist]] [[Bill Conti]], dy't earder in [[soundtrack]] makke hie foar Avildsen syn ''[[W.W. and the Dixie Dancekings]]'' ([[1975]]). Dy soundtrack wie doe lykwols ôfwiisd troch de studio. Foar ''Rocky'' hiene de produsinten earst [[David Shire]] (doe troud mei aktrise [[Talia Shire]]) op it each om 'e filmmuzyk te meitsjen, mar dy koe net om't er oare ferplichtings hie. Dêrnei koe Avildsen, fanwegen it lege budget fan 'e film, sûnder tuskenkomst fan 'e studio Conti oannimme, dy't foar de put $25.000 betelle krige. Dat wie net allinnich syn salaris, mar der moast ek it [[orkest]] en de hier fan 'e muzykstudio en alle oare omballingen fan betelle wurde. De titelsong ''[[Gonna Fly Now]]'', mei [[tekst]] fan [[Carol Connors]] en [[Ayn Robbins]] op in [[meldij]] fan Conti, behelle neitiid it earste plak yn 'e [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]-[[hitlist]]. De [[soundtrack]] fan ''Rocky'' waard op [[12&amp;nbsp;novimber]] [[1976]] troch [[United Artists Records]] útbrocht op [[LP]] en [[kassettebantsje]], en yn [[1988]] troch [[EMI]] ek op [[cd]].

==Distribúsje==
De [[filmdistribúsje]] fan ''Rocky'' waard fersoarge troch [[United Artists]]. De film gie op [[21&amp;nbsp;novimber]] [[1976]] yn [[New York (stêd)|New York]] yn [[premiêre]] en iepene op [[3&amp;nbsp;desimber]] fan dat jier yn 'e Amerikaanske [[bioskopen]].

==Untfangst==
''Rocky'' krige tige positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]]. [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' joech de film fjouwer fan fjouwer [[stjer (figuer)|stjerren]] en skreau dat [[Sylvester Stallone]] him &quot;de jonge [[Marlon Brando]]&quot; yn 't sin brocht. Yn ''[[The New York Post]]'' wie [[Frank Rich]] minder útsprutsen. Hy skreau dat er wol oer de film mocht, hoewol't er it senario &quot;[[gimmick]]-eftich&quot; en &quot;ûnsubtyl&quot; neamde. Yn ferskate oare resinsjes waard ''Rocky'' ferlike mei it wurk fan 'e legindaryske Amerikaanske filmmaker [[Frank Capra]], hoewol't [[Andrew Sarris]] yn ''[[The Village Voice]]'' fûn dat dy ferlikings mank giene. [[Vincent Canby]] fan ''[[The New York Times]]'' wie ien fan 'e seldsume kritisy dy't net folle op hie mei ''Rocky'', in film dy't er omskreau as &quot;puere [[fantasij]] yn 'e styl fan 'e [[1930-er jierren]]&quot;. Ek fûn er it [[aktearjen]] Stallone min en de [[rezjy]] fan [[John G. Avildsen]] &quot;neat te beslútfeardich&quot;. 

Hjoed de dei wurdt ''Rocky'' beskôge as in wiere filmklassiker. Fral de [[sêne]] wêryn't Rocky by wize fan training foar syn gefjocht mei Creed de [[treppen]]s foar it [[Philadelphia Museum of Art]] opdraaft, is [[kultureel ikoan|ikoanysk]] wurden. (Dy treppens steane tsjintwurdich yn 'e folksmûle bekend as de '[[Rocky Steps]]'.)  Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hat de film in heech goedkarringspersintaazje fan 93%, basearre op 57 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Dit ferhaal fan in oan legerwâl rekke bokser is tige foarsisber, mar it skript fan Sylvester Stallone en syn manjefike optreden yn 'e titelrol reagje alle klachten út 'e wei.&quot; Yn [[2006]] waard ''Rocky'' troch de [[Library of Congress]] útornearre foar preservaasje yn it Amerikaanske [[National Film Registry]] as in film fan [[kulturele]], [[histoarysk]]e en/of [[estetyk|estetyske]] wearde.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Rocky'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]117&amp;nbsp;miljoen op. (Oanpast foar [[ynflaasje]] soe dat yn [[jild]] fan [[2018]] mear as $500&amp;nbsp;miljoen west hawwe.) Yn oare [[lannen en territoaria]] brocht de film $107&amp;nbsp;miljoen op, wêrmei't de totale opbringst útkaam op $225&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $1,2&amp;nbsp;miljoen en de [[marketing]]kosten dy't $4,2&amp;nbsp;miljoen bedroegen, betsjutte dat in skjinne winst fan $219,6&amp;nbsp;miljoen. (Yn jild fan [[2018]] soe dat op krapoan $940&amp;nbsp;miljoen útkommen wêze.) ''Rocky'' wie dêrmei yn 'e Feriene Steaten en Kanada de meast opbringende film dy't yn [[1976]] yn [[premiêre]] gie en de op ien nei meast opbringende film dy't yn [[1977]] yn 'e bioskopen draaide.

===Prizen===
''Rocky'' waard yn [[jannewaris]] [[1977]] nominearre foar [[Golden Globe]]s yn seis kategoryen, wêrûnder bêste [[regisseur]] ([[John G. Avildsen]]), bêste [[akteur]] yn in [[dramafilm]] ([[Sylvester Stallone]]), bêste [[aktrise]] yn in dramafilm ([[Talia Shire]]), bêste [[senario]] (Stallone) en bêste [[filmmuzyk]] ([[Bill Conti]]). De film wûn úteinlik mar ien Golden Globe, mar dat wie wol de wichtichste: de [[Golden Globe foar bêste film&amp;nbsp;– drama]].

''Rocky'' waard yn [[jannewaris]] [[1977]] ek nominearre foar njoggen [[Oscar]]s, wêrûnder de [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn 'e kategoryen bêste akteur (Stallone), bêste aktrise (Shire), bêste orizjinele senario (Stallone), twaris foar bêste [[byrol]] fan in akteur ([[Burgess Meredith]] en [[Burt Young]]), bêste orizjinele [[liet]] (Conti, [[Carol Connors]] en [[Ayn Robbins]] foar ''[[Gonna Fly Now]]''), en bêste [[lûd]] ([[Harry Warren Tetrick]], [[William McCaughey]], [[Lyle J. Burbridge]] en [[Bud Alper]]). De film wûn trije Oscars: de [[Oscar foar bêste film]] en dy foar bêste regisseur (Avildsen) en bêste [[filmmontaazje]] ([[Richard Halsey]] en [[Scott Conrad]]).

''Rocky'' wûn ek de [[Directors Guild of America Award]] foar bêste film fan it jier en ferskate mindere prizen. De film is neitiid gauris opnommen yn top 10-listkes fan bêste sportfilms. Yn [[2008]] keas it [[Amerikaansk Film Ynstitút]] (AFI) ''Rocky'' út as de op ien nei bêste sportfilm aller tiden, nei ''[[Raging Bull]]''.

==Filmsearje==
Troch syn ûnbidige súkses waard ''Rocky'' it earste diel fan in [[filmsearje]] dy't ek ''[[Rocky (filmsearje)|Rocky]]'' hjit. Yn [[2018]] kaam dêrfan mei ''[[Creed&amp;nbsp;II]]'' it achtste diel út. Anno [[2020]] binne der fierfoardere plannen foar teminsten noch twa nije films.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0075148/ Ynformaasje oer ''Rocky'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rocky ''References'', op dizze side].
}}
{{Rocky}}
{{DISPLAYTITLE:''Rocky'' (film út 1976)}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan United Artists]]
[[Kategory:Film fan John G. Avildsen]]
[[Kategory:Film út 1976]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer earmoede]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Winner fan de Oscar foar Bêste Film]]
[[Kategory:Winner fan de Golden Globe foar Bêste Film – Drama]]</text>
      <sha1>1wzb6l1cyins8laz3c0dvaiobkf2vxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143910</id>
    <revision>
      <id>1238302</id>
      <parentid>1029924</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18604" sha1="stuc5kn44w3z6p33z4d9fry3iy8uzxq" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rocky II Logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rocky ii poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rocky II''
| regisseur                = [[Sylvester Stallone]]
| produsint                = [[Robert Chartoff]]&lt;br&gt;[[Irwin Winkler]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Bill Butler (kameraregisseur)|Bill Butler]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[Chartoff-Winkler Productions]]
| distribúsje              = [[United Artists]]
| haadrollen               = [[Sylvester Stallone]]&lt;br&gt; [[Talia Shire]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Carl Weathers]]&lt;br&gt; [[Burt Young]]&lt;br&gt; [[Burgess Meredith]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[15 juny]] [[1979]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]] &lt;small&gt;(ek wat [[Italjaansk]])&lt;/small&gt;
| spyltiid                 = 120 minuten
| budget                   = $7 miljoen
| opbringst                = $200,2&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = [[Rocky (filmsearje)|''Rocky'' (filmsearje)]]
| foarich diel             = ''[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]''
| folgjend diel            = ''[[Rocky III]]''
}}
'''''Rocky II''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportdrama]] út [[1979]] ûnder [[rezjy]] fan [[Sylvester Stallone]], nei in [[senario]] fan himsels en mei himsels yn 'e [[titelrol]]. Oare [[rol]]len waarden spile troch [[Talia Shire]], [[Carl Weathers]], [[Burt Young]] en [[Burgess Meredith]]. De [[film]] is in [[ferfolch]] op it tige súksesfolle ''[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]'', út [[1976]], en lit sjen wat der mei de sympatike [[bokser]] Rocky Balboa bart nei syn ferlerne gefocht om it kampioenskip yn 'e swiergewichtsklasse mei Apollo Creed. ''Rocky&amp;nbsp;II'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], en hoewol't de film rûnom beoardiele waard as net sa goed as de earste film, groeide er yn 'e [[bioskopen]] dochs út ta in daverjend súkses. Yn 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-filmsearje]] waard ''Rocky&amp;nbsp;II'' folge troch ''[[Rocky&amp;nbsp;III]]'', dy't yn [[1982]] útkaam.

==Plot==
Op [[nijjiersdei]] [[1976]] hat Apollo Creed, de wrâldkampioen [[boksen]] yn 'e swiergewichtsklasse, syn titel mei súkses ferdigene tsjin Rocky Balboa (sjoch: ''[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]''). De oerwinning wie foar Creed lykwols dreech te besetten, en de [[wedstryd]] is úteinlik einige mei in net-unanime beslissing fan 'e sjuery. Hy en Rocky wurde nei itselde [[sikehûs]] brocht. Hoewol't Creed ûnder it gefjocht noch úthold dat er gjin revânsgefjocht hawwe woe, betinkt er him neitiid, om't de healslachtige manear dêr't er op wûn hat, him min nei 't sin is. Hy hâldt by heech en by leech út dat it klearebare [[lok]] wie dat Rocky fyftjin omgongen tsjin him steande bleau, en om dat te bewizen, daget er Rocky fuortendaliks út ta in nije bokswedstryd. Rocky betanket lykwols foar de ear en makket bekend dat er him út it boksen weromlutsen hat. Syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|faam]] Adrian is in grut foarstanner fan dat beslút, en ek syn [[dokter]]s binne it der grif mei iens. Rocky is nammentlik sa oan syn rjochtereach [[ferwûne]] rekke, dat er yn dat [[each]] wol [[blinens|blyn]] wurde kin as er trochgiet mei boksen.

Rocky wurdt [[operaasje (genêskunde)|operearre]] oan syn rjochtereach en betteret stadichoan op. Nei't er út it sikehûs ûntslein is, freget er Adrian om mei him te [[trouwen]]. Sy jout tawurd en de [[brulloft]] fynt koarte tiid letter yn besletten fermidden plak. Rocky, dy't altyd yn [[earmoede]] libbe hat, mient dat er no it goede libben liede kin. Hy hat foar it gefjocht tsjin Creed [[$]]150.000 betelle krigen en begjint mei [[jild]] te smiten. De goede rie fan Adrian, dy't fynt dat se dat spul allegear net nedich binne, yn 'e wyn slaand, keapet er in [[auto|sportauto]], djoere [[klean]] en [[sieraad|sieraden]]. Hy keapet ek in [[hûs]], dêr't er mei Adrian yn lûkt. Koarte tiid letter rekket hja [[swierwêzen|swier]]. Op 'e manear fan dwaan dy't Rocky no hat, is de $150.000 gau op, en hy moat sjen dat er [[oarehelte|wiif]] en [[bern (persoan)|bern]] op 'e iene of oare manear ûnderhâldt. Hy giet yn op it oanbod om mei te wurkjen oan in [[reklamespotsje]], mar dêr blykt er folslein ûngeskikt foar te wêzen. Ferskate oare [[sollisitaasje]]s rinne ek op 'e non. Uteinlik fynt er wurk yn it [[slachthûs]], dêr't syn [[sweager]] Paulie foarhinne wurke, mar as it [[bedriuw]] ynkrimpe moat, is hy de earste dy't [[ûntslach]] kriget om't er ek it lêste oannommen is. Dêrop giet Adrian wer oan it wurk as [[winkelbetsjinde]] yn 'e [[dierewinkel]] dêr't se earder wurke, wylst Rocky nei syn âlde [[trainer]] Mickey giet en him suver smeket oft er yn 'e [[sportskoalle]] net [[skjinmakker]] wurde mei.

Underwilens kriget Apollo Creed [[haatmail]] fan oer de hiele wrâld, om't it de [[fan (persoan)|fans]] net oan wol dat de wrâldkampioen boksen op in hier nei ferslein wurde kin troch samar ien út in efterbuert fan [[Philadelphia]]. Syn frou Mary Anne en syn trainer Tony &quot;Duke&quot; Evers riede him oan om der gjin oandacht oan te besteegjen, mar dat kin Creed net. Hy rekket [[obsesje|obsedearre]] troch it idee dat in nije bokswedstryd tsjin Rocky de iennichste manear is om oan 'e hiele wrâld te bewizen dat de earste wedstryd gjin [[matchfixing|ôfsprutsen wurk]] wie, mar simpelwei lok foar Rocky en pech foar himsels. Wisberet om wat er sjocht as in besmodzging fan syn [[karriêre]] te ferhelpen, besiket er Rocky safier te krijen dat dy akkoart giet mei in nij gefjocht. 
{{Plotbedjer film}}
Yn 't earstoan hellet Rocky de skouders op oer Creed syn spjeldeprippen yn syn rjochting, mar dat hat inkeld ta gefolch dat Creed it noch mâlder begjint te dwaan. Neigeraden dat it oankringen op in revânsgefjocht útrint op in kampanje wêryn't Creed Rocky swartmakket en foar in [[leffert]] weiset, kriget Rocky der [[argewaasje]] fan. Dêrby komt dat er beprakkesearret dat in nij gefjocht yn ien klap in ein meitsje soe oan syn finansjele swierrichheden. Op in stuit freget er Mickey oft dy him wer traine wol, mar omreden fan Rocky syn [[sûnens]] wegeret dy dat. As Creed lykwols in skoftke letter op 'e [[tillefyzje]] yn in [[praatprogramma]] Rocky yn it iepenbier [[mislediging|mislediget]], wurdt Mickey [[razernij|poerrazen]] en feroaret er fan gedachten. Rocky giet wer yn training, mar Adrian is it der net mei iens. Noch los fan it feit dat se it freeslik fynt om tasjen te moatten dat Rocky [[mishanneling|yninoar slein]] wurdt, sit o sa oer Rocky syn each yn. Rocky wiist har derop dat er neat oars kin en dat dit is wa't er is, mar hja wegeret om him te stypjen. 

It gefolch is dat Rocky ûnder syn trainingssesjes de kop der net goed by hat, ta groeiende [[frustraasje]] fan 'e [[driftigens|opljeppende]] Mickey. Paulie giet op in stuit nei de dierewinkel ta om syn [[suster]] yn net mis te fersteane bewurdings te fertellen wat er derfan fynt dat se Rocky sa sitte lit, mar ûnder harren [[rûzje]] falt Adrian derhinne. Se wurdt yn in [[ambulânse]] nei it sikehûs brocht, dêr't se in [[moanne (tiid)|moanne]] te betiid [[befalling|befalt]] fan in sûn [[jonkje]]. Sels rekket se lykwols troch [[bloedferlies]] yn [[koma]]. Rocky jout himsels de [[skuldgefoel|skuld]] fan wat der bard is, en wegeret om 'e [[poppe]] te sjen salang't Adrian der net by is. Hy bringt dagenlang ôfwikseljend troch oan har [[bêd]] en yn 'e [[kapel (tsjerkegebou)|kapel]] fan it sikehûs. Mickey besiket him te bepraten om troch te gean mei trainen, mar as Rocky dat negearret, jout er him by de [[wake]], dêr't ek Paulie him út en troch sjen lit. As Adrian úteinlik wekker wurdt, fynt se in [[skearen|ûnskearde]], útputte Rocky oan har bêd. De [[ferpleechster]] bringt harren de poppe, dy't se de namme Robert &quot;Rocky&quot; jr. jouwe. Adrian, dy't oandien is troch Rocky syn wake, beseft dat se har man net ôfnimme kin wêr't er goed yn is, en jout einlings en te'n lêsten har seine oan it nije gefjocht. No't er de training syn ûnferdielde oandacht jaan kin, giet foar Rocky de fierdere tarieding op 'e bokswedstryd dat it slydjaget.

It gefjocht wurdt yn [[Philadelphia]] holden, mei in [[publyk]] dat foar it meastepart út [[fan (persoan)|fans]] fan Rocky bestiet. Adrian kin der net by wêze, om't se op doktersadvys thúsbliuwe moat. Sy en Paulie folgje it gefjocht foar de tillefyzje. Creed stelt himsels foarôf yn it iepenbier ta doel om Rocky yn twa omgongen te ferslaan, sadat er oan himsels en de wrâld bewize kin dat Rocky syn taaiens yn harren eardere gefjocht inkeld lok wie. Rocky, dy't fan natuere [[loftshandigens|loftshandich]] is, hat op ynstigaasje fan Mickey traint om mei syn rjochterhân te boksen, sadat er syn swakke each better beskermje kin en yn 'e hope dat dy feroaring Creed oer it mad komme sil. Rocky wurdt al rillegau twaris tsjin it kanvas slein troch Creed, mar wegeret en bliuw lizzen. Creed is him foar it meastepart fan it gefjocht oermânsk, mar Rocky syn ynkassearringsfermogen is reuseftich, en it gefjocht duorret de folle fyftjin omgongen. 

Tsjin 'e tiid dat de fyftjinde omgong begjint, stiet Creed yn punten fier foar, en it iennichste dat er hoecht te dwaan om op 'e nij mei in sjuery-útspraak te winnen, is soargje dat er oerein bliuwt. Dat is no lykwols krekt wat Creed net wol: in gefjocht dat krekt-en-gelyk einiget as it earste. Wat hy wol is Rocky [[knock-out]] slaan, of alteast sa delslaan dat er net wer oerein komme kin foar't er troch de [[skiedsrjochter]] útteld wurdt. Hy negearret dêrom de smeekbede fan Duke Evers om út 'e buert fan Rocky te bliuwen en de bel ôf te wachtsjen dy't de ein fan 'e omgong oanjout. Ynstee falt er Rocky fuortendaliks wer oan. Rocky sels begjint no ynienen wer loftshandich te fjochtsjen, en ferkeapet Creed in searje opstoppers dy't op dramatyske wize it tij fan it gefjocht keare. De beide mannen binne tsjin dy tiid folslein ynein, mar se bliuwe opinoar ynhuffen oant se inoar op in stuit tagelyk delslane. 

Wylst de skiedsrjochter harren allebeide begjint út te tellen, wrakselje sawol Creed as Rocky om oerein te kommen. Creed wit himsels oan 'e touwen fan 'e [[boksring|ring]] omheech te hysjen, mar sakket dan wer werom, wylst Rocky by it &quot;Njoggen!&quot; fan 'e skiedsrjochter wif wer op 'e skonken komt. Dat betsjut dat by 'tsien' inkeld hy oerein stiet en Creed útteld wurdt. Rocky hat sadwaande it gefjocht en de wrâldtitel wûn. Neitiid komt Creed oerein om Rocky de hân omheech te dwaan ta teken fan syn oerwinning. Rocky kriget in [[mikrofoan]] foar holden en seit in pear wurdsjes. Hy betanket Creed en it publyk en einiget mei in boadskip dat er oan syn frou rjochtet: &quot;Jo, Adrian, it is my slagge!&quot;

==Rolferdieling==
[[File:Sylvester Stallone.jpg|right|thumb|160px|[[Sylvester Stallone]].]]
[[File:Talia Shire 1976 edit.JPG|right|thumb|160px|[[Talia Shire]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
| Adrian Pennino Balboa
| [[Talia Shire]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]]
|-
| Paulie Pennino
| [[Burt Young]]
|-
| Mickey Goldmill
| [[Burgess Meredith]]
|-
| Tony &quot;Duke&quot; Evers
| [[Tony Burton]]
|-
| Mary Anne Creed
| [[Sylvia Meals]]
|-
| Robert &quot;Rocky&quot; Balboa jr.
| [[Seargeoh Stallone]] &lt;small&gt;(as [[poppe]])&lt;/small&gt;
|-
| Tony Gazzo
| [[Joe Spinell]]
|-
| [[pastoar]] Carmine
| [[Paul J. Micale]]
|-
| himsels 
| [[skiedsrjochter]] [[Lou Filippo]]
|-
| himsels
| [[sportferslachjouwer]] [[Brent Musburger]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Stu Nahan]]
|-
|}

==Produksje==
Nei it ûnbidige súkses fan ''[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]'' woene de [[filmprodusint|produsinten]] [[Robert Chartoff]] en [[Irwin Winkler]] wol graach in [[ferfolch]] meitsje. [[Sylvester Stallone]] skreau op 'e nij it [[senario]], mei as [[wurktitel]] ''Rocky&amp;nbsp;II: Redemption'', mar [[John G. Avildsen]], de [[regisseur]] fan 'e earste film, sei ôf om't er te drok wie mei de [[preproduksje]] fan ''[[Saturday Night Fever]]''. Stallone seach it wol sitten om sels ek de [[rezjy]] te dwaan, en fierde dêrfoar kampanje krekt sa't er dat by de earste film dwaan moatten hie om 'e [[haadrol]] te krijen. [[Filmdistributeur]] [[United Artists]] (UA) hie dêr net folle fertrouwen yn, mei't Stallone noch mar ien kear earder in film regissearre hie, it [[dramafilm|drama]] ''[[Paradise Alley]]'', dat in flop wurden wie. Chartoff en Winkler, dy't wol foar it ferstân hiene hoefolle fan it súkses fan 'e earste ''Rocky'' te tankjen wie oan 'e bydragen fan Stallone, [[lobby]]den lykwols foar him, en mei dêrtroch stimde UA úteinlik yn mei syn regisseurskip. 

De [[kamerarezjy]] fan ''Rocky&amp;nbsp;II'' waard dien troch [[Bill Butler (kameraregisseur)|Bill Butler]], wylst [[komponist]] [[Bill Conti]], krekt as by de earste film, de [[filmmuzyk]] fersoarge. Der wie in [[budget]] fan [[$]]7&amp;nbsp;miljoen foar de film beskikber. 

Inkele dielen fan ''Rocky&amp;nbsp;II'' waarden oars filme as se yn it senario stiene. Dat Rocky Apollo Creed oer it mad komt troch te wikseljen fan loftshandigens nei rjochtshandigens wie it gefolch fan in [[ûngemak (aksidint)|ûngemak]]. Wylst Stallone oan it trainen wie foar syn rol, skuorde er nammentlik syn [[boarstpier|lofterboarstspier]] by in [[wedstryd]] [[bankdrukken]] mei [[bodybuilder]] [[Franco Colombu]]. Hy moast [[operaasje (genêskunde)|operearre]] wurde en koe sadwaande ûnder de [[opnamen (film)|opnamen]] net mei syn [[lofterhân]] bokse. En dat Adrian op 'e ein fan 'e film net by it gefjocht fan Rocky mei Apollo Creed oanwêzich wie, kaam om't se op it stuit dat dy [[sêne]]s filme waarden, de film ''[[Old Boyfriends]]'' oan it meitsjen wie en net op twa plakken tagelyk wêze koe. Stallone loste it probleem op troch Adrian it gefjocht thús foar de [[tillefyzje]] folgje te litten om't se der fan 'e [[dokter]] net hinne mei. De sênes mei Adrian en Paulie foar de tillefyzje waarden lykwols [[moanne (tiid)|moannen]] nei de gefjochtssênes opnommen.

''Rocky II'' iepene op [[15 juny]] [[1979]] yn 'e Amerikaanske [[bioskopen]]. De [[soundtrack]] fan 'e film waard op [[25&amp;nbsp;augustus]] [[1979]] yn 'e foarm fan in [[muzykalbum]] útbrocht en stie fiif wiken efterinoar yn 'e [[Billboard 200|''Billboard'' 200]]-albumlist.

==Untfangst==
''Rocky II'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]]. [[Janet Maslin]] skreau yn ''[[The New York Times]]'' dat de film foar har &quot;waaksich&quot; oanfielde. Ek skreau se: &quot;hy komt nea ta libben sa't [de earste film] dat die.&quot; Yn ''[[The Washington Post]]'' skreau Gary Arnold dat de film &quot;op slaafske wize de [[plot]] fan ''Rocky'' werhellet,&quot; mei as iennichste ferskil &quot;omwegen sa't men dy yn [[soapsearje]]s sjocht, fertragingstaktiken en in aaklike nije sfear fan gemienens dy't om it revânsgefjocht fan 'e boksers hinne hinget.&quot;

Neffens it [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' &quot;slacht ''Rocky&amp;nbsp;II'' [lykwols] like hurd ta as it orizjineel,&quot; mei in finale &quot;dy't sels noch better is as [dy fan] syn foargonger.&quot; Wat it ferhaal oer Rocky syn nije bestean bûten it boksen oangie, moast it blêd lykwols tajaan dat &quot;de plot derta oerhinget om him mar wat fuort te slepen.&quot; [[Gene Siskel]] fan 'e ''[[Chicago Tribune]]'' joech ''Rocky&amp;nbsp;II'' trije en in heale fan fjouwer [[stjer (figuer)|stjerren]], en skreau dat, nettsjinsteande it feit dat de film swier stipe op 'e oarspronklike film, alles oan 'e film wurke. En yn 'e ''[[Los Angeles Times]]'' skreau [[Charles Champlin]] dat ''Rocky&amp;nbsp;II'' de orizjinele film &quot;net inkeld eksploitearret, mar him ek logysk en oangripend útwreidet.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Rocky&amp;nbsp;II'' in ridlik heech goedkarringspersintaazje fan 74%, basearre op 27 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;''Rocky&amp;nbsp;II'' is in film dy't jin útdaget om te hoopjen op in oerwinning foar de ultime underdog&amp;nbsp;– en in súkses wurdt fanwegen in oansteklik krêftige klimaks.&quot; 

==Resultaat==
''Rocky&amp;nbsp;II'' brocht yn 'e [[Feriene Steaten]] yn 'e [[bioskopen]] [[$]]85,2&amp;nbsp;miljoen op, en wrâldwiid yn totaal $200,2&amp;nbsp;miljoen. Tsjin in [[budget]] fan $7&amp;nbsp;miljoen kaam de [[opbringst]] del op in [[winst]] fan $193,2&amp;nbsp;miljoen minus [[marketing]]kosten. It wie dêrmei sawol yn [[Noard-Amearika]] as yn 'e hiele wrâld de op twa nei meast opbringende film fan [[1979]]. Yn 'e Feriene Steaten en [[Kanada]] brocht ''Rocky&amp;nbsp;II'' foar [[United Artists]] 75% op fan wat [[Rocky (film út 1976)|de earste ''Rocky''-film]] opbrocht hie, wylst de regel doedestiden wie dat in [[ferfolch]] in súkses wie as it 30% fan 'e opbringst fan it orizjineel yn 't laadsje brocht.

''Rocky&amp;nbsp;II'' wûn yn [[1980]] by de [[American Movie Award]]s de [[priis (ûnderskieding)|priis]] yn 'e [[kategory]] bêste film, en by de [[People's Choice Awards]] de priis foar favorite film.

==Boek==
Noch yn [[1979]] waard der troch [[útjouwerij]] [[Ballantine Books]] in [[roman]] publisearre (mei deselde [[titel (namme)|titel]] as de film), dy't op ''Rocky&amp;nbsp;II'' basearre wie. It boek is yn it [[ik-perspektyf]] skreaun fanút it eachpunt fan Rocky sels.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0079817/ Ynformaasje oer ''Rocky II'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rocky_II ''References'', op dizze side].
}}
{{Rocky}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan United Artists]]
[[Kategory:Film fan Sylvester Stallone]]
[[Kategory:Film út 1979]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer swierwêzen]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>stuc5kn44w3z6p33z4d9fry3iy8uzxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144010</id>
    <revision>
      <id>1238303</id>
      <parentid>1029925</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20319" sha1="g9pplx84qdlda28e9b95x8ytmn6obvg" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rocky III Logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rocky iii poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rocky III''
| regisseur                = [[Sylvester Stallone]]
| produsint                = [[Robert Chartoff]]&lt;br&gt;[[Irwin Winkler]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Bill Butler (kameraregisseur)|Bill Butler]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[United Artists]]
| distribúsje              = [[MGM/UA Entertainment]]
| haadrollen               = [[Sylvester Stallone]]&lt;br&gt; [[Carl Weathers]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Talia Shire]]&lt;br&gt; [[Burgess Meredith]]&lt;br&gt; [[Burt Young]]&lt;br&gt; [[Mr. T]]&lt;br&gt; [[Hulk Hogan]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[28 maaie]] [[1982]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 100  minuten
| budget                   = $17&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $270&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = [[Rocky (filmsearje)|''Rocky'' (filmsearje)]]
| foarich diel             = ''[[Rocky II]]''
| folgjend diel            = ''[[Rocky IV]]''
}}
'''''Rocky III''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportdrama]] út [[1982]] ûnder [[rezjy]] fan [[Sylvester Stallone]], mei yn 'e [[haadrol]]len himsels en [[Carl Weathers]]. De [[film]] is it trêde diel út 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]]. It [[plot|ferhaal]] folget [[bokser]] Rocky Balboa nei syn oerwinning op Apollo Creed om 'e wrâldtitel yn 'e swiergewichtklasse. Wylst er genietet fan syn súkses klaut de [[ûnmeilydsumens|ûnmeilydsume]] jonge Clubber Lang, spile troch [[Mr. T]], himsels omheech om Rocky út te daagjen. ''Rocky&amp;nbsp;III'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], mar groeide yn 'e [[bioskopen]] út ta in reuseftich [[kommersje]]el súkses. Dêrnjonken wie de titelsong ''[[Eye of the Tiger]]'' in grutte [[hit (muzyk)|hit]] en waard nominearre foar in [[Oscar]] foar bêste orizjinele [[liet]]. It folgjende diel yn 'e [[filmsearje]], ''[[Rocky&amp;nbsp;IV]]'', kaam út yn [[1985]].

==Plot==
Trije jier nei't er syn twadde gefjocht om 'e wrâldtitel yn 'e swiergewichtklasse fan it [[boksen]] wûn hat fan Apollo Creed (sjoch: ''[[Rocky&amp;nbsp;II]]''), genietet Rocky Balboa fan it libben. Hy hat tsien ferskillende útdagers ferslein, is útsûnderlike populêr, wennet mei syn [[oarehelte|frou]] Adrian en [[soan]] Rocky jr. yn in [[lúkse]] [[filla]] en it ûntbrekt him oan neat. Hy is oates en toates op 'e [[tillefyzje]], dêr't er meiwurket oan [[reklamespotsje]]s en [[praatprogramma's]] en sels te gast is yn ''[[The Muppet Show]]''. Om [[jild]] yn te sammeljen foar [[goeddiedichheid|it goede doel]] nimt er diel oan in gefjocht tsjin wrâlkampioen [[showwrakseljen]] Thunderlips (dêr't er trouwens noch aardich foar oan 'e bak moat).

Underwilens hâldt Rocky syn [[manager]], de âlde Mickey Goldmill, [[senuweftigens|senuweftich]] de opkomst fan in nije, jonge, uterst krêftige bokser yn 'e rekken, dy't Clubber Lang hjit. As Rocky by it [[Philadelphia Museum of Art]] in [[stânbyld]] fan himsels ûntbleatet dat it [[gemeenteried|stedsbestjoer]] fan [[Philadelphia]] dêr ta syn [[eare]] pleatse litten hat, wol er oankundigje dat er him út it boksen weromlûkt. Lang dûkt dêr lykwols op om Rocky foar it each fan 'e sammele [[media]] persoanlik út te daagjen. Hy beskuldiget Rocky derfan dat dy mei opsetsin inkeld útdagings akseptearret fan mindere boksers. Rocky wol him negearje, mar as Lang [[obseniteit|obsene]] foarstellen oan syn frou Adrian begjint te dwaan, ferliest er syn [[selsbehearsking]] en nimt er Lang syn útdaging oan.

Mickey wol dêr yn 't earstoan neat fan witte. As Rocky him wat ûnder druk set, jout er ta dat er de tsien eardere útdagers mei soarch útsocht hat om te bewissigjen dat Rocky net nochris sa'n pak op 'e hûd krije soe as er fan Creed krigen hat. Mickey leit út dat Lang jong en krêftich is, mar wat folle wichtiger is, hy longeret op 'e oerwinning. Rocky soe it neffens him gjin trije omgongen tsjin Lang úthâlde, want hy hat syn 'honger' om te winnen ferlern, en minder noch, hy is 'beskaafd' wurden. Rocky is tige ûntefreden as er dat heart, mei't er fynt dat Mickey him 'brocht' hat, en hoewol't de eardere gefjochten gjin trochstutsen kaart wiene, fielt it foar him no oan as hat er syn titel net fertsjinne. Hy wol syn [[karriêre]] yn it boksen net ôfslute yn 'e wittenskip dat er de wrâldtitel nea mei súkses ferdigene hat tsjin 'e bêste tsjinstanners dy't der te finen wiene, dat hy bepraat Mickey om him te trainen foar in lêste gefjocht, tsjin Lang.
{{Plotbedjer film}}
Rocky rjochtet yn syn filla in lúkse [[sportskoalle]] yn dêr't Mickey him traine moat yn it bywêzen fan 'e media en de [[fan (persoan)|fans]]. Se wurde dêr allegeduerigen ûnderbrutsen sadat Rocky [[fraachpetear|fragen]] beäntwurdzje of mei fans op 'e [[foto]] gean kin. Mickey fynt it hielendal neat, mar hy kin Rocky net safier krije dat dy syn training serieuzer nimt. Yn tsjinstelling dêrta traint Clubber Lang yn in âld sportskoalle yn syn thússtêd [[Chicago]], dêr't er mei ûnmeilydsume wisberettens in strang skema folget.

Op 'e [[jûn]] dat de bokswedstryd holden wurdt yn it [[Spectrum]] yn Philadelphia, treffe Lang en Rocky mei harren respektivelike [[entoeraazje]]s inoar ûnderweis nei de [[boksring]] efter de skermen. Troch Lang syn ûnsympatike hâlding brekt der suver dêr al in gefjocht út. Mickey, dy't it de lêste tiid oan it [[hert]] hat, wynt him sa op dat er in [[hertoanfal]] kriget. Hy wurdt werombrocht nei Rocky syn [[klaaikeamer]]. Rocky wol it gefjocht ôfsizze, mar Mickey fiteret him mei ynmoed oan om troch te setten. As de wedstryd begjint, is Rocky der troch de tastân fan Mickey mei de kop net goed by. Boppedat mist er ûnder it gefjocht Mickey syn oanwizings; syn [[sweager]] Paulie, dy't Mickey ferfange moat, wit net folle fan boksen ôf en hjit him om Clubber Lang gewoan del te slaan.

Rocky besiket it gefjocht gau-gau te beëinigjen sadat er werom kin nei de klaaikeamer dêr't Mickey op in [[dokter]] leit te wachtsjen. Hy wol Lang mei in rige stjitten yn it gesicht [[knock-out]] slaan, mar troch syn eigen gebrek oan training wol dat net slagje. De gruttere, sterkere en better tarette Lang bliuwt oerein en nimt dêrnei de lieding yn it gefjocht oer, en yn 'e twadde omgong slacht er Rocky knock-out en wint sa de wrâldtitel yn 'e swiergewichtklasse. Nei it gefjocht keart Rocky werom nei de klaaikeamer, dêr't de útputte Mickey noch altyd leit om't er wegere hat nei it [[sikehûs]] brocht te wurden foar't er wist hoe't it gefjocht ôfrûn is. Rocky fertelt him dat it yn 'e twadde omgong mei in knock-out besljochte is, sûnder derby te sizzen wa't wûn hat; Mickey nimt daliks oan dat Rocky de winner is en Rocky lit him dat leauwe. Fuort dêrnei komt Mickey fredich te [[ferstjerren]].

Neitiid sakket Rocky wei yn in slimmen [[klinyske depresje|depresje]] wylst er [[rou]]wet oer de dea fan Mickey en oer syn eigen ferlies fan it wrâldkampioenskip. As er op in jûn by de sletten sportskoalle fan Mickey delgiet, wurdt er dêr opsocht troch syn eardere aartsfijân Apollo Creed. Dyselde hat as [[kommentator]] foar de [[media]] by it gefjocht tsjin Lang oanwêzich west, wêrby't Lang noch even de muoite naam om Creed te [[mislediging|misledigjen]] en him sa tsjin him yn it harnas te jeien. Creed biedt Rocky no oan om him te trainen foar in revânsgefjocht tsjin Lang, as er him neitiid in geunst dwaan wol wêrfan't er noch net sizze wol wat it is. Rocky, dy't neat betters te dwaan hat, beslút op it oanbod yn te gean.

Mei Adrian, Paulie en Creed reizget Rocky ôf nei [[Los Angeles]], dêr't Creed him mei syn eigen âlde trainer Tony &quot;Duke&quot; Evers traine wol yn 'e âlde sportskoalle dêr't er sels ea begûn is. Yn 't earstoan is Rocky te demoralisearre om 'e kop goed by de training te hawwen, wat Creed ta [[razernij]] bringt. Op in stuit praat Adrian op him yn, en dan jout Rocky ta dat er [[eangst|benaud]] fan Lang is, en dat it foar it earst yn syn libben is dat er earne benaud fan is. Adrian, dy't sels pynlike [[bleuens|bleu]] wie doe't Rocky foar it earst mei har yn 'e kunde kaam, wit der alles fan hoe't it is om benaud te wêzen. Se helpt him om yn te sjen dat eangst in normale [[emoasje]] is dy't alle minsken fiele. Neitiid giet it stikken better mei de training, en Creed bringt Rocky mear technyk, fuottewurk en [[faasje]] by, sadat er in folsleinere bokser wurdt.

It revânsgejocht wurdt holden yn [[Madison Square Garden]] yn [[New York (stêd)|New York]], dêr't Creed oan Rocky de [[boksbroek]] mei de [[Amerikaanske flagge]] lient dy't er sels by harren earste gefjocht droech. Hy bringt him harren ôfspraak nochris tebinnen: nei it gefjocht is Rocky him in geunst skuldich, al wol er noch hieltyd net sizze hokfoar geunst oft dat is. Sadree't it gefjocht begjint, draaft Rocky út syn hoeke wei en begjint op Lang yn te slaan mei in feardichheid en dreaunens dy't nimmen fan him ferwachte hie. Hy dominearret de earste omgong, wat Lang poerrazen en [[ferbjustering|ferbjustere]] efterlit as de bel giet. Yn 'e twadde omgong kriget Lang de oerhân, en dan kiest Rocky foar in hiel oare strategy, dêr't Creed him oer besaut: hy lit Lang mei opsetsin op him yn slaan en sa syn krêften ferspylje. Dêrby wurdt Rocky twaris delslein, mar hy klaut wer oerein en driuwt de [[spotternij|spot]] mei Lang om't it dyselde mar net slagget om Rocky knock-out te slaan.

Tsjin it begjin fan 'e trêde omgong ferliest Lang, dy't wend is om syn tsjinstanners fluch út te skeakeljen, almar mear syn selsbehearsking troch Rocky syn [[hún|gehún]]. As er trochgiet mei te besykjen om Rocky mei krêftige slaggen bûten gefjocht te stellen, rekket er boppedat sa stadichoan ek útput. Rocky wit mei syn nij opdiene technyk de measte klappen fan Lang te blokkearjen of te ûntdûken. As Lang [[wurgens|wurch]] en dêrtroch kwetsber is, grypt Rocky de kâns om mei him ôf te weven troch in opienfolging fan slaggen dy't kulminearje yn 'e knock-out fan syn tsjinstanner. Sa wint Rocky de wrâldtitel yn 'e swiergewichtklasse werom.

Nei't er tiid hân hat om fan it gefjocht mei Lang te bekommen, lit Creed him einlings en te'n lêsten witte hokfoar geunst oft er fan Rocky hawwe wol. In revânsgefjocht om te sjen wa't fan harren de bettere bokser is. Se fjochtsje as [[freonskip|freonen]] mei nimmen derby yn Mickey syn âlde sportskoalle. De film einiget as de earste klappen falle.

==Rolferdieling==
[[File:Sylvester Stallone 2015.JPG|right|thumb|180px|[[Sylvester Stallone]] yn [[2015]].]]
[[File:Carl Weathers Calgary 2015.jpg|right|thumb|180px|[[Carl Weathers]] yn [[2015]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Adrian Pennino Balboa
| [[Talia Shire]]
|-
| Mickey Goldmill
| [[Burgess Meredith]]
|-
| Paulie Pennino
| [[Burt Young]]
|-
| Clubber Lang
| [[Mr. T]]
|-
| Thunderlips
| [[Hulk Hogan]]
|-
| Tony &quot;Duke&quot; Evers
| [[Tony Burton]]
|-
| Robert &quot;Rocky&quot; Balboa jr.
| [[Ian Fried]]
|-
| himsels
| [[sportferslachjouwer]] [[Stu Nahan]]
|-
| himsels
| oankundiger [[Jimmy Lennon sr.]]
|-
| himsels
| [[skiedsrjochter]] [[Lou Filippo]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Dennis James]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Jim Healy (sportferslachjouwer)|Jim Healy]]
|-
| himsels
| [[keunstner]] [[LeRoy Neiman]]
|-
|}

==Produksje==
Krekt as ''[[Rocky&amp;nbsp;II]]'', de foargeande [[film]] út [[Rocky (filmsearje)|'e rige]], waard ''Rocky&amp;nbsp;III'' [[regissearre]] troch [[Sylvester Stallone]] nei in [[senario]] dat er sels skreaun hie. Hy spile sels ek wer de [[haadrol]] en hold dêrfoar moannenlang in Spartaansk trainingsrezjym oan, wêrby't er deis mar it [[aaiwyt (aai)|wyt]] fan tsien [[aai (fieding)|aai]]en iet (mar net it [[aaigiel]]) en ien stik roastere [[bôle]], mei eltse trêde dei in [[frucht (plant)|frucht]]. Op dat dieet draafde er [[moarn (deidiel)|moarns]] twa [[myl]] en died er twa oeren lang oan [[bankdrukken]] en oare foarmen fan [[gewichtsheffen]]. Nei in [[sliep|slûchje]] oan it begjin fan 'e [[middei (deidiel)|middei]] [[boksen|bokste]] er achttjin omgongen (fan elts trije [[minuten]]), folge troch mear gewichtstraining en in ein [[swimmen]]. Sa krige er syn [[lichemsfet]]gehalte omleech ta 2,8%.

Foar ''Rocky III'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]17&amp;nbsp;miljoen. De film waard [[filmprodusint|produsearre]] troch [[Robert Chartoff]] en [[Irwin Winkler]] foar [[filmstudio]] [[United Artists]] (UA). De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Bill Butler (kameraregisseur)|Bill Butler]], wylst [[komponist]] [[Bill Conti]] krekt as by de foargeande beide films de [[filmmuzyk]] fersoarge. Ta de [[soundtrack]] hearde ek it [[liet]] ''[[Eye of the Tiger]]'', skreaun troch de [[band]] [[Survivor (band)|Survivor]], dat de titelsong fan 'e film waard.

==Stânbyld==
Foar ''Rocky III'' waard troch [[keunstner]] [[A. Thomas Schomberg]] yn [[1981]] in [[stânbyld]] fan Rocky Balboa makke, dat yn 'e film troch it [[gemeenteried|stedsbestjoer]] fan [[Philadelphia]] ta eare fan Rocky boppe-oan 'e [[treppen]] (bekend as de [[Rocky Steps]]) foar it [[Philadelphia Museum of Art]] ûntbleate wurdt. Nei't de [[opnamen (film)|opnamen]] dêr klear wiene, ûntbrânde der oer it byld in heech oprinnende [[rûzje]] tusken it [[museum]] en it echte stedsbestjoer. It museum fûn it byld neat mear as in [[rekwisyt]] dat neat mei [[keunst]] te krijen hie en woe it fuort hawwe, wylst it stedsbestjoer der troch de populariteit fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-films]] in fergese [[toerist]]yske trekpleister yn seach dy't foar de pleatslike [[ekonomy]] miljoenen opleverje soe. Der waard in alternative lokaasje foar it byld socht, en it waard ferpleatst nei de foarkant fan it bokspaleis it [[Spectrum (stadion)|Spectrum]]. Letter waard it werombrocht nei it museum foar de opnamen fan ''[[Rocky&amp;nbsp;V]]'', en ek fan 'e films ''[[Mannequin (film út 1987)|Mannequin]]'' en ''[[Philadelphia (film)|Philadelphia]]''. Dêrnei waard it wer ôffierd nei it Spectrum oant it op [[8&amp;nbsp;septimber]] [[2006]] op 'e nij by it museum delset waard.
[[File:Rocky Balboa Statue in Philadelphia.jpg|right|thumb|180px|It Rocky-[[stânbyld]] yn [[Philadelphia]].]]

==Distribúsje==
De [[filmdistribúsje]] fan ''Rocky III'' waard fersoarge troch [[MGM/UA Entertainment]]. It wie it earste diel fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]] wêrfan't de distribúsje net troch [[United Artists]] dien waard nei't UA yn [[1980]] opgien wie yn [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM). ''Rocky&amp;nbsp;III'' gie op [[28&amp;nbsp;maaie]] [[1982]] yn [[premiêre]].

==Untfangst==
''Rocky III'' krige mingde [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]]. Yn 'e ''[[Chicago Tribune]]'' moast [[Gene Siskel]] der net folle fan hawwe. Hy joech de film twa en in heale [[stjer (figuer)|stjer]] fan fjouwer en skreau: &quot;It spyt my dat ik it sizze moat, mar der is neat nijs oan ''Rocky&amp;nbsp;III'', dat we sitte ús dêr [yn 'e bioskoop] ôf te freegjen wêrom't dizze film eins makke is.&quot; Ek fûn er dat it [[personaazje]] fan Rocky Balboa langer net mear [[sympaty]]k wie. Yn it [[tydskrift]] ''[[The New Yorker]]'' skreau [[Pauline Kael]]: &quot;De [[Rocky (film út 1976)|earste ''Rocky'']] wie primityf op in relatyf ûnskuldinge manear. Dizze film is primityf, mar ek snoad en leech en knoffelich.&quot;

[[Tom Milne]], fan ''[[The Monthly Film Bulletin]]'', wie wat mylder foar ''Rocky&amp;nbsp;III'', hoewol't ek hy fûn dat &quot;de film al rillegau sjen lit dat er neat te bieden hat útsein mear fan itselde.&quot; Hy wie lykwols ek fan miening dat der &quot;flechtige mominten&quot; wiene dat de film it wol goed die, dy't neffens him benammen te tankjen wiene oan 'e &quot;ynnimmende [[aktearjen|aktearprestaasje]] fan [[Carl Weathers]]&quot;. Milne konkludearre dat it perfoarst tiid wie om Rocky Balboa út te tellen.

Oare resinsinten hiene in hiel oare miening. Yn 'e ''[[Los Angeles Times]]'' skreau [[Sheila Benson]]: &quot;Op 'e iene of oare manear har Sylvester Stallone nij libben ynblaasd yn in, sa't jo je foarstelle kinne, behoarlik wurge Rocky Balboa, en hat er him wer oerein witten te hysjen.&quot; Har konklúzje wie: &quot;''Rocky&amp;nbsp;III'' wurket, miskien sels wol better as nûmers [[Rocky (film út 1976)|I]] en [[Rocky II|II]].&quot; En yn ''[[The Washington Post]]'' neamde Rita Kempley ''Rocky&amp;nbsp;III'' &quot;krekt like leuk as altyd, in prike-fleis-en-jirpels-soarte fan film, mei keardels dy't inoar hielendal yninoar slane op 'e beat fan [[diskomuzyk]].&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hat ''Rocky III'' in boppegemiddeld goedkarringspersintaazje fan 64%, basearre op 36 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[De film] falt dúdlik ûnder de wet fan ferminderjende mearopbringsten, mar ''Rocky&amp;nbsp;III'' hat noch genôch poatich spektakel om yn 'e ring te stean mei de bettere eksimplaren fan dizze [[mediafranchise|franchise]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Rocky&amp;nbsp;III'' in goedkarringspersintaazje fan 57%, basearre op 10 resinsjes.

==Resultaat==
Yn 'e [[bioskopen]] waard ''Rocky III'' in ûnbidich súkses. Yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] brocht de film [[$]]125&amp;nbsp;miljoen op, wêrmei't it dêr de op trije nei meast opbringende film fan [[1982]] wie. De [[opbringst]] yn alle oare [[lannen en territoaria]] bedroech $145&amp;nbsp;miljoen, sadat it wrâldwiid delkaam op $270&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $17&amp;nbsp;miljoen levere dat in [[winst]] op fan $253&amp;nbsp;miljoen. Neffens [[filmkritisy]] [[Roger Ebert]] en [[Gene Siskel]] wie it súkses fan ''Rocky&amp;nbsp;III'' benammen te tankjen oan it feit dat de foargonger ''[[Rocky&amp;nbsp;II]]'' sa'n goede film wie, en net oan 'e eigen kwaliteiten fan ''Rocky&amp;nbsp;III'' sels.

''Rocky&amp;nbsp;III'' waard by de [[Japanske Akademyprizen (film)|filmprizen fan 'e Japanske Akademy]] nominearre foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] yn 'e [[kategory]] bêste bûtenlânske film. Ek sleepte de film in nominaasje yn 'e wacht foar bêste film by de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[NAACP Image Award]]s. De titelsong ''[[Eye of the Tiger]]'', dy't útgroeide ta in reuseftige [[hit (muzyk)|hit]], waard nominearre foar de priis foar bêste orizjinele liet by de [[Oscar]]s, de [[Golden Globe]]s en de [[BAFTA Award]]s. [[Akteur]] [[Mr.&amp;nbsp;T]], dy't yn 'e film syn [[debút]] makke yn 'e rol fan Clubber Lang, waard lykwols nominearre foar [[Golden Raspberry Award]] foar minste nije stjer.

==Boek==
Yn [[1982]] waard der troch [[útjouwerij]] [[Ballantine Books]] in [[roman]] publisearre dy't op ''Rocky&amp;nbsp;III'' basearre wie, skreaun troch [[Robert E. Hoban]].

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0084602/ Ynformaasje oer ''Rocky III'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rocky_III ''References'', op dizze side].
}}
{{Rocky}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan United Artists]]
[[Kategory:Film fan Metro-Goldwyn-Mayer]]
[[Kategory:Film fan Sylvester Stallone]]
[[Kategory:Film út 1982]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer showwrakseljen]]
[[Kategory:Film oer hertsykte]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>g9pplx84qdlda28e9b95x8ytmn6obvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144157</id>
    <revision>
      <id>1238304</id>
      <parentid>1072441</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22304" sha1="6b7ca8f681uoepcp1zj3za75im0m71m" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rocky IV Logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rocky IV.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rocky IV''
| regisseur                = [[Sylvester Stallone]]
| produsint                = [[Robert Chartoff]]&lt;br&gt;[[Irwin Winkler]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Bill Butler (kameraregisseur)|Bill Butler]]
| muzyk                    = [[Vince DiCola]]
| filmstudio               = [[United Artists]]&lt;br&gt;[[Metro-Goldwyn-Mayer]]
| distribúsje              = [[MGM/UA Entertainment]]
| haadrollen               = [[Sylvester Stallone]]&lt;br&gt; [[Carl Weathers]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Talia Shire]]&lt;br&gt; [[Burt Young]]&lt;br&gt; [[Dolph Lundgren]]&lt;br&gt; [[Brigitte Nielsen]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[27 novimber]] [[1985]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 90 minuten
| budget                   = $28&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $300,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = [[Rocky (filmsearje)|''Rocky'' (filmsearje)]]
| foarich diel             = ''[[Rocky III]]''
| folgjend diel            = ''[[Rocky V]]''
}}
'''''Rocky IV''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportdramafilm]] út [[1985]] ûnder [[rezjy]] fan [[Sylvester Stallone]], mei yn 'e [[haadrol]]len Stallone sels, [[Carl Weathers]] en [[Dolph Lundgren]]. Yn 'e [[film]] wurdt Apollo Creed, de [[freonskip|freon]] fan wrâldkampioen [[boksen]] Rocky Balboa, yn 'e [[boksring|ring]] [[dea]]slein troch Ivan Drago, in nije bokser út 'e [[Sovjet-Uny]]. Rocky daget dêrop Drago út ta in gefjocht om [[wraak]] te nimmen. De [[filmkritisy]] joegen ''Rocky&amp;nbsp;IV'' mingde [[resinsje]]s, mar de film waard in reuseftich [[kommersje]]el súkses yn 'e [[bioskopen]] en wie in fearnsiuw lang de meast opbringende [[sportfilm]] aller tiden. [[Jild|Finansjeel]] wie it sadwaande fierwei it súksesfolste diel fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-rige]]. It fyfde diel, ''[[Rocky&amp;nbsp;V]]'', kaam út yn [[1990]]. ''Rocky&amp;nbsp;IV'' tsjinne fierders as eftergrûnferhaal foar de film ''[[Creed&amp;nbsp;II]]'', út [[2018]], wêryn't de [[soan]] fan Apollo Creed it opnimt tsjin 'e soan fan Ivan Drago.

==Plot==
Nei't er de wrâldtitel profesjoneel [[boksen]] yn 'e swiergewichtklasse weromwûn hat fan Clubber Lang (sjoch: ''[[Rocky&amp;nbsp;III]]''), liedt Rocky Balboa wer it goede libben. Hy is no sa [[rykdom|ryk]] dat er syn [[sweager]] Paulie in [[robot]] op 'e [[jierdei]] jaan kin. Ivan Drago, de wrâldkampioen amateurboksen yn 'e swiergewichtklasse, arrivearret út 'e [[Sovjet-Uny]] wei yn 'e [[Feriene Steaten]] mei in team fan [[trainer]]s út [[Ruslân]] en [[Kuba]]. Syn [[oarehelte|frou]] Ludmilla en syn [[manager]], Nikolaj Kolov, wolle in demonstraasjegefjocht mei in heech oanskreaune Amerikaanske bokser organisearje, mei as doel om it [[talint]] en de feardichheden fan Drago oan te priizgjen as produkt fan it [[kommunist]]yske systeem. Rocky sjocht mei belangstelling ta, mar hy hat gjin inkele oanstriid om it tsjin Drago op te nimmen. 

Syn [[freonskip|freon]] Apollo Creed, oan 'e oare kant, wurdt der troch [[sjauvinisme]] en in oanberne drang om himsels te bewizen ta dreaun om Drago út te daagjen. Rocky hat sa syn twifels oft it wol ferstannich is foar Creed, dy't al fiif jier net mear bokst hat, om it tsjin 'e jongere, gruttere, sterkere Drago op te nimmen, mar Creed wol fan gjin tsjinspraak witte. As Rocky him freget of it gefjocht ynstee fan &quot;do tsjin Drago&quot; net eins &quot;do tsjin dysels&quot; is, ûntstekt syn freon yn [[grime]]. Uteinlik lit Rocky himsels beprate om Creed te trainen. 

By in [[parsekonferinsje]] foarôfgeande oan it gefjocht ûntbrânt der in oprjochte fijânskip tusken de [[opljeppendheid|opljeppende]] Creed en de [[grutskens|grutske]] Kolov. It demonstraasjegefjocht fynt plak yn it [[Bally's Las Vegas|MGM Grand Hotel]] yn [[Las Vegas]], dêr't de [[boksring]] mei Drago der al yn út 'e [[flier]] wei omheech tild wurdt, wylst Creed ferklaaid as [[Uncle Sam]] út 'e hichte fan it gebou omleech komt en in hiele show opfiert, kompleet mei [[showgirl]]s yn [[nethoas|nethoazzen]] en [[karnaval]]kostúms, wylst [[sjonger]] [[James Brown]] syn [[liet]] ''[[Living in America (liet fan James Brown)|Living in America]]'' sjongt.

It gefjocht begjint frij nuet, wêrby't Creed ferskate klappen útdielt dy't gjin effekt op Drago hawwe. Dan slacht Drago werom, mei ûntstellende gefolgen. Tsjin 'e ein fan 'e earste omgong kin Creed it mar kwealk mear op 'e fuotten hâlde, en Rocky en syn oare trainer, Tony &quot;Duke&quot; Evers, smeke him om op te jaan. Creed wegeret dat lykwols beslist, en seit tsjin Rocky dat er it gefjocht yn gjin gefal stopje mei, &quot;wat der ek bart.&quot; Yn 'e twadde omgong ferfettet Drago it freeslike wan bruien dat er Creed yn 'e earste omgong joech. Duke en Creed syn frou Mary Anne roppe Rocky ta om 'e handoek yn 'e ring te goaien, ta teken dat Creed opjout, mar Rocky wifelet en wachtet krekt wat te lang. Drago slacht noch ien kear bêst ta en Creed giet tsjin it kanvas. Hy komt net wer oerein en wurdt útteld troch de [[skiedsrjochter]]. Rocky, Duke en de oaren hastigje har nei him ta. Creed libbet noch, mar stjert koarte tiid letter yn Rocky syn earms, wylst Drago útdrukkingsleas tasjocht en yn in [[ûnferskilligens|ûnferskillige]] reäksje tsjin 'e [[media]] seit: &quot;As er deagiet, giet er mar dea.&quot; 
{{Plotbedjer film}}
Neitiid wurdt Rocky tamtearre troch [[skuldgefoel]]ens, mei't er te lang wachte hat mei it opjaan fan it gefjocht. Hy wurdt ek ta [[razernij]] dreaun troch de ûnferskilligens fan Drago en syn meistanners. Om in foarm fan [[wraak]] te nimmen, daget er Drago út ta in gefjocht, hoewol't it Amerikaanske [[sportbûn|boksbûn]] dêr gjin goedkarring foar jout. Dat betsjut dat Rocky syn wrâldtitel ôfnommen wurde sil as er trochset, mar dat kin him neat skele. Drago-en-dy brûke de fijannige reäksjes en sels [[bedriging (misdriuw)|deadsbedrigings]] dy't se ûntfange fan it Amerikaanske [[publyk]] as ferlechje om te easkjen dat it gefjocht tusken Rocky en Drago op [[Earste Krystdei]] yn [[Moskou]] plakfine sil. Rocky giet dêrmei akkoart. Syn frou Adrian is it net mei de gong fan saken iens, om't se bang is dat Drago Rocky deaslaan sil, krekt sa't er mei Creed dien hat. Se krije dêr [[rûzje]] oer, mar Rocky set dochs troch.

Mei Duke en Paulie reizget er nei de Sovjet-Uny ta, dêr't er op it [[plattelân]] fan [[Krasnogoerbinsk (Oblast Moskou)|Krasnogoerminsk]], yn 'e ''[[oblast]]'' [[Moskou (oblast)|Moskou]], op syn fersyk in ôfhandich [[boerespultsje]] tawiisd kriget. Dêr begjint er yn hast folsleine ôfsûndering, hoewol ûnder it tasjend each fan in pear [[KGB]]-aginten, oan syn training foar it gefjocht tsjin Drago. Wylst se dêr binne, fertelt Duke oer syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Creed. Hy leit út dat er dy suver [[opfieding|grutbrocht]] hat, en dat syn dea oanfielt as hat er in [[soan]] ferlern. Ek sprekt er syn [[fertrouwen]] út dat Rocky it gefjocht winne sil.

Drago traint foar it each fan 'e sammele ynternasjonale [[parse]] yn in [[sportskoalle]] dy't grôtfol stiet mei de aldernijste [[technology|high-tech]]-trainingsapparaten, wêrby't alles dat er docht sekuer yn 'e rekken holden wurdt troch in team fan trainers en [[dokter]]s, dy't him (bûten it each fan 'e media) ek [[doping]] tatsjinje. Rocky syn tarieding bestiet, yn folsleine tsjinstelling dêrta, út it hakken fan [[hout]], [[draven|hurddraven]] troch de [[snie]]ïge [[wyldernis]], omrinnen mei [[beam]]stammen yn 'e [[nekke]], it lûken fan in oerbeladen [[slide]] mei Paulie der boppe-op, en it [[berchbeklimmen|beklimmen]] fan 'e heechste [[berch]] yn 'e omkriten. Ta syn grutte [[blydskip]] arrivearret ûnferwachts syn frou Adrian op it boerespultsje, mei't se, sa't se seit, net langer fuortbliuwe koe. Om't it dúdlik is dat se him net op oare gedachten bringe kin, jout se Rocky no har folsleine stipe, wat foar him oanlieding is om noch hurder te trainen.

Foar it gefjocht yn Moskou komt Rocky ienfâldich op, mar de oankomst fan Drago yn 'e [[sport]]arena wurdt troch de Russen in hiele seremoanje fan makke, dy't dúdlik ynspirearre is troch Creed syn show yn Las Vegas. It publyk, dêr't ek it foltallige [[Polytburo]] fan 'e [[Sovjet-Uny]] ta heart, is folslein op 'e hân fan Drago en tige fijannich foar Rocky oer. As it gefjocht begjint, giet Drago daliks yn 'e oanfal. Rocky kriget in flink pak op 'e hûd en wurdt de earste omgongen hinne en wer jage troch de ring. Tsjin 'e ein fan 'e twadde omgong rekket er Drago lykwols mei in hurde hoekstjit mei de [[rjochterhân]], dêr't er Drago syn [[wynbrau|lofterwynbrau]] mei iepenleit, ta ferbjustering fan sawol Drago sels as it publyk. Nei't de bel in ein oan 'e omgong makke hat, moedigje Duke en Paulie Rocky oan troch te sizzen &quot;it is gjin masine, it is gewoan in man,&quot; wylst Drago yn syn hoeke tsjin syn trainers opmerkt dat it wol liket as is dy Rocky fan [[izer]].

De folgjende tolve omgongen bliuwt Rocky yn it gefjocht oerein, nettsjinsteande it brute wan bruien dat er fan Drago kriget. Syn ynkassearringsfermogen en taaiheid meitsje yndruk op it Russyske publyk, dat him geandewei it gefjocht begjint oan te moedigjen. Drago hat dêr sa'n [[argewaasje]] fan, dat er Kolov by de [[kiel]] fan 'e grûn ôf tilt en út 'e ring smyt as dy him it leksum lêze wol om't er Rocky noch net [[knock-out]] slein hat. Yn 'e lêste, fyftjinde omgong wit Rocky ynstee Drago knock-out te slaan, ta ûntsetting fan syn frou Ludmilla, syn trainers en de leden fan it Polytburo.

As Rocky dan in [[mikrofoan]] ûnder de noas drukt wurdt, jout er al útpûstend in [[taspraak]] wêryn't er neamt dat de [[minachting]] dy't it publyk yn 't earstoan foar him fielde geandewei it gefjocht feroare is yn [[respekt]]. Hy ferliket dat mei de fijannichheid tusken de Feriene Steaten en de Sovjet-Uny yn 'e [[Kâlde Oarloch]] en seit dat it better is om twa manlju fjochtsje te litten as tweintich miljoen manlju. Hy beslút syn betooch mei de wurden: &quot;As ik feroarje kin, en jimme kinne feroarje, dan kin alles feroarje!&quot; It publyk begjint te [[applaus|applaudisearjen]] en op it [[balkon]] komt de [[sekretaris-generaal]] fan 'e Sovjet-Uny oerein en docht itselde. Syn foarbyld wurdt gau folge troch de oare leden fan it Polytburo.

==Rolferdieling==
[[File:Sylvester Stallone.jpg|right|thumb|160px|[[Sylvester Stallone]].]]
[[File:Dolph Lundgren 1990.jpg|right|thumb|160px|[[Dolph Lundgren]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Adrian Balboa
| [[Talia Pennino Shire]]
|-
| Paulie Pennino
| [[Burt Young]]
|-
| Ivan Drago
| [[Dolph Lundgren]]
|-
| Ludmilla Draga
| [[Brigitte Nielsen]]
|-
| Tony &quot;Duke&quot; Evers
| [[Tony Burton]]
|-
| Nikolaj Kolov
| [[Michael Pataki]]
|-
| Mary Anne Creed
| [[Sylvia Meals]]
|-
| himsels
| oankundiger [[LeRoy Neiman]]
|-
| himsels
| [[sjonger]] [[James Brown]]
|-
| himsels
| [[sportferslachjouwer]] [[Stu Nahan]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Warner Wolf]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[R.J. Adams]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Barry Tompkins]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Al Bandiero]]
|-
| [[sekretaris-generaal]] fan 'e [[Sovjet-Uny]]
| [[David Lloyd Austin]]
|-
|}

==Produksje==
===Preproduksje===
''Rocky&amp;nbsp;IV'' waard krekt as ''[[Rocky&amp;nbsp;II]]'' en ''[[Rocky&amp;nbsp;III]]'' [[regissearre]] troch [[Sylvester Stallone]] nei in [[senario]] dat er sels skreaun hie. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene by it projekt op 'e nij [[Robert Chartoff]] en [[Irwin Winkler]] belutsen foar de [[filmstudio's]] [[United Artists]] (UA) en [[Metro-Goldwyn-Mayer]] (MGM). De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Bill Butler (kameraregisseur)|Bill Butler]]. Der wie in [[budget]] fan $28&amp;nbsp;miljoen beskikber foar ''Rocky&amp;nbsp;IV''.

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] fûnen foar in diel plak yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Wyoming]], dy't trochgie foar it [[winter]]ske [[plattelân]] fan 'e [[Sovjet-Uny]]. It [[boerespultsje]] dêr't Rocky tahâldt en traint stie eins yn [[Jackson Hole]], en it [[Nasjonaal Park Grand Teton]] waard brûkt foar in grut tal bûtendoarsênes dy't sabeare yn 'e Sovjet-Uny plakfine. It [[PNE Agrodome]] yn it [[Kanada|Kanadeeske]] [[Vancouver]] tsjinne as de lokaasje foar it gefjocht tusken Rocky en Drago yn [[Moskou]]. [[Brigitte Nielsen]], dy't yn 'e film de [[oarehelte|frou]] fan Drago spile, soe letter mei Stallone trouwe.

De [[robot]] fan Paulie, dy't meitiid in eigen [[fandom]] krige, wie makke troch International Robotics, Inc. út [[New York (stêd)|New York]]. De masine waard troch syn produsinten &quot;SICO&quot; neamd (klinkt as ''psycho'', in [[Amerikaansk-Ingelsk]]e [[ôfkoarting]] foar &quot;[[psychopaat]]&quot;). De robot waard ynskreaun as lid fan it [[Screen Actors Guild]], it Amerikaanske [[fakbûn]] foar [[akteur]]s, en gie yn 'e [[1980-er jierren]] mei [[sjonger]] [[James Brown]] op [[toernee]]. It apparaat waard yn 'e film skreaun nei't it ynset wie by de behanneling fan Seargeoh, de [[autisme|autistyske]] [[soan]] fan Stallone.

Yn in [[fraachpetear]] fertelde Stallone yn [[2006]] dat it earste diel fan it gefjocht tusken him en [[Dolph Lundgren]], dy't de rol fan Ivan Drago spile, echt wie. Stallone woe in reälistyske bokssêne opnimme en Lundgren stimde mei syn foarstel yn. Troch in tige krêftige slach fan Lundgren op it boarst fan Stallone waard syn [[hert]] tsjin syn [[boarstbonke]] oan raamd, mei as gefolch dat it hert opsette. Oanhâldend efter de pûst en mei in [[bloeddruk]] fan boppe de 200 hertslaggen yn 'e [[minút]] waard Stallone fan 'e [[filmset]] yn Vancouver nei it [[Saint John's Regional Medical Center]] yn [[Santa Monica (Kalifornje)|Santa Monica]] flein, dêr't er acht dagen op 'e [[intensive care]] lei. Hy sei letter dat Lundgren nei syn miening de lichemsbou en it [[talint]] hie om in profesjoneel bokser fan 'e swiergewichtklasse te wurden.

Stallone fertelde ek dat by de opnamen it gefjocht tusken [[Carl Weathers]], dy't de rol fan Apollo Creed fertolke, en Dolph Lundgren út 'e hân rûn. Doe't Lundgren Weathers op in stuit yn 'e hoeke fan 'e ring smiet, waard Weathers sa [[lulkens|lulk]] dat er al [[skelwurd|skellend]] en [[flokwurd|flokkend]] út 'e ring stapte en rôp dat er net mear oan 'e film meiwurkje woe. De opnamen leine dêrnei fjouwer dagen stil wylst Stallone op Weathers ynprate oant dy úteinlik tajoech en wer mei Lundgren yn 'e ring stapte. Lundgren hie dêrfoar ûnthjitte moatten dat er syn [[agresje]] wat bedimje soe.

''Rocky IV'' is ien fan 'e mar in pear [[sportfilm]]s dêr't it lûd fan echte boksklappen en -stompen brûkt is foar de [[lûd]]seffekten. De film wie fierders syn tiid fier foarút troch it toanen fan baanbrekkende [[technology]] op it mêd fan sportapparatuer. In diel dêrfan soe pas tweintich jier letter op 'e merk komme. 

===Filmmuzyk===
De [[filmmuzyk]] fan ''Rocky IV'' waard [[komponist|komponearre]] troch [[Vince DiCola]]. It wie de iennichste fan 'e earste seis films út 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-rige]] wêrfan't de filmmuzyk net fersoarge waard troch [[Bill Conti]], hoewol't guon fan dy syn [[meldij]]en út eardere ''Rocky''-films troch DiCola yn 'e [[soundtrack]] fan ''Rocky&amp;nbsp;IV'' ferwurke waarden. 

==Distribúsje==
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Rocky IV'' waard fersoarge troch [[MGM/UA Entertainment]]. De film gie op [[27&amp;nbsp;novimber]] [[1985]] (op [[Thanksgiving (Feriene Steaten)|Thanksgiving Day]]) yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Rocky IV'' mingde [[resinsje]]s. [[Roger Ebert]] parte de film mar twa fan fjouwer [[stjer (figuer)|stjerren]] ta. Hy skreau dat de [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]] einlings &quot;op syn lêste skonken rint. It hat lang duorre, mei de iene súksesfilm nei de oare, mar ''Rocky&amp;nbsp;IV'' gappet nei de lêste siken.&quot; Ek omskreau er de film as &quot;sa foarsisber dat dernei sjen krekt itselde is as sjen nei ien fan dy âlde [[komeedzjesearje]]s wêryn't de [[personaazje]]s nea feroarje en deselde sitewaasjes almar wer weromkomme.&quot; 

Yn it [[Grut-Brittanje|Britske]] [[tydskrift]] ''[[Empire (tydskrift)|Empire]]'' stelde Ian Nathan it noch skerper. Hy joech de film twa fan fiif stjerren, en neamde it [[senario]] in &quot;bespotlike keutel&quot; en ''Rocky&amp;nbsp;IV'' sels &quot;[de film] wêryn't de ''Rocky''-searje de handoek fan oannimlikens yn 'e ring smyt.&quot; [[Gene Siskel]] fan ''[[The Chicago Tribune]]'' parte de film lykwols 3&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; fan 4 stjerren ta. Hy skreau: &quot;[Stallone] kreëarret [[antagonist|smjunten]] dy't it [[held]]haftige personaazje [fan Rocky] weardich binne.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Rocky IV'' in ûndergemiddeld goedkarringspersintaazje fan 38%, basearre op 45 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[De film] blaast de aksje op ta absurde proporsjes, mar blykt úteinlik gjin ynhâld te hawwen tanksij in ferhaal dat in werhelling is fan 'e earste trije dielen fan 'e searje.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Rocky&amp;nbsp;IV'' in goedkarringspersintaazje fan 42%, basearre op 11 resinsjes.

==Resultaat==
Hoewol't de [[filmkritisy]] ''Rocky IV'' foar in oansjenlik part lauwe of negative [[resinsje]]s jûn hiene, beoardiele it [[bioskoop]]publyk de film dúdlik hiel oars. ''Rocky&amp;nbsp;IV'' brocht yn 'e bioskopen yn [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]127,8&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] nochris $172,6&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst sadwaande út op $300,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin in [[budget]] fan $28&amp;nbsp;miljoen betsjutte dat in winst fan $272,4&amp;nbsp;miljoen, al moasten dêr de [[marketing]]kosten noch fan ôflutsen wurde. ''Rocky&amp;nbsp;IV'' wie mei dat resultaat de meast opbringende [[sportfilm]] aller tiden, en behold dat rekôr 24 [[jier]], oant er yn [[2009]] ynhelle waard troch ''[[The Blind Side (film)|The Blind Side]]'', mei in opbringst fan $309&amp;nbsp;miljoen. Dêrby is de [[ynflaasje]] yn 'e tuskenlizzende jierren lykwols net ferrekkene, wat betsjut dat ''Rocky&amp;nbsp;IV'' eins oansjenlik mear opbrocht as ''The Blind Side''.

De [[aktearjen|aktearprestaasje]] fan [[Dolph Lundgren]] yn 'e rol fan Ivan Drago waard frij algemien priizge. ''Rocky&amp;nbsp;IV'' betsjutte it begjin fan syn filmkarriêre. De film sels wûn yn [[West-Dútslân]] de [[Goldene Leinwand]], in [[priis (ûnderskieding)|priis]] foar films dy't binnen in [[jier]] tiid troch mear as trije miljoen minsken yn 'e [[bioskoop]] sjoen wiene. ''Rocky&amp;nbsp;IV'' waard lykwols ek nominearre foar njoggen [[Golden Raspberry Award]]s (de prizen foar de minste prestaasjes op it mêd fan 'e [[filmkeunst]]), û.m. foar minste film, minste [[byrol]] fan in aktrise ([[Talia Shire]]), minste byrol fan in akteur ([[Burt Young]]) en minste [[senario]]. Hy wûn de Golden Raspberry Awards foar minste akteur ([[Sylvester Stallone]], ek foar ''[[Rambo: First Blood Part II]]''), minste [[regisseur]] (Stallone), minste byrol fan in aktrise ([[Brigitte Nielsen]]), minste nije stjer (Nielsen, ek foar ''[[Red Sonja (film)|Red Sonja]]'') en minste filmmuzyk ([[Vince DiCola]]).

==Rjochtsaak==
It [[senario]] fan ''Rocky IV'' wie ûnderwerp fan in ferneamde [[rjochtsaak]] oer [[auteursrjocht]], ''[[Anderson v. Stallone]]''. Timothy Anderson hie op eigen inisjatyf in kladferzje skreaun fan in senario foar in nije [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-film]], en dat opstjoerd nei [[United Artists]], de [[filmstudio]] dy't de ''Rocky''-rige produsearre. De studio besleat syn senario net oan te keapjen, mar doe't letter ''Rocky&amp;nbsp;IV'' útkaam, seach Anderson dat de film yn grutte halen it ferhaal fan syn kladskript folge. Hy klage dêrop [[Sylvester Stallone]], dy't it senario foar de film skreaun hie, oan foar ynbrek op syn auteursrjocht. It [[gerjochtshôf]] [[fûnis|oardiele]] lykwols dat Anderson foar syn kladskript [[personaazje]]s (út 'e eardere ''Rocky''-films) brûkt hie, dêr't Stallone it auteursrjocht al op yn besit hie. Dat hied er dien sûnder dêr fan 'e rjochthawwende (Stallone) yn 't foar tastimming foar te krijen. Om't it kladskript dus ynbrek makke op it auteursrjocht fan Stallone, koe Anderson gjin oanspraak meitsje op auteursrjocht op syn skript, dat ommers al yn it besit fan Stallone wie.

==Boek==
Yn [[1985]] waard der troch [[útjouwerij]] [[Ballantine Books]] in [[roman]] publisearre dy't op ''Rocky&amp;nbsp;IV'' basearre wie, mei deselde [[titel (namme)|titel]] as de film, skreaun troch [[Sylvester Stallone]].

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0089927/ Ynformaasje oer ''Rocky IV'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rocky_IV ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{Rocky}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan United Artists]]
[[Kategory:Film fan Metro-Goldwyn-Mayer]]
[[Kategory:Film fan Sylvester Stallone]]
[[Kategory:Film út 1985]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer wraak]]
[[Kategory:Film oer robots]]
[[Kategory:Film oer de Sovjet-Uny]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>6b7ca8f681uoepcp1zj3za75im0m71m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144381</id>
    <revision>
      <id>1238305</id>
      <parentid>1029927</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19918" sha1="sqnsxf0fslt1dvsdcp8ab6g85aznhgm" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rocky V Logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rocky v poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rocky V''
| regisseur                = [[John G. Avildsen]]
| produsint                = [[Robert Chartoff]]&lt;br&gt;[[Irwin Winkler]]&lt;br&gt;[[Tony Munafo]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Steven Poster]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[United Artists]]&lt;br&gt;[[Star Partners III]]
| distribúsje              = [[MGM/UA Communications Company|MGM UA Communications]]
| haadrollen               = [[Sylvester Stallone]]&lt;br&gt; [[Talia Shire]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Burt Young]]&lt;br&gt; [[Sage Stallone]]&lt;br&gt; [[Tommy Morrison (bokser)|Tommy Morrison]]&lt;br&gt; [[Burgess Meredith]]&lt;br&gt; [[Richard Gant]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[16 novimber]] [[1990]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 104 minuten
| budget                   = $42&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $119,9&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = [[Rocky (filmsearje)|''Rocky'' (filmsearje)]]
| foarich diel             = ''[[Rocky IV]]''
| folgjend diel            = ''[[Rocky Balboa (film)|Rocky Balboa]]''
}}
'''''Rocky V''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportdrama]] út [[1990]] ûnder [[rezjy]] fan [[John G. Avildsen]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Sylvester Stallone]] en [[Talia Shire]]. Wichtige [[byrol]]len waarden spile troch Stallone syn [[soan]] [[Sage Stallone|Sage]] en de echte [[bokser]] [[Tommy Morrison (bokser)|Tommy Morrison]]. It [[plot|ferhaal]] folget Rocky Balboa, dy't [[harsens]]letsel oprûn hat en dêrom ophâlde moat mei [[boksen]]. Hy fynt in nije útlit foar syn [[hertstocht]] foar de sport as er in [[talint]]folle nije bokser ûntdekt. ''Rocky&amp;nbsp;V'' waard oer it algemien troch de [[filmkritisy]] mei negative [[resinsje]]s ûnthelle. Hoewol't de film wol [[winst]] makke, foel de [[opbringst]] yn 'e [[bioskopen]] ôf. It liek sadwaande dat ''Rocky&amp;nbsp;V'' de lêste film út 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]] wêze soe, oant sechstjin jier letter, yn [[2006]], ''[[Rocky Balboa (film)|Rocky Balboa]]'' makke waard.

==Plot==
Nei syn oerwinning op Ivan Drago yn [[Moskou]] (sjoch: ''[[Rocky&amp;nbsp;IV]]'') keare [[bokser]] Rocky Balboa, syn [[oarehelte]] Adrian, syn [[sweager]] Paulie en syn [[trainer]] Tony &quot;Duke&quot; Evers werom yn 'e [[Feriene Steaten]], dêr't Rocky mei grut fertoan ynhelle wurdt en begroete wurdt troch syn tsienjierrige [[soan]] Robert. In [[parsekonferinsje]] fan Rocky wurdt op [[ûnfatsoen]]like wize ûnderbrutsen troch de lûsje bokspromoater George Washington Duke, dy't besiket om Rocky safier te krijen dat er in útdaging ta in gefjocht akseptearret fan syn bokser, Union Cane. Rocky stegeret him ôf, mar Duke wol fan gjin ophâlden witte, om't er inkeld tinke kin oan alle [[jild]] dat er binnenswylje kin as er in bokswedstryd mei Rocky organisearje soe. Hy nimt him foar om Rocky op 'e iene of oare manear dochs sa te [[manipulearjen]] dat dy mei in gefjocht ynstimme sil.

Nei't Rocky-en-dy thúskommen binne yn harren [[filla]], docht bliken dat Paulie Rocky in [[dokumint]] fan 'e [[boekhâlder]] ûndertekenje litten hat wylst se der net ien fan beiden nei sjoen hawwe wat der eins yn stie. Nei't no oan it ljocht komt, wie it tastimming foar de boekhâlder om sûnder beheinings oer Rocky syn [[jild]] beskikke te kinnen. De man hat it hiele [[fermogen (jild)|fermogen]] dêrnei ynset om te [[spekulaasje (ynvestearring)|spekulearjen]] mei [[ûnreplik goed]], wêrby't alle jild ferlern gien is. Dat, net inkeld is Rocky al syn jild kwyt, mar de boekhâlder hat ek al yn gjin seis jier Rocky syn [[belesting]]s betelle en in [[hypoteek]] op 'e filla ôfsletten ter wearde fan [[$]]400.000. Fan gefolgen sit Rocky djip yn 'e skulden. 

Syn [[abbekaat]] bewissiget him derfan dat alles op te lossen is as er noch in pear wedstriden bokst, dat Rocky beslút it oanbod foar de wedstryd tsjin Cane oan te nimmen. Op oanstean fan Adrian giet er lykwols earst te rie by in pear [[neurolooch|neurologen]], dy't permanint [[harsens]]letsel by him fêststelle, dat er oprûn hat yn syn gefjocht mei Drago. Gjin [[dokter]] sil him dêrmei noch goedkarre om te boksen. Adrian bepraat Rocky om foargoed op te hâlden mei fjochtsjen, en hy leit him dêr mei uterste tsjinnichheid by del.

De [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] leit beslach op 'e filla en alle besittings fan wearde wurde [[feiling|ferboelguodde]]. Rocky, Adrian, Robert en Paulie keare werom nei Rocky syn âlde [[wyk|buert]] yn [[Philadelphia]], dêr't Paulie syn âlde hûs al dy jierren oanholden hie. Dêr lûke se mei syn allen yn. Adrian fynt [[parttime]]-[[wurk]] as [[winkelbetsjinde]] by de [[dierewinkel]] dêr't se ek wurke doe't Rocky mei har yn 'e kunde kaam. Sels weriepenet Rocky de âlde [[sportskoalle]] fan syn [[ferstoarn]]e trainer Mickey Goldmill, dy't op namme fan syn soan Robert stiet en dêrom bûten berik fan 'e skuldeaskers bleaun is. Robert sels giet nei de [[skoalle]] dêr't Rocky sels as jonge ek hinne hie, en moat him as rikeljusbern oan 'e arbeidersbuert oanpasse. De earste dei wurdt er daliks al [[mishanneling|yninoar slein]] troch in pear oare jonges dy't him syn [[jild]] en syn [[jas]] [[dieverij|ôfdievje]]. Ek komt er lykwols yn 'e kunde mei it famke Jewel, mei wa't er [[ferkearing]] kriget.
{{Plotbedjer film}}
In jonge bokser út [[Oklahoma]], dy't Tommy Gunn hjit, siket kontakt mei Rocky yn 'e [[hope]] dat dy syn trainer wurde wol. Rocky hat dêr earst syn twifels oer, mar beslút it dochs te dwaan. Hy nimt Gunn ûnder syn hoede, jout him in [[sliep]]plak by him yn 'e hûs en besiket him by te bringen wat Mickey him leard hat. Rocky ûntdekt dat it trainen fan in jonge bokser him wer in doel yn it libben jout, nammenste mear as Gunn in protte [[talint]] blykt te hawwen en de iene nei de oare wedstryd begjint te winnen. Rocky rekket sa ôflaat troch it trainen fan Gunn, dat er alhiel net mear omsjocht nei Robert, dy't op syn [[omke]] Paulie fertrouwe moat om him te trainen, sadat er de bullebakken op skoalle fan him ôfslaan kin. Nei't dat slagge is, wol er syn heit oer syn oerwinning fertelle, mar dy hat gjin belangstelling, mei't er dwaande is mei in trainingssesje mei Gunn. Robert slút neitiid freonskip mei de jonges dy't him earder tramtearren, hinget mei harren op 'e [[strjitte]] om, begjint te [[smoken]] en bemuoit him net mear mei syn [[âldelju]].

Underwilens is Union Cane útroppen ta wrâldkampioen boksen yn 'e swiergewichtklasse, de titel dy't fakant bleaun wie nei't Rocky him út 'e sport weromlutsen hie. Gunn begjint himsels as de wichtichste útdager fan Cane te sjen en kin net wachtsje op in wedstryd tusken harren beiden, mar Rocky besiket syn [[entûsjasme]] te bedimjen, om't er fynt dat Gunn dêr noch net klear foar is. George Washington Duke mient dat er yn 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken Rocky en Gunn in manear fûn hat om Rocky dochs wer yn 'e [[boksring|ring]] te krijen. Hy giet op [[fluenskens|fluenske]] wize mei Gunn om, wêrby't er it [[ego]] fan 'e jonge bokser op alderlei wize flaaiket, him it iene nei it oare djoere [[geskink]] jout en him boppedat yn kontakt bringt mei de foluptueuze [[callgirl]] Karen. Underwilens flústeret er him yn dat hy, Duke, de iennichste is dy't in gefjocht mei Union Cane bewurkmasterje kin, en dat Rocky Gunn tebekhâldt fan 'e rom dêr't er rjocht op hat. Paulie sjocht it ferrie fan Gunn oankommen en warskôget Rocky, mar dy wol it net leauwe, ek al bart it rjocht foar syn eagen.

Op [[krystjûn]] besiket Duke it hûs fan 'e Balboa's om Rocky te fertellen dat Gunn oerstapt is nei him. Hy biedt Rocky in rol as Gunn syn trainer oan, en rekkenet him foar hoe't sa'n konstruksje finansjeel yn it foardiel fan alle belutsenen wurkje soe. Rocky wol dêr lykwols neat fan hearre, en besiket Gunn dúdlik te meitsjen dat Duke oer liken giet, en dat syn omgong mei de man inkeld yn triennen einigje kin. Gunn beskuldiget Rocky derfan dat dy him it kampioenskip net gunt, en riidt [[lulkens|lulk]] fuort mei Karen yn 'e [[sportauto]] dy't er fan Duke krigen hat. Adrian besiket Rocky te [[treast]]gjen, mar syn [[frustraasje]] wurdt him oermânsk, en hy hellet ferbaal nei har út om't Duke en Gunn bûten syn berik binne. Rocky raast har ta dat syn libben einlings wer sin hie doe't er fia Gunn syn oerwinnings werbelibje koe. Adrian skreaut werom dat Gunn wol talint, mar gjin [[moed]] of karakter hat, en dat Rocky syn eigen soan ferwaarleazge en syn houlik op it spul set hat. As dat besef ta him trochkringt, omearmet Rocky syn frou en begjinne se harren [[skeel]] by te lizzen. Letter siket er Robert op, dy't wer mei syn faam en freonen op 'e strjitte omhinget, en besiket er it mei syn soan goed te meitsjen.

Duke organisearret in gefjocht om 'e wrâldtitel yn 'e swiergewichtklasse, wêrby't Gunn Union Cane sûnder folle muoite ferslacht. Rocky sjocht de wedstryd thús op 'e [[tillefyzje]], dêr't er ta [[yrritaasje]] fan Paulie en Adrian noch hieltyd partij kiest foar Gunn. Nei't er it gefjocht wûn hat, wurdt Gunn útgeid troch it [[publyk]], mei't bekend wurden is dat er Rocky sûnder pardon oan 'e kant set hat. By in [[parsekonferinsje]] hawwe de [[sjoernalist]]en de gek mei him, om't Cane neffens harren inkeld in 'papierren kampioen' wie, dy't nea om 'e titel tsjin Rocky bokst hie. Se wolle hawwe dat Gunn pas in echte kampioen wêze sil as er it tsjin in echte tsjinstanner opnommen hat. Gunn, dy't dochs altyd al in opljeppende [[driftigens|driftkikkert]] wie, wurdt dêr [[lulkens|lulk]] om, en as ien sjoernalist seit dat er &quot;nea in Rocky Balboa wêze sil&quot; driuwt him dat ta [[razernij]]. Dat jout Duke de kâns dêr't er op wachte hat. Hy plantet it idee yn 'e holle fan Gunn om no fuortendaliks, deselde [[jûn]]s noch, Rocky út te daagjen ta in gefjocht op sa'n wize dat Rocky net wegerje kin.

Mei in [[tillefyzje]]ploech yn har sok, dy't live opnamen útstjoert, sykje Duke en Gunn Rocky op yn in [[kroech]] yn syn buert dêr't er mei Paulie wat sit te drinken. Duke en Gunn daagje Rocky út ta in gefjocht, mar Rocky wiuwt it foarstel fuort. Gunn begjint Rocky dêrop te [[mislediging|misledigjen]], eat dêr't dy de skouders oer ophellet. Paulie wurdt lykwols lulk en seit Gunn it mannewaar op. As Gunn dêrop Paulie delslacht, wurdt Rocky einlings lulk. Hy daget Gunn út ta in gefjocht op 'e strjitte foar de kroech. Duke, dy't neat oan in strjittegefjocht fertsjinje kin, besiket dêr op wanhopige wize it near op te lizzen, mar hy kriget de geast, dy't er sels ûntsnappe litten hat, no net mear werom yn 'e flesse. 

Gunn en Rocky geane nei bûten ta, op 'e foet folge troch de kameraploech en alle kroechbesikers, en as de [[slaanderij]] begjint, wêrby't de boksregels net jilde, slacht Rocky Gunn sûnder folle muoite del. Gunn falt him dêrop twaris fan efteren oan, wêrby't er Rocky serieus ferwûnet. Ferskate kroechbesikers liede Gunn ôf (en wurde troch him delslein), wylst Rocky yn syn holle de [[stim]] fan Mickey heart, dy't him oanfiteret om oerein te kommen en troch te fjochtsjen. Rocky klaut er oerein en weeft diskear foargoed mei Gunn ôf, wêrnei't er tajûchheid wurdt troch Paulie, Adrian en Robert (dy't de bylden op 'e tillefyzje seagen en nei it plak fan 'e fjochtpartij tahastige binne) en de hiele buert. Wylst Gunn troch de [[plysje]] ôffierd wurdt, kin Duke it net litte om noch in lêste stek ûnder wetter oan Rocky te jaan. As dy de fûst ûnderhellet, warskôget Duke him dat er him oankleie sil foar [[skeafergoeding]] as er him oanrekket, mar Rocky, dy't inkeld noch skulden hat, hellet de skouders op en slacht him likegoed del. 

De oare [[moarn (deidiel)|moarns]] giet Rocky mei Robert nei it [[Philadelphia Museum of Art]], wêrfan't er de [[treppen]] yn it ferline withoefaak opdraaft is by wize fan training, mar dêr't er noch nea nei binnen ta west hat. De film einiget as heit en soan by it [[stânbyld]] fan Rocky wei, dat boppe-oan 'e treppen stiet, útsjogge oer de [[skyline]] fan [[Philadelphia]].

==Rolferdieling==
[[File:Sylvester Stallone 2015.JPG|right|thumb|200px|[[Sylvester Stallone]] yn [[2015]].]]
[[File:Tommy_Morrison_at_Chiller_Theatre,_2011.jpg|right|thumb|220px|[[Tommy Morrison (bokser)|Tommy Morrison]] yn [[2011]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
| Adrian Pennino Balboa
| [[Talia Shire]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Paulie Pennino
| [[Burt Young]]
|-
| Robert &quot;Rocky&quot; Balboa jr.
| [[Sage Stallone]]
|-
| Tommy Gunn
| [[Tommy Morrison (bokser)|Tommy Morrison]]
|-
| Mickey Goldmill
| [[Burgess Meredith]] &lt;small&gt;(yn nij filme flashbacks)&lt;/small&gt;
|-
| George Washington Duke
| [[Richard Gant]]
|-
| Tony &quot;Duke&quot; Evers
| [[Tony Burton]]
|-
| Jewel
| [[Elisebeth Peters]]
|-
| Chickie
| [[Kevin Connolly]]
|-
| Karen
| [[Delia Sheppard]]
|-
| Union Cane
| [[Michael Williams]]
|-
| [[pastoar]] Carmine
| [[Paul J. Micale]]
|-
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]] &lt;small&gt;(op [[argyf]]bylden)&lt;/small&gt;
|-
| Ivan Drago
| [[Dolph Lundgren]] &lt;small&gt;(op argyfbylden)&lt;/small&gt;
|-
| himsels
| [[kommentator]] [[Al Bernstein]]
|-
| himsels 
| [[sportferslachjouwer]] [[Stu Nahan]]
|-
|}

==Produksje==
''Rocky V'' waard, krekt as [[Rocky (film út 1976)|de earste film]] út 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-rige]], [[regissearre]] troch [[John G. Avildsen]] nei in [[senario]] fan [[Sylvester Stallone]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Robert Chartoff]], [[Irwin Winkler]] en [[Tony Munafo]] by it projekt belutsen, foar de [[filmstudio's]] [[United Artists]] en [[Star Partners&amp;nbsp;III]]. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Steven Poster]], wylst de [[filmmuzyk]] fannijs fersoarge waard troch [[Bill Conti]]. Der wie foar ''Rocky&amp;nbsp;V'' in [[budget]] fan [[$]]42&amp;nbsp;miljoen beskikber. De [[opnamen (film)|opnamen]] fûnen plak op lokaasje yn [[Philadelphia]].

Yn it oarspronklike [[senario]] kaam Rocky Balboa op 'e ein fan 'e film yn it [[slaanderij|strjitgefjocht]] mei Tommy Gunn om, en stoar er yn 'e earms fan syn [[oarehelte|frou]] Adrian. Pas doe't de opnamen hast foltôge wiene, stapte Stallone fan dat idee ôf en besleat er Rocky yn libben te litten. Neffens in [[fraachpetear]] dêr't er yn [[1997]] oan meiwurke, soene Avildsen en de produsinten harren betinkings oer de oarspronklike ein fan 'e film hân hawwe. Uteinlik joech Stallone ta oan 'e druk dy't op him útoefene waard, om't er ornearre dat ''Rocky'' oer [[trochsettingsfermogen]] en [[rehabilitaasje]] gean moast, en de dea fan 'e haadpersoan yn in strjitgefjocht tsjin it útgongspunt fan 'e filmsearje yngean soe.

==Distribúsje==
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Rocky&amp;nbsp;V'' waard fersoarge troch de [[MGM/UA Communications Company]]. De film gie op [[16&amp;nbsp;novimber]] [[1990]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]].

==Untfangst==
''Rocky V'' krige oer it algemien negative oant op syn bêst lauwe [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]]. Der wie û.m. [[krityk]] op 'e feroaring fan 'e ein fan 'e film op it alderlêste momint, dy't neffens guon resinsinten de hiele foargeande opbou fan 'e film teneate die. Nettsjinsteande dat wie der lof foar it [[aktearjen]] fan [[Sylvester Stallone]]. Yn in seldsum ôfwiken fan 'e noarm beskôge de ''[[Los Angeles Times]]'' ''Rocky&amp;nbsp;V'' as de bêste fan alle [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-ferfolchfilms]]. It [[tydskrift]] ''[[Time (tydskrift)|Time]]'' pleatste de film yn [[1999]] lykwols op in list mei de hûndert minste ideeën fan 'e [[tweintichste iuw]]. &lt;!-- Justjes oerdreaun, tink? --&gt; Yn [[2010]] joech Stallone yn in fraachpetear ta dat er ''Rocky&amp;nbsp;V'' út [[habsucht]] makke hie.

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie de film in leech goedkarringspersintaazje fan 27%, basearre op 35 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;It besykjen fan ''Rocky&amp;nbsp;V'' om 'e oarspronklike sfear fan 'e hurd wurkjende arbeidersklasse werom te bringen, is like trochsichtige nep as elts fan 'e troch- en trochfoarsisbere ûntwikkelings fan 'e [[plot]] yn dit ûntrochtochte diel, dêr't de [[filmsearje]] […] foar langere tiid troch yn it [[faaiefjoer]] bedarre.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Rocky&amp;nbsp;V'' in goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 16 resinsjes. Amerikaanske bioskoopgongers dy't nei ôfrin fan it bioskoopbesyk befrege waarden, joegen de film lykwols in 9&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; op in skaal fan 1 oant en mei 10.

==Resultaat==
Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] brocht ''Rocky&amp;nbsp;V'' mar [[$]]40&amp;nbsp;miljoen op. [[Fan (persoan)|Fans]] fan 'e eardere [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-films]] mochten oer it algemien net oer de film om't de [[plot]] sterk ôfwiek fan 'e gebrûklike formule. Dêropta hie de film sterk te lijen ûnder [[konkurrinsje (ekonomy)|konkurrinsje]] mei ''[[Home Alone (film)|Home Alone]]'', dat tagelyk ek yn 'e bioskopen draaide. Yn alle oare [[lannen en territoaria]] brocht ''Rocky&amp;nbsp;V'' $79,9&amp;nbsp;miljoen op, sadat de totale [[opbringst]] wrâldwiid útkaam op $119,9&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin in [[budget]] fan $42&amp;nbsp;miljoen betsjutte dat in [[winst]] fan $77,9&amp;nbsp;miljoen. Sels mei ôflûk fan 'e [[marketing]]kosten waard dêrmei troch de studio's noch [[jild]] fertsjinne, mar der wie folle mear fan 'e film ferwachte, en yn dy sin wie ''Rocky&amp;nbsp;V'' in rare misslach.

''Rocky V'' waard yn [[1990]] nominearre foar sân [[Golden Raspberry Award]]s foar de minste prestaasjes op it mêd fan 'e [[filmkeunst]], wêrûnder de [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn de kategoryen minste film, minste akteur ([[Sylvester Stallone]]), minste aktrise ([[Talia Shire]]), minste byrol fan in akteur ([[Burt Young]]), minste regisseur ([[John G. Avildsen]]), minste senario (Stallone) en minste orizjinele [[liet]] (''The Measure of a Man'').

==Ferfolchfilm==
Nei it ôffallende resultaat fan ''Rocky&amp;nbsp;V'' liek der einlings in ein te kommen oan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-filmrige]]. Pas yn [[2006]], sechstjin jier letter, besocht Sylvester Stallone it op nij, en wist er mei ''[[Rocky Balboa (film)|Rocky Balboa]]'' de searje wer nij libben yn te blazen.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0100507/ Ynformaasje oer ''Rocky V'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rocky_V ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{Rocky}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan United Artists]]
[[Kategory:Film fan Metro-Goldwyn-Mayer]]
[[Kategory:Film fan John G. Avildsen]]
[[Kategory:Film út 1990]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer heiten en soannen]]
[[Kategory:Film oer mentorskip]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>sqnsxf0fslt1dvsdcp8ab6g85aznhgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocky Balboa (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144767</id>
    <revision>
      <id>1238306</id>
      <parentid>1150320</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19847" sha1="ggjgz76zyfqw80681ookigs69mr4eyb" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rocky_Balboa_(Film)_Logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rocky Balboa (2006) theatrical poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rocky Balboa''
| regisseur                = [[Sylvester Stallone]]
| produsint                = [[Charles Winkler]]&lt;br&gt;[[Billy Chartoff]]&lt;br&gt;[[David Winkler]]&lt;br&gt;[[Kevin King]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[J. Clark Mathis]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[Metro-Goldwyn-Mayer]]&lt;br&gt; [[Columbia Pictures]]&lt;br&gt; [[Revolution Studios]]&lt;br&gt; [[Chartoff/Winkler Productions]]
| distribúsje              = [[Metro-Goldwyn-Mayer]] &lt;small&gt;(Noard-Am.)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[20th Century Fox]] &lt;small&gt;(ynternasjonaal)&lt;/small&gt;
| haadrollen               = [[Sylvester Stallone]]&lt;br&gt; [[Geraldine Hughes]]&lt;br&gt; [[Burt Young]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Milo Ventimiglia]]&lt;br&gt; [[Antonio Tarver]]&lt;br&gt; [[James Francis Kelly&amp;nbsp;III]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[20 desimber]] [[2006]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 100 minuten
| budget                   = $24&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $155,7&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = [[Rocky (filmsearje)|''Rocky'' (filmsearje)]]
| foarich diel             = ''[[Rocky V]]''
| folgjend diel            = ''[[Creed (film)|Creed]]''
}}
'''''Rocky Balboa''''', soms oantsjut as '''''Rocky VI''''', is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportdramafilm]] út [[2006]] ûnder [[rezjy]] fan [[Sylvester Stallone]], mei yn 'e [[haadrol]]len himsels, [[Geraldine Hughes]] en [[Burt Young]]. De [[film]] is it sechsde diel fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]], en ferfettet it ferhaal fan 'e sympatike [[bokser]] Rocky Balboa. Dat is no in [[widner]] dy't tsjin 'e sechstich rint, mei in [[restaurant]] dêr't er de iters oer syn kampioensjierren fertelt. Oan syn rêstich fuortskolferjende bestean komt in ein as op 'e [[tillefyzje]] in [[kompjûteranimearre]] gefjocht tusken himsels yn syn heechtijdagen en de hjoeddeistige swiergewichtkampioen Mason Dixon útstjoerd wurdt. ''Rocky Balboa'' kaam benammen ta stân om't Stallone fûn dat er neitlittich west hie mei it meitsjen fan ''[[Rocky&amp;nbsp;V]]'', dat lange tiid de ein fan 'e searje like hie, en dêr't in protte [[fan (persoan)|fans]] [[teloarsteld]] oer wiene. De film krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en die it yn 'e [[bioskopen]] better as ferwachte.

==Plot==
Rocky Balboa is no hast sechstich jier. Hy bokst al jierren net mear en libbet in rêstich libben as [[widner]], mei't syn [[oarehelte|frou]] Adrian fjouwer jier earder oan [[kanker]] komme is te [[ferstjerren]]. Hy is de eigner fan in lyts mar [[deftigens|deftich]] [[restaurant]] yn syn berteplak [[Philadelphia]], dat er ''Adrian's Restaurant'' neamd hat. Dêr fertelt er de iters [[ferhalen]] út syn heechtijdagen as bokser. Spider Rico, in oan legerwâl rekke âlde bokser dêr't Rocky eartiids tsjin fochten hat, lit er dêr fergees ite. (De man, dy't [[kristendom|God fûn hat]], stiet der op in stuit op dat er de [[ôfwask]] dwaan mei, en wurdt mei ferrin fan tiid in fêste wurknimmer.) Underwilens wrakselet Rocky noch altyd mei [[fertriet]] oer Adrian har dea, en teffens hat er muoite him oan te passen oan 'e feroarjende tiden en om syn muoisume [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei syn [[soan]] Robert geande te hâlden. 

Robert is in wurknimmer by in grutte [[finansjele sektor|finansjele ynstelling]], dêr't er net bot wurdearre wurdt. Hy stiet noch altyd yn it skaad dat syn ferneamde [[heit]] smyt, en langet om in libben op te bouwen wêryn't er net almar mei syn heit ferlike wurdt. Paulie, Rocky syn [[sweager]], wurket wer yn it [[slachthûs]] dêr't er oarspronklik ek begûn is, no yn in liedingjaande funksje, wylst er yn syn [[frije tiid]] oan it [[skilderkeunst|skilderjen]] slein is. Hy giet lykwols bûgd ûnder swiere [[skuldgefoel]]ens, mei't er syn [[suster]] Adrian faak min behannele hat, eat dat er no nea mear goedmeitsje kin.

Op 'e [[jûn]] fan 'e [[dei]] dat it persiis fjouwer lyn is dat Adrian stoar, makket Rocky in rûngong by alle plakken lâns dy't wichtich wiene foar harren relaasje. Robert hat ôfsein om't er wat oars hat, en nei ferrin fan tiid kin Paulie der net mear oer en heakket ek ôf. Rocky bedarret allinnich yn in [[bar]] yn syn âlde buert dêr't er foarhinne wolris kaam. Dêr treft er Marie, dy't dêr as [[servearster]] wurket. Sy is deselde as it jonge [[famke]] dat Rocky [[Rocky (film út 1976)|tritich jier lyn]] ris thúsbrocht hat doe't er har jûns let op 'e [[strjitte]] oantrof. Se is no in [[allinnichsteande mem]] mei in heal [[negroïde]] [[soan]] dy't Stephenson hjit, mar Steps neamd wurdt. Rocky bringt Marie dy jûns thús as har wurk dien is en set in bargast dy't harren wat neiropt te plak. Hy nûget har en har soan út om ris yn syn restaurant te kommen om dêr as syn gasten te iten, en Marie en Steps geane dêrop yn. De folgjende wiken groeit der in [[freonskip]] tusken harren, hoewol't de relaasje tusken Rocky en Marie alhiel [[platoanyske leafde|platoanysk]] is, mei't Rocky Adrian noch net gean litte kin. Hy twingt Marie in bettere [[baan (wurk)|baan]] op yn syn restaurant, en nimt letter ek Steps yn 'e tsjinst, foar wa't er min ofte mear in [[heit]]figuer wurdt.

Oan Rocky syn rêstich fuortskolferjende bestean komt in ein as de Amerikaanske [[sport]][[tillefyzjestjoerder]] [[ESPN]] in [[kompjûteranimearre]] [[bokswedstryd]] útstjoerd tusken de hjoeddeistige wrâldkampioen yn 'e swiergewichtklasse, Mason Dixon, en Rocky sels yn syn heechtijdagen. De simulaasje einiget mei in oerwinning foar Rocky. Neitiid meitsje de [[media]] dêr witwat fan. Dixon is noch nea ferslein, mar hy is tige ympopulêr by de [[fan (persoan)|fans]] fan it boksen, mei't er syn tsjinstanners eltse kear yn 'e earste omgong al [[knock-out]] slacht. (Lju dy't in spannende bokswedstryd sjen wolle, hâlde dêr net fan.) Yn 'e media wurdt er bespot om't er him noch nea mei immen fan gelikense statuer metten hawwe soe. (Eltsenien jout trouwens ta dat dat net oan Dixon leit, mar oan 'e jammerdearlike steat fan it hjoeddeiske boksen.) As Dixon te rie giet by syn âlde trainer Martin, fertelt dy him dat er it [[respekt]] fan it [[publyk]], en, wat wichtiger is, syn [[selsrespekt]] weromwinne sil as er tsjinstanner fynt dy't oan him weage is.
{{Plotbedjer film}}
De kompjûtersimulaasje [[ynspiraasje|ynspirearret]] Rocky om wer oan it boksen te gean, mei de bedoeling om wat lytse wedstrydsjes op lokaal nivo te dwaan. Dêrfoar moat er lykwols in fergunning oanfreegje fan it Amerikaanske [[sportbûn|boksbûn]], en as dy him úteinlik takend wurdt, bringe de media dat as grut [[nijs]]. De [[bokspromoater|promoaters]] fan Dixon fetsje dan it plan op om Dixon yn it echt tsjin Rocky fjochtsje te litten yn in demonstraasjegefjocht wêrfan't de [[opbringst]] nei it [[goeddiedichheid|goede doel]] giet. Sa't sy it foarstelle, hat eltsenien der wat mei te winnen: Rocky kin noch ien kear in grutte wedstryd bokse, Dixon kin syn populariteit oppeppe, it goede doel is der finansjeel mei holpen en sysels kinne der flink wat oan fertsjinje (hoewol't se harren oer dat lêste stilhâlde). 

Hoewol't se allebeide sa harren twifels hawwe, geane Dixon en Rocky mei it foarstel akkoart. De media smulle derfan en hawwe de gek mei beide mannen: Dixon om't er it blykber inkeld opnimme kin tsjin âlde mantsjes, en Rocky om't er syn [[reputaasje]] te grabbel goaid troch op 'e nij de [[boksring|ring]] yn te stappen wylst er dúdlik útranzjearre is. Rocky giet wer yn training by Tony &quot;Duke&quot; Evers, de âlde trainer fan syn freon silger Apollo Creed. Dyselde stelt fêst dat Rocky op jierren traach en [[artritis|artritysk]] wurden is, en dat er ynsette moat op krêfttraining om syn tsjinstanner sa hurd mooglik reitsje te kinnen.

Robert besiket Rocky syn foarnimmen te ûntpraten om oan it gefjocht mei te dwaan, om't Rocky net neitocht hat oer wat it foar him, Robert, betsjut. Rocky hat einlings syn nocht fan it [[egoïsme|egoïstyske]] [[hâlden en dragen]] fan syn soan en set him teplak: hy is ferantwurdlik foar syn eigen libben, en oaren de skuld jaan fan jins eigen tsjinrampen helpt net. Gebrûk meitsjend fan in boks[[metafoar]] heakket er dêr oan ta: &quot;It giet der net om hoe hurd ast slaan kinst, mar hoe hurd as slein wurde kinst en dochs noch foarút komme kinst.&quot; De oare deis komt Robert wer del om him mei Rocky te [[fermoedsoening|fermoedsoenjen]]. Hy fertelt him dat er [[ûntslach]] nommen hat om't er syn wurk [[hate]] en him tusken syn [[kollega's]] net op syn plak fielde. 

It gefjocht wurdt holden yn it [[Mandalay Bay Resort and Casino]] yn [[Las Vegas]], dêr't Rocky hinne reizget beselskippe fan Robert, Duke, Paulie, Marie, Steps en Spider Rico. As er mei Dixon yn 'e ring stapt, jout net ien fan 'e [[kommentator]]s him lykfol hokker kâns. De earste omgong wurdt mei gemak dominearre troch de jongere, langere, fierder rikkende Dixon, sadat se gelyk lykje te krijen. Yn 'e twadde omgong [[ferwûning|ferwûnet]] Dixon lykwols troch eigen tadwaan syn [[lofterhân]], en dêrnei komt Rocky op dramatyske wize werom. Hy slacht Dixon in kear del, hoewol't dy wer oerein komt, en ferbjusteret it publyk mei wat er op syn jierren noch yn 'e mars hat. De beide boksers hâlde de folle tsien omgongen oan mei opinoar yn te bûkjen. Yn 'e lêste omgong slacht Dixon Rocky del oant er op 'e [[knibbel]]s leit, en eefkes liket it derop dat de âlde kampioen belies jaan moat, mar mei suver boppeminsklik [[trochsettingsfermogen]] komt er wer op 'e fuotten. De wedstryd einiget mei beide mannen noch steande.

Neitiid betanket Rocky Dixon foar de wedstryd en fertelt him dat er in grut bokser is. Dixon hat einlings syn selsrespekt fûn en it respekt fan it publyk wûn, al is dat begryplikerwize [[entûsjasme|entûsjaster]] oer Rocky syn prestaasje as oer sines. De útkomst fan 'e wedstryd is in net-unanime beslissing fan 'e trijekoppige sjuery, dy't de oerwinning mei minym ferskil oan Dixon jout. Foar syn eigen gefoel hat Rocky lykwols wûn. Werom yn Philadelphia besiket er it [[grêf]] fan Adrian, tsjin wa't er seit: &quot;Jo, Adrian, we hawwe it 'm lapt.&quot;

==Rolferdieling==
[[File:Flickr - nicogenin - 66ème Festival de Venise (Mostra) - Sylvester Stallone (6).jpg|right|thumb|300px|[[Sylvester Stallone]].]]
[[File:Geraldine Hughes March 2009.jpg|right|thumb|180px|[[Geraldine Hughes]].]]
[[File:Burt Young (bysnien).jpg|right|thumb|160px|[[Burt Young]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
| Marie
| [[Geraldine Hughes]]
|-
| Paulie Pennino
| [[Burt Young]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Robert Balboa jr.
| [[Milo Ventimiglia]]
|-
| Antonio Tarver
| [[Mason Dixon]]
|-
| Steps
| [[James Francis Kelly&amp;nbsp;III]]
|-
| Tony &quot;Duke&quot; Evers
| [[Tony Burton]]
|-
| Isabel
| [[Ana Gerena]]
|-
| Spider Rico
| [[Pedro Lovell]]
|-
| himsels, as promoater fan Dixon
| [[Lou DiBella]]
|-
| Martin
| [[Henry G. Sanders]]
|-
| Adrian Balboa
| [[Talia Shire]] &lt;small&gt;(inkeld op [[argyf]]bylden)&lt;/small&gt;
|-
| Mickey Goldmill
| [[Burgess Meredith]] &lt;small&gt;(inkeld op [[argyf]]bylden)&lt;/small&gt;
|-
| himsels
| oankundiger [[Michael Buffer]]
|-
| himsels
| [[skiedsrjochter]] [[Joe Cortez]]
|-
| himsels
| fersoarger [[Jacob Duran|Jacob &quot;Stitch&quot; Duran]]
|-
| himsels
| [[sportferslachjouwer]] [[Jim Lampley]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Larry Merchant]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Max Kellerman]]
|-
| himsels
| [[sjoernalist|sportsjoernalist]] [[Bert Sugar]]
|-
| himsels
| bokser [[Mike Tyson]] &lt;small&gt;([[cameo]])&lt;/small&gt;
|-
| himsels
| [[presintator]] [[Brian Kenny (presintator)|Brian Kenny]]
|-
| himsels
| presintator [[Jay Crawford]]
|-
| himsels
| presintator [[Dana Jacobson]]
|-
| himsels
| presintator [[Skip Bayless]]
|-
| himsels
| presintator [[Woody Paige]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Rocky Balboa'' waard sechstjin jier nei it foargeande diel yn 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]] makke. Dat wie ''[[Rocky&amp;nbsp;V]]'', út [[1990]]. Neffens [[Sylvester Stallone]] wie ien fan syn wichtichste driuwfearren foar it meitsjen fan ''Rocky Balboa'' syn gefoel dat er mei ''Rocky&amp;nbsp;V'', dat in protte [[fan (persoan)|fans]] fan 'e [[filmsearje]] [[teloarsteld]] hie, yn syn eigen wurden &quot;neilittich&quot; west hie. Hy woe in better ein oan 'e searje meitsje. ''Rocky Balboa'' waard [[regissearre]] troch Stallone sels nei in [[senario]] fan eigen hân. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene by de film belutsen [[Charles Winkler]], [[Billy Chartoff]], [[David Winkler]] en [[Kevin King]] foar de [[filmstudio's]] [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[Columbia Pictures]], [[Revolution Studios]] en [[Chartoff/Winkler Productions]]. Der wie in [[budget]] fan [[$]]24&amp;nbsp;miljoen foar de produksje beskikber.

Stallone [[cast]]e de echte bokser [[Antonio Tarver]] yn 'e rol fan syn tsjinstanner Mason Dixon. Hy hie eins earst in oare echte bokser, [[Roy Jones jr.]], foar de rol op it each, mar doe't dy net reägearre op Stallone syn besykjen om mei him yn kontakt te kommen, keas Stallone foar Tarver. Dyselde sloech him ûnder de [[opnamen (film)|opnamen]] in kear by fersin [[knock-out]]. It [[personaazje]] fan Marie, dat yn 'e film spile wurdt troch [[Geraldine Hughes]], kaam as [[teener]]fanke foar yn 'e film ''[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]'', út [[1976]], dêr't de rol spile waard troch [[Jodi Letizia]]. Stallone naam fierders de beslissing om [[Talia Shire]] net werom te freegjen om foar de sechsde kear de rol fan Rocky syn [[oarehelte|frou]] Adrian op him te nimmen, mar ynstee fan Rocky in [[widner]] en sa it ferhaal dramatysker te meitsjen. Shire fûn, nei't se de film sjoen hie, dat yn ''Rocky Balboa'' eins it [[rou]]proses sintraal stiet, en dat Adrian hast ta in [[mytology|mytysk]] figuer makke wurdt.

De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Rocky Balboa'' setten yn [[desimber]] [[2005]] útein en duorren 38 [[dagen]]. Filmlokaasjes wiene [[Las Vegas]], [[Los Angeles]] en [[Philadelphia]]. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[J. Clark Mathis]]. Under de [[postproduksje]] waard de [[filmmuzyk]] op 'e nij fersoarge troch [[Bill Conti]], dy't ek de [[soundtrack]] fan fjouwer fan 'e fiif foargeande films út 'e searje makke hie.

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Rocky Balboa'' waard yn [[Noard-Amearika]] fersoarge troch [[Metro-Goldwyn-Mayer]] en dêrbûten troch [[20th Century Fox]]. Yn 'e [[Filipinen]] en [[Switserlân]] die 20th Century Fox dat yn gearwurking mei [[Warner Bros.]] Yn [[Japan]] waard ''Rocky Balboa'' útbrocht ûnder de [[titel (namme)|titel]] ''Rocky: The Final''. De film gie yn 'e [[Feriene Steaten]] op [[20&amp;nbsp;desimber]] [[2006]] yn [[premiêre]] en waard op [[20&amp;nbsp;maart]] [[2007]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]]. De fraach oft der fan 'e film in [[soundtrack]]album bestiet, hat oanlieding jûn ta frijwat diskusje. Op [[26&amp;nbsp;desimber]] [[2006]] brocht [[platemaatskippij]] [[Capitol Records]] in [[cd]] út mei de titel ''Rocky Balboa: The Best of Rocky'', dy't in [[logo]] en [[omslach]] hie dy't gelyk wiene oan 'e [[filmposter]]. De cd befette lykwols muzyk fan alle seis [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-films]].

==Untfangst==
''Rocky Balboa'' waard troch de [[filmkritisy]] oer it algemien mei positive [[resinsje]]s ûntfongen. Yn it [[tillefyzjeprogramma]] ''Ebert &amp; Roeper'' joegen sawol [[Richard Roeper]] as gastkritikus [[Aisha Tyler]] de film in [[tomme omheech]]. Oare resinsjes dêr't de film yn priizge waarde, kamen û.o. fan it [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'', ''[[The Hollywood Reporter]]'', David Edelstien fan ''[[New York Magazine]]'', Ethan Alter fan ''[[Premiere (tydskrift)|Premiere]]'', Victoria Alexander fan ''FilmsinReview.com'', Jeanne Aufmuth fan 'e ''[[Palo Alto Weekly]]'', en [[Owen Gleiberman]] fan ''[[Entertainment Weekly]]''.
[[File:Sylvester Stallone Rocky VI 2005.JPG|right|thumb|250px|In beblette [[Sylvester Stallone]] op 'e [[filmset|set]] fan ''Rocky Balboa''.]]

Yn 'e ''[[Los Angeles Times]]'' wie [[Kenneth Turan]] lykwols in oare miening tagedien. Hy bekritisearre it útgongspunt fan 'e film as &quot;ûnoannimlik en ûnorizjineel&quot;, en de [[plot]] as &quot;hastich delkwattele&quot;. Der kaam ek [[krityk]] op, sawol as dat der wat betizing ûntstie oer, de [[titel (opskrift)|titel]] fan 'e film. In protte filmkritisy fûnen dat er folle better ''Rocky&amp;nbsp;VI'' hjitte kinnen hie, of oars in folslein oare titel krije moatte hie, en dat de tafoeging fan inkeld de [[efternamme]] fan 'e [[haadpersoan]] it lykje liet as wie it [[remake]] fan 'e [[Rocky (film út 1976)|earste ''Rocky''-film]].

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Rocky Balboa'' in ridlik heech goedkarringspersintaazje fan 76%, basearre op 177 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, omskriuwt de film as &quot;Unoannimlik, mar [[fermaak]]lik en oangripend&quot;. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Rocky Balboa'' in goedkarringspersintaazje fan 63%, basearre op 36 resinsjes.

==Resultaat==
''Rocky Balboa'' wie ûnferwachts in grut súkses yn 'e [[bioskopen]]. De film brocht yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]70,3&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $85,4&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst]] dêrmei út op $155,7&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $24&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst]] fan $131,7&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. ''Rocky Balboa'' wie de súksesfolste film fan [[Sylvester Stallone]] sûnt de [[aksjefilm]] ''[[Cliffhanger (film)|Cliffhanger]]'', út [[1993]]. It wie ek de op fiif nei meast opbringende boksfilm aller tiden, nei [[Rocky (filmsearje)|''Rocky&amp;nbsp;I'' oant en mei ''IV'']] en ''[[Million Dollar Baby]]'' fan [[Clint Eastwood]]. Tsjin [[2009]] hie de [[ferkeap]] fan [[dvd's]] fan ''Rocky Balboa'' nochris $35,6&amp;nbsp;miljoen opbrocht.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://rocky.com/ Offisjele webside fan ''Rocky Balboa'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0479143/ Ynformaasje oer ''Rocky Balboa'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rocky_Balboa_(film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Rocky Balboa'' (film)}}
{{Rocky}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Metro-Goldwyn-Mayer]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan Revolution Studios]]
[[Kategory:Film fan 20th Century Studios]]
[[Kategory:Film fan Sylvester Stallone]]
[[Kategory:Film út 2006]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film oer widdosteat]]
[[Kategory:Film oer âlderdom]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>ggjgz76zyfqw80681ookigs69mr4eyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blades of Glory</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144983</id>
    <revision>
      <id>1238297</id>
      <parentid>1029830</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16590" sha1="11benhxic1aj81la3zdytfna8vzp6zu" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Blades of Glory logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Bladesofglory2007.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Blades of Glory''
| regisseur                = [[Josh Gordon (regisseur)|Josh Gordon]]&lt;br&gt;[[Will Speck]]
| produsint                = [[John Jacobs (produsint)|John Jacobs]]&lt;br&gt;[[Ben Stiller]]&lt;br&gt;[[Stuart Cornfield]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[John Altschuler]]&lt;br&gt;[[Jeff Cox (senarioskriuwer)|Jeff Cox]]&lt;br&gt;[[Craig Cox]]&lt;br&gt;[[Dave Krinsky]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Stefan Czapsky]]
| muzyk                    = [[Theodore Shapiro (komponist)|Theodore Shapiro]]
| filmstudio               = [[DreamWorks Pictures]]&lt;br&gt;[[MTV Films]]&lt;br&gt;[[Red Hour Productions]]&lt;br&gt;[[Smart Entertainment]]
| distribúsje              = [[Paramount Pictures]]
| haadrollen               = [[Will Ferrell]]&lt;br&gt; [[Jon Heder]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Jenna Fischer]]&lt;br&gt; [[Craig T. Nelson]]&lt;br&gt; [[Will Arnett]]&lt;br&gt; [[Amy Poehler]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[30 maart]] [[2007]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportkomeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 93 minuten
| budget                   = $61&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $144,5&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Blades of Glory''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportkomeedzjefilm]] út [[2007]] ûnder [[rezjy]] fan [[Josh Gordon (regisseur)|Josh Gordon]] en [[Will Speck]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Will Ferrell]] en [[Jon Heder]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut: &quot;[[Redens]] fan Gloarje&quot;. It by fleagen bizarre [[plot|ferhaal]] folget twa rivalisearjende [[keunstriden|keunstriders]], Chazz Michael Michaels en Jimmy MacElroy, dy't allebeide útranzjearre binne as solosporters en dêrom mar it earste keunstriidduo foarmje dat net út in [[man (sekse)|man]] en in [[frou]], mar út twa manlju bestiet. ''Blades of Glory'' krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en woeks yn 'e [[bioskopen]] út ta in beskieden [[kommersje]]el súkses.

==Plot==
Op 'e ([[fiktive]]) Wrâldwintersportspullen fan [[2002]] komme by it [[keunstriden]] foar [[manlju]] twa [[talint]]earre [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] rivalen tsjininoar út. It binne de [[gleiens|gleie]] [[seksferslaving|seksferslaafde]] Chazz Michael Michaels en it ferweakke heitepopke Jimmy MacElroy. Se behelje in dield earste plak. Wylst se ûnder de [[priisútrikking]]sseremoanje tegearre op 'e heechste treed fan it [[poadium]] steane, krije se [[spul (rûzje)|spul]] dat eskalearret ta [[slaanderij]] en einiget mei it by fersin yn 'e [[brân]] stekken fan 'e [[maskotte]] fan 'e Wrâldwintersportspullen. Fan gefolgen pakt de Amerikaanske Nasjonale Keunstriid Assosjaasje, dy't ornearret dat de beide mannen de Feriene Steaten te skande makke hawwe, harren har [[gouden medalje]]s ôf. Ek wurde se allebeide foar it libben útsletten fan it keunstriden. De [[adopsjeheit]] fan MacElroy, de [[miljardêr]] Darren MacElroy, dy't yn alle dingen altyd winne wol, fynt de fjochtpartij net sa slim, mar it feit dat syn [[soan]] in ''dield'' earste plak behelle hat, is foar him net goed genôch. Hy [[ûntslach]]t [[coach]] Robert sadree't de útslach bekend is, en letter, ûnderweis nei hûs, [[ûntervjen|ûntervet]] er syn soan, dy't er dêrnei oan 'e kant fan 'e [[dyk]] út syn [[limûsine]] set.

Trije en in heal jier letter hawwe de mannen allebeide mei tsjinnichheid in oar bestean opboud. MacElroy wurket yn in [[wintersport]]winkel, dêr't er weromset wurdt ta [[magazyn]]tsjinst as er yn 'e [[winkel]] net nei in lyts [[famke]] harkje wol, dat seit dat er har de [[redens|reed]] te strak oanbûn hat. Underwilens spilet de [[alkoholisme|oan 'e drank rekke]] Michaels de [[rol]] fan 'e Boaze Tsjoender yn in [[toanielstik]] op redens foar [[bern (persoan)|bern]], oant er ûntslein wurdt as er in opfiering fan 'e show bedjert trochdat er [[dronkenskip|stomdronken]] op syn [[wurk]] ferskynt.

Hector, de [[obsesje|obsessive]] [[stalker]] fan MacElroy, makket dyselde opmerksum op in mesk yn 'e regeljouwing fan 'e Amerikaanske Nasjonale Keunstriid Assosjaasje: hy is útsletten fan it keunstriden ''foar manlju'', mar net fan it keunstriden foar pearen. MacElroy nimt dêrop kontakt op mei syn âlde coach, Robert, dy't op in manear sint om [[wraak]] te nimmen op Darren MacElroy foar de behanneling dy't er fan dy man krigen hat. Hy ornearret dat it datoangeande it moaiste wêze soe as er fan Jimmy MacElroy in wrâldkampioen meitsje kin bûten eltse bemuoienis fan syn eardere adopsjeheit om. Sadwaande stimt er ta om MacElroy te trainen. De syktocht nei in partner rint lykwols op 'e non, oant Robert it lumineuze idee kriget om Chazz Michael Michaels te freegjen. Dy sit nammers yn itselde skip en nearne yn 'e regels fan it keunstriden stiet dat in pearke út in [[man (sekse)|man]] en in [[frou]] bestean moat. Robert hat der klauwen oan om MacElroy en Michaels fan syn plan te oertsjûgjen, mar hy wit se safier te krijen dat se it besykje wolle.
{{Plotbedjer film}}
Robert hâldt de beide keunstriders foar dat se leare moatte sille om gear te wurkjen as se winne wolle. Dat giet noch net sa maklik, mar úteinlik witte de beide mannen harren oer de [[antypaty]] hinne te setten dy't se foarinoar fiele. Dan komt de coach mei wat nijs: om in kâns op 'e wrâldtitel te hawwen, sille se de 'Izerne Lotus' útfiere moatte, in keunstriidmaneuver dy't er sels jierren lyn betocht hat, mar dy't sa gefaarlik is dat er noch mar ien kear útfierd is. Dat wie yn [[Noard-Koreä]], en it resultearre deryn dat de manlike keunstrider syn froulike partner mei syn redens [[ûnthalzing|ûnthalze]]. Robert is der lykwols fan oertsjûge dat twa manlju de Izerne Lotus better útfiere kinne sille, omreden fan harren gruttere mienskiplike [[minsklik lichem|lichaamlike]] [[krêft]].

Underwilens wurde de ferwachte winners fan it wrâldkampioenskip keunstriden foar pearen, it Amerikaanske [[broer]]-en-[[suster]]team Stranz en Fairchild Van Waldenberg, [[senuweftigens|senuweftich]] oer de opmars fan Michaels en MacElroy by kwalifikaasjetoernoaien foar de Wrâldwintersportspullen. As de Wrâldwintersportspullen yn [[Montreal]] oanbrekke, befelje se dêrom harren [[Jiskepûster]]-eftige jongere [[suster]] Katie om 'e dynamyk binnen it nije keunstriidteam te fersteuren troch derfoar te soargjen dat MacElroy [[fereale]] op har wurdt en dêrnei [[seksuële omgong]] te hawwen mei Michaels. Katie wurdt lykwols sels fereale op MacElroy, en har broer en suster moatte dermei [[bedriging (misdriuw)|driigje]] om him wat oan te dwaan ear't se dwaan wol wat har sein wurdt. 

Katie lûkt de belangstelling fan Michaels troch nei in [[gearkomste]] foar anonime seksferslaafden te gean, dêr't hy ek oanwêzich is, en te bearen dat sy ek seksferslaafd is. Neitiid nûget se him út om mei te gean nei har keamer yn it sportersferbliuw, dêr't se besiket him te [[ferlieden]]. De [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken Michaels en MacElroy is lykwols yn 'e tuskentiid safolste opbettere, dat Michaels himsels bedimmet en ta Katie har grutte ferromming net op har foarstel yngiet. Nettsjinsteande dat kin er it net litte om har [[boarsten]] fêst te gripen. Krekt op dat stuit komt MacElroy de keamer binnen. Hy is [[razernij|poerrazen]] om wat er sjocht as it ferrie fan sawol Katie as Michaels. Dy lêste besiket ferskate kearen om him te [[ferûntskuldiging|ferûntskuldigjen]], mar MacElroy wol net nei him harkje.

Yn in (ûnnedich) besykjen om 'e dielname fan Michaels en MacElroy oan 'e Wrâldwintersportspullen, de folgjende deis, noch fierder te [[sabotaazje|sabotearjen]], [[ûntfiering|ûntfiere]] Stranz en Fairchild harren allebeide, mei as doel om harren oant nei de Spullen fêst te hâlden. Allebeide witte de mannen lykwols te ûntsnappen: MacElroy mei help fan Katie, en Michaels op eigen krêft, sij it op bizarre wize. Wylst MacElroy senuweftich stiet te wachtsjen, arrivearret Michaels op bombastyske wize krekt op 'e tiid yn it [[stadion]]. Dêr hawwe Stranz en Fairchild dan krekt harren [[frije kür]] ôfrûne, wêrby't se ferklaaid as [[John F. Kennedy]] en [[Marilyn Monroe]] in stikje [[Amerikaanske skiednis]] opfierd hawwe, kompleet mei grafyske ôfbylding fan [[seks]] en in doaske fol [[pil]]len as ferwizing nei Monroe har [[selsmoard]]. 

Michaels en MacElroy lizze harren skeel fluch-fluch by en begjinne dan oan harren eigen frije kür. As it foar harren giet dat it slydjaget, skuort Fairchild har [[pearel]]keatling stikken en smyt de pearels op it [[iis]]. Ien dêrfan komt Michaels ûnder de reed; hy makket in misslach en brekt syn [[ankel]]. Dêrtroch is er net by steat om syn oandiel yn 'e Izerne Lotus út te fieren. MacElroy biedt dêrop oan om mei him fan plak te wikseljen. Hoewol't se de Izerne Lotus nea op dizze wize oefene hawwe, fiere se de maneuver perfekt út en winne se de [[kompetysje]]. MacElroy en Katie fermoedsoenje harren mei-inoar, wylst Stranz en Fairchild [[arrestaasje|arrestearre]] wurde foar de ûntfierings en om't Stranz by fersin in maskotte delsketten hat. De beide arrestanten begjinne mei-inoar te redendielen, mar [[tút]]sje inoar dan op oerdúdlik [[ynsest]]ueuze wize foar't se ôffierd wurde troch de [[Royal Canadian Mounted Police]]. Michaels en MacElroy ûntfange de gouden medalje en fleane dan tegearre fuort troch de loft mei de [[raket]]ten dy't oan harren redens montearre binne.

==Rolferdieling==
[[File:WillFerrellMay09.jpg|right|thumb|160px|[[Will Ferrell]].]]
[[File:Jon Heder by Gage Skidmore.jpg|right|thumb|180px|[[Jon Heder]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;450px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Chazz Michael Michaels
| [[Will Ferrell]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[keunstriden]]: [[Chad Brennan]])&lt;/small&gt;
|-
| Jimmy MacElroy
| [[Jon Heder]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(keunstriden: [[Ethan Burgess]])&lt;/small&gt;
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;450px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Katie Van Waldenberg
| [[Jenna Fischer]]
|-
| [[coach]] Robert
| [[Craig T. Nelson]]
|-
| Stranz Van Waldenberg
| [[Will Arnett]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(keunstriden: [[Patrick Hancock]])&lt;/small&gt;
|-
| Fairchild Van Waldenberg
| [[Amy Poehler]] &lt;br&gt;&lt;small&gt;(keunstriden: [[Tiffany Scott]])&lt;/small&gt;
|-
| Darren MacElroy
| [[William Fichtner]]
|-
| Jesse
| [[Romany Malco]]
|-
| Hector
| [[Nick Swardson]]
|-
| Bryce
| [[Rob Corddry]]
|-
| [[plysjekommissaris|kommissaris]] Ebbers
| [[William Daniels]]
|-
| [[seksterapy|seksterapeut]]
| [[Luke Wilson]]
|-
| de jonge Jimmy MacElroy
| [[Zachary Ferren]]
|-
| harsels
| [[keunstriidster]] [[Sasha Cohen]]
|-
| himsels
| [[sportferslachjouwer]] [[Scott Hamilton (keunstrider)|Scott Hamilton]]
|-
| harsels
| keunstriidster [[Peggy Fleming]]
|-
| himsels
| keunstrider [[Brian Boitano]]
|-
| harsels
| keunstriidster [[Dorothy Hamill]]
|-
| harsels
| keunstriidster [[Nancy Kerrigan]]
|-
| himsels
| keunstrider [[John Zimmerman (keunstrider)|John Zimmerman]]
|-
| harsels
| keunstriidster [[Kyoko Ina]]
|-
| harsels
| keunstriidster [[Yuka Sato]]
|-
| harsels
| keunstriidster [[Jamie Salé]]
|-
| himsels
| keunstrider [[David Pelletier]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Blades of Glory'' waard [[regissearre]] troch [[regisseur]]sduo [[Josh Gordon (regisseur)|Josh Gordon]] en [[Will Speck]]. Hja wurken nei in [[senario]] dat skreaun wie troch [[John Altschuler]], [[Jeff Cox (senarioskriuwer)|Jeff Cox]], [[Craig Cox]] en [[Dave Krinsky]] op basis fan in [[ferhaal]] dat betocht wie troch Jeff Cox, Craig Cox en [[aktrise]] [[Busy Philipps]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene by it projekt belutsen [[John Jacobs (produsint)|John Jacobs]], [[Ben Stiller]] en [[Stuart Cornfield]] foar de [[filmstudio's]] [[DreamWorks Pictures]], [[MTV Films]], [[Red Hour Productions]] en [[Smart Entertainment]]. Der wie foar ''Blades of Glory'' in [[budget]] fan [[$]]61&amp;nbsp;miljoen beskikber. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Stefan Czapsky]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Theodore Shapiro (komponist)|Theodore Shapiro]].

Alle [[sêne]]s op it [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] nasjonaal keunstriidkampioenskip en de Wrâldwintersportspullen waarden opnommen yn 'e [[Los Angels Memorial Sports Arena]]. Foar de bûtenkant fan 'e [[keunstiisbaan|iishal]] waard lykwols it unike [[Olympysk Stadion (Montreal)|Olympysk Stadion]] yn it [[Kanada|Kanadeeske]] [[Montreal]] brûkt, dat boud waard foar de [[Olympyske Winterspullen (1976)|Olympyske Winterspullen]] fan [[1976]]. De efterfolgingssênes waarden ek yn Montreal opnommen, wylst foar it [[gebou]] dêr't de [[sport]]ers ûnderbrocht binne, [[Habitat&amp;nbsp;67]] brûkt waard, dat boud waard foar [[Expo&amp;nbsp;67]], de [[wrâldtentoanstelling]] fan [[1967]] yn Montreal. De [[opnamen (film)|opnamen]] fan ''Blades of Glory'' rûnen fertraging op doe't [[haadrolspiler]] [[Jon Heder]] syn [[ankel]] briek by keunstriidtraining foar de film.

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Blades of Glory'' waard fersoarge troch [[Paramount Pictures]]. De film gie op [[30&amp;nbsp;maart]] [[2007]] yn 'e [[Feriene Steaten]] yn [[premiêre]]. Op [[7&amp;nbsp;augustus]] fan dat jier waard er útbrocht op [[dvd]] en op [[20&amp;nbsp;maaie]] [[2008]] ek op [[blu-ray]].

==Untfangst==
''Blades of Glory'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s. Der wie fral lof foar it [[aktearjen]] fan [[Will Ferrell]], en de film waard gauris ferlike mei dy syn eardere [[komeedzjefilm|komeedzjes]] ''[[Anchorman: The Legend of Ron Burgundy]]'' en ''[[Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby]]''. Hoewol't der [[krityk]] op it [[senario]] wie, dat gauris as formulemjittich beskôge waard, lei de krêft fan ''Blades of Glory'' neffens in protte resinsinten yn it trochlûken fan myld [[humor]]istyske sitewaasjes oant yn it absurde. 

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Blades of Glory'' in goedkarringspersintaazje fan 70%, basearre op 183 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Tanksij de enerzjike aktearprestaasjes fan in [[talint]]earre [[cast]]&amp;nbsp;– benammen Will Ferrell en Jon Heder as rivalen en letter as teamgenoaten&amp;nbsp;– [[parody|stekt ''Blades of Glory'' op súksesfolle en ynspirearre wize de draak]] mei […] [[sportdrama's]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle de film in goedkarringspersintaazje fan 64%, basearre op 35 resinsjes.

==Resultaat==
''Blades of Glory'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]118,2&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $26,3&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst]] dêrmei út op $144,5&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin in [[budget]] fan $61&amp;nbsp;miljoen joech dat in [[winst]] fan $83,5&amp;nbsp;miljoen. Om't dêr de [[marketing]]kosten noch ôfmoasten, makke dat fan ''Blades of Glory'' in beskieden [[kommersje]]el súkses.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0445934/ Ynformaasje oer ''Blades of Glory'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Blades_of_Glory ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske sportkomeedzjefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske swarte komeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan DreamWorks Pictures]]
[[Kategory:Film fan MTV Films]]
[[Kategory:Film fan Paramount Pictures]]
[[Kategory:Film fan Red Hour Productions]]
[[Kategory:Film fan Josh Gordon en Will Speck]]
[[Kategory:Film út 2007]]
[[Kategory:Film oer keunstriden]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer bruorren en susters]]
[[Kategory:Film oer ynsest]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>11benhxic1aj81la3zdytfna8vzp6zu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Game Plan (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145827</id>
    <revision>
      <id>1238298</id>
      <parentid>1201486</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18909" sha1="5deodua8pufue0sa2g7rjc5prfinqpz" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Game Plan Logo.svg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:TheGamePlanposter.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Game Plan''
| regisseur                = [[Alan Fickman]]
| produsint                = [[Mark Clardi]]&lt;br&gt;[[Gordon Gray]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Nichole Millard]]&lt;br&gt;[[Kathryn Price]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Greg Gardiner]]
| muzyk                    = [[Nathan Wang]]&lt;br&gt;[[Stewart Copeland]]
| filmstudio               = [[Walt Disney Pictures]]&lt;br&gt;[[Mayhem Pictures]]
| distribúsje              = [[Buena Vista Pictures]]
| haadrollen               = [[Dwayne Johnson]]&lt;br&gt; [[Madison Pettis]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Roselyn Sánchez]]&lt;br&gt; [[Kyra Sedgwick]]&lt;br&gt; [[Morris Chestnut]]&lt;br&gt; [[Paige Turco]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[23 septimber]] [[2007]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportkomeedzjefilm|sportkomeedzje]]-[[famyljefilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 110 minuten
| budget                   = $22&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $146,6&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''The Game Plan''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportkomeedzjefilm|sportkomeedzje]] en [[famyljefilm]] út [[2007]] ûnder [[rezjy]] fan [[Andy Fickman]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Dwayne Johnson]] en de jonge [[Madison Pettis]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Spylstrategy&quot;. It [[plot|ferhaal]] giet oer in profesjoneel [[Amerikaansk fuotbal]]spiler by wa't op in dei sûnder warskôging in achtjierrich [[famke]] op 'e stoepe stiet, dat beweart syn [[dochter]] te wêzen út in eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]]. Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Game Plan'' in kâlde ûntfangst, mar nettsjinsteande dat wie de film in súkses yn 'e [[bioskopen]].

==Plot==
Joe Kingman is in tige súksesfolle [[quarterback]] yn it ([[fiktive]]) [[Amerikaansk fuotbal]]team fan 'e Boston Rebels út [[Boston]]. Hy wennet yn [[lúkse|wielde]] en libbet foar syn [[sport]], mar as er nei in [[feest]] te sines [[jûn]]s let allinnich efterbliuwt, beseft er hoe [[iensumens|iensum]] oft er eins is. Yn 'e dagen foar't Kingman syn team nei de oerwinning liede moat yn 'e achtste finale fan 'e [[kompetysje]], wêrfoar't er hurd oan it trainen is, stiet der op in jûn ynienen in achtjierrich [[famke]] by syn [[appartemint]] foar de [[doar]], dy't seit dat se Peyton Kelly hjit en syn [[dochter]] is. Har [[mem]] is Kingman syn eks-[[oarehelte|frou]] Sara, in [[ûntwikkelingswurker|ûntwikkelingswurkster]] dy't fanwegen in [[humanitêre krisis]] hommels nei [[Afrika]] ôfset is. Op oanstean fan Peyton, dy't botte graach mei har [[biologyske heit]] yn 'e kunde komme woe, hat Sara har nei him ta stjoerd ynstee dat se har earne oars ûnderbrocht hat. 

It wol Kingman earst net oan dat it famke syn dochter is, en hy skillet syn [[ympressario|aginte]] Stella Peck op om him mei dizze krisis te helpen. Stella is fan miening dat it foar de bûtenwacht mâl lykje sil as útkomt dat Kingman in dochter hat fan wa har bestean er hielendal neat ôfwist, en dat syn [[imago]] der skea troch oprinne sil. Se is ek bang dat dizze kwestje Kingman ôfliede sil fan wat echt wichtich is: it heljen fan 'e [[finale]] fan 'e Amerikaansk-fuotbalkompetysje en it binnenheljen fan in [[sponsoring]]kontrakt ter wearde fan [[$]]25&amp;nbsp;miljoen fan 'e [[fastfoodrestaurant]]keatling Fanny's Burgers. Nettsjinsteande dat stelt se wol fêst dat it [[bertebewiis]] dat Peyton by har hat, echt is. As Stella Kingman deroer ûnderstiet oft it echt net mooglik is dat se syn dochter is, komt him yn 't sin dat er nei de [[skieding (houlik)|skieding]] noch ienris [[seksuele omgong]] mei Sara hân hat doe't se har lêste besittings ophelle…

Kingman freget Peyton oft se gjin oare [[famylje (besibskip)|famylje]] hat by wa't se [[útfanhûzje]] kin; it stiet him by dat Sara in [[suster]] hie, dy't Karen hiet. Peyton fertelt him dat Karen [[dea]] is. Uteinlik komt Kingman ta de konklúzje dat er foarearst mei it famke oantangele sit. Foar allebeide is dat wennen. Peyton palmet Kingman syn [[buldoch]] Spike yn, monopolisearret syn [[bêd]] sadat er sels op 'e [[bank (meubel)|bank]] [[sliep]]e moat, en plakt oeral [[glitter]]spul op. Se besmoarget de hiele [[koken]] troch de [[blender]] oan te setten sûnder it lid derop te dwaan en brûkt safolle [[shampoo]] dat de hiele [[badkeamer]] fol mei [[skom]] komt te sitten. Ek sabotearret se syn [[ôfspraakje]] mei it kreaze [[model (berop)|model]] Tatianna. Joe nimt har mei nei syn training, dêr't it famke úteinset mei it om har finger winen fan 'e rest fan syn team, en ek beselskippet se him nei de iepening fan syn eigen [[restaurant]], dêr't er har ferjit en allinnich op hûs oan giet. Pas healwei beseft er dat wat fergetten is; dan moat er werom en op 'e nij by de [[paparazzi]] lâns, sadat it hiele ferhaal de oare deis breed útmetten wurdt yn 'e [[rabbersparse]]. 
{{Plotbedjer film}}
Stella beslút dat Joe in nij, heitich imago krije moat, dat se ferfangt syn twasits [[sportauto]] troch in [[stationwagon]] en organisearret in [[parsekonferinsje]] om Joe rêde te litten wat der te rêden falt. Joe besiket it ferjitten fan syn dochter mei de gek te beslaan, mar syn [[grap]]pen mislearje op miserabele wize en de sammele parse bliuwt izige stil. Peyton komt him te help en set har [[skattigens]] yn om ek de [[sjoernalist]]en om har finger te winen. Se leit út dat it [[heitwêzen]] foar Kingman in hiel nije [[ûnderfining]] is en dat er syn bêst docht, mar dat eltsenien dy't mei wat úteinset dat er noch nea dien hat, flaters begean sil. Dochs, sa seit se, fynt se him de bêste heit fan 'e hiele wrâld. 

Nei de parsekonferinsje docht bliken dat Peyton Kingman net út 'e goedheid fan har hert rêden hat, mar dat se der wat foar weromhawwe wol. Se is sljocht nei [[ballet]], dat se lit har troch him ynskriuwe oan 'e foaroansteande en djoere balletskoalle fan 'e [[skientme|tsjeppe]] Monique Vasquez. Kingman makket fan syn hert gjin moardkûle en seit dat er al dat gehuppel mar in dom gedoch fynt. Hoewol't de lessen foar dit jier al begûn binne, nimt Monique Peyton as [[learling]]e oan op betingst dat har [[heit]] belutsenens toant by de lessen. Kingman stimt ta om fan it geseur ôf te wêzen. As er op in [[middei (deidiel)|middei]] ferjit om Peyton út ballet op te heljen, nimt Monique it famke mei nei it Amerikaansk-fuotbalstadion dêr't Kingman noch op 'e [[massaazje]]tafel leit. Kingman beseft fuortendaliks syn flater, mar besiket him derút te praten. Dat lit Monique lykwols net oer har kant gean, en se twingt him om in rol yn 'e earstfolgjende balletfoarstelling fan har skoalle op him te nimmen, as manear om syn 'belutsenens' te toanen. Se nimt syn training eigenhandich op har, wêrby't se, as hy it net sjen kin, der blyk fan jout dat se har bot [[seksuële oantrekking|ta him oanlutsen]] fielt. Troch de training wurdt Kingman dúdlik dat ballet teminsten like swier is as Amerikaansk fuotbal. Syn teamgenoaten hawwe alhiel de gek mei him as se ûntdekke dat er op balletles sit, en se geane mei syn allen nei de útfiering ta om him [[útlaitsjen|út te laitsjen]]. Se wurde lykwols pakt troch it oangripende ferhaal fan 'e foarstelling en jouwe Monique, Kingman en de balletlearlingen oan 'e ein fan 'e foarstelling in [[steande ovaasje]].

In pear dagen letter komme de spannings tusken Kingman en Peyton lykwols ta útbarsting as se har nocht hat fan syn [[egoïsme]]. Foar Kingman liedt dy konfrontaasje ta it besef dat der yndie wol wat op syn [[hâlden en dragen]] falt oan te merken. Hy makket it goed mei Peyton troch har en har nije balletfreondinnen mei út te nimmen nei it [[winkelsintrum]], dêr't er al rillegau eltse behearsking oer de keppel fammen ferliest. Yn [[panyk]] skillet er Monique op om del te kommen en him te helpen. Fan dat stuit ôf groeit der in [[românse]] tusken him de [[skientme|kreaze]] balletleararesse. Underwilens ferslane de Boston Rebels ûnder lieding fan Kingman alle rivalen dy't se tsjinkomme en berikke sa de [[finale]] fan 'e Amerikaansk-fuotbalkompetysje, wêryn't se it opnimme moatte tsjin 'e (fiktive) New York Dukes út [[New York (stêd)|New York]]. Tagelyk hat Stella it [[kontrakt]] mei Samuel Blake jr., de eigner fan Fanny's Burgers, hast berêden; nei de oerwinning yn 'e finale moat Kingman inkeld noch yn 'e [[kamera's]] sjen en sizze dat er no earst om in [[hamburger]] nei Fanny's Burgers ta sil. 

Koart foar de finale giet Kingman yn in [[restaurant]] út te [[iten]] mei Peyton en Monique. Dêr blaft Peyton der by fersin út dat har mem gjin idee hat dat se by Kingman is. Dan docht bliken dat se eins in moanne lang op balletkamp gean soe, mar troch harsels foar te dwaan as har mem hat se dat fia [[e-mail]] ôfsein en doe de bestimming fan 'e [[taksy]], dy't har nei it balletkamp bringe soe, feroare yn it [[adres]] fan Kingman. Se besiket ûnder fierdere selsbelêstende ferklearrings út te kommen troch de [[mûle]] gau-gau fol te stopjen mei iten, en sa yt se by fersin wat guod dêr't [[nút (frucht)|nútsjes]] troch sitte, dêr't se [[allergy]]sk foar is. Se kriget in [[allergyske reäksje]] wêrby't har [[kiel]] opset en se mar kwealk mear [[sykhelje]] kin. Dêrop bringt Kingman har halje-trawalje nei it [[sikehûs]], dêr't de [[dokter]]s lokkigernôch fêststelle dat it om in mylde reäksje giet en dat se mei gauwens wer de âlde wêze sil.

Op dat stuit komt Peyton har (troch Kingman) deawaande [[muoike]] Karen opdaagjen, dy't [[razernij|poerrazen]] is op Kingman. Se hâldt him ferantwurdlik foar it ûntlûken fan Peyton oan it [[âlderlik gesach]], dat sy as [[fâd (famyljerjocht)|fâd]] oer it famke hat. Dan komt de rest fan Peyton har [[bedroch]] út: it is net Karen dy't stoarn is, mar har mem Sara, dy't in healjier earder omkommen is by in [[ferkearsûngemak]]. Sûnt stiet se ûnder [[fâdij]] fan Karen, dy't as ûntwikkelingswurkster hommels in moanne nei Afrika moast. As dat allegearre dúdlik wurdt, moat Karen tajaan dat Kingman ek it slachtoffer is fan 'e bedragerij fan Peyton, hoewol't se him noch net ferjout dat er har yn it restaurant fergetten is (wat se lêzen hat yn in [[rabbersblêd]] op 'e [[lofthaven]] fuort nei't se yn 'e [[Feriene Steaten]] weromkeard wie), en likemin dat er net foarkommen hat dat Peyton in allergyske reäksje krige. 

Wylst Kingman en Karen op 'e [[gong (romte)|gong]] oan it redendielen binne, heart Peyton, dy't har [[sliep]]ende hâldt, hoe't Stella yn har sikehûskeamer oan 'e [[tillefoan]] tsjin ien seit dat sy (Peyton) in ôflieding is dy't Kingman wol misse kin no't er foar de wichtichste [[wedstryd]] fan syn libben stiet. Dêrom hâldt se letter út dat se wer nei hûs wol mei muoike Karen. Kingman kin net oars as him dêrby dellizze, mar as er thús komt yn syn lúkse [[appartemint]] is dat leger as ea tefoaren. Hy fynt ûnder Peyton har bêd in [[tas]] mei wat [[foto's]] en in [[brief]] fan Sara deryn, dy't oan him rjochte mar blykber nea op 'e post dien is. Dêryn [[ûntskuldiging|ûntskuldiget]] Sara har foar it feit dat se har [[swierwêzen]] en it bestean fan Peyton foar him ferburgen holden hat. Mar op dat stuit wie syn [[karriêre]] as [[sporter]] krekt begûn, en se woe him net fan syn [[dream]] ôfliede. 

As de finale fan 'e kompetysje begjint, is Kingman der mei de kop net goed by. Hy hat syn motivaasje ferlern en is mar heal de spiler dy't er oars is. As er in [[blessuere]] oprint en troch de [[coach]] frege wurdt oft er noch trochspylje kin, antwurdet er dat it foar it team it bêste is om him mar te ferfangen. Peyton sjocht it live-ferslach fan 'e wedstryd op 'e [[tillefyzje]] en beseft dat se mis west hat. Se bepraat Karen om har nei it stadion te bringen, dêr't se yn 'e [[klaaikeamer]] har heit it mannewaar opseit en him sa syn motivaasje weromjout. Kingman giet it fjild wer op en liedt syn team nei de oerwinning. Neitiid seit Karen, dy't ûnderwilens alles [[tinken|beprakkesearre]] hat, dat Peyton oars mar by har heit wenje moat. Kingman en Peyton binne de wrâld te ryk. As him troch de sammele parse frege wurdt wat er no dwaan sil (foar him it juste momint om te sizzen dat er in hamburger by Fanny's Burgers helje sil), antwurdet er dat er no earst wat mear tiid mei syn dochter trochbringe wol.

==Rolferdieling==
[[File:Dwayne Johnson 2, 2013.jpg|right|thumb|180px|[[Dwayne Johnson]].]]
[[File:Rosalyn Sanchez 2000.jpg|right|thumb|160px|[[Roselyn Sánchez]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Joe Kingman
| [[Dwayne Johnson]]
|-
| Peyton Kelly
| [[Madison Pettis]]
|-
|}
''The Game Plan'' wie de lêste film wêryn't Johnson op 'e [[ôftiteling]] fermeld waard ûnder syn [[bynamme]] The Rock, wêrmei't er bekend wurden wie yn it [[showwrakseljen]].
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Monique Vasquez
| [[Roselyn Sánchez]]
|-
| Stella Peck
| [[Kyra Sedgwick]]
|-
| Travis Sanders
| [[Morris Chestnut]]
|-
| Karen Kelly
| [[Paige Turco]]
|-
| Kyle Cooper
| [[Hayes MacArthur]]
|-
| Jamal Webber
| [[Brian J. White]]
|-
| Clarence Monroe
| [[Jamal Duff]]
|-
| [[bernefamke]] Cindy
| [[Lauren Storm]]
|-
| [[coach]] Mark Maddox
| [[Gordon Clapp]]
|-
| Tatianna
| [[Kate Nauta]]
|-
| Samuel Blake jr.
| [[Robert Torti]]
|-
| himsels
| [[sportferslachjouwer]] [[Marv Albert]]
|-
| himsels
| sportferslachjouwer [[Boomer Esiason]]
|-
| himsels
| [[presintator]] [[Steve Levy]]
|-
| himsels
| [[ferslachjouwer]] [[Stuart Scott]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Game Plan'' waard [[regissearre]] troch [[Alan Fickman]] nei in [[senario]] fan [[Nichole Millard]] en [[Kathryn Price]], dat basearre wie op in idee fan Millard, Price en [[Audrey Wells]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Mark Clardi]] en [[Gordon Gray]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Walt Disney Pictures]] en [[Mayhem Pictures]]. De [[kamerarezjy]] waard fersoarge troch [[Greg Gardiner]], wylst [[Nathan Wang]] en [[Stewart Copeland]] ferantwurdlik wiene foar de [[filmmuzyk]].

Foar ''The Game Plan'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]22&amp;nbsp;miljoen. De [[opnamen (film)|opnamen]] foar de film fûnen foar it meastepart plak yn [[Boston]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Massachusetts]]. De sênes mei [[Amerikaansk fuotbal]]wedstriden waarden opnommen yn trije [[sportstadion]]s: it [[Gillette Stadium]] yn [[Foxborough (Massachusetts)]], [[Empower Field at Mile High]] yn [[Denver (Colorado)]] en it [[Sun Devil Stadium]] yn [[Tempe (Arizona)]]. 

It [[plot]]elemint wêrby't Amerikaansk fuotbalspiler Joe Kingman ([[Dwayne Johnson]]) op [[ballet]]les giet, wie in yndirekte ferwizing nei de echte Amerikaansk fuotbalspiler [[Lynn Swann]], fan wa't bekend is dat er ûnder syn [[NFL]]-[[karriêre]] as [[wide receiver]] foar de [[Pittsburgh Steelers]] balletlessen folge. Hy wurke letter as [[sportferslachjouwer]] foar [[American Broadcasting Company|ABC]] (eigendom fan [[The Walt Disney Company|Disney]]) en [[ESPN]]. Hy ferliet Disney foar in nije karriêre yn 'e [[polityk]] wylst ''The Game Plan'' noch yn 'e [[preproduksje]]faze ferkearde.

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Game Plan'' waard fersoarge troch [[Buena Vista Pictures]], in [[dochterûndernimming]] fan Disney. It wie de lêste film dy't ûnder de namme Buena Vista distribuëarre waard, mei't Disney dy namme itselde jiers noch ôfskafte en it [[bedriuw]] omneamde ta [[Walt Disney Studios Motion Pictures]]. ''The Game Plan'' gie op [[23&amp;nbsp;septimber]] [[2007]] yn [[Hollywood]] yn [[premiêre]] en iepene op [[28&amp;nbsp;septimber]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. De film waard op [[22&amp;nbsp;jannewaris]] [[2008]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]]. 

==Untfangst==
[[Filmkritisy]] moasten net folle hawwe fan ''The Game Plan''. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hat de film in leech goedkarringspersintaazje fan 28%, basearre op 102 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Nettsjinsteande it oerfloedige [[garisma]] fan [[Dwayne Johnson|The Rock]] is ''The Game Plan'' neat oars as in rûtinemjittige [[The Walt Disney Company|Disney]]-[[komeedzjefilm|komeedzje]]. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle de film in goedkarringspersintaazje fan 44%, basearre op 23 resinsjes. Amerikaanske [[bioskoop]]besikers dy't nei it sjen fan 'e film oer harren [[ûnderfining]] befrege waarden, joegen ''The Game Plan'' lykwols in 9&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; op in skaal fan 1 oant 10.
 
==Resultaat==
''The Game Plan'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]90,648.202 op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $55.942.785. Wrâldwiid kaam de [[opbringst]] dêrmei út op $146,6&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $22&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst]] fan $124,6&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. Oan 'e oare kant brocht [[dvd]]-[[ferkeap]] nochris $50,6&amp;nbsp;miljoen op. Dêrmei wie ''The Game Plan'' sûnder mis in grut [[kommersje]]el súkses foar Disney.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://movies.disney.com/the-game-plan Offisjele webside fan ''The Game Plan'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0492956/ Ynformaasje oer ''The Game Plan'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Game_Plan_(film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Game Plan'' (film)}}

{{DEFAULTSORT:Game Plan, The}}
[[Kategory:Amerikaanske sportkomeedzjefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske famyljefilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Walt Disney Pictures]]
[[Kategory:Film fan Buena Vista International]]
[[Kategory:Film fan Andy Fickman]]
[[Kategory:Film út 2007]]
[[Kategory:Film oer Amerikaansk fuotbal]]
[[Kategory:Film oer ballet]]
[[Kategory:Film oer heiten en dochters]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>5deodua8pufue0sa2g7rjc5prfinqpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Creed (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146040</id>
    <revision>
      <id>1238299</id>
      <parentid>1029843</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16439" sha1="ss7u6qs62j6pily8gdte5fxcmexhkgo" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Creed_Movie_Logo.svg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Creed poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Creed''
| regisseur                = [[Ryan Coogler]]
| produsint                = [[Irwin Winkler]]&lt;br&gt;[[Robert Chartoff]]&lt;br&gt;[[Charles Winkler]]&lt;br&gt;[[William Chartoff]]&lt;br&gt;[[David Winkler]]&lt;br&gt;[[Kevin King-Templeton]]&lt;br&gt;[[Sylvester Stallone]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Ryan Coogler]]&lt;br&gt;[[Aaron Covington]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Maryse Alberti]]
| muzyk                    = [[Ludwig Göransson]]
| filmstudio               = [[Metro-Goldwyn-Mayer]]&lt;br&gt;[[Warner Bros.]]&lt;br&gt;[[New Line Cinema]]&lt;br&gt;[[Chartoff-Winkler Productions]]
| distribúsje              = [[Warner Bros.]]
| haadrollen               = [[Michael B. Jordan]]&lt;br&gt; [[Sylvester Stallone]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Tessa Thompson]]&lt;br&gt; [[Anthony Bellew]]&lt;br&gt; [[Graham McTavish]]&lt;br&gt; [[Phylicia Rashad]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[19&amp;nbsp;novimber]] [[2015]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 133 minuten
| budget                   = $35-40&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $173,6&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = [[Golden Globe]] 2016
| filmsearje               = ''[[Rocky (filmsearje)|Rocky]]''
| foarich diel             = ''[[Rocky Balboa (film)|Rocky Balboa]]''
| folgjend diel            = ''[[Creed II]]''
}}
'''''Creed''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportdramafilm]] út [[2015]] ûnder [[rezjy]] fan [[Ryan Coogler]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Michael B. Jordan]] en [[Sylvester Stallone]]. De [[titel (namme)|titel]] is de [[efternamme]] fan 'e [[haadpersoan]]. De [[film]] is sawol in [[ferfolch]] op as in [[spin-off]] fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]]. It [[plot|ferhaal]] giet oer de jonge [[bokser]] Adonis Johnson, de [[oerwûne soan]] fan boksleginde Apollo Creed, dy't oankloppet by Rocky Balboa, de âlde rivaal en [[freonskip|freon]] fan syn [[heit]], om him te trainen. ''Creed'' waard troch de [[filmkritisy]] rûnom mei lof ûntfongen en woeks yn 'e [[bioskopen]] út ta in grut [[kommersje]]el súkses. Stallone waard foar syn rol nominearre foar in [[Oscar]] yn 'e [[kategorisearring|kategory]] bêste [[byrol]] fan in [[akteur]], en wûn de [[Golden Globe]] yn dyseldichste kategory. In [[ferfolchfilm]], ''[[Creed&amp;nbsp;II]]'', kaam út yn [[2018]].
 
==Plot==
Adonis Johnson, [[ropnamme]] Donnie, is de [[oerwûne soan]] fan [[boksen|boksleginde]] Apollo Creed. Syn [[heit]] kaam noch foar syn [[berte]] om by de [[Rocky IV|bokswedstryd tsjin Ivan Drago]]. Syn [[mem]] [[ferstoar]] doe't er noch mar in [[beuker]] wie, en syn iere [[jonkheid]] brocht er sadwaande as [[wees]] troch yn [[gesinsferfangend tehûs|gesinsferfangende tehuzen]], [[pleechgesin]]nen en [[tichthûs (tuchtskoalle)|tuchthuzen]]. Dêr kaam in ein oan doe't Creed syn [[widdo]] Mary Anne him [[adopsje|oannaam]]. Neitiid libbe er yn [[rykdom|wielde]], en as [[folwoeksene]] hat er in goeie [[baan (wurk)|baan]] yn 'e [[finansjele sektor]] yn [[Los Angeles]]. Mar it bloed krûpt dêr't it net gean kin, en Donnie dreamt fan in [[karriêre]] as [[bokser]].

Op in stuit beslút er te besykjen en ferwêzentlikje dy dream. Hy nimt er [[ûntslach]] en freget Tony &quot;Little Duke&quot; Evers, de soan fan Tony &quot;Duke&quot; Evers, de [[trainer]] fan Apollo Creed, om him te trainen. Dy stegeret him lykwols ôf, om't er fan tinken is dat Donnie syn libben yn [[rykdom]] him weak makke hat. As Donnie oan syn [[pleechmem]] fertelt wat er dien hat en wat er fan doel is, kantet dy har fûleinich tsjin syn plannen oan. Se is har [[oarehelte|man]] ferlern yn 'e [[boksring|ring]], en se wol net op deselde manear ek noch har soan ferlieze. As Donnie trochset, seit se dat er har net mear hoecht te [[tillefoan|skiljen]].

Donnie reizget nei [[Philadelphia]] ta, dêr't er kontakt siket mei syn heite âlde rivaal en [[freonskip|freon]], de rêstend bokskampioen Rocky Balboa. Dat is in [[widner]] dy't in [[restaurant]] eksploitearret, en hy fielt der neat foar om him wer yn 'e bokswrâld te bejaan. Donnie hâldt lykwols oan as kâld wetter, en úteinlik jout Rocky stikje by bytsje ta. Underwilens rekket Donnie [[fereale]] op syn ûnder[[buorfrou]] Bianca, in [[skientme|kreaze]] [[sjongster]] en [[liet]]sjeskriuwster mei in progressive [[ear (lichemsdiel)|ear]]oandwaning dy't har úteinlik [[dôvens|dôf]] meitsje sil. Uteinlik jout Rocky belies en lit er Donnie by him ynlûke sadat er de jonge dei en nacht begeliede kin; hy jout him de [[keamer]] fan syn [[sweager]] Paulie [[ferstjerren|silger]]. 
{{Plotbedjer film}}
Donnie makket gebrûk fan 'e [[efternamme]] Johnson, de [[namme]] fan syn mem, om't er it yn 'e bokswrâld meitsje wol sûnder de [[reputaasje]] fan syn [[biologyske heit]] as opstapke te brûken. As er lykwols yn syn earste bokswedstryd mei Rocky as trainer Leo Sporino ferslacht, in gâns ûnthjittende pleatslike bokser, docht dy syn trainer en heit Pete Sporino yn Los Angeles neifraach nei him. Sa komt oan it ljocht dat Donnie de soan fan Apollo Creed is, en hoewol't Rocky Sporino freget om dat stil te hâlden, stiet it al rillegau yn koweletters op 'e [[omslach]] fan alle [[sport]]blêden.

Neitiid wurdt Rocky opskille troch Tommy Holiday, de trainer fan 'e [[Ingelân|Ingelske]] bokser Ricky Conlan. Dy Conlan is de wrâldkampioen boksen yn 'e lichte swiergewichtklasse. Om't er feroardiele is ta it útsitten fan in [[finzenisstraf]] moat er him mei koarten twongen út it boksen weromlûke, mar der is tiid foar noch ien wedstryd. Mei de tsjinstanner dy't dêrfoar útsocht wie, wurdt it lykwols neat mear, om't Conlan him by in mienskiplike [[parsekonferinsje]] in brutsen [[kaak (lichemsdiel)|kaak]] slein hat. Holliday biedt no Donnie de kâns oan om it op te nimmen tsjin Conlan, op betingst dat er syn namme feroaret fan Johnson yn Creed. Donnie fielt dêr neat foar, mar nei't Bianca op him ynpraten hat, bynt er yn.

Wylst er Donnie traint foar de wedstryd tsjin Conlan, falt Rocky der op in stuit samar hinne. As er him yn it [[sikehûs]] ûndersykje lit, komt oan it ljocht dat er oanhelle is mei [[non-hodgkinlymfoom]], in foarm fan [[kanker]]. Syn [[dokter]] wol dat er [[gemoterapy]] ûndergiet, mar dêr wol Rocky neat fan witte. Syn [[oarehelte|frou]] Adrian silger hie ek kanker en hoewol't se gemoterapy naam, joech it har neat en kaam se dochs te ferstjerren. Rocky is [[iensumens|iensum]] en fynt dat er alles berikt hat dat er berikke woe, dat it is him wol bêst om te stjerren. Donnie is [[razernij|poerrazen]] oer dy hâlding. Hy wegeret him fierders noch troch Rocky traine te litten en siket boppedat [[rûzje]] mei Bianca, dy't neitiid harren [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] beëiniget. As er wat ôfkuolle is, slút Donnie mei Rocky in oerienkomst: hy sil wer by Rocky yn training gean foar de kommende wedstryd, mar yn ruil dêrfoar moat Rocky tsjin 'e kanker fjochtsje en gemoterapy folgje. Rocky jout ta en fan dy tiid ôf fynt de training foar in grut part plak yn it sikehûs.

De wedstryd tsjin Ricky Conlan wurdt holden yn it Ingelske [[Liverpool (Ingelân)|Liverpool]]. De [[jûn]]s foar de wedstryd komt Bianca dêr opdaagjen, dy't troch Rocky bepraat is om Donnie noch in kâns te jaan. Letter ûntfangt Donnie in pakje fan syn pleechmem Mary Anne, dêr't in [[boksbroek]] yn 'e [[kleur]]en fan 'e [[Amerikaanske flagge]] yn blykt te sitten, krekt as de boksbroek dy't Apollo Creed droech. Foarôfgeande oan 'e wedstryd ferwachtet nimmen dat Donnie Creed, dy't dúdlik inkeld om syn namme as tsjinstanner keazen is, in kâns hat om fan Conlan te winnen. 

Yn de ring docht lykwols bliken dat Donnie ûnder training fan Rocky hiel wat byleard hat. Nei in drege earste omgong komt er werom om it Conlan dreech te meitsjen, en úteinlik slacht er Conlan sels tsjin it kanvas, de earste kear yn syn karriêre dat dat Conlan oerkommen is. Mar hy bliuwt net lizzen, en oan 'e ein fan it gefjocht wurdt de oerwinning troch in net unanime sjuerybeslissing oan Conlan jûn. Donnie hat lykwols freon en fijân ferrast, en Conlan seit foar de [[mikrofoan]] dat Donnie de takomst fan it licht-swiergewichtboksen is. De film einiget as Donnie Rocky helpt om 'e [[treppen]]s te beklimmen fan it [[Philadelphia Museum of Art]], dêr't de âlde bokser krapoan fjirtich jier lyn de training foar [[Rocky (film út 1976)|syn earste wedstryd tsjin Apollo Creed]] begûn.

==Rolferdieling==
[[File:2018-05-12- Cannes-L'acteur Michael B. Jordan-2721 (42075892224).jpg|right|thumb|150px|[[Michael B. Jordan]].]]
[[File:Sylvester Stallone Cannes 2019.jpg|right|thumb|140px|[[Sylvester Stallone]].]]
[[File:Tessa Thompson by Gage Skidmore 3.jpg|right|thumb|160px|[[Tessa Thompson]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Adonis Johnson Creed
| [[Michael B. Jordan]]
|-
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Bianca
| [[Tessa Thompson]]
|-
| Ricky Conlan
| [[Anthony Bellew]]
|-
| Tommy Holiday
| [[Graham McTavish]]
|-
| Mary Anne Creed
| [[Phylicia Rashad]]
|-
| Tony &quot;Little Duke&quot; Evers
| [[Wood Harris]]
|-
| Pete Sporino
| [[Ritchie Coster]]
|-
| Leo Sporino
| [[Gabriel Rosado]]
|-
| Danny Wheeler
| [[Andre Ward]]
|-
| himsels
| [[Tone Trump]]
|-
| James
| [[Brian Anthony Wilson]]
|-
| himsels
| [[Jacob Duran]]
|-
| himsels
| [[presintator]] [[Liev Schreiber]]
|-
| himsels
| oankundiger [[Michael Buffer]]
|-
| himsels 
| presintator [[Jim Lampley]]
|-
| himsels
| [[kommentator]] [[Tony Kornheiser]]
|-
| himsels
| kommentator [[Michael Wilbon]]
|-
| harsels
| kommentatrise [[Hannah Storm]]
|-
| himsels
| kommentator [[Max Kellerman]]
|-
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]] &lt;small&gt;(inkeld argyfbylden)&lt;/small&gt;
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Creed'' waard [[regissearre]] troch [[Ryan Coogler]] nei in [[senario]] fan himsels en [[Aaron Covington]] dat basearre wie op in idee fan himsels. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene by de film belutsen [[Irwin Winkler]], [[Robert Chartoff]], [[Charles Winkler]], [[William Chartoff]], [[David Winkler]], [[Kevin King-Templeton]] en [[Sylvester Stallone]] foar de [[filmstudio's]] [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[Warner Bros.]], [[New Line Cinema]] en [[Chartoff-Winkler Productions]]. De [[kamerarezjy]] waard dien troch [[Maryse Alberti]], en de [[filmmuzyk]] kaam fan 'e [[Sweden|Sweedske]] [[komponist]] [[Ludwig Göransson]]. Foar ''Creed'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]35 oant 40&amp;nbsp;miljoen. De [[opnamen (film)|opnamen]] setten op [[19&amp;nbsp;jannewaris]] [[2015]] útein yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[Liverpool (Ingelân)|Liverpool]]. Yn [[febrewaris]] gie it filmjen fierder yn [[Philadelphia]]. 

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Creed'' waard fersoarge troch [[Warner Bros.]] De [[premiêre]] fûn plak op [[19&amp;nbsp;novimber]] [[2015]] yn [[Los Angeles]], wêrnei't de film op [[25&amp;nbsp;novimber]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] iepene. It [[soundtrack]]album fan ''Creed'' waard fiif dagen earder, op [[20&amp;nbsp;novimber]], publisearre troch [[Atlantic Records]].

==Untfangst==
''Creed'' waard troch de [[filmkritisy]] tige goed ûntfongen. Herman Dhaliwal fan ''[[A.V. Wire]]'' skreau dat de film &quot;alles wie dat ik wollen hawwe soe dat er wie en mear.&quot; Hy neamde ''Creed'' &quot;[[emosjoneel]], [[grap]]pich, ynnimmend en [[optein]] stimmend,&quot; en hie benammen in protte lof foar [[regisseur]] [[Ryan Coogler]]. Yn it [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' skreau Andrew Barker dat de ''Creed'' him mjitte koe mei syn foargongers út 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-searje]]. Hy fûn dat fral [[haadrolspiler]]s [[Sylvester Stallone]] en [[Michael B. Jordan]] treflike prestaasjes leveren. Op [[IGN]] joech John Lasser ''Creed'' as sifer in 8&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;. Hy neamde de film &quot;in spegel fan it ferhaal fan Rocky,&quot; en fûn ek dat &quot;Cooglers film neat bûten it fêste stramyn [fan 'e searje] docht.&quot;
[[File:Sylvester_Stallone,_Tessa_Thompson,_and_Michael_B._Jordan_promoting_Creed_at_the_Philadelphia_Art_Museum.JPG|right|thumb|250px|[[Haadrolspiler]]s [[Sylvester Stallone]], [[Tessa Thompson]] en [[Michael B. Jordan]] by in [[parsekonferinsje]] oer ''Creed'' yn [[Philadelphia]].]]

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Creed'' in tige heech goedkarringspersintaazje fan 95%, basearre op 284 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, karakterisearre ''Creed'' as: &quot;in ferrassend effektive sânde omgong dy't dizze bokskroniken útwreidet yn ynteressante nije rjochtings mar dochs trou bliuwt oan 'e woartels fan syn foargongers.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Creed'' in goedkarringspersintaazje fan 82%, basearre op 42 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Creed'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]109,8&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $63,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst]] dêrmei út op $173,6&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $35 oant 40&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst]] fan teminsten $133,6&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

===Prizen===
''Creed'' waard nominearre foar de [[MTV Movie Award]] foar film fan it jier, de [[Teen Choice Award]] foar favorite [[dramafilm]] en de [[NAACP Image Award]] foar treflike [[spylfilm]]. [[Regisseur]] [[Ryan Coogler]] waard nominearre foar de [[Empire Award]] foar bêste regisseur en de [[NAACP Image Award]] foar treflike regisseur fan in spylfilm. [[Titelrol]]spiler [[Michael B. Jordan]] waard nominearre foar de [[Empire Award]] foar bêste [[akteur]], de [[MTV Award]] foar bêste manlike akteur, de [[Teen Choice Award]] foar favorite filmakteur yn in dramafilm en de [[NAACP Image Award]] foar treflike akteur yn in spylfilm. 

[[Sylvester Stallone]] wûn mei syn rol fan Rocky Balboa de [[Golden Globe]] en de [[Critics' Choice Award]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur. Yn dyselde [[kategorisearring|kategory]] waard er ek nominearre foar de [[Oscar]] en de [[Satellite Award]]. [[Tessa Thompson]] waard nominearre foar de [[Teen Choice Award]] foar favorite filmaktrise yn in dramafilm en foar de [[NAACP Image Award]] foar treflike byrol fan in aktrise yn in spylfilm. Dy lêste [[priis (ûnderskieding)|priis]] waard wûn troch [[Phylicia Rashad]] foar har rol fan Mary Anne Creed, de [[pleechmem]] fan Adonis.

==Filmsearje==
''Creed'' wie sawol it sânde diel fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-filmsearje]], as in [[spin-off]] fan dy rige. De film folget op ''[[Rocky Balboa (film)|Rocky Balboa]]'' en giet foarôf oan ''[[Creed&amp;nbsp;II]]'', dy't yn [[2018]] útkaam.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://creedthemovie.com/ Offisjele webside fan ''Creed'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt3076658/ Ynformaasje oer ''Creed'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Creed_(film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Creed'' (film)}}
{{Rocky}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Metro-Goldwyn-Mayer]]
[[Kategory:Film fan Warner Bros.]]
[[Kategory:Film fan New Line Cinema]]
[[Kategory:Film fan Ryan Coogler]]
[[Kategory:Film út 2015]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer âlderdom]]
[[Kategory:Film oer in wees]]
[[Kategory:Film oer adopsje]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>ss7u6qs62j6pily8gdte5fxcmexhkgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Creed II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149823</id>
    <revision>
      <id>1238300</id>
      <parentid>1038932</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15095" sha1="kio33s3hwvdk7b3jz6qowq8btoo67nr" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Creed II logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Creed II poster.png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Creed II''
| regisseur                = [[Steven Caple jr.]]
| produsint                = [[Irwin Winkler]]&lt;br&gt;[[Charles Winkler]]&lt;br&gt;[[William Chartoff]]&lt;br&gt;[[David Winkler]]&lt;br&gt;[[Kevin King-Templeton]]&lt;br&gt;[[Sylvester Stallone]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Juel Taylor]]&lt;br&gt;[[Sylvester Stallone]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Kramer Morgenthau]]
| muzyk                    = [[Ludwig Göransson]]
| filmstudio               = [[Metro-Goldwyn-Mayer]]&lt;br&gt;[[New Line Cinema]]&lt;br&gt;[[Chartoff-Winkler Productions]]
| distribúsje              = [[Metro-Goldwyn-Mayer]] &lt;small&gt;([[Feriene Steaten|Fer. St.]])&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Warner Bros.]] &lt;small&gt;(ynternasjonaal)&lt;/small&gt;
| haadrollen               = [[Michael B. Jordan]]&lt;br&gt; [[Tessa Thompson]] &lt;br&gt; [[Sylvester Stallone]]
| voice-over               = 
| byrollen                 =  [[Phylicia Rashad]]&lt;br&gt;[[Dolph Lundgren]]&lt;br&gt; [[Florian Munteanu]]&lt;br&gt; [[Wood Harris]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[14&amp;nbsp;novimber]] [[2018]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]] &lt;small&gt;(ek wat [[Russysk]])&lt;/small&gt;
| spyltiid                 = 130 minuten
| budget                   = $50&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $214,1&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''[[Rocky (filmsearje)|Rocky]]''
| foarich diel             = ''[[Creed (film)|Creed]]''
| folgjend diel            = 
}}
'''''Creed II''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportdramafilm]] út [[2018]] ûnder [[rezjy]] fan [[Steven Caple jr.]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Michael B. Jordan]], [[Tessa Thompson]] en [[Sylvester Stallone]]. De [[film]] is it achtste diel fan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-filmsearje]], en folget as sadanich op ''[[Creed (film)|Creed]]'', út [[2015]]. It [[plot|ferhaal]] giet oer de jonge [[bokser]] Adonis &quot;Donnie&quot; Creed, dy't traind wurdt troch boksfeteraan Rocky Balboa as er in nije tsjinstanner kriget: de [[Ruslân|Rus]] Viktor Drago, waans [[heit]] Ivan yn [[1985]] Donnie syn heit Apollo by in bokswedstryd [[dea]]slein hat. ''Creed&amp;nbsp;II'' krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en wie ek [[kommersje]]el súksesfol yn 'e [[bioskopen]].

==Plot==
Trije jier nei't er it [[bokswedstryd|titelgefjocht]] om it [[boksen|lichtgewichtbokskampioenskip]] ferlern hat fan Ricky Conlan (sjoch: ''[[Creed (film)|Creed]]'') wint de jonge [[negroïde|swarte]] [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bokser]] Adonis &quot;Donnie&quot; Creed it kampioenskip yn 'e swiergewichtklasse fan Danny Wheeler. Nei de wedstryd freget er syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freondinne]] Bianca Taylor, in mei oanboazjende [[dôvens]] oanhelle [[sjongster]], [[houliksoansyk|om mei him te trouwen]]. Bianca wol [[ferhúzje]] nei [[Los Angeles]], dêr't Donnie tichter by syn [[adopsjemem]] Mary Anne wêze kin en sysels tichter by it fjoer fan 'e [[muzyk]]yndustry sit. Donnie wol lykwols net út [[Philadelphia]] wei om't syn trainer, boksfeteraan Rocky Balboa, dêr wennet.

Underwilens is Ivan Drago, in [[Ruslân|Russyske]] eardere bokser dy't yn [[1985]], 33 jier lyn, Donnie syn [[heit]] Apollo Creed by in wedstryd deasloech, syn [[soan]] Viktor oan it trainen. Nei syn nederlaach letter datselde jier tsjin Rocky is Drago yn 'e [[Sovjet-Uny]] yn ûngenede fallen. De [[pommerant]]en fan it lân woene neat mear mei him te krijen hawwe, hy rekke de tagong ta syn heechweardige boksfoarsjennings kwyt en sels syn [[oarehelte|frou]] Ludmilla [[skieding (houlik)|gie by him wei]]. No't Donnie Creed de wrâldswiergewichtkampioen is, sjocht er in kâns om syn âlde gloarje werom te winnen troch Viktor tsjin Donnie fjochtsje te litten. Om dat foarinoar te krijen makket er gebrûk fan 'e tsjinsten fan 'e lûsje Amerikaanske [[bokspromoater]] Buddy Marcelle. Drago siket Rocky op yn Philadelphia, mar dy fynt it min idee. Dêrop spilet Marcelle op Donnie syn gefoel foar [[grutskens]] en syn ferlet om [[wraak]] te nimmen foar de dea fan syn heit oant er mei it gefjocht tsjin Viktor Drago ynstimt. As Rocky wegeret dat beslút te stypjen, set Donnie mei Bianca ôf nei Los Angeles en lit Rocky yn Philadelphia efter.
{{Plotbedjer film}}
Yn Los Angeles sette Donnie en Bianca har nei wenjen yn in [[lúkse]] [[appartemint]] deunby de [[filla]] fan Mary Anne, de [[widdo]] fan Apollo Creed. Dyselde is likemin in foarstanner fan Donnie syn gefjocht mei Viktor Drago, mar se beseft dat se him net op oare gedachten bringe kin. Donnie begjint foar it gefjocht te trainen ûnder begelieding fan Tony &quot;Little Duke&quot; Evers, de soan fan 'e âlde trainer fan syn heit. Krekt as Donnie en Bianca harren nije libben yn Los Angeles op 'e fuotten krije, blykt Bianca [[swierwêzen|swier]] te wêzen. Donnie is [[arrogânsje|arrogant]] en [[selsfoldienens|selsfoldien]]. Hy traint hurd foar de wedstryd, mar is derfan oertsjûge dat er sûnder swierrichheden winne sil. Little Duke besiket him om 'e nocht op syn swakke punten te wizen.

By de wedstryd tsjin Viktor Drago faget Drago de flier oan mei Donnie, dy't earnstich [[ferwûne]] rekket mei twa [[brutsen bonke|brutsen]] [[rib]]ben en in skuorde [[nier]]. Donnie behâldt de titel lykwols om't Viktor [[diskwalifikaasje|diskwalifisearre]] wurdt nei't er Donnie noch in terwinkel ferkeapet as dy al op 'e [[knibbel]]s leit. Nettsjinsteande dat beskôgje de measte [[fan (persoan)|fans]] fan it boksen Viktor Drago neitiid as de swiergewichtkampioen fan 'e wrâld yn alles behalven namme. Hy wurdt tige populêr yn Ruslân, dêr't de doarren nei de macht ynienen wer iepen geane foar syn heit Ivan en himsels. Ek syn [[mem]] Ludmilla, dy't syn heit en him stikke litten hat doe't Ivan Drago de wedstryd tsjin Rocky ferlear, komt ynienen wer opdaagjen, hoewol't se no troud is mei in oare man. Neitiid ferslacht Viktor de iene nei de oare tsjinstanner, mar hy, Ivan en Buddy Marcelle binne út op in revânswedstryd tsjin Donnie Creed om it swiergewichtskampioenskip te bemachtigjen.

Donnie makket ûnderwilens in minne tiid troch, mei't net inkeld syn [[minsklik lichem|lichem]] skansearre rekke is, mar fral ek syn [[ego]]. Hy fielt him almar mear ôfsletten fan 'e wrâld en sels syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Bianca rint skea op. Uteinlik is it syn mem Mary Anne dy't Rocky freget om del te kommen. De âlde bokser reizget mei de [[trein]] nei Los Angeles en wit dêr Donnie ta in [[fermoedsoening]] mei him te bringen. Donnie bepraat him om him wer te trainen foar in twadde gefjocht mei Viktor Drago, mei't er it gefoel hat dat er nea wer in echte kampioen wêze sil as er dyselde net op oertsjûgjende wize ferslacht. Ear't it safier komme kin, [[befalling|skinkt Bianca it libben]] oan in [[dochter]]ke, dat Amara komt te hjitten. Rocky wurdt frege om har [[peetheit]] te wurden. De bange fermoedens fan Donnie en Bianca komme út as Bianca har dôvens [[erflike oandwaning|erflik]] blykt te wêzen en Amara der ek mei oanhelle is.

Om him diskear goed te trainen foar it gefjocht mei Viktor Drago nimme Rocky en Little Duke Donnie mei nei in gammele trainingsfasiliteit yn 'e [[Mohavewoastyn]] fan [[Kalifornje]]. Dêr lizze se har derop ta om him mear [[úthâldingsfermogen]] te jaan en him te learen om deunby syn tsjinstanner te bliuwen en klappen te ynkassearjen om sels by steat te wêzen om ek rekke klappen út te dielen. De revânswedstryd wurdt op oanstean fan 'e Drago's yn [[Moskou]] holden. It gefjocht is diskear lykwichtiger, en Donnie bliuwt omgong nei omgong oerein yn 'e striid tsjin Viktor Drago. Mei't dyselde wend is om bokswedstriden te winnen mei in [[knock-out]], hat er oant no ta nea langer as fjouwer omgongen hoegen te fjochtsjen. As it gefjocht mar oanduorret en Donnie trochset sels nei't er op 'e nij in rib brutsen oprint, rekket Viktor sadwaande [[útputting|útput]]. 

Yn 'e tsiende omgong set Donnie fannijs de oanfal yn en slacht er Viktor twaris del. Dy wol lykwols net lizzen bliuwe en klaut eltse kear wer oerein, ek al hat er de krêft net mear om sels effektyf werom te slaan. Nei't er foar de twadde kear delgien is, ferlitte de Russyske pommeranten en Ludmilla de [[seal (romte)|seal]], mei't se in nije nederlaach tsjin in Amerikaanske bokser oankommen sjogge en dêr neat mei te krijen hawwe wolle. Ivan Drago kriget foar it ferstân dat Viktor gelyk hie, doe't er him earder frege wat er eins mei dy lju wol dy't him jierren lyn falle litten hawwe. Wylst Donnie trochgiet mei op Viktor yn te slaan, beseft Ivan dat syn soan mear foar him betsjut as alle rom en gloarje yn 'e wrâld, dat hy smyt de [[handoek]] yn 'e ring om foar te kommen dat Viktor deaslean wurdt. Donnie wurdt útroppen ta winner en Bianca en Little Duke jouwe har by him yn 'e boksring, mar Rocky lûkt himsels werom mei de wurden &quot;Dit is dyn tiid,&quot; en giet middenmank it [[publyk]] sitten om ta te sjen.
[[File:2018-05-12- Cannes-L'acteur Michael B. Jordan-2721 (42075892224).jpg|right|thumb|160px|[[Michael B. Jordan]].]]
[[File:Tessa Thompson by Gage Skidmore 3.jpg|right|thumb|160px|[[Tessa Thompson]].]]
[[File:Sylvester Stallone Cannes 2019.jpg|right|thumb|150px|[[Sylvester Stallone]].]]

Nei it gefjocht geane Ivan en Viktor Drago nei hûs yn [[Kiëv]], dêr't se neitiid tegearre traine. Rocky reizget nei [[Vancouver]] om foar it earst yn jierren wer kontakt te sykjen mei syn fan him ferfrjemde soan Robert. As er dêr oanskillet, wurdt der iependien troch syn [[pakesizzer]] Logan, dy't er noch nea sjoen hat. Robert nûget him deryn. Donnie en Bianca besykje mei de lytse Amara, dy't no mei [[gehoarapparaat]]sjes tarist is, it [[grêf]] fan Apollo Creed.

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Adonis &quot;Donnie&quot; Creed
| [[Michael B. Jordan]]
|-
| Bianca Taylor
| [[Tessa Thompson]]
|-
| Rocky Balboa
| [[Sylvester Stallone]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Mary Anne Creed
| [[Phylicia Rashad]]
|-
| Ivan Drago
| [[Dolph Lundgren]]
|-
| Viktor Drago
| [[Florian Munteanu]]
|-
| Tony &quot;Little Duke&quot; Evers
| [[Wood Harris]]
|-
| Buddy Marcelle
| [[Russell Hornsby]]
|-
| Danny Wheeler
| [[Andre Ward]]
|-
| Ludmilla Drago
| [[Brigitte Nielsen]]
|-
| Robert Balboa jr.
| [[Milo Ventimiglia]]
|-
| Logan Balboa
| [[Robbie Johns]]
|-
| Apollo Creed
| [[Carl Weathers]] &lt;small&gt;(inkeld op [[argyf]]bylden)&lt;/small&gt;
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Creed&amp;nbsp;II'' is it achtste diel út 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-rige]]. De film waard [[regissearre]] troch [[Steven Caple jr.]], dy't wurke op basis fan in [[senario]] dat skreaun wie troch [[Juel Taylor]] en [[Sylvester Stallone]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene by it projekt belutsen [[Irwin Winkler]], [[Charles Winkler]], [[William Chartoff]], [[David Winkler]], [[Kevin King-Templeton]] en Stallone foar de [[filmstudio's]] [[Metro-Goldwyn-Mayer]], [[New Line Cinema]] en [[Chartoff-Winkler Productions]]. Der wie foar ''Creed&amp;nbsp;II'' in [[budget]] beskikber fan [[$]]50&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Kramer Morgenthau]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch de [[Sweden|Sweedske]] [[komponist]] [[Ludwig Göransson]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] setten yn [[maart]] [[2018]] útein en duorren oant en mei [[7&amp;nbsp;juny]] fan dat jier. Der waard filme yn û.m. [[Philadelphia]], [[Los Angeles]] en [[Nij-Meksiko]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Creed&amp;nbsp;II'' waard yn 'e [[Feriene Steaten]] fersoarge troch [[Metro-Goldwyn-Mayer]] yn in [[joint venture]] mei [[Annapurna Pictures]], en om utens troch [[Warner Bros.]] De film gie op [[14&amp;nbsp;novimber]] [[2018]] yn [[premiêre]] yn it [[Lincoln Center for the Performing Arts|Lincoln Center]] yn [[New York (stêd)|New York]], wêrnei't er op [[21&amp;nbsp;novimber]] yn 'e Amerikaanske [[bioskopen]] iepene. It byhearrende [[soundtrack]]album waard op [[16&amp;nbsp;novimber]] útbrocht troch [[platemaatskippij]] [[Sony Classical Records]]. 

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Creed&amp;nbsp;II'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Sa omskreau [[Owen Gleiberman]] fan ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' de film as &quot;opwinend en effektyf&quot;, dêr't er oan tafoege dat ''Creed&amp;nbsp;II'' makke wie mei &quot;tawijing en feardichheid&quot;. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Creed&amp;nbsp;II'' in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 292 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;It fêsthâlden fan [de film] oan 'e fêste formule fan 'e [[mediafranchise|franchise]] liedt ta in [[ferfolchfilm]] sûnder folle echte ferrassings, mar de tiidleaze [[generaasje]]tematyk huft der noch altyd goed yn.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Creed&amp;nbsp;II'' in goedkarringspersintaazje fan 66%, basearre op 45 resinsjes.

==Resultaat==
''Creed&amp;nbsp;II'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]115,7&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $98,4&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $214,1&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $50&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $164,1&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. Yn 'e Amerikaanske bioskopen ûnderfûn ''Creed&amp;nbsp;II'' [[konkurrinsje]] fan û.m. de [[animaasjefilm]] ''[[Ralph Breaks the Internet]]'' en de [[krystfilm]] ''[[Four Christmases]]''. 

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt6343314/ Ynformaasje oer ''Creed II'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Creed_II ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{Rocky}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Metro-Goldwyn-Mayer]]
[[Kategory:Film fan Warner Bros.]]
[[Kategory:Film fan New Line Cinema]]
[[Kategory:Film út 2018]]
[[Kategory:Film oer boksen]]
[[Kategory:Film oer âlderdom]]
[[Kategory:Film oer swierwêzen]]
[[Kategory:Film oer dôvens]]
[[Kategory:Film oer wraak]]
[[Kategory:Film oer heiten en soannen]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>kio33s3hwvdk7b3jz6qowq8btoo67nr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Karate Kid (film út 1984)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152518</id>
    <revision>
      <id>1238308</id>
      <parentid>1121579</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21068" sha1="7bixxv7a7eylitqj1g4neflgrv7ft50" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = TheKarateKidLogo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Karate kid.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Karate Kid''
| regisseur                = [[John G. Avildsen]]
| produsint                = [[Jerry Weintraub]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Robert Mark Kamen]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[James Crabe]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[Delphi II Productions]]&lt;br&gt;[[Jerry Weintraub Productions]]
| distribúsje              = [[Columbia Pictures]]
| haadrollen               = [[Ralph Macchio]]&lt;br&gt; [[Pat Morita]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Elisabeth Shue]]&lt;br&gt; [[William Zabka]]&lt;br&gt; [[Randee Heller]]&lt;br&gt; [[Martin Kove]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[22&amp;nbsp;juny]] [[1984]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportfilm|sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 127 minuten
| budget                   = $8&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $100&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;(Noard-Amearika)&lt;/small&gt;
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''[[The Karate Kid (filmsearje)|The Karate Kid]]''
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = ''[[The Karate Kid Part II]]''
}}
'''''The Karate Kid''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportfilm|sportdrama]] út [[1984]] ûnder [[rezjy]] fan [[John G. Avildsen]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Ralph Macchio]] en [[Pat Morita]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Karatejonge&quot;. It [[plot|ferhaal]] giet oer de [[teenager]] Daniel LaRusso, dy't nei de oare kant fan it lân [[ferhúzjen|ferhuzet]], dêr't er Ali Mills moetet, in [[famke]] mei wa't er [[ferkearing]] kriget. In eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|feint]] fan harres, Johnny Lawrence, nimt dêr lykwols oanstjit oan en hy en syn [[freonskip|maten]] begjinne in kampanje tsjin Daniel dy't fan [[narjen]] al rillegau oanboazet ta [[mishanneling]]. De [[konsjerzje]] fan it [[appartemintekompleks]] dêr't Daniel wennet, menear Miyagi, leart him [[karate]], om himsels te ferdigenjen en sadat er it tsjin Johnny opnimme kin yn in [[sport]]toernoai. ''The Karate Kid'' krige rûnom lof taswaaid troch de [[filmkritisy]] en wie yn 'e [[bioskopen]] ek in grut [[kommersje]]el súkses. It waard it begjin fan in [[mediafranchise]] mei [[The Karate Kid (franchise)|deselde namme]]; in [[ferfolchfilm]], ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;II]]'', ferskynde yn [[1986]]. [[Pat Morita]], dy't de rol fan menear Miyagi spile, waard foar syn rol yn ''The Karate Kid'' nominearre foar in [[Oscar]]. De film wie ferantwurdlik foar it popularisearjen fan 'e sport karate yn 'e Feriene Steaten. 

==Plot==
De santjinjierrige Daniel LaRusso [[ferhúzjen|ferhuzet]] mei syn [[mem]] Lucille foar har [[wurk]] fan [[Newark (Nij-Jersey)|Newark]], yn [[Nij-Jersey]], in [[foarstêd]] fan [[New York (stêd)|New York]] oan 'e eastkust fan 'e [[Feriene Steaten]], nei [[Los Angeles]], yn [[Kalifornje]], oan 'e westkust fan it lân. Se komme dêr te wenjen yn in [[appartemint]] yn in [[flatgebou]] yn 'e wat [[ferpaupering|ferpaupere]] [[wyk]] [[Reseda (Los Angeles)|Reseda]]. De [[konsjerzje]] fan it appartemintekompleks is in wat eksintrike, mar tagelyk ek [[sympaty|sympatike]] [[ymmigrant]] út [[Okinawa (eilân)|Okinawa]], yn 'e [[Rjûkjû-eilannen]] fan súdlik [[Japan]], dy't menear Miyagi hjit.

By in besyk mei in pear oare [[jonge]]s út it appartemintekompleks oan it [[strân]] komt Daniel yn 'e kunde mei de [[skientme|tsjeppe]] [[blond]]e Ali Mills, dy't út in [[rykdom|begoedige]] [[húshâlding]] yn 'e [[rykdom|rike]] wyk [[Encino (Los Angeles)|Encino]] komt. Har [[arrogânsje|arrogante]] eardere [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|feint]] Johnny Lawrence, dy't in [[bân (fjochtsport)|swarte bân]] yn [[karate]] hat en de stjer fan 'e Cobra Kai-[[dojo]] is, beskôget Ali lykwols noch altyd as sines, en nimt oanstjit oan Daniel syn belangstelling foar har. It liedt dy jûns ta [[slaanderij]], wêrby't Johnny karate brûkt en Daniel in [[mishanneling|wan bruien]] jout.

Op 'e [[middelbere skoalle]] dêr't Daniel de oare deis foar it earst hinne giet, blike sawol Ali as Johnny ek [[learling]] te wêzen. Ali is lid fan it [[cheerleader]]steam. Fan it begjin ôf oan sette Johnny en syn [[freonskip|maten]] fan 'e Cobra Kai-dojo útein mei in kampanje om Daniel te [[narjen]], wêrby't se û.m. foarkomme dat er lid wurde kin fan it [[fuotbal]]alvetal fan 'e skoalle, wat er graach wol. Daniel besiket harren de romte te jaan en hâldt op mei it aktyf opsykjen fan Ali, mar sy leit har dêr net by del en begjint dan hìm op te sykjen. 

It narjen begjint al rillegau oan te boazjen ta klearebare [[mishanneling]], wêrby't Daniel bygelyks troch de [[bromfyts|brommer]]ridende karateka's fan syn [[fyts]] riden en by in [[heuvel]]skeante del smiten wurdt. Mei [[Halloween]] hellet Daniel in [[prank]] út, wêrby't Johnny wietspuite wurdt mei in [[túnslang]]. Dêr betellet er lykwols in hege priis foar as Johnny-en-dy him efterfolgje nei hûs en fuortby syn appartemintekompleks te pakken krije, wêrnei't se him slane en skoppe oant er it [[bewustwêzen]] ferliest. Daniel wurdt rêden troch menear Miyagi, dy't koarte metten makket mei de jonges en him nei hûs ta bringt en fersoarget. 
{{Plotbedjer film}}
Neitiid freget Daniel menear Miyagi om him te trainen yn karate. Miyagi wegeret dat, mar stimt der wol yn ta om 'e oare deis mei te gean nei de Cobra Kai-dojo om it konflikt tusken Daniel en Johnny-en-dy út 'e wrâld te helpen. Dêre moetsje se de eigner fan 'e dojo, John Kreese, in âld-[[kommando]] dy't yn 'e [[Fjetnamoarloch]] tsjinne hat en dy't syn learlingen bybringt dat se folslein [[ûnmeilydsum]] wêze moatte. It is dúdlik wêr't Johnny syn kyk op karate wei hat. Kreese wol der neat fan witte om syn learlingen te berongjen, dat Miyagi stelt foar om Daniel dielnimme te litten oan it oankommende All-Valley Karatekampioenskip, dêr't er it ûnder behearske omstannichheden opnimme kin tsjin Johnny en de oare Cobra Kai-learlingen. Dêr heakket er oan ta dat it narjen dan ophâlde moat oant it toernoai, dat oer twa [[moanne (tiid)|moannen]] plakfine sil. Kreese stimt dêrmei yn, mar warskôget Miyagi dat, mocht Daniel net opdaagjen komme foar it kampioenskip, it lestich fallen net inkeld ta him beheind bliuwe sil, mar dat ek Miyagi sels dermei te meitsjen krije sil.

Om him klear te stomen foar it [[kompetysje|toernoai om it kampioenskip]] fan 'e [[San Fernandodelling]] stimt Miyagi der dochs noch mei yn om Daniel karate te learen. De training fan 'e jonge begjint mei dagen fan putsjes by Miyagi om 'e hûs hinne, lykas it [[waskjen]] fan syn kolleksje klassike [[auto's]], it [[skuorjen]] fan 'e [[steger (konstruksje boppe wetter)|steger]] fan syn [[koi]]fiver en it [[fervjen]] fan syn [[hûs]] en it [[skud]] om syn [[hiem]] hinne. Daniel rekket almar mear [[frustraasje|frustrearre]] oer wat er sjocht as Miyagi syn misbrûk fan syn sitewaasje om der sels better fan te wurden. As syn [[lulkens]] op 't langelêst ta in útbarsting komt, demonstrearret Miyagi lykwols dat al dy putsjes tsjinne hawwe om Daniel de ôfwarbewegings fan karate by te bringen troch it opbouwen fan [[spierûnthâld]]. Neitiid wol Daniel oanfallende bewegings leare, mar Miyagi stiet derop dat er earst leart om syn lichemsbalâns te behâlden. Dêrta lit er him mank de [[weach|weagen]] yn 'e [[see]] stean, op 'e [[stjûne]] fan in [[roeiboat]]sje en úteinlik op ien [[foet]] op in [[peal]]. Pas as er wissigens fan lykwicht leard hat, begjint Miyagi him te trainen yn it útfieren fan slaan en skoppen. 

Underwilens set Daniel syn relaasje mei Ali fuort, al karre har rike [[âlden]] har omgong mei de yn harren eagen [[earmoede|earmoedige]] Daniel ôf en sette har ûnder druk om it by te lizzen mei Johnny. Op in [[feest]] foar de ''[[high society]]'' fan Los Angeles yn in [[restaurant]] wurdt Ali op dy wize min ofte mear twongen mei Johnny te [[dûns]]jen. Daniel, dy't har dêr ôfhelje soe en fia de [[koken]] nei binnen ta glûpt is, sjocht harren tegearre op 'e [[dûnsflier]]. As Johnny him ek yn 'e gaten kriget, [[tút|tutet]] er Ali hurd op 'e [[mûle]], wêrnei't Daniel útnaaie sil, by in [[ober]] oprint en ûnder it iten komt te sitten, ta grutte [[hilariteit]] fan alle oanwêzigen útsein Ali. Daniel flechtet yn totale [[fernedering]] fuort en sjocht sa net dat Ali Johnny in fikse terwinkel ferkeapet.

Dyselde [[jûn]]s giet Daniel by Miyagi oan, dy't [[dronken]] blykt te wêzen. Ut syn ynkoherinte geëamel en de oantinkens dy't yn it hûs útspraat lizze, begrypt Daniel lang om let dat it Miyagi syn [[troudei]] is. Wylst hy yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] yn [[Jeropa]] mei it [[Amerikaanske 442e Ynfanteryrezjimint]] tsjin 'e [[nazy]]s focht, wêrby't er in [[Medal of Honor]] wûn foar syn [[moed]], siet syn frou [[finzen]] yn [[Manzanar]], in [[ynternearring fan de Japanske Amerikanen|ynternearingskamp]] foar [[etnysk]]e [[Japanner]]s yn 'e Feriene Steaten. De Japanners waarden dêr min behannele, en doe't Miyagi syn frou [[befalling|befalle]] moast, kaam der gjin [[dokter]] om te helpen. Fan gefolgen rekken sawol syn frou as syn nijberne [[soan]] [[dea]] troch komplikaasjes by de [[berte]]. Daniel bringt de smoardronken âldman op [[bêd]] en stoppet him yn foar't er nei hûs giet.

Foar syn achttjinde [[jierdei]] jout Miyagi Daniel in [[karate-gi|karatepak]] mei in [[jaske]] dat noch troch syn frou silger beborduerre is. Ek lit er him in auto út syn kolleksje kieze. Hy fiteret Daniel oan om it goed te meitsjen mei Ali, mei wa't er net mear praat hat sûnt it ynsidint yn it restaurant. Daniel siket Ali op, dy't [[lulkens|gremitich]] is om't er har blykber mar sa'n bytsje fertroude dat er fuort tocht dat sy efter syn rêch om mei Johnny omsloech. Hy [[ûntskuldiging|ûntskuldiget]] him dêrfoar en se [[fermoedsoening|meitsje it wer goed]] en krije no wier [[ferkearing]].

Op it toernoai, dêr't er bystien wurdt troch menear Miyagi en Ali, besauwe freon en fijân harren deroer dat Daniel de [[finale|heale finales]] wit te berikken. Yn 'e oare heale finale wit Johnny maklik te winnen fan syn tsjinstanner. Daniel moat it opnimme tsjin Bobby Brown, in oare learling fan 'e Cobra Kai-dojo. Kreese jout Bobby opdracht om Daniel út te skeakeljen troch him mei opsetsin te [[blessuere|blessearjen]] mei in ûnreglemintêre skop op 'e [[knibbel]]. Bobby, dy't beseft dat er dêrtroch sels [[diskwalifikaasje|diskwalifisearre]] wurde sil, docht mei tsjinnichheid wat him opdroegen is. Daniel rekket dêrtroch sa [[ferwûne]] dat er nei de [[klaaikeamer]]s ta droegen wurde moat, dêr't de oan it toernoai ferbûne [[dokter]]s fêststelle dat de blessuere sa slim is dat er him mei eare út it toernoai weromlûke mei. Dat sil lykwols ta gefolch hawwe dat Johnny it kampioenskip wint om't der dan gjin finale is. Daniel is der lykwols fan oertsjûge dat Johnny-en-dy him derûnder krigen hawwe sille as er no opjout, dat hy bepraat Miyagi om in [[pine]]-ûnderdrukkingstechnyk ta te passen sadat er trochgean kin.

De wedstryd tsjin Johnny is in striid fan gelikensen, wêrby't net ien fan beide karateka's troch de ferdigening fan 'e tsjinstanner hinne wit te brekken. As Daniel troch in klap tsjin 'e [[holle]] in [[bloednoas]] oprint, wurdt de partij troch de [[skiedrjochter]] eefkes stillein om fersoarging ta te stean. Kreese jout Johnny dan opdracht om in wraam op 'e ferwûne skonk fan Daniel te dwaan, eat dat folslein tsjin 'e [[etyk]] fan 'e sport yngiet. Johnny akseptearret dat befel mei sichtbere tsjinsin en fiert it út as de wedstryd fierder giet. Dêrby rint Daniel noch mear skea oan 'e knibbel op, sadat er net mear op dy skonk stean kin. Hy nimt dan in posysje oan dy't &quot;de Kraanfûgel&quot; hjit, en besiket in technyk dy't er Miyagi op it strân útfieren sjoen hat, troch rjocht omheech te springen en Johnny mei syn goede skonk yn it gesicht te skoppen as dy in útfal nei him docht. Dêrmei skoart Daniel in punt wêrmei't er de finale en dus ek it toernoai wint. Neitiid wurdt er [[lokwinskjen|lokwinske]] troch Johnny, dy't [[respekt]] foar him krigen hat, foar't er op 'e skouders hyst wurdt fan in [[entûsjaste]] kliber folk.
[[File:Ralph Macchio 2018.jpg|right|thumb|160px|[[Ralph Macchio]] ([[2018]]).]]
[[File:Pat Morita.jpg|right|thumb|120px|[[Pat Morita]] ([[2002]]).]]
[[File:LisaShueJI1.jpg|right|thumb|160px|[[Elisabeth Shue]] ([[2007]]).]]

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Daniel LaRusso
| [[Ralph Macchio]]
|-
| menear Miyagi
| [[Pat Morita|Noriyuki &quot;Pat&quot; Morita]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Ali Mills
| [[Elisabeth Shue]]
|-
| Johnny Lawrence
| [[William Zabka]]
|-
| Lucille LaRusso
| [[Randee Heller]]
|-
| John Kreese
| [[Martin Kove]]
|-
| Dutch
| [[Chad McQueen]]
|-
| Bobby Brown
| [[Ron Thomas]]
|-
| Tommy
| [[Rob Garrison]]
|-
| Jimmy
| [[Tony O'Dell]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Preproduksje===
''The Karate Kid'' waard [[regissearre]] troch [[John G. Avildsen]] nei in [[senario]] fan [[Robert Mark Kamen]]. Dat gie eins wat efterstfoarst: [[filmstudio]] [[Columbia Pictures]] hie in [[kontrakt]] sletten mei Avildsen en frege dêrnei Kamen om in skript te skriuwen dat liek op Avildsen syn eardere tige súksesfolle [[sportdramafilm]] ''[[Rocky (film út 1976)|Rocky]]'' ([[1976]]). Kamen beloek [[ynspiraasje (keunst)|ynspiraasje]] út syn eigen [[libben]] yn it senario en hie sadwaande sterke mienings oer hokker [[akteur]]s yn 'e film spylje moasten. Dêrfandinne dat er bot [[lobby (belangebehertiging)|lobbyde]] foar [[Pat Morita]] yn 'e rol fan menear Miyagi. As [[filmprodusint|produsint]] wie [[Jerry Weintraub]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Delphi II Productions]] en [[Jerry Weintraub Productions]]. Foar ''The Karate Kid'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]8&amp;nbsp;miljoen. De produksje fan ''The Karate Kid'' sette fuortendaliks útein nei't Kamen syn skript ynlevere hie. De [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Bill Conti]]

===Casting===
De [[casting]] fan 'e rollen yn ''The Karate Kid'' fûn plak fan [[april]] oant [[juny]] [[1983]]. Foar de [[titelrol]] fan Daniel LaRusso waard in grut tal jonge akteurs yn omtinken nommen, ûnder wa guon dy't letter wrâldferneamd wurde soene, lykas [[Nicolas Cage]], [[Tom Cruise]], [[Robert Downey jr.]], [[Emilio Estevez]], [[Sean Penn]] en [[Charlie Sheen]]. De kar foel op [[Ralph Macchio]] fanwegen syn aktearprestaasje as Johnny Cade yn ''[[The Outsiders (film)|The Outsiders]]'' ([[1983]]). 

Columbia woe oarspronklik [[Toshiro Mifune]] yn 'e rol fan menear Miyagi hawwe, dy't bekend wie fan [[Japan]]ske films as ''[[Rashomon]]'' ([[1950]]) en ''[[Seven Samurai]]'' ([[1954]]), mar dyselde bliek gjin wurd [[Ingelsk]] te sprekken. Pat Morita die [[audysje]] foar de rol, mar waard ôfwiisd omreden fan syn bekendheid as [[komyk]] en as fertolker fan 'e rol fan Arnold yn 'e [[komeedzjesearje]] ''[[Happy Days]]''. Nei't er syn [[burd]] stean litten hie en it [[aksint (útspraak)|aksint]] fan in [[omke]] fan him neibearde, waard er úteinlik dochs oannommen. 

[[William Zabka]] dy't yn 'e rol fan Johnny Lawrence cast waard, wie in [[wrakseljen|wrakselder]] sûnder [[ûnderfining]] op it mêd fan [[aktearjen]]. [[Demi Moore]] waard yn omtinken nommen foar de rol fan Ali Mills, mar úteinlik waard dy rol taparte oan [[Elisabeth Shue]], foar in diel om't se bekend wurden wie yn in [[reklamespotsje]] foar de [[fastfoodrestaurant]]keatling [[Burger King]]. Foar sawol Zabka as Shue foarme ''The Karate Kid'' it [[debút|filmdebút]].

===Opnamen===
De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[James Crabe]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] setten op [[31&amp;nbsp;oktober]] [[1983]] útein en duorren oant en mei [[16&amp;nbsp;desimber]] fan dat jier. ''The Karate Kid'' waard frijwol hielendal filme yn [[Los Angeles]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Karate Kid'' waard fersoarge troch [[Columbia Pictures]]. De film gie op [[22&amp;nbsp;juny]] [[1984]] yn [[premiêre]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde op yn [[1984]] by [[platemaatskippij]] [[Casablanca Records]]. 

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Karate Kid'' rûnom lof taswaaid yn 'e [[resinsje]]s. Yn 't bysûnder waarden de [[aksjefilm|aksjesênes]], it [[senario]], it [[aktearjen]] en de [[filmmuzyk]] priizge. [[Roger Ebert]], fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'', parte de film 4 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]] ta en omskreau him as &quot;in opwinend, ynnimlik, hertferwaarmjend ferhaal mei ien fan 'e ynteressantste freonskippen fan lange tiid.&quot; Ek [[Janet Maslin]] fan ''[[The New York Times]]'', dy't ornaris [[krityk|kritysk]] wie oer films mei mear aksje as [[karakterûntwikkeling]], joech ''The Karate Kid'' in positive resinsje.

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hat ''The Karate Kid'' in heech goedkarringspersintaazje fan 88%, basearre op 43 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[De film] is troch en troch foarsisber en folslein in produkt fan syn tiid, mar dochs waarm, oprjocht en dreech om te wjerstean, wat fierhinne feroarsake wurdt troch de maklike gemy tusken [[Pat Morita|Morita]] en [[Ralph Macchio|Macchio]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Karate Kid'' in goedkarringspersintaazje fan 60%, basearre op 15 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''The Karate Kid'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]100&amp;nbsp;miljoen op. Hoewol't net bekend is wat de wrâldwide [[opbringst (jild)|opbringst]] wie, komt de [[winst (ûndernimming)|winst]] allinne dêrmei al, ôfset tsjin it [[budget]] fan $8&amp;nbsp;miljoen, op $92&amp;nbsp;miljoen út. Dêr moatte de [[marketing]]kosten noch wol ôf, mar dochs wie ''The Karate Kid'' in grut [[kommersje]]el súkses. It wie feitliks de op fjouwer nei meast opbringende film fan [[1984]], nei ''[[Beverly Hills Cop (film)|Beverly Hills Cop]]'', ''[[Ghostbusters (film út 1984)|Ghostbusters]]'', ''[[Indiana Jones and the Temple of Doom]]'' en ''[[Gremlins (film)|Gremlins]]''.

===Prizen===
''The Karate Kid'' waard yn [[1985]] nominearre foar in [[Oscar]] yn 'e [[kategory]] bêste [[byrol]] fan in [[akteur]] ([[Pat Morita]]), en teffens foar in [[Golden Globe]] yn deselde kategory (ek Pat Morita). Fierders waard de film nominearre foar trije [[Young Artist Award]]s, wêrûnder dy foar bêste byrol fan in jonge akteur yn in film ([[William Zabka]]). ''The Karate Kid'' wûn de Young Artist Awards foar bêste [[famyljefilm]] en bêste byrol fan in jonge aktrise yn in film ([[Elisabeth Shue]]).

==Ynfloed==
''The Karate Kid'' wie ferantwurdlik foar it popularisearjen fan 'e [[sport]] [[karate]] yn 'e [[Feriene Steaten]]. De film stie mei syn súkses oan 'e widze fan in [[mediafranchise]], dy't ek ''[[The Karate Kid (franchise)|The Karate Kid]]'' hjit.

[[William Zabka]] spile in [[karikatuer]] fan himsels as Johnny Lawrence yn 'e [[fideoklip]] fan it [[liet|nûmer]] ''Sweep the Leg'' fan [[No More Kings]]. [[Ralph Macchio]] en Zabka spilen yn [[2013]] harsels yn ''The Bro Mitzvah'', in [[ôflevering]] fan 'e [[komeedzjesearje]] ''[[How I Met Your Mother]]'', wêryn't de dwerse Barney Stinson op syn [[frijfeintefeest]] folhâldt dat Zabka as Johnny Lawrence de wiere [[protagonist]] fan ''The Karate Kid'' wie.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0087538/ Ynformaasje oer ''The Karate Kid'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Karate_Kid ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Karate Kid'' (film út 1984)}}
{{The Karate Kid}}

{{DEFAULTSORT:Karate Kid (film út 1984), The}}
[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske jeugdfilm]]
[[Kategory:Amerikaanske highschoolfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan John G. Avildsen]]
[[Kategory:Film út 1984]]
[[Kategory:Film oer karate]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer narjen]]
[[Kategory:Film oer in ferhuzing]]
[[Kategory:Film oer in kompetysje]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>7bixxv7a7eylitqj1g4neflgrv7ft50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Karate Kid Part II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152729</id>
    <revision>
      <id>1238309</id>
      <parentid>1128980</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18441" sha1="rcmwm45ljcwp2e6t3o09p693i99folt" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Karate Kid Part II logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Karate kid part II.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Karate Kid Part II''
| regisseur                = [[John G. Avildsen]]
| produsint                = [[Jerry Weintraub]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Robert Mark Kamen]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[James Crabe]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[Delphi V Productions]]
| distribúsje              = [[Columbia Pictures]]
| haadrollen               = [[Ralph Macchio]]&lt;br&gt; [[Pat Morita]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Tamlyn Tomita]]&lt;br&gt; [[Yuji Okumoto]]&lt;br&gt; [[Nobu McCarthy]]&lt;br&gt; [[Danny Kamekona]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[20&amp;nbsp;juny]] [[1986]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdramafilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 113 minuten
| budget                   = $13&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $115,1&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;(Noard-Amearika)&lt;/small&gt;
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''[[The Karate Kid (franchise)|The Karate Kid]]''
| foarich diel             = ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]''
| folgjend diel            = ''[[The Karate Kid Part III]]''
}}
'''''The Karate Kid Part II''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportdramafilm|sportdrama]] oer [[karate]] út [[1986]], ûnder [[rezjy]] fan [[John G. Avildsen]]. De [[haadrol]]len waarden fertolke troch [[Ralph Macchio]] en [[Pat Morita]]. It is it twadde diel fan 'e [[The Karate Kid (franchise)|''Karate Kid''-filmsearje]] en as sadanich it [[ferfolch]] op 'e súksesfolle [[film]] ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'', út [[1984]]. It [[plot|ferhaal]] folget Daniel LaRusso as er syn [[karate]]learaar, menear Miyagi, beselskippet op in [[reis]] nei it [[Japan]]ske [[eilân]] [[Okinawa (eilân)|Okinawa]], yn 'e [[Rjûkjû-eilannen]], dêr't Miyagi syn [[heit]] op syn [[ferstjerren|stjerbêd]] leit. Ferskate aspekten út syn [[ferline]] dy't Miyagi 45 [[jier]] earder efter him litten tocht te hawwen, komme him en syn [[learling]] dêr oer it mad. ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' krige fan 'e [[filmkritisy]] mingde [[resinsje]]s, mar wie yn 'e [[bioskopen]] in [[kommersje]]el súkses. In trêde film yn deselde rige, ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;III]]'', kaam út yn [[1989]].

==Plot==
Fuort nei de oerwinning fan 'e jonge Daniel LaRusso yn it All-Valley Karate-[[kompetysje|toernoai]] fan [[1984]] yn [[Los Angeles]] ûntstekt op it [[parkearterrein]] John Kreese, de [[learaar|learmaster]] fan Johnny Lawrence, dy't troch Daniel yn 'e [[finale]] ferslein is, yn grutte [[grime]]. Hy komt Johnny [[mishanneling|fysyk tenei]], mar menear Miyagi, Daniel syn learmaster, grypt yn weeft mei Kreese ôf sûnder him oan te reitsjen. As de man troch eigen tadwaan warleas rekke is, driget Miyagi him [[dea]] te slaan, mar ynstee knypt er him even yn 'e [[noas]] en lit him dan fierder yn syn eigen sop gearsiede. Johnny en syn [[freonskip|maten]] ferlitte Kreese syn Cobra Kai-[[dojo]] no't se foar it ferstân krigen hawwe hoe'n aaklike keardel oft er eins is.

In healjier letter makket Daniel syn [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|faam]] Ali Mills de [[ferkearing]] mei him út, wylst syn [[mem]] foar de [[simmer]] nei [[Fresno (Kalifornje)|Fresno]] moat foar har [[wurk]]. Daniel hat gjin oare kar as om mei, dêr't er alhiel gjin sin oan hat, mar menear Miyagi beävensearret dat er ynstee by him [[útfanhûzje]] kin. Dat plan rint lykwols op 'e non as Miyagi koarte tiid letter in [[brief]] út [[Japan]] kriget mei it boadskip dat syn [[heit]] tige yn 'e [[sykte|minnichte]] rekke is. Miyagi beslút dat der neat oars op sit as om werom te kearen nei Tomi, it [[doarp]]ke op it [[eilân]] [[Okinawa (eilân)|Okinawa]] yn 'e [[Rjûkjû-eilannen]] dêr't er wei komt. Daniel freget oft er mei mei, en Miyagi stimt dêrmei yn.

Sûnt syn [[ymmigraasje]] nei de [[Feriene Steaten]] hat Miyagi nea werom west yn syn heitelân. Hy leit út dat er [[smoarfereale]] wie op in [[famke]] dat Yukie hiet. Dyselde soe lykwols troch har [[famylje (besibskip)|famylje]] [[Uthylkjen|úthylke]] wurde oan in oare [[jongeman]], de [[rykdom|rike]] Sato. Wat de kwestje noch dreger makke, wie dat Sato de bêste [[freonskip|freon]] fan Miyagi wie, dy't tagelyk mei him fan Miyagi syn heit [[karate]] leard hie. Doe't Miyagi oankundige dat er tsjin alle [[tradysje]]s yn dochs mei Yukie [[trouwe]] soe, dage Sato him út ta in [[duël|gefjocht oant de dea]], om't er dêrmei syn [[ear (achting)|ear]] besmodzge hie. Om net mei syn bêste freon hoegen te fjochtsjen, ferliet Miyagi doe halje-trawalje it eilân, wêrnei't er úteinlik yn Amearika bedarre. Hy fertelt Daniel dat Sato noch altyd [[wrok]]ket oer de foarfallen fan 45 jier earder, mei't op Okinawa oantaasting fan jins ear net ferjierret.
{{Plotbedjer film}}
As se op Okinawa oankomme, wurde Daniel en Miyagi op 'e [[lofthaven]] yn 'e [[haadstêd]] [[Naha]] ôfhelle troch Chozen Toguchi, by wa't se sûnder euvelmoed yn 'e [[auto]] stappe. Hy blykt lykwols in [[omkesizzer]] fan Sato te wêzen, en bringt harren net nei Tomi ta, mar nei Sato, dy't nei al dy jierren noch altyd [[haat]] tsjin Miyagi koesteret en him útdaget ta it langferwachte gefjocht. Miyagi wegeret dêroan mei te wurkjen. Nei't se úteinlik mei in [[taksy]] Tomi berikt hawwe, dat no op it gebiet fan 'e grutste Amerikaanske [[legerbasis|militêre basis]] yn 'e [[Stille Oseaan]] leit, wurde Daniel en Miyago dêr ferwolkomme troch Miyagi syn âlde flam Yukie en har [[muoikesizzer]] Kumiko, dy't tegearre de âlde heit fan Miyagi fersoargje.

It docht bliken dat it houlik tusken Yukie en Sato nea trochgien is mei't Yukie Sato ôfstegere hat út [[leafde]] foar Miyagi. Hja is al dy jierren allinne bleaun en hat út [[respekt]] foar Miyagi syn swijen nea kontakt mei him opnommen. Syn swijen wie lykwols basearre op 'e ûnderstelling dat Yukie mei Sato troud wie. Underwilens is Sato in rike [[yndustrieel]] wurden, waans [[supertrawler]]s de [[see]] [[oerbefisking|leechfiske]] hawwe, sadat de oare ynwenners fan Tomi ta [[earmoede]] ferfallen binne. Hja binne no twongen om in bestean as lytse [[bou (lânbou)|bouboerkes]] te lieden, wêrby't de [[ikker]]s dêr't se op plantsje, [[hier (jild)|hierd]] wurde fan Sato, dy't alle grûn yn it hiele doarp yn besit hat.

Miyagi jout him by syn heit, dy't slim [[sykte|siik]] is en, sa is dúdlik, net wer better wurde sil. Underwilens komt Daniel better yn 'e kunde mei Kumiko, dy't fan syn eigen [[leeftyd|jierren]] is. Hja liedt him rûn op it eilân. Miyagi lit him it geheim fan 'e karate fan syn famylje sjen, in ''[[den-den daiko]]'' of &quot;hânholden tromme&quot;, dy't de trommetechnyk fan karate yllustrearret, in foarm fan blokkearjen en ferdigenjen dy't Daniel daliks begjint te oefenjen. As de heit fan Miyagi lang om let komt te [[ferstjerren]], nei in lêste fergese besykjen op syn [[ferstjerren|stjerbêd]] om syn soan en Sato mei-inoar te [[fermoedsoening|fermoedsoenjen]], jout Sato Miyagi trije [[dagen]] om te [[rou]]jen, út respekt foar syn âlde learmaster. 

Nei't Daniel by ûngelok de [[korrupsje]] fan Chozen by it opkeapjen fan 'e [[lânbougewaaks]]en fan 'e doarpelingen oan it ljocht bringt, beskuldiget Chozen him derfan dat er syn ear besmodzge hat, en begjint er him [[narjen|lestich te fallen]]. By in besyk oan Naha mei Kumiko rint Daniel Chozen en syn trewanten tsjin it liif, dy't him twinge om mei te dwaan oan in [[weddenskip]] wêrby't Daniel mei de bleate [[hân]] troch seis [[iis]]lagen hinne slaan moat. As dat Daniel slagget, en Chozen [[$]]600 ophoastje moat, boazet it lestich fallen noch fierder oan. De [[jûn]]s dat de trije dagen ôfrinne dy't Sato oan Miyagi tasein hie, komme Chozen-en-dy del en begjinne it [[hûs]] en de [[tún]] te [[fandalisme|fandalisearjen]] fan wat nei it ferstjerren fan syn heit no Miyagi syn besit is. As Miyagi arrivearret, makket er fluch regaad troch de jongemannen sûnder muoite in wan bruien te jaan oant se útnaaie. Hy en Daniel beslute om 'e oare deis gau-gau werom te kearen nei Los Angeles, foar't de sitewaasje noch fierder út 'e hân rinne kin.

De oare [[moarn (deidiel)|moarns]] ferskynt Sato lykwols yn it doarp mei in [[bulldozer]], en driget it hiele doarp, dat ommers fan him hierd wurdt, mei de grûn lyk te meitsjen as Miyagi fêsthâldt oan syn wegering om mei him te fjochtsjen. Dêrmei hat er lang om let wat fûn dêr't Miyagi net by wei rinne kin, dat dyselde stimt einlings yn mei it gefjocht. Hy stelt dêrby lykwols as betingst dat Sato it eigendom fan it doarp foargoed oerdrage moat oan 'e doarpsbewenners, sadat Tomi bestean bliuwe sil al hoe't de útkomst fan it gefjocht ek wêze mei. Sato wol dêr earst neat fan witte, mar stimt dermei yn as Miyagi him yn 't sin bringt dat soks ommers in &quot;lytse priis&quot; is om te beteljen foar syn ear.

De deis fan it gefjocht komt der lykwols in [[tyfoan]] oer Okinawa. Daniel, Miyagi, Kumiko en Yukie sykje mei de oare doarpelingen beskûl yn in heal ûndergrûnske [[bunker]] dy't noch datearret út 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], mar Sato rekket beknypt ûnder de brokstikken as de dojo fan syn famylje troch de [[stoarm]] platsmiten wurdt. Miyagi en Daniel komme fanwegen om him te rêden en skuorre him los. Neitiid docht bliken dat it jonge [[famke]] dat de alaarmbel let hat, fêst kommen is te sitten yn 'e [[klokketoer]]. Daniel giet deropta om har te rêden en Sato oarderet Chozen om him te helpen. Chozen wegeret lykwols om't er net nei bûten doar, wêrnei't Sato, nettsjinsteande syn [[ferwûning]]s, der sels wer út giet om Daniel by te stean. Neitiid [[ûnterving|ûntervet]] er Chozen foar syn [[leffens]], dy't dan [[breinroer]] fan [[razernij]] de stoarm yn draaft.

Nei de stoarm keart Sato mei syn bulldozers werom yn Tomi, mar diskear om te helpen by de weropbou fan it doarp. Hoewol't it gefjocht nea plakfûn hat, draacht er it eigendom fan it doarp oer oan 'e bewenners, en ek fermoedsoenet er him mei Miyagi. Daniel en Kumiko, dy't ûnderwilens [[ferkearing]] krigen hawwe, freegje Sato oft it oankommende [[Bonfestival|O-bonfestival]] ek yn 'e [[ruïne]]s fan it [[kastiel]] holden wurde kin (dat ek eigendom fan Sato is), no't it doarp yn pún leit. Sato stim dêrmei yn op betingst dat Daniel ek oan 'e fiering meidwaan sil.

Op it [[feest]] fiert Kumiko in [[seremoniële]] [[dûns]] út, mar har [[optreden]] wurdt brút ûnderbrutsen as in [[wraak]]suchtige Chozen har yn [[gizeling (misdriuw)|gizeling]] nimt en sa in gefjocht oant de dea mei Daniel ôftwingt. Nei in yntins karategefjocht wurdt Chozen Daniel hast oermânsk, oant Daniel de nije trommetechnyk tapast dy't er oan it learen is en sa dochs noch mei him ôfweeft. As er de fersleine Chozen freget oft dy libje of stjerre wol, kiest Chozen foar de dea, mar de karateslach dy't Daniel op syn [[hals]] docht, is mar sabeare. Ynstee knypt er Chozen yn 'e noas en lit him fierders oan syn lot oer, krekt sa't Miyagi earder mei Kreese die. Daniel [[oankrûpen|omearmet]] Kumiko wylst Miyagi, Sato, Yukie en de oare doarpelingen goedkarrend tasjogge.

==Rolferdieling==
[[File:Ralph Macchio 2018.jpg|right|thumb|160px|[[Ralph Macchio]] ([[2018]]).]]
[[File:Pat Morita.jpg|right|thumb|120px|[[Pat Morita]] ([[2002]]).]] 
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;450px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Daniel LaRusso
| [[Ralph Macchio]]
|-
| menear Miyagi
| [[Pat Morita|Noriyuki &quot;Pat&quot; Morita]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;450px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Kumiko
| [[Tamlyn Tomita]]
|-
| Chozen Toguchi
| [[Yuji Okumoto]]
|-
| Yukie
| [[Nobu McCarthy]]
|-
| Sato
| [[Danny Kamekona]]
|-
| Toshio
| [[Joey Miyashima]]
|-
| Taro
| [[Marc Hayashi]]
|-
| John Kreese
| [[Martin Kove]]
|-
| Johnny Lawrence
| [[William Zabka]]
|-
| Jimmy
| [[Tony O'Dell]]
|-
| Bobby
| [[Ron Thomas (akteur)|Ron Thomas]]
|-
| Tommy
| [[Rob Garrison]]
|-
| [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[soldaat]] by iisbrekweddenskip
| [[Clarence Gilyard]]
|-
| [[jonge]] dy't Daniel en Kumiko útnûget foar [[dûns]]feest
| [[B.D. Wong]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
De tariedings foar de produksje fan ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' setten fuortendaliks útein nei't yn [[1984]] bliken die hoe'n grut súkses de foargeande film ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'' wie. Nei't de úteinlike ferzje fan it [[senario]] troch [[senarioskriuwer]] [[Robert Mark Kamen]] ynlevere wie, fûn de [[casting]] foar ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' plak fan [[maaie]] oant [[july]] [[1985]]. De film waard, krekt as syn foargonger, [[regissearre]] troch [[John G. Avildsen]]. As [[filmprodusint|produsint]] wie [[Jerry Weintraub]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[Delphi V Productions]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]13&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[James Crabe]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Bill Conti]].

De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' setten op [[23&amp;nbsp;septimber]] [[1985]] útein en duorren oant en mei [[20&amp;nbsp;desimber]] [[1985]]. De iepenings[[sêne]]s fan 'e film slute naadleas oan op 'e ein fan ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'', en wiene eins oarspronklik as ein fan dy film bedoeld, oant regisseur Avildsen dêrfan ôfseach. Se waarden lykwols pas opnommen nei't de produksje fan 'e [[ferfolchfilm]] úteinset wie. 

It begjin fan 'e film waard, lykas syn foargonger, opnommen yn [[Los Angeles]]. De sênes op [[Okinawa (eilân)|Okinawa]], dy't it meastepart fan 'e film beslane, waarden lykwols filme op it noardeastlike part fan it [[Hawaï]]aanske eilân [[Oahu]], op grûn dy't privee-eigendom wie. De eigner, in [[pinsjonearre]] [[dokter]], stie de filmproduksje op syn gerjochtichheid ta. Dêrta waarden sân autentike Okinawaanske [[wente]]n neiboud en mear as trije ''[[acre (oerflaktemjitte)|acres]]'' [[lânbougewaaks]]en oanplante. Ek waarden fyftich Hawaïanen fan [[Rjûkjûanen|Okinawaansk]] [[etnysk]] [[komôf]] as [[figurant]]en ynset.

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' waard fersoarge troch [[Columbia Pictures]]. De film gie op [[20&amp;nbsp;juny]] [[1986]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. It byhearrende [[soundtrack]]album waard yn [[1986]] tagelyk mei de film útbrocht en wie it lêste [[album (muzyk)|album]] dat ferskynde by [[platemaatskippij]] [[United Artists Records]]. It befette it [[liet]] ''[[The Glory of Love]]'' fan [[Peter Cetera]], dat in nûmer&amp;nbsp;1-[[hit (muzyk)|hit]] waard yn 'e Feriene Steaten fan ferskate oare lannen. 

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' mingde [[resinsje]]s. Der wie lof foar de nije [[setting]], it reälistysk neibearde [[Okinawa (eilân)|Okinawa]], en fral ek foar de [[aktearprestaasje]] fan [[Pat Morita]] as menear Miyagi, mar der kaam [[krityk]] op beskate eleminten fan 'e [[plot]], de 'boardkartonnene' [[antagonist]]en en inkele as ûnreälistysk beskôge [[aksjefilm|aksjesênes]]. De foaroansteande [[resinsint]] [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' rikkemandearre de film oan, mar syn [[freonskip|freon]] en [[kollega]] [[Gene Siskel]] fan 'e ''[[Chicago Tribune]]'' die dat net.

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' in ûndergemiddeld goedkarringspersintaazje fan 45%, basearre op 31 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Lykas ûntelbere [[ferfolchfilm]]s besiket [dizze film] it ferhaal noch grutter en spannender te meitsjen sûnder al te fier fan 'e formule [fan 'e orizjinele film] ôf te dwalen&amp;nbsp;– en kriget dêrtroch te lijen ûnder de wet fan 'e ferminderjende mearopbringsten.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' in goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 9 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]115,1&amp;nbsp;miljoen op. Hoewol't net dúdlik is wat de [[opbringst (jild)|opbringst]] wrâldwiid bedroech, behelle de film dêrmei, ôfset tsjin it [[budget]] fan $13&amp;nbsp;miljoen, al in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $102,1&amp;nbsp;miljoen. Hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte, wie ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' sadwaande in grut [[kommersje]]el súkses en ien fan 'e meast opbringende films fan [[1986]].

===Prizen===
''The Karate Kid Part&amp;nbsp;II'' waard yn [[1987]] nominearre foar de [[Oscar]] yn 'e [[kategory]] bêste orizjinele [[liet]] foar ''[[Glory of Love]]'' fan [[Peter Cetera]]. [[Komponist]] [[Bill Conti]] wûn foar syn [[filmmuzyk]] in [[ASCAP Award]].

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0091326/ Ynformaasje oer ''The Karate Kid Part II'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Karate_Kid_Part_II ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{The Karate Kid}}

{{DEFAULTSORT:Karate Kid Part II, The}}
[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske jeugdfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan John G. Avildsen]]
[[Kategory:Film út 1986]]
[[Kategory:Film oer karate]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer narjen]]
[[Kategory:Film oer kultuerferskillen]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film mei in Japansk tema]]</text>
      <sha1>rcmwm45ljcwp2e6t3o09p693i99folt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Karate Kid Part III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152762</id>
    <revision>
      <id>1238310</id>
      <parentid>1050586</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21322" sha1="79pt6l8tby4b723qv2vb9butg4nyupm" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Karate Kid Part III logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Karate kid part III.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Karate Kid Part III''
| regisseur                = [[John G. Avildsen]]
| produsint                = [[Jerry Weintraub]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Robert Mark Kamen]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Steve Yaconelli]]
| muzyk                    = [[Bill Conti]]
| filmstudio               = [[Columbia Pictures]]
| distribúsje              = [[Columbia Pictures]]
| haadrollen               = [[Ralph Macchio]]&lt;br&gt; [[Pat Morita]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Thomas Ian Griffith]]&lt;br&gt; [[Robyn Lively]]&lt;br&gt; [[Sean Kanan]]&lt;br&gt; [[Martin Kove]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[30&amp;nbsp;juny]] [[1989]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 111 minuten
| budget                   = $12,5&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $38,9&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''[[The Karate Kid (filmsearje)|The Karate Kid]]''
| foarich diel             = ''[[The Karate Kid Part II]]''
| folgjend diel            = ''[[The Next Karate Kid]]''
}}
'''''The Karate Kid Part III''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[sportdramafilm|sportdrama]] oer [[karate]] út [[1989]] ûnder [[rezjy]] fan [[John G. Avildsen]]. De [[haadrol]]len waarden fertolke troch [[Ralph Macchio]] en [[Pat Morita]]. It is it trêde diel fan 'e [[The Karate Kid (franchise)|''Karate Kid''-filmsearje]] en as sadanich it [[ferfolch]] op 'e súksesfolle [[film]] ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;II]]'', út [[1986]]. It [[plot|ferhaal]] folget Daniel LaRusso en syn [[karate]]learaar, menear Miyagi, as se it doelwyt wurde fan in [[wraak]]aksje fan harren fijân John Kreese en dy syn âlde striidmakker, de [[miljonêr]] Terry Silver. ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien negative [[resinsje]]s omreden fan it op 'e nij oereidzjen fan eleminten dy't yn 'e foargeande beide [[film]]s al oan 'e oarder kommen wiene. Yn 'e [[bioskopen]] wie ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' mar in beheind [[kommersje]]el súkses. Nettsjinsteande dat waard der in fjirde film yn deselde rige makke, ''[[The Next Karate Kid]]'', dy't útkaam yn [[1994]].

==Opdracht==
''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' is [[opdracht (earbewiis)|opdroegen]] oan [[James Crabe]], dy't as [[kameraregisseur]] behelle wie yn 'e produksje fan sawol ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'' ([[1984]]) as ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;II]]'' ([[1986]]). Dyselde kaam op [[2&amp;nbsp;maaie]] [[1989]] mei 57 jier te [[ferstjerren]] oan [[AIDS]].

==Plot==
Nei de oerwinning fan Daniel LaRusso yn it All-Valley Karate-toernoai fan [[1984]] (sjoch: ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'') falt John Kreese, de eigner fan 'e ferliezende Cobra Kai-[[dojo]], op it [[parkearterrein]] syn eigen [[learling]]en oan. Menear Miyagi, Daniel syn learaar, grypt yn, weeft sûnder swierrichheden mei him ôf en set him op [[fernedering|fernederjende]] wize teplak (sjoch: ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;II]]''). Neitiid litte Kreese syn learlingen, dy't no in priuwke fan syn wiere aard krigen hawwe, him yn 'e steek. In goed healjier letter moat Kreese syn dojo slute om't er gjin learlingen mear hat en it [[jild|finansjeel]] net mear bolwurkje kin. 

Hy nimt kontakt op mei syn [[freonskip|maat]] Terry Silver, mei wa't er yn 'e [[Fjetnamoarloch]] yn deselde ienheid tsjinne hat, om him te fertellen dat er it [[gebou]] fan 'e dojo, dat eigendom is fan Silver, net mear nedich hat. Silver, in súkselsfol [[sakeman]] dy't [[miljonêr]] wurden is troch it dumpen fan [[radio-aktive strieling|radio-aktyf]] [[ôffal]], wol dêr lykwols neat fan witte. Hy stjoert Kreese op [[fakânsje]] nei [[Tahity]] om te bekommen fan al syn soargen, en seit ta dat er in hiele keatling fan dojo's opsette sil foar Kreese. Ek [[ûnthjit]] Silver dat er Kreese helpe sil om [[wraak]] te nimmen op Daniel en Miyagi.

Wylst Kreese troch Silver by de [[Ynternasjonale Lofthaven fan Los Angeles]] ôfset wurdt en nei binnen giet, komme Daniel en menear Miyagi krekt út it gebou nei't se weromkeard binne út [[Okinawa]] (sjoch: ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;II]]''). Se ûntdekke dat it [[appartemintekompleks]] dêr't Daniel mei syn [[mem]] Lucille wennet en dêr't Miyagi as [[konsjerzje]] [[wurk]]et, folslein [[renovaasje|renovearre]] wurdt. Dat betsjut dat Daniel syn wente en Miyagi syn [[baan (wurk)|baan]] kwyt is. Mei't Miyagi al syn eigen jild bestege hat om op Okinawa in nij [[hûs]] sette te litten foar syn âlde flam Yukie, komt dat wol hiel min út. Underwilens is Lucille LaRusso weromkeard nei [[Nij-Jersey]], dêr't de LaRusso's oarspronklik wei komme, om foar har [[sykte|sike]] [[omke]] Louie te soargjen. Daniel lûkt foarearst yn by Miyagi. 
{{Plotbedjer film}}
It is de bedoeling dat Daniel nei de [[universiteit]] giet en foar syn [[stúdzje]] betellet mei it [[jild]] dat er op Okinawa by in [[weddenskip]] wûn hat (sjoch: ''[[The Karate Kid Part&amp;nbsp;II]]''). Hy beslút it lykwols ynstee te brûken om Miyagi syn dream te [[finansiering|finansieren]] om in [[winkel]] yn [[bonsai]]beamkes te iepenjen. By wize fan [[tankberens|tank]] makket Miyagi him ta folweardich partner yn 'e [[ûndernimming]]. Daniel besiket in [[pottebakkerij]] lyk foar harren nije [[winkel]] oer om [[blompot]]ten te keapjen foar de beamkes. Dêr moetet er Jessica Andrews, in [[famke]] fan syn eigen jierren dat inkele [[moanne (tiid)|moannen]] yn [[Los Angeles]] foar har [[muoike]] wurket foar't se weromgiet nei [[Columbus (Ohio)]]. Daniel hat daliks in eachje op har en freget har mei út op in [[ôfspraakje]], mar sy fertelt him dat se thús in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|feint]] hat, dat se prate ôf om inkeld [[freonskip|freonen]] te wurden.

Underwilens [[hier (jild)|hiert]] Silver in Mike Barnes yn, in jonge [[karate]]ka dy't bekend stiet om syn [[ûnmeilydsumens]]. Dy moat Daniel útdaagje foar syn kampioenstitel yn 'e folgjende edysje fan it All-Valley Karate-toernoai. Daniel kriget fan 'e organisaasje fan dy [[kompetysje]] in [[brief]] wêryn't útlein wurdt dat de [[regeljouwing|regels]] feroare binne: de regearjend kampioen is fan no ôf oan wis fan in plak yn 'e [[finale]], dat hy hoecht fan 't jier mar oan ien [[wedstryd]] mei te dwaan. Miyagi hat lykwols tige [[tradysje|tradisjonele]] tinkbylden oer karate en beskôget it net as [[sport]], mar inkeld as in manear om jin te ferdigenjen. Hy ornearret dat der gjin reden foar Daniel is om oan it toernoai mei te dwaan, mei't er dêr neat fan wearde te ferdigenjen hat. Daniel is it dêr net mei iens, mar Miyagi wegeret him foar it toernoai te trainen, en úteinlik leit Daniel him dêr by del. De [[jûn]]s dat er Miyagi dat fertelt, is krekt de jûns dat Silver yn 'e wente fan Miyagi [[ynbraak|ynbrutsen]] hat om [[ynformaasje]] oer syn tsjinstanners te sammeljen, en hy harket it [[petear]] ôf.

Neitiid stjoert Silver Mike en syn oare beide jonge trewanten Snake en Dennis efter Daniel oan om him [[narjen|lestich te fallen]] en him troch [[yntimidaasje]] op oare gedachten te bringen. Dat mislearret lykwols. Underwilens kringt Silver sels op tûke wize it [[libben]] fan Daniel en Miyagi binnen troch him foar te dwaan as de [[sympaty|sympatike]] karatelearaar fan John Kreese, dy't oerkommen is út [[Súd-Koreä]] nei't Kreese [[ferstoarn]] is oan in [[hertoanfal]]. Hy [[ûntskuldiging|ûntskuldiget]] him foar it [[hâlden en dragen]] fan syn eardere learling en seit dat er besykje wol it goed te meitsjen troch de Cobra Kai-dojo nij libben yn te blazen mei in bettere foarm fan karate as Kreese ûnderwiisde. 

Jûns komme Mike-en-dy Daniel en Jessica oer it mad yn 'e bonsaiwinkel. Diskear bliuwt it net by yntimidaasje, mar rint de konfrontaasje út op [[mishanneling]] en [[fandalisme]]. As Miyagi op it toaniel ferskynt, makket dy gau regaad, en de trije jonges kieze it hazzepaad. By thúskomst, nei't se Jessica thúsbrocht hawwe, ûntdekke Daniel en Miyagi lykwols dat harren hiele foarrie bonsaibeamkes [[dieverij|stellen]] is. Op it plak dêr't dy stiene, hinget no inkeld in oanmeldingsformulier foar it karatetoernoai. Daniel is alhiel [[breinroer]], mar Miyagi bliuwt der kalm ûnder, wat by Daniel foar noch mear [[argewaasje]] soarget. Hy giet nei de [[plysje]] om [[oanjefte]] te dwaan. 

De oare deis sette Daniel en Jessica, dy't [[ûnderfining]] mei [[abseilen]] hat, nei in [[klif]] by de [[kust]] fan 'e [[Stille Oseaan]], dêr't Miyagi healwei de boaiem mear as fjirtich jier lyn, nei't er foar it earst yn [[Kalifornje]] oankommen wie, in kostbere wylde bonsai út Okinawa plante hat. Daniel hat it him yn 'e holle helle dat er it beamke útgrave moat om it te [[ferkeap]]jen, om't dat de iennichste manear is om oan jild te kommen dêr't harren stellen foarrie bonsaibeamkes mei ferfongen wurde kin. Mei help fan Jessica wit er it beamke te berikken, mar hy lit it kneppelje, sadat se hielendal nei de boaiem fan it klif delgean moatte om it op te heljen. Mike, Snake en Dennis binne harren temûk folge, en as Daniel en Jessica ûnderoan it klif steane, lûke dy de abseiltouwen yn. Daniel en Jessica kinne gjin kant út en de [[floed]] komt op, dat se hawwe net folle tiid. Under dy twang stimt Daniel der einlings mei yn om it oanmeldingsformulier foar it toernoai te ûndertekenjen. Neitiid litte Mike-en-dy harren omheech, mar as se ienris boppe-oan it klif binne, ûntfytmannet Snake Daniel it kostbere bonsaibeamke, dat wol mear as [[$]]10.000 wurdich is. Mike pakt it kwetsbere plantsje oer en brekt midstwa. 

As Daniel neitiid yn alle steaten thúskomt mei it tegnjirde beamke, docht bliken dat Miyagi in nije foarrie bonsaibeamkes oanskaft hat mei it jild fan 'e ferkeap fan syn [[pick-uptruck]]. De âldman wikkelet it brutsen beamke yn [[plakbân|tape]] en seit dat er it oerlibje sil as de [[woartel (plant)|woartels]] sterk binne. Daniel fertelt Miyagi dat er him ynskreaun hat foar it karatetoernoai, en Miyagi nimt dat nijs foar kennisjouwing oan, mar wegeret noch hieltyd om him te trainen. Neitiid beävensearret Silver lykwols in 'tafallige' moeting mei Daniel, wêrby't hy oanbiedt Daniel te trainen foar it toernoai. Yn 'e Cobra Kai-dojo bringt er Daniel in rige brute, gewelddiedige oanfalstechniken by. Hy lit de karateformen fan Miyagi ôfrinne en set Daniel ûnder druk om in [[hout]]en oefenpop stikken te slaan en te skoppen, wêrby't de jonge ferskate [[ferwûning]]s oprint.

Miyagi, dy't net gek is, wit dat Daniel in oare karatelearaar fûn hat, en dat it hielendal mis driget te gean. Daniel syn [[frustraasje]] mei Miyagi syn [[duldsumens|duldsum]] ûndergean fan harren tsjinrampen is lykwols sa grut dat it him fan Miyagi ferfrjemdet. As Daniel en Jessica op in jûn in [[nachtklub]] besykje om te [[dûns]]jen, wurdt troch Silver, dy't harren folge is, in willekeurige keardel [[omkeaping|omkocht]] om [[slaanderij]] mei Daniel út te lokjen. Daniel ferliest syn [[selsbehearsking]] en brûkt in karatetechnyk om 'e [[noas]] fan 'e man te brekken. As er dêrtoch ûnder oarmans [[bloed]] komt te sitten, kriget er einlings en te'n lêsten foar it ferstân dat er hielendal paadbjuster rekke is. Neitiid ûntskuldiget er him foar Jessica oer en besiket er it goed te meitsjen mei Miyagi. Hy fertelt wa't syn nije karatelearaar is en set noch dyselde jûns ôf nei de Cobra Kai-dojo om 'e bannen mei Silver te ferbrekken. 

Silver, dy't beseft dat syn spultsje út is, makket dan ta [[ôfgriis]] fan Daniel bekend wa't er wier is. Ek blykt er net allinne te wêzen, mar beselskippe te wurden fan Mike Barnes en de fan fakânsje weromkearde John Kreese. De mannen wegerje Daniel gean te litten, en as er úteinlik dochs ûntsnapt, stjoert Silver Mike efter him oan om him werom te heljen. It docht lykwols bliken dat Miyagi, dy't it spul net rjocht stie, Daniel folge is. Ynstee fan Daniel komt hysels de dojo yn, dêr't er Mike en Kreese sûnder muoite bûten gejocht stelt en dan Silver in leske leart. As dyselde oerwûn is, driget er lykwols in hiele keatling fan Cobra Kai-dojo's op te setten dêr't syn ûnmeilydsume, oanfallende foarm fan karate ûnderwiisd wurde sil, sadat dat de dominante foarm fan 'e sport yn 'e Feriene Steaten wurde sil. Neitiid jout Miyagi einlings belies en seit er ta dat er Daniel traine sil foar it toernoai, om't der no wat is dat it ferdigenjen wurdich is: karate sels.

It wylde bonsaibeamke is ûnderwilens wer oaninoar groeid, en de oare deis sette Miyagi en Daniel it wer werom op syn âlde plak op it klif. Dêrnei begjinne se oan 'e training fan 'e tradisjonele, ferdigenjende foarm fan karate fan Miyagi. Op it toernoai berikt Mike mei gemak de finale, wêryn't er tsjin Daniel útkomt. Silver en Kreese oarderje him om Daniel safolle mooglik [[pine]] lije te litten, troch de hiele omgong lang de skoare op 0-0 te hâlden. Dat docht Mike troch hieltyd in punt te skoaren mei in korrekte karatetechnyk en dan in ûnreglemintêre skop of slach út te dielen, dêr't er dat punt wer troch kwytrekket. As der nei de fêststelde tiid fan 'e omgong gjin winner is, giet de partij oer yn [[sudden death (sport)|sudden death]], wêrby't it earstfolgjende punt de oerwinner bepaalt. Foar't de fêststelde tiid om is, komt Mike Daniel al sa op 't sear dat dy [[eangst|bang]] fan him wurdt. 

As de tiid om is, wol Daniel de striid opjaan, mar Miyagi praat op him yn en seit tsjin him dat syn bêste karate krekt as [[moed]] noch yn him sit. As de sudden death-omgong begjint, set Daniel útein mei de tradisjonele karate-oefening fan Miyagi, wat Mike yn betizing efterlit. As dyselde úteinlik nei foarren stoarmet om it oerwinnende punt te beheljen, hellet Daniel him ûnder fuotten en dielt ien inkele klap út wêrmei't er it toernoai wint en syn kampioenstitel prolongearret. It [[publyk]] begjint dêrnei de útdielde [[T-shirt]]s fan 'e Cobra Kai-dojo werom te smiten nei Silver, dy't [[lulk|nidich]] as in spin fuortskonket, wylst Daniel Miyagi [[oankrûpen|yn 'e earms falt]].
 
==Rolferdieling==
[[File:Ralph Macchio 2018.jpg|right|thumb|160px|[[Ralph Macchio]] ([[2018]]).]]
[[File:Pat Morita.jpg|right|thumb|120px|[[Pat Morita]] ([[2002]]).]] 
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Daniel LaRusso
| [[Ralph Macchio]]
|-
| menear Miyagi
| [[Pat Morita|Noriyuki &quot;Pat&quot; Morita]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Terry Silver
| [[Thomas Ian Griffith]]
|-
| Jessica Andrews
| [[Robyn Lively]]
|-
| Mike Barnes
| [[Sean Kanan]]
|-
| John Kreese
| [[Martin Kove]]
|-
| Snake
| [[Jonathan Avildsen]]
|-
| Dennis
| [[Christopher Paul Ford]]
|-
| Lucille LaRusso
| [[Randee Heller]]
|-
| [[skiedsrjochter]]
| [[Pat E. Johnson]]
|-
| kommentator
| [[Rick Hurst]]
|-
| frou Milo
| [[Frances Bay]]
|-
| [[omke]] Louie
| [[Joseph V. Perry]]
|-
| Miloš
| [[Jan Třiska]]
|-
| himsels
| [[Glenn Medeiros]]
|-
| Rudy
| [[Gabriel Jarret]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' waard [[regissearre]] troch [[John G. Avildsen]] nei in [[senario]] fan [[Robert Mark Kamen]]. Avildsen sei letter dat er fan 'e trêde [[The Karate Kid (filmsearje)|''Karate Kid''-film]] earst eins in [[prequel]] fan 'e besteande beide films meitsje wollen hie. Ek doe't al lang en breed besletten wie om dat net te dwaan, moast it senario, sa't Kamen dat oarspronklik skreaun hie, noch flink oanpast wurde. It [[personaazje]] fan John Kreese hie eins in folle wichtiger rol spylje sillen, mar dat koe net trochgean om't [[akteur]] [[Martin Kove]] tagelyk de film ''[[Hard Time on Planet Earth]]'' opnaam, sadat er mar in bytsje tiid oer hie foar ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III''. Sadwaande waard doe it personaazje fan Terry Silver yn 'e film skreaun. 

In oar punt dat swierrichheden opsmiet, wie it feit dat [[Ralph Macchio]] ûnderwilens 27 [[jier]] wie (hoewol't er noch altyd de achttjinjierrige Daniel LaRusso spile), wylst [[Robyn Lively]], dy't [[cast]] waard yn 'e rol fan Jessica Andrews, echt noch mar 17&amp;nbsp;jier wie. Dat [[leeftyd]]sferskil waard as sa problematysk beskôge, dat de [[romantyk (leafde)|romantyske]] [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken harren personaazjes út it senario skreaun waard en ferfongen waard troch inkeld [[freonskip]].

As [[filmprodusint|produsint]] wie [[Jerry Weintraub]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[Columbia Pictures]]. Foar ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]12,5&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Steve Yaconelli]], dy't dy put oernaam fan 'e [[sykte|sike]] [[James Crabe]], wylst de [[filmmuzyk]] fersoarge waard troch [[Bill Conti]], mei wa't Avildsen yn it [[ferline]] al gauris gearwurke hie, û.m. oan 'e [[Rocky (filmsearje)|''Rocky''-films]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] fûnen plak yn [[Los Angeles]] en omkriten. 

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' waard fersoarge troch [[Columbia Pictures]]. De film iepene op [[30&amp;nbsp;juny]] [[1989]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' oer it algemien negative [[resinsje]]s. [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'', dy't lof hie foar de earste beide [[The Karate Kid (filmsearje)|''Karate Kid''-films]], mocht net oer dizze trêde edysje. Syn [[kollega]] [[Gene Siskel]] fan 'e ''[[Chicago Tribune]]'' rikkemandearre dizze nije film likemin oan, hoewol't er dêrby oantekene dat it [[aktearjen]] fan [[Thomas Ian Griffith]] as de wichtichste [[antagonist]] hast genôch wie om 'e film te rêden. Yn [[2008]], by it útkommen fan in nije [[dvd]]-ferzje fan 'e film, skreau Scott Weinberg fan 'e [[webside]] ''JoBlo'' dat ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' it diel fan 'e searje wie &quot;dêr't de tsjillen los reitsje&quot;.

In protte resinsinten hekelen it nochris oereidzjen fan eleminten dy't yn 'e foargeande beide films al rom oan 'e oarder kommen wiene, lykas de tarieding op en dielname oan in karatetoernoai en in [[romantyk (leafde)|romantyske]] sydferhaalline dy't yn 'e nije film ek nochris op neat útrûn. Ek it brekme oan [[karakterûntwikkeling]] by haadpersoan Daniel LaRusso loek [[krityk]]. Sa skreau [[Caryn James]] fan ''[[The New York Times]]'': &quot;Hy is likernôch in jier âlder yn filmtiid, mar is gjin dei ferstanniger wurden.&quot; Yn [[2015]] joech [[regisseur]] [[John G. Avildsen]] sels ta dat ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' &quot;in earmoedige imitaasje fan 'e earste [film]&quot; en &quot;in freeslike film&quot; wie.

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' in leech goedkarringspersintaazje fan 15%, basearre op 33 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[[Ynspiraasje (keunst)|Ynspiraasje]] is op 'e bon yn dizze trêde ''Karate Kid''-film, dy't yn grutte halen de [[plot]] fan syn foargongers recyclet, mar dêr in ferrassend soad [[geweld]] oan tafoeget en teffens aktearprestaasjes dy't jin derta bringe soene om it [[dekôr]] op te fretten.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' in goedkarringspersintaazje fan 36%, basearre op 12 resinsjes.

==Resultaat==
''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' brocht yn 'e [[bioskopen]] wrâldwiid [[$]]38,9&amp;nbsp;miljoen op.  As men dy [[opbringst (jild)|opbringst]] ôfset tsjin it [[budget]] fan $12,5&amp;nbsp;miljoen, betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $26,4&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. Dêrmei wie ''The Karate Kid Part&amp;nbsp;III'' in beheind [[kommersje]]el súkses.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0097647/ Ynformaasje oer ''The Karate Kid Part III'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Karate_Kid_Part_III ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}
{{The Karate Kid}}

{{DEFAULTSORT:Karate Kid Part III, The}}
[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske jeugdfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan John G. Avildsen]]
[[Kategory:Film út 1989]]
[[Kategory:Film oer karate]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer narjen]]
[[Kategory:Film oer wraak]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]</text>
      <sha1>79pt6l8tby4b723qv2vb9butg4nyupm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Karate Kid (film út 2010)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155097</id>
    <revision>
      <id>1238311</id>
      <parentid>1128982</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21109" sha1="7408ps0zsjgc4fg2ccbnndhqjvtxi30" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Karate Kid 2010 film logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Karate kid ver2.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Karate Kid''
| regisseur                = [[Harald Zwart]]
| produsint                = [[Jerry Weintraub]]&lt;br&gt;[[Will Smith]]&lt;br&gt;[[Jada Pinkett Smith]]&lt;br&gt;[[James Lassiter]]&lt;br&gt;[[Ken Stovitz]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Christopher Murphey]]
| basearre op              = [[The Karate Kid (film út 1984)|''The Karate Kid'' (film út 1984)]]
| kamerarezjy              = [[Roger Pratt (kameraregisseur)|Roger Pratt]]
| muzyk                    = [[James Horner]]
| filmstudio               = [[Columbia Pictures]]&lt;br&gt;[[Overbrook Entertainment]]&lt;br&gt;[[Jerry Weintraub|Jerry Weintraub Productions]]&lt;br&gt;[[China Film Group Corporation]]
| distribúsje              = [[Sony Pictures Releasing]] &lt;small&gt;(ynternasj.)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[EDKO]] &lt;small&gt;([[Sina]] en [[Hongkong]])&lt;/small&gt;
| haadrollen               = [[Jaden Smith]]&lt;br&gt; [[Jackie Chan]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Han Wenwen]]&lt;br&gt; [[Wang Zhenwei]]&lt;br&gt; [[Taraji P. Henson]]&lt;br&gt; [[Yu Ronguang]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|border|20px]] [[Sina]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Hong Kong.svg|border|20px]] [[Hongkong]]
| premiêre                 = [[11&amp;nbsp;juny]] [[2010]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportfilm|sportdrama]]
| taal                     = meast [[Ingelsk]], ek [[Mandarynsk]]
| spyltiid                 = 140 minuten
| budget                   = $40&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $358,7&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''The Karated Kid''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Sina|Sineesk]]-[[Hongkong]]sk [[sportfilm|sportdrama]] út [[2010]] ûnder [[rezjy]] fan [[Harald Zwart]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Jaden Smith]] en [[Jackie Chan]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Karatejonge&quot;, hoewol't de [[film]] eins net oer [[karate]] giet, mar oer [[kung fu]]. De eins dus mispleatste titel wurdt ferklearre út it feit dat it om in [[remake]] giet fan 'e klassike sportdramafilm ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'', út [[1984]]. It [[plot|ferhaal]] folget de jonge Dre Parker, dy't mei syn [[mem]] Sherry nei [[Sina]] [[emigraasje|emigrearret]], dêr't er yn konflikt rekket mei in stikmannich Sineeske [[leeftyd]]sgenoaten dy't him [[narjen|narje]] en kung fu brûke om him te [[mishanneljen]]. Dre kriget help fan 'e [[konsjerzje]] fan it [[appartemintekompleks]] dêr't hy en syn mem wenje, menear Han. Dy traint him foar in kung fu-[[kompetysje|toernoai]], sadat er yn in behearske sitewaasje mei syn narders ôfweve kin. ''The Karate Kid'' krige oer it algemien positive [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en wie in grut [[kommersje]]el súkses yn 'e [[bioskopen]].

==Plot==
De tolvejierrige Dre Parker en syn [[mem]] Sherry, in [[widdo]], [[emigraasje|emigrearje]] út [[Detroit]], yn 'e [[Feriene Steaten]], nei [[Peking]], yn [[Sina]], dêr't Sherry hinne oerpleatst is troch it [[auto]][[fabryk]] wêrby't se wurket. Deselde [[middei (deidiel)|middeis]] dat se arrivearje, giet Dre mei Harry, in oare [[Westerske wrâld|Westerske]] [[jonge]] dy't yn itselde [[appartemintekompleks]] wennet, nei in [[park]] fuortby it [[flatgebou]] om [[basketbal]] te spyljen. Dre rekket dêr ûnder de tsjoen fan 'e [[fioelist]]e Meiying, in [[famke]] fan syn [[leeftyd|jierren]] dat ek belangstelling foar him hat. Cheng, in fjirtjinjierrige jonge waans [[famylje (besibskip)|famylje]] tige goed [[freonskip|befreone]] is Meiying harres, nimt dêr oanstjit oan en wiist Meiying te plak. As Dre foar har opkomt, eskalearret de konfrontaasje binnen de koartste kearen ta [[slaanderij]], wêrby't Cheng gebrûk makket fan syn [[kennis]] fan 'e [[fjochtsport]] [[kung fu]] om Dre in [[mishanneling|wan bruien]] te jaan. 

De oare deis giet Dre foar it earst nei [[skoalle]] en ûntdekt er dat sawol Meiying as Cheng en syn maten op deselde skoalle sitte. Om't Meiying de iennichste is dy't er dêr ken, siket er har selskip op, wat ta nei represailles fan Cheng-en-dy liedt. Hja begjinne in [[ûnmeilydsum]]e kampanje fan [[narjen]] tsjin Dre, oant dy it foar de moade kriget om him foar harren te ferskûljen. Nei in [[ekskurzje (skoalle)|ekskurzje]] nei de [[Ferbeane Stêd]] treft Dre Cheng-en-dy yn in [[strjitte]] dêr't er lâns moat om thús te kommen. Wylst er efter in rige [[parkearjen|parkearre]] [[auto's]] lâns slûpt om ûnsjoen foarby te kommen, sjocht er in [[amer]] mei smoarch [[wetter]] stean dat fan 'e [[dak]]ken rûn is. Gebrûk meitsjend fan in passearjende auto komt er Cheng en syn maten oer it mad en smyt er de amer wetter oer harren hinne om dêrnei hurd út te naaien.

Cheng-en-dy komme efter him oan en nei in lange efterfolging troch Peking komt Dre fuortby syn appartemintekompleks fêst te sitten yn in [[dearinnende strjitte]]. Dêr begjinne Cheng en de oaren him yninoar te slaan sa't er noch nea yninoar slein is, oant se tsjinholden wurde troch de [[konsjerzje]] fan it flatgebou, menear Han. Cheng-en-dy geane de man te liif, mar Han blykt in kung fu-master te wêzen, dy't harren [[agresje]] tsjin harsels brûkt en harren inoar yninoar slaan lit. Nei't de jonges úteinlik slûksturtsjend de ôftocht blaasd hawwe, behannelet menear Han de [[ferwûning]]s dy't Dre oprûn hat mei de âlde Sineeske [[genêzing|genêswize]] fan [[fjoerkopjen]]. Hy fertelt Dre dat Cheng-en-dy yn 'e grûn gjin ferkearde jonges binne, mar dat se ferkearde dingen leard hawwe. Der besteane nammentlik gjin minne [[learling]]en, allinne mar minne learmasters. 
{{Plotbedjer film}}
Dre freget menear Han om mei te gean nei master Li, de kung fu-master fan Cheng en syn maten, om dyselde te fregen om it near op it narjen te lizzen. Han fielt der earst net folle foar om him fierder mei de saak te bemuoien, mar jout úteinlik ta. Li wol lykwols neat witte fan it fredesoanbod; ynstee stelt er foar dat de jonges it hjir en no útfjochtsje yn syn [[dojo]]. Han docht in tsjinfoarstel: Dre sil meidwaan oan in oankommend kung fu-[[kompetysje|toernoai]], wêrfan't Li in [[poster]] oan 't lewant hingjen hat. As er dêr Cheng en de oaren ferslacht, hâldt it narjen op, mar ek oan it toernoai ta, sil der net mear narre wurde. Li stimt dêrmei yn, mar heakket der de warskôging oan ta dat er syn learlingen net inkeld efter Dre, mar ek efter Han oan stjoere sil as Dre net opdaagjen komt op it toernoai.

Hoewol't it him net oanlokket, nimt menear Han neitiid syn ferantwurdlikheid troch ta te sizzen en lear Dre kung fu. De training begjint, ta Dre syn [[teloarstelling]], mei it ophingjen fan syn [[jas]], om dy dêrnei wer fan 'e [[kapstôk]] ôf te heljen, oan te dwaan, út te dwaan, oer de grûn te smiten, op te pakken en oan 'e kapstôk te hingjen, ensfh., oeren lang oant ferfelens ta. Troch eltse dei oeren efterinoar dyselde bewegings te meitsjen, traint Dre sûnder erch syn [[spierûnthâld]] foar de basisbewegings fan kung fu. Letter nimt Han Dre mei yn 'e [[trein]] nei in [[taoïsme|taoïstyske]] [[timpel]] yn it [[Wudangberchtme]], dêr't er him [[boarnewetter]] [[drinken|drinke]] lit út in [[hillich plak|hillige]] [[welle]] op in berchtop. Yn 'e timpel sjocht Han in kung fu-masteresse dy't mei in [[kobra]] 'dûnset', troch sekuer de bewegings fan it [[bist]] nei te bearen. As er dêr wat oer seit tsjin menear Han, leit dy him lykwols út dat er net goed sjoen hat: de frou beart de kobra net nei, mar de kobra de frou. Dat berikt se troch folslein stil te wêzen, sadat it bist har as in [[spegel]] sjocht.

Nei [[wike]]n fan training, dy't no ek [[krêfttraining]], [[skoppen]] en ôfwarren omfiemet, jout menear Han Dre in dei frij. Dre brûkt de ûnferwachtse [[frije tiid]] troch Meiying op te sykjen, mei wa't er wilens min ofte mear [[ferkearing]] krigen hat. Hoewol't se eins oefenje moat mei de [[fioele]], mei't se de oare deis [[audysje]] dwaan moat foar it [[konservatoarium]], bepraat Dre har om ynstee mei him te [[skoaltsjeskûljen]]. Se geane de stêd yn en hawwe in protte [[wille]], oant Meying har [[heit]] har opskillet op har [[mobile tillefoan]] mei it boadskip dat har audysje ferset is nei hjoed en de fraach wêr't se yn 'e frede úthinget. Meiying wurdt troch har [[heit en mem]] mei de auto ophelle en mei tûzen hasten nei skoalle riden foar de audysje. Dre draaft de hiele stêd troch en arrivearret noch op 'e tiid om it lêste stikje fan har audysje by te wenjen. Neitiid twinge Meying har âlden har om tsjin Dre te sizzen dat se net mear mei-inoar omgean kinne om't hy in minne ynfloed op har is.

Alhiel ferbûke giet Dre op hûs oan, dêr't er leven út it appartemint fan menear Han kommen heart. As er sjocht wat der te rêden is, blykt dat Han de auto, dy't er mei safolle muoite krekt sa moai opknapt hie, hielendal oan grôt slacht. De [[dronkenskip|dronken]] Han leit de [[alteraasje|feralterearre]] jonge út dat it deselde auto is dêr't syn [[oarehelte|frou]] en tsienjierrige [[soan]] in tal jierren lyn yn [[auto-ûngemak|ferûngelokke]] binne. Elts jier knapt er de auto hielendal op, om him dan op 'e dei fan it ûngemak wer folslein te ferrinnewearjen. Dat is Han syn manear om mei it ferlies fan wiif en bern om te gean. De ôfwizing troch Meiying en de hertferskuorrende oanblik fan 'e dronken Han [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearje]] Dre om noch hurder te trainen as er al die. Inkele wiken letter freget er Han om help by it skriuwen en opsizzen fan in [[ûntskuldiging]] yn it [[Mandarynsk]], dêr't er mei nei Meiying har hûs giet om har heit ta te sprekken. Dyselde wurdearret de [[skuldbewustens]] fan Dre en syn besykjen om it goed te meitsjen. Hy [[ûnthjit]] dat Meiying op it kung fu-toernoai oanwêzich wêze sil om Dre oan te moedigjen.

Op it kung fu-toernoai sit Dre syn mem sadwaande mei Meiying en har heit yn it [[publyk]]. Dre, dy't it oan [[selsfertrouwen]] ûntbrekt, hat der yn 't earstoan klauwen oan om syn tsjinstanners te belykjen. Nei't er syn earste oerwinning behelle hat, giet it lykwols better en begjint er him in paad nei de [[finale]] te klearjen. Cheng docht itselde, mar op in folle [[geweld]]diediger manear. Nei't Dre ferskate learlingen fan master Li ferslein hat, jout Li opdracht oan Liang, dy't yn 'e [[heale finale]] tsjin Dre útkomt, om Dre te [[ferwûning|ferwûnjen]]. Mei tsjinnichheid docht Liang wat him sein is en bringt Dre in rige hurde slaggen op itselde plak op syn [[skonk]] ta. Dat resultearret yn 'e [[diskwalifikaasje]] fan Liang, wylst Dre nei de [[klaaikeamer]]s ôffierd wurdt om ûndersocht te wurden troch in [[dokter]]. Dy stelt fêst dat de ferwûning sa slim is dat er him earfol út it toernoai weromlûke kin. Mei't Cheng, dy't de oare heale finale wûn hat, dan automatysk kampioen wurde soe, is Dre noch net ree om op te jaan. Hy bepraat menear Han om troch fjoerkopjen syn skonk safierhinne te genêzen dat er fierder kin.

De finale skuort hinne en wer wylst noris Cheng en dan wer Dre de oerhân hat. By in [[time-out]] oarderet master Li Cheng om Dre syn skonk te [[brutsen bonke|brekken]]. Dêrop skopt Cheng Dre nochris op itselde plak dêr't Liang him al gnjirde hie. Dre klaut lykwols wer oerein. Op dat stuit hawwe beide dielnimmers twa punten en binne sadwaande noch mar in punt fan 'e oerwinning ôf. Dre besiket de technyk fan 'e frou mei de kobra nei te bearen, dy't er by it besyk oan 'e timpel sjoen hat, troch folslein stil te wêzen. Cheng rekket yn betizing om er net begrypt wat Dre docht, mar hy nimt in oanrin om Dre út te skeakeljen. Dre docht in [[salto]] en skopt, wylst er ûnderstboppest hinget, Cheng tsjin 'e holle oan. Cheng knoffelet del en Dre behellet it winnende punt. Dêrmei hat er net inkeld it toernoai wûn, mar ek it [[respekt]] fan Cheng en syn maten. Cheng freget de [[skiedsrjochter]] oft hy Dre de [[trofee]] útrikke mei, wat tastien wurdt. Neitiid bûge Cheng-en-dy foar menear Han, wêrmei't se him, ta [[konsternaasje]] fan master Li, as harren nije learaar oannimme. Dre en menear Han ferlitte tegearre de [[seal (romte)|seal]]. 
[[File:Jaden Smith cropped.jpg|right|thumb|180px|[[Jaden Smith]].]]
[[File:Jackie Chan by Gage Skidmore.jpg|right|thumb|140px|[[Jackie Chan]].]]
[[File:Wenwen Han (18448364189) (cropped).jpg|right|thumb|100px|[[Han Wenwen]].]]

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Dre Parker
| [[Jaden Smith]]
|-
| menear Han
| [[Jackie Chan]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Meiying 
| [[Han Wenwen]]
|-
| Cheng
| [[Wang Zhenwei]]
|-
| Sherry Parker
| [[Taraji P. Henson]]
|-
| master Li
| [[Yu Rongguang]]
|-
| Harry
| [[Luke Carberry]]
|-
| Liang
| [[Lü Shijia]]
|-
| [[direktrise]] Po
| [[Wang Ji]]
|-
| Meiying har [[heit]]
| [[Wu Zhensu]]
|-
| Meiying har [[mem]]
| [[Wang Zhiheng]]
|-
| Zhuang
| [[Zhao Yi]]
|-
| Song
| [[Zhang Bo]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Karate Kid'' waard [[regissearre]] troch [[Harald Zwart]] nei in [[senario]] fan [[Christopher Murphey]]. Dat wie basearre op it skript fan [[Robert Mark Kamen]] foar ''[[The Karate Kid (film út 1984)|The Karate Kid]]'' út [[1984]]. De nije ferfilming wie in tige sekuere [[remake]] fan 'e oarspronklike film, mei as wichtichste ferskillen de [[leeftyd]] fan 'e [[haadpersoan]]en (hjir 12 jier, yn 'e oarspronklike film 17 jier); it feit dat it ferhaal yn [[Sina]] spilet ynstee fan yn [[Kalifornje]]; en it feit dat it oer de Sineeske [[fjochtsport]] [[kung fu]] giet ynstee fan oer de [[Japan]]ske fjochtsport [[karate]]. De film waard ta in [[stjerrefehikel]] makke foar [[Jaden Smith]], de [[soan]] fan it [[akteur]]spear [[Will Smith]] en [[Jada Pinkett Smith]].

As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Jerry Weintraub]], Will Smith, Jada Pinkett Smith, [[James Lassiter]] en [[Ken Stovitz]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Columbia Pictures]], [[Overbrook Entertainment]], [[Jerry Weintraub|Jerry Weintraub Productions]] en de Sineeske [[China Film Group Corporation]]. De film wie dêrmei in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Sina|Sineesk]]-[[Hongkong]]ske [[ko-produksje]]. Foar ''The Karate Kid'' wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]40&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Roger Pratt (kameraregisseur)|Roger Pratt]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[James Horner]] (as ferfanger foar de [[ûntslein]]e [[Iislân]]ske [[komponist]] [[Atli Örvarsson]]).

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Karate Kid'' setten yn [[july]] [[2009]] útein en duorren oant en mei [[6&amp;nbsp;oktober]] fan dat jier. Der waard filme op lokaasje yn [[Peking]] (û.m. yn 'e [[Ferbeane Stêd]]), en fierders yn it [[Wudangberchtme]] en by de [[Sineeske Muorre]]. De begjinsêne waard opnommen yn [[Detroit]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Karate Kid'' waard yn 'e measte [[lannen en territoaria]] fersoarge troch [[Sony Pictures Releasing]], de distribúsjepoat fan [[Sony Pictures]], dat de [[memme-ûndernimming]] fan [[Columbia Pictures]] is. Yn [[Sina]] en [[Hongkong]] waard de film distribuëarre troch [[EDKO]]. De film gie op [[26&amp;nbsp;maaie]] [[2010]] yn [[Chicago]] yn [[premiêre]], en iepene dêrnei op [[11&amp;nbsp;juny]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. ''The Karate Kid'' waard op [[5&amp;nbsp;oktober]] [[2010]] útbrocht [[dvd]] en [[blu-ray]].

De distributeurs holden foar de [[Westerske wrâld]] de [[titel (namme)|titel]] ''The Karate Kid'' oan, fanwegen de bekendheid dêrfan, ek al giet dizze film oer [[kung fu]] ynstee fan [[karate]]. Neffens [[haadrolspiler]] [[Jackie Chan]] tsjutten de leden fan 'e [[cast]] de film ûnder de [[opnamen (film)|opnamen]] dêrom oan as ''The Kung Fu Kid''. Yn Sina en Hongkong kaam de film offisjeel ''The Kung Fu Dream'' (功夫梦) te hjitten, wylst er yn [[Japan]] en [[Súd-Koreä]] ''Best Kid'' hjit ([[Japansk]]: ベスト・キッド; [[Koreaansk]]: 베스트 키드), sa't de [[The Karate Kid (film út 1984)|oarspronklike ''Karate Kid''-film]] dêr ek hiet.

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Karate Kid'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Sa joech [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' de film 3&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]] en neamde it &quot;in prachtich en knaphandich makke ferhaal dat op eigen fuotten stean kin.&quot; Claudia Puig fan 'e [[krante]] ''[[USA Today]]'' en [[Owen Gleiberman]] fan it [[tydskrift]] ''[[Entertainment Weekly]]'' parten de film allebeide in 8 ta op in skaal fan 1 oant 10. Simon Abrams joech ''The Karate Kid'' yn ''[[Slant Magazine]]'' lykwols mar 1&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; fan 4 stjerren. Hy skreau: &quot;De personaazjes binne gewoan net âld genôch om oertsjûgjend oer te kommen yn harren troch [[hormoan]]en oandreaune ferlet om harsels te bewizen&quot;. 

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Karate Kid'' in goedkarringspersintaazje fan 66%, basearre op 210 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;Mooglik dat er net likefolle ynhouten hat as de [[The Karate Kid (film út 1984)|edysje út 1984]], mar ''The Karate Kid'' út 2010 leveret in ferrassend befredigjende update fan it orizjineel.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Karate Kid'' in goedkarringspersintaazje fan 61%, basearre op 37 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''The Karate Kid'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]176,7&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $182,0&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $358,7&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $40&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $318,7&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de (grif mânske) [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

===Prizen===
''The Karate Kid'' wûn yn [[2011]] in [[Young Artist Award]] ([[Jaden Smith]] foar bêste jonge akteur yn in [[haadrol]]), in [[People's Choice Award]] ([[Jackie Chan]] foar favorite aksjestjer) en twa [[Kids' Choice Award]]s (favorite film en Jackie Chan foar favorite regaadmakker). De film waard ek noch nominearre foar twa oare People's Choice Awards, in [[Teen Choice Award]], in [[MTV Movie Award]] en in trêde Kids' Choice Award.

==Ferfolchfilm==
Koart nei't ''The Karate Kid'' útkommen wie, waard bekendmakke dat der in [[ferfolchfilm]] yn produksje nommen wie. Dêryn soene [[Jackie Chan]], [[Jaden Smith]] en [[Taraji P. Henson]] yn deselde rollen weromkeare. It projekt kaam lykwols fêst te sitten yn 'e [[preproduksje]]faze. Yn [[oktober]] [[2017]] sei Chan dat de reden dêrfoar wie dat it senario net goed genôch wie. Anno [[2022]] is de ferfolchfilm noch altyd net makke.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.karatekid-themovie.com/ Offisjele webside fan ''The Karate Kid'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt1155076/ Ynformaasje oer ''The Karate Kid'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Karate_Kid_(2010_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Karate Kid'' (film út 2010)}}
{{The Karate Kid}}

{{DEFAULTSORT:Karate Kid (film út 2010), The}}
[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Amerikaanske jeugdfilm]]
[[Kategory:Amerikaanske highschoolfilm]]
[[Kategory:Sineeske sportdramafilm]]
[[Kategory:Sineeske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Sineeske jeugdfilm]]
[[Kategory:Hongkongske sportdramafilm]]
[[Kategory:Hongkongske coming-of-agefilm]]
[[Kategory:Hongkongske jeugdfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Mandarynsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan Overbrook Entertainment]]
[[Kategory:Film fan Harald Zwart]]
[[Kategory:Film út 2010]]
[[Kategory:Film oer in bern]]
[[Kategory:Film oer freonskip]]
[[Kategory:Film oer kung fu]]
[[Kategory:Film oer in kompetysje]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film oer narjen]]
[[Kategory:Film oer in ferhuzing]]
[[Kategory:Film oer kultuerferskillen]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film mei in Sineesk tema]]
[[Kategory:Remake fan in oare film]]</text>
      <sha1>7408ps0zsjgc4fg2ccbnndhqjvtxi30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tootsie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156865</id>
    <revision>
      <id>1238313</id>
      <parentid>1069843</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Rolferdieling */ kolommen rjocht ûnderinoar</comment>
      <origin>1238313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24966" sha1="bm4ua8a93szomdm9ph32fddc7golxan" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Tootsie film logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Tootsie imp.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Tootsie''
| regisseur                = [[Sydney Pollack]]
| produsint                = [[Charles Evans (ûndernimmer)|Charles Evans]]&lt;br&gt;[[Sydney Pollack]]&lt;br&gt;[[Dick Richards]]&lt;br&gt;[[Ronald L. Schwary]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Larry Gelbart]]&lt;br&gt;[[Murray Schisgal]]&lt;br&gt;[[Barry Levinson]]&lt;br&gt;[[Elaine May]]
| basearre op              = ''Would I Lie to You?'' &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;fan [[Don McGuire (akteur)|Don McGuire]]
| kamerarezjy              = [[Owen Roizman]]
| muzyk                    = [[Dave Grusin]]
| filmstudio               = [[Mirage Enterprises]]
| distribúsje              = [[Columbia Pictures]]
| haadrollen               = [[Dustin Hoffman]]&lt;br&gt; [[Jessica Lange]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Teri Garr]]&lt;br&gt; [[Bill Murray]]&lt;br&gt; [[Dabney Coleman]]&lt;br&gt; [[Charles Durning]]&lt;br&gt; [[George Gaynes]]&lt;br&gt;[[Geena Davis]]&lt;br&gt;[[Sydney Pollack]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[17&amp;nbsp;desimber]] [[1982]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[romantyske komeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 116 minuten
| budget                   = $21&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $177,2&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;([[Noard-Amearika]])&lt;/small&gt;
| prizen                   = 1 × [[Oscar]]&lt;br&gt;3 × [[Golden Globe]]&lt;br&gt;2 × [[BAFTA]]
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Tootsie''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romantyske komeedzje]] út [[1982]] ûnder [[rezjy]] fan [[Sydney Pollack]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Dustin Hoffman]] en [[Jessica Lange]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Skatsje&quot; of &quot;Leave&quot;, in wat delbûgende [[poppenamme]] dêr't guon [[manlju]] it foar de moade hawwe om eltse willekeurige [[frou]] mei oan te sprekken. It [[plot|ferhaal]] giet oer Michael Dorsey, in [[wurkleazens|wurkleaze]] [[akteur]] yn [[New York (stêd)|New York]], dy't, om oan [[wurk]] te kommen, in froulike [[identiteit]] oannimt. Sa bemachtiget er in [[rol]] yn in [[populariteit|populêre]] [[soapsearje]], mar hy komt yn 'e knipe as er [[fereale]] rekket op ien fan syn [[tsjinspylster]]s. Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Tootsie'' rûnom lof taswaaid, en de [[film]] wûn in [[Oscar]], trije [[Golden Globe]]s (wêrûnder de [[priis (ûnderskieding)|priis]] foar [[Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje|bêste film&amp;nbsp;– musical of komeedzje]]) en twa [[BAFTA's]]. Yn 'e [[bioskopen]] wie ''Tootsie'' ek in grut [[kommersje]]el súkses en yn [[Noard-Amearika]] de op ien nei meast [[opbringst (jild)|opbringende]] film fan [[1982]]. Yn [[1998]] waard de film foar preservearring opnommen yn it [[National Film Registry]].

==Plot==
Michael Dorsey is in [[wurkleazens|wurkleas]] [[akteur]] yn [[New York (stêd)|New York]], dy't by eltse [[audysje]] ôfwiisd wurdt. Hy is te âld, te jong, te lyts, te grut, mar yn elts gefal net wat de [[castingdirector]] siket. Syn [[ympressario]] George Fields helpt him út 'e dream: hy is te [[perfeksjonisme|perfeksjonistysk]] en dêrtroch te dreech om mei gear te wurkjen. Dêrom wol gjin inkele [[regisseur]] of [[tillefyzjeprodusint|produsint]] him noch [[cast]]e. Michael wurket dêrom as [[ober]] en as aktearcoach foar oare akteurs en knopet sa de eintsjes wat oaninoar. Hy wennet yn in [[appartemint]] dat er dielt mei syn [[freonskip|maat]] Jeff Slater, in aspirearjend [[toanielskriuwer]] dy't as ober yn itselde [[restaurant]] wurket. Jeff skriuwt in toanielstik dêr't Michael en in stikmannich befreone akteurs yn spylje sille, mar om 'e produksje op 'e planken te bringen is ferlet fan [[$]]8.000.

Op in stuit heart Michael fia-fia dat in aktrise socht wurdt foar de rol fan [[sikehûs]]direktrise Emily Kimberly yn 'e [[soapsearje]] ''Southwest General''. Hy besiket om 'e nocht Sandy Lester, in aktrise mei wa't er befreone is en dy't er coacht, oan dy rol te helpen. Om't er driuwend ferlet hat fan [[jild]] om fia Jeff syn toanielstik syn eigen [[wurkpaad]] en de [[karriêre]]s fan syn freonen fierder te helpen, beslút Michael om him sels [[travesty|as frou te ferklaaien]], om te sjen oft er de rol sels ek yn 'e wacht slepe kin. Hy draait syn [[foarnamme|foar]]- en [[efternamme]] min ofte mear om en betinkt sa de namme 'Dorothy Michaels'. By de [[audysje]] set er fuortendaliks de [[seksisme|seksistyske]] [[regisseur]] Ron Carlisle te plak, mar hy wit mei syn [[aktearjen]] sa'n yndruk te meitsjen op [[tillefyzjeprodusinte]] Rita Marshall, dat dy him oannimt.
{{Plotbedjer film}}
De iennichsten dy't Michael oer syn aktiviteiten yn [[fertrouwen]] nimt, binne Jeff, om't se in appartemint diele en hy it dus net foar him geheim hâlde kin, en George Fields, om't de betelling fan syn [[salaris]] fia it [[ympressariaat]] rint. Beiden ferklearje se him foar gek, mar Jeff hat der fierders gjin ynfloed op en Michael wit Fields te bepraten om deryn mei te gean. Hy makket de produksje fan ''Southwest General'' wiis dat er in [[allergy]] hat, sadat er himsels thús [[fisazjy|opmeitsje]] mei. Dat is mar goed ek, want yn 'e [[tillefyzjestudio]] blykt er in [[klaaikeamer]] te dielen mei in oare aktrise, April Page. 

Foar syn nije [[alter ego]] moat Michael in hiele nije [[garderôbe]] oanskaffe en sadwaande kriget er ynienen belangstelling foar [[frouljusklean]]. As er by Sandy thús is en sy in flugge [[dûs]] nimt foar't se tegearre (as freonen) in hapke [[iten|ite]] sille, giet Michael op 'e sneup yn har [[kleankast]]. As se ûnferwachts gau út 'e [[baaikeamer]] komt, trappearret Sandy him net yn ien fan har [[jurk]]en, mar wol yn syn [[ûnderbroek]]. Hy wol net opbychtsje dat er sels de rol op 'e kop tikke hat dy't sy sa graach hawwe woe, dat hy 'lost it op' troch te bearen dat er mei har [[seks|op bêd]] wol. Ta syn [[ferheardens]] stimt Sandy dêryn ta, mar neitiid is se benaud dat de seks harren freonskip bedjerre sil. Michael beswart har by heech en by leech dat dat net sa is, mar troch syn nije wurk dêr't er har neat oer fertelle kin, komt syn omgong mei Sandy de folgjende tiid almar wer yn 'e knipe.

Michael set Emily del as in [[feministe]] dy't net oer har rinne lit. Dêrmei komt er sawol de rest fan 'e [[cast]] as de [[filmcrew|crew]] oer it mad, dy't ferwachten dat er har spylje soe as noch mar wer in swymjend frommes, sa't se yn it [[skript]] ek skreaun is. By in [[petear]] mei Sandy kriget Michael lykwols te hearren dat dy Emily Kimberly mar in healsêfte suffert is (hoewol't Sandy, dy't de rol sels hawwe woe, der fansels net alhiel ûnpartijich foaroer stiet). As er him neitiid by Jeff beklaget oer de freeslike [[dialooch]] dy't him soms taparte wurdt, freget Jeff him wêrom't er dan sels syn tekst net betinkt. Hy lûkt him ommers op oare mêden ek neat oan fan oaren. Michael beslút dat [[sarkastysk]] kommentaar foar goerie oan te nimmen, en neitiid feroaret er syn teksten op eigen manneboet as dat him goed taliket, wat regisseur Carlisle ta [[wanhoop]] driuwt. Dêrtroch wurdt Emily Kimberly lykwols al rillegau in nasjonale sensaasje, en de [[sjochsifers]] fan ''Southwest General'' klimme sa heech as se yn jierren net west hawwe.

Nettsjinsteande syn profesjonele súkses bringt syn alter ego Michael op it persoanlike flak hieltyd fierder yn 'e knipe. Hy fielt him [[seksuele oantrekking|seksueel oanlutsen]] ta Julie Nichols, dy't yn 'e searje in [[ferpleechkundige]] spilet, mar moat syn gefoelens foar har ûnderdrukke om't Julie him allinne mar ken as Dorothy Michaels. Julie is in [[allinnichsteande mem]] fan in oardel jier âlde [[poppe]], dy't in ûnferstannige, neat te sûne [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] ûnderhâldt mei regisseur Ron Carlisle. Julie en 'Dorothy' reitsje befreone. As Michael har op in jûn (as himsels) op in [[feest]] treft, besiket er syn problemen op te lossen (of noch yngewikkelder te meitsjen) troch har te [[fersieren (seksualiteit)|fersieren]] mei in útspraak wêrfan't Julie earder oan 'Dorothy' ferteld hie dat se dêr sà foar falle soe. Michael komt lykwols bedragen út en kriget in [[glês (drinkersreau)|glês]] [[sjampanje (wyn)|sjampanje]] yn it [[gesicht]] smiten.

As Michael (ferklaaid as Dorothy) Carlisle oansprekt op dy syn minne behanneling fan Julie, bringt dy dêrfoar alderhanne arguminten en selsrjochtfeardigings op 't aljemint dy't Michael sels earder brûkt hat om syn behanneling fan Sandy goed te praten. 'Dorothy' har selsstannige, wisse manear fan [[hâlden en dragen]] hat lykwols ynfloed op Julie, dy't koarte tiid letter har relaasje mei Carlisle ferbrekt. Se nûget 'Dorothy' út om in lang [[wykein]] mei har en har dochterke Amy op it [[plattelân]] troch te bringen, op it [[boerespultsje]] fan har [[heit]] Les. Michael is twongen om dêr oan ien wei troch yn syn rol te bliuwen, mei't hy en Julie in [[sliepkeamer]] diele. Underwilens besiket Julie om 'Dorothy' oan har heit te keppeljen, dy't [[widner]] is.

Werom yn New York leit Michael, noch yn syn identiteit as Dorothy, it foarsichtich ta op Julie, dy't har deaskrikt en konkludearret dat 'Dorothy' in [[lesbiënne]] wêze moat. Se makket dúdlik dat sy dat sels net is en dat se 'Dorothy' har gefoelens net beäntwurdet. Ek freget se 'Dorothy' om har heit net oan it lyntsje te hâlden. Dat, 'Dorothy' praat dy jûns ôf mei Les om him foar iens en foar altyd te fertellen dat it neat tusken harren wurde kin. Mar Les komt ynienen op 'e lapen mei in [[diamant]]en [[trouring]] en in [[houliksoansyk]]. Om't er Les syn gefoelens sparje wol troch net kâldwei nee te ferkeapjen, seit Michael ta om it oansyk yn omtinken te nimmen. 

As er letter thúskomt, wurdt er dêr opwachte troch John Van Horn, dy't yn ''Southwest General'' in âldere [[dokter]] spilet. De akteur is alhiel [[fereale]] rekke op 'Dorothy', en as Michael him deryn nûget om't er mei syn [[serenade]] op 'e [[strjitte]] de [[buorlju]] út 'e [[sliep]] hâldt, besiket Van Horn him oan 'Dorothy' te [[seksuele oantaasting|fertaasten]], wat inkeld foarkomd wurdt troch de ûnferwachte thúskomst fan Jeff. As in pear [[minuten]] letter Sandy by harren foar de doar stiet en witte wol wêrom't er har [[tillefoan]]tsjes negearret, moat Michael him halje-trawalje ferklaaie, wêrnei't er har fertelt dat er fereale rekke is op in oare frou. Sandy, dy't der foartiid tige by him op oanstien hie om earlik tsjin har te wêzen, fettet dat net bêst op; se gilt alles byinoar en kreëarret in hiel o-heden foar't se [[lulk]] in ein oan harren relaasje makket en fuortskonket.

Op syn wurk wurdt Michael ferrast troch produsinte Rita Marshall, dy't 'Dorothy' fertelt dat omreden fan har [[populariteit]] besletten is om 'e opsje yn har [[kontrakt]] te aktivearjen dy't de studio it rjocht jout om har foar it hiele oankommende [[seizoen (omrop)|seizoen]] fêst te lizzen. Michael is yn alle steaten, want hy sjocht it alhiel net sitten om noch in jier as frou omrinne te moatten. Hy freget syn ympressario George Fields om help, mar dy seit dat er bûn is oan it kontrakt dat er sels ûndertekene hat. As er net oan syn ferplichtings foldocht, kin de studio him foar de rjochter daagje foar [[skeafergoeding]], en Fields sels ek. 

Koarte tiid letter docht him lykwols wat foar dat Michael de kâns biedt om himsels út 'e problemen te heljen. In studiomeiwurker hat [[drinken]] oer de [[film]] fan ien fan 'e [[ôflevering]]s hinne griemd, sadat dy no ûnbrûkber is. Dat betsjut dat dy ôflevering op 'e nij spile wurde moat wylst er live útstjoerd wurdt. Oan 'e ein fan 'e ôflevering is Emily Kimberly earegast by in feestlike gearkomste yn it sikehûs. Michael begjint dan, ta skrik fan regisseur Carlisle en de rest fan 'e crew, wer syn eigen tekst te betinken, en yn in live-útstjoering kinne se neat oars dwaan as ôfwachtsje wêr't er dêrmei hinne wol. By in [[taspraak]] oan 'e rest fan 'e cast makket 'Dorothy' bekend dat de wiere Emily Kimberly [[dea]] is en dat 'sy' eins har [[twilling]]broer Edward is, dy't har plak ynnommen hat om har te [[wraak|wreekjen]]. Mei dy wurden, útsprutsen mei syn wiere [[stim]], skuort Michael mei in dramatysk [[gebeart]] syn [[prúk]] ôf, sadat foar eltsenien te sjen is dat er in keardel is.

De [[fan (persoan)|fans]] fan ''Southwest General'' binne lôgjende [[entûsjast]] oer dizze ûnferwachte ûntwikkeling, dat Michael kin ûnder syn kontrakt út sûnder dat er foar de rjochter sleept wurdt. Alles liket dus goed te betearen, mar Julie is sa [[poerrazen]] oer alle [[bedroch]] dat se him in terwinkel yn 'e [[skamstreek]] jout en neat mear mei him te krijen hawwe wol. In skoftke letter, as alle opwining wat delbêde is, siket Michael Les op yn dy syn [[kroech|stamkroech]]. Hy jout de trouring werom. Les byt him ta dat hy (Michael) allinne noch mar libbet om't se nea [[tút|tute]] hawwe, mar as Michael útleit dat er de rol oannommen hat om't er ferlet fan jild hie en dat er akkoart gien is mei it wykein op it plattelân om't er fereale wie Julie, begjint Les him te [[ferjeffenis|ferjaan]]. Hy jout ta dat Dorothy eins hiel noflik selskip wie en akseptearret in [[bier]]ke fan Michael.

Letter wachtet Michael Julie bûten de studio op. Se wol net mei him prate, mar hy rint har efternei en fertelt har dat er it bylein hat mei har heit. Uteinlik jout se ta dat se Dorothy mist. Michael seit tsjin har dat er mei har in bettere man wie as frou, as dat er mei in frou ea as man west hat. Dêr moat Julie om [[glimkjen|glimkje]], en al pratend geane se de strjitte del.

==Rolferdieling==
[[File:Dustin Hoffman 02.jpg|right|thumb|140px|[[Dustin Hoffman]] ([[1984]]).]]
[[File:Jessica Lange (Cropped).JPG|right|thumb|150px|[[Jessica Lange]] ([[2008]]).]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|- 
| Michael Dorsey /&lt;br&gt;Dorothy Michaels /&lt;br&gt;Emily Kimberly
| [[Dustin Hoffman]]
|-
| Julie Nichols
| [[Jessica Lange]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Sandy Lester
| [[Teri Garr]]
|-
| Jeff Slater
| [[Bill Murray]]
|-
| Ron Carlisle
| [[Dabney Coleman]]
|-
| Les Nichols
| [[Charles Durning]]
|-
| John Van Horn
| [[George Gaynes]]
|-
| April Page
| [[Geena Davis]]
|-
| George Fields
| [[Sydney Pollack]]
|-
| Rita Marshall
| [[Doris Belack]]
|-
| Jacqui
| [[Ellen Foley]]
|-
| Jo
| [[Lynne Thigpen]]
|-
| [[poppe]] Amy Nichols
| [[Amy Lawrence]]
|-
| Diane
| [[Susan Egbert]]
|-
| Linda
| [[Christine Ebersole]]
|-
| frou Crawley
| [[Anne Shropshire]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Preproduksje===
Yn 'e earste helte fan 'e [[1970-er jierren]] skreau [[akteur]] [[Don McGuire (akteur)|Don McGuire]] in [[toanielstik]] mei as [[titel (namme)|titel]] ''Would I Lie to You?'' (&quot;Soe Ik Dy Foarlige?&quot;) oer in [[wurkleazens|wurkleaze]] [[akteur]] dy't [[travesty|himsels ferklaait as frou]] om oan in [[rol]] te kommen. Dat gie ferskate jierren yn [[Hollywood]] rûn oant it yn [[1978]] ûnder de oandacht kaam fan [[komyk]] en [[akteur]] [[Buddy Hackett]]. Dyselde hie wol niget oan it spyljen fan 'e folle pleage [[ympressario]] fan 'e akteur, en liet it stik dêrom sjen oan [[Charles Evans (ûndernimmer)|Charles Evans]], in Amerikaanske [[ûndernimmer]] dy't koartby besletten hie om in [[karriêre]] yn 'e [[filmyndustry]] te begjinnen, dêr't syn [[broer]] [[Robert Evans (filmmakker)|Robert Evans]] súkses hie as akteur, [[filmprodusint|produsint]] en [[direkteur|studiodirekteur]].

Evans naam in [[filmrjochten|opsje]] op 'e [[filmrjochten]] fan it toanielstik, dy't er ferskate kearen fernije moast fanwegen fertragings by de ferfilming. Yn [[1979]] skreau er sels, yn 'e mande mei [[regisseur]] [[Dick Richards]] en [[senarioskriuwer]] [[Bob Kaufman]], in [[skript]] op basis fan it toanielstik. De haadrol waard fergees oan [[Peter Sellers]] en [[Michael Caine]] oanbean. Inkele [[moanne (tiid)|moannen]] nei't it senario ree kommen wie, liet Richards it sjen oan [[Dustin Hoffman]], mei wa't er partners wie yn in [[bedriuw]] dat yn filmrjochten hannele. Hoffman, dy't doe al in fierd akteur wie, seach wol wat yn it senario, mar easke folsleine kreätive kontrôle. Evans stimde dermei yn om himsels net mear mei it senario te bemuoien, mar ynstee produsint te wurden fan 'e film dy't ''Tootsie'' kaam te hjitten. 

De film bleau noch in goed jier yn [[preproduksje]], wylst it senario hielendal werskreaun waard troch [[Larry Gelbart]] en [[Murray Schisgal]], wylst [[Barry Levinson]] en [[Elaine May]] ek bydragen leveren, al waarden dy beiden dêrfoar letter net op 'e [[ôftiteling]] fan 'e film fermelden. Dick Richards, dy't ''Tootsie'' regissearje sillen hie, heakke healwei de preproduksje ôf om't er it net iens wie mei de nije draai dy't op fersyk fan Hoffman oan it senario jûn waard. Hy waard doe ynstee produsint, wylst [[Hal Ashby]] oanlutsen waard om him te ferfangen as [[regisseur]]. Dêr lei [[filmstudio]] [[Columbia Pictures]] lykwols it near op, om't der in [[rjochtsaak]] drige as Ashby net foldie oan syn [[postproduksje]]ferplichtings yn it ramt fan 'e film ''[[Lookin' to Get Out]]''. Yn [[novimber]] [[1981]] waard úteinlik [[Sydney Pollack]] oansteld as regisseur.

As [[filmprodusint|produsinten]] wiene Evans, Pollack, Richards en [[Ronald L. Schwary]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[Mirage Enterprises]]. ''Tootsie'' waard [[finansierd]] troch [[Columbia Pictures]] foar in [[budget]] fan [[$]]21&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Owen Roizman]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Dave Grusin]]. De [[titelsong (film)|titelsong]] fan ''Tootsie'', ''[[It Might Be You]]'', waard útfierd troch [[sjonger]] [[Stephen Bishop (sjonger)|Stephen Bishop]]. De [[liettekst]] waard skreaun troch [[Alan en Marilyn Bergman|Alan]] en [[Alan en Marilyn Bergman|Marilyn Bergman]] en de [[meldij]] waard [[komponist|komponearre]] troch Grusin. It [[liet]] waard in [[hit (muzyk)|hit]] yn 'e [[Feriene Steaten]], dêr't it yn guon [[hitlist]]en it earste plak berikte.

===Opnamen===
Pollack wie behalven as regisseur en produsint ek as akteur yn 'e film behelle, mei't er op oantrúnjen fan Hoffman de rol fan 'e folle pleage ympressario George Fields op him naam. De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Tootsie'' fûnen foar in grut part op lokaasje plak. Sa waard de [[sêne]] yn 'e [[Russian Tea Room]] opnommen yn it eigentlike [[restaurant]] mei dy namme yn [[New York (stêd)|New York]]. Ek waard der filme yn [[Central Park]], op 'e [[strjitte]] foar it [[warehûs]] [[Bloomingdale's]], yn 'e [[National Video Studios]] (de [[filmset|set]] fan 'e [[soapsearje]]) en yn [[Hurley (New York)]] en [[Fort Lee (Nij-Jersey)]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Tootsie'' waard fersoarge troch [[Columbia Pictures]]. De film gie op [[17&amp;nbsp;desimber]] [[1982]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] en [[Kanada|Kanadeeske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. Yn [[1985]] kaam de film út op [[VHS]]- en [[Betamax]]-[[keapfideo]], en yn [[2001]] op [[dvd]]. De earste [[blu-ray]]ferzje fan ''Tootsie'' ferskynde yn [[2013]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Tootsie'' oer it algemien tige positive [[resinsje]]s. Sa joech de foaroansteande resinsint [[Roger Ebert]], fan 'e [[krante]] de ''[[Chicago Sun-Times]]'', de film 4 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy skreau: &quot;''Tootsie'' is it soarte Film mei in haadletter F dat se yn 'e [[1940-er jierren]] makken, doe't se der net foar tebekskrillen om absurditeit mei [[earnst]] te fermingen, of [[maatskippijkrityk]] mei in [[klucht]], of om tusken de [[grap]]pen troch in bytsje hertlike tearhertigens sjen te litten. […] De film kriget it ek foarinoar om inkele lichtfuottige mar rekke observaasjes oer [[seksisme]] te meitsjen. Hy stekt fierders op [[satirysk]]e wize de draak mei [[soapsearje]]s, New&amp;nbsp;Yorkske [[ympressario|ympressario's]] en de maatskiplike pikoarder fan [[Manhattan (New York)|Manhattan]].&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hat ''Tootsie'' in heech goedkarringspersintaazje fan 90%, basearre op 49 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[De film] fergriemt syn treflike [[komeedzje|komyske]] útgongspunt net mei ferfine [[dialooch]] of in [[sympaty|sympatike]] behanneling fan 'e [[personaazje]]s.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Tootsie'' in goedkarringspersintaazje fan 88%, basearre op 21 resinsjes. Yn [[1998]] waard ''Tootsie'' troch de [[Library of Congress]] útornearre foar preservaasje yn it [[National Film Registry]], omreden fan [[kulturele]], [[histoarysk]]e en/of [[estetyk|estetyske]] wearde.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Tootsie'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]177,2&amp;nbsp;miljoen op. Yn [[Dútslân]] waard nochris $19&amp;nbsp;miljoen fertsjinne. Hoewol't de [[opbringst (jild)|opbringst]] yn oare [[lannen en territoaria]] ûnbekend is, komt er dêrmei al út op $196,2&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $21&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $175,2&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. ''Tootsie'' wie yn [[Noard-Amearika]] de op ien nei meast opbringende film fan [[1982]], nei de [[science fiction-film]] ''[[E.T. the Extra-Terrestrial]]''.

===Prizen===
Yn [[1983]] waard ''Tootsie'' by de [[Oscar]]s nominearre foar 10 [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn 9 [[kategory]]en, wêrûnder [[Oscar foar Bêste Film|bêste film]], bêste [[regisseur]], bêste [[akteur]] ([[Dustin Hoffman]]), bêste [[byrol]] fan in aktrise ([[Teri Garr]]), bêste orizjinele [[senario]], bêste [[kamerarezjy]], bêste [[filmmontaazje]], bêste orizjinele [[liet]] (''[[It Might Be You]]'') en bêste [[lûdsmixing]]. [[Jessica Lange]] wûn de Oscar foar bêste byrol fan in aktrise. By de [[Golden Globe]]s waard ''Tootsie'' nominearre yn 5 kategoryen, wêrûnder bêste regisseur en bêste filmsenario. De film wûn de Golden Globes foar [[Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje|bêste film (musical of komeedzje)]], bêste akteur (Dustin Hoffman) en bêste byrol fan in aktrise (Jessica Lange). 

By de [[BAFTA's]], de wichtichste [[Grut-Brittanje|Britske]] filmprizen, waard ''Tootsie'' nominearre yn 9 kategoryen, wêrûnder bêste film, bêste regisseur, bêste aktrise (Jessica Lange), bêste byrol fan in aktrise (Teri Garr), bêste adaptearre senario, bêste [[kostúm]]ûntwerp en bêste orizjinele liet (''It Might Be You''). De film wûn de BAFTA's foar bêste akteur (Dustin Hoffman) en bêste [[fisazjy]] ([[Dorothy Pearl]], [[George Masters]], [[C. Romaina Ford]] en [[Allen Weisinger]]). De film wûn ek de [[Japan]]ske [[Kinema Junpo]] foar bêste film yn in bûtenlânske [[taal]]. ''Tootsie'' waard fierders nominearre foar de [[Frankryk|Frânske]] [[César du Cinéma]] en de [[Itaalje|Italjaanske]] [[David di Donatello]] foar bêste bûtenlânske film, en de [[Grammy Award]] foar bêste [[soundtrack]]album.

==Musicaladaptaasje==
''Tootsie'' waard 36 jier letter adaptearre ta de [[musical]] ''[[Tootsie (musical)|Tootsie]]'' mei [[muzyk]] en [[liettekst]]en fan [[David Yazbek]] en in [[senario]] fan [[Robert Horn]]. Under [[rezjy]] fan [[Scott Ellis]] en mei [[Santino Fontana]] yn 'e [[titelrol]] as Michael Dorsey iepene it stik yn [[septimber]] [[2018]] yn [[Chicago]], foar't it yn 'e [[maityd]] fan [[2019]] yn [[New York (stêd)|New York]] op [[Broadway]] op 'e planken brocht waard.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0084805/ Ynformaasje oer ''Tootsie'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Tootsie ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Columbia Pictures]]
[[Kategory:Film fan Sydney Pollack]]
[[Kategory:Film út 1982]]
[[Kategory:Film oer travesty]]
[[Kategory:Film oer feminisme]]
[[Kategory:Film oer persoansferwikseling]]
[[Kategory:Film oer in akteur]]
[[Kategory:Film oer de telefyzje-yndustry]]
[[Kategory:Winner fan de Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje]]</text>
      <sha1>bm4ua8a93szomdm9ph32fddc7golxan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ford v Ferrari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161352</id>
    <revision>
      <id>1238307</id>
      <parentid>1109228</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18588" sha1="0o7pdlc629sv6ndr9s4o2zw8piy51bc" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Ford v Ferrari logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Ford v. Ferrari (2019 film poster).png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Ford v Ferrari''
| regisseur                = [[James Mangold]]
| produsint                = [[Peter Chernin]]&lt;br&gt;[[Jenno Topping]]&lt;br&gt;[[James Mangold]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Jez Butterworth]]&lt;br&gt;[[John-Henry Butterworth]]&lt;br&gt;[[Jason Keller (toanielskriuwer)|Jason Keller]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Phedon Papamichael]]
| muzyk                    = [[Marco Beltrami]]&lt;br&gt;[[Buck Sanders]]
| filmstudio               = [[Chernin Entertainment]]&lt;br&gt;[[TSG Entertainment]]&lt;br&gt;[[Turnpike Films]]
| distribúsje              = [[20th Century Fox]]
| haadrollen               = [[Matt Damon]]&lt;br&gt; [[Christian Bale]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Jon Bernthal]]&lt;br&gt; [[Caitríona Balfe]]&lt;br&gt; [[Tracy Letts]]&lt;br&gt; [[Josh Lucas]]&lt;br&gt; [[Remo Girone]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[15&amp;nbsp;novimber]] [[2019]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportdrama]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 152 minuten
| budget                   = $97,6&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $225,5&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 2× [[Oscar]]&lt;br&gt;1× [[BAFTA]]&lt;br&gt;5× [[Satellite Award]]
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Ford v Ferrari''''', yn in protte [[Jeropa|Jeropeeske]] [[lannen]] útbrocht as '''''Le Mans ’66''''', is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[sportdramafilm]] út [[2019]] ûnder [[rezjy]] fan [[James Mangold]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Matt Damon]] en [[Christian Bale]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Ford tsjin Ferrari&quot;. It [[plot|ferhaal]] folget de op wiere foarfallen berêstende rivaliteit tusken de Amerikaanske [[Ford Motor Company]] en it [[Itaalje|Italjaanske]] [[auto]]merk [[Ferrari]] foarôfgeande en ûnder de edysje fan [[1966]] fan 'e [[24 Oeren fan Le Mans]]. Ien en oar wurdt beljochte út it eachpunt fan Ford wei, yn 't bysûnder dat fan auto-ûntwerper [[Carroll Shelby]] en [[autokoereur]] [[Ken Miles]]. ''Ford v Ferrari'' waard foar it earst fertoand op it [[Filmfestival fan Telluride]]. De film krige in oer it algemien poerbêste [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]] en wie [[kommersje]]el súksesfol yn 'e [[bioskopen]]. ''Ford v Ferrari'' wûn twa [[Oscar]]s, in [[BAFTA]] en fiif [[Satellite Award]]s en waard nominearre foar ferskate oare [[priis (ûnderskieding)|prizen]], wêrûnder de [[Oscar foar Bêste Film]].

==Plot==
Yn [[1963]] stelt [[Lee Iacocca]], de [[adjunkt-direkteur]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Ford Motor Company]], oan [[algemien direkteur]] [[Henry Ford&amp;nbsp;II]] foar om 'e yn [[jild]]need sittende [[Itaalje|Italjaanske]] [[sportauto]]fabrikant [[Ferrari]] oer te nimmen. Hy ornearret dat Ford de ferkeap fan [[auto's]] yn 'e Feriene Steaten oanfiterje kin troch fia de dielname fan Ferrari de [[24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans]] te winnen, in romrofte [[autosport]]wedstryd dy't in [[etmiel]] duorret. Ferrari-eigner [[Enzo Ferrari]] brûkt it bod fan Ford lykwols om in lukrativere deal te sluten mei de Italjaanske autofabrikant [[Fiat S.p.A.|Fiat]], werby't er sels it folsleine eigendom hâldt fan [[Scuderia Ferrari]], it raceteam fan it bedriuw. 

Troch Ford oan it lyntsje te hâlden en dan publyklik foar gek te setten, [[mislediging|mislediget]] Ferrari witten en mienen sawol de Ford Motor Company as Henry Ford&amp;nbsp;II persoanlik. Om [[wraak]] te nimmen jout in [[razernij|poerlulke]] Ford neitiid de race[[difyzje (ûndernimming)|difyzje]] fan syn bedriuw opdracht om in auto te bouwen dy't Ferrari by de 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans ferslaan kin. Foar dy taak hiert Iacocca auto-ûntwerper [[Carroll Shelby]] yn, eardere [[autokoereur]] en de eigner fan it bedriuw [[Carroll Shelby International|Shelby American]]. Dyselde wûn yn [[1959]] de 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans, mar wie letter twongen om op te hâlden mei racen om't er oanhelle rekke mei in [[hertsykte|hertoandwaning]]. Shelby hellet syn [[freonskip|freon]] [[Ken Miles]] derby, in [[opljeppendheid|opljeppende]] [[Ingelân|Ingelske]] koereur en [[feteraan]] út 'e [[Twadde Wrâldoarloch]], dy't op dat stuit mei muoite de kost fertsjinnet as [[monteur]].
{{Plotbedjer film}}
Shelby en Miles ûntwerpe en teste it [[prototype]] fan 'e [[Ford GT40|Ford GT40 Mk I]] op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Los Angeles]], wêrby't se alle ûntwerpflaters derút helje oant de auto raceklear is. Nei advys fan Ford-direksjelid Leo Beebe, dy't nei in persoanlike [[rûzje]] [[wrok]] koesteret tsjin Miles, beslút Henry Ford&amp;nbsp;II om ynstee [[Phil Hill]] en [[Bruce McLaren]] ôf te furdigjen nei de edysje fan 'e 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans fan [[1965]]. Sa't Miles al foarsein hie, riidt net ien Ford de race út. As Henry Ford&amp;nbsp;II dat sjocht as in [[fernedering|fernederjende]] tebeksetter, leit Shelby him út dat GT40 Enzo Ferrari [[eangst|benaud]] makke hat doe't er op it rjochte ein in [[faasje]] fan krapoan 351&amp;nbsp;[[km]]/[[oere|h]] helle, foar't er mei [[motor]]pech útfoel. 

Shelby en Miles geane fierder mei de ûntwikkeling fan 'e [[Ford GT40|Ford GT40 Mk II]], mar Miles komt op in hier nei om as de auto by in test lêst fan [[fading (rem)|fading]] kriget, wêrby't de [[rem]]men troch oanhâldend gebrûk net mear goed wurkje. Yn [[1966]] wurdt Leo Beebe oansteld as haad fan 'e racedifyzje. Omreden fan syn rûzje mei Miles is er wisberet om it raceprogramma fuort te setten sûnder him. Shelby wit dat foar te kommen troch Beebe yn syn [[kantoar]] op te sluten en Henry Ford&amp;nbsp;II te traktearjen op in ritsje yn 'e GT40 dat de âldman oant [[trien]]nen ta [[oandwaanlikens|op it moed]] komt. Neitiid slút er in [[weddenskip]] ôf mei Ford: as Miles foar Shelby American de [[24&amp;nbsp;Oeren fan Daytona]] wint, mei er foar Ford meidwaan oan 'e 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans; as er ferliest, wurdt Ford eigner fan Shelby American.

Sadwaande is Miles by de 24&amp;nbsp;Oeren fan Daytona koereur foar Shelby American. Mar Beebe skriuwt, om in oerwinning fan Miles foar te kommen, foar dy race in team fan Ford yn dat gearwurket mei it top-[[NASCAR]]-team [[Holman-Moody]]. Wylst it team fan Ford-Holman-Moody fluggere [[pitstop]]s berêdt, jout Shelby oan Miles tastimming om mei syn auto foarby de reade line fan 7.000 [[toeretal|toeren per minút]] te gean. Dat makket krekt it ferskil, en Miles wint de race. Dat betsjut dat er no foar Ford meidwaan mei oan 'e 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans.

By de 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans fan [[1966]] hat de tiid fan Miles yn 'e earste omgong te lijen ûnder in [[portier (autodoar)|portier]] dat net goed ticht wol, mar nei't de teammonteur [[Phil Remington]] dat euvel ferhelpt troch der mei in [[hammer]] op te slaan, begjint er omgongsrekôrs te fêstigjen, wylst er almar tichter nei de Ferrari's ta krûpt. By in twastriid mei [[Lorenzo Bandini]], dy't it nije prototype fan 'e [[Ferrari P|Ferrari 330 P3]] riidt, ûnderfynt Miles swierrichheden mei de remmen en lit er by de folgjende pitstop syn hiele remsysteem ferfange. Enzo Ferrari tsjinnet dêr in formeel protest tsjin yn, mar Shelby oertsjûget de officials fan 'e race derfan dat soks binnen de [[regeljouwing|regels]] falt.

Miles en Bandini krije it op it rjochte ein wer mei-inoar oan 'e stôk, oant Bandini syn motor opblaast, wat Ferrari út 'e race eliminearret. Mei't der no trije auto's fan Ford foaroan yn it fjild lizze, jout Beebe oan Shelby opdracht om Miles ôfremje te litten, sadat de oare beide Fords him byhelje kinne en der in trijedûbele [[fotofinish]] plakfine kin foar it each fan 'e [[media]]. Miles liket dat earst wol nei fleanen en giet troch mei it fêstigjen fan omgongsrekôrs, oant er yn 'e lêste omgong tastiet dat de oare Fords him byhelje. De trije auto's komme tagelyk oer de einstreek. Uteinlik wurdt McLaren ta winner útroppen op basis fan in formaliteit, mei Miles as twadde en [[Ronnie Bucknum]] as trêde. Dat liedt ta in [[lulk]]e konfrontaasje tusken Shelby en Beebe, mei't Shelby him fan 'e oerwinning bestellen fielt. Miles seit lykwols letter tsjin Shelby dat er tankber is dat er überhaupt oan 'e 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans meidwaan mocht.

Twa [[moanne (tiid)|moannen]] nei Le Mans, by it testen fan 'e [[Ford GT40 J-car]]  op it [[Ynternasjonaal Sirkwy fan Riverside]], hat Miles op 'e nij te krijen mei fading. Diskear liedt dat ta in [[auto-ûngemak|ûngemak]] wêrby't er omkomt. In healjier letter giet Shelby op besite by Miles syn [[widdo]] Mollie en syn [[soan]] Peter, wêrby't er Peter in [[kaai (ark)|monteurskaai]] jout dy't Miles him yn [[1963]] nei de holle smiet doe't de beide mannen [[rûzje|spul]] krigen foar't Miles de [[Sportautoklub fan Amearika|SCCA]]-race op it [[Ynternasjonaal Autosportpark Willow Springs]] wûn.

In [[tekst]] dy't yn byld komt foar it begjin fan 'e [[ôftiteling]] fertelt dat Ford ek yn [[1967]], [[1968]] en [[1969]] de 24&amp;nbsp;Oeren fan Le Mans wûn. Ken Miles waard yn [[2001]] [[postúm]] ynhuldige as lid fan 'e [[Motorsports Hall of Fame of America]].

==Rolferdieling==
[[File:Matt Damon TIFF 2015.jpg|right|thumb|140px|[[Matt Damon]].]]
[[File:Christian Bale-7837.jpg|right|thumb|150px|[[Christian Bale]].]]
[[File:Ford v Ferrari PC 006 (48812315302).jpg|right|thumb|140px|[[Caitríona Balfe]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Carroll Shelby]]
| [[Matt Damon]]
|-
| [[Ken Miles]]
| [[Christian Bale]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Lee Iacocca]]
| [[Jon Bernthal]]
|-
| Mollie Miles
| [[Caitríona Balfe]]
|-
| [[Henry Ford II]]
| [[Tracy Letts]]
|-
| Leo Beebe
| [[Josh Lucas]]
|-
| [[Enzo Ferrari]]
| [[Remo Girone]]
|-
| Peter Miles
| [[Noah Jupe]]
|-
| [[Phil Remington]]
| [[Ray McKinnon (akteur)|Ray McKinnon]]
|-
| Roy Lunn
| [[J.J. Field]]
|-
| Charlie Agapiou
| [[Jack McMullen]]
|-
| [[Ronnie Bucknum]]
| [[Tanner Foust]]
|-
| [[Chris Amon]]
| [[Brent Pontin]]
|-
| [[Bruce McLaren]]
| [[Benjamin Rigby]]
|-
| [[Lorenzo Bandini]]
| [[Francesco Bauco]]
|-
| Franco Gozzi
| [[Corrado Invernizzi]]
|-
| [[Donald N. Frey]]
| [[Joe Williamson (akteur)|Joe Williamson]]
|-
| Ian
| [[Ian Harding]]
|-
| [[John Holman]]
| [[Christopher Darga (NASCAR-eigner)|John Holman]]
|-
| Eddie
| [[Jonathan LaPaglia]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
By [[filmstudio]] [[20th Century Fox]] waard al jierren prakkesearre oer in film oangeande de rivaliteit fan [[Ford Motor Company|Ford]] en [[Ferrari]] yn 'e midden fan 'e [[1960-er jierren]]. Yn 't earstoan soene de [[haadrol]]len spile wurde troch [[Tom Cruise]] en [[Brad Pitt]]. It oarspronklike [[senario]] wie skreaun troch [[Jason Keller (toanielskriuwer)|Jason Keller]] en hie as [[titel (namme)|titel]] ''Go Like Hell'' (frij fertaald: &quot;Flean as de Duvel&quot;). Dy namme wie ûntliend oan it [[non-fiksje]]boek ''Go Like Hell: Ford, Ferrari, and Their Battle for Speed and Glory at Le Mans'' (&quot;Flean as de Duvel: Ford, Ferrari en Harren Striid om Feart en Gloarje yn Le Mans&quot;) fan [[A.J. Baime]]. It projekt rûn lykwols op 'e non om [[budget]]êre redens.

It senario fan Keller waard letter bewurke troch de [[bruorren]] [[Jez Butterworth|Jez]] en [[John-Henry Butterworth]] foar in minder djoere film. Under de titel ''Ford v Ferrari'' waard dy [[regissearre]] troch [[James Mangold]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene Mangold sels, [[Peter Chernin]] en [[Jenno Topping]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Chernin Entertainment]], [[TSG Entertainment]] en [[Turnpike Films]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]97,6&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Phedon Papamichael]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Marco Beltrami]] en [[Buck Sanders]].

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Ford v Ferrari'' setten op [[30&amp;nbsp;july]] [[2018]] útein en duorren oant en mei [[5&amp;nbsp;oktober]] fan dat jier. Der waard filme yn op ferskate plakken yn [[Kalifornje]]; yn [[New Orleans]] ([[Louisiana]]); yn [[Atlanta]], [[Savannah (Georgia)|Savannah]] en [[Statesboro (Georgia)|Statesboro]] ([[Georgia]]); en yn [[Le Mans]] ([[Frankryk]]). De race yn [[Daytona (Floarida)]] waard eins opnommen op 'e [[Auto Club Speedway]] yn [[Fontana (Kalifornje)]]; ferskate oare racesênes waarde filme op testsirkwys fan [[Honda]] yn [[Antelope Valley (Kalifornje)]] en fan [[Porsche]] yn [[Carson (Kalifornje)]]. De [[tribune]]s, [[pit (autosport)|pits]] en [[garaazje (berging)|garaazjes]] fan it sirkwy fan Le Mans waarden neiboud yn it [[Agua Dulce Airpark]] yn [[Agua Dulce (Kalifornje)]]. De sênes yn 'e [[hangaar]]s dêr't de auto's fan Ford ûntwikkele waarden op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Los Angeles]], waarden eins filme op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Ford v Ferrari'' waard fersoarge troch [[20th Century Fox]]. De film waard foar it earst fertoand op it [[Filmfestival fan Telluride]] yn [[Colorado]], op [[30&amp;nbsp;augustus]] [[2019]]. ''Ford v Ferrari'' wie op [[9&amp;nbsp;septimber]] fan dat jier ek te sjen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]]. Op [[15&amp;nbsp;novimber]] [[2019]] iepene de film yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde op [[15&amp;nbsp;novimber]] [[2019]] by [[platemaatskippij]] [[Hollywood Records]]. ''Ford v Ferrari'' kaam op [[28&amp;nbsp;jannewaris]] [[2020]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en waard op [[11&amp;nbsp;febrewaris]] fan dat jier útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Ford v Ferrari'' oer it algemien tige positive [[resinsje]]s. Sa joech [[Mick LaSalle]] fan 'e ''[[San Francisco Chronicle]]'' de film 4 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy skreau: &quot;''Ford v Ferrari'' hie gewoan in sportferhaal wêze kind dat in ynteressant haadstik út 'e autosportskiednis beljochte, en dat hie bêst west. Mar troch sjen te litten hoe't [[Henry Ford II|Ford]] en syn hantlangers har oan ien wei troch bemuoie mei it tawijde wurk fan [[Ken Miles|Miles]] en [[Carrol Shelby|Shelby]], wurdt dizze film fan [[James Mangold]] in ferhaal oer sielen dy't tsjin 'e sielleazen stride.&quot; Peter DeBruge, fan it [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'', priizge de racesênes en de [[aktearjen|aktearprestaasjes]] fan [[Christian Bale]] en [[Matt Damon]]. Hy skreau: &quot;De bêste [[sportfilm]]s geane net iens sasear oer de [[sport]] as wol oer de persoanlikheden, en dizze beide geane hielendal los mei harren aktearwurk.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Ford v Ferrari'' in tige heech goedkarringspersintaazje fan 92%, basearre op 353 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[De film] leveret alle prachtich yn byld brocht auto-aksje dy't it [[publyk]] ferwachtsje sil en bringt dat yn lykwicht mei genôch oangripend minsklik drama om ek lju tefreden te stellen dy't net fan [[autosport]] hâlde.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Ford v Ferrari'' in goedkarringspersintaazje fan 81%, basearre op 47 resinsjes.

==Resultaat==
===Opbringst===
''Ford v Ferrari'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]117,6&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $107,9&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $225,5&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $97,6&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $127,9&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

===Prizen===
Yn [[2020]] waard ''Ford v Ferrari'' by de [[Oscar]]s nominearre foar [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn 4 [[kategory]]en, wêrûnder [[Oscar foar Bêste Film|bêste film]] en bêste [[lûdsmixing]]. De film wûn 2 Oscars, foar bêste [[filmmontaazje]] en bêste [[lûdsmontaazje]]. By de [[Golden Globe]]s waard ''Ford v Ferrari'' allinne mar nominearre foar de priis foar bêste [[akteur]] yn in [[dramafilm]] ([[Christian Bale]]). De film waard ek nominearre foar 3 [[BAFTA's]], de wichtichste [[Feriene Keninkryk|Britske]] filmprizen, wêrûnder dy foar bêste [[kamerarezjy]] en bêste [[lûd]]. De iene BAFTA dy't wûn waard, wie dy foar bêste filmmontaazje.

''Ford v Ferrari'' waard ek nominearre foar 10 [[Satellite Award]]s, û.m. yn 'e kategoryen bêste kamerarezjy, bêste orizjinele [[senario]], bêste orizjinale [[filmmuzyk]], bêste [[special effects]] en bêste [[artdirection]] en [[produksje-ûntwerp]]. De film wûn 5 Satellite Awards, foar bêste dramafilm, bêste rezjy, bêste akteur yn in dramafilm (Christian Bale), bêste filmmontaazje en bêste lûd. ''Ford v Ferrari'' waard fierders nominearre foar 2 [[Screen Actors Guild Award]]s, 5 [[Critics' Choice Movie Award]]s en de [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[AACTA Award]] foar bêste ynternasjonale akteur (Christian Bale). 

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.foxmovies.com/movies/ford-v-ferrari Offisjele webside fan ''Ford v Ferrari'']
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt1950186/ Ynformaasje oer ''Ford v Ferrari'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Ford_v_Ferrari ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Chernin Entertainment]]
[[Kategory:Film fan TSG Entertainment]]
[[Kategory:Film fan 20th Century Studios]]
[[Kategory:Film fan James Mangold]]
[[Kategory:Film út 2019]]
[[Kategory:Film oer autosport]]
[[Kategory:Film oer auto's]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>0o7pdlc629sv6ndr9s4o2zw8piy51bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Mans '66</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161355</id>
    <redirect title="Ford v Ferrari" />
    <revision>
      <id>1238312</id>
      <parentid>1109243</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="433" sha1="301dmllrh5dakp153v9zfu13b2obpdz" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ford v Ferrari]]

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Chernin Entertainment]]
[[Kategory:Film fan TSG Entertainment]]
[[Kategory:Film fan 20th Century Studios]]
[[Kategory:Film fan James Mangold]]
[[Kategory:Film út 2019]]
[[Kategory:Film oer autosport]]
[[Kategory:Film oer auto's]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>301dmllrh5dakp153v9zfu13b2obpdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sahara Knite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164269</id>
    <revision>
      <id>1238255</id>
      <parentid>1106984</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T17:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43963-08</username>
        <id>59293</id>
      </contributor>
      <origin>1238255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="qubl0ih7vwukdhheezncv4j8hgrcbc6" xml:space="preserve">{{Pornoakteur
| ôfbylding              =
| ôfbyldingstekst        =
| ôfbyldingsbreedte      =
| namme                  = Ayesha, Sahara Knight, Smara Knite, Sahara, Saeeda
| oare artystenammen     = 
| echte namme            = Saeeda Vorajee 
| nasjonaliteit          = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Grut-Brittanje|Britsk]] 
| berne                  = [[4 febrewaris]] [[1975]]
| berteplak              = [[Lancashire]] ([[Grut-Brittanje]]) 
| stoarn                 = 
| stjerplak              =
| etnisiteit             = [[File:Flag of India.svg|20px]] [[Hindoestanen|Hindoestaansk]]
| wurksum as             = [[neakenmodel]], [[pornoaktrise]]
| jierren aktyf          = [[2004]] – no 
| webside                = ''gjint''
}}
'''Sahara Knite''', echte namme: '''Saeeda Vorajee''' ([[4 febrewaris]] [[1975]]), is in [[Grut-Brittanje|Britsk]] [[neakenmodel]] en [[pornografysk aktrise]] fan [[Yndia|Indiaask]] [[komôf]]. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.65 m, mei in gewicht fan 46 kg.

==Filmografy==
*2004 - Anglo Indian Escort Ayesha of London (''realpunting.com'') 		
*2005 - 8 Ball (''Pulse Pictures'') 		
*2010 - Angel Long Loves Pussy (''Angel Long XXX'') 			
*2018 - Arranged Marriage (''cumperfection.com'') 
*2020 - Indian Pussy Unleashed (''Lacey Starr Productions'') 	
*2021 - Best Dream Ever...Luke Bangs Five Honeys (''lukehardyxxx.com'')		
*2022 - Cougar Town Sluts 3 (''Lacey Starr Productions'')

==Keppelings om utens==
* [http://www.freeones.com/html/s_links/Sahara_Knite/ Sahara Knite op ''FreeOnes'']
* [https://www.imdb.com/name/nm1783582/ Sahara Knite yn 'e ''Internet Movie Database'']
* [https://www.iafd.com/person.rme/perfid=saharaknite/gender=f Sahara Sahara Knite yn 'e ''Internet Adult Film Database'']
* [https://www.adultfilmdatabase.com/actor/sahara-knite-39011/ Sahara Knite yn 'e ''Adult Film Database'']

[[Kategory:Ingelsk neakenmodel]]
[[Kategory:Ingelsk froulik pornoakteur]]
[[Kategory:Jeropeesk pornoakteur fan Middeneastlik of Súdaziatysk komôf]]
[[Kategory:Britsk persoan fan Yndiaask komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1975]]</text>
      <sha1>qubl0ih7vwukdhheezncv4j8hgrcbc6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238261</id>
      <parentid>1238255</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T19:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>foto</comment>
      <origin>1238261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2186" sha1="0k6ne3h6p28k07bxxyofoknrpckxx0h" xml:space="preserve">{{Pornoakteur
| ôfbylding              = Sahara Knite Porn Star Karaoke 2005-11-01 4.jpg
| ôfbyldingstekst        =
| ôfbyldingsbreedte      =
| namme                  = Ayesha, Sahara Knight, Smara Knite, Sahara, Saeeda
| oare artystenammen     = 
| echte namme            = Saeeda Vorajee 
| nasjonaliteit          = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Grut-Brittanje|Britsk]] 
| berne                  = [[4 febrewaris]] [[1975]]
| berteplak              = [[Lancashire]] ([[Grut-Brittanje]]) 
| stoarn                 = 
| stjerplak              =
| etnisiteit             = [[File:Flag of India.svg|20px]] [[Hindoestanen|Hindoestaansk]]
| wurksum as             = [[neakenmodel]], [[pornoaktrise]]
| jierren aktyf          = [[2004]] – no 
| webside                = ''gjint''
}}
'''Sahara Knite''', echte namme: '''Saeeda Vorajee''' ([[4 febrewaris]] [[1975]]), is in [[Grut-Brittanje|Britsk]] [[neakenmodel]] en [[pornografysk aktrise]] fan [[Yndia|Indiaask]] [[komôf]]. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.65 m, mei in gewicht fan 46 kg.

==Filmografy==
*2004 - Anglo Indian Escort Ayesha of London (''realpunting.com'') 		
*2005 - 8 Ball (''Pulse Pictures'') 		
*2010 - Angel Long Loves Pussy (''Angel Long XXX'') 			
*2018 - Arranged Marriage (''cumperfection.com'') 
*2020 - Indian Pussy Unleashed (''Lacey Starr Productions'') 	
*2021 - Best Dream Ever...Luke Bangs Five Honeys (''lukehardyxxx.com'')		
*2022 - Cougar Town Sluts 3 (''Lacey Starr Productions'')

==Keppelings om utens==
* [http://www.freeones.com/html/s_links/Sahara_Knite/ Sahara Knite op ''FreeOnes'']
* [https://www.imdb.com/name/nm1783582/ Sahara Knite yn 'e ''Internet Movie Database'']
* [https://www.iafd.com/person.rme/perfid=saharaknite/gender=f Sahara Sahara Knite yn 'e ''Internet Adult Film Database'']
* [https://www.adultfilmdatabase.com/actor/sahara-knite-39011/ Sahara Knite yn 'e ''Adult Film Database'']

[[Kategory:Ingelsk neakenmodel]]
[[Kategory:Ingelsk froulik pornoakteur]]
[[Kategory:Jeropeesk pornoakteur fan Middeneastlik of Súdaziatysk komôf]]
[[Kategory:Britsk persoan fan Yndiaask komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1975]]</text>
      <sha1>0k6ne3h6p28k07bxxyofoknrpckxx0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238277</id>
      <parentid>1238261</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2194" sha1="akccn8vkiahiayiaakoq1u46v33u3jp" xml:space="preserve">{{Pornoakteur
| ôfbylding              = Sahara Knite Porn Star Karaoke 2005-11-01 4.jpg
| ôfbyldingstekst        =
| ôfbyldingsbreedte      =160px
| namme                  = Sahara Knite
| oare artystenammen     = Ayesha, Sahara Knight, Smara Knite, Sahara, Saeeda
| echte namme            = Saeeda Vorajee 
| nasjonaliteit          = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Grut-Brittanje|Britsk]] 
| berne                  = [[4 febrewaris]] [[1975]]
| berteplak              = [[Lancashire]] ([[Grut-Brittanje]]) 
| stoarn                 = 
| stjerplak              =
| etnisiteit             = [[File:Flag of India.svg|20px]] [[Hindoestanen|Hindoestaansk]]
| wurksum as             = [[neakenmodel]], [[pornoaktrise]]
| jierren aktyf          = [[2004]] – no 
| webside                = 
}}
'''Sahara Knite''', echte namme: '''Saeeda Vorajee''' ([[4 febrewaris]] [[1975]]), is in [[Grut-Brittanje|Britsk]] [[neakenmodel]] en [[pornografysk aktrise]] fan [[Yndia|Indiaask]] [[komôf]]. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.65 m, mei in gewicht fan 46 kg.

==Filmografy==
*2004 - Anglo Indian Escort Ayesha of London (''realpunting.com'') 		
*2005 - 8 Ball (''Pulse Pictures'') 		
*2010 - Angel Long Loves Pussy (''Angel Long XXX'') 			
*2018 - Arranged Marriage (''cumperfection.com'') 
*2020 - Indian Pussy Unleashed (''Lacey Starr Productions'') 	
*2021 - Best Dream Ever...Luke Bangs Five Honeys (''lukehardyxxx.com'')		
*2022 - Cougar Town Sluts 3 (''Lacey Starr Productions'')

==Keppelings om utens==
* [http://www.freeones.com/html/s_links/Sahara_Knite/ Sahara Knite op ''FreeOnes'']
* [https://www.imdb.com/name/nm1783582/ Sahara Knite yn 'e ''Internet Movie Database'']
* [https://www.iafd.com/person.rme/perfid=saharaknite/gender=f Sahara Sahara Knite yn 'e ''Internet Adult Film Database'']
* [https://www.adultfilmdatabase.com/actor/sahara-knite-39011/ Sahara Knite yn 'e ''Adult Film Database'']

[[Kategory:Ingelsk neakenmodel]]
[[Kategory:Ingelsk froulik pornoakteur]]
[[Kategory:Jeropeesk pornoakteur fan Middeneastlik of Súdaziatysk komôf]]
[[Kategory:Britsk persoan fan Yndiaask komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1975]]</text>
      <sha1>akccn8vkiahiayiaakoq1u46v33u3jp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shinfield Studios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166913</id>
    <revision>
      <id>1238259</id>
      <parentid>1116747</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T19:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografy en berikberens */ + plaatsje</comment>
      <origin>1238259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5155" sha1="g9t9ss2gk9dinkg2bn6fx7oqpamvni0" xml:space="preserve">{{Bedriuw
| ôfbylding                    = 
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = Shinfield Studios
| histoaryske namme            = 
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]]
| type                         = privaat 
| sektor                       = [[tillefyzje]]- en [[filmyndustry]]
| haadkertier                  = 
| fêstige yn                   = [[Shinfield]] ([[Ingelân]])
| oprjochte                    = [[2021]]
| opdoekt                      = 
| oprjochter                   = 
| eigner                       = 
| fuortkommen út               = 
| opgien yn                    = 
| memme-ûndernimming           = [[Shadowbox Studios]]
| dochterûndernimmings         = 
| omset                        = 
| winst                        = 
| wearde                       = 
| aktyf yn                     = 
| wurknimmers                  = 
| tal lokaasjes                = 
| webside                      = [https://shinfieldstudios.com/ shinfieldstudios.com]
| mapname                     = Ingelân
| lat_deg                     = 51
| lat_min                     = 24
| lat_sec                     = 51.54
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     =0
| lon_min                     = 56
| lon_sec                     = 27.56
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart        = Lokaasje yn [[Ingelân]].
}}
De '''Shinfield Studios''' binne in [[studiokompleks]] yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[doarp]] [[Shinfield]], yn it [[Ingelske greefskip|greefskip]] [[Berkshire]]. It leit yn 'e neite fan 'e stêd [[Reading]]. De Shinfield Studios waarden yn [[2021]] oprjochte en as de bou yn [[2024]] hielendal foltôge is, moat it ien fan 'e grutste studiokompleksen fan it [[Feriene Keninkryk]] wêze. Anno [[2023]] binne de [[opnamen (film)|opnamen]] fan al [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s der al begûn.

==Skiednis==
De Shinfield Studios waard yn [[2021]] oprjochte troch (en binne eigendom fan) [[Shadowbox Studios]], in ynternasjonaal bedriuw dat ek [[studiokompleks]]en by [[Atlanta]] ([[Georgia]]) en [[Santa Clarita (Kalifornje)|Santa Clarita]] ([[Kalifornje]]) besit. Shadowbox is in [[dochterûndernimming]] fan [[Commonwealth Asset Management]] en [[Silver Lake (bedriuw)|Silver Lake]]. Faze&amp;nbsp;1 fan 'e Shinfield Studios, besteande út fjouwer hypermoderne [[soundstage]]s, kaam yn [[2022]] ree, wêrnei't fuortendaliks úteinset waard mei de [[opnamen (film)|opnamen]] foar de earste [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s. Faze&amp;nbsp;2, de bou fan nochris 14 soundstages en tabehearrende produksjeromten, is anno [[2023]] geande en sil nei ferwachting oan 'e ein fan 'e [[simmer]] fan [[2024]] klear wêze.

==Geografy en berikberens==
De Shinfield Studios steane op it [[yndustryterrein|bedriuweterrein]] Thames Valley Science Park by it [[doarp]] [[Shinfield]]. Dat leit yn 'e neite fan 'e [[stêd]] [[Reading]] yn it [[Ingelske greefskip]] [[Berkshire]], westlik fan 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[haadstêd]] [[Londen]]. It studiokompleks is goed berikber om't it lyk oan 'e [[autosnelwei]] [[M4 (Britske autosnelwei)|M4]] leit. De reistiid fan 'e [[Lofthaven Londen Heathrow]] ôf bedraacht sadwaande 30&amp;nbsp;[[minuten]] yn 'e [[auto]] of in [[oere]] mei de [[trein]].
[[File:Shadowbox Shinfield.jpg|left|thumb|300px|In loftfoto fan it [[studiokompleks]] fan 'e Shinfield Studios.]]

==Fasiliteiten==
Anno [[2023]] besteane de Shinfield Studios út fjouwer hypermoderne [[soundstage]]s, wêrfan twa mei in [[oerflak]] fan 1.600&amp;nbsp;[[m²]] en twa mei in oerflak fan 2.000&amp;nbsp;m², allegear mei in wurkbere hichte fan 35&amp;nbsp;[[meter|m]]. Der binne noch fjirtjin oare soundstages yn oanbou, wêrfan't de earste fiif oan 'e ein fan 'e [[maityd]] fan [[2023]] oplevere wurde sille. It hiele kompleks moat oan 'e ein fan 'e [[simmer]] fan [[2024]] klear wêze. 

Njonken de soundstages beskikke de Shinfield Studios anno 2023 ek al oer fjouwer [[wurkplak (romte)|wurkplakken]] foar de produksje fan [[dekôr]]stikken, dy't yn grutte útinoar rinne fan 370 oant 1.375&amp;nbsp;m². It kompleks omfettet ek [[kantoar]]romte, fasiliteiten foar [[preproduksje]], [[postproduksje]] en de produksje fan [[special effects]], [[klaaikeamer]]s, romten foar [[fisazjy]] en [[hier (begroeiïng)|hierstilearring]] en in grut [[parkearterrein]]. Alle soundstages en ûnderstypjende romten mei-inoar sille, as it kompleks klear is, in oerflak hawwe fan krapoan 70.000&amp;nbsp;m². 

==Produksjes==
===Tillefyzje===
In seleksje fan tillefyzjesearjes dy't alteast foar in diel yn 'e Shinfield Studios opnommen binne:
*''[[The Acolyte (tillefyzjesearje)|The Acolyte]]'' (2024)

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://shinfieldstudios.com/  Offisjele webside fan 'e Shinfield Studios]

{{boarnen|boarnefernijing=
*[https://shinfieldstudios.com/  Offisjele webside fan 'e Shinfield Studios]
}}

[[Kategory:Film- en telefyzjestudiokompleks yn Ingelân]]
[[Kategory:Ingelsk bedriuw]]
[[Kategory:Berkshire]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2021]]
[[Kategory:Bouwurk út 2021]]</text>
      <sha1>g9t9ss2gk9dinkg2bn6fx7oqpamvni0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238260</id>
      <parentid>1238259</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T19:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>foto yn ynfoboks</comment>
      <origin>1238260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5277" sha1="p6988x6h79bp0f5jqqt0ltwre62xfp6" xml:space="preserve">{{Bedriuw
| ôfbylding                    = Shinfield Studios entrance, day time.jpg
| ôfbyldingstekst              = Haadyngong fan 'e Shinfield Studios.
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = Shinfield Studios
| histoaryske namme            = 
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]]
| type                         = privaat 
| sektor                       = [[tillefyzje]]- en [[filmyndustry]]
| haadkertier                  = 
| fêstige yn                   = [[Shinfield]] ([[Ingelân]])
| oprjochte                    = [[2021]]
| opdoekt                      = 
| oprjochter                   = 
| eigner                       = 
| fuortkommen út               = 
| opgien yn                    = 
| memme-ûndernimming           = [[Shadowbox Studios]]
| dochterûndernimmings         = 
| omset                        = 
| winst                        = 
| wearde                       = 
| aktyf yn                     = 
| wurknimmers                  = 
| tal lokaasjes                = 
| webside                      = [https://shinfieldstudios.com/ shinfieldstudios.com]
| mapname                     = Ingelân
| lat_deg                     = 51
| lat_min                     = 24
| lat_sec                     = 51.54
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     =0
| lon_min                     = 56
| lon_sec                     = 27.56
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart        = Lokaasje yn [[Ingelân]].
}}
De '''Shinfield Studios''', ek wol de '''Shadowbox Studios Shinfield''', binne in [[studiokompleks]] yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[doarp]] [[Shinfield]], yn it [[Ingelske greefskip|greefskip]] [[Berkshire]]. It leit yn 'e neite fan 'e stêd [[Reading]]. De Shinfield Studios waarden yn [[2021]] oprjochte en as de bou yn [[2024]] hielendal foltôge is, moat it ien fan 'e grutste studiokompleksen fan it [[Feriene Keninkryk]] wêze. Anno [[2023]] binne de [[opnamen (film)|opnamen]] fan al [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s der al begûn.

==Skiednis==
De Shinfield Studios waard yn [[2021]] oprjochte troch (en binne eigendom fan) [[Shadowbox Studios]], in ynternasjonaal bedriuw dat ek [[studiokompleks]]en by [[Atlanta]] ([[Georgia]]) en [[Santa Clarita (Kalifornje)|Santa Clarita]] ([[Kalifornje]]) besit. Shadowbox is in [[dochterûndernimming]] fan [[Commonwealth Asset Management]] en [[Silver Lake (bedriuw)|Silver Lake]]. Faze&amp;nbsp;1 fan 'e Shinfield Studios, besteande út fjouwer hypermoderne [[soundstage]]s, kaam yn [[2022]] ree, wêrnei't fuortendaliks úteinset waard mei de [[opnamen (film)|opnamen]] foar de earste [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s. Faze&amp;nbsp;2, de bou fan nochris 14 soundstages en tabehearrende produksjeromten, is anno [[2023]] geande en sil nei ferwachting oan 'e ein fan 'e [[simmer]] fan [[2024]] klear wêze.

==Geografy en berikberens==
De Shinfield Studios steane op it [[yndustryterrein|bedriuweterrein]] Thames Valley Science Park by it [[doarp]] [[Shinfield]]. Dat leit yn 'e neite fan 'e [[stêd]] [[Reading]] yn it [[Ingelske greefskip]] [[Berkshire]], westlik fan 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[haadstêd]] [[Londen]]. It studiokompleks is goed berikber om't it lyk oan 'e [[autosnelwei]] [[M4 (Britske autosnelwei)|M4]] leit. De reistiid fan 'e [[Lofthaven Londen Heathrow]] ôf bedraacht sadwaande 30&amp;nbsp;[[minuten]] yn 'e [[auto]] of in [[oere]] mei de [[trein]].
[[File:Shadowbox Shinfield.jpg|left|thumb|300px|In loftfoto fan it [[studiokompleks]] fan 'e Shinfield Studios.]]

==Fasiliteiten==
Anno [[2023]] besteane de Shinfield Studios út fjouwer hypermoderne [[soundstage]]s, wêrfan twa mei in [[oerflak]] fan 1.600&amp;nbsp;[[m²]] en twa mei in oerflak fan 2.000&amp;nbsp;m², allegear mei in wurkbere hichte fan 35&amp;nbsp;[[meter|m]]. Der binne noch fjirtjin oare soundstages yn oanbou, wêrfan't de earste fiif oan 'e ein fan 'e [[maityd]] fan [[2023]] oplevere wurde sille. It hiele kompleks moat oan 'e ein fan 'e [[simmer]] fan [[2024]] klear wêze. 

Njonken de soundstages beskikke de Shinfield Studios anno 2023 ek al oer fjouwer [[wurkplak (romte)|wurkplakken]] foar de produksje fan [[dekôr]]stikken, dy't yn grutte útinoar rinne fan 370 oant 1.375&amp;nbsp;m². It kompleks omfettet ek [[kantoar]]romte, fasiliteiten foar [[preproduksje]], [[postproduksje]] en de produksje fan [[special effects]], [[klaaikeamer]]s, romten foar [[fisazjy]] en [[hier (begroeiïng)|hierstilearring]] en in grut [[parkearterrein]]. Alle soundstages en ûnderstypjende romten mei-inoar sille, as it kompleks klear is, in oerflak hawwe fan krapoan 70.000&amp;nbsp;m². 

==Produksjes==
===Tillefyzje===
In seleksje fan tillefyzjesearjes dy't alteast foar in diel yn 'e Shinfield Studios opnommen binne:
*''[[The Acolyte (tillefyzjesearje)|The Acolyte]]'' (2024)

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://shinfieldstudios.com/  Offisjele webside fan 'e Shinfield Studios]

{{boarnen|boarnefernijing=
*[https://shinfieldstudios.com/  Offisjele webside fan 'e Shinfield Studios]
}}

[[Kategory:Film- en telefyzjestudiokompleks yn Ingelân]]
[[Kategory:Ingelsk bedriuw]]
[[Kategory:Berkshire]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2021]]
[[Kategory:Bouwurk út 2021]]</text>
      <sha1>p6988x6h79bp0f5jqqt0ltwre62xfp6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238262</id>
      <parentid>1238260</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T19:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>list by de tiid brocht</comment>
      <origin>1238262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6139" sha1="54dqitgw5u1e5iplcoi6u7c0gerc97s" xml:space="preserve">{{Bedriuw
| ôfbylding                    = Shinfield Studios entrance, day time.jpg
| ôfbyldingstekst              = Haadyngong fan 'e Shinfield Studios.
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = Shinfield Studios
| histoaryske namme            = 
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk|Britsk]]
| type                         = privaat 
| sektor                       = [[tillefyzje]]- en [[filmyndustry]]
| haadkertier                  = 
| fêstige yn                   = [[Shinfield]] ([[Ingelân]])
| oprjochte                    = [[2021]]
| opdoekt                      = 
| oprjochter                   = 
| eigner                       = 
| fuortkommen út               = 
| opgien yn                    = 
| memme-ûndernimming           = [[Shadowbox Studios]]
| dochterûndernimmings         = 
| omset                        = 
| winst                        = 
| wearde                       = 
| aktyf yn                     = 
| wurknimmers                  = 
| tal lokaasjes                = 
| webside                      = [https://shinfieldstudios.com/ shinfieldstudios.com]
| mapname                     = Ingelân
| lat_deg                     = 51
| lat_min                     = 24
| lat_sec                     = 51.54
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     =0
| lon_min                     = 56
| lon_sec                     = 27.56
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart        = Lokaasje yn [[Ingelân]].
}}
De '''Shinfield Studios''', ek wol de '''Shadowbox Studios Shinfield''', binne in [[studiokompleks]] yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[doarp]] [[Shinfield]], yn it [[Ingelske greefskip|greefskip]] [[Berkshire]]. It leit yn 'e neite fan 'e stêd [[Reading]]. De Shinfield Studios waarden yn [[2021]] oprjochte en as de bou yn [[2024]] hielendal foltôge is, moat it ien fan 'e grutste studiokompleksen fan it [[Feriene Keninkryk]] wêze. Anno [[2023]] binne de [[opnamen (film)|opnamen]] fan al [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s der al begûn.

==Skiednis==
De Shinfield Studios waard yn [[2021]] oprjochte troch (en binne eigendom fan) [[Shadowbox Studios]], in ynternasjonaal bedriuw dat ek [[studiokompleks]]en by [[Atlanta]] ([[Georgia]]) en [[Santa Clarita (Kalifornje)|Santa Clarita]] ([[Kalifornje]]) besit. Shadowbox is in [[dochterûndernimming]] fan [[Commonwealth Asset Management]] en [[Silver Lake (bedriuw)|Silver Lake]]. Faze&amp;nbsp;1 fan 'e Shinfield Studios, besteande út fjouwer hypermoderne [[soundstage]]s, kaam yn [[2022]] ree, wêrnei't fuortendaliks úteinset waard mei de [[opnamen (film)|opnamen]] foar de earste [[film]]s en [[tillefyzjesearje]]s. Faze&amp;nbsp;2, de bou fan nochris 14 soundstages en tabehearrende produksjeromten, is anno [[2023]] geande en sil nei ferwachting oan 'e ein fan 'e [[simmer]] fan [[2024]] klear wêze.

==Geografy en berikberens==
De Shinfield Studios steane op it [[yndustryterrein|bedriuweterrein]] Thames Valley Science Park by it [[doarp]] [[Shinfield]]. Dat leit yn 'e neite fan 'e [[stêd]] [[Reading]] yn it [[Ingelske greefskip]] [[Berkshire]], westlik fan 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[haadstêd]] [[Londen]]. It studiokompleks is goed berikber om't it lyk oan 'e [[autosnelwei]] [[M4 (Britske autosnelwei)|M4]] leit. De reistiid fan 'e [[Lofthaven Londen Heathrow]] ôf bedraacht sadwaande 30&amp;nbsp;[[minuten]] yn 'e [[auto]] of in [[oere]] mei de [[trein]].
[[File:Shadowbox Shinfield.jpg|left|thumb|300px|In loftfoto fan it [[studiokompleks]] fan 'e Shinfield Studios.]]

==Fasiliteiten==
Anno [[2023]] besteane de Shinfield Studios út fjouwer hypermoderne [[soundstage]]s, wêrfan twa mei in [[oerflak]] fan 1.600&amp;nbsp;[[m²]] en twa mei in oerflak fan 2.000&amp;nbsp;m², allegear mei in wurkbere hichte fan 35&amp;nbsp;[[meter|m]]. Der binne noch fjirtjin oare soundstages yn oanbou, wêrfan't de earste fiif oan 'e ein fan 'e [[maityd]] fan [[2023]] oplevere wurde sille. It hiele kompleks moat oan 'e ein fan 'e [[simmer]] fan [[2024]] klear wêze. 

Njonken de soundstages beskikke de Shinfield Studios anno 2023 ek al oer fjouwer [[wurkplak (romte)|wurkplakken]] foar de produksje fan [[dekôr]]stikken, dy't yn grutte útinoar rinne fan 370 oant 1.375&amp;nbsp;m². It kompleks omfettet ek [[kantoar]]romte, fasiliteiten foar [[preproduksje]], [[postproduksje]] en de produksje fan [[special effects]], [[klaaikeamer]]s, romten foar [[fisazjy]] en [[hier (begroeiïng)|hierstilearring]] en in grut [[parkearterrein]]. Alle soundstages en ûnderstypjende romten mei-inoar sille, as it kompleks klear is, in oerflak hawwe fan krapoan 70.000&amp;nbsp;m². 

==Produksjes==
===Films===
In seleksje fan 'e films dy't alteast foar in diel yn 'e Shinfield Studios opnommen binne:
*''[[Ghostbusters: Frozen Empire]]'' (2024)
*''[[Greenland 2: Migration]]'' (2026)
*''[[The Magic Faraway Tree (film)|The Magic Faraway Tree]]'' (2026)
*''[[Ebenezer (film út 2026)|Ebenezer]]'' (2026)
*''[[Avengers: Doomsday]] (2026)
*''[[Sonic the Hedgehog 4]]'' (2027)
[[File:Shinfield Studios Backlot (cropped).jpg|right|thumb|250px|De Shinfield Studios yn oanbou yn [[2022]].]]

===Tillefyzje===
In seleksje fan tillefyzjesearjes en oare tillefyzjeprogramma's dy't alteast foar in diel yn 'e Shinfield Studios opnommen binne:
*''[[Queen Charlotte: A Bridgerton Story]]'' (2023)
*''[[The Acolyte (tillefyzjesearje)|The Acolyte]]'' (2024)
*''[[You Bet!]]'' (2024)
*''[[LOL: Last One Laughing UK]]'' (2025–2026)
*''[[99 to Beat (Ingelske kwis)|99 to Beat]]'' (2025)
*''[[Squid Game: The Challenge]]'' (2025)
*''[[The Agency (telefyzjesearje út 2026)|The Agency]]'' (2026)
*''[[Tomb Raider (telefyzjesearje)|Tomb Raider]]'' (202?)

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://shinfieldstudios.com/  Offisjele webside fan 'e Shinfield Studios]

{{boarnen|boarnefernijing=
*[https://shinfieldstudios.com/  Offisjele webside fan 'e Shinfield Studios]
}}

[[Kategory:Film- en telefyzjestudiokompleks yn Ingelân]]
[[Kategory:Ingelsk bedriuw]]
[[Kategory:Berkshire]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2021]]
[[Kategory:Bouwurk út 2021]]</text>
      <sha1>54dqitgw5u1e5iplcoi6u7c0gerc97s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shadowbox Studios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167602</id>
    <revision>
      <id>1238258</id>
      <parentid>1119391</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T19:02:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>+ plaatsje</comment>
      <origin>1238258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7288" sha1="3vo1dpk3pw5q7d3b7961bpc22bo8r6v" xml:space="preserve">{{Bedriuw
| ôfbylding                    = Shadowbox_Atlanta.jpg
| ôfbyldingstekst              = [[Soundstage]]s op it terrein fan 'e Shadowbox Studios.
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = Shadowbox Studios
| histoaryske namme            = Blackhall Studios
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| type                         = privaat 
| sektor                       = [[tillefyzje]]- en [[filmyndustry]]
| haadkertier                  = 
| fêstige yn                   = [[Atlanta]] ([[Georgia]])
| oprjochte                    = [[2017]]
| opdoekt                      = 
| oprjochter                   = 
| eigner                       = 
| fuortkommen út               = 
| opgien yn                    = 
| memme-ûndernimming           = 
| dochterûndernimmings         = 
| omset                        = 
| winst                        = 
| wearde                       = 
| aktyf yn                     = 
| wurknimmers                  = 
| tal lokaasjes                = 
| webside                      = [https://shadowboxstudios.com/ shadowboxstudios.com]
| mapname                     = Atlanta (stêdekloft)
| lat_deg                     = 33
| lat_min                     = 41
| lat_sec                     = 13.5852
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 84
| lon_min                     = 19
| lon_sec                     = 56.6832
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart        = Lokaasje yn 'e [[stêdekloft]] fan [[Atlanta]].
}}
De '''Shadowbox Studios''', ek bekend as de '''Shadowbox Studios Atlanta''', binne in [[studiokompleks]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Atlanta]], [[súdeast]]lik fan it sintrum fan 'e [[stêdekloft]], yn [[Dekalb County (Georgia)|Dekalb County]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. It kompleks waard yn [[2017]] oprjochte ûnder de namme '''Blackhall Studios''' en krige nei in oername yn [[2022]] syn hjoeddeistige namme. Yn 'e Shadowbox Studios fine de [[opnamen (film)|opnamen]] foar gâns [[film]]s en [[tillefyzjeprogramma's]] plak. Shadowbox hat ek studiokompleksen yn [[Santa Clarita (Kalifornje)]] (de [[Shadowbox Studios Los Angeles]]) en by it [[Ingelân|Ingelske]] [[Shinfield]], yn [[Berkshire]] (de [[Shinfield Studios]]).

==Skiednis==
De Shadowbox Studios Atlanta waarden yn [[2017]] oprjochte ûnder de namme Blackhall Studios. De earste film dy't der [[opnamen (film)|opnommen]] waard, wie de [[meunster (wêzen)|meunsterfilm]] ''[[Godzilla: King of Monsters (film út 2019)|Godzilla: King of Monsters]]'', dy't yn [[2019]] útkaam, fan [[filmstudio's]] [[Warner Bros.]] en [[Legendary Entertainment]]. Yn [[2018]] rjochten de Blackhall Studios in eigen filmstudio op, Blackhall Entertainment, mei it doel om sels fjouwer [[film]]s yn 't jier te produsearjen, dy't foar in part [[finansiering|finansierd]] wurde soene út 'e [[opbringst (jild)|opbringst]] fan 'e [[ferhier]] fan it studiokompleks oan oare filmstudio's. It earste projekt fan Blackhall Entertainment wie de [[horror]][[skriller]] ''Schoolhouse''.

Yn [[febrewaris]] [[2020]] makke Blackhall bekend dat it fan doel wie om in nij studiokompleks te bouwen yn 'e neite fan it doarp [[Shinfield]], by [[Reading]], yn it [[Ingelske greefskip]] [[Berkshire]]. Dêrmei wie in [[ynvestearring]] fan [[$]]195&amp;nbsp;miljoen muoid (omrekkene [[£]]150&amp;nbsp;miljoen). It wie foar Blackhall de earste stap om utens. Yn [[maart]] [[2021]] waarden fierders plannen bekend makke om 'e Blackhall Studios by Atlanta sterk út te wreidzjen. Dêrfoar waard in [[begrutting]] frijmakke fan $250&amp;nbsp;miljoen. [[Miljeu-aktivist]]en hiene [[krityk]] op dy plannen om't der foar de útwreiding 3.000 [[beam]]men kappe wurde moasten. Blackhall bewissige harren derfan dat it bedriuw dat op oare plakken kompinsearje soe, mar it slagge net om 'e aktivisten te oertsjûgjen. 

Yn [[april]] [[2021]] waarden de Blackhall Studios oankocht troch de [[Commonwealth Group]], in [[ynvestearringsbedriuw]] út [[Los Angeles]], dat foar it bedriuw $120&amp;nbsp;miljoen op 'e tafel lei. Yn [[2022]] joech [[Silver Lake (bedriuw)|Silver Lake]], in oare grutte ynvestearringsfirma, him derby mei in [[kaptaal]]ynjeksje ter wearde fan $500&amp;nbsp;miljoen. Neitiid waarden de Blackhall Studios omneamd ta de Shadowbox Studios.

==Fasiliteiten==
De Shadowbox Studios Atlanta lizze binnen de [[Interstate 285]]-ringwei fan [[Atlanta]], op in koarte ôfstân fan it [[stedssintrum]] (dêr't [[akteur]]s en [[filmcrew|crew]]leden yn [[hotel]]s ferbliuwe kinne) en fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Hartsfield Jackson]].

De Shadowbox Studios besteane anno [[2023]] út 9 [[soundstage]]s, dy't yn [[oerflak]] útinoar rinne fan 1.800&amp;nbsp;[[m²]] oant 3.600&amp;nbsp;m². Ien dêrfan is mei 16.75&amp;nbsp;[[meter|m]] it heechste fan hiele [[Georgia]]. De njoggen soundstages mei-inoar hawwe in oerflak fan 18.600&amp;nbsp;m². Mei [[kantoar]]romte, [[opslachromte]], [[wurkplak (romte)|wurkplakken]] (foar de produksje fan [[dekôr]]stikken), [[klaaikeamer]]s, romten foar [[fisazjy]] en [[hier (begroeiïng)|hierstilearring]] en fasiliteiten foar [[preproduksje]], [[postproduksje]] en [[special effects]] beslacht it kompleks in totaal wurkber oerflak fan 79.000&amp;nbsp;m² (oftewol 7,9&amp;nbsp;[[hektare|ha]]). Dêropta is der in [[backlot]] fan 12&amp;nbsp;ha foar bûtendoaropnamen. It kompleks is ferdield oer trije net oaninoar fêstsittende perselen, dy't Haadkampus (''Main Campus''), Eastkampus (''East Campus'') en Boskkampus (''Grove Campus'') hjitte.

Anno [[2023]] wurdt der wurke oan 'e bou fan 18 bykommende soundstages mei in oerflak fan yn totaal 112.000&amp;nbsp;m². Dat komt op in perseel fan 62&amp;nbsp;ha, lyk besuden de Haadkampus, dêr't it nei foltôging ien gehiel mei foarmje sil. As de bou fan dizze &quot;Faze&amp;nbsp;II&quot;, sa't de útwreiding neamd wurdt, klear is, sille de Shadowbox Studios it grutste studiokompleks fan Georgia wêze.

==Produksjes==
===Films===
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Shadowbox Studios Atlanta opnommen binne:
*''[[Blockers (film)|Blockers]]'' (2018)
*''[[Venom (film út 2018)|Venom]]'' (2018)
*''[[Godzilla: King of Monsters (film út 2019)|Godzilla: King of Monsters]]'' (2019)
*''[[Jumanji: The Next Level]]'' (2019)
*''[[Doctor Sleep (film út 2019)|Doctor Sleep]]'' (2019)
*''[[Jungle Cruise (film)|Jungle Cruise]]'' (2021)
*''[[The Tomorrow War]]'' (2021)

===Tillefyzje===
In seleksje fan tillefyzjesearjes dy't alteast foar in diel yn 'e Shadowbox Studios Atlanta opnommen binne:
*''[[Step Up (tillefyzjesearje)|Step Up]]'' (fan 2018 ôf)
*''[[Lovecraft Country (tillefyzjesearje)|Lovecraft Country]]'' (2020)
*''[[Ms. Marvel (tillefyzjesearje)|Ms. Marvel]]'' (2022)

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://shadowboxstudios.com/ Offisjele webside fan 'e Shadowbox Studios]

{{boarnen|boarnefernijing=
*[https://shadowboxstudios.com/ Offisjele webside fan 'e Shadowbox Studios]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Shadowbox_Studios ''References'', op dizze side fan 'e Ingelsktalige Wikipedy]
}}

[[Kategory:Film- en telefyzjestudiokompleks yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Bouwurk yn Atlanta]]
[[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2017]]
[[Kategory:Bouwurk út 2017]]</text>
      <sha1>3vo1dpk3pw5q7d3b7961bpc22bo8r6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noetsele</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174543</id>
    <revision>
      <id>1238314</id>
      <parentid>1154362</parentid>
      <timestamp>2026-08-12T08:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere. It artikel stelt net noch hieltiten net in soad foar, mar der sil ek net in soad oer te skriuwen wêze.</comment>
      <origin>1238314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3401" sha1="o0iq41qjqvfzf58xq81kukwwomldgz4" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Noetsele
| ôfbylding                   = Uitzichtspunt op Noetselerberg (3).jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = ''Utsichtspunt op Noetselerberch (2014)''
| wapen                       = 
| ynwennertal                 = 
| oerflak                     =
| befolkingstichtens          =
| stêdekloft                  =
| hichte                      =
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-OVf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Hellendoorn vlag.svg|20px|border]] [[Hellendoorn (gemeente)|Hellendoorn]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               = 
| postkoade                   = 
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_21_18_N_6_27_26_E_type:city_zoom:14_region:NL|52° 21' NB, 6° 27' EL}}
| webside                     = 
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Oerisel
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 21
| lat_sec                     = 18
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 27
| lon_sec                     = 26
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Noetsele ''' is in [[buorskip]] (en eardere [[Marke (organisaasje)|marke]]) oan 'e súdwestlike kant fan [[Nijverdal]] yn 'e gemeente [[Hellendoorn (gemeente)|Hellendoorn]] yn 'e Nederlânske provinsje [[Oerisel]]. Noetsele leit op 'e [[Sallânske Heuvelrêch]] oan 'e foet fan 'e 59,5 meter hege [[Noetselerberch]], dy't nei it buorskip neamt is. 

Noetsele stie eartiids op in list fan besittingen fan 'e [[abdij fan Werden]], dy't ynkomsten krige fan 'e pleats Albedinc.

Mooglik is de namme ôfkomstich fan it [[Germanen|Germaanske]] ''noue'', dat foar sompe stiet. Oaren tinke earder oan in ferwizing nei nút, itjinge dan delkomme soe op in ''lo'' (in boskje op hege sângrûn; it nammediel ''le'' is in ferbastering fan it Nederlânske wurd ''lo'') fan nutebeammen. 

Noetsele leit tusken in [[driuwwâl]] en de [[Regge (rivier)|Regge]], mei leechlizzende gerslannen dy't by heechwetter ûnderstrûpten. Oan 'e oare kant fan 'e Regge leit in pear kilometers fierder [[Notter]] (of Noothaar), in lange hichte dy't mei nutebeammen begroeid wie. 

Ek wurdt sein dat Noetsele &quot;nij bosk&quot; betsjut. It plak leit op 'e grins fan hegere grûn en leger lizzende gebieten. 

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/salland/hellendoorn/eerste-vermelding Kanon fan Nederlân, oproppen 12 augustus 2026.]
{{reflist}}
}}
{{msg:GemeenteHellendoorn}}

{{Koördinaten|52_21_31_N_6_34_36_E_type:city_zoom:14_region:NL|52° 26' NB, 6° 34' EL}}

[[Kategory:Plak yn Hellendoorn]]</text>
      <sha1>o0iq41qjqvfzf58xq81kukwwomldgz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rush (film út 2013)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193167</id>
    <revision>
      <id>1238293</id>
      <parentid>1236637</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25451" sha1="ihmpsqzrkyjj5vjy6kial4umlt3rmgm" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Rush movie logo.svg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Rush_UK_poster.jpeg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Rush''
| regisseur                = [[Ron Howard]]
| produsint                = [[Andrew Eaton]]&lt;br&gt;[[Eric Fellner]]&lt;br&gt;[[Brian Oliver (produsint)|Brian Oliver]]&lt;br&gt;[[Peter Morgan]]&lt;br&gt;[[Brian Grazer]]&lt;br&gt;[[Ron Howard]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Peter Morgan]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Anthony Dod Mantle]]
| muzyk                    = [[Hans Zimmer]]
| filmstudio               = [[Cross Creek Pictures]]&lt;br&gt;[[Exclusive Media]]&lt;br&gt;[[Working Title Films]]&lt;br&gt;[[Imagine Entertainment]]&lt;br&gt;[[Revolution Films]]&lt;br&gt;[[Egoli Tossell Film]]
| distribúsje              = [[Universal Pictures]] &lt;small&gt;(Feriene Steaten)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[StudioCanal]] &lt;small&gt;(Feriene Keninkryk)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[UFA GmbH|UFA]] en &lt;br&gt;[[Buena Vista International|Buena Vista Int.]] &lt;small&gt;(Dútslân)&lt;/small&gt;
| haadrollen               = [[Daniel Brühl]]&lt;br&gt; [[Chris Hemsworth]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Alexandra Maria Lara]]&lt;br&gt; [[Olivia Wilde]]&lt;br&gt; [[David Calder]]&lt;br&gt; [[Stephen Mangan]] &lt;br&gt; [[Christian McKay]] &lt;br&gt; [[Pierfrancesco Favino]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk]]&lt;br&gt;[[File:Flag of Germany.svg|border|20px]] [[Dútslân]]
| premiêre                 = [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2013]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[histoaryske film|hist.]] [[biografyske film|biografyske]] [[sportfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]&lt;br&gt;[[Dútsk]]
| spyltiid                 = 123 minuten
| budget                   = $38&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $98,2&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 1 × [[BAFTA]]
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Rush''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britsk]]-[[Dútslân|Dútske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[sportfilm]] út [[2013]] ûnder [[rezjy]] fan [[Ron Howard]]. De [[film]] giet oer de rivaliteit dy't yn 'e [[1970-er jierren]] bestie tusken de [[autokoereur]]s [[Niki Lauda]] (spile troch [[Daniel Brühl]]) en [[James Hunt]] (spile troch [[Chris Hemsworth]]). De [[titel (namme)|titel]] is dûbelsinnich, mei't it wurd ''rush'' yn it [[Ingelsk]] sawol &quot;haast&quot; as &quot;kick&quot; betsjutte kin. It [[plot|ferhaal]] folget de beide koereurs yn har beropsbestean en priveelibben fan it begjin fan harren [[karriêre]] yn [[1970]] oant en mei it [[klimaks (narratology)|klimaktyske]] [[Formule 1 yn 1976|Formule&amp;nbsp;1-seizoen fan 1976]]. ''Rush'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, en wie in beskieden [[kommersje]]el súkses yn 'e [[bioskopen]].

==Plot==
Yn [[1970]] ûntwikkelje de [[Eastenryk]]ske [[autokoereur]] [[Niki Lauda]] en syn [[Ingelân|Ingelske]] wjergader [[James Hunt]] in yntinse rivaliteit. Lauda, dy't fertrout op training en presyzje, is in koel en berekkenjend [[technysk]] [[sjeny (persoan)|sjeny]], wylst Hunt in [[playboy (persoan)|playboy]] is, waans [[selsfertrouwen]] basearre is op syn natuerlik [[talint]] en dêrnjonken op in flinke poarsje [[arrogânsje]]. Beide mannen steane yn harren fjild oan 'e absolute wrâldtop. Yn in [[Formule&amp;nbsp;3]]-race yn [[Londen]] krije se it foar it earst mei-inoar oan 'e stôk. Nei in lyts kontakt giselje beide [[auto's]] yn 'e rûnte, mar Hunt wit sines as earste wer ûnder kontrôle te krijen en wint de race, ta [[argewaasje]] fan Lauda.

Neitiid beslút Lauda om syn opklimmen nei de [[Forule&amp;nbsp;1]] te forsearjen troch him yn in Fomule&amp;nbsp;1-team yn te keapjen. Wannear't syn [[rykdom|rike]] [[heit]] dy stap wegeret te [[finansieren]], liedt dat ta in brek tusken Lauda en syn [[famylje]]. Ynstee slút er dan in [[liening (jild)|liening]] ôf by de Eastenrykske [[Raiffeisen Bankengruppe|Raiffeisenbank]]. Sa komt er te riden foar it Formule&amp;nbsp;1-team fan [[British Racing Motors]] (BRM), as [[kollega]] fan koereur [[Clay Regazzoni]]. De [[maatskiplik|sosjaal]] ûnoanpaste Lauda kin min opsjitte mei Regazzoni en de oare leden fan syn team. Underwilens wurdt ek Hunt in Formule&amp;nbsp;1-koereur wannear't [[Alexander Fermor-Hesketh, 3 baron Hesketh|lord Hesketh]], de [[rykdom|rike]] en eksintrike eigner fan [[Hesketh Racing]], it team dêr't er by yn 'e tsjinst is, beslút om op te skaaljen nei de Formule&amp;nbsp;1.
{{Plotbedjer film}}
Nei inkele jierren jouwe Lauda en Regazzoni har by it Formule&amp;nbsp;1-team fan [[Ferrari]], dêr't Lauda ferrast en yrritearre is oer de minne technyske steat fan 'e race-auto's. Wannear't er troch syn ûnoanpaste [[hâlden en dragen]] op in stuit sûnder [[ferfier]] earne op it [[Itaalje|Italjaanske]] [[plattelân]] fêst komt te sitten, kriget er in [[liftsjen|lift]] fan 'e [[skientme|tsjeppe]] Marlene Knaus. Fan it iene komt it oare en se krije in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]].  

Underwilens moetet Hunt [[model (berop)|supermodel]] [[Suzy Miller]], dy't [[kunde]] hat oan lord Hesketh. Net folle letter [[trouwen|trout]] er mei har. Beropsmjittich rekket Hunt lykwols yn 'e swierrichheden as bliken docht dat Hesketh him fersjoen hat op 'e kosten dy't it ûnderhâlden fan in Formule&amp;nbsp;1-team meibringt. As er it team sels net mear finansiere kin en der gjin [[sponsor]] te finen is, moat Hesketh syn team opdoeke. Hunt komt oan 'e dyk te stean, mar koarte tiid letter heart er fia-fia dat [[McLaren]] syn topkoereur kwytrekke is oan 'e konkurrinsje. Hy beweecht himel en ierde om in [[sollisitaasjepetear]] mei McLaren te krijen en wit de managers fan it team derfan te oertsjûgjen dat hy de juste ferfanger is.

Wannear't it [[Formule 1 yn 1976|Formule&amp;nbsp;1-seizoen fan 1976]] begjint, berikt de rivaliteit tusken Lauda en Hunt stadichoan in hichtepunt. Lauda dominearret yn 'e earste beide races, wylst Hunt der bodzjen oan hat om him by te hâlden. Yn 'e trêde race, de [[Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 1976)|Spaanske Grand Prix]], wint Hunt, wylst Lauda op it twadde plak komt. Mar Lauda tsjinnet in klacht yn oer de race-auto fan McLaren (dêr't Hunt yn riidt), dy't yndie &lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; fan in [[inch (lingtemjitte)|inch]] te breed blykt te wêzen. Hunt wurdt sadwaande [[diskwalifikaasje|diskwalifisearre]], wat him [[poerrazen]] makket op Lauda, dy't er in &quot;rôt&quot; neamt. 

Om 'e auto oan 'e reglemintêre breedte foldwaan te litten, moat McLaren de hiele boel ombouwe, wat net sûnder bernesykten giet. Dêrtroch falt Hunt yn 'e folgjende races ferskate kearen út. Ta oermjitte fan ramp moat er út 'e [[krante]] gewaarwurde dat syn [[oarehelte|frou]] Suzy in [[oerhoer|oerhuorrige relaasje]] hat mei [[akteur]] [[Richard Burton]]. Hy regelet in moeting mei Suzy in [[restaurant]], dêr't se him útleit dat harren [[houlik]] foarby is om't hy inkeld belangstelling hat foar de [[autosport]]. Burton mei dan twaris sa âld wêze as sysels en harren relaasje hat dúdlik gjin [[takomst]], mar hy behannelet har, seit se, as is se it wichtichste foar him yn 'e hiele wrâld, suggerearjend dat Hunt dat nea dien hat. Se beslute ta in [[skieding (houlik)|skieding]]. Underwilens trouwe Lauda en Marlene troch yn Wenen mei har beiden in [[trou-amtner]] te besykjen mar gjin [[brulloft]] te hâlden. Wol geane se op in koarte [[houliksreis]]. Lauda sit lykwols yn noed oer it neidielige effekt fan syn trouwen op syn karriêre as autokoereur. No hat er ommers wat om te ferliezen, wat betsjut dat er op in mear behâldende wize ride sil.

By de folgjende races hat McLaren de technyske swierrichheden troch de ferbouwing fan 'e race-auto oerwûn, sadat Hunt wer folút meidwaan kin. Boppedat wurdt de diskwalifikaasje yn [[Spanje]], dy't troch McLaren oanfochten is, weromdraaid. Dat betsjut dat Hunt wer kâns makket op it kampioenskip. Op 'e dei fan 'e [[Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 1976)|Dútske Grand Prix]] beleit Lauda in [[gearkomste]] fan 'e koereurs. Hy bepleitet by it organisearjende Formule&amp;nbsp;1-komitee om 'e race ôf te sizzen fanwegen swiere [[rein (delslach)|rein]] dy't de notoir gefaarlike Noarderlus (''Nordschleife'') fan 'e [[Nürburgring]] frijwol ûnberiidber makket. Mar syn útstel wurdt fuortstimd nei't Hunt beweart dat Lauda besiket it tal noch te ferriden races sa lyts mooglik te meitsjen, poer om derfoar te soargjen dat oare koereurs de foarsprong yn punten dy't hy opboud hat, net mear ynrinne kinne.

De measte koereurs begjinne de race mei [[luchtbân|bannen]] foar wiet [[waar]], mar it docht bliken dat it grutste part fan it [[sirkwy (sport)|sirkwy]] fluch opdrûget. Dêrtroch nimme de inkelingen in foarsprong dy't op 'e gok op bannen foar drûch waar start binne. Alle oaren, ûnder wa Lauda en Hunt, meitsje in [[pitstop]] om halje-trawalje har bannen omwikselje te litten. By it team fan McLaren giet dat troch omstannichheden hurder as by Ferrari, sadat Hunt in foarsprong op Lauda kriget. Troch it rûge riden fan Lauda, dy't neitiid as in mâlenien besiket om Hunt wer by te heljen, komt op in stuit in dochs al ferswakke ûnderdiel fan 'e [[ophinging (auto)|ophinging]] fan syn auto te brekken. Lauda rekket de kontrôle oer it stjoer kwyt, botst mei hege [[faasje]] tsjin 'e [[fangrail]] oan en giselet yn 'e rûnte. Syn [[brânstoftank]] wurdt trochboarre, sadat syn auto yn ljochte lôge komt te stean. In oare koereur, dy't him efterop komt, riidt op him yn, wat soarget foar in noch gruttere ravaazje. Lauda sit inkele minuten fêst yn syn baarnende auto wylst oare koereurs en de tahastige helptsjinsten koartseftich wurkje om 'e flammen safierhinne te blussen dat se by him komme kinne. As er ienris út it wrak befrijd is, wurdt er mei in [[helikopter]] nei it [[sikehûs]] brocht.

De [[dokter]]s fertelle syn frou Marlene neitiid dat de trêdegraads [[brânwûne]]n dy't Lauda oan syn [[foarholle]] en [[rjochterear]] oprûn hat, lang net it slimste binne. Folle serieuzer binne de brânwûnen yn syn [[longen]], feroarsake troch it ynazemjen fan gleonhjitte [[lucht]]. Seis [[wike]]n lang hâldt Lauda it bêd yn it sikehûs wylst er ekstreem [[pynlik]]e behannelings oan syn holle en longen ûndergiet. Underwilens moat er tasjen hoe't Hunt, dy't no ompakt mei slimme [[skuldgefoelens]] oer de gong fan saken by de gearkomste foarôfgeande oan 'e race, de neifolgjende races dominearret en hieltyd fierder op syn puntefoarsprong ynrint. Tsjin alle goerie fan syn dokters yn beslút Lauda op 'e [[Grand Prix Formule 1 fan Itaalje 1976|Italjaanske Grand Prix]] op it [[Autodromo Nazionale di Monza]] wer werom te kearen as koereur. Nei in trage start wit er de race ôf te sluten mei in fertsjinstlik fjirde plak, wylst Hunt útfalt. 

Op 'e [[parsekonferinsje]] fan Lauda nei ôfrin fan 'e race freget ien fan 'e [[sjoernalist]]en botwei oft syn houlik mei Marlene no foarby is, om't dochs gjin frou by in man bliuwe wol mei sa'n (troch brânwûnen) mismakke kop as Lauda no hat. Lauda besiket de [[ûnfatsoen]]like fraach te parearjen mei in [[grap]], mar as de man kâldwei oanhâldt, hjit er him om dea te fallen en beëiniget er de parsekonferinsje hommels. Hunt, dy't tsjûge fan it foarfal wie, sprekt de betreffende sjoernalist neitiid oan en lokket him mei troch te sizzen dat er ynformaasje foar him hat oangeande syn lêste fraach. Wannear't er him allinnich hat, [[mishanneling|slacht er de sjoernalist]] hielendal yninoar. As de man úteinlings mei [[tosk]]en út 'e mûle slein bliedend op 'e grûn leit, freget Hunt him oft syn houlik no oer is, om't dochs gjin frou by in man bliuwe wol mei sa'n mismakke kop as sines.

It Formule&amp;nbsp;1-seizoen fan [[1976]] komt ta in [[klimaks (narratology)|klimaks]] by de [[Grutte Priis Formule 1 fan Japan 1976|Japanske Grand Prix]] op 'e [[Fuji Speedway]]. De foarsprong fan Lauda op Hunt is slonken oant trije punten. Dat betsjut dat as Hunt wint, hy Lauda yn it klassemint foarby giet en dêrmei wrâldkampioen Formule&amp;nbsp;1 wurdt. De start wurdt ferskate kearen útsteld omreden fan [[stjalprein]], mar lang om let wurdt besletten de race dochs ferride te litten om't de [[útstjoerrjochten]] wrâldwiid foar in protte jild ferkocht binne en it Formule&amp;nbsp;1-komitee dat jild net weromjaan moatte wol. Wylst se yn har race-auto's sitte te wachtsjen op 'e start, meitsje Lauda en Hunt [[eachkontakt]] en knikke se inoar ta. 

Oan 'e ein fan 'e twadde omgong, as er al ferskate klearen hast yn in [[slip (glydzjen)|slip]] rekke is, tinkt Lauda oan Marlene en beslút er dat it kampioenskip him syn libben net wurdich is. Hy set de auto oan 'e kant en stapt út. Hy kin dus gjin punten skoare yn dizze race. Dat betsjut dat Hunt net mear hoecht te winnen; ek as er it trêde plak bemachtiget, kriget er noch genôch punten om Lauda yn it klassemint foarby te gean. Nei in race mei ferskriklike waarsomstannichheden, tige min sicht, swierrichheden mei syn bannen en it oprinnen fan in [[ferwûne]] [[hân]] troch it betsjinjen fan syn healwei ôfbrutsen [[pook (auto)|pook]] finisht Hunt úteinlik yndie as trêde en wint er it kampioenskip mei in ferskil fan ien punt. Wylst Hunt en Team McLaren feestfiere, sette Lauda en Marlene ôf yn in helikopter. Sy freget him oft er [[spyt]] hat fan syn opjaan, mar hy sjocht nei har en antwurdet dat er hielendal nearne spyt fan hat.

De rest fan it jier bringt Hunt troch mei it genietsjen fan syn oerwinning en syn [[ferneamdens]] yn in [[orgy]] fan [[alkohol]], [[seks]] en [[drugs]]. Lauda kriget ûnderwilens belangstelling foar de [[loftfeart]] en hellet syn [[fleanbrevet]]. Op in [[fleanfjild]] yn [[Bologna]] moetsje se inoar by [[tafal]]. Hunt is mei in groepke [[freonskip|freonen]] mei in [[privee-fleantúch]] ûnderweis nei Ingelân, wylst Lauda syn eigen privee-fleantúch ûnderhâldt yn in [[hangaar]]. Lauda stiet der by Hunt op oan om te begjinnen oan syn training foar it [[Formule 1 yn 1977|Formule&amp;nbsp;1-seizoen fan 1977]], wannear't er syn titel ferdigenje moat. Mar Hunt seit dat sa'n titel foar him gjin sin hat as er net fan 'e oerwinning genietsje meie soe. 

Yn in [[voice-over]] fertelt Lauda dat Hunt, troch ienris wrâldkampioen te wurden, syn doel berikt hie en dat der neat wie dat him dreau om itselde keunstke nochris te prestearjen. Dat barde dan ek net, en in pear jier letter hold Hunt hielendal op mei autosport. Lauda fûn dat tige spitich om't foar him krekt de rivaliteit mei Hunt in grutte motivator wie om ta it uterste te gean. Hunt gie troch mei it genietsjen fan it libben, en Lauda seit dat er dêrom net ferheard mar wol [[drôvens|drôf]] wie, doe't er hearde dat Hunt yn [[1993]] mei 45 jier [[ferstoarn]] wie. Lauda beslút mei de wurden: &quot;Der wiene net folle dy't ik lije mocht sa't ik him [Hunt] lije mocht, en noch minder foar wa't ik [[respekt]] hie lykas foar him. Hy is noch altyd de iennichste op wa't ik ea [[jaloerskens|jaloersk]] west haw.&quot;

==Rolferdieling==
[[File:Daniel Brühl February 2015.jpg|right|thumb|130px|[[Daniel Brühl]].]]
[[File:Chris Hemsworth 3, 2013.jpg|right|thumb|130px|[[Chris Hemsworth]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Niki Lauda]]
| [[Daniel Brühl]]
|-
| [[James Hunt]]
| [[Chris Hemsworth]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Marlene Lauda-Knaus
| [[Alexandra Maria Lara]]
|-
| [[Suzy Miller]]
| [[Olivia Wilde]]
|-
| [[Louis Stanley]]
| [[David Calder]]
|-
| [[Alastair Caldwell]]
| [[Stephen Mangan]]
|-
| [[Alexander Fermor-Hesketh, 3 baron Hesketh|lord Hesketh]]
| [[Christian McKay]]
|-
| [[Clay Regazzoni]]
| [[Pierfrancesco Favino]]
|-
| [[ferpleechkundige|suster]] Gemma
| [[Natalie Dormer]]
|-
| [[Stirling Moss]]
| [[Alistair Petrie]]
|-
| [[Teddy Mayer]]
| [[Colin Stinton]]
|-
| Anthony &quot;Bubbles&quot; Horsley
| [[Julian Rhind-Tutt]]
|-
| [[John Hogan (autosportbestjoerder)|John Hogan]]
| [[Patrick Baladi]]
|-
| [[Jochen Mass]]
| himsels &lt;small&gt;([[cameo]])&lt;/small&gt;
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Rush'' waard [[regissearre]] troch [[Ron Howard]] nei in [[senario]] fan [[Peter Morgan]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene Howard, Morgan, [[Andrew Eaton]], [[Eric Fellner]], [[Brian Oliver (produsint)|Brian Oliver]] en [[Brian Grazer]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Cross Creek Pictures]], [[Exclusive Media]], [[Working Title Films]], [[Imagine Entertainment]], [[Revolution Films]] en [[Egoli Tossell Film]]. Dêrmei wie ''Rush'' in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britsk]]-[[Dútslân|Dútske]] [[ko-produksje]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]38&amp;nbsp;miljoen. Inkele miljoenen dêrfan bestiene út [[subsydzje]]s dy't takend wiene troch de [[Film- und Medienstiftung Nordrhein-Westfalen]], [[MFG Filmförderung Baden-Württemberg]] en it [[Dútsk Federaal Filmfûns]] (DFFF). De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Anthony Dod Mantle]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Hans Zimmer]].
[[File:Daniel_Brühl,_Niki_Lauda_and_Peter_Morgan.jpg|left|thumb|250px|F.l.n.rj.: [[akteur]] [[Daniel Brühl]], âld-koereur [[Niki Lauda]] (dy't yn 'e film spile wurdt troch Brühl) en [[senarioskriuwer]] [[Peter Morgan]] yn [[Wenen]] by de nasjonale [[Eastenryk]]ske [[premiêre]] fan ''Rush''.]]

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Rush'' setten op [[22&amp;nbsp;febrewaris]] [[2012]] útein en duorren oant en mei [[22&amp;nbsp;maaie]] fan dat jier. Der waard filme yn it [[Feriene Keninkryk]], [[Dútslân]] en [[Eastenryk]]. Spesifike filmlokaasjes wiene û.o. it [[Fleanfjild Blackbushe]] yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[Ingelske greefskippen|greefskip]] [[Hampshire]] en ferskate [[sirkwy (sport)|autosportsirkwys]]: [[Snetterton Motor Racing Circuit]] yn it Ingelske greefskip [[Norfolk (greefskip)|Norfolk]], [[Cadwell Park]] yn it greefskip [[Lincolnshire]], it eardere [[Crystal Palace-sirkwy]] yn [[Londen]], [[Brands Hatch]] yn it greefskip [[Kent]] en de [[Nürburgring]] yn 'e Dútske dielsteat [[Rynlân-Palts]]. Foar de opnamen fan 'e histoaryske [[Formule&amp;nbsp;1]]-races waarden sawol echte race-auto's út dy tiid as moderne replika's brûkt.

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Rush'' waard yn 'e [[Feriene Steaten]] fersoarge troch [[Universal Pictures]], yn it [[Feriene Keninkryk]] troch [[StudioCanal]] en yn [[Dútslân]] troch [[UFA GmbH|UFA]] en [[Buena Vista International]]. De film gie op [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2013]] yn [[Londen]] yn [[premiêre]] en wie dêrnei te sjen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]] foar't er op [[13&amp;nbsp;septimber]] yn 'e Britske [[bioskopen]] iepene. Yn 'e Amerikaanske bioskopen wie ''Rush'' fan [[20&amp;nbsp;septimber]] ôf te sjen en yn 'e Dútske bioskopen fan [[3&amp;nbsp;oktober]] ôf. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde op [[10&amp;nbsp;septimber]] by de [[platemaatskippij]]en [[Sony Classical Records]] en [[WaterTower Music]]. ''Rush'' waard op [[28&amp;nbsp;jannewaris]] [[2014]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].
[[File:Blackbushe Airport Vision Apron 01.jpg|right|thumb|250px|It [[Fleanfjild Blackbushe]] yn it [[Ingelân|Ingelske]] [[Ingelske greefskippen|greefskip]] [[Hampshire]] wie ien fan 'e filmlokaasjes foar ''Rush''.]]

==Historisiteit==
''Rush'' is net alhiel histoarysk akkuraat. Guon dingen binne sterker oanset om 'e [[plot]] ynteressanter te meitsjen, lykas de rivaliteit tusken [[Niki Lauda]] en [[James Hunt]]. Yn it echt wiene se goed [[freonskip|befreone]] en dielden se yn it begjin fan harren [[karriêre]] sels in skoftke in [[appartemint]]. Oare dingen binne krekt ôfswakke, lykas de skok fan Lauda syn [[oarehelte|frou]] doe't se foar it earst de [[brânwûne]]n seach dy't er by syn [[ûngelok (aksidint)|ûngelok]] oan 'e holle oprûn hie. Wer oaren binne simpelwei út 'e tomme sûgd, lykas de [[mishanneling]] troch Hunt fan in [[sjoernalist]] dy't Lauda nei syn ûngelok ûnfatsoenlike fragen stelt. Ek yn ferskate yn byld brochte races binne feroarings oanbrocht om 'e plot fan 'e film te skewielen. Sa gie de striid om 'e oerwinning yn 'e Formule&amp;nbsp;3-race op it [[Crystal Palace-sirkwy]] net tusken Hunt en Lauda, mar tusken Hunt en [[Dave Morgan (autokoereur)|Dave Morgan]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Rush'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''Rush'' in heech goedkarringspersintaazje fan 89%, basearre op 235 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;[Dizze film] is in glêde, streamline, goed rinnende masine en in knaphandich makke [[sportfilm|sportdrama]] mei opwinende racesênes en sterke [[aktearprestaasje]]s fan [[Chris Hemsworth]] en [[Daniel Brühl]].&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Rush'' in goedkarringspersintaazje fan 74%, basearre op 43 resinsjes.
[[File:Last survival of Crystal Palace Motor Racing Circuit (geograph 4211558).jpg|left|thumb|250px|It eardere [[Crystal Palace-sirkwy]] yn [[Londen]] wie in filmlokaasje foar ''Rush''.]]

Doe't [[Niki Lauda]] ''Rush'' foar it earst te sjen krige foarôfgeande oan 'e [[premiêre]], wied er der net sa bliid mei om't er fûn dat hysels yn 'e film yn in te negatyf ljocht pleatst waard. Dat feroare doe't nei de premiêre bekenden by him kamen om te sizzen hoe'n goede film oft se it fûnen. Wat de film as gehiel oanbelange, wie Lauda der fan it begjin ôf oan al wiis mei. Doe't him dêrnei frege waard, seid er: &quot;Der wiene gjin [[Hollywood]]-feroarings of dingen dy't op in wat te Hollywood-eftige wize oanpast wiene. It is tige akkuraat. En dat ferraste my wier op tige positive wize.&quot;

==Resultaat==
===Opbringst===
''Rush'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]26,9&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $71,3&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $98,2&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $38&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $60,2&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.
[[File:Nurburgring lap.jpg|right|thumb|250px|De [[Nürburgring]] yn [[Rynlân-Palts]] wie in filmlokaasje foar ''Rush''.]]

===Prizen===
''Rush'' waard yn [[2014]] by de [[Golden Globe]]s nominearre foar de [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn 'e [[kategory]]en [[Golden Globe foar Bêste Film – Drama|bêste film (drama)]] en bêste akteur ([[Daniel Brühl]]). By de [[BAFTA's]] waard de film nominearre yn 4 kategoryen, wêrûnder bêste Britske film, bêste [[byrol]] fan in akteur (Daniel Brühl) en bêste [[lûd]]. De film wûn de BAFTA foar bêste [[filmmontaazje]]. ''Rush'' wûn ek de Virtuoso Award op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara]].

''Rush'' waard fierders nominearre foar de [[Screen Actors Guild Award]]s foar bêste byrol fan in akteur (Daniel Brühl) en bêste groep [[stuntlju]], de [[Satellite Award]]s foar bêste [[regisseur]], bêste [[kamerarezjy]], bêste filmmontaazje, bêste lûd, bêste [[artdirection]] en [[produksje-ûntwerp]], bêste [[kostúm]]ûntwerp en bêste [[fisuele effekten]], de [[Empire Award]]s foar bêste Britske film en bêste byrol fan in akteur (Daniel Brühl), de [[Critics' Choice Movie Award]]s foar bêste [[aksjefilm]], bêste byrol fan in akteur (Daniel Brühl), bêste filmmontaazje en bêste [[fisazjy]], en de [[AACTA International Award]] foar bêste film.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt1979320/ Ynformaasje oer ''Rush'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rush_(2013_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Rush'' (film út 2013)}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske biografyske film]]
[[Kategory:Amerikaanske histoaryske film]]
[[Kategory:Britske sportfilm]]
[[Kategory:Britske biografyske film]]
[[Kategory:Britske histoaryske film]]
[[Kategory:Dútske sportfilm]]
[[Kategory:Dútske biografyske film]]
[[Kategory:Dútske histoaryske film]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Dútsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Universal Pictures]]
[[Kategory:Film fan Working Title Films]]
[[Kategory:Film fan Buena Vista International]]
[[Kategory:Film fan UFA]]
[[Kategory:Film fan StudioCanal]]
[[Kategory:Film fan Imagine Entertainment]]
[[Kategory:Film fan Cross Creek Pictures]]
[[Kategory:Film fan Ron Howard]]
[[Kategory:Film út 2013]]
[[Kategory:Film oer autosport]]
[[Kategory:Film oer it houlik]]
[[Kategory:Film oer in sportûngemak]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]
[[Kategory:Formule 1]]</text>
      <sha1>ihmpsqzrkyjj5vjy6kial4umlt3rmgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saheltúftrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193396</id>
    <revision>
      <id>1238280</id>
      <parentid>1238243</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:02:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5114" sha1="1kszqdtkd1v7hjysslj4wzl9jsnljp0" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = Saheltúftrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Eupodotis savilei 255509693.jpg|250px]]
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[túftrappen]] (''Lophotis'')
|Wittenskiplike namme= Lophotis savilei
|Beskriuwer, jier= [[Hubert Lynes|Lynes]], 1928
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart     = [[Ofbyld:Lophotis.png|250px]]
}}
De '''Saheltúftrap''' of '''Saheltoeftrap''' (''Lophotis savilei'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De ''Otididae'' foarmje in fûgelfamylje út 'e [[Alde Wrâld]] dy't benammen yn Afrotropyske regio’s foarkomt en dêr't noch mar in relatyf bytsje ûndersyk nei dien is.

De Saheltúftrap komt foar yn [[Boerkina Faso]], [[Kameroen]], [[Tsjaad]], [[Ivoarkust]], [[Gambia]], [[Maly]], [[Mauretaanje]], [[Niger]], [[Nigearia]], [[Senegal]] en [[Sûdan]].

== Skaaimerken ==
Folwoeksen fûgels hawwe in koarte tinne hals en relatyf koarte poaten, mei in grutte kop. De boppekant fan 'e kop en it ûnderste part fan 'e foarhals binne griis, mei in swarte streek yn 'e midden fan 'e kin en oan beide kanten fan 'e halsbasis in lyts wyt plak.

De boppekant fan 'e fûgel is ljocht fan kleur mei swarte streken en pylkpuntfoarmige tekeningen. De snaffel is gielich, de ''culmen'' brunich, de iris bleek mei spikkels en de poaten hawwe in gielige tint.

De wjukken binne likernôch 25 sm lang en de sturt is likernôch 13 sm lang. De fearren fan 'e boppekant hawwe bleek-bêzje úteinen, wêrtroch’t de donkere slachpinnen dúdlik ôfstekke tsjin 'e rest fan it fearrekleed. De slachpinnen binne swartich mei smelle bêzje bannen en swarte úteinen.

Mantsjes hawwe in folslein swarte ûnderkant en litte ûnder de balts in túf fan readbrune fearren yn 'e nekke sjen. Wyfkes lykje fierhinne op mantsjes, mar misse de blaugriize en swarte tekeningen op 'e kop. By wyfkes is de kiel wyt en is it swarte part fan 'e ûnderkant beheind ta de búk.

== Taksonomy ==
De Saheltúftrap heart ta it skaai ''Lophotis'', mar waard earder ta it skaai ''[[Eupodotis]]'' rekkene. Binnen ''Lophotis'' bestiet noch in grutte ûnwissichheid oer de krekte [[Fylogeny|fylogenetyske]] sibskip.

== Leefgebiet en fersprieding ==
De soarte komt foar yn drûge en healdrûge leefgebieten. Hy libbet yn strûklân en iepen bosk, by útdrûge puollen en iepen plakken, en yn flakke strûkgebieten mei ''Aristida''-gers en ''Acacia raddiana''.

De Saheltúftrap komt foar fan súdwestlik Mauretaanje en Senegal eastlik troch Maly, Boerkina Faso, súdwestlik Niger, noardeastlik Nigearia en Tsjaad oant sintraal Sûdan.

Earder waard tocht dat de soarte beheind wie ta it Sahelbioom, mar hjoed-de-dei is dúdlik wurden dat syn fersprieding him ek fierder nei it suden útwreidet.

== Hâlden en dragen ==
Oer it dieet fan dizze trap is mar in bytsje bekend. Wol is waarnommen dat de soarte yn Senegal in wichtige bestrider fan 'e Senegaleeske sprinkhoanne wêze kin.

De Saheltúftrap is foar it grutste part in [[stânfûgel]]. As hy migrearret, docht er dat meast allinnich of yn pearen yn drûge en healdrûge gebieten. Se binne relatyf skou en fleane mar selden en oer koarte ôfstannen. By gefaar bliuwe se faak stil stean om net troch rôfdieren ûntdutsen te wurden.

== Status==
Neffens de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de Saheltúftrap klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'') en is de populaasjetrend stabyl. De Saheltúftrap hat in grut ferspriedingsgebiet mei in relatyf hege populaasjetichtens. Der binne gjin bewizen foar in sterke efterútgong. 

Yn it Wyldreservaat Yankari yn Nigearia liket de soarte frij algemien te wêzen. De Saheltúftrap waard foar it earst yn noardlik Kameroen fêststeld yn novimber 1995, yn Gambia yn septimber 1996 en yn noardlik Benyn yn jannewaris 2005.

Nettsjinsteande de stabile populaasjetrend steane in soad soarten yn 'e famylje ûnder druk troch feroarings yn 'e lânbou, oerbeweiding, jacht, habitatferlies en drûchte.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/saviles-bustard-lophotis-savilei BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/savbus1?continue eBird, oproppen op 11 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/savbus1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lophotis savilei|Saheltúftrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Saheltuftrap}}
[[Kategory:Túftrap]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]</text>
      <sha1>1kszqdtkd1v7hjysslj4wzl9jsnljp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hartlaubtrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193399</id>
    <revision>
      <id>1238273</id>
      <parentid>1238249</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1238273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="axfze7xmwdqrd815pc5p0jeuzpcu01a" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = hartlaubtrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Hartlaub's Bustard - Meru - Kenya 06 7982 (15533157766).jpg|250px]]
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'')
|Wittenskiplike namme= Lissotis hartlaubii
|Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|von Heuglin]], 1863
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart     = 
}}
De '''hartlaubtrap''' of '''Hartlaubs trap''' (''Lissotis hartlaubii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De fûgel is neamd nei de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Gustav Hartlaub]]. De wittenskiplike namme waard yn 1863 publisearre troch [[Theodor von Heuglin]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it skaai ''[[Eupodotis]]''.

== Skaaimerken ==
De hartlaubtrap is in middelgrutte trapfûgel mei in lange hals en lange poaten. It mantsje hat in in opfallend swarte tekeningen op 'e kop en in swarte streek oer de hals dy't oerrint yn 'e swarte búk. It wyfke is folle ienfâldiger fan kleur. It mantsje hat in soad fan 'e swartbúktrap mar ûnderskiedt him troch in swartere koptekening mei in helder wyt plak op it wang. Wyfkes hawwe ek in soad fan inoar, mar dy fan 'e hartlaubtrap hawwe in ljochte streek oer in fyn spikkele hals. By de hartlaubtrap binne de wjukken foar it grutste part wyt, wylst de wjukken fan 'e swartbúktrap folle mear swart hat.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt foar yn Etioopje, Kenia, Somaalje, Súd-Sûdan, Sûdan, Tanzania en Uganda. De soarte bewennet drûch en fochtich gerslân, drûge savannes, drûch strûklân, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.000 meter. Hy is lokaal algemien yn Kenia en Sûdan, mar seldsumer oan 'e râne fan syn ferspriedingsgebiet yn Somaalje en ûngewoan yn Etioopje.

== Iten en briedgedrach ==
De hartlaubtrap yt benammen ynsekten en oare lytse [[wringeleazen]], oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte is in [[stânfûgel]]. De generaasjedoer bedraacht 8,1 jier.

== Status ==
De soarte hat in stabile populaasjetrend. De wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar wurdt stabyl achte by gebrek oan bewiis foar efterútgong of substansjele bedrigingen. De hartlaubtrap stiet op de [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hartlaubs-bustard-lissotis-hartlaubii BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/harbus2?siteLanguage=nl&amp;continueeBird, oproppen op 11 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/harbus2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lissotis hartlaubii|Hartlaubtrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hartlaubtrap}}
[[Kategory:Swartbúktrap]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]</text>
      <sha1>axfze7xmwdqrd815pc5p0jeuzpcu01a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustav Hartlaub</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193402</id>
    <revision>
      <id>1238251</id>
      <timestamp>2026-08-11T15:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks persoan algemien | ôfbylding                    = Johann Gustav Hartlaub - pre 1900.jpg | ôfbyldingstekst              =  | ôfbyldingsbreedte            =  | echte namme                  =  | oare namme(n)                =  | nasjonaliteit                = {{GERnasj}} | berne                        = [[8 novimber]] [[1814]] | berteplak                    = [[Bremen]] | stoarn                       = [[29 novimber]] [[1900]] | stjerplak                    = Bre...&quot;</comment>
      <origin>1238251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3068" sha1="d1gmqpt8gg5ncf2aea15qlbm17m5v11" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Johann Gustav Hartlaub - pre 1900.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GERnasj}}
| berne                        = [[8 novimber]] [[1814]]
| berteplak                    = [[Bremen]]
| stoarn                       = [[29 novimber]] [[1900]]
| stjerplak                    = Bremen
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = dokter, ornitolooch
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Wurk oer eksoatyske fûgels
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Karel Johan Gustav Hartlaub''' ([[8 novimber]] [[1814]] – [[29 novimber]] [[1900]]) wie in Dútske dokter en [[ornitolooch]].

== Libben en wurk ==
Hartlaub waard berne as soan fan de rike keapman en senator út Bremen, Carl Hartlaub (1792–1874). &lt;ref&gt;Focke (1909), s. 485.&lt;/ref&gt; Syn mem wie de ûntwikkele en artistyk oanleine Johanna Elisabeth Hartlaub, berne Buch (1786–1867), dy't thús in literêre salon hold. 

Hy studearre yn [[Bonn]] en [[Berlyn]], foardat er yn [[Georg-August-Universiteit|Göttingen]] ôfstudearre yn de [[genêskunde]]. Yn 1840 begûn er mei it bestudearjen en sammeljen fan eksoatyske fûgels, dy't er oan it Natoerhistoarysk Museum fan Bremen skonk. Hy beskreau in oantal fan dizze soarten foar it earst. Op 9 juny 1844 troude Gustav Hartlaub yn Bremen mei Caroline &quot;Lina&quot; Stachow (1824–1900), mei wa't er seis bern krige. &lt;ref&gt;Focke (1909), s. 496.&lt;/ref&gt;

Yn 1852 rjochte er tegearre mei [[Jean Cabanis]] in nij tydskrift op: it ''Journal für Ornithologie''. Hy skreau, yn 'e mande mei [[Otto Finsch]], it wurk ''Beitrag zur Fauna Centralpolynesiens: Ornithologie der Viti-, Samoa und Tonga- Inseln'' (útjûn troch H. Schmidt yn Halle). Dat wurk út 1867, dat foarsjoen wie fan mei de hân ynkleure litografyen, wie basearre op fûgeleksemplaren dy't troch [[Eduard Heinrich Graeffe]] foar Museum Godeffroy sammele wiene. 

In oantal fûgels is nei him ferneamd, wêrûnder de [[Hartlaubein]], de Hartlaubtoerako, de [[Hartlaubtrap]] en de [[Hartlaubmiuw]].

== Lidmaatskippen ==
Yn 1840 waard er troch [[Charles Parzudaki]] (1806–1889) yntrodusearre as lid nûmer 186 fan de [[Société Cuvierienne]].&lt;ref name=&quot;sc64&quot;&gt;Société cuviérienne, s. 64.&lt;/ref&gt; Yn 1857 waard Hartlaub ta lid keazen fan de Dútske Akademy fan Natoerwittenskippers Leopoldina.

{{commonscat|Gustav Hartlaub}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Beolens, Bo; and Michael Watkins (2003). ''Whose bird? : common bird names and the people they commemorate''. Londen: Christopher Helm. {{ISBN|0-300-10359-X}}.
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Hartlaub, Gustav}}

[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk soölooch]]
[[Kategory:Dútsk dokter]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1814]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1900]]</text>
      <sha1>d1gmqpt8gg5ncf2aea15qlbm17m5v11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238253</id>
      <parentid>1238251</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T15:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>âldens</comment>
      <origin>1238253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="7h9a6qrtie0qbhf8fud5rhr56mv27x9" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Johann Gustav Hartlaub - pre 1900.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GERnasj}}
| berne                        = [[8 novimber]] [[1814]]
| berteplak                    = [[Bremen]]
| stoarn                       = [[29 novimber]] [[1900]] (86 jier)
| stjerplak                    = Bremen
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = dokter, ornitolooch
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Wurk oer eksoatyske fûgels
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Karel Johan Gustav Hartlaub''' ([[8 novimber]] [[1814]] – [[29 novimber]] [[1900]]) wie in Dútske dokter en [[ornitolooch]].

== Libben en wurk ==
Hartlaub waard berne as soan fan de rike keapman en senator út Bremen, Carl Hartlaub (1792–1874). &lt;ref&gt;Focke (1909), s. 485.&lt;/ref&gt; Syn mem wie de ûntwikkele en artistyk oanleine Johanna Elisabeth Hartlaub, berne Buch (1786–1867), dy't thús in literêre salon hold. 

Hy studearre yn [[Bonn]] en [[Berlyn]], foardat er yn [[Georg-August-Universiteit|Göttingen]] ôfstudearre yn de [[genêskunde]]. Yn 1840 begûn er mei it bestudearjen en sammeljen fan eksoatyske fûgels, dy't er oan it Natoerhistoarysk Museum fan Bremen skonk. Hy beskreau in oantal fan dizze soarten foar it earst. Op 9 juny 1844 troude Gustav Hartlaub yn Bremen mei Caroline &quot;Lina&quot; Stachow (1824–1900), mei wa't er seis bern krige. &lt;ref&gt;Focke (1909), s. 496.&lt;/ref&gt;

Yn 1852 rjochte er tegearre mei [[Jean Cabanis]] in nij tydskrift op: it ''Journal für Ornithologie''. Hy skreau, yn 'e mande mei [[Otto Finsch]], it wurk ''Beitrag zur Fauna Centralpolynesiens: Ornithologie der Viti-, Samoa und Tonga- Inseln'' (útjûn troch H. Schmidt yn Halle). Dat wurk út 1867, dat foarsjoen wie fan mei de hân ynkleure litografyen, wie basearre op fûgeleksemplaren dy't troch [[Eduard Heinrich Graeffe]] foar Museum Godeffroy sammele wiene. 

In oantal fûgels is nei him ferneamd, wêrûnder de [[Hartlaubein]], de Hartlaubtoerako, de [[Hartlaubtrap]] en de [[Hartlaubmiuw]].

== Lidmaatskippen ==
Yn 1840 waard er troch [[Charles Parzudaki]] (1806–1889) yntrodusearre as lid nûmer 186 fan de [[Société Cuvierienne]].&lt;ref name=&quot;sc64&quot;&gt;Société cuviérienne, s. 64.&lt;/ref&gt; Yn 1857 waard Hartlaub ta lid keazen fan de Dútske Akademy fan Natoerwittenskippers Leopoldina.

{{commonscat|Gustav Hartlaub}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Beolens, Bo; and Michael Watkins (2003). ''Whose bird? : common bird names and the people they commemorate''. Londen: Christopher Helm. {{ISBN|0-300-10359-X}}.
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Hartlaub, Gustav}}

[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk soölooch]]
[[Kategory:Dútsk dokter]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1814]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1900]]</text>
      <sha1>7h9a6qrtie0qbhf8fud5rhr56mv27x9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238276</id>
      <parentid>1238253</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T21:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lidmaatskippen */ kt</comment>
      <origin>1238276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3108" sha1="l2smc11bj0chu0414tfh5byfnftd2fj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Johann Gustav Hartlaub - pre 1900.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GERnasj}}
| berne                        = [[8 novimber]] [[1814]]
| berteplak                    = [[Bremen]]
| stoarn                       = [[29 novimber]] [[1900]] (86 jier)
| stjerplak                    = Bremen
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = dokter, ornitolooch
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Wurk oer eksoatyske fûgels
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Karel Johan Gustav Hartlaub''' ([[8 novimber]] [[1814]] – [[29 novimber]] [[1900]]) wie in Dútske dokter en [[ornitolooch]].

== Libben en wurk ==
Hartlaub waard berne as soan fan de rike keapman en senator út Bremen, Carl Hartlaub (1792–1874). &lt;ref&gt;Focke (1909), s. 485.&lt;/ref&gt; Syn mem wie de ûntwikkele en artistyk oanleine Johanna Elisabeth Hartlaub, berne Buch (1786–1867), dy't thús in literêre salon hold. 

Hy studearre yn [[Bonn]] en [[Berlyn]], foardat er yn [[Georg-August-Universiteit|Göttingen]] ôfstudearre yn de [[genêskunde]]. Yn 1840 begûn er mei it bestudearjen en sammeljen fan eksoatyske fûgels, dy't er oan it Natoerhistoarysk Museum fan Bremen skonk. Hy beskreau in oantal fan dizze soarten foar it earst. Op 9 juny 1844 troude Gustav Hartlaub yn Bremen mei Caroline &quot;Lina&quot; Stachow (1824–1900), mei wa't er seis bern krige. &lt;ref&gt;Focke (1909), s. 496.&lt;/ref&gt;

Yn 1852 rjochte er tegearre mei [[Jean Cabanis]] in nij tydskrift op: it ''Journal für Ornithologie''. Hy skreau, yn 'e mande mei [[Otto Finsch]], it wurk ''Beitrag zur Fauna Centralpolynesiens: Ornithologie der Viti-, Samoa und Tonga- Inseln'' (útjûn troch H. Schmidt yn Halle). Dat wurk út 1867, dat foarsjoen wie fan mei de hân ynkleure litografyen, wie basearre op fûgeleksemplaren dy't troch [[Eduard Heinrich Graeffe]] foar Museum Godeffroy sammele wiene. 

In oantal fûgels is nei him ferneamd, wêrûnder de [[Hartlaubein]], de Hartlaubtoerako, de [[Hartlaubtrap]] en de [[Hartlaubmiuw]].

== Lidmaatskippen ==
Yn 1840 waard er troch [[Charles Parzudaki]] (1806–1889) yntrodusearre as lid nûmer 186 fan de [[Société Cuvierienne]].&lt;ref name=&quot;sc64&quot;&gt;Société cuviérienne, s. 64.&lt;/ref&gt; Yn 1857 waard Hartlaub ta lid keazen fan de Dútske Akademy fan Natoerwittenskippers Leopoldina.

{{commonscat|Gustav Hartlaub}}

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Beolens, Bo; and Michael Watkins (2003). ''Whose bird? : common bird names and the people they commemorate''. Londen: Christopher Helm. {{ISBN|0-300-10359-X}}.
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Hartlaub, Gustav}}

[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk soölooch]]
[[Kategory:Dútsk dokter]]
[[Kategory:Dútsk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1814]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1900]]</text>
      <sha1>l2smc11bj0chu0414tfh5byfnftd2fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Posysjekaart Botswana</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193403</id>
    <revision>
      <id>1238254</id>
      <timestamp>2026-08-11T17:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{#switch:{{{1}}} | name         = Botswana | top          = -17.3 | bottom       = -27.5 | left         = 19.4 | right        = 29.7 | image  = Botswana location map.svg }}&lt;noinclude&gt; {{Posysjekaart/Ynfo}}  [[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Botswana| ]]&quot;</comment>
      <origin>1238254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="nobvhvdqx2gskbaifzht8d92rdvaqwk" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name         = Botswana
| top          = -17.3
| bottom       = -27.5
| left         = 19.4
| right        = 29.7
| image  = Botswana location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Posysjekaart/Ynfo}}

[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart Botswana| ]]</text>
      <sha1>nobvhvdqx2gskbaifzht8d92rdvaqwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Berjocht:Posysjekaart Botswana</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193404</id>
    <revision>
      <id>1238256</id>
      <timestamp>2026-08-11T17:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Botswana]]&quot;</comment>
      <origin>1238256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="a7fxc84nue6b18t9gdp9m89rslrkvea" xml:space="preserve">[[Kategory:Berjocht:Posysjekaart|Botswana]]</text>
      <sha1>a7fxc84nue6b18t9gdp9m89rslrkvea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swartbúktrap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193405</id>
    <revision>
      <id>1238263</id>
      <timestamp>2026-08-11T20:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme        = Swartbúktrap |Ofbyld       = [[Ofbyld:Black-bellied korhaan (also known as the black-bellied bustard), Lissotis melanogaster, Masai Mara, Kenya (52462390682).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mantsje&lt;/small&gt;[[Ofbyld:Lissotis melanogaster -Masai Mara National Reserve, Kenya-8.jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Wyfke&lt;/small&gt; |lûd          = |Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse       = [[fûgels]] (''Aves...&quot;</comment>
      <origin>1238263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5857" sha1="6xsdhgjdyjuyd70w2f3rtsut82jfwda" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = Swartbúktrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Black-bellied korhaan (also known as the black-bellied bustard), Lissotis melanogaster, Masai Mara, Kenya (52462390682).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mantsje&lt;/small&gt;[[Ofbyld:Lissotis melanogaster -Masai Mara National Reserve, Kenya-8.jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Wyfke&lt;/small&gt;
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'')
|Wittenskiplike namme= Lissotis melanogaster
|Beskriuwer, jier= [[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1835
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart     = [[Ofbyld:Range of Lissotis melanogaster.png|250px]]
}}
De '''swartbúktrap''' (''Lissotis melanogaster'', synonym: ''Eupodotis melanogaster'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Eupodotis''.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:OtisMelanogasterDavies.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke.]]
De swartbúktrap wurdt 58 oant 65 sm lang. De snaffel en poaten binne fealgiel. De boppekant fan it mantsje hat swarte en brune tekeningen op in gielbrune ûndergrûn; de ûnderkant is swart. De kop hat in opfallend patroan fan swart, wyt en gielbrún. De hals is ek foar in trapfûgel lang en slank en gielbrún mei in swarte streek oan 'e foarkant dy't oerrint yn it swarte boarst. De sturt is brún en gielbrún mei fjouwer of fiif smelle donkerbrune bannen. De boppekant fan 'e wjukken is wyt mei in brune trijehoeke by de wjukbasis. De slachpinnen hawwe úsein de bûtenste earmpinnen swarte einen. It wyt fan 'e wjukken is sichtber as de fûgel stiet en foarmet in kontrast mei de swarte ûnderkant. 

It wyfke is effen gielbrún en hat in [[kamûflaazjekleur]] mei donkerbrune plakken op 'e rêch en fine, weagjende dwersstreekjes op 'e hals en it boarst. It jong is doffer en donkerder fan kleur mei in donkergrize krún en gielbrune plakken op 'e wjuk. De tekening op 'e hals en stút fan beide skaaien, it wite kin en de team fan it mantsje en de fine dwersstreekjes by it wyfke binne skaaimerken wêrmei't de soarte him ûnderskiedt fan syn nauwe sibbe de [[Hartlaubtrap]]. 

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt yn grutte dielen fan [[Afrika]] foar en telt twa [[ûndersoarte]]n:

*''L. m. melanogaster'': fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]], súdlik oant [[Angoala]] en [[Mozambyk]].
*''L. m. notophila'': fan [[Simbabwe]] en súdlik [[Mozambyk]] oant [[Súd-Afrika]].

De soarte bewennet gerslân, drûge en fochtige savannes, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.500 meter. Hy is meastentiids algemien oant frij talryk yn syn ferspriedingsgebiet. De generaasjedoer bedraacht 7,8 jier.

== Iten en fuortplanting ==
[[Ofbyld:Black-bellied Bustard (Lissotis melanogaster) (32674796698).jpg|thumb|left|Swartbúktrap mei iepen wjuk.]]
De swartbúktrap yt ynsekten en oare lytse wringeleazen oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte stiet bekend om syn opfallende [[balts]]gedrag wêrby't it mantsje syn swarte búk en kiel sjen lit. De soarte wurdt ek fongen foar de hannel en as fretten.

== Status ==
De populaasjetrend is delgeand, mar de soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje wêrtroch't er net foldocht oan 'e drempelwearden foar in bedrige kategory. De swartbúktrap stiet op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II.

== Boarnen ==
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-bellied-bustard-lissotis-melanogaster BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/bkbbus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 11 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkbbus1/cur/introduction?lang=es&amp;media=photos Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lissotis melanogaster|Swartbúktrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartbuktrap}}
[[Kategory:Swartbúktrap]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]</text>
      <sha1>6xsdhgjdyjuyd70w2f3rtsut82jfwda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238278</id>
      <parentid>1238263</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Boarnen */ red</comment>
      <origin>1238278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5843" sha1="4pqo10a8thnsu49iuwmafwnih2wk5de" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = Swartbúktrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Black-bellied korhaan (also known as the black-bellied bustard), Lissotis melanogaster, Masai Mara, Kenya (52462390682).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mantsje&lt;/small&gt;[[Ofbyld:Lissotis melanogaster -Masai Mara National Reserve, Kenya-8.jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Wyfke&lt;/small&gt;
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'')
|Wittenskiplike namme= Lissotis melanogaster
|Beskriuwer, jier= [[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1835
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart     = [[Ofbyld:Range of Lissotis melanogaster.png|250px]]
}}
De '''swartbúktrap''' (''Lissotis melanogaster'', synonym: ''Eupodotis melanogaster'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Eupodotis''.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:OtisMelanogasterDavies.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke.]]
De swartbúktrap wurdt 58 oant 65 sm lang. De snaffel en poaten binne fealgiel. De boppekant fan it mantsje hat swarte en brune tekeningen op in gielbrune ûndergrûn; de ûnderkant is swart. De kop hat in opfallend patroan fan swart, wyt en gielbrún. De hals is ek foar in trapfûgel lang en slank en gielbrún mei in swarte streek oan 'e foarkant dy't oerrint yn it swarte boarst. De sturt is brún en gielbrún mei fjouwer of fiif smelle donkerbrune bannen. De boppekant fan 'e wjukken is wyt mei in brune trijehoeke by de wjukbasis. De slachpinnen hawwe úsein de bûtenste earmpinnen swarte einen. It wyt fan 'e wjukken is sichtber as de fûgel stiet en foarmet in kontrast mei de swarte ûnderkant. 

It wyfke is effen gielbrún en hat in [[kamûflaazjekleur]] mei donkerbrune plakken op 'e rêch en fine, weagjende dwersstreekjes op 'e hals en it boarst. It jong is doffer en donkerder fan kleur mei in donkergrize krún en gielbrune plakken op 'e wjuk. De tekening op 'e hals en stút fan beide skaaien, it wite kin en de team fan it mantsje en de fine dwersstreekjes by it wyfke binne skaaimerken wêrmei't de soarte him ûnderskiedt fan syn nauwe sibbe de [[Hartlaubtrap]]. 

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt yn grutte dielen fan [[Afrika]] foar en telt twa [[ûndersoarte]]n:

*''L. m. melanogaster'': fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]], súdlik oant [[Angoala]] en [[Mozambyk]].
*''L. m. notophila'': fan [[Simbabwe]] en súdlik [[Mozambyk]] oant [[Súd-Afrika]].

De soarte bewennet gerslân, drûge en fochtige savannes, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.500 meter. Hy is meastentiids algemien oant frij talryk yn syn ferspriedingsgebiet. De generaasjedoer bedraacht 7,8 jier.

== Iten en fuortplanting ==
[[Ofbyld:Black-bellied Bustard (Lissotis melanogaster) (32674796698).jpg|thumb|left|Swartbúktrap mei iepen wjuk.]]
De swartbúktrap yt ynsekten en oare lytse wringeleazen oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte stiet bekend om syn opfallende [[balts]]gedrag wêrby't it mantsje syn swarte búk en kiel sjen lit. De soarte wurdt ek fongen foar de hannel en as fretten.

== Status ==
De populaasjetrend is delgeand, mar de soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje wêrtroch't er net foldocht oan 'e drempelwearden foar in bedrige kategory. De swartbúktrap stiet op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-bellied-bustard-lissotis-melanogaster BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/bkbbus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 11 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkbbus1/cur/introduction?lang=es&amp;media=photos Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lissotis melanogaster|Swartbúktrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartbuktrap}}
[[Kategory:Swartbúktrap]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]</text>
      <sha1>4pqo10a8thnsu49iuwmafwnih2wk5de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238279</id>
      <parentid>1238278</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5848" sha1="iymwfaf9rgg678zc1jw762h9djn069h" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme        = swartbúktrap
|Ofbyld       = [[Ofbyld:Black-bellied korhaan (also known as the black-bellied bustard), Lissotis melanogaster, Masai Mara, Kenya (52462390682).jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Mantsje&lt;/small&gt;[[Ofbyld:Lissotis melanogaster -Masai Mara National Reserve, Kenya-8.jpg|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;Wyfke&lt;/small&gt;
|lûd          =
|Ryk          = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme       = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse       = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift        = [[trapeftigen]] (''Otidiformes'')
|Famylje      = [[trapfûgels]] (''Otididae'')
|Skaai        = [[swartbúktrappen]] (''Lissotis'')
|Wittenskiplike namme= Lissotis melanogaster
|Beskriuwer, jier= [[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1835
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart     = [[Ofbyld:Range of Lissotis melanogaster.png|250px]]
}}
De '''swartbúktrap''' (''Lissotis melanogaster'', synonym: ''Eupodotis melanogaster'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[trapfûgels]] (''Otididae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard earder yndield yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Eupodotis''.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:OtisMelanogasterDavies.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke.]]
De swartbúktrap wurdt 58 oant 65 sm lang. De snaffel en poaten binne fealgiel. De boppekant fan it mantsje hat swarte en brune tekeningen op in gielbrune ûndergrûn; de ûnderkant is swart. De kop hat in opfallend patroan fan swart, wyt en gielbrún. De hals is ek foar in trapfûgel lang en slank en gielbrún mei in swarte streek oan 'e foarkant dy't oerrint yn it swarte boarst. De sturt is brún en gielbrún mei fjouwer of fiif smelle donkerbrune bannen. De boppekant fan 'e wjukken is wyt mei in brune trijehoeke by de wjukbasis. De slachpinnen hawwe úsein de bûtenste earmpinnen swarte einen. It wyt fan 'e wjukken is sichtber as de fûgel stiet en foarmet in kontrast mei de swarte ûnderkant. 

It wyfke is effen gielbrún en hat in [[kamûflaazjekleur]] mei donkerbrune plakken op 'e rêch en fine, weagjende dwersstreekjes op 'e hals en it boarst. It jong is doffer en donkerder fan kleur mei in donkergrize krún en gielbrune plakken op 'e wjuk. De tekening op 'e hals en stút fan beide skaaien, it wite kin en de team fan it mantsje en de fine dwersstreekjes by it wyfke binne skaaimerken wêrmei't de soarte him ûnderskiedt fan syn nauwe sibbe de [[Hartlaubtrap]]. 

== Fersprieding en leefgebiet ==
Dizze soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Hy komt yn grutte dielen fan [[Afrika]] foar en telt twa [[ûndersoarte]]n:

*''L. m. melanogaster'': fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]], súdlik oant [[Angoala]] en [[Mozambyk]].
*''L. m. notophila'': fan [[Simbabwe]] en súdlik [[Mozambyk]] oant [[Súd-Afrika]].

De soarte bewennet gerslân, drûge en fochtige savannes, boulân en greiden, op hichten fan 0 oant 2.500 meter. Hy is meastentiids algemien oant frij talryk yn syn ferspriedingsgebiet. De generaasjedoer bedraacht 7,8 jier.

== Iten en fuortplanting ==
[[Ofbyld:Black-bellied Bustard (Lissotis melanogaster) (32674796698).jpg|thumb|left|Swartbúktrap mei iepen wjuk.]]
De swartbúktrap yt ynsekten en oare lytse wringeleazen oanfolle mei plantaardich materiaal. De soarte stiet bekend om syn opfallende [[balts]]gedrag wêrby't it mantsje syn swarte búk en kiel sjen lit. De soarte wurdt ek fongen foar de hannel en as fretten.

== Status ==
De populaasjetrend is delgeand, mar de soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje wêrtroch't er net foldocht oan 'e drempelwearden foar in bedrige kategory. De swartbúktrap stiet op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern''). De soarte stiet op [[CITES]]-bylage II.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-bellied-bustard-lissotis-melanogaster BirdLife, oproppen 11 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/bkbbus1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen op 11 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkbbus1/cur/introduction?lang=es&amp;media=photos Birds of the World, oproppen 11 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Lissotis melanogaster|Swartbúktrap}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartbuktrap}}
[[Kategory:Swartbúktrap]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]</text>
      <sha1>iymwfaf9rgg678zc1jw762h9djn069h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lissotis melanogaster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193406</id>
    <redirect title="Swartbúktrap" />
    <revision>
      <id>1238264</id>
      <timestamp>2026-08-11T20:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swartbúktrap]]</comment>
      <origin>1238264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="1xwwhzjqtk2rmtu7usd1ubgbkmjhxtf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swartbúktrap]]</text>
      <sha1>1xwwhzjqtk2rmtu7usd1ubgbkmjhxtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eupodotis melanogaster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193407</id>
    <redirect title="Swartbúktrap" />
    <revision>
      <id>1238265</id>
      <timestamp>2026-08-11T20:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swartbúktrap]]</comment>
      <origin>1238265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="1xwwhzjqtk2rmtu7usd1ubgbkmjhxtf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swartbúktrap]]</text>
      <sha1>1xwwhzjqtk2rmtu7usd1ubgbkmjhxtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hartlaubs trap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193408</id>
    <redirect title="Hartlaubtrap" />
    <revision>
      <id>1238274</id>
      <timestamp>2026-08-11T21:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Hartlaubtrap]]</comment>
      <origin>1238274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="bh5t9amciitst1ex70y6orm2zkrfe0g" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Hartlaubtrap]]</text>
      <sha1>bh5t9amciitst1ex70y6orm2zkrfe0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Battle of the Sexes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193409</id>
    <revision>
      <id>1238282</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>betsj</comment>
      <origin>1238282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1825" sha1="aqynjrr7th60fnles95bztou2ugpi0m" xml:space="preserve">&quot;'''Battle of the Sexes'''&quot; of &quot;'''The Battle of the Sexes'''&quot; hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
{{TOCright}}

*''battle of the sexes'', Ingelsk foar &quot;striid tusken de seksen&quot;, ferwizend nei in konflikt tusken manlju en froulju

==Films==
*[[The Battle of the Sexes (film út 1914)|''The Battle of the Sexes'' (film út 1914)]], in Amerikaanske stomme film út 1914
*[[The Battle of the Sexes (film út 1928)|''The Battle of the Sexes'' (film út 1928)]], in Amerikaanske film út 1928 (in remake mei lûd fan 'e film út 1914)
*[[The Battle of the Sexes (film út 1959)|''The Battle of the Sexes'' (film út 1959)]], in Britske komeedzjefilm út 1959
*[[Battle of the Sexes (film)|''Battle of the Sexes'' (film)]], in Amerikaanske sportfilm út 2017 oer de tenniswedstryd fan Billy Jean King tsjin Bobby Riggs yn 1973

==Muzyk==
===Albums===
*[[Battle of the Sexes (album)|''Battle of the Sexes'' (album)]], in album fan Ludacris út 2010

===Lieten===
*[[Battle of the Sexes (liet fan Faith Hope &amp; Charity)|''Battle of the Sexes'' (liet fan Faith Hope &amp; Charity)]], in liet fan Faith Hope &amp; Charity út 1990
*[[Battle of the Sexes (liet fan Tom Paxton)|''Battle of the Sexes'' (liet fan Tom Paxton)]], in liet fan Tom Paxton út 2015

==Sport==
*[[Battle of the Sexes (tennis)]], in tenniswedstryd yn 1973 tusken de Amerikaanske tennissers Billy Jean King en Bobby Riggs (wêrby't King bewize woe dat froulju likegoed tennisspylje kinne as manlju, wylst Riggs úthold dat manlju altyd better binne yn sport as froulju)

==Tillefyzje en radio==
*''[[Real World/Road Rules Challenge: Battle of the Sexes]]'', in Amerikaanske realitytillefyzjewedstryd út 2003 op MTV
*''[[Real World/Road Rules Challenge: Battle of the Sexes 2]]'', in Amerikaanske realitytillefyzjewedstryd út 2004–2005 op MTV

{{neibetsjuttings}}</text>
      <sha1>aqynjrr7th60fnles95bztou2ugpi0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Battle of the Sexes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193410</id>
    <redirect title="Battle of the Sexes" />
    <revision>
      <id>1238283</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Battle of the Sexes]]</comment>
      <origin>1238283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="9vf8jks06zt19k87du3x3jg91ryof48" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Battle of the Sexes]]</text>
      <sha1>9vf8jks06zt19k87du3x3jg91ryof48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Battle of the Sexes film logo.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193411</id>
    <revision>
      <id>1238284</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>It logo fan 'e film ''Battle of the Sexes''.</comment>
      <origin>1238284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="trz96m354eo314qvulfzmzvbym8tqyq" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
It logo fan 'e film ''Battle of the Sexes''.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>trz96m354eo314qvulfzmzvbym8tqyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238285</id>
      <parentid>1238284</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T22:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1238285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="1jzjor5qekl4kp7ctm79y03g0gttfu2" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
It logo fan 'e film ''Battle of the Sexes''.

== Lisinsje ==
{{Unfrij ôfbyld
|Omskriuwing      = It logo fan 'e film ''Battle of the Sexes''.
|Boarne           = https://www.fandango.com/Fbattle-of-the-sexes-193119/movie-overview
|Bysnien          = Ja
|Makker           = 
|Eigner           = Fox Searchlight Pictures
|Doel             = Ta yllustraasje fan it artikel oer de film.
|Artikel(s)       = [[Battle of the Sexes (film)]]
|Ferfangberens    = Net.
|Lege resolúsje   = Ja.
|Oare ynformaasje = 
}}</text>
      <sha1>1jzjor5qekl4kp7ctm79y03g0gttfu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Battle of the Sexes (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193412</id>
    <revision>
      <id>1238286</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18526" sha1="ptognm2xbqsww3p8412v0wcwpt0i0fx" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Battle of the Sexes film logo.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Battle_of_the_Sexes_(film).png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Battle of the Sexes''
| regisseur                = [[Jonathan Dayton]]&lt;br&gt;[[Valerie Faris]]
| produsint                = [[Christian Colson]]&lt;br&gt;[[Danny Boyle]]&lt;br&gt;[[Robert Graf]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Simon Beaufoy]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Linus Sandgren]]
| muzyk                    = [[Nicholas Britell]]
| filmstudio               = [[Decibel Films]]&lt;br&gt;[[Cloud Eight Films]]
| distribúsje              = [[Fox Searchlight Pictures]]
| haadrollen               = [[Emma Stone]]&lt;br&gt; [[Steve Carell]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Andrea Riseborough]]&lt;br&gt; [[Sarah Silverman]]&lt;br&gt; [[Bill Pullman]] &lt;br&gt; [[Alan Cumming]]&lt;br&gt; [[Elisabeth Shue]] &lt;br&gt; [[Austin Stowell]]&lt;br&gt; [[Natalie Morales]] &lt;br&gt; [[Jessica McNamee]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk]]
| premiêre                 = [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 121 minuten
| budget                   = &gt;$25&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $18,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Battle of the Sexes''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[sportfilm]] en [[komeedzjedramafilm]] út [[2017]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Striid tusken de Seksen&quot;. De [[plot]] fan 'e [[film]] is basearre op 'e wiere foarfallen omtrint de saneamde [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], in [[tennis]]wedstryd tusken de Amerikaanske tennissers [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]], dy't plakfûn yn [[1973]]. Riggs, dy't himsels omskreau as in &quot;[[seksisme|seksist]]&quot;, hold út dat [[froulju]] it yn it tennis altyd ferlieze soene fan [[manlju]], om 'e ienfâldige reden dat dy no ienris better en sterker binne. Hy fûn dêrom dat froulike tennissers minder betelle krije moasten as harren manlike wjergaders. King, de bêste en meast foaroansteande Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], besleat te bewizen dat Riggs mis wie troch in ''live'' op 'e [[tillefyzje]] útstjoerde wedstryd tsjin him te spyljen dy't it hiele lân yn 'e besnijing hold. ''Battle of the Sexes'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, mar kaam yn 'e [[bioskopen]] net út 'e [[ferlies (ûndernimming)|reade sifers]].

==Plot==
Yn [[1970]] reitsje de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] prof-[[tennis]]ster [[Billy Jean King]] en har [[manager (fertsjintwurdiger)|manager]] [[Gladys Heldman]] yn konflikt mei tennispromoater [[Jack Kramer]]. Dyselde hat in tennistoernoai organisearre mei [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn [[jild]] foar de winners, mar de haadpriis by de [[froulju]] is mar in achtstepart fan 'e haadpriis by de [[manlju]], nettsjinsteande dat foar it frouljustoernoai likefolle [[tagongskaartsje]]s ferkocht wurde as foar it manljustoernoai. King en Heldman driigje harren eigen tenniskompetysje te begjinnen, mar Kramer wegeret en lûk de prizen gelyk, mei't neffens him frouljustennis dúdlik ynferieur is oan manljustennis. Dêrop begjinne King en har meistanners in eigen [[kompetysje]], dy't him letter ûntjaan sil ta de [[WTA Tour]]. Sy en de oare acht oarspronklike spylsters yn dy kompetysje, [[Peaches Bartkowicz]], [[Rosy Casals]], [[Judy Tegart Dalton]], [[Julie Heldman]], [[Kristy Pigeon]], [[Kerry Melville Reid]], [[Nancy Richey]] en [[Valerie Ziegenfuss]], komme sadwaande bekend te stean as de 'Original 9'. De reäksje fan Kramer is om harren de tagong te ûntsizzen ta wedstriden dy't organisearre wurde troch de [[United States Tennis Association|U.S. Lawn Tennis Association]].
{{Plotbedjer film}}
Underwilens hat Billie Jean King har eigen swierrichheden yn 'e priveesfear. Sy is [[lesbysk]] yn in tiid wêryn't soks net akseptearre wurdt en dêrom geheim holden wurde moat, en se is [[troud]] mei in [[oarehelte|man]], [[Larry King (tennisspiler)|Larry]], mei wa't se [[freonskip|befreone]] is ynstee dat se har [[seksuele oantrekking|seksueel ta him oanlutsen]] fielt. Wylst de frouljuskompetysje yn it begjin muoite hat om [[publyk]] en mear spylsters as de Original 9 te lûken, begjint King in [[oerhoer|affêre]] mei har [[hierknipper|hierknipster]] Marilyn Barnett. Larry kriget dêr al rillegau lucht fan en de sitewaasje bedriget it fuortbestean fan harren [[houlik]].

[[Bobby Riggs]] is in profesjonele tennisser dy't mei in [[leeftyd]] fan 55 jier it hichtepunt fan syn [[karriêre]] al lang efter him litten hat. Syn houlik mei de [[rykdom|rike]] Priscilla Whelan stiet ek faai troch syn [[gokferslaving]]. Wannear't it him net slagget en ferbergje in [[Rolls Royce]] dy't er wûn hat mei in tennis[[weddenskip]], goait syn [[oarehelte|frou]] him [[skieding fan tafel en bêd|út it hûs]]. Sûnder it jild fan syn frou om syn [[lúkse]] libbensstyl te [[finansieren]] moat Riggs wat betinke om himsels te ûnderhâlden. Sa komt er op it idee om in wedstryd te spyljen tsjin 'e bêste froulike tennisser, mei't er opskept dat er sels op syn [[leeftyd]] noch eltse frou op 'e tennisbaan ferslaan kin. Sa't him eigen is, set er it ûnderskie skerp oan troch himsels ta in &quot;[[seksisme|seksistyske]] baarch&quot; te ferklearjen.

De frouljuskompetysje wurdt stadichoan sterker, en yn [[1973]] wurdt de [[Women's Tennis Association]] (WTA) oprjochte as organisator fan 'e kompetysje. King is no dúdlik de bêste Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], en Riggs besiket har ûnder druk te setten om it tsjin him op te nimmen. Mar King fielt dêr hielendal neat foar, om't se Riggs sjocht as in clown dy't har nei syn betinklike nivo fan [[entertainment]] delhelje wol. Wannear't King ferslein wurdt troch de [[Austraalje (lân)|Australise]] [[Margaret Court]], dy't dêrtroch op 'e earste plak komt te stean op 'e ranglist fan bêste tennissters fan 'e wrâld, slagget it Riggs om Court oer te heljen ta in wedstryd. Dy wurdt yn [[maaie]] [[1973]] spile. Riggs ferslacht Court mei gemak, sadat alle [[foaroardiel]]en fan manlju oer it frouljustennis befêstige wurde.

Dat soarget foar yntinse [[argewaasje]] by King, dy't no yn twastriid stiet. As se neat docht, driget alles ôfbrutsen te wurden dêr't se al jierren foar striidt. Mar se is bang dat as se taseit tsjin Riggs te spyljen, se meisleept wurde sil yn syn sirkus en se har status as serieuze sportster ferlieze sil. Ien en oar liedt ta in tydlike brek yn 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken har en Marilyn. Uteinlik beslút King om 'e útdaging fan Riggs oan te nimmen, mar se stelt as betingst dat se sizzenskip hawwe moat oer alle aspekten fan 'e te spyljen wedstryd. Wannear't Riggs Jack Kramer as [[sportkommentator|kommentator]] hawwe wol, sprekt King dêr har [[feto]] oer út. Se driget de hiele boel net trochgean te litten as Kramer him net weromlûkt, wat er úteinlings mei [[tsjinnichheid]] en sûnder folle [[graasje (eigenskip)|graasje]] docht.

Wylst King yntins oefenet yn tarieding op 'e wedstryd, dy't yn 'e media [[promoasje (marketing)|promoate]] wurdt as de [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], nimt Riggs syn gemak om't er him bedrage lit troch syn maklike oerwinning op Court. Fjirtjin dagen foar de wedstryd kriget King de [[gryp]] en moat se dagenlang it bêd hâlde. Tsjin 'e tiid dat de wedstryd spile wurdt, is se noch altyd wat ferswakke. Wannear't Marilyn op 'e [[tillefyzje]] oer har swierrichheden heart, bejout se har nei [[Houston]], dêr't de Battle of the Sexes holden wurde sil. Flak foar it begjin fan 'e wedstryd [[fermoedsoening|fermoedsoenje]] de froulju har mei-inoar. De wedstryd begjint foar King muoisum, mar al rillegau lit se Riggs alle kant fan 'e baan sjen. It laitsjen fergiet him as syn leeftyd en syn tekoart oan training him begjinne op te brekken. King faget de flier mei him oan. Se wint eltse [[set (tennis)|set]] en úteinlik ek de wedstryd, en feroaret dêrmei de [[takomst]] fan it frouljustennis yn 'e Feriene Steaten. Neitiid lûkt se har werom yn 'e [[klaaikeamer]] foar in yntinse [[emosjonele]] ûntlading, wylst Riggs yn syn eigen klaaikeamer [[treast]]ge wurdt troch syn frou Priscilla, dy't har mei him fermoedsoenet.

Troch yn byld brochte [[tekst]] wurdt neitiid ferteld dat King úteinlik yn 'e [[1980-er jierren]] fan har man Larry [[skieding (houlik)|skiede]] en nije [[leafde]] fûn yn in iepentlike [[lesbysk]]e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in oare frou. Se bleau befreone mei Larry en wie de [[peetmuoike]] fan syn [[bern (persoan)|bern]] út syn eigen twadde houlik. King stie oan 'e top fan it Amerikaanske frouljustennis oant se yn [[1990]] ophold mei profesjonele sport. Riggs en Priscilla bleaune harren hiele libben byinoar, mar it slagge Riggs nea om fan syn gokferslaving ôf te kommen.

==Rolferdieling==
[[File:Emma Stone at the 39th Mill Valley Film Festival (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Emma Stone]].]]
[[File:Steve Carell 2 2013.jpg|right|thumb|160px|[[Steve Carell]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Billie Jean King]]
| [[Emma Stone]]
|-
| [[Bobby Riggs]]
| [[Steve Carell]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Marilyn Barnett
| [[Andrea Riseborough]]
|-
| [[Gladys Heldman]]
| [[Sarah Silverman]]
|-
| [[Jack Kramer]]
| [[Bill Pullman]]
|-
| [[Ted Tinling]]
| [[Alan Cumming]]
|-
| Priscilla Riggs
| [[Elisabeth Shue]]
|-
| [[Larry King (tennisspiler)|Larry King]]
| [[Austin Stowell]]
|-
| [[Rosie Casals]]
| [[Natalie Morales]]
|-
| [[Margaret Court]]
| [[Jessica McNamee]]
|-
| Rheo Blair
| [[Fred Armisen]]
|-
| Larry Riggs
| [[Lewis Pullman]]
|-
| [[Peaches Bartkowicz]]
| [[Martha MacIsaac]]
|-
| [[Valerie Ziegenfuss]]
| [[Mickey Sumner]]
|-
| [[Julie Heldman]]
| [[Bridey Elliott]]
|-
| Lornie Kuhle
| [[Eric Christian Olsen]]
|-
| Henry
| [[Wallace Langham]]
|-
| Barry Court
| [[James Mackay (akteur)|James Mackay]]
|-
| [[Nancy Richey]]
| [[Lauren Kline]]
|-
| [[Kristy Pigeon]]
| [[Ashley Weinhold]]
|-
| [[Judy Tegart Dalton]]
| [[Fidan Manashirova]]
|-
| [[Kerry Melville Reid]]
| [[Kaitlyn Christian]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Battle of the Sexes'' waard as filmprojekt oankundige yn [[april]] [[2015]], fuort al mei [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]] [[cast]] yn 'e [[haadrol]]len fan [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]]. It wie harren twadde gearwurking nei ''[[Crazy, Stupid, Love]]'' ([[2011]]). In skoftke liek it derop dat Stone troch oare ferplichtings ''Battle of the Sexes'' oan har foarbygean litte moatte soe, en [[Brie Larson]] waard frege om har te ferfangen. Mar de dûbele ynplanning yn 'e [[aginda (persoanlik)|aginda]] fan Stone waard oplost en Larson har meiwurking oan 'e film wie doe gjin ferlet mear fan.
[[File:Westin_Bonaventure_Hotel.jpg|right|thumb|180px|It [[Westin Bonaventure Hotel]] yn it [[binnenstêd|sintrum]] fan [[Los Angeles]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De film waard makke troch it [[regisseur]]sduo [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]] nei in [[senario]] fan [[Simon Beaufoy]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Christian Colson]], [[Danny Boyle]] en [[Robert Graf]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Decibel Films]] en [[Cloud Eight Films]]. ''Battle of the Sexes'' wie dêrmei in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[ko-produksje]]. It [[budget]] foar de film waard net persiis bekendmakke, mar lei boppe de [[$]]25&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Linus Sandgren]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Nicholas Britell]].

===Opnamen===
&lt;small&gt;Boarne foar filmlokaasjes: [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Internet Movie Database (IMDb)].&lt;/small&gt;

De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Battle of the Sexes'' setten op [[13&amp;nbsp;april]] [[2016]] útein en einigen nei 35&amp;nbsp;draaidagen yn ein [[maaie]] fan dat jier. De [[sêne]] wêryn't Marylin en Larry King inoar moetsje yn 'e [[lift (hefmeganisme)|lift]] fan in [[hotel]] waard filme yn it [[Westin Bonaventure Hotel]] yn 'e [[binnenstêd]] fan [[Los Angeles]]. De sêne wêryn't [[Billie Jean King]] en de oare leden fan 'e Original&amp;nbsp;9 mei harren oanhing de wedstryd tusken [[Bobby Riggs]] en [[Margaret Court]] folgje op lytse ynwerptillefyzjetsjes op in [[lofthaven]], waard filme yn 'e âlde [[lofthaventerminal|terminal]] op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]]. 
[[File:LA-Ontario_International_Airport_terminal_2.jpg|left|thumb|250px|De [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De wedstryd tusken Riggs en Billie Jean King waard opnommen yn it StubHub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], dat sûnt [[2019]] (nei it feroarjen fan [[sponsor]]) de namme [[Dignity Health Sports Park (tennis)|Dignity Health Sports Park]] draacht. Dêrby wiene by de bylden op ôfstân de echte tennissers [[Kaitlyn Christian]] en [[Vince Spadea]] belutsen as de [[body double]]s foar [[Emma Stone]], resp. [[Steve Carell]]. Oare dielen fan 'e film waarden opnommen yn [[Hollywood]], [[San Diego]] en [[Simi Valley (Kalifornje)|Simi Valley]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Battle of the Sexes'' waard fersoarge troch [[Fox Searchlight Pictures]]. De film gie op [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]] op it [[Filmfestival fan Telluride]] yn [[Colorado]] yn [[premiêre]], en wie dêrnei op [[10&amp;nbsp;septimber]] ek te sjen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]] en op [[7&amp;nbsp;oktober]] op it [[BFI-Filmfestival fan Londen]]. ''Battle of the Sexes'' iepene op [[22&amp;nbsp;septimber]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde dyselde deis by [[platemaatskippij]] [[Sony Classical Records]]. ''Battle of the Sexes'' kaam op [[19&amp;nbsp;desimber]] [[2017]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en waard op [[2&amp;nbsp;jannewaris]] [[2018]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Battle of the Sexes'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat de film in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 316 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;''Battle of the Sexes'' makket fan wiere foarfallen in [...] goed [[aktearjen|aktearre]] [[komeedzjedrama]] dat [[fermaak]] biedt&quot;. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Battle of the Sexes'' in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 46 resinsjes. Bioskoopgongers dy't nei it sjen fan 'e film oer harren ûnderfinings befrege waarden troch [[CinemaScore]], joegen ''Battle of the Sexes'' in 9&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; op in skaal fan 1 oant 10.
[[File:CrossFit_Games_2011_at_Home_Depot_Center_-_Panorama.jpg|right|thumb|350px|Yn it Stubhub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], no it [[Dignity Health Sports Park]], waard de [[tennis]]wedstryd tusken [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]] filme.]]

==Resultaat==
===Opbringst===
''Battle of the Sexes'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]12,6&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $5,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $18,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan mear as $25&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]] fan teminsten $6,6&amp;nbsp;miljoen, dêr't de [[marketing]]kosten noch oerhinne komme.

===Prizen===
[[Emma Stone]] waard foar har fertolking fan 'e rol fan [[Billie Jean King]] nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in [[filmmusical|musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]], foar de [[Satellite Award]] foar bêste aktrise en foar de [[Critics' Choice Movie Award]] foar bêste aktrise yn in komeedzje. [[Steve Carell]] waard foar de rol fan [[Bobby Riggs]] nominearre foar de Golden Globe foar bêste akteur yn in musical of komeedzje, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur en foar de Critics' Choice Movie Award foar bêste akteur yn in komeedzje.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Ynformaasje oer ''Battle of the Sexes'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Sexes_(2017_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Battle of the Sexes'' (film)}}

[[Kategory:Amerikaanske sportfilm]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske biografyske film]]
[[Kategory:Amerikaanske histoaryske film]]
[[Kategory:Britske sportfilm]]
[[Kategory:Britske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Britske biografyske film]]
[[Kategory:Britske histoaryske film]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Searchlight Pictures]]
[[Kategory:Film fan Jonathan Dayton en Valerie Faris]]
[[Kategory:Film út 2017]]
[[Kategory:Film oer tennis]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film oer seksisme]]
[[Kategory:Film oer feminisme]]
[[Kategory:Film oer lesbianisme]]
[[Kategory:Film oer homoseksualiteit]]
[[Kategory:Film oer oerhoer]]
[[Kategory:Film oer gokferslaving]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>ptognm2xbqsww3p8412v0wcwpt0i0fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238294</id>
      <parentid>1238286</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18531" sha1="aeo7n3spq0gwhdpqarph63n28arifvj" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Battle of the Sexes film logo.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Battle_of_the_Sexes_(film).png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Battle of the Sexes''
| regisseur                = [[Jonathan Dayton]]&lt;br&gt;[[Valerie Faris]]
| produsint                = [[Christian Colson]]&lt;br&gt;[[Danny Boyle]]&lt;br&gt;[[Robert Graf]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Simon Beaufoy]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Linus Sandgren]]
| muzyk                    = [[Nicholas Britell]]
| filmstudio               = [[Decibel Films]]&lt;br&gt;[[Cloud Eight Films]]
| distribúsje              = [[Fox Searchlight Pictures]]
| haadrollen               = [[Emma Stone]]&lt;br&gt; [[Steve Carell]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Andrea Riseborough]]&lt;br&gt; [[Sarah Silverman]]&lt;br&gt; [[Bill Pullman]] &lt;br&gt; [[Alan Cumming]]&lt;br&gt; [[Elisabeth Shue]] &lt;br&gt; [[Austin Stowell]]&lt;br&gt; [[Natalie Morales]] &lt;br&gt; [[Jessica McNamee]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk]]
| premiêre                 = [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 121 minuten
| budget                   = &gt;$25&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $18,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Battle of the Sexes''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[sportfilm]] en [[komeedzjedramafilm]] út [[2017]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Striid tusken de Seksen&quot;. De [[plot]] fan 'e [[film]] is basearre op 'e wiere foarfallen omtrint de saneamde [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], in [[tennis]]wedstryd tusken de Amerikaanske tennissers [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]], dy't plakfûn yn [[1973]]. Riggs, dy't himsels omskreau as in &quot;[[seksisme|seksist]]&quot;, hold út dat [[froulju]] it yn it tennis altyd ferlieze soene fan [[manlju]], om 'e ienfâldige reden dat dy no ienris better en sterker binne. Hy fûn dêrom dat froulike tennissers minder betelle krije moasten as harren manlike wjergaders. King, de bêste en meast foaroansteande Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], besleat te bewizen dat Riggs mis wie troch in ''live'' op 'e [[tillefyzje]] útstjoerde wedstryd tsjin him te spyljen dy't it hiele lân yn 'e besnijing hold. ''Battle of the Sexes'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, mar kaam yn 'e [[bioskopen]] net út 'e [[ferlies (ûndernimming)|reade sifers]].

==Plot==
Yn [[1970]] reitsje de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] prof-[[tennis]]ster [[Billy Jean King]] en har [[manager (fertsjintwurdiger)|manager]] [[Gladys Heldman]] yn konflikt mei tennispromoater [[Jack Kramer]]. Dyselde hat in tennistoernoai organisearre mei [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn [[jild]] foar de winners, mar de haadpriis by de [[froulju]] is mar in achtstepart fan 'e haadpriis by de [[manlju]], nettsjinsteande dat foar it frouljustoernoai likefolle [[tagongskaartsje]]s ferkocht wurde as foar it manljustoernoai. King en Heldman driigje harren eigen tenniskompetysje te begjinnen, mar Kramer wegeret en lûk de prizen gelyk, mei't neffens him frouljustennis dúdlik ynferieur is oan manljustennis. Dêrop begjinne King en har meistanners in eigen [[kompetysje]], dy't him letter ûntjaan sil ta de [[WTA Tour]]. Sy en de oare acht oarspronklike spylsters yn dy kompetysje, [[Peaches Bartkowicz]], [[Rosy Casals]], [[Judy Tegart Dalton]], [[Julie Heldman]], [[Kristy Pigeon]], [[Kerry Melville Reid]], [[Nancy Richey]] en [[Valerie Ziegenfuss]], komme sadwaande bekend te stean as de 'Original 9'. De reäksje fan Kramer is om harren de tagong te ûntsizzen ta wedstriden dy't organisearre wurde troch de [[United States Tennis Association|U.S. Lawn Tennis Association]].
{{Plotbedjer film}}
Underwilens hat Billie Jean King har eigen swierrichheden yn 'e priveesfear. Sy is [[lesbysk]] yn in tiid wêryn't soks net akseptearre wurdt en dêrom geheim holden wurde moat, en se is [[troud]] mei in [[oarehelte|man]], [[Larry King (tennisspiler)|Larry]], mei wa't se [[freonskip|befreone]] is ynstee dat se har [[seksuele oantrekking|seksueel ta him oanlutsen]] fielt. Wylst de frouljuskompetysje yn it begjin muoite hat om [[publyk]] en mear spylsters as de Original 9 te lûken, begjint King in [[oerhoer|affêre]] mei har [[hierknipper|hierknipster]] Marilyn Barnett. Larry kriget dêr al rillegau lucht fan en de sitewaasje bedriget it fuortbestean fan harren [[houlik]].

[[Bobby Riggs]] is in profesjonele tennisser dy't mei in [[leeftyd]] fan 55 jier it hichtepunt fan syn [[karriêre]] al lang efter him litten hat. Syn houlik mei de [[rykdom|rike]] Priscilla Whelan stiet ek faai troch syn [[gokferslaving]]. Wannear't it him net slagget en ferbergje in [[Rolls Royce]] dy't er wûn hat mei in tennis[[weddenskip]], goait syn [[oarehelte|frou]] him [[skieding fan tafel en bêd|út it hûs]]. Sûnder it jild fan syn frou om syn [[lúkse]] libbensstyl te [[finansieren]] moat Riggs wat betinke om himsels te ûnderhâlden. Sa komt er op it idee om in wedstryd te spyljen tsjin 'e bêste froulike tennisser, mei't er opskept dat er sels op syn [[leeftyd]] noch eltse frou op 'e tennisbaan ferslaan kin. Sa't him eigen is, set er it ûnderskie skerp oan troch himsels ta in &quot;[[seksisme|seksistyske]] baarch&quot; te ferklearjen.

De frouljuskompetysje wurdt stadichoan sterker, en yn [[1973]] wurdt de [[Women's Tennis Association]] (WTA) oprjochte as organisator fan 'e kompetysje. King is no dúdlik de bêste Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], en Riggs besiket har ûnder druk te setten om it tsjin him op te nimmen. Mar King fielt dêr hielendal neat foar, om't se Riggs sjocht as in clown dy't har nei syn betinklike nivo fan [[entertainment]] delhelje wol. Wannear't King ferslein wurdt troch de [[Austraalje (lân)|Australise]] [[Margaret Court]], dy't dêrtroch op 'e earste plak komt te stean op 'e ranglist fan bêste tennissters fan 'e wrâld, slagget it Riggs om Court oer te heljen ta in wedstryd. Dy wurdt yn [[maaie]] [[1973]] spile. Riggs ferslacht Court mei gemak, sadat alle [[foaroardiel]]en fan manlju oer it frouljustennis befêstige wurde.

Dat soarget foar yntinse [[argewaasje]] by King, dy't no yn twastriid stiet. As se neat docht, driget alles ôfbrutsen te wurden dêr't se al jierren foar striidt. Mar se is bang dat as se taseit tsjin Riggs te spyljen, se meisleept wurde sil yn syn sirkus en se har status as serieuze sportster ferlieze sil. Ien en oar liedt ta in tydlike brek yn 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken har en Marilyn. Uteinlik beslút King om 'e útdaging fan Riggs oan te nimmen, mar se stelt as betingst dat se sizzenskip hawwe moat oer alle aspekten fan 'e te spyljen wedstryd. Wannear't Riggs Jack Kramer as [[sportkommentator|kommentator]] hawwe wol, sprekt King dêr har [[feto]] oer út. Se driget de hiele boel net trochgean te litten as Kramer him net weromlûkt, wat er úteinlings mei [[tsjinnichheid]] en sûnder folle [[graasje (eigenskip)|graasje]] docht.

Wylst King yntins oefenet yn tarieding op 'e wedstryd, dy't yn 'e media [[promoasje (marketing)|promoate]] wurdt as de [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], nimt Riggs syn gemak om't er him bedrage lit troch syn maklike oerwinning op Court. Fjirtjin dagen foar de wedstryd kriget King de [[gryp]] en moat se dagenlang it bêd hâlde. Tsjin 'e tiid dat de wedstryd spile wurdt, is se noch altyd wat ferswakke. Wannear't Marilyn op 'e [[tillefyzje]] oer har swierrichheden heart, bejout se har nei [[Houston]], dêr't de Battle of the Sexes holden wurde sil. Flak foar it begjin fan 'e wedstryd [[fermoedsoening|fermoedsoenje]] de froulju har mei-inoar. De wedstryd begjint foar King muoisum, mar al rillegau lit se Riggs alle kant fan 'e baan sjen. It laitsjen fergiet him as syn leeftyd en syn tekoart oan training him begjinne op te brekken. King faget de flier mei him oan. Se wint eltse [[set (tennis)|set]] en úteinlik ek de wedstryd, en feroaret dêrmei de [[takomst]] fan it frouljustennis yn 'e Feriene Steaten. Neitiid lûkt se har werom yn 'e [[klaaikeamer]] foar in yntinse [[emosjonele]] ûntlading, wylst Riggs yn syn eigen klaaikeamer [[treast]]ge wurdt troch syn frou Priscilla, dy't har mei him fermoedsoenet.

Troch yn byld brochte [[tekst]] wurdt neitiid ferteld dat King úteinlik yn 'e [[1980-er jierren]] fan har man Larry [[skieding (houlik)|skiede]] en nije [[leafde]] fûn yn in iepentlike [[lesbysk]]e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in oare frou. Se bleau befreone mei Larry en wie de [[peetmuoike]] fan syn [[bern (persoan)|bern]] út syn eigen twadde houlik. King stie oan 'e top fan it Amerikaanske frouljustennis oant se yn [[1990]] ophold mei profesjonele sport. Riggs en Priscilla bleaune harren hiele libben byinoar, mar it slagge Riggs nea om fan syn gokferslaving ôf te kommen.

==Rolferdieling==
[[File:Emma Stone at the 39th Mill Valley Film Festival (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Emma Stone]].]]
[[File:Steve Carell 2 2013.jpg|right|thumb|160px|[[Steve Carell]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Billie Jean King]]
| [[Emma Stone]]
|-
| [[Bobby Riggs]]
| [[Steve Carell]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Marilyn Barnett
| [[Andrea Riseborough]]
|-
| [[Gladys Heldman]]
| [[Sarah Silverman]]
|-
| [[Jack Kramer]]
| [[Bill Pullman]]
|-
| [[Ted Tinling]]
| [[Alan Cumming]]
|-
| Priscilla Riggs
| [[Elisabeth Shue]]
|-
| [[Larry King (tennisspiler)|Larry King]]
| [[Austin Stowell]]
|-
| [[Rosie Casals]]
| [[Natalie Morales]]
|-
| [[Margaret Court]]
| [[Jessica McNamee]]
|-
| Rheo Blair
| [[Fred Armisen]]
|-
| Larry Riggs
| [[Lewis Pullman]]
|-
| [[Peaches Bartkowicz]]
| [[Martha MacIsaac]]
|-
| [[Valerie Ziegenfuss]]
| [[Mickey Sumner]]
|-
| [[Julie Heldman]]
| [[Bridey Elliott]]
|-
| Lornie Kuhle
| [[Eric Christian Olsen]]
|-
| Henry
| [[Wallace Langham]]
|-
| Barry Court
| [[James Mackay (akteur)|James Mackay]]
|-
| [[Nancy Richey]]
| [[Lauren Kline]]
|-
| [[Kristy Pigeon]]
| [[Ashley Weinhold]]
|-
| [[Judy Tegart Dalton]]
| [[Fidan Manashirova]]
|-
| [[Kerry Melville Reid]]
| [[Kaitlyn Christian]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Battle of the Sexes'' waard as filmprojekt oankundige yn [[april]] [[2015]], fuort al mei [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]] [[cast]] yn 'e [[haadrol]]len fan [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]]. It wie harren twadde gearwurking nei ''[[Crazy, Stupid, Love]]'' ([[2011]]). In skoftke liek it derop dat Stone troch oare ferplichtings ''Battle of the Sexes'' oan har foarbygean litte moatte soe, en [[Brie Larson]] waard frege om har te ferfangen. Mar de dûbele ynplanning yn 'e [[aginda (persoanlik)|aginda]] fan Stone waard oplost en Larson har meiwurking oan 'e film wie doe gjin ferlet mear fan.
[[File:Westin_Bonaventure_Hotel.jpg|right|thumb|180px|It [[Westin Bonaventure Hotel]] yn it [[binnenstêd|sintrum]] fan [[Los Angeles]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De film waard makke troch it [[regisseur]]sduo [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]] nei in [[senario]] fan [[Simon Beaufoy]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Christian Colson]], [[Danny Boyle]] en [[Robert Graf]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Decibel Films]] en [[Cloud Eight Films]]. ''Battle of the Sexes'' wie dêrmei in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[ko-produksje]]. It [[budget]] foar de film waard net persiis bekendmakke, mar lei boppe de [[$]]25&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Linus Sandgren]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Nicholas Britell]].

===Opnamen===
&lt;small&gt;Boarne foar filmlokaasjes: [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Internet Movie Database (IMDb)].&lt;/small&gt;

De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Battle of the Sexes'' setten op [[13&amp;nbsp;april]] [[2016]] útein en einigen nei 35&amp;nbsp;draaidagen yn ein [[maaie]] fan dat jier. De [[sêne]] wêryn't Marylin en Larry King inoar moetsje yn 'e [[lift (hefmeganisme)|lift]] fan in [[hotel]] waard filme yn it [[Westin Bonaventure Hotel]] yn 'e [[binnenstêd]] fan [[Los Angeles]]. De sêne wêryn't [[Billie Jean King]] en de oare leden fan 'e Original&amp;nbsp;9 mei harren oanhing de wedstryd tusken [[Bobby Riggs]] en [[Margaret Court]] folgje op lytse ynwerptillefyzjetsjes op in [[lofthaven]], waard filme yn 'e âlde [[lofthaventerminal|terminal]] op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]]. 
[[File:LA-Ontario_International_Airport_terminal_2.jpg|left|thumb|250px|De [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De wedstryd tusken Riggs en Billie Jean King waard opnommen yn it StubHub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], dat sûnt [[2019]] (nei it feroarjen fan [[sponsor]]) de namme [[Dignity Health Sports Park (tennis)|Dignity Health Sports Park]] draacht. Dêrby wiene by de bylden op ôfstân de echte tennissers [[Kaitlyn Christian]] en [[Vince Spadea]] belutsen as de [[body double]]s foar [[Emma Stone]], resp. [[Steve Carell]]. Oare dielen fan 'e film waarden opnommen yn [[Hollywood]], [[San Diego]] en [[Simi Valley (Kalifornje)|Simi Valley]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Battle of the Sexes'' waard fersoarge troch [[Fox Searchlight Pictures]]. De film gie op [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]] op it [[Filmfestival fan Telluride]] yn [[Colorado]] yn [[premiêre]], en wie dêrnei op [[10&amp;nbsp;septimber]] ek te sjen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]] en op [[7&amp;nbsp;oktober]] op it [[BFI-Filmfestival fan Londen]]. ''Battle of the Sexes'' iepene op [[22&amp;nbsp;septimber]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde dyselde deis by [[platemaatskippij]] [[Sony Classical Records]]. ''Battle of the Sexes'' kaam op [[19&amp;nbsp;desimber]] [[2017]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en waard op [[2&amp;nbsp;jannewaris]] [[2018]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Battle of the Sexes'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat de film in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 316 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;''Battle of the Sexes'' makket fan wiere foarfallen in [...] goed [[aktearjen|aktearre]] [[komeedzjedrama]] dat [[fermaak]] biedt&quot;. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Battle of the Sexes'' in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 46 resinsjes. Bioskoopgongers dy't nei it sjen fan 'e film oer harren ûnderfinings befrege waarden troch [[CinemaScore]], joegen ''Battle of the Sexes'' in 9&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; op in skaal fan 1 oant 10.
[[File:CrossFit_Games_2011_at_Home_Depot_Center_-_Panorama.jpg|right|thumb|350px|Yn it Stubhub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], no it [[Dignity Health Sports Park]], waard de [[tennis]]wedstryd tusken [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]] filme.]]

==Resultaat==
===Opbringst===
''Battle of the Sexes'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]12,6&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $5,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $18,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan mear as $25&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]] fan teminsten $6,6&amp;nbsp;miljoen, dêr't de [[marketing]]kosten noch oerhinne komme.

===Prizen===
[[Emma Stone]] waard foar har fertolking fan 'e rol fan [[Billie Jean King]] nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in [[filmmusical|musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]], foar de [[Satellite Award]] foar bêste aktrise en foar de [[Critics' Choice Movie Award]] foar bêste aktrise yn in komeedzje. [[Steve Carell]] waard foar de rol fan [[Bobby Riggs]] nominearre foar de Golden Globe foar bêste akteur yn in musical of komeedzje, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur en foar de Critics' Choice Movie Award foar bêste akteur yn in komeedzje.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Ynformaasje oer ''Battle of the Sexes'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Sexes_(2017_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Battle of the Sexes'' (film)}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske biografyske film]]
[[Kategory:Amerikaanske histoaryske film]]
[[Kategory:Britske sportfilm]]
[[Kategory:Britske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Britske biografyske film]]
[[Kategory:Britske histoaryske film]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Searchlight Pictures]]
[[Kategory:Film fan Jonathan Dayton en Valerie Faris]]
[[Kategory:Film út 2017]]
[[Kategory:Film oer tennis]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film oer seksisme]]
[[Kategory:Film oer feminisme]]
[[Kategory:Film oer lesbianisme]]
[[Kategory:Film oer homoseksualiteit]]
[[Kategory:Film oer oerhoer]]
[[Kategory:Film oer gokferslaving]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>aeo7n3spq0gwhdpqarph63n28arifvj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238295</id>
      <parentid>1238294</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18536" sha1="r0agek1wixraeot2xc9xnnk8l8dz1s3" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Battle of the Sexes film logo.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Battle_of_the_Sexes_(film).png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Battle of the Sexes''
| regisseur                = [[Jonathan Dayton]]&lt;br&gt;[[Valerie Faris]]
| produsint                = [[Christian Colson]]&lt;br&gt;[[Danny Boyle]]&lt;br&gt;[[Robert Graf]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Simon Beaufoy]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Linus Sandgren]]
| muzyk                    = [[Nicholas Britell]]
| filmstudio               = [[Decibel Films]]&lt;br&gt;[[Cloud Eight Films]]
| distribúsje              = [[Fox Searchlight Pictures]]
| haadrollen               = [[Emma Stone]]&lt;br&gt; [[Steve Carell]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Andrea Riseborough]]&lt;br&gt; [[Sarah Silverman]]&lt;br&gt; [[Bill Pullman]] &lt;br&gt; [[Alan Cumming]]&lt;br&gt; [[Elisabeth Shue]] &lt;br&gt; [[Austin Stowell]]&lt;br&gt; [[Natalie Morales]] &lt;br&gt; [[Jessica McNamee]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk]]
| premiêre                 = [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 121 minuten
| budget                   = &gt;$25&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $18,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Battle of the Sexes''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[sportfilm]] en [[komeedzjedramafilm]] út [[2017]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Striid tusken de Seksen&quot;. De [[plot]] fan 'e [[film]] is basearre op 'e wiere foarfallen omtrint de saneamde [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], in [[tennis]]wedstryd tusken de Amerikaanske tennissers [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]], dy't plakfûn yn [[1973]]. Riggs, dy't himsels omskreau as in &quot;[[seksisme|seksist]]&quot;, hold út dat [[froulju]] it yn it tennis altyd ferlieze soene fan [[manlju]], om 'e ienfâldige reden dat dy no ienris better en sterker binne. Hy fûn dêrom dat froulike tennissers minder betelle krije moasten as harren manlike wjergaders. King, de bêste en meast foaroansteande Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], besleat te bewizen dat Riggs mis wie troch in ''live'' op 'e [[tillefyzje]] útstjoerde wedstryd tsjin him te spyljen dy't it hiele lân yn 'e besnijing hold. ''Battle of the Sexes'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, mar kaam yn 'e [[bioskopen]] net út 'e [[ferlies (ûndernimming)|reade sifers]].

==Plot==
Yn [[1970]] reitsje de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] prof-[[tennis]]ster [[Billy Jean King]] en har [[manager (fertsjintwurdiger)|manager]] [[Gladys Heldman]] yn konflikt mei tennispromoater [[Jack Kramer]]. Dyselde hat in tennistoernoai organisearre mei [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn [[jild]] foar de winners, mar de haadpriis by de [[froulju]] is mar in achtstepart fan 'e haadpriis by de [[manlju]], nettsjinsteande dat foar it frouljustoernoai likefolle [[tagongskaartsje]]s ferkocht wurde as foar it manljustoernoai. King en Heldman driigje harren eigen tenniskompetysje te begjinnen, mar Kramer wegeret en lûk de prizen gelyk, mei't neffens him frouljustennis dúdlik ynferieur is oan manljustennis. Dêrop begjinne King en har meistanners in eigen [[kompetysje]], dy't him letter ûntjaan sil ta de [[WTA Tour]]. Sy en de oare acht oarspronklike spylsters yn dy kompetysje, [[Peaches Bartkowicz]], [[Rosy Casals]], [[Judy Tegart Dalton]], [[Julie Heldman]], [[Kristy Pigeon]], [[Kerry Melville Reid]], [[Nancy Richey]] en [[Valerie Ziegenfuss]], komme sadwaande bekend te stean as de 'Original 9'. De reäksje fan Kramer is om harren de tagong te ûntsizzen ta wedstriden dy't organisearre wurde troch de [[United States Tennis Association|U.S. Lawn Tennis Association]].
{{Plotbedjer film}}
Underwilens hat Billie Jean King har eigen swierrichheden yn 'e priveesfear. Sy is [[lesbysk]] yn in tiid wêryn't soks net akseptearre wurdt en dêrom geheim holden wurde moat, en se is [[troud]] mei in [[oarehelte|man]], [[Larry King (tennisspiler)|Larry]], mei wa't se [[freonskip|befreone]] is ynstee dat se har [[seksuele oantrekking|seksueel ta him oanlutsen]] fielt. Wylst de frouljuskompetysje yn it begjin muoite hat om [[publyk]] en mear spylsters as de Original 9 te lûken, begjint King in [[oerhoer|affêre]] mei har [[hierknipper|hierknipster]] Marilyn Barnett. Larry kriget dêr al rillegau lucht fan en de sitewaasje bedriget it fuortbestean fan harren [[houlik]].

[[Bobby Riggs]] is in profesjonele tennisser dy't mei in [[leeftyd]] fan 55 jier it hichtepunt fan syn [[karriêre]] al lang efter him litten hat. Syn houlik mei de [[rykdom|rike]] Priscilla Whelan stiet ek faai troch syn [[gokferslaving]]. Wannear't it him net slagget en ferbergje in [[Rolls Royce]] dy't er wûn hat mei in tennis[[weddenskip]], goait syn [[oarehelte|frou]] him [[skieding fan tafel en bêd|út it hûs]]. Sûnder it jild fan syn frou om syn [[lúkse]] libbensstyl te [[finansieren]] moat Riggs wat betinke om himsels te ûnderhâlden. Sa komt er op it idee om in wedstryd te spyljen tsjin 'e bêste froulike tennisser, mei't er opskept dat er sels op syn [[leeftyd]] noch eltse frou op 'e tennisbaan ferslaan kin. Sa't him eigen is, set er it ûnderskie skerp oan troch himsels ta in &quot;[[seksisme|seksistyske]] baarch&quot; te ferklearjen.

De frouljuskompetysje wurdt stadichoan sterker, en yn [[1973]] wurdt de [[Women's Tennis Association]] (WTA) oprjochte as organisator fan 'e kompetysje. King is no dúdlik de bêste Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], en Riggs besiket har ûnder druk te setten om it tsjin him op te nimmen. Mar King fielt dêr hielendal neat foar, om't se Riggs sjocht as in clown dy't har nei syn betinklike nivo fan [[entertainment]] delhelje wol. Wannear't King ferslein wurdt troch de [[Austraalje (lân)|Australise]] [[Margaret Court]], dy't dêrtroch op 'e earste plak komt te stean op 'e ranglist fan bêste tennissters fan 'e wrâld, slagget it Riggs om Court oer te heljen ta in wedstryd. Dy wurdt yn [[maaie]] [[1973]] spile. Riggs ferslacht Court mei gemak, sadat alle [[foaroardiel]]en fan manlju oer it frouljustennis befêstige wurde.

Dat soarget foar yntinse [[argewaasje]] by King, dy't no yn twastriid stiet. As se neat docht, driget alles ôfbrutsen te wurden dêr't se al jierren foar striidt. Mar se is bang dat as se taseit tsjin Riggs te spyljen, se meisleept wurde sil yn syn sirkus en se har status as serieuze sportster ferlieze sil. Ien en oar liedt ta in tydlike brek yn 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken har en Marilyn. Uteinlik beslút King om 'e útdaging fan Riggs oan te nimmen, mar se stelt as betingst dat se sizzenskip hawwe moat oer alle aspekten fan 'e te spyljen wedstryd. Wannear't Riggs Jack Kramer as [[sportkommentator|kommentator]] hawwe wol, sprekt King dêr har [[feto]] oer út. Se driget de hiele boel net trochgean te litten as Kramer him net weromlûkt, wat er úteinlings mei [[tsjinnichheid]] en sûnder folle [[graasje (eigenskip)|graasje]] docht.

Wylst King yntins oefenet yn tarieding op 'e wedstryd, dy't yn 'e media [[promoasje (marketing)|promoate]] wurdt as de [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], nimt Riggs syn gemak om't er him bedrage lit troch syn maklike oerwinning op Court. Fjirtjin dagen foar de wedstryd kriget King de [[gryp]] en moat se dagenlang it bêd hâlde. Tsjin 'e tiid dat de wedstryd spile wurdt, is se noch altyd wat ferswakke. Wannear't Marilyn op 'e [[tillefyzje]] oer har swierrichheden heart, bejout se har nei [[Houston]], dêr't de Battle of the Sexes holden wurde sil. Flak foar it begjin fan 'e wedstryd [[fermoedsoening|fermoedsoenje]] de froulju har mei-inoar. De wedstryd begjint foar King muoisum, mar al rillegau lit se Riggs alle kant fan 'e baan sjen. It laitsjen fergiet him as syn leeftyd en syn tekoart oan training him begjinne op te brekken. King faget de flier mei him oan. Se wint eltse [[set (tennis)|set]] en úteinlik ek de wedstryd, en feroaret dêrmei de [[takomst]] fan it frouljustennis yn 'e Feriene Steaten. Neitiid lûkt se har werom yn 'e [[klaaikeamer]] foar in yntinse [[emosjonele]] ûntlading, wylst Riggs yn syn eigen klaaikeamer [[treast]]ge wurdt troch syn frou Priscilla, dy't har mei him fermoedsoenet.

Troch yn byld brochte [[tekst]] wurdt neitiid ferteld dat King úteinlik yn 'e [[1980-er jierren]] fan har man Larry [[skieding (houlik)|skiede]] en nije [[leafde]] fûn yn in iepentlike [[lesbysk]]e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in oare frou. Se bleau befreone mei Larry en wie de [[peetmuoike]] fan syn [[bern (persoan)|bern]] út syn eigen twadde houlik. King stie oan 'e top fan it Amerikaanske frouljustennis oant se yn [[1990]] ophold mei profesjonele sport. Riggs en Priscilla bleaune harren hiele libben byinoar, mar it slagge Riggs nea om fan syn gokferslaving ôf te kommen.

==Rolferdieling==
[[File:Emma Stone at the 39th Mill Valley Film Festival (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Emma Stone]].]]
[[File:Steve Carell 2 2013.jpg|right|thumb|160px|[[Steve Carell]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Billie Jean King]]
| [[Emma Stone]]
|-
| [[Bobby Riggs]]
| [[Steve Carell]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Marilyn Barnett
| [[Andrea Riseborough]]
|-
| [[Gladys Heldman]]
| [[Sarah Silverman]]
|-
| [[Jack Kramer]]
| [[Bill Pullman]]
|-
| [[Ted Tinling]]
| [[Alan Cumming]]
|-
| Priscilla Riggs
| [[Elisabeth Shue]]
|-
| [[Larry King (tennisspiler)|Larry King]]
| [[Austin Stowell]]
|-
| [[Rosie Casals]]
| [[Natalie Morales]]
|-
| [[Margaret Court]]
| [[Jessica McNamee]]
|-
| Rheo Blair
| [[Fred Armisen]]
|-
| Larry Riggs
| [[Lewis Pullman]]
|-
| [[Peaches Bartkowicz]]
| [[Martha MacIsaac]]
|-
| [[Valerie Ziegenfuss]]
| [[Mickey Sumner]]
|-
| [[Julie Heldman]]
| [[Bridey Elliott]]
|-
| Lornie Kuhle
| [[Eric Christian Olsen]]
|-
| Henry
| [[Wallace Langham]]
|-
| Barry Court
| [[James Mackay (akteur)|James Mackay]]
|-
| [[Nancy Richey]]
| [[Lauren Kline]]
|-
| [[Kristy Pigeon]]
| [[Ashley Weinhold]]
|-
| [[Judy Tegart Dalton]]
| [[Fidan Manashirova]]
|-
| [[Kerry Melville Reid]]
| [[Kaitlyn Christian]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Battle of the Sexes'' waard as filmprojekt oankundige yn [[april]] [[2015]], fuort al mei [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]] [[cast]] yn 'e [[haadrol]]len fan [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]]. It wie harren twadde gearwurking nei ''[[Crazy, Stupid, Love]]'' ([[2011]]). In skoftke liek it derop dat Stone troch oare ferplichtings ''Battle of the Sexes'' oan har foarbygean litte moatte soe, en [[Brie Larson]] waard frege om har te ferfangen. Mar de dûbele ynplanning yn 'e [[aginda (persoanlik)|aginda]] fan Stone waard oplost en Larson har meiwurking oan 'e film wie doe gjin ferlet mear fan.
[[File:Westin_Bonaventure_Hotel.jpg|right|thumb|180px|It [[Westin Bonaventure Hotel]] yn it [[binnenstêd|sintrum]] fan [[Los Angeles]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De film waard makke troch it [[regisseur]]sduo [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]] nei in [[senario]] fan [[Simon Beaufoy]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Christian Colson]], [[Danny Boyle]] en [[Robert Graf]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Decibel Films]] en [[Cloud Eight Films]]. ''Battle of the Sexes'' wie dêrmei in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[ko-produksje]]. It [[budget]] foar de film waard net persiis bekendmakke, mar lei boppe de [[$]]25&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Linus Sandgren]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Nicholas Britell]].

===Opnamen===
&lt;small&gt;Boarne foar filmlokaasjes: [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Internet Movie Database (IMDb)].&lt;/small&gt;

De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Battle of the Sexes'' setten op [[13&amp;nbsp;april]] [[2016]] útein en einigen nei 35&amp;nbsp;draaidagen yn ein [[maaie]] fan dat jier. De [[sêne]] wêryn't Marylin en Larry King inoar moetsje yn 'e [[lift (hefmeganisme)|lift]] fan in [[hotel]] waard filme yn it [[Westin Bonaventure Hotel]] yn 'e [[binnenstêd]] fan [[Los Angeles]]. De sêne wêryn't [[Billie Jean King]] en de oare leden fan 'e Original&amp;nbsp;9 mei harren oanhing de wedstryd tusken [[Bobby Riggs]] en [[Margaret Court]] folgje op lytse ynwerptillefyzjetsjes op in [[lofthaven]], waard filme yn 'e âlde [[lofthaventerminal|terminal]] op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]]. 
[[File:LA-Ontario_International_Airport_terminal_2.jpg|left|thumb|250px|De [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De wedstryd tusken Riggs en Billie Jean King waard opnommen yn it StubHub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], dat sûnt [[2019]] (nei it feroarjen fan [[sponsor]]) de namme [[Dignity Health Sports Park (tennis)|Dignity Health Sports Park]] draacht. Dêrby wiene by de bylden op ôfstân de echte tennissers [[Kaitlyn Christian]] en [[Vince Spadea]] belutsen as de [[body double]]s foar [[Emma Stone]], resp. [[Steve Carell]]. Oare dielen fan 'e film waarden opnommen yn [[Hollywood]], [[San Diego]] en [[Simi Valley (Kalifornje)|Simi Valley]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Battle of the Sexes'' waard fersoarge troch [[Fox Searchlight Pictures]]. De film gie op [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]] op it [[Filmfestival fan Telluride]] yn [[Colorado]] yn [[premiêre]], en wie dêrnei op [[10&amp;nbsp;septimber]] ek te sjen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]] en op [[7&amp;nbsp;oktober]] op it [[BFI-Filmfestival fan Londen]]. ''Battle of the Sexes'' iepene op [[22&amp;nbsp;septimber]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde dyselde deis by [[platemaatskippij]] [[Sony Classical Records]]. ''Battle of the Sexes'' kaam op [[19&amp;nbsp;desimber]] [[2017]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en waard op [[2&amp;nbsp;jannewaris]] [[2018]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Battle of the Sexes'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat de film in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 316 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;''Battle of the Sexes'' makket fan wiere foarfallen in [...] goed [[aktearjen|aktearre]] [[komeedzjedrama]] dat [[fermaak]] biedt&quot;. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Battle of the Sexes'' in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 46 resinsjes. Bioskoopgongers dy't nei it sjen fan 'e film oer harren ûnderfinings befrege waarden troch [[CinemaScore]], joegen ''Battle of the Sexes'' in 9&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; op in skaal fan 1 oant 10.
[[File:CrossFit_Games_2011_at_Home_Depot_Center_-_Panorama.jpg|right|thumb|350px|Yn it Stubhub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], no it [[Dignity Health Sports Park]], waard de [[tennis]]wedstryd tusken [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]] filme.]]

==Resultaat==
===Opbringst===
''Battle of the Sexes'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]12,6&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $5,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $18,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan mear as $25&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]] fan teminsten $6,6&amp;nbsp;miljoen, dêr't de [[marketing]]kosten noch oerhinne komme.

===Prizen===
[[Emma Stone]] waard foar har fertolking fan 'e rol fan [[Billie Jean King]] nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in [[filmmusical|musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]], foar de [[Satellite Award]] foar bêste aktrise en foar de [[Critics' Choice Movie Award]] foar bêste aktrise yn in komeedzje. [[Steve Carell]] waard foar de rol fan [[Bobby Riggs]] nominearre foar de Golden Globe foar bêste akteur yn in musical of komeedzje, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur en foar de Critics' Choice Movie Award foar bêste akteur yn in komeedzje.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Ynformaasje oer ''Battle of the Sexes'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Sexes_(2017_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Battle of the Sexes'' (film)}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske biografyske film]]
[[Kategory:Amerikaanske histoaryske film]]
[[Kategory:Britske sportdramafilm]]
[[Kategory:Britske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Britske biografyske film]]
[[Kategory:Britske histoaryske film]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Searchlight Pictures]]
[[Kategory:Film fan Jonathan Dayton en Valerie Faris]]
[[Kategory:Film út 2017]]
[[Kategory:Film oer tennis]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film oer seksisme]]
[[Kategory:Film oer feminisme]]
[[Kategory:Film oer lesbianisme]]
[[Kategory:Film oer homoseksualiteit]]
[[Kategory:Film oer oerhoer]]
[[Kategory:Film oer gokferslaving]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>r0agek1wixraeot2xc9xnnk8l8dz1s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238296</id>
      <parentid>1238295</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T23:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ lit earst mar, kin altyd noch</comment>
      <origin>1238296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18531" sha1="aeo7n3spq0gwhdpqarph63n28arifvj" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = Battle of the Sexes film logo.jpg
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Battle_of_the_Sexes_(film).png|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''Battle of the Sexes''
| regisseur                = [[Jonathan Dayton]]&lt;br&gt;[[Valerie Faris]]
| produsint                = [[Christian Colson]]&lt;br&gt;[[Danny Boyle]]&lt;br&gt;[[Robert Graf]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[Simon Beaufoy]]
| basearre op              = 
| kamerarezjy              = [[Linus Sandgren]]
| muzyk                    = [[Nicholas Britell]]
| filmstudio               = [[Decibel Films]]&lt;br&gt;[[Cloud Eight Films]]
| distribúsje              = [[Fox Searchlight Pictures]]
| haadrollen               = [[Emma Stone]]&lt;br&gt; [[Steve Carell]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Andrea Riseborough]]&lt;br&gt; [[Sarah Silverman]]&lt;br&gt; [[Bill Pullman]] &lt;br&gt; [[Alan Cumming]]&lt;br&gt; [[Elisabeth Shue]] &lt;br&gt; [[Austin Stowell]]&lt;br&gt; [[Natalie Morales]] &lt;br&gt; [[Jessica McNamee]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]&lt;br&gt;[[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]] [[Feriene Keninkryk]]
| premiêre                 = [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[sportfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 121 minuten
| budget                   = &gt;$25&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $18,4&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''Battle of the Sexes''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[histoaryske film|histoaryske]] [[biografyske film|biografyske]] [[sportfilm]] en [[komeedzjedramafilm]] út [[2017]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;Striid tusken de Seksen&quot;. De [[plot]] fan 'e [[film]] is basearre op 'e wiere foarfallen omtrint de saneamde [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], in [[tennis]]wedstryd tusken de Amerikaanske tennissers [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]], dy't plakfûn yn [[1973]]. Riggs, dy't himsels omskreau as in &quot;[[seksisme|seksist]]&quot;, hold út dat [[froulju]] it yn it tennis altyd ferlieze soene fan [[manlju]], om 'e ienfâldige reden dat dy no ienris better en sterker binne. Hy fûn dêrom dat froulike tennissers minder betelle krije moasten as harren manlike wjergaders. King, de bêste en meast foaroansteande Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], besleat te bewizen dat Riggs mis wie troch in ''live'' op 'e [[tillefyzje]] útstjoerde wedstryd tsjin him te spyljen dy't it hiele lân yn 'e besnijing hold. ''Battle of the Sexes'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, mar kaam yn 'e [[bioskopen]] net út 'e [[ferlies (ûndernimming)|reade sifers]].

==Plot==
Yn [[1970]] reitsje de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] prof-[[tennis]]ster [[Billy Jean King]] en har [[manager (fertsjintwurdiger)|manager]] [[Gladys Heldman]] yn konflikt mei tennispromoater [[Jack Kramer]]. Dyselde hat in tennistoernoai organisearre mei [[priis (ûnderskieding)|prizen]] yn [[jild]] foar de winners, mar de haadpriis by de [[froulju]] is mar in achtstepart fan 'e haadpriis by de [[manlju]], nettsjinsteande dat foar it frouljustoernoai likefolle [[tagongskaartsje]]s ferkocht wurde as foar it manljustoernoai. King en Heldman driigje harren eigen tenniskompetysje te begjinnen, mar Kramer wegeret en lûk de prizen gelyk, mei't neffens him frouljustennis dúdlik ynferieur is oan manljustennis. Dêrop begjinne King en har meistanners in eigen [[kompetysje]], dy't him letter ûntjaan sil ta de [[WTA Tour]]. Sy en de oare acht oarspronklike spylsters yn dy kompetysje, [[Peaches Bartkowicz]], [[Rosy Casals]], [[Judy Tegart Dalton]], [[Julie Heldman]], [[Kristy Pigeon]], [[Kerry Melville Reid]], [[Nancy Richey]] en [[Valerie Ziegenfuss]], komme sadwaande bekend te stean as de 'Original 9'. De reäksje fan Kramer is om harren de tagong te ûntsizzen ta wedstriden dy't organisearre wurde troch de [[United States Tennis Association|U.S. Lawn Tennis Association]].
{{Plotbedjer film}}
Underwilens hat Billie Jean King har eigen swierrichheden yn 'e priveesfear. Sy is [[lesbysk]] yn in tiid wêryn't soks net akseptearre wurdt en dêrom geheim holden wurde moat, en se is [[troud]] mei in [[oarehelte|man]], [[Larry King (tennisspiler)|Larry]], mei wa't se [[freonskip|befreone]] is ynstee dat se har [[seksuele oantrekking|seksueel ta him oanlutsen]] fielt. Wylst de frouljuskompetysje yn it begjin muoite hat om [[publyk]] en mear spylsters as de Original 9 te lûken, begjint King in [[oerhoer|affêre]] mei har [[hierknipper|hierknipster]] Marilyn Barnett. Larry kriget dêr al rillegau lucht fan en de sitewaasje bedriget it fuortbestean fan harren [[houlik]].

[[Bobby Riggs]] is in profesjonele tennisser dy't mei in [[leeftyd]] fan 55 jier it hichtepunt fan syn [[karriêre]] al lang efter him litten hat. Syn houlik mei de [[rykdom|rike]] Priscilla Whelan stiet ek faai troch syn [[gokferslaving]]. Wannear't it him net slagget en ferbergje in [[Rolls Royce]] dy't er wûn hat mei in tennis[[weddenskip]], goait syn [[oarehelte|frou]] him [[skieding fan tafel en bêd|út it hûs]]. Sûnder it jild fan syn frou om syn [[lúkse]] libbensstyl te [[finansieren]] moat Riggs wat betinke om himsels te ûnderhâlden. Sa komt er op it idee om in wedstryd te spyljen tsjin 'e bêste froulike tennisser, mei't er opskept dat er sels op syn [[leeftyd]] noch eltse frou op 'e tennisbaan ferslaan kin. Sa't him eigen is, set er it ûnderskie skerp oan troch himsels ta in &quot;[[seksisme|seksistyske]] baarch&quot; te ferklearjen.

De frouljuskompetysje wurdt stadichoan sterker, en yn [[1973]] wurdt de [[Women's Tennis Association]] (WTA) oprjochte as organisator fan 'e kompetysje. King is no dúdlik de bêste Amerikaanske tennisster fan har [[generaasje]], en Riggs besiket har ûnder druk te setten om it tsjin him op te nimmen. Mar King fielt dêr hielendal neat foar, om't se Riggs sjocht as in clown dy't har nei syn betinklike nivo fan [[entertainment]] delhelje wol. Wannear't King ferslein wurdt troch de [[Austraalje (lân)|Australise]] [[Margaret Court]], dy't dêrtroch op 'e earste plak komt te stean op 'e ranglist fan bêste tennissters fan 'e wrâld, slagget it Riggs om Court oer te heljen ta in wedstryd. Dy wurdt yn [[maaie]] [[1973]] spile. Riggs ferslacht Court mei gemak, sadat alle [[foaroardiel]]en fan manlju oer it frouljustennis befêstige wurde.

Dat soarget foar yntinse [[argewaasje]] by King, dy't no yn twastriid stiet. As se neat docht, driget alles ôfbrutsen te wurden dêr't se al jierren foar striidt. Mar se is bang dat as se taseit tsjin Riggs te spyljen, se meisleept wurde sil yn syn sirkus en se har status as serieuze sportster ferlieze sil. Ien en oar liedt ta in tydlike brek yn 'e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] tusken har en Marilyn. Uteinlik beslút King om 'e útdaging fan Riggs oan te nimmen, mar se stelt as betingst dat se sizzenskip hawwe moat oer alle aspekten fan 'e te spyljen wedstryd. Wannear't Riggs Jack Kramer as [[sportkommentator|kommentator]] hawwe wol, sprekt King dêr har [[feto]] oer út. Se driget de hiele boel net trochgean te litten as Kramer him net weromlûkt, wat er úteinlings mei [[tsjinnichheid]] en sûnder folle [[graasje (eigenskip)|graasje]] docht.

Wylst King yntins oefenet yn tarieding op 'e wedstryd, dy't yn 'e media [[promoasje (marketing)|promoate]] wurdt as de [[Battle of the Sexes (tennis)|Battle of the Sexes]], nimt Riggs syn gemak om't er him bedrage lit troch syn maklike oerwinning op Court. Fjirtjin dagen foar de wedstryd kriget King de [[gryp]] en moat se dagenlang it bêd hâlde. Tsjin 'e tiid dat de wedstryd spile wurdt, is se noch altyd wat ferswakke. Wannear't Marilyn op 'e [[tillefyzje]] oer har swierrichheden heart, bejout se har nei [[Houston]], dêr't de Battle of the Sexes holden wurde sil. Flak foar it begjin fan 'e wedstryd [[fermoedsoening|fermoedsoenje]] de froulju har mei-inoar. De wedstryd begjint foar King muoisum, mar al rillegau lit se Riggs alle kant fan 'e baan sjen. It laitsjen fergiet him as syn leeftyd en syn tekoart oan training him begjinne op te brekken. King faget de flier mei him oan. Se wint eltse [[set (tennis)|set]] en úteinlik ek de wedstryd, en feroaret dêrmei de [[takomst]] fan it frouljustennis yn 'e Feriene Steaten. Neitiid lûkt se har werom yn 'e [[klaaikeamer]] foar in yntinse [[emosjonele]] ûntlading, wylst Riggs yn syn eigen klaaikeamer [[treast]]ge wurdt troch syn frou Priscilla, dy't har mei him fermoedsoenet.

Troch yn byld brochte [[tekst]] wurdt neitiid ferteld dat King úteinlik yn 'e [[1980-er jierren]] fan har man Larry [[skieding (houlik)|skiede]] en nije [[leafde]] fûn yn in iepentlike [[lesbysk]]e [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei in oare frou. Se bleau befreone mei Larry en wie de [[peetmuoike]] fan syn [[bern (persoan)|bern]] út syn eigen twadde houlik. King stie oan 'e top fan it Amerikaanske frouljustennis oant se yn [[1990]] ophold mei profesjonele sport. Riggs en Priscilla bleaune harren hiele libben byinoar, mar it slagge Riggs nea om fan syn gokferslaving ôf te kommen.

==Rolferdieling==
[[File:Emma Stone at the 39th Mill Valley Film Festival (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Emma Stone]].]]
[[File:Steve Carell 2 2013.jpg|right|thumb|160px|[[Steve Carell]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| [[Billie Jean King]]
| [[Emma Stone]]
|-
| [[Bobby Riggs]]
| [[Steve Carell]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Marilyn Barnett
| [[Andrea Riseborough]]
|-
| [[Gladys Heldman]]
| [[Sarah Silverman]]
|-
| [[Jack Kramer]]
| [[Bill Pullman]]
|-
| [[Ted Tinling]]
| [[Alan Cumming]]
|-
| Priscilla Riggs
| [[Elisabeth Shue]]
|-
| [[Larry King (tennisspiler)|Larry King]]
| [[Austin Stowell]]
|-
| [[Rosie Casals]]
| [[Natalie Morales]]
|-
| [[Margaret Court]]
| [[Jessica McNamee]]
|-
| Rheo Blair
| [[Fred Armisen]]
|-
| Larry Riggs
| [[Lewis Pullman]]
|-
| [[Peaches Bartkowicz]]
| [[Martha MacIsaac]]
|-
| [[Valerie Ziegenfuss]]
| [[Mickey Sumner]]
|-
| [[Julie Heldman]]
| [[Bridey Elliott]]
|-
| Lornie Kuhle
| [[Eric Christian Olsen]]
|-
| Henry
| [[Wallace Langham]]
|-
| Barry Court
| [[James Mackay (akteur)|James Mackay]]
|-
| [[Nancy Richey]]
| [[Lauren Kline]]
|-
| [[Kristy Pigeon]]
| [[Ashley Weinhold]]
|-
| [[Judy Tegart Dalton]]
| [[Fidan Manashirova]]
|-
| [[Kerry Melville Reid]]
| [[Kaitlyn Christian]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''Battle of the Sexes'' waard as filmprojekt oankundige yn [[april]] [[2015]], fuort al mei [[Emma Stone]] en [[Steve Carell]] [[cast]] yn 'e [[haadrol]]len fan [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]]. It wie harren twadde gearwurking nei ''[[Crazy, Stupid, Love]]'' ([[2011]]). In skoftke liek it derop dat Stone troch oare ferplichtings ''Battle of the Sexes'' oan har foarbygean litte moatte soe, en [[Brie Larson]] waard frege om har te ferfangen. Mar de dûbele ynplanning yn 'e [[aginda (persoanlik)|aginda]] fan Stone waard oplost en Larson har meiwurking oan 'e film wie doe gjin ferlet mear fan.
[[File:Westin_Bonaventure_Hotel.jpg|right|thumb|180px|It [[Westin Bonaventure Hotel]] yn it [[binnenstêd|sintrum]] fan [[Los Angeles]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De film waard makke troch it [[regisseur]]sduo [[Jonathan Dayton]] en [[Valerie Faris]] nei in [[senario]] fan [[Simon Beaufoy]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Christian Colson]], [[Danny Boyle]] en [[Robert Graf]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Decibel Films]] en [[Cloud Eight Films]]. ''Battle of the Sexes'' wie dêrmei in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]-[[Feriene Keninkryk|Britske]] [[ko-produksje]]. It [[budget]] foar de film waard net persiis bekendmakke, mar lei boppe de [[$]]25&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Linus Sandgren]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Nicholas Britell]].

===Opnamen===
&lt;small&gt;Boarne foar filmlokaasjes: [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Internet Movie Database (IMDb)].&lt;/small&gt;

De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Battle of the Sexes'' setten op [[13&amp;nbsp;april]] [[2016]] útein en einigen nei 35&amp;nbsp;draaidagen yn ein [[maaie]] fan dat jier. De [[sêne]] wêryn't Marylin en Larry King inoar moetsje yn 'e [[lift (hefmeganisme)|lift]] fan in [[hotel]] waard filme yn it [[Westin Bonaventure Hotel]] yn 'e [[binnenstêd]] fan [[Los Angeles]]. De sêne wêryn't [[Billie Jean King]] en de oare leden fan 'e Original&amp;nbsp;9 mei harren oanhing de wedstryd tusken [[Bobby Riggs]] en [[Margaret Court]] folgje op lytse ynwerptillefyzjetsjes op in [[lofthaven]], waard filme yn 'e âlde [[lofthaventerminal|terminal]] op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]]. 
[[File:LA-Ontario_International_Airport_terminal_2.jpg|left|thumb|250px|De [[Ynternasjonale Lofthaven Ontario]] yn [[Ontario (Kalifornje)]] wie in filmlokaasje foar ''Battle of the Sexes''.]]

De wedstryd tusken Riggs en Billie Jean King waard opnommen yn it StubHub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], dat sûnt [[2019]] (nei it feroarjen fan [[sponsor]]) de namme [[Dignity Health Sports Park (tennis)|Dignity Health Sports Park]] draacht. Dêrby wiene by de bylden op ôfstân de echte tennissers [[Kaitlyn Christian]] en [[Vince Spadea]] belutsen as de [[body double]]s foar [[Emma Stone]], resp. [[Steve Carell]]. Oare dielen fan 'e film waarden opnommen yn [[Hollywood]], [[San Diego]] en [[Simi Valley (Kalifornje)|Simi Valley]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Battle of the Sexes'' waard fersoarge troch [[Fox Searchlight Pictures]]. De film gie op [[2&amp;nbsp;septimber]] [[2017]] op it [[Filmfestival fan Telluride]] yn [[Colorado]] yn [[premiêre]], en wie dêrnei op [[10&amp;nbsp;septimber]] ek te sjen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Toronto]] en op [[7&amp;nbsp;oktober]] op it [[BFI-Filmfestival fan Londen]]. ''Battle of the Sexes'' iepene op [[22&amp;nbsp;septimber]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. It byhearrende [[soundtrack]]album ferskynde dyselde deis by [[platemaatskippij]] [[Sony Classical Records]]. ''Battle of the Sexes'' kaam op [[19&amp;nbsp;desimber]] [[2017]] beskikber as [[ynternet|digitale]] [[download]] en waard op [[2&amp;nbsp;jannewaris]] [[2018]] útbrocht op [[dvd]] en [[blu-ray]].

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''Battle of the Sexes'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat de film in heech goedkarringspersintaazje fan 84%, basearre op 316 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: &quot;''Battle of the Sexes'' makket fan wiere foarfallen in [...] goed [[aktearjen|aktearre]] [[komeedzjedrama]] dat [[fermaak]] biedt&quot;. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''Battle of the Sexes'' in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 46 resinsjes. Bioskoopgongers dy't nei it sjen fan 'e film oer harren ûnderfinings befrege waarden troch [[CinemaScore]], joegen ''Battle of the Sexes'' in 9&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt; op in skaal fan 1 oant 10.
[[File:CrossFit_Games_2011_at_Home_Depot_Center_-_Panorama.jpg|right|thumb|350px|Yn it Stubhub Tennis Center yn [[Carson (Kalifornje)]], no it [[Dignity Health Sports Park]], waard de [[tennis]]wedstryd tusken [[Billy Jean King]] en [[Bobby Riggs]] filme.]]

==Resultaat==
===Opbringst===
''Battle of the Sexes'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]12,6&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $5,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $18,4&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan mear as $25&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]] fan teminsten $6,6&amp;nbsp;miljoen, dêr't de [[marketing]]kosten noch oerhinne komme.

===Prizen===
[[Emma Stone]] waard foar har fertolking fan 'e rol fan [[Billie Jean King]] nominearre foar de [[Golden Globe]] foar bêste aktrise yn in [[filmmusical|musical]] of [[komeedzjefilm|komeedzje]], foar de [[Satellite Award]] foar bêste aktrise en foar de [[Critics' Choice Movie Award]] foar bêste aktrise yn in komeedzje. [[Steve Carell]] waard foar de rol fan [[Bobby Riggs]] nominearre foar de Golden Globe foar bêste akteur yn in musical of komeedzje, de [[Screen Actors Guild Award]] foar bêste [[byrol]] fan in akteur en foar de Critics' Choice Movie Award foar bêste akteur yn in komeedzje.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt4622512/ Ynformaasje oer ''Battle of the Sexes'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_the_Sexes_(2017_film) ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Battle of the Sexes'' (film)}}

[[Kategory:Amerikaanske sportdramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Amerikaanske biografyske film]]
[[Kategory:Amerikaanske histoaryske film]]
[[Kategory:Britske sportfilm]]
[[Kategory:Britske komeedzjedramafilm]]
[[Kategory:Britske biografyske film]]
[[Kategory:Britske histoaryske film]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Searchlight Pictures]]
[[Kategory:Film fan Jonathan Dayton en Valerie Faris]]
[[Kategory:Film út 2017]]
[[Kategory:Film oer tennis]]
[[Kategory:Film oer in sporter]]
[[Kategory:Film oer seksisme]]
[[Kategory:Film oer feminisme]]
[[Kategory:Film oer lesbianisme]]
[[Kategory:Film oer homoseksualiteit]]
[[Kategory:Film oer oerhoer]]
[[Kategory:Film oer gokferslaving]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>aeo7n3spq0gwhdpqarph63n28arifvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Battle of the Sexes (film út 2017)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193413</id>
    <redirect title="Battle of the Sexes (film)" />
    <revision>
      <id>1238287</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Battle of the Sexes (film)]]</comment>
      <origin>1238287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="i10u9kx1k43i8lolcnne6nwzc5w36wz" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Battle of the Sexes (film)]]</text>
      <sha1>i10u9kx1k43i8lolcnne6nwzc5w36wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film fan Jonathan Dayton en Valerie Faris</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193414</id>
    <revision>
      <id>1238289</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="omcexkus8zuykipbnh2wnn984cw6i28" xml:space="preserve">[[Kategory:Film nei regisseur|Dayton, Jonathan, en Faris, Valerie]]</text>
      <sha1>omcexkus8zuykipbnh2wnn984cw6i28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film oer tennis</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193415</id>
    <revision>
      <id>1238290</id>
      <timestamp>2026-08-11T22:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="fnbnrixcvi7f5mcc3yd4frcxs061kzs" xml:space="preserve">[[Kategory:Film oer in sport|Tennis]]
[[Kategory:Tennis]]</text>
      <sha1>fnbnrixcvi7f5mcc3yd4frcxs061kzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Film oer in sporter</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193416</id>
    <revision>
      <id>1238291</id>
      <timestamp>2026-08-11T23:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="919fhmjthscgjngaj641r396d5ec3yp" xml:space="preserve">[[Kategory:Film oer in beropsgroep|Sporter]]
[[Kategory:Sporter|!]]</text>
      <sha1>919fhmjthscgjngaj641r396d5ec3yp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>