Nederlânsk

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nederlânsk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2483</id>
    <revision>
      <id>1239028</id>
      <parentid>1238281</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skiednis */</comment>
      <origin>1239028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60082" sha1="13b0op4x7nr25m362dpq9w2syortd62" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks taal
| namme           = Nederlânsk
| oare namme(n)   = 
| eigen namme     = ''Nederlands''
| lânseigen yn    = [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]
| tal sprekkers   = 19 miljoen &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
| skrift          = [[Latynsk alfabet]]
| taalfamylje     = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Súdwestgermaanske talen|Súdwestgermaansk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Nederfrankysk-Nedersaksyske talen|Nederfr.-Nedersaks.]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● [[Nederfrankyske talen|Nederfrankysk]]&lt;br&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;● '''Nederlânsk'''
| dialekten       = [[Brabânsk]], [[Eastflaamsk]], &lt;br&gt;[[Hollânsk]], [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]], &lt;br&gt;[[Súdgeldersk]], [[Nederrynsk]], &lt;br&gt;[[Utertsk-Alblasserwaardsk]]
| offisjele status= [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Arûba]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Belgium (civil).svg|20px]] [[Belgje]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]]&lt;br&gt; [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint Marten (lân)|Sint-Marten]]&lt;br&gt; [[File:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]]&lt;br&gt; [[File:Logo-ACTO.jpg|20px]] ''[[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet|ACTO]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of Benelux.svg|20px]] ''[[Benelúks]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of CARICOM.svg|20px]] ''[[Karibyske Mienskip|CARICOM]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of the European Union.svg|20px]] ''[[Jeropeeske Uny]]''&lt;br&gt; [[File:Flag of UNASUR.svg|20px]] ''[[UNASUR]]''
| erkenning as minderheidstaal = 
| ISO 639-1       = nl
| ISO 639-2       = nld
| ISO 639-3       = nld
}}
It '''Nederlânsk''' (Nederlânsk: ''Nederlands'') is in [[Westgermaanske talen|Westgermaanske taal]] dy't fan âlds sprutsen wurdt yn [[Nederlân]], noardlik [[Belgje]] ([[Flaanderen]]) en lytsere oangrinzgjende dielen fan [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. It wurdt ek sprutsen yn [[Suriname]], op 'e [[Nederlânske Antillen]] en op oare plakken yn 'e wrâld. It [[Afrikaansk]], út [[Súdlik Afrika]], is in dochtertaal fan it Nederlânsk. Yn totaal binne der sa'n 19 miljoen minsken op 'e wrâld dy't it Nederlânsk as [[memmetaal]] sprekke. Fan oarsprong is dizze [[taal]] nau [[taalbesibskip|besibbe]] oan it [[Dútsk]], mar troch de [[iuw]]en hinne is der ferwiding ûntstien. Oare nau besibbe talen binne it [[Nedersaksysk]] en it [[Limburchsk]], dat [[minderheidstaal|minderheidstalen]] yn Nederlân binne dy't as sadanich offisjeel erkenning genietsje ûnder it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]]. It [[Westerlauwersk Frysk]] is fan oarsprong minder nau oan it Nederlânsk besibbe, mar troch iuwenlange beynfloeding fan it Frysk troch it Nederlânsk groeie de beide talen hieltyd fierder nei inoar ta.

==Sibskip==
It Nederlânsk heart ta de grutte [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeeske taalfamylje]], en dêrbinnen ta de [[Westgermaanske talen|Westgermaanske]] kloft fan 'e [[Germaanske talen]], dêr't fierders ek talen as it [[Ingelsk]], it [[Frysk]] en it [[Dútsk]] ta hearre. Mei it [[Limboarchsk]] en it [[Afrikaansk]] foarmet it Nederlânsk de [[Nederfrankyske talen|Nederfrankyske taalgroep]]. Foarhinne waard it Limboarchsk beskôge as in Nederlânsk [[dialekt]], mar yn [[1997]] krige dat erkenning as in aparte taal, al is dy erkenning beheind bleaun ta Nederlân en sjocht men it yn [[Flaanderen]] noch altyd as in dialekt.

It Afrikaansk, de taal fan 'e [[Afrikaners]], in [[etnyske groep]] yn [[Súdlik Afrika]] dy't fierhinne ôfstammet fan Nederlânske kolonisten, giet tebek op it [[Súdhollânsk]], in subdialekt fan it [[Hollânsk]]e dialekt fan it Nederlânsk. Lange tiid waard it Afrikaansk as in foarm fan Nederlânsk beskôge, mar yn [[1925]] waard it der offisjeel fan loskeppele en krige it de status fan taal. Ek [[Siuwsk]]-[[Westflaamsk]]e taalaktivisten krewearje al jierren om harren dialekt as taal erkend te krijen.

Fierders binne der ek guon [[kreoalske talen]] út it Nederlânsk fuortkommen, al binne dy ûnderwilens grutdiels útstoarn, lykas [[Negerhollânsk]] fan 'e [[Amerikaanske Famme-eilannen|Famme-eilannen]], it [[Skepy Kreoalsk-Nederlânsk]] fan [[Guyana]] en it [[Jerseynederlânsk]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Nij-Jersey]] (dat noch oant [[1921]] sprutsen waard troch ôfstammelingen fan [[17e iuw|santjinde-iuwske]] Nederlânske kolonisten). It [[Berbice Kreoalsk-Nederlânsk]] fan Guyana wurdt noch wol sprutsen.

==Skiednis==
[[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.&lt;br&gt;'''Leginda:'''&lt;br /&gt; {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]]
Histoarysk sjoen kin it Nederlânsk opdield wurde yn trije perioades:
* it [[Aldnederlânsk]] (±[[850]] – [[1100]])
* it [[Midnederlânsk]] ([[1100]] – [[1500]])
* it [[Nijnederlânsk]] ([[1500]] – no)
It Aldnederlânsk ûntstie yn 'e [[Iere Midsiuwen]] út it [[Aldfrankysk]], de oertaal fan alle [[Nederfrankyske talen]], wêrby't yn alle gefallen yn 'e [[njoggende iuw]] in werkenbere foarm fan Nederlânsk ûntstien wie. It âldste Nederlânske fragmint is de yn [[1932]] yn in fierders [[Latyn]]sk manuskript ûntdutsen sin ''&quot;Hebban olla uogala nestas bigunnan hinase hi[c] [e]nda thu uuat unbidan uue nu&quot;'' (&quot;Binne alle fûgels nêsten begûn behalven ik en do, wêr wachtsje wy op&quot;). Ut it Aldnederlânske tiidrek is net folle skreaun materiaal oerlevere, en [[taalkundige]]n hawwe dat taalstadium dan ek fierhinne út it Midnederlânsk rekonstruëarje moatten.
[[File:Map_Dutch_World.png|left|thumb|350px|Gebieten yn 'e wrâld dêr't Nederlânsk (oranje) en de dochtertaal [[Afrikaansk]] (giel) praat wurdt.]]

Om [[1100]] hinne ûntjoech it Aldnederlânsk him stadichoan ta it Midnederlânsk. Dat wie in proses sûnder dúdlike skiedsline, wat elts oanwizen fan sa'n grins ta in arbitrêre beslissing makket. Yn 'e [[tolfde iuw]] briek lykwols in perioade oan dat it Nederlânsk folle mear brûkt waard as skriuwtaal, wat makke dat de [[taalkunde|taalkundige]] fernijings dy't meitiid slûpenderwize yn 'e taal trochkrongen wiene, foar it earst dúdlik oan it ljocht kamen. Doe die bliken dat it Nederlânsk tsjin dy tiid in hiel oare foarm krigen hie as dat de taal yn it Aldnederlânske tiidrek hie. Yn 'e Midnederlânske perioade wie der noch gjin standerttaal, mar ynstee in groep nau besibbe [[dialekt]]en, dy't folle mear opinoar lieken as dat se faninoar ferskilden. Oars as út 'e Aldnederlânske perioade binne der út it Midnederlânske tiidrek wol de nedige teksten oerlevere, wêrûnder bekende titels as ''[[Karel ende Elegast]]'', de ''[[Beatrijs]]'', ''[[Mariken van Nieumeghen]]'' en ''[[Van den Vos Reynaerde]]''.

Omtrint [[1500]] fûn der op 'e nij in stadige oergong plak, diskear fan it Midnederlânsk nei it Nijnederlânsk. De wichtichste ûntwikkeling út dy perioade wie de fêstiging fan in [[Standertnederlânsk|Nederlânske standerttaal]]. It proses fan standerdisaasje wie al yn 'e [[Midsiuwen]] begûn, doe't der ûnder ynfloed fan it mienskiplike [[Hartochdom Boergonje|Boergondyske]] bewâld oer ferskate [[Nederlannen|Nederlânske gewesten]] yn it lêste trêdepart fan 'e [[fyftjinde iuw]] besocht waard om ta in gelikense skriuwtaal foar offisjele dokuminten te kommen. Yn dy tiid stiene fral de [[Brabânsk]]e en [[Flaamsk]]e dialekten yn oansjen, wat makke dat yn 'e skriuwtaal yn Hollân en oare gebieten súdlike foarmen begûnen te slûpen. 

Pas ûnder de [[Tachtichjierrige Oarloch]] kaam it spul lykwols yn in streamfersnelling telâne, doe't troch de fal fan [[Antwerpen (stêd)|Antwerpen]], yn [[1585]], grutte oantallen [[Brabân]]ske en [[Flaanderen|Flaamske]] flechtlingen yn [[Hollân]] bedarren en dêr in grutte ynfloed op 'e sprektaal yn 'e stêden útoefenen. Doe't yn [[1618]] de [[Synoade fan Doardt]] opdracht joech ta it meitsjen fan 'e [[Steatefertaling]] (fan 'e [[Bibel]]), waard dêrfoar sadwaande in [[Hollânsk]]e taalfoarm mei Brabânske en yn mindere mjitte Flaamske ynslaggen brûkt. De Steatefertaling, dy't reekaam yn [[1637]], waard iuwenlang yn hiel [[protestantisme|protestantsk]] Nederlân brûkt, en oefene sa in ûnbidige en ûnútwiskbere ynfloed út op frijwol alle Noardnederlânske dialekten en minderheidstalen. 

Ferlykje de ûntwikkeling fan it Nederlânsk oan 'e hân fan 'e ûndersteande sin:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taalfoarm
! foarbyldsin &lt;small&gt;([[Psalmen|Ps.]] 55:18)&lt;/small&gt;
|-
| Fryske oersetting:
| Hy sil myn siel yn frede ferlosse fan dejingen dy't my tenei komme, want mank mannigen wie Hy mei my.
|-
| Aldnederlânsk:
| ''Irlôsin sol an frithe sêla mîna fan thên thia ginâcont mi, wanda under managon He was mit mi.''
|-
| Midnederlânsk:
| ''Erlossen sal Hi in vrede siele mine van dien die genaken mi, want onder menegen Hi was met mi.''
|-
| Nijnederlânsk: &lt;br&gt;&lt;small&gt;(selde wurdfolchoarder)&lt;/small&gt;
| ''Verlossen zal Hij in vrede ziel mijn van degenen die [vervolgen] mij, want onder menigen Hij was met mij.''
|-
| Nijnederlânsk: &lt;br&gt;&lt;small&gt;(moderne wurdfolchoarder)&lt;/small&gt;
| ''Hij zal mijn ziel in vrede verlossen van degenen die mij vervolgen, want onder menigen was Hij met mij.''
|}

==Hjoeddeistige sitewaasje==
===Offisjele status===
It Nederlânsk is de offisjele taal fan 'e ûnôfhinklike lannen [[Nederlân]], [[Belgje]] en [[Suriname]] en fan 'e autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]]. Yn Belgje dielt it de offisjele status mei it [[Frânsk]] en it [[Dútsk]]; op Arûba en Kurasau mei it [[Papiamintsk]] en op Sint-Marten mei it [[Ingelsk]].

Yn Nederlân genietsje fierders trije regionale talen in ko-offisjele status mei it Nederlânsk, nammentlik: it [[Frysk]] yn 'e provinsje [[Fryslân]]; en yn [[Karibysk Nederlân]] it Papiamintsk op [[Bonêre]] en it Ingelsk op [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]. It [[Nedersaksysk]] en it [[Limboarchsk]] genietsje yn Nederlân wol erkenning as minderheidstaal, mar hawwe gjin offisjele status. Yn Belgje is it Nederlânsk de iennichste offisjele taal fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]] en fan 'e [[Flaamske Mienskip]]. Yn it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] is it tegearre mei it Frânsk de offisjele taal.

It Nederlânsk is fierders ek de of ien fan 'e offisjele ta(a)l(en) fan ferskate ynternasjonale organisaasjes. Dêrûnder binne de [[Benelúks]] en de [[Jeropeeske Uny]], en fia Suriname ek de [[Uny fan Súdamerikaanske Naasjes]] (UNASUR), de [[Karibyske Mienskip]] (CARICOM) en de [[Ferdrachsorganisaasje foar Gearwurking yn it Amazônegebiet]] (ACTO). It Nederlânsk wurdt regulearre troch de [[Nederlânske Taaluny]], dy't trije leden hat: Nederlân, Belgje en Suriname.
[[File:Lânkaart lokaasje Nederlânsk.PNG|right|250px|thumb|De lokaasje fan it Nederlânske taalgebiet yn [[Noardwest-Jeropa]].]]

===Taalgebiet===
It Nederlânsk wurdt fan oarsprong sprutsen yn in diel fan [[Noardwest-Jeropa]]. Dêrta hearre de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Seelân]] hielendal, [[Flevolân]] útsein it eardere [[eilân]] [[Urk]], [[Utert (provinsje)|Utert]] op it uterste noardeastlike hoekje nei en [[Noard-Brabân]] behalven it uterste súdeastlike stikje. Fierders omfiemet it Nederlânske taalgebiet yn Nederlân ek it súdlike diel fan [[Gelderlân]], mei de [[Betuwe]], de súdlike [[Feluwe]] en de [[Limers]], en it noardlike trêdepart fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]]. Yn 'e provinsje [[Fryslân]] hearre der fierders noch ta: de [[Waadeilannen]] [[Flylân]] en [[it Amelân]]; [[Midslân]] en omkriten op it eilân [[Skylge]]; en op it Fryske fêstelân de krite [[It Bilt]], de [[stêd]]en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[Snits (stêd)|Snits]], [[Frjentsjer]], [[Harns (stêd)|Harns]], [[Boalsert (stêd)|Boalsert]], [[Dokkum]] en [[Starum]], en de [[doarp]]en [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] en [[Kollum]].

Yn [[Belgje]] omfiemet it Nederlânsk taalgebiet it grutste diel fan it gewest [[Flaanderen (gewest)|Flaanderen]], mei de provinsjes [[West-Flaanderen|West]]- en [[East-Flaanderen]] en [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] hielendal, [[Flaamsk-Brabân]] op 'e eastlike stripe nei, en dêropta noch de noardwestlike hoeke fan [[Belgysk Limboarch]]. Yn noardlik [[Frankryk]] is [[Frânsk-Flaanderen]], ek wol de Westhoeke neamd, fan âlds in Nederlânsktalich gebiet (mei û.m. de stêd [[Dúntsjerk]]). Minder bekend is dat der ek yn westlik [[Dútslân]] in Nederlânsktalich gebiet bestiet, dat it streamgebiet fan 'e [[Ryn]] folget fan [[Kleef (stêd)|Kleef]], by de Nederlânske grins, oan [[Bergneustadt]] ta, dat djip yn Dútslân leit. Deunby Kleef wurdt dat gebiet ûnderbrutsen troch de [[Paltsysk]]talige enklave by [[Kalkar]].

Bûten [[Jeropa]] krige it Nederlânsk inkeld yn [[Súdlik Afrika]] fêste foet oan 'e grûn. Meitiid feroare de foarm fan 'e taal dy't dêr sprutsen waard, it [[Afrikaansk]], lykwols sa dat it sûnt [[1925]] as in aparte taal beskôge wurdt (al moat opmurken wurde dat by dat beslút ek politike omtinkens in rol spilen). Yn 'e oare Nederlânske [[koloanje]]s, lykas [[Nederlânsk-Ynje]], [[Suriname]] en de [[Nederlânske Antillen]], waard it Nederlânsk nea de memmetaal fan in grut diel fan 'e befolking. De iennichste útsûndering wie datoangeande de yn [[1674]] ferlern giene [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] koloanje [[Nij-Nederlân]], dêr't neitiid noch generaasjes lang Nederlânsk sprutsen waard oan 'e kust fan [[Nij-Jersey]] en by de rivier de [[Hudson (rivier)|Hudson]] lâns yn wat no de steat [[New York (steat)|New York]] is. [[Martin Van Buren]] kaam bygelyks út dy Nederlânsktalige krite, en waard de iennichste presidint út 'e skiednis fan 'e [[Feriene Steaten]] dy't net it Ingelsk as memmetaal hie.
[[File:2010-01-09 taalunie den haag.jpg|left|250px|thumb|It gebou fan 'e [[Nederlânske Taaluny]] yn [[De Haach]].]]

===Sprekkerstal===
====Memmetaalsprekkers====
Oer it sprekkerstal fan 'e Nederlânske taal bestiet frijwat betizing. Faak wurdt dêrby in getal fan 23 miljoen memmetaalsprekkers neamd (anno 2026 bysteld nei 25&amp;nbsp;miljoen). Dat oantal is lykwols basearre op gegevens dy't oanlevere binne troch de [[Nederlânske Taaluny]], in organisaasje dy't in soarte fan propaganda-oarloch foar it Nederlânsk liket te fieren. Sa wegeret de Taaluny om it [[Limboarchsk]] en [[Nedersaksysk]] as selsstannige talen te erkennen, en wurde yn 'e sifers fan 'e Taaluny sadwaande de Limboarchsk- en Nedersaksysktaligen mei de Nederlânsksprekkers op ien bulte smiten. Fierders ferspriedt de Taaluny healwize en simpelwei ûnwiere bewearings, lykas: &quot;96% fan 'e Nederlânske befolking hat it Nederlânsk as memmetaal&quot;, &quot;yn 'e twadde generaasje sprekke allochtoanen yn Nederlân faak Nederlânsk as memmetaal&quot; en &quot;mear as 60% fan 'e befolking fan Suriname hat it Nederlânsk as memmetaal&quot;. Oangeande de sitewaasje yn Belgje geane sifers fan ûndúdlike orizjine rûn dy't hawwe wolle dat 59% fan 'e lju dêr Nederlânsktalich is en 40% Frânsktalich, wat 1% oerlitte soe foar de Dútsktalige minderheid, dêrby folslein foarbygeand oan it feit dat der grutte allochtoane minderheden yn it lân wenje.

In objektive beskôging fan 'e saak biedt in hiel oar byld.&lt;ref&gt;{{Aut|Bloemhoff, Henk; Gerritsen, Hans; Jensma, Goffe; en Jong-Krap, Froukje de}}, ''Taalunie heeft iets recht te zetten'', yn: de ''Ljouwerter Krante'', 30 maaie 2017, s. 19.&lt;/ref&gt; As men de sprekkers fan it [[Frysk]], [[Nedersaksysk]], [[Limboarchsk]], ferskate lytsere minderheidstalen ([[Jiddysk]], [[Romany]]) en de allochtoane talen fan it totaal ôflûkt, komt men út op sa'n 12,9 miljoen minsken dy't yn Nederlân it Nederlânsk as memmetaal hawwe. Op in befolking fan likernôch 16,7 miljoen minsken betsjut dat 77,2%, wat noch altyd in romme mearderheid is. Yn Belgje komt it tal memmetaalsprekkers op 5.180.000 minsken, oftewol 47,8% fan 'e befolking. De Nederlânsktalige minderheden yn Frankryk en Dútslân sitte der tsjintwurdich raar foar, want wylst it Standertnederlânsk yn Nederlân (en yn mindere mjitte yn Flaanderen) de dialekten en minderheidstalen yn 'e benearing bringt, wurdt it yn Frankryk en Dútslân sels weromkrongen. Ut in ûndersyk yn opdracht fan 'e [[Jeropeeske Uny]] hat bliken dien dat de [[Flaamsk]]talige minderheid yn Noard-Frankryk noch út sa'n 20.000 minsken bestiet dy't it Flaamsk dêr as deistige omgongstaal brûke, oanfolle mei noch 40.000 oaren dy't it út en troch ris sprekke. De [[Nederrynsk]]e dialekten yn westlik Dútslân wurde miskien noch mar troch sa'n 100.000 minsken sprutsen.
[[File:FlemishinDunkirkdistrict.PNG|right|thumb|250px|De tebekgong fan it Nederlânsk as minderheidstaal yn [[Frânsk-Flaanderen]] (sitewaasje fan [[1874]] ferlike mei dy fan [[1972]]).]]

Bûten [[Jeropa]] wurdt it Nederlânsk ek sprutsen yn Suriname. Lykwols is it dêr mar foar in tige lyts part fan 'e befolking de memmetaal (nammentlik foar 1%, neffens it [[Keninklik Ynstitút foar de Tropen]]&lt;ref&gt;{{Aut|Grunsven, Marie-Annet van, en Noordegraaf, Wim}}, ''Suriname'', Amsterdam/De Haach, 1993 (''Koninklijk Instituut voor de Tropen''/Novib), ISBN 9 06 83 23 121, s. 72.&lt;/ref&gt;). Neffens sifers út [[1999]] hat yn Suriname 38% fan 'e befolking it [[Surinaamsk-Hindoestaansk]] as memmetaal en 15% it [[Javaansk]], wylst 30% fan hûs út [[Surinaamsk-Kreoalsk]] (of ''Sranan'') sprekt.&lt;ref&gt;{{Aut|Crystal, David}}, ''The Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163, s. 326.&lt;/ref&gt; Fierders wurde der yn Suriname ek noch [[Sineesk]], in stik as tsien [[Yndianen|Yndiaanske]] talen en ferskate [[Marroanen|Marroanske]] talen sprutsen (de Marroanen stiene earder bekend as de &quot;Bosklânkreoalen&quot;). Om net ien fan 'e befolkingsgroepen boppe de oaren te befoardieljen, is der by de ûnôfhinklikheid fan Suriname, yn [[1975]], foar keazen om it Nederlânsk, de taal fan 'e koloniale machthawwer, ta offisjele taal fan it nije lân te meitsjen, mei't frijwol alle Surinamers dy op skoalle leare moatte soene. Sawol it Nederlânsk as it Surinaamsk-Kreoalsk fungearje yn Suriname as ''[[lingua franca]]''; wat offisjeler de sitewaasje, wat wierskynliker oft it is dat der Nederlânsk sprutsen wurde sil. It meastepart fan 'e Surinaamske befolking hat it Nederlânsk (mear spesifyk: it [[Surinaamsk-Nederlânsk]]) dan ek goed yn 'e macht, mar dat is net itselde as dat it harren memmetaal wêze soe.

Yn it [[Karibysk Gebiet]] wurdt ek Nederlânsk sprutsen op 'e eardere [[Nederlânske Antillen]], dy't no de autonome lannen [[Arûba]], [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] en it net-autonome [[Karibysk Nederlân]] (besteande út 'e eilannen [[Bonêre]], [[Saba]] en [[Sint-Eustasius]]) foarmje. Ek dêr wenje lykwols mar in bytsje memmetaalsprekkers, mei't de lânseigen taal fan 'e [[Underwynske Eilannen]] it [[Papiamintsk]] is, wylst men op 'e [[Boppewynske Eilannen]] in [[kreoalske talen|kreoalske]] foarm fan it [[Ingelsk]] sprekt. De Nederlânsktalige mienskip op 'e Antillen (sa'n 7 oant 8% fan 'e befolking) bestiet sadwaande benammen út ymport út Nederlân wei. Mear memmetaalsprekkers fan it Nederlânsk binne te finen yn tradisjonele [[ymmigraasje]]lannen as de [[Feriene Steaten]] (410.000), [[Kanada]] (159.000), [[Austraalje (lân)|Austraalje]] (47.000) en [[Nij-Seelân]] (27.000). Ek yn oare lannen, lykas [[Súd-Afrika]], [[Brazylje]], [[Argentynje]] en [[Israel]], wurdt noch wol Nederlânsk sprutsen yn ymmigrantefermiddens. Mei-inoar komt it totale oantal memmetaalsprekkers foar it Nederlânsk sadwaande út op 18.966.000.
[[File:Ruiselede - Border 1.jpg|left|thumb|250px|Plaknamboerd fan [[Ruiselede]], yn [[West-Flaanderen]].]]

====Twadde-taalsprekkers====
Los fan 'e memmetaalsprekkers binne der ek noch twadde-taalsprekkers. Yn Nederlân komt harren oantal op sa'n 3,8 miljoen út, yn Belgje op likernôch 1,3 miljoen, yn Suriname om 'e 550.000 hinne en op 'e Nederlânske Antillen nochris 300.000.

Fierders libbet der noch in almar fierder úttinjende âldere generaasje fan koloniaal-oplate lju yn [[Yndoneezje]], it eardere [[Nederlânsk-Ynje]], dy't it Nederlânsk op skoalle leard hat. It is lykwols ûndúdlik om hoefolle minsken oft it dêrby giet. Om't in protte [[skiednis|histoaryske]] dokuminten en guon [[wet]]boeken yn Yndoneezje noch altyd inkeld yn it Nederlânsk beskikber binne, moatte oant hjoed de dei ta Yndonezyske studinten [[skiednis]] en [[rjochten]] it Nederlânsk as boarnetaal leare. Dêrby giet it oer it hiele lân om sa'n 35.000 minsken. Hiel oars gie it om en ta yn 'e [[Belgyske Kongo]], dêr't it Frânsk ''de facto'' de iennichste bestjoerstaal wie, en dêr't it Nederlânsk sadwaande gjin spoaren efterlitten hat.

As in skoalfak wurdt it Nederlânsk lykwols àl leard troch 300.000 learlingen yn [[Walloanje]], 20.000 yn 'e [[Dútslân|Dútske]] dielsteaten [[Noardrynlân-Westfalen]] en [[Nedersaksen]] en goed 7.000 yn noardlik [[Frankryk]]. Wrâldwiid wurdt oan [[universiteit]]en troch 10.000 studinten Nederlânsk studearre. Mei-inoar komt it tal twadde-taalsprekkers fan it Nederlânsk út op in oantal fan krapoan 6.250.000 minsken. It totale sprekkerstal is sadwaande 25,2 miljoen.

=== Geografyske fersprieding en beskriuwing ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Geografyske fersprieding fan Nederlânsktaligen yn 'e wrâld
! Lân/regio !! Soart gebiet !! Oantal Nederlânsktaligen !! Beskriuwing
|-
| [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] || Haadgebiet || sa'n 18 miljoen || It grutste Nederlânsktalige gebiet yn 'e wrâld. Nederlânsk is de offisjele taal fan it lân. Yn de provinsje Fryslân hat it Nederlânsk neist it [[Frysk]] de status fan amtstaal. 
|-
| [[Ofbyld:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Belgje]] – [[Flaanderen]] || Haadgebiet || sa'n 6,5 miljoen || Nederlânsk is ien fan de trije offisjele talen fan Belgje en de iennichste offisjele taal fan Flaanderen. De Belgyske fariant wurdt faak [[Flaamsk]] neamd.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suriname]] || Haadgebiet bûten Europa || L1: sa'n 200.000&lt;br&gt;L2: sa'n 300.000 || Nederlânsk is de offisjele taal. It wurdt brûkt yn bestjoer, ûnderwiis en media. In grut part fan de befolking hat it as twadde taal neist [[Surinaamsk-Kreoalsk]] en oare talen.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Aruba]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal&lt;br&gt;L2: sa'n 100.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist [[Papiamintsk]]. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer en ûnderwiis.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|20px]] [[Kurasau]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: sa likernôch 8.000&lt;br&gt;L2: sa'n 145.000 || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer, rjochtspraak en ûnderwiis.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Sint Maarten.svg|20px]] [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] || Haadgebiet mei meartaligens || L1: in lyts tal&lt;br&gt;L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal, neist Ingelsk. It wurdt benammen brûkt yn bestjoer.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Bonaire.svg|20px]] [[Bonêre]] || Oerseesk gebiet || L1: lyts tal&lt;br&gt;L2: tsientûzenen || Nederlânsk is in offisjele taal neist Papiamintsk en Ingelsk. It wurdt brûkt yn it bestjoer en ûnderwiis.
|-
| [[Ofbyld:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Súd-Afrika]] || Histoaryske minderheidstaal || L1: sa'n 100.000 (benammen Afrikaansk-Nederlânske oarsprong)&lt;br&gt;L2: beheind tal || Nederlânsk wie histoarysk in bestjoerstaal oan de Kaap. It moderne [[Afrikaansk]] is ûntstien út it Kaaps-Nederlânsk en is in nau besibbe taal.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[Yndoneezje]] || Histoaryske twadde taal || L1: hast gjin memmetaalsprekkers&lt;br&gt;L2: beheind tal || Nederlânsk wie de koloniale bestjoerstaal oant 1949. It wurdt noch brûkt troch guon âldere generaasjes en yn histoaryske stúdzjes.
|-
| [[Ofbyld:Flag of United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten hawwe sûnt de 17e iuw mienskippen foarme, benammen yn [[New York (steat)|New York]] en Michigan. It taalgebrûk is sterk ôfnommen.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Nederlânske ymmigranten nei de Twadde Wrâldoarloch hawwe mienskippen foarme, benammen yn Ontario en Britsk-Kolumbia.
|-
| [[Ofbyld:Flag of Australia.svg|20px]] [[Austraalje]] || Diaspora || Inkelde tsientûzenen memmetaalsprekkers || Der is in Nederlânsktalige ymmigrantemienskip, benammen ûntstien nei de Twadde Wrâldoarloch.
|}

==Taaleigenskippen==
===Nederlânsk yn ferhâlding ta Ingelsk en Dútsk===
As men de trije grutte [[Westgermaanske talen]] [[Ingelsk]], [[Dútsk]] en Nederlânsk beskôget, kin steld wurde dat it Nederlânsk fral nau besibbe is mei it Dútsk. Lykwols binne der ek oerienkomsten mei it Ingelsk. Mei it Dútsk dielt it de [[syntaksis|sinsbou]], it hawwen fan [[geslacht (grammatika)|grammatikale geslachten]] en in fierhinne [[Germaanske talen|Germaanske]] [[wurdskat]]. Mar likemin as it Ingelsk hat it Nederlânsk de [[Heechdútske Klankferskowing]] ûndergien, en fierders is it [[namfal]]lesysteem grutdiels yn ûnbrûk rekke, en hat de [[morfology (taalkunde)|morfology]] in grut part fan syn iere kompleksiteit ferlern, krekt sa't yn it Ingelsk it gefal is. It Nederlânsk hat mear [[Romaanske talen|Romaanske]] [[lienwurd]]en opnommen as it Dútsk, mar folle minder as it Ingelsk. Al mei al kin dus sein wurdt dat it yn 'e Westgermaanske taalkloft in tuskenposysje ynnimt.
[[File:Lânkaart Taal yn de Benelúks.PNG|right|300px|thumb|It Nederlânsk mei oanbuorjende taalgebieten yn 'e [[Benelúks]].]]

===Grammatika===
====Namfallen====
Yn 'e [[Aldnederlânsk]]e en [[Midnederlânsk]]e perioaden beskikte it Nederlânsk noch oer in folslein [[namfal]]lesysteem, mei [[nominatyf]], [[genityf]], [[datyf]] en [[akkusatyf]], sa't men dat hjoed oan 'e dei noch tsjintkomt yn it besibbe [[Dútsk]]. Yn it Midnederlânske tiidrek begûn dat stadichoan ôf te broazeljen, oant it yn it [[Nijnederlânsk]] yn 'e sprektaal alhiel ferdwûn (hoewol't it yn 'e skriuwtaal foar in diel noch stân hold oant de [[stavering]]sherfoarming fan [[1944]]). Tsjintwurdich is inkeld de [[genityf|twadde namfal]] noch funksjoneel, en binne de oare namfallen beheind ta ferstienne útdrukkings, lykas ''bij dezen'' (&quot;by dizzen&quot;), ''van goeden huize'' (&quot;fan in goed komôf&quot;) en ''in levenden lijve'' (&quot;libbensliif&quot;).

De twadde namfal komt ek foar yn soksoarte steande útdrukkings, lykas ''des duivels'' (&quot;duvelsk&quot;), ''de vrouw des huizes'' (&quot;de frou&quot; of &quot;de gastfrou&quot;),'' 's ochtends'' (koart foar ''des ochtends''; &quot;moarns&quot;) en ''desnoods'' (&quot;by need&quot;). Mar hy kin ek noch altyd aktyf brûkt en ferbûgd wurde ta ferfanging fan 'e wurden ''van de'' (&quot;fan de&quot;) of ''van het'' (&quot;fan it&quot;), lykas yn: ''het Groot Woordenboek der Friese Taal'' (&quot;it Grut Wurdboek fan de Fryske Taal&quot;). Oant de tachtiger of njoggentiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] waard dy foarm noch wol brûkt om duplikaasje fan ''van de'' foar te kommen yn sinnen as: ''het merendeel '''der''' gedichten '''van de''' auteur'' (&quot;it meastepart fan 'e gedichten fan 'e auteur&quot;), ynstee fan ''het merendeel '''van de''' gedichten '''van de''' auteur'', hoewol't soks ek yn ûnbrûk rekket; tsjintwurdich soe men earder skriuwe: ''het merendeel '''van''' De Jong'''s''' gedichten'', wêrby't dus sawol duplikaasje fan ''van de'' as it argaysk oandwaande ''der'' mijd wurdt.

De twadde namfal fan it [[besitlik foarnamwurd]] wurdt noch wol algemien brûkt, sij it lang net altyd korrekt. Der binne twa foarmen: ''diens'', om te ferwizen nei manlike en ûnsidige wurden, en it ûnbekendere ''dier'', dat ferwiist nei froulike wurden en meartalsfoarmen. Besibbe [[freegjend foarnamwurd|freegjende]] en [[betreklik foarnamwurd|betreklike foarmen]] binne ''wiens'' en ''wier''. De reden dat dizze wurden noch net yn ûnbrûk rekke binne, is dat se in dúdlike ûnderskiedende funksje ferfolje. Want oer waans frou giet it as men seit fan: ''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''zijn''' vrouw.'' It wurd ''zijn'' kin hjir sawol op 'e ferteller as op syn soan slaan, en de frou dêr't it om giet, kin dus sawol de oarehelte as de mem fan 'e soan wêze. Yn it Frysk soe men dit ferskil oanjaan mei de foarmen: &quot;Hy fertelde wat oer syn soan en '''syn''' frou&quot; (wêrby't it om 'e frou fan 'e ferteller giet) en: &quot;Hy fertelde wat oer syn soan en '''de''' frou&quot; (wêrby't dúdlik is dat it om 'e skoandochter fan 'e ferteller giet). It Nederlânsk ken dat ûnderskie lykwols net, en foeget dêrom de besitlike genityf ''diens'' yn (''Hij vertelde iets over zijn zoon en '''diens''' vrouw'') om oan te jaan dat it om in skoandochter giet.

As it spul no omdraaid wurdt ta: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''haar''' man'', dan soe de juste foarm om oan te jaan dat de man in skoansoan is, wêze moatte: ''Zij vertelde iets over haar dochter en '''dier''' man.'' Hjir geane in protte Nederlânsktaligen de fout yn, mei't se yn sokke gefallen likegoed de manlike foarm ''diens'' brûke, al soene de measten miskien, om't se wol oanfiele dat de sin ûnnatuerlik is, leaver in oare omskriuwende konstruksje kieze. By de freegjende foarmen is dit noch helte minder, mei't de measte minsken der gjin probleem yn sjogge om te sizzen fan: ''de vrouw '''wiens''' fiets was gestolen'' (&quot;de frou waans fyts oft stellen wie&quot;), wylst it dúdlik wêze moat: ''de vrouw '''wier''' fiets was gestolen'' (&quot;de frou wa har fyts oft stellen wie&quot;).

====Sinsbou====
Op it mêd fan 'e [[syntaksis|sinsbou]] komt it Nederlânsk sterk oerien mei it Frysk. Ferlykje bgl. de ûndersteande sin:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik kon niets zien, omdat het veel te donker was.''
|-
| Frysk:
| Ik koe neat sjen, om't it fierstente tsjuster wie.
|-
|Ingelsk:
| ''I couldn't see a thing, because it was much too dark.''
|}

Wat de [[tiidwurd]]sfolchoarder oangiet, besteane der lykwols dúdlike ferskillen. Dêrby hat men it wol oer de griene en de reade folchoarder, wat ferwiist nei in lânkaart yn in taalkundich standertwurk dêr't mei dy kleuren de gebieten mei ferskillende tiidwurdsfolchoarders op ynkleure wiene. It Nederlânsk lei yn it reade gebiet (en brûkt dus de &quot;reade folchoarder&quot;), wylst it Frysk yn it griene gebiet lei (wêrby't men fan 'e &quot;griene folchoarder&quot; spriek). Dizze oantsjuttings binne ûnder taalkundigen yn gebrûk bleaun as ôfkoartings foar de ferskillende tiidwurdfolchoarders.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! folchoarder
! foarbyldsin yn it Nederlânsk
! foarbyldsin yn it Frysk
|-
| read:
| ''Ik denk dat hij morgen brood wil eten.''
| Ik tink dat er moarn bôle wol ite.
|-
| grien:
| ''Ik denk dat hij morgen brood eten wil.''
| Ik tink dat er moarn bôle ite wol.
|}

Sa't oan it boppesteande foarbyld te sjen is, kin de reade folchoarder yn it Frysk net, want ek al wurdt dy hieltyd mear brûkt troch de jongere generaasjes, dochs sil it de measte Frysksprekkers noch as skuorde klokken yn 'e earen beare. Yn it Nederlânsk, lykwols, kinne eins sawol de reade as de griene folchoarder, al waard oant noch net sa lang lyn inkeld de reade goedkard en de griene folchoarder yn 'e ban dien (mooglik om't dy behalven yn it Frysk ek yn it Dútsk brûkt wurdt).

As der mear tiidwurden yn 'e foarbyldsin troppe wurde, kin men sjen dat de tiidwurdsfolchoarder yn it Frysk persiis tsjinsteld is oan dy yn it Nederlânsk:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen.''
|-
| Frysk:
| Ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat.
|}
&quot;Dat eltsenien moat swimme kinne&quot; is yn it Frysk dúdlik fout, en yn it Nederlânsk klinkt ''dat iedereen zwemmen kunnen moet'' ek raar, hoewol't it miskien net fuortendaliks fout is. No giet it hjirby om 'e tiidwurdsfolchoarder yn [[bysin]]nen, mar yn [[haadsin]]nen ferskilt it spul likegoed:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Jan zal zijn huis maandag moeten hebben geverfd.''
|-
| Frysk:
| Jan sil syn hûs moandei ferve hawwe moatte.
|}
Ek hjir is de folchoarder fan 'e tiidwurden yn it Frysk en it Nederlânsk wer krekt tsjinsteld. Boppedat foeget it Frysk (krekt as in protte noardlike Nederlânske dialekten) faak it wurdsje &quot;te&quot; tusken de tiidwurden yn: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik heb even zitten dromen.''
|-
| Frysk:
| Ik haw eefkes sitten te dreamen.
|}
In protte Friezen en oare Noardnederlanners (lykas [[Westfryske dialekten|Westfriezen]] en [[Nedersaksysk|Nedersaksers]]) sille by it sprekken fan it Nederlânsk dat wurdsje &quot;te&quot; ek brûke (''Ik heb even zitten te dromen''), hoewol't dat eins fout is. Foar lju út súdliker kontreien is dat ien fan 'e skaaimerken dêr't se noarderlingen oan werom kenne. By dit foarbyld docht him trouwens noch in oar ferskil foar, want it Fryske &quot;sitten&quot; is hjir in [[mulwurd]], en de letterlike Nederlânske oersetting soe dus wêze: ''Ik heb even gezeten te dromen.'' Dit ferskil komt dúdliker ta utering as it tiidwurd &quot;sitte&quot; ferfongen wurdt troch &quot;lizze&quot;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! taal
! foarbyldsin
|-
| Nederlânsk:
| ''Ik heb even liggen dromen.''
|-
| Frysk:
| Ik haw eefkes lein te dreamen.
|}
In oar ferskynsel dat him yn it Frysk folle sterker foardocht, benammen by de &quot;te&quot;-konstruksje, is [[nomenynkorporaasje]] yn it tiidwurd. Sa seit men yn it Frysk fan: &quot;Se sit te jirpelskilen&quot;, wêrby't it [[haadwurd]] &quot;jirpel(s)&quot; yn it tiidwurd &quot;skile&quot; ynkorporearre wurdt. Yn it Nederlânsk sil men oer it algemien ynstee sizze fan: ''Ze zit aardappels te schillen,'' wêrby't him gjin nomenynkorporaasje foardocht. Dochs komt dit fenomeen ek yn it Nederlânsk wol foar; tink dêrfoar bygelyks oan it tiidwurd ''stofzuigen'', wêrby't it haadwurd ''stof'' yn it tiidwurd ''zuigen'' ynkorporearre is, wat dúdlik blykt út 'e [[doetiid]]: ''Ze stofzuigde de woonkamer.''
[[File:Van Dale Dictionary.JPG|left|thumb|250px|De ''[[Dikke Van Dale]]''.]]

===Wurdskat===
De Nederlânske [[wurdskat]] is foar it meastepart fan [[Germaanske talen|Germaanske]] oarsprong, sij it wat minder as dat it gefal is mei it [[Dútsk]], mar folle mear as by it [[Ingelsk]], dat in ûnbidige soad [[Romaanske talen|Romaanske]] lienwurden opnommen hat út it [[Normandysk]] en it [[Frânsk]]. De wurdskat fan it Nederlânsk is ien fan 'e ryksten fan 'e wrâld, en is fêstlein yn in ferskaat oan [[wurdboek]]en, wêrfan't de wichtichste it ''Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal'' is, dat yn 'e regel oantsjut wurdt as ''de [[Dikke Van Dale]]'', fanwegen syn omfang. De ''Van Dale'' wurdt lykwols alhiel yn 't skaad steld troch it reuseftige ''[[Woordenboek der Nederlandsche Taal]]'', in [[taalkunde|taalwittenskiplike]] útjefte fan 45.000 siden en mear as 430.000 wurden dêr't 147 jier oan wurke is. Dat is it grutste wurdboek fan 'e wrâld dêr't noch nije printingen fan makke wurde.

Krekt as by de measte [[Jeropa|Jeropeeske]] talen binne ek yn it Nederlânsk in protte [[lienwurd]]en en [[ynternasjonalisme]]n fan [[Gryksk]]e en [[Latyn]]ske oarsprong trochkrongen. It [[Frânsk]] hat yn it ferline ek in tige sterke ynfloed op it Nederlânsk útoefene. Dêrby binne Frânske lienwurden paradoksalernôch oer it algemien fia Nederlân yn it Nederlânsk trochkrongen, ynstee fan fia [[Flaanderen]], dat tsjin it Frânske taalgebiet oanleit. De reden dêrfoar is dat de Nederlânske elite iuwenlang, oant yn 'e [[tweintichste iuw]] ta, de oanwenst hie en meitsje harren taalgebrûk mei modieuze Frânske wurden ôf. Dy waarden dan oernommen troch it sljochtwei folk en faak yn ferbastere foarm oan 'e deistige sprektaal tafoege. Yn Flaanderen, lykwols, spriek de elite net Nederlânsk, mar Frânsk, en fûn in soartgelikens proses dus net plak.

Nettsjinsteande dat binne der ek noch frij resint, en sawol yn Nederlân as Flaanderen, guon wurden út it Frânsk oernommen, mar dy wurde dan faak beheind ta in spesifyk mêd, wylst se oarspronklik yn it Frânsk in folle bredere betsjutting hiene. Foarbylden binne ''blesseren'', fan it Frânske ''blesser'' (&quot;ferwûnje&quot;), dat yn it Nederlânsk inkeld op ferwûnings as gefolch fan dielname oan [[sport]] slacht, en ''contaminatie'', fan it Frânske ''contamination'' (&quot;fersmoarging&quot;), wêrmei't yn it Nederlânsk allinne mar it (foutyf) trochinoar heljen fan ferskillende útdrukkings yn it spraakgebrûk oantsjut wurdt (lykas ''optelefoneren'', fan ''telefoneren'' en ''opbellen''). Sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw komme de nije lienwurden fral út it [[Ingelsk]], wêrby't benammen op it mêd fan nije [[technology]], lykas [[kompjûter]]terminology en [[sosjale media]], hast alle oantsjuttings streekrjocht út it Ingelsk oernommen wurde.

===Wurdfoarming===
Oars as yn it [[Ingelsk]], mar krekt as yn it [[Frysk]] en hast alle oare [[Germaanske talen]], brûkt it Nederlânsk by it foarmjen fan gearstallings de tichte foarm. Dus as men bgl. fan 'e wurden ''boom'' (&quot;beam&quot;) en ''huis'' (&quot;hûs&quot;) in gearstalling meitsje wol, dan wurdt dy skreaun as ''boomhuis'' (&quot;beamhûs&quot;), en net mei de iepene foarm, as ''boom huis'', lykas yn it Ingelsk (''tree house''). Gauris kriget by it foarmjen fan sa'n gearstalling it earste diel fan it gearstalde wurd in ferbûging: ''hondenhok'' (&quot;hûnehok&quot;), ynstee fan ''hondhok''. As it oaninoarskriuwen fan in gearstalling swierrichheden opsmyt of net goed eaget, dan wurdt der in [[keppelstreekje]] ynfoege: ''VVD-coryfee'' (&quot;VVD-pommerant&quot;) en ''Zwarte-Zeekust'' (&quot;Swarte-Seekust&quot;).

Yn it bûtenlân stiet it Nederlânsk derom bekend dat it op dizze manear ûnbidich lange wurden meitsje kin, lykas ''wapenstilstandsonderhandeling'' (&quot;wapenstilstânsûnderhanneling&quot;), ''vertegenwoordigingsbevoegdheid'' (&quot;fertsjintwurdigingsfoech&quot;) en ''ziektekostenverzekeringsmaatschappij'' (&quot;syktekostefersekeringsmaatskippij&quot;). Hoewol't it neffens de staveringsregels fout is, hat in grut part fan 'e Nederlânsktaligen tsjintwurdich de niging om gearstallings yn 'e iepen foarm te skriuwen, net inkeld wurden as ''VVD&amp;nbsp;coryfee'' en ''Zwarte&amp;nbsp;Zeekust'', mar sels ''ziektekosten&amp;nbsp;verzekeraar'' (&quot;syktekostefersekerder&quot;), ''vertalings&amp;nbsp;debuut'' (&quot;oersettingsdebút&quot;) en ''paarden&amp;nbsp;stamboek'' (&quot;hynstestamboek&quot;). Dizze praktyk wurdt wol &quot;de Ingelske sykte&quot; neamd.

===Stavering===
It Nederlânsk wurdt skreaun mei it [[Latynske alfabet]]. Oars as dat by de measte oare [[Germaanske talen]] it gefal is, hat it Nederlânsk dêr frijwol gjin eigen [[letter]]s of [[diakritysk teken|diakrityske tekens]] oan tafoege, úsein de [[digraaf]]&amp;nbsp;[[IJ (letter)|ij]], dy't stiet foar it [[twalûd]] [ɛ.i̭], dat ek wol skreaun wurdt as ''ei''. De diakrityske tekens dy't it Nederlânsk brûkt, binne inkeld bedoeld as help by de útspraak, mar net as útspraakûnderskiedend diel fan 'e [[stavering]] (lykas yn 'e Fryske wurden &quot;rot&quot; en &quot;rôt&quot;).

It faakst komt it [[trema]] foar, dêr't mei oanjûn wurdt dat twa [[fokaal|fokalen]] efterinoar los faninoar útsprutsen wurde moatte, en dus gjin lange fokaal of twaklank foarmje, lykas yn: ''beëindigen'' (&quot;beëinigje&quot;) en ''geïnteresseerd'' (&quot;ynteressearre&quot;). Foarhinne waard it trema ek brûkt om dielen fan gearstallings faninoar te ûnderskieden, mar sûnt de staveringsherfoarming fan [[1995]] wurdt dêrfoar in [[keppelstreekje]] ynset; foarhinne: ''zeeëend'' (&quot;see-ein&quot;), no: ''zee-eend''. Fierders wurdt it [[skerpteken]] brûkt by wurden dy't twa útspraken hawwe, benammentlik by ''een'' (&quot;in&quot;) en ''één'' (&quot;ien&quot;), mar soms ek wol by ''voorkómen'' (&quot;foàrkomme&quot;) en ''vóórkomen'' (&quot;foarkómme&quot;). Soms wurdt ek it [[klamteken]] yn sa'n sitewaasje brûkt, benammen yn ''hè'' (&quot;hin&quot; of &quot;hun&quot;), mar allinnich om't it skerpteken dan al beset is: ''hé'' (&quot;hee&quot;). Oare diakrityske tekens binne almeast mei lienwurden út oare talen urven. Dêrby giet it fral om skerptekens as yn ''café'' (&quot;kafee&quot;), klamtekens as yn ''caissière'' (&quot;kassiêre&quot;), [[breedteken]]s as yn ''enquête'' (&quot;inkête&quot;) en [[sedylje]]s as yn ''façade'' (&quot;fasade&quot;).
[[File:Amsterdamse_tram_-_De_Red_Crosser_-_from_Flickr_2838709455_cropped_lijnbus.jpg|right|thumb|250px|De iennichste Nederlânske tafoeging oan it [[Latynske alfabet]] is de digraaf [[IJ (letter)|ij]].]]

De offisjele stavering fan it [[Standertnederlânsk]] is nei de staveringsherfoarming fan [[1944]] fêstlein yn 'e ''Wet Schrijfwijze Nederlandsche Taal'' (&quot;Wet Skriuwwize Nederlânske Taal&quot;), yn Belgje yn [[1946]] en yn Nederlân yn [[1947]]. Dy wet is yn beide lannen letter oanpast nei de staveringsherfoarmings fan [[1995]] en [[2005]]. De ''Woordenlijst Nederlandse Taal'', better bekend as ''[[Het Groene Boekje]]'' (fanwegen de kleur) wurdt oer it algemien akseptearre as de autoriteit op it mêd fan 'e Nederlânske stavering.

Mar nei't de &quot;staveringsferienfâldiging&quot; fan 1995 it spul ynstee yngewikkelder makke, en in nije herfoarming yn 2005 guon feroarings fan tsien jier earder weromdraaide mar tagelyk nije regels tafoege, wurdt de offisjele stavering lang net oeral mear neilibbe. It ''[[Genootschap Onze Taal]]'' besleat om in alternative wurdlist, ''[[Het Witte Boekje]]'', te publisearjen, wêryn't de meast yngewikkelde staveringsregels ferienfâldige wurde en ferskate staveringswizen bean wurde foar in grut tal omstriden wurden. Yn Nederlân wurdt sûnt troch in stikmannich grutte media-organisaasjes dizze alternative stavering oanholden, wylst ''Het Witte Boekje'' yn Flaanderen frijwol hielendal negearre is.

===Fonology===
====Fokalen====
It Nederlânsk beskikt oer tsien koarte [[fokaal|lûden]]: [ɑ] (a fan &quot;bak&quot;), [ɛ] (e fan &quot;lek&quot;), [ɪ], (i fan &quot;pit&quot;), [i] (i fan &quot;bite&quot;, dy't frjemd genôch yn 'e regel stavere wurdt as ''ie''), [ɔ] (o fan &quot;hok&quot;), [o] (o fan &quot;bok&quot;), [u] (û fan &quot;rûch&quot;), [œ] (u fan &quot;put&quot;), [y] (ú fan &quot;tút&quot;) en de [[sjwa]] of reduksjefokaal [ǝ] (e fan &quot;gewoan&quot;). Dêrby moat lykwols opmurken wurde dat inkeld yn [[Noard-Nederlân]] noch ûnderskie makke wurdt tusken de o fan &quot;hok&quot; en de o fan &quot;bok&quot;; yn 'e rest fan it Nederlânske taalgebiet liket dat ferskil earne yn 'e [[njoggentjinde iuw]] ferlern gien te wêzen, dat no miene Hollanners dat ''hof'' en ''bof'' opinoar rime.

Njonken tsien koarte lûden hat it Nederlânsk lykwols mar fjouwer lange lûden: [a:] (a fan &quot;baas&quot;), [e:] (e fan &quot;feest&quot;), [ø:] (eu fan &quot;deun&quot;) en [o:] (o fan &quot;rook&quot;). Dat kin nuvere útfloeisels hawwe, want as in Hollanner it oer de &quot;lange i&quot; hat, dan bedoelt er ornaris de koarte i fan &quot;bite&quot;. Want mei't it Nederlânsk gjin lange i hat, wurdt de koarte i faak sa oantsjut om him te ûnderskieden fan 'e i fan &quot;pit&quot;, wat eins in hiele oare klank is. Troch lienwurden út talen as it [[Ingelsk]] (''team'', ''cruise''), [[Dútsk]] (''Bühne'') en [[Frânsk]] (''enquête'', ''controle'') binne der resint noch guon oare lange lûden yn it Nederlânsk trochkrongen, dy't op dat mêd foar in marginaal útspraakûnderskie soarge hawwe (''kroes''&amp;nbsp;– ''cruise''; ''zonen''&amp;nbsp;– ''zone''). De lange lûden [e:], [ø:] en [o:] wurde yn it Nederlânsk sa't dat yn Nederlân sprutsen wurdt almeast reälisearre as [e:i], [ø:y], resp. [o:u], dus oan 'e ein niigjend nei i, ú, resp. û. 

Fierders beskikt it Nederlânsk ek noch oer in stik as tsien twalûden, wêrfan't [a.ṷ] (au fan &quot;gau&quot;), [ɛ.i̭] (ei fan &quot;hei&quot; of ij fan &quot;hij&quot;) en [ʌi̭] (ui fan &quot;bui&quot;) it measte foarkomme. Yn it [[Belgysk Nederlânsk]] wurde dizze trije twaklanken faak útsprutsen as lange lûden: au as [ɔː] (ô fan &quot;nôt&quot;), en fral ei as [ɛː] (ê fan &quot;bêd&quot;) en ui as [ʌː] (eu fan &quot;freule&quot;, mei in Frânske útspraak). De oare twalûden binne op te dielen yn twa groepkes&amp;nbsp;– einigjend op ''-w'': [e.ṷ] (''eeuw'' fan ''leeuw''), [i.ṷ] (ieu fan &quot;Sieu&quot;) en [yṷ] (''uw'' fan ''schuw''); en einigjend op ''-i'': [a:i̭] (aai fan it [[Wâldfrysk]]e &quot;saai&quot;), [ai̭] (ai fan it Wâldfryske &quot;laitsje&quot;), [oi̭] (oi fan &quot;hoi&quot;), [o:i̭] (oai fan &quot;moai&quot;) en [ui̭] (oei fan &quot;groei&quot;). Dêrnjonken komme yn it Nederlânsk ek in stikmannich twaklanken foar dat eins [[diftong]]isearre lûden binne: [ɪ.ǝ], [ø.ǝ], [i.ǝ], [u.ǝ], [o.ǝ] en [y.ǝ], fan ''beer'', ''beurt'', ''bier'', ''boer'', ''boor'', resp. ''buur''. Oars as yn it Frysk komme dy twaklanken lykwols net selsstannich foar, mar inkeld as [[allofoan]]en fan 'e [e:], [ø:], [i], [u], [o:] en [y] as dy foar in r útsprutsen wurde. Dizze lûden wurde sadwaande yn it Nederlânsk net as twaklanken ûnderkend.

====Klankynventaris (fokalen)====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''koarte lûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| a
| [ɑ]
|''tak'' (&quot;tûke&quot;), ''kalf'' (&quot;keal&quot;, kowejong)
| dizze klank niget foar de measte Nederlânsktalige memmetaalsprekkers mear nei hoe't&lt;br&gt; men yn it Ingelsk de earste klank yn ''London'' útsprekt, as nei de Fryske a fan &quot;kap&quot;
|-
| e
| [ɛ]
|''bed'' (&quot;bêd&quot;), ''hen'' (&quot;hin&quot;)
| de koarte e fan &quot;lek&quot;
|-
| e / ij
| [ǝ]
|''de'' (&quot;de&quot;), ''mogelijk'' (&quot;mooglik&quot;)
| de [[sjwa]] of stomme e fan &quot;gewoan&quot;
|-
| i
| [ɪ]
|''dik'' (&quot;tsjûk&quot;), ''vis'' (&quot;fisk&quot;)
| de koarte i fan &quot;pit&quot;
|-
| ie / i / y
| [i]
|''lied'' (&quot;liet&quot;), ''gitaar'' (&quot;gitaar&quot;), ''gynaecoloog'' (&quot;gynekolooch&quot;)
| de koarte i fan &quot;bite&quot;; oer it algemien inkeld yn lienwurden mei in y skreaun
|-
| o
| [ɔ]
|''hok'' (&quot;hok&quot;), ''koffie'' (&quot;kofje&quot;)
| de koarte o fan &quot;hok&quot;; foarhinne in dúdlik ûnderskate klank, mar wurdt no inkeld noch&lt;br&gt; regionaal (d.w.s. yn [[Noard-Nederlân]]) fan 'e o fan &quot;bok&quot; ûnderskaat)
|-
| o
| [o]
|''bok'' (&quot;bok&quot;), ''dom'' (&quot;dom&quot;)
| de koarte o fan &quot;bok&quot;
|-
| oe / ou
| [u]
|''zoet'' (&quot;swiet&quot;), ''loupe'' (&quot;lûp&quot;)
| de koarte û fan &quot;rûch&quot;
|-
| u
| [œ]
|''nut'' (&quot;nut&quot;), ''juf'' (&quot;juffer&quot;)
| de koarte u fan &quot;put&quot;
|-
| uu / u
| [y]
|''kostuum'' (&quot;kostúm&quot;), ''spugen'' (&quot;spije&quot;)
| de koarte ú fan &quot;tút&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''lange lûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| aa / a
| [a:]
|''zaad'' (&quot;sied&quot;), ''laten'' (&quot;litte&quot;)
| de lange a fan &quot;baas&quot;
|-
| ê / ai
| [ɛ:]
|''enquête'' (&quot;inkête&quot;), ''militair'' (&quot;militêr&quot;)
| de lange ê fan &quot;bêd&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk
|-
| ee / e / é / ée
| [e:]
|''geen'' (&quot;gjin&quot;), ''lezen'' (&quot;lêze&quot;), &lt;br&gt;''café'' (&quot;kafee&quot;), ''prostituée'' (&quot;prostituee&quot;)
| de lange e fan &quot;feest&quot;
|-
| eu
| [ø:]
|''steun'' (&quot;stipe&quot;), ''reuk'' (&quot;rook&quot;)
| de eu fan &quot;deun&quot;
|-
| eu
| [ʌ:]
|''freule'' (&quot;freule&quot;)
| de lange eu fan &quot;freule&quot; (Frânske útspraak); komt inkeld foar yn in beheinde groep&lt;br&gt; lienwurden út it Frânsk
|-
| ea
| [i:]
|''team'' (&quot;tiim&quot;)
| de lange i fan &quot;wiid&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk
|-
| o
| [ɔ:]
|''zone'' (&quot;sône&quot;), ''controle'' (&quot;kontrôle&quot;)
| de lange ô fan &quot;nôt&quot;; oant 2005 skreaun as ô; komt inkeld foar yn in beheinde groep&lt;br&gt; lienwurden út it Frânsk
|-
| oo / o
| [o:]
|''boom'' (&quot;beam&quot;), ''koken'' (&quot;itensiede&quot;)
| de lange o fan &quot;rook&quot;
|-
| ui
| [u:]
|''cruise'' (&quot;krûs&quot;)
| de lange û fan &quot;sûch&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk
|-
| üh
| [y:]
|''bühne'' (&quot;bune&quot;)
| de lange ú fan &quot;drúf&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Dútsk
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''twalûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| aai
| [a:i̭]
|''taai'' (&quot;taai&quot;), ''maaien'' (&quot;meane&quot;)
| de aai fan it [[Wâldfrysk]]e &quot;saai&quot;
|-
| ai
| [ai̭]
|''Thai'' (&quot;Tai&quot;)
| de ai fan it Wâldfryske &quot;laitsje&quot;
|-
| au / ou
| [a.ṷ]
|''blauw'' (&quot;blau&quot;), ''zout'' (&quot;sâlt&quot;)
| de au fan &quot;gau&quot;
|-
| ee / e
| [ɪ.ǝ]
|''beer'' (&quot;bear&quot;), ''keren'' (&quot;kearen&quot;)
| de ea fan &quot;beam&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [e:] (''ee'') foar in r
|-
| eeuw
| [ɪ:ṷ]
|''meeuw'' (&quot;kob&quot;), ''schreeuw'' (&quot;skreau&quot;)
| de i fan &quot;pit&quot;, mar langer oanholden, folge troch de û fan &quot;rûch&quot;
|-
| ei / ij
| [ɛ.i̭]
|''teil'' (&quot;tobbe&quot;), ''lijk'' (&quot;lyk&quot;)
| de ei fan &quot;bij&quot; of it Wâldfryske &quot;dei&quot;
|-
| eu
| [ø.ǝ]
|''deur'' (&quot;doar&quot;), ''zeuren'' (&quot;seure&quot;)
| de eo fan &quot;freon&quot; of eu fan &quot;beurt&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan&lt;br&gt; 'e [ø:] (''eu'') foar in r
|-
| ieu
| [i.ṷ]
|''nieuw'' (&quot;nij&quot;), ''kieuw'' (&quot;kieu&quot;) (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]])
| de ieu fan &quot;ieu&quot; of &quot;Sieu&quot;  (Oant [[Oanpaste Steatestavering|stavering 2015]])
|-
| ie
| [i.ǝ]
|''bier'' (&quot;bier&quot;), ''stier'' (&quot;bolle&quot;)
| de ie fan &quot;wiet&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [i] (''ie'') foar in r
|-
| oe
| [u.ǝ]
|''boer'' (&quot;boer&quot;), ''roer'' (&quot;roer&quot;)
| de oe fan &quot;goed&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [u] (''oe'') foar in r
|-
| oei
| [ui̭]
|''bloei'' (&quot;bloei&quot;), ''koeien'' (&quot;kij&quot;)
| de oei fan &quot;groei&quot;
|-
| oo
| [o.ǝ]
|''oor'' (&quot;ear&quot;), ''voor'' (&quot;foar&quot;)
| de oa fan &quot;boat&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [o:] (''oo'') foar in r
|-
| oi
| [oi̭]
|''hoi'' (&quot;hoi&quot;)
| de oi fan &quot;boike&quot;
|-
| ooi
| [o:i̭]
|''zooi'' (&quot;soadsje&quot;), ''kooi'' (&quot;koai&quot;)
| de oai fan &quot;moai&quot;
|-
| uu
| [y.ǝ]
|''vuur'' (&quot;fjoer&quot;), ''zuur'' (&quot;soer&quot;)
| de ue fan &quot;flues&quot;; net ûnderskaat as aparte klank: inkeld as fariant fan 'e [y] (''uu'') foar in r
|-
| ui
| [ʌi̭]
|''vuil'' (&quot;smoarch&quot;), ''zuid'' (&quot;súd&quot;)
| de ui fan &quot;bui&quot;
|-
| uw
| [yṷ]
|''ruw'' (&quot;rûch&quot;), ''duw'' (&quot;triuw&quot;)
| de ú fan &quot;tút&quot;, folge troch de û fan &quot;rûch&quot;
|}

====Poldernederlânsk====
Sûnt de santiger jierren fan 'e [[tweintichste iuw]] docht him yn 'e provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]] benammen ûnder de jongerein in nuveraardige útspraakferskowing foar, dy't troch [[taalkundige]] [[Jan Stroop]] it [[Poldernederlânsk]] neamd is. Dêrby wurde de [[twaklank]]en [ɛ.i̭] (''ei'' of ''ij'') en [ʌi̭] (''ui'') útsprutsen as [ai] (&quot;ai&quot;) en [ay] (a fan &quot;kap&quot; folge troch ú fan &quot;tút&quot;), wylst de lange [[fokaal|lûden]] [e:] (''ee''), [ø:] (''eu'') en [o:] (''oo'') diftongisearre wurde ta [ɛ.i̭] (&quot;ei&quot;), [ʌi̭] (&quot;ui&quot;) en [ɔ.ṷ] (&quot;ou&quot; fan &quot;grou&quot;).

====Konsonanten====
Oars as yn it Frysk is it yn it Nederlânsk mooglik, en sels normaal, dat de [[bylûd]]en [ɣ] (g fan &quot;drage&quot;), [v] (v fan &quot;weve&quot;), [x] (ch fan &quot;berch&quot;) en [z] (z fan &quot;tûzen&quot;) oan it begjin fan wurden foarkomme. De útspraak fan 'e r ferskilt per regio. Yn [[Noard-Nederlân]] en in grut diel fan [[Flaanderen]] wurdt dy klank foar op 'e tonge útsprutsen, as de rôljende r ([r], de [[alveolêre trilklank]]), mar yn [[Noard-Brabân]], [[Limboarch|Noard-Limboarch]] en [[Gelderlân|Súd-Gelderlân]] is it in breikjende r ([ʀ], de [[uvulêre trilklank]]), wylst op oare plakken de útspraak faak as in koarte rôljende r ([ɾ], de [[alveolêre strykklank]]) reälisearre wurdt. Yn beskate kriten wurdt fierders de Ingelske r brûkt ([ɹ], de [[alveolêre approksimant]]). Dy lêste útspraak is benammen bekend út [[it Goai]], en wurdt sadwaande faak de &quot;Goaiske r&quot; neamd. 

Beskate bylûden dy't yn it Frysk rûnom foarkomme, ûntbrieken oarspronklik yn it Nederlânsk, en komme dêr no inkeld foar yn bûtenlânske lienwurden. Dêrûnder binne de hurde [ɡ] (g fan &quot;goed&quot;), de [ʤ] (dzj fan &quot;siedzje&quot;), de [ʃ] (sj fan &quot;sjippe&quot;) en de [ʧ] (tsj fan &quot;tsjerke&quot;). De Fryske [[konsonant]]ekluster [sk] (sk fan &quot;skoalle&quot;) komt net foar; dêr foar yn 't plak hat it Nederlânsk de [sx] (''sch'' fan ''school''). In oerienkomst mei it Frysk, en ek mei it Dútsk, is dat it Nederlânsk [[einûntstimming]] hat, wêrby't stimhawwende klanken oan 'e ein fan wurden stimleas wurde. Men seit dus fan ''rode'' (&quot;reade&quot;), mei in [d], mar fan ''rood'' (&quot;read&quot;), mei in [t].

====Klankynventaris (konsonanten)====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!colspan=&quot;4&quot;| '''bylûden'''
|-
! Nederlânske &lt;br&gt;stavering
! [[Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet|IPA]]
! foarbylden
! omskriuwing
|-
| b / bb
| [b]
|''band'' (&quot;bân&quot;), ''hebben'' (&quot;hawwe&quot;)
| b fan &quot;bêd&quot;
|-
| ch / g
| [x]
|''chaos'' (&quot;gaos&quot;), ''berg'' (&quot;berch&quot;)
| ch fan &quot;troch&quot;
|-
| d / dd
| [d]
|''doos'' (&quot;doaze&quot;), ''midden'' (&quot;midden&quot;)
| d fan &quot;doel&quot;
|-
| f / ff
| [f]
|''fel'' (&quot;fûl&quot;), ''straffen'' (&quot;straffe&quot;)
| f fan &quot;fol&quot;
|-
| g
| [ɡ]
|''goal'' (&quot;goal&quot;)
| g fan &quot;gers&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en wurdt dêrby&lt;br&gt; noch faak reälisearre as in [k]
|-
| g / gg
| [ɣ]
|''gaan'' (&quot;gean&quot;), ''leggen'' (&quot;lizze&quot;)
| g fan &quot;drage&quot;
|-
| h
| [h]
|''hoofd'' (&quot;holle&quot;), ''hard'' (&quot;hurd&quot;)
| h fan &quot;hout&quot;
|-
| j / y
| [j]
|''jij'' (&quot;do&quot;, 2de pers. it.), ''yoghurt'' (&quot;jochert&quot;)
| j fan &quot;jas&quot;
|-
| j
| [ʤ]
|''jeans'' (&quot;spikerbroek&quot;), ''jazz'' (&quot;jazz&quot;)
| dzj fan &quot;siedzje&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk
|-
| j / g
| [ʒ]
|''journalist'' (&quot;sjoernalist&quot;), ''garage'' (&quot;garaazje&quot;)
| zj fan &quot;bagaazje&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Frânsk
|-
| k / kk
| [k]
|''kort'' (&quot;koart&quot;), ''wakker'' (&quot;wekker&quot;)
| k fan &quot;kat&quot;
|-
| l / ll
| [l]
|''laan'' (&quot;leane&quot;), ''willen'' (&quot;wolle&quot;)
| l fan &quot;lok&quot;
|-
| m / mm
| [m]
|''meel'' (&quot;moal&quot;), ''kammen'' (&quot;kjimme&quot;)
| m fan &quot;mar&quot;
|-
| n / nn
| [n]
|''nat'' (&quot;wiet&quot;), ''kunnen'' (&quot;kinne&quot;)
| n fan &quot;nekke&quot;
|-
| ng
| [ŋ]
|''zang'' (&quot;sjongen&quot;), ''mengen'' (&quot;minge&quot;)
| ng fan &quot;ding&quot;
|-
| nj
| [ɲ]
|''oranje'' (&quot;oranje&quot;)
| nj fan &quot;njonken&quot;
|-
| nk
| [ŋk]
|''dank'' (&quot;tank&quot;), ''stank'' (&quot;stank&quot;)
| nk fan &quot;bank&quot;
|-
| p / pp
| [p]
|''pijn'' (&quot;pine&quot;), ''appel'' (&quot;apel&quot;)
| p fan &quot;pet&quot;
|-
| r / rr
| [r] [ɾ] [ʀ] [ɹ]
|''roos'' (&quot;roas&quot;), ''korrel'' (&quot;kerl&quot;)
| r fan &quot;rak&quot;; útspraak ferskilt per regio
|-
| s / ss
| [s]
|''soep'' (&quot;sop&quot;, gerjocht), ''passen'' (&quot;passe&quot;)
| s fan &quot;sâlt&quot;
|-
| sch
| [sx]
|''school'' (&quot;skoalle&quot;), ''schouder'' (&quot;skouder&quot;)
| s fan &quot;sâlt&quot; folge troch de ch fan &quot;berch&quot;
|-
| sj / ch / sh
| [ʃ]
|''sjaal'' (&quot;sjaal&quot;), ''chocola'' (&quot;sûkelarje&quot;), ''show'' (&quot;sjo&quot;)
| sj fan &quot;sjippe&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep wurden dy't fan oarsprong út it Ingelsk&lt;br&gt; komme
|-
| t / tt
| [t]
|''toen'' (&quot;doe&quot;), ''bitter'' (&quot;bitter&quot;)
| t fan &quot;tosk&quot;
|-
| tj
| [c]
|''tjalk'' (&quot;tsjalk&quot;), ''haantje'' (&quot;hoantsje&quot;)
| tj fan &quot;tjems&quot;
|-
| tsj / ch
| [ʧ]
|''Tsjech'' (&quot;Tsjech&quot;), ''cheerleader'' (&quot;cheerleader&quot;)
| tsj fan &quot;tsjerke&quot;; komt inkeld foar yn in beheinde groep lienwurden út it Ingelsk en Dútsk
|-
| v
| [v]
| ''veel'' (&quot;folle&quot;) ''leven'' (&quot;libje&quot;)
| v fan &quot;weve&quot;
|-
| w 
| [ʋ]
|''waar'' (&quot;wier&quot;), ''wijn'' (&quot;wyn&quot;, drank)
| w fan &quot;wat&quot;
|-
| w
| [w]
|''trouwen'' (&quot;trouwe&quot;), ''kwaad'' (&quot;lulk&quot;)
| w fan &quot;skowe&quot;
|-
| z / zz
| [z]
|''zon'' (&quot;sinne&quot;), ''razzia'' (&quot;razzia&quot;)
| z fan &quot;tûzen&quot;
|-
| ''net skreaun''
| [ʔ]
| ''coöperatie'' (&quot;koöperaasje&quot;), ''Kanaän'' (&quot;Kanaän&quot;)
| de [[glottisslach]], in bytsje romte tusken twa gelikense lûden; yn it Nederlânsk net bewust &lt;br&gt; reälisearre
|}

==Dialekten==
It Nederlânske taalgebiet falt útinoar yn seis of sân grutte dialektgroepen. Yn it noardwesten wurdt it [[Hollânsk]] sprutsen, dêr't it Standertnederlânsk grutdiels út fuortkomt. Sadwaande is it Nederlânsk poer taalkundich sjoen eins in dialekt fan it Hollânsk ynstee fan oarsom. It Hollânske dialektgebiet omfiemet de [[Nederlân]]ske provinsjes [[Noard-Hollân|Noard]]- en [[Súd-Hollân]] hast yn har gehiel, en dêropta noch dielen fan 'e provinsjes [[Fryslân]], [[Noard-Brabân]] en [[Utert (provinsje)|Utert]]. Eastlik dêrfan wurdt yn it grutste part fan 'e provinsje Utert, en fierders yn [[it Goai]], de [[Alblasserwaard]], de noardlike [[Betuwe]] en de súdwestlike [[Feluwe]] it [[Utertsk-Alblasserwaardsk]] sprutsen. Dat liket tige op it Hollânsk, en wurdt soms ta de Hollânske dialektgroep rekkene.
[[File:Lânkaart Nederlânske dialekten.PNG|right|300px|thumb|De fersprieding fan 'e ûnderskate haaddialekten binnen it Nederlânske taalgebiet.]]

Súdliker wreidet it dialektgebiet fan it [[Brabânsk]] him út oer hast de hiele Nederlânske provinsje [[Noard-Brabân]], it noardlike trêdepart fan 'e Nederlânske provinsje [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]], de noardwestlike hoeke fan 'e [[Belgje|Belgyske]] provinsje [[Limboarch (Belgyske provinsje)|Limboarch]] en hast de hiele provinsjes [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]] en [[Flaamsk-Brabân]]. Ek it gewest [[Brussel (gewest)|Brussel]] heart fan oarsprong ta it Brabânske dialektgebiet, al is dêr tsjintwurdich noch mar 7% fan 'e befolking Nederlânsktalich (mei nochris 9% dy't seit twatalich Nederlânsk-Frânsk te wêzen), wat derta laat hat dat it [[Brusselsk]]e dialekt fan it Brabânsk hast útstoarn is.

Nau oan it Brabânsk besibbe is it [[Eastflaamsk]], dat yn hast de hiele provinsje [[East-Flaanderen]] sprutsen wurdt, mei dêropta dielen fan [[Antwerpen (provinsje)|Antwerpen]], [[West-Flaanderen]] en [[Siuwsk-Flaanderen]]. Noardlik dêrfan foarmet de provinsje [[Seelân]] it dialektgebiet fan it [[Siuwsk]], dat ek sprutsen wurdt op it Súdhollânske [[Goeree-Oerflakkee]] en in diel fan [[Foarne-Putten]]. It Siuwsk slút oan by it [[Westflaamsk]] fan [[West-Flaanderen]], dêr't ek it [[Westhoeksk (Flaamsk)|Westhoekster Flaamsk]] fan [[Frânsk-Flaanderen]] ta heart, en it Siuwsk-Westflaamsk wurdt dan ek almeast op ien sike neamd. Ta einbeslút wurdt yn súdlik [[Gelderlân]] en it noardlikste puntsje fan [[Limboarch (Nederlân)|Limboarch]] it [[Súdgeldersk]] sprutsen. Dêrby slute dan de [[Nederrynsk]]e dialekten fan westlik [[Dútslân]] (it [[Kleverlânsk]] en it [[Eastbergysk]]) wer oan, al wurde it Súdgeldersk en it Nederrynsk minder faak op ien bulte smiten as it Siuwsk en it Westflaamsk.

==ISO-koades==
De [[ISO 639]]-taalkoades foar it Nederlânsk binne &quot;nl&quot; en &quot;nld&quot;. Om't it [[Wikipedy:Wat is Wikipedia|Wikipedia-projekt]] meast, lykas wenst op it [[ynternet]], de twaletterige koades brûkt, wurdt de [[:nl:|Nederlânske Wikipedy]] oantsjut mei de koade &quot;nl:&quot;.

== Sjoch ek ==
* [[Afrikaansk]]
* [[Aldnederlânsk]]
* [[Midnederlânsk]]
* [[Nederlânske literatuer]]
* [[Standertnederlânsk]]

== Keppelings om utens ==
* {{nl}}[http://taalunieversum.org/taalunie/ De ''Nederlandse Taalunie'']
* {{en}}[http://www.101languages.net/dutch/ ''Dutch 101: Learn Dutch online'']
* {{en}}[http://en.wikibooks.org/wiki/Dutch Nederlânsk for Ingelsktaligen fan Wikibooks]
* {{en}}[http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=dut&amp;bronTaal=dut&amp;doelTaal=fry Nederlânsk-Frysk ''online''-wurdboek]

{{YnterWiky|right|code=nl}}
{{boarnen|boarnefernijing=
'''referinsjes''':&lt;br&gt;
&lt;references/&gt;
'''boarnen''':&lt;br&gt;
* {{Aut|Crystal, David}}, ''The Penguin Dictionary of Language (Second Edition)'', Londen, 1999 (Penguin), ISBN 0 14 05 14 163.
* {{Aut|Berns, Jan, en Steusel, Sanne}}, ''Noord-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 161.
* {{Aut|Bree, Corry van}}, ''Zuid-Hollands'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 216.
* {{Aut|Jansen, Mathilde, en Oostendorp, Marc van}}, ''Taal van de Wadden'', De Haach, 2004 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 97 130.
* {{Aut|Scholtmeijer, Harrie}}, ''Utrechts, Veluws en Flevolands'', De Haach, 2002 (Sdu Uitgevers), ISBN 978-9 01 20 90 087.
----
Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_language ''Notes'', ''References'' en ''Bibliography'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Nederlânsk| ]]
[[Kategory:Nederlanners]]
[[Kategory:Nederfrankyske talen]]
[[Kategory:Westgermaanske talen]]
[[Kategory:Taal yn Nederlân]]
[[Kategory:Taal yn Arûba]]
[[Kategory:Taal yn Belgje]]
[[Kategory:Taal yn Fryslân]]
[[Kategory:Taal yn Karibysk Nederlân]]
[[Kategory:Taal yn Kurasau]]
[[Kategory:Taal yn Sint-Marten]]
[[Kategory:Taal yn Suriname]]
[[Kategory:Nederlânsk-Ynje]]</text>
      <sha1>13b0op4x7nr25m362dpq9w2syortd62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Nederlânsk</title>
    <ns>1</ns>
    <id>9145</id>
    <revision>
      <id>1239029</id>
      <parentid>1237963</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kaartsje */</comment>
      <origin>1239029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7062" sha1="c6lme767ly9rrztinolrz1997vh5h1v" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)</text>
      <sha1>c6lme767ly9rrztinolrz1997vh5h1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239032</id>
      <parentid>1239029</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kaartsje */</comment>
      <origin>1239032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10868" sha1="bibabf0epq7yo2prsabtv14vw7qv38a" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)

:::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze &quot;yn prinsipe beslikke&quot;. Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. 

:::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. 

:::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. &quot;Eastnederlânsk&quot; hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term &quot;Nedersaksysk&quot; nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. 

:::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei &quot;op de man spyljen&quot; te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST)</text>
      <sha1>bibabf0epq7yo2prsabtv14vw7qv38a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239033</id>
      <parentid>1239032</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kaartsje */ Antwurd</comment>
      <origin>1239033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11692" sha1="p685l8d451yab3w9ttps4fsvk6wuqru" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)

:::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze &quot;yn prinsipe beslikke&quot;. Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. 

:::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. 

:::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. &quot;Eastnederlânsk&quot; hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term &quot;Nedersaksysk&quot; nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. 

:::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei &quot;op de man spyljen&quot; te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik slút my by Ieneach oan, jo hawwe it goed ferwurde. Ik wol noch efkes in pear dingen oan taheakje. De reden dat ik de makker fan dat kaartsje neamde wie neffens my wier wol relevant en bring de aksjes fan dy man op it aljemint. It kaartsje dy't er makke hat slút aardich oan mei wat er besiket te berikken op de Nederlânske en yn mindere mjitte ek op de Dútske en Ingelske wikys. Dat wie alhiel net myn bedoeling om op de man te spyljen. Dat kaartsje jout net de wiere sitewaasje fan dy tiid oan en ik ek hoopje dat we it iens wurde kinne om dy te ferwiderjen, want der binne wol bettere kaartsjes. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.12 (CEST)</text>
      <sha1>p685l8d451yab3w9ttps4fsvk6wuqru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239034</id>
      <parentid>1239033</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kaartsje */</comment>
      <origin>1239034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13178" sha1="lmsilmaycohojc9w9krtdx3sxr3nly3" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)

:::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze &quot;yn prinsipe beslikke&quot;. Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. 

:::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. 

:::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. &quot;Eastnederlânsk&quot; hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term &quot;Nedersaksysk&quot; nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. 

:::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei &quot;op de man spyljen&quot; te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik slút my by Ieneach oan, jo hawwe it goed ferwurde. Ik wol noch efkes in pear dingen oan taheakje. De reden dat ik de makker fan dat kaartsje neamde wie neffens my wier wol relevant en bring de aksjes fan dy man op it aljemint. It kaartsje dy't er makke hat slút aardich oan mei wat er besiket te berikken op de Nederlânske en yn mindere mjitte ek op de Dútske en Ingelske wikys. Dat wie alhiel net myn bedoeling om op de man te spyljen. Dat kaartsje jout net de wiere sitewaasje fan dy tiid oan en ik ek hoopje dat we it iens wurde kinne om dy te ferwiderjen, want der binne wol bettere kaartsjes. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.12 (CEST)

:::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}}Wy oriïntearje ús oan skreaune boarnen, by foarkar oan primêre histoaryske of juridyske boarnen dêr’t sokke saken dúdlik yn fêstlein binne. Fansels ûntkomme wy net hielendal oan ynterpretaasje en binne boarnen en teksten nea folslein neutraal. Mar diels gongber deistich taalgebrûk sûnder mear ta ensyklopedyske terminology ferheffe en dêrby primêre boarnen oan ’e kant skowe, liket my net in ferantwurde wurkwize. 

:::::Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden. Wy kleurje de Frijheidswyk yn Ljouwert ommers ek net as Koerdysktalich gebiet yn, sels as dêr op in bepaald stuit in mearderheid Koerdysk prate soe. Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand.

:::::Wat de beneaming Nedersaksysk oanbelanget, gean ik net mei yn de winsk om dy term ek op histoaryske taalkaarten konsekwint ta útgongspunt te nimmen. Wat my oanbelanget, kin dêr likegoed Nederdútsk brûkt wurde. Dat is taalkundich in krekte en histoarysk goed te ferdigenjen beneaming. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.24 (CEST)</text>
      <sha1>lmsilmaycohojc9w9krtdx3sxr3nly3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239038</id>
      <parentid>1239034</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kaartsje */ Antwurd</comment>
      <origin>1239038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14987" sha1="ale0py9jvr0t2jfevsmynuv9f9jbt0i" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)

:::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze &quot;yn prinsipe beslikke&quot;. Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. 

:::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. 

:::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. &quot;Eastnederlânsk&quot; hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term &quot;Nedersaksysk&quot; nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. 

:::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei &quot;op de man spyljen&quot; te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik slút my by Ieneach oan, jo hawwe it goed ferwurde. Ik wol noch efkes in pear dingen oan taheakje. De reden dat ik de makker fan dat kaartsje neamde wie neffens my wier wol relevant en bring de aksjes fan dy man op it aljemint. It kaartsje dy't er makke hat slút aardich oan mei wat er besiket te berikken op de Nederlânske en yn mindere mjitte ek op de Dútske en Ingelske wikys. Dat wie alhiel net myn bedoeling om op de man te spyljen. Dat kaartsje jout net de wiere sitewaasje fan dy tiid oan en ik ek hoopje dat we it iens wurde kinne om dy te ferwiderjen, want der binne wol bettere kaartsjes. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.12 (CEST)

:::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}}Wy oriïntearje ús oan skreaune boarnen, by foarkar oan primêre histoaryske of juridyske boarnen dêr’t sokke saken dúdlik yn fêstlein binne. Fansels ûntkomme wy net hielendal oan ynterpretaasje en binne boarnen en teksten nea folslein neutraal. Mar diels gongber deistich taalgebrûk sûnder mear ta ensyklopedyske terminology ferheffe en dêrby primêre boarnen oan ’e kant skowe, liket my net in ferantwurde wurkwize. 

:::::Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden. Wy kleurje de Frijheidswyk yn Ljouwert ommers ek net as Koerdysktalich gebiet yn, sels as dêr op in bepaald stuit in mearderheid Koerdysk prate soe. Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand.

:::::Wat de beneaming Nedersaksysk oanbelanget, gean ik net mei yn de winsk om dy term ek op histoaryske taalkaarten konsekwint ta útgongspunt te nimmen. Wat my oanbelanget, kin dêr likegoed Nederdútsk brûkt wurde. Dat is taalkundich in krekte en histoarysk goed te ferdigenjen beneaming. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.24 (CEST)
::::::@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]]: Ik begryp jo argumint oer boarnen net alhiel. Wat hat dat hjirmei te krijen? Wolle jo dat we mei boarnen komme om ús gelyk te befêstigjen? Okee dan wêr binne de primêre histoaryske boarnen dy't de betrouberens fan dat kaartsje befêstigje. Ik ha noch nea lêzen dat it bestean fan it Eastnederlânsk befêstiget. As jo net wolle dat it &quot;Nedersaksysk&quot; neamd wurde moat, dan soe &quot;Limboarchsk&quot; hjir ek net foar folstean, want dat begryp waard yn de 19e iuw yntrodusearre. Taalkundich soene dy dialekten Eastnederfrankysk (yn Dútslân wurde se &quot;Súdnederfrankysk&quot; neamd) neamd wurde kinne. En de term &quot;Nederlânsk&quot; soe dan ek net kinne, want sprekkers fan wat wy no &quot;Midnederlânsk&quot; neame, nemaden harren taal ''Dietsch'' (Dytsk) of ''Nederduytsch'' (Nederdútsk), sa't jo hjir boppe ek al oanjûn hawwe. In bettere histoaryske term fan wat we hjoed-de-dei &quot;Nedersaksysk&quot; neame, soe Midnederdútsk wêze kinne.  
::::::Wat it Frysk oanbelanget, dan is [https://journal-archive.aup.nl/taal-en-tongval/jrg_2003_vol_55_-_fries_in_holland_in_de_17e_eeuw.pdf dit ien (skreaun troch Arjen Versloot)], dy't útleit dat der noch Frysk op plakken yn Noard-Hollân yn 'e 17e iuw sprutsen waard, dus yn 1450, in pear iuwen earder, moat der grif mear Frysk sprutsen wêze. It is slim om boarnen fan alle details te krijen, en kinne we allinnich fermoede, mar neffens my waard der doe noch yn grutte parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch meast Frysk praat. Op syn minst soe dy gebieten arsearre wêze kinne. It foarbyld mei Koerdysktaligen yn de Frijheidswyk yn Ljouwert fyn ik apels mei parren ferlykjen, it giet hjir ommers om lânseigen talen. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 09.04 (CEST)</text>
      <sha1>ale0py9jvr0t2jfevsmynuv9f9jbt0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239040</id>
      <parentid>1239038</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <origin>1239040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16694" sha1="1043aot3mjovm8z9ejxgjixjg2yp9zl" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)

:::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze &quot;yn prinsipe beslikke&quot;. Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. 

:::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. 

:::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. &quot;Eastnederlânsk&quot; hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term &quot;Nedersaksysk&quot; nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. 

:::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei &quot;op de man spyljen&quot; te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik slút my by Ieneach oan, jo hawwe it goed ferwurde. Ik wol noch efkes in pear dingen oan taheakje. De reden dat ik de makker fan dat kaartsje neamde wie neffens my wier wol relevant en bring de aksjes fan dy man op it aljemint. It kaartsje dy't er makke hat slút aardich oan mei wat er besiket te berikken op de Nederlânske en yn mindere mjitte ek op de Dútske en Ingelske wikys. Dat wie alhiel net myn bedoeling om op de man te spyljen. Dat kaartsje jout net de wiere sitewaasje fan dy tiid oan en ik ek hoopje dat we it iens wurde kinne om dy te ferwiderjen, want der binne wol bettere kaartsjes. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.12 (CEST)

:::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}}Wy oriïntearje ús oan skreaune boarnen, by foarkar oan primêre histoaryske of juridyske boarnen dêr’t sokke saken dúdlik yn fêstlein binne. Fansels ûntkomme wy net hielendal oan ynterpretaasje en binne boarnen en teksten nea folslein neutraal. Mar diels gongber deistich taalgebrûk sûnder mear ta ensyklopedyske terminology ferheffe en dêrby primêre boarnen oan ’e kant skowe, liket my net in ferantwurde wurkwize. 

:::::Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden. Wy kleurje de Frijheidswyk yn Ljouwert ommers ek net as Koerdysktalich gebiet yn, sels as dêr op in bepaald stuit in mearderheid Koerdysk prate soe. Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand.

:::::Wat de beneaming Nedersaksysk oanbelanget, gean ik net mei yn de winsk om dy term ek op histoaryske taalkaarten konsekwint ta útgongspunt te nimmen. Wat my oanbelanget, kin dêr likegoed Nederdútsk brûkt wurde. Dat is taalkundich in krekte en histoarysk goed te ferdigenjen beneaming. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.24 (CEST)
::::::@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]]: Ik begryp jo argumint oer boarnen net alhiel. Wat hat dat hjirmei te krijen? Wolle jo dat we mei boarnen komme om ús gelyk te befêstigjen? Okee dan wêr binne de primêre histoaryske boarnen dy't de betrouberens fan dat kaartsje befêstigje. Ik ha noch nea lêzen dat it bestean fan it Eastnederlânsk befêstiget. As jo net wolle dat it &quot;Nedersaksysk&quot; neamd wurde moat, dan soe &quot;Limboarchsk&quot; hjir ek net foar folstean, want dat begryp waard yn de 19e iuw yntrodusearre. Taalkundich soene dy dialekten Eastnederfrankysk (yn Dútslân wurde se &quot;Súdnederfrankysk&quot; neamd) neamd wurde kinne. En de term &quot;Nederlânsk&quot; soe dan ek net kinne, want sprekkers fan wat wy no &quot;Midnederlânsk&quot; neame, nemaden harren taal ''Dietsch'' (Dytsk) of ''Nederduytsch'' (Nederdútsk), sa't jo hjir boppe ek al oanjûn hawwe. In bettere histoaryske term fan wat we hjoed-de-dei &quot;Nedersaksysk&quot; neame, soe Midnederdútsk wêze kinne.  
::::::Wat it Frysk oanbelanget, dan is [https://journal-archive.aup.nl/taal-en-tongval/jrg_2003_vol_55_-_fries_in_holland_in_de_17e_eeuw.pdf dit ien (skreaun troch Arjen Versloot)], dy't útleit dat der noch Frysk op plakken yn Noard-Hollân yn 'e 17e iuw sprutsen waard, dus yn 1450, in pear iuwen earder, moat der grif mear Frysk sprutsen wêze. It is slim om boarnen fan alle details te krijen, en kinne we allinnich fermoede, mar neffens my waard der doe noch yn grutte parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch meast Frysk praat. Op syn minst soe dy gebieten arsearre wêze kinne. It foarbyld mei Koerdysktaligen yn de Frijheidswyk yn Ljouwert fyn ik apels mei parren ferlykjen, it giet hjir ommers om lânseigen talen. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 09.04 (CEST)
:::::::It argumint oer de boarnen is foar my frij simpel: alle diskusjes moatte saaklik fierd wurde en de arguminten moatte safolle mooglik op boarnen basearre wêze. By it Limboarchsk soe ik bygelyks sûnder mis foar ''Eastnederfrankysk'' as taalhistoaryske oantsjutting kieze, om’t dat taalkundich ek de krekte klassifikaasje is.

:::::::By it Nederlânsk leit der in lytse nuânse. Wat my oanbelanget, mei dy nuânse ek gewoan beneamd wurde, omdat it ús taak is om de histoaryske sitewaasje sa goed mooglik te beskriuwen. Dus net om dy moaie of minder noflik foar te stellen as de sitewaasje wie. Dat guon Nederlânsktaligen sa’n beskriuwing miskien net noflik fine, kin op himsels gjin reden wêze om relevante histoaryske feiten wei te litten. Ek by oare ûnnoflike parten fan de skiednis jildt ommers dat de gefoelichheid fan it ûnderwerp gjin reden is om it net te beskriuwen.

:::::::Dêrmei tink ik dat wy dit punt wol ôfslute kinne. Foar wa’t by bepaalde formulearringen in ûngemaklik gefoel hat; men hoecht net alles wat yn in histoaryske beskriuwing stiet noflik of sympatyk te finen. Wy besykje hjir allinnich in histoaryske taalsituaasje sa feitlik en sekuer mooglik te beskriuwen.
 
:::::::Mooglike oplossing: Yn it artikel oer it Aldfrysk soe ik ûnder it kopke ''Taalgebiet'' seker it ferhaal fan Versloot beneame. Yn it artikel oer it Nederlânsk soe ik ûnder ''skiednis'' in stikje skriuwe oer de Fryske nuânses yn Noard-Hollân en Grinslân, mar leaver wol fanút it perspektyf fan it Nederlânsk skreaun (om (semy-)aktivisme foar te kommen). Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 10.18 (CEST)</text>
      <sha1>1043aot3mjovm8z9ejxgjixjg2yp9zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oostende</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40543</id>
    <revision>
      <id>1239014</id>
      <parentid>1225938</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere, + ynfoboks, en tekst tafoege. Wat de list &quot;Ferneamde ynwenners&quot; oanbelanget: sa'n list feroaret troch ferhuzingen en net ien hâldt soks by. De lange list keunstners yn trije rigen ferdield. It plaatsje fan Lucy Loes dat yn it stobbe-artikel stie ferwidere, dat is mear wat foar it artikel oer Lucy Loes as foar in artikel oer de stêd Oostende.</comment>
      <origin>1239014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9630" sha1="jh1984p9zmqfy90nl497frue0o1365a" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Oostende
| ôfbylding    = Oostende Sint-Petrus-en-Pauluskerk R01.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge       = Afbeelding OostendeVlag.svg
| wapen        = Wapen van Oostende.svg
| lân          = {{BE}} [[Belgje]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[West-Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Arrondissemint
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Oostende (arrondissemint)|Oostende]]
| ynwennertal  = 72.817 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 40,95 km²
| befolkingstichtens = ca. 1.778 ynw./km²
| hichte       = 4 m
| postkoade    = 8400
| netnûmer     = +32 (0)59
| webside      = [https://www.oostende.be www.oostende.be]
| mapname      = Belgje
| lat_deg      = 51
| lat_min      = 13
| lat_sec      = 33
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 2
| lon_min      = 55
| lon_sec      = 10
| lon_dir      = E
| ôfbylding99 = MnpOstendLocation.png
| ôfbyldingstekst99 = Lizzing Oostende yn West-Flaanderen
}}
'''Oostende''' is in stêd oan 'e Belgyske kust yn 'e provinsje [[West-Flaanderen]]. It is de grutste stêd oan 'e kust en in wichtich toeristysk en ekonomysk sintrum. Oostende hat likernôch 72.000 ynwenners. De stêd hat teffens in see- en lofthaven.

== Skiednis ==
=== Midsiuwen ===
Yn 'e iere [[midsiuwen]] wie Oostende in lyts doarp dat oan it eastlike ein (''oost-einde'') fan in eilân lei. Dat eilân waard oarspronklik Testerep neamd en lei tusken de [[Noardsee]] en in strânmar. Hoewol't it doarp lyts wie, krige it om 1265 hinne [[stedsrjochten]]: de ynwenners mochten in merk hâlde en in merkhal bouwe.

De wichtichste boarne fan ynkomsten wie de fiskerij. De kust fan 'e Noardsee wie troch de krêft fan it wetter frij ûnstabyl. Dêrom setten de bewenners yn 1395 útein mei de oanlis fan in nije stêd efter grutte diken, fierder fan 'e see ôf.

=== 15e oant en mei 18e iuw ===
De strategyske lizzing oan 'e Noardseekust hie grutte foardielen foar Oostende as haven, mar soarge ek foar swierrichheden. De stêd waard geregeld oermastere, plondere en ferwoastge troch stridende legers. De [[Geuzen]] namen de stêd yn en brûkten Oostende as bolwurk tsjin 'e Spaanske oerhearsking.

It [[Belis fan Oostende]] fan 1601 oant 1604 wie in bluodderich belis yn 'e [[Tachtichjierrige Oarloch]]. De Spaanske troepen belegeren de stêd, dy't troch de Nederlanners en Ingelsken ferdigene waard. Nei mear as trije jier joech Oostende him op 20 septimber 1604 oer. De stêd wie doe foar in grut part ferneatige.
[[Ofbyld:Georg Matthaus Seutter, Novissima Ichnographica Delineatio munitissimae Urbis et celeberrimi Emporii Ostendae, C.1740 (Harvard).jpg|thumb|left|Plattegrûn Oostende  ±1740.)]]
Nei it belis waard Oostende werboud en de stêd ûntjoech him ta in wichtige havenstêd. Yn 1722 rjochten de Eastenrykske autoriteiten de [[Oostendse Kompanjy]] op foar de hannel mei ûnder oare [[East-Ynje]]. De haven krige dêrmei in ynternasjonale betsjutting. Under diplomatike druk fan 'e Nederlanners en de Britten waard de kompanjy yn 1731 opheft.

Der wie al yn 'e 16e iuw in [[Joaden|Joadske mienskip]] yn Oostende.

=== 19e iuw ===
Op 19 septimber 1826 ûntplofte in lokaal buskrûdmagazyn. Op syn minst 20 minsken kamen om en sa'n 200 rekken ferwûne. In hiele wyk waard ferwoastge en in grut part fan 'e stêd rekke skansearre. Nei de ramp briek ek sykte út, dêr't noch mear minsken oan stoaren.
[[Ofbyld:Zicht op Oostende ergens tussen 1830 en 1865.jpg|thumb|left|Oostende healwei de 19e iuw.]]
Yn 'e 19e iuw bleau de haven fan Oostende groeien. De ferbetteringen oan de haven en de ferbiningen mei it efterlân makken de stêd better berikber. Yn 1838 waard Oostende mei [[Brussel]] ferbûn troch it spoar. Yn 1846 begûn in fearferbining mei [[Dover]], wêrmei't Oostende in wichtige trochfierhaven nei Ingelân waard.

De Belgyske keningen [[Leopold I fan Belgje|Leopold I]] en [[Leopold II fan Belgje|Leopold II]] brochten graach harren fakânsjes yn Oostende troch. Foar de keninklike famylje en de adel waarden ferskate prestizjeuze gebouwen boud, wêrûnder de [[Hippodroom Wellington]] en de [[Keninklike Galerijen]]. Oostende ûntjoech him ta in prestizjeus baaiplak en krige de bynamme „keninginne fan 'e Belgyske kustbaaiplakken”.

Yn 1866 waard yn Oostende in gearkomste hâlden fan Spaanske liberalen en republikeinen. Dêr waard it [[Pakt fan Oostende]] taret, dat letter bydroech oan 'e [[Spaanske revolúsje fan 1868]].

=== 20e iuw ===
[[Ofbyld:Duitse-marine-baadt-in-oostende.jpg|thumb|left|Dútske marinipersoniel baait yn Oostende yn 'e Earstse Wrâldkriich.]] 
De beide [[Wrâldoarloch|wrâldoarloggen]] hiene grutte gefolgen foar Oostende. Yn 1914 kaam in ein oan 'e bloeitiid fan 'e [[Belle Époque]]. By de [[Earste Wrâldoarloch]] namen de Dútsers Oostende op 15 oktober 1914 yn en brûkten de stêd as basis foar ûnderseeboaten en lichte marine-ienheden. Yn april en maaie 1918 fierde de [[Britske Keninklike Marine]] twa oanfallen út om de haven te blokkearjen.

Nei de Earste Wrâldoarloch waard Oostende op 'e nij in toeristysk en ynternasjonaal sintrum. By de [[Olympyske Simmerspullen 1920]] yn Antwerpen waarden alle sylwedstriden yn Oostende hâlden; ek de polowedstriden fûnen dêr plak.

By it begjin fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waard Oostende swier bombardearre. De Dútske en letter de Alliearde bombardeminten ferwoastgen grutte parten fan 'e kust, de haven en de binnenstêd. Ek it [[stedhûs fan Oostende]], it [[Kursaal]], it postkantoar en de [[Hippodroom Wellington]] rekken swier skansearre of waarden ferneatige. De Dútsers fersterken de kust ek by Oostende mei de [[Atlantikwall]]. Op 8 septimber 1944 waard Oostende troch Kanadeeske troepen befrijd.

== Toerisme ==
Nei de oarloch waarden in soad skansearre histoaryske gebouwen net restaurearre, mar ôfbrutsen. Op harren plak kamen moderne appartemintegebouwen, foar in part foar de toeristyske sektor.
[[Ofbyld:PM 138709 B Oostende.jpg|thumb|left|Keninklike Galerijen.]]
Oostende is bekend om syn brede kustpromenade, de [[Keninklike Galerijen]], de pier en de brede strannen mei fyn sân. Benammen yn july en augustus komme in soad toeristen nei de stêd. In protte besikers út it binnenlân fan Belgje en út it bûtenlân komme mei de trein en geane nei it strân.
[[Ofbyld:Oostende Halve Maan R06.jpg|thumb|260px|Atlantikwall Iepenloftmuseum.]]  
By Raversijde leit in goed bewarre part fan 'e [[Atlantikwall]], dat iepensteld is as it Atlantikwall Iepenloftmuseum. Yn 'e omkriten fan it [[Vissersplein]] binne terrassen en lytse fiskwinkels. Simmerdeis wurde der ek merkten en muzykfestivals holden.

Ta de bekende besikersattraksjes fan Oostende hearre it [[Kursaal Oostende]], [[Fort Napoleon]], it [[stasjon fan Oostende]], it sylskip [[Mercator (skip)|Mercator]], de [[Hippodroom Wellington]] en de [[Sint Petrus en Paulustsjerke (Oostende)|Sint-Petrus-en-Paulustsjerke]]. Ek de byld fan [[Leopold II fan Belgje]] en de [[synagoge fan Oostende]] binne opfallende plakken yn 'e stêd.

== Ferneamde ynwenners ==
==== Entertainers ====
* [[Arno Hintjens]], sjonger
* [[Herr Seele]], kartoonist, muzikant, pianostimmer
* [[Kamagurka]], kartoonist
* [[Gunter Lamoot]], stand-upcomedian
* [[Lucy Loes]], folkssjongster
* [[Wendy Van Wanten]], sjongster en presintatrise

{|
!colspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot;|Keunstners
|-
| width=&quot;250&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Angèle Allaert]], aktrise
* [[Euphrosine Beernaert]], lânskipsskilderesse
* [[Willy Bosschem]], keunstskilder en byldzjend keunstner
* [[Emile Bulcke]], keunstskilder en byldhouwer
* [[Erik Burke]], akteur
* [[Jan De Clerck]], keunstskilder
* [[Oscar De Clerck]], byldhouwer
* [[Natasja Delanghe]], keunstskilder en dichteresse
| width=&quot;250&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Etienne Elias]], skilder
* [[James Ensor]], keunstskilder en grafikus
* [[Karel Jonckheere]], auteur
* [[Georges Maes]], dirigint, fioeliste
* [[Hubert Minnebo]], byldhouwer, tekener, skilder, ûntwerper fan juwielen
* [[Auguste Musin]], marineskilder
* [[François Musin]], marineskilder
| width=&quot;250&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[Charlotte Mutsaers]], skriuwster-skilder
* [[Constant Permeke]], skilder
* [[Roger Remaut]], skilder
* [[Gustaaf Sorel]], skilder en tekener
* [[Leon Spilliaert]], skilder
* [[Henri Storck]], sineast
* [[Dries Vanhegen]], akteur
* [[Jef van Tuerenhout]], skilder
|}
==== Prelaten ====
* [[Johan Bonny]], biskop
* [[Werner Quintens]], eareprelaat

==== Sportlju ====
* [[Brian Ryckeman]], swimmer
* [[Rik Samaey]], basketbalspiler
* [[Jamaïque Vandamme]], fuotballer
* [[Robert Van de Walle]], judoka
* [[Paul Valcke]], skermer

==== Oaren ====
* [[Lilian Baels]], twadde frou fan kening [[Leopold III fan Belgje|Leopold III]]
* [[Jean Bourgain]], wiskundige
* [[Jacob Bowens]], kronykskriuwer
* [[André-Louis Daniëls]], arsjitekt en politikus
* [[Paul Felix]], arsjitekt

== Keppelings om utens ==
* [http://www.oostende.be/ Oostende - offisjele webside]
* [https://archief.oostende.be/ Oostende - offisjele argyfside mei , bibliografy, biografyen, histoaryske ynfo, boarnen online,...]

[[Ofbyld:Oostende panoramic view.jpg|thumb|1000px]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Theuninck, J.M. &amp; Vermaut C.}}, ''Oostende, stad in zicht'', Stadsbestuur Oostende, 2001.
* {{Aut|Rabau, Werner}}, ''Voor Koningin Geboren'', Uitgeverij JMP Trends, 2000 ISBN 90-802539-7-9
* {{Aut|Jonckheere, Karel}}, ''Oostende verteld'', Uitgeverij Lannoo, 1970 ISBN 90-209-0354-3
&lt;references/&gt;
}}
{{Koördinaten|51_13_28_N_2_54_35_E_type:city_zoom:13_region:BE|51° 13' NB, 2° 55' OL}}
{{GemeentenWest-Flaanderen}}
[[Kategory:Plak yn West-Flaanderen]]
[[Kategory:Gemeente yn West-Flaanderen]]</text>
      <sha1>jh1984p9zmqfy90nl497frue0o1365a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239025</id>
      <parentid>1239014</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Regaad makke yn ferneamde ynwenners</comment>
      <origin>1239025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8224" sha1="3kty4iwuur9r1a34arv215shmzvrouk" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Oostende
| ôfbylding    = Oostende Sint-Petrus-en-Pauluskerk R01.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge       = Afbeelding OostendeVlag.svg
| wapen        = Wapen van Oostende.svg
| lân          = {{BE}} [[Belgje]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[West-Flaanderen]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Arrondissemint
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Oostende (arrondissemint)|Oostende]]
| ynwennertal  = 72.817 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
| oerflak      = 40,95 km²
| befolkingstichtens = ca. 1.778 ynw./km²
| hichte       = 4 m
| postkoade    = 8400
| netnûmer     = +32 (0)59
| webside      = [https://www.oostende.be www.oostende.be]
| mapname      = Belgje
| lat_deg      = 51
| lat_min      = 13
| lat_sec      = 33
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 2
| lon_min      = 55
| lon_sec      = 10
| lon_dir      = E
| ôfbylding99 = MnpOstendLocation.png
| ôfbyldingstekst99 = Lizzing Oostende yn West-Flaanderen
}}
'''Oostende''' is in stêd oan 'e Belgyske kust yn 'e provinsje [[West-Flaanderen]]. It is de grutste stêd oan 'e kust en in wichtich toeristysk en ekonomysk sintrum. Oostende hat likernôch 72.000 ynwenners. De stêd hat teffens in see- en lofthaven.

== Skiednis ==
=== Midsiuwen ===
Yn 'e iere [[midsiuwen]] wie Oostende in lyts doarp dat oan it eastlike ein (''oost-einde'') fan in eilân lei. Dat eilân waard oarspronklik Testerep neamd en lei tusken de [[Noardsee]] en in strânmar. Hoewol't it doarp lyts wie, krige it om 1265 hinne [[stedsrjochten]]: de ynwenners mochten in merk hâlde en in merkhal bouwe.

De wichtichste boarne fan ynkomsten wie de fiskerij. De kust fan 'e Noardsee wie troch de krêft fan it wetter frij ûnstabyl. Dêrom setten de bewenners yn 1395 útein mei de oanlis fan in nije stêd efter grutte diken, fierder fan 'e see ôf.

=== 15e oant en mei 18e iuw ===
De strategyske lizzing oan 'e Noardseekust hie grutte foardielen foar Oostende as haven, mar soarge ek foar swierrichheden. De stêd waard geregeld oermastere, plondere en ferwoastge troch stridende legers. De [[Geuzen]] namen de stêd yn en brûkten Oostende as bolwurk tsjin 'e Spaanske oerhearsking.

It [[Belis fan Oostende]] fan 1601 oant 1604 wie in bluodderich belis yn 'e [[Tachtichjierrige Oarloch]]. De Spaanske troepen belegeren de stêd, dy't troch de Nederlanners en Ingelsken ferdigene waard. Nei mear as trije jier joech Oostende him op 20 septimber 1604 oer. De stêd wie doe foar in grut part ferneatige.
[[Ofbyld:Georg Matthaus Seutter, Novissima Ichnographica Delineatio munitissimae Urbis et celeberrimi Emporii Ostendae, C.1740 (Harvard).jpg|thumb|left|Plattegrûn Oostende  ±1740.)]]
Nei it belis waard Oostende werboud en de stêd ûntjoech him ta in wichtige havenstêd. Yn 1722 rjochten de Eastenrykske autoriteiten de [[Oostendse Kompanjy]] op foar de hannel mei ûnder oare [[East-Ynje]]. De haven krige dêrmei in ynternasjonale betsjutting. Under diplomatike druk fan 'e Nederlanners en de Britten waard de kompanjy yn 1731 opheft.

Der wie al yn 'e 16e iuw in [[Joaden|Joadske mienskip]] yn Oostende.

=== 19e iuw ===
Op 19 septimber 1826 ûntplofte in lokaal buskrûdmagazyn. Op syn minst 20 minsken kamen om en sa'n 200 rekken ferwûne. In hiele wyk waard ferwoastge en in grut part fan 'e stêd rekke skansearre. Nei de ramp briek ek sykte út, dêr't noch mear minsken oan stoaren.
[[Ofbyld:Zicht op Oostende ergens tussen 1830 en 1865.jpg|thumb|left|Oostende healwei de 19e iuw.]]
Yn 'e 19e iuw bleau de haven fan Oostende groeien. De ferbetteringen oan de haven en de ferbiningen mei it efterlân makken de stêd better berikber. Yn 1838 waard Oostende mei [[Brussel]] ferbûn troch it spoar. Yn 1846 begûn in fearferbining mei [[Dover]], wêrmei't Oostende in wichtige trochfierhaven nei Ingelân waard.

De Belgyske keningen [[Leopold I fan Belgje|Leopold I]] en [[Leopold II fan Belgje|Leopold II]] brochten graach harren fakânsjes yn Oostende troch. Foar de keninklike famylje en de adel waarden ferskate prestizjeuze gebouwen boud, wêrûnder de [[Hippodroom Wellington]] en de [[Keninklike Galerijen]]. Oostende ûntjoech him ta in prestizjeus baaiplak en krige de bynamme „keninginne fan 'e Belgyske kustbaaiplakken”.

Yn 1866 waard yn Oostende in gearkomste hâlden fan Spaanske liberalen en republikeinen. Dêr waard it [[Pakt fan Oostende]] taret, dat letter bydroech oan 'e [[Spaanske revolúsje fan 1868]].

=== 20e iuw ===
[[Ofbyld:Duitse-marine-baadt-in-oostende.jpg|thumb|left|Dútske marinipersoniel baait yn Oostende yn 'e Earstse Wrâldkriich.]] 
De beide [[Wrâldoarloch|wrâldoarloggen]] hiene grutte gefolgen foar Oostende. Yn 1914 kaam in ein oan 'e bloeitiid fan 'e [[Belle Époque]]. By de [[Earste Wrâldoarloch]] namen de Dútsers Oostende op 15 oktober 1914 yn en brûkten de stêd as basis foar ûnderseeboaten en lichte marine-ienheden. Yn april en maaie 1918 fierde de [[Britske Keninklike Marine]] twa oanfallen út om de haven te blokkearjen.

Nei de Earste Wrâldoarloch waard Oostende op 'e nij in toeristysk en ynternasjonaal sintrum. By de [[Olympyske Simmerspullen 1920]] yn Antwerpen waarden alle sylwedstriden yn Oostende hâlden; ek de polowedstriden fûnen dêr plak.

By it begjin fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waard Oostende swier bombardearre. De Dútske en letter de Alliearde bombardeminten ferwoastgen grutte parten fan 'e kust, de haven en de binnenstêd. Ek it [[stedhûs fan Oostende]], it [[Kursaal]], it postkantoar en de [[Hippodroom Wellington]] rekken swier skansearre of waarden ferneatige. De Dútsers fersterken de kust ek by Oostende mei de [[Atlantikwall]]. Op 8 septimber 1944 waard Oostende troch Kanadeeske troepen befrijd.

== Toerisme ==
Nei de oarloch waarden in soad skansearre histoaryske gebouwen net restaurearre, mar ôfbrutsen. Op harren plak kamen moderne appartemintegebouwen, foar in part foar de toeristyske sektor.
[[Ofbyld:PM 138709 B Oostende.jpg|thumb|left|Keninklike Galerijen.]]
Oostende is bekend om syn brede kustpromenade, de [[Keninklike Galerijen]], de pier en de brede strannen mei fyn sân. Benammen yn july en augustus komme in soad toeristen nei de stêd. In protte besikers út it binnenlân fan Belgje en út it bûtenlân komme mei de trein en geane nei it strân.
[[Ofbyld:Oostende Halve Maan R06.jpg|thumb|260px|Atlantikwall Iepenloftmuseum.]]  
By Raversijde leit in goed bewarre part fan 'e [[Atlantikwall]], dat iepensteld is as it Atlantikwall Iepenloftmuseum. Yn 'e omkriten fan it [[Vissersplein]] binne terrassen en lytse fiskwinkels. Simmerdeis wurde der ek merkten en muzykfestivals holden.

Ta de bekende besikersattraksjes fan Oostende hearre it [[Kursaal Oostende]], [[Fort Napoleon]], it [[stasjon fan Oostende]], it sylskip [[Mercator (skip)|Mercator]], de [[Hippodroom Wellington]] en de [[Sint Petrus en Paulustsjerke (Oostende)|Sint-Petrus-en-Paulustsjerke]]. Ek de byld fan [[Leopold II fan Belgje]] en de [[synagoge fan Oostende]] binne opfallende plakken yn 'e stêd.

== Ferneamde ynwenners ==
==== Entertainers ====
* [[Herr Seele]], kartoonist, muzikant, pianostimmer
* [[Kamagurka]], kartoonist
* [[Wendy Van Wanten]], sjongster en presintatrise

{|
!colspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot;|Keunstners
|-
| width=&quot;250&quot; valign=&quot;top&quot; |
* [[James Ensor]], keunstskilder en grafikus
* [[Charlotte Mutsaers]], skriuwster-skilder
* [[Constant Permeke]], skilder
* [[Leon Spilliaert]], skilder
|}

== Keppelings om utens ==
* [http://www.oostende.be/ Oostende - offisjele webside]
* [https://archief.oostende.be/ Oostende - offisjele argyfside mei , bibliografy, biografyen, histoaryske ynfo, boarnen online,...]

[[Ofbyld:Oostende panoramic view.jpg|thumb|1000px]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Theuninck, J.M. &amp; Vermaut C.}}, ''Oostende, stad in zicht'', Stadsbestuur Oostende, 2001.
* {{Aut|Rabau, Werner}}, ''Voor Koningin Geboren'', Uitgeverij JMP Trends, 2000 ISBN 90-802539-7-9
* {{Aut|Jonckheere, Karel}}, ''Oostende verteld'', Uitgeverij Lannoo, 1970 ISBN 90-209-0354-3
&lt;references/&gt;
}}
{{Koördinaten|51_13_28_N_2_54_35_E_type:city_zoom:13_region:BE|51° 13' NB, 2° 55' OL}}
{{GemeentenWest-Flaanderen}}
[[Kategory:Plak yn West-Flaanderen]]
[[Kategory:Gemeente yn West-Flaanderen]]</text>
      <sha1>3kty4iwuur9r1a34arv215shmzvrouk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wendy Van Wanten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40544</id>
    <revision>
      <id>1239026</id>
      <parentid>1038826</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>by de tiid brocht, sis mar</comment>
      <origin>1239026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6370" sha1="s3x1sv0j3bhlt7018rlmshw2cdi0n6d" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Van wanten675.jpg|thumb|right|300px|Wendy Van Wanten]]
'''Wendy Van Wanten''' ([[Oostende]], [[6 febrewaris]] [[1960]]), pseudonym fan ''Iris Vandenkerckhove'', is in [[Flaanderen|Flaamsk]] [[model]], [[sjonger|sjongster]] en telefyzje-persoan.

==Biografy==
Wendy Van Wanten begûn har karriêre as model by in [[Gint (stêd)|Ginsk]] modelleburo. Sy ferskynde ûnder oaren yn it blêd [[Elle]], [[Vogue (tydskrift)|Vogue]], [[Burda]], ''Flair'' en ''The American New Look''. Sy hat opdrachten dien makke yn [[Parys]], [[Düsseldorf]], [[Amsterdam]], de [[Bahama's]] en yn [[Arizona]] ([[Feriene Steaten]]).

Yn 1986 waard ze winner fan de Baccara-beker as Iris yn it team fan [[Johan Verminnen]] mei it nûmer ''If I could only ...''. 

Sy waard yn [[Nederlân]] foaral bekend fan it tv-programma [[Pin-Up Club]], dêr't hja yn as ''Wendy Van Wanten'', mei in bytsje klean oan, de brieverubryk presintearre.

===Priveelibben===
Van Wanten hat sûnt 2006 in relaasje mei Frans Vancoppenolle. Tegearre hawwe se in dochter (berne 13 maaie 2008). Van Wanten hat ek twa soannen út eardere relaasjes. Har âldste soan Dylan Vanholme (1984) komt út it houlik mei har eardere man. &lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.hln.be/schilde/dylan-40-oudste-zoon-van-wendy-van-wanten-opent-met-vriendin-schoonheidssalon-in-schilde-hier-kunnen-vrouwen-zichzelf-herontdekken~a8ce283b/ |titel=Dylan (40), oudste zoon van Wendy Van Wanten, opent met vriendin schoonheidssalon in Schilde: “Hier kunnen vrouwen zichzelf herontdekken” |auteur=Ewoud Meeusen |werk=Het Laatste Nieuws |taal=nl}}&lt;/ref&gt; Fan har twadde soan, Clément Vandenkerckhove (Oostende, 16 augustus 2000), waard lang spekulearre dat de Belgyske prins Laurent syn biologyske heit wêze soe. Yn septimber 2025 erkende de prins him as syn biologyske soan. &lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.gva.be/media-en-cultuur/bv-en-co/prins-laurent-erkent-zoon-van-wendy-van-wanten-als-zijn-zoon/89205980.html |titel=Prins Laurent erkent zoon van Wendy Van Wanten als zijn zoon |datum=2025-09-09 |bezochtdatum=2025-09-09 |werk=GVA |taal=nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/09/09/prins-laurent-erkent-clement-zoon-wendy-van-wanten/ |titel=Prins Laurent erkent Clement Vandenkerckhove, zoon van Wendy Van Wanten, als zijn zoon {{!}} VRT NWS: nieuws |achternaam=NWS |voornaam=VRT |datum=2025-09-09 |bezochtdatum=2025-09-09 |werk=VRTNWS |taal=nl}}&lt;/ref&gt; De offisjele erkenning folge yn 2026, wêrtroch Clément him no prins neame mei. &lt;ref&gt;{{Citeer web |url=https://www.nieuwsblad.be/binnenland/prins-laurent-heeft-clement-officieel-erkend-als-zoon-en-dat-maakt-hem-prins/160207552.html |titel=Prins Laurent heeft Clément officieel erkend als zoon, en dat maakt hem prins |datum=2026-08-19 |bezochtdatum=2026-08-19 |werk=Nieuwsblad |taal=nl-BE}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Ofbyld:Wendy Van Wanten 001.JPG|Wendy Van Wanten (2011)
Ofbyld:Wendy Van Wanten 004.JPG
Ofbyld:Wendy Van Wanten 008.JPG
Ofbyld:Wendy Van Wanten 009.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Diskografy ==
===Singles===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! [[Kompaktskiif|cd]]
! jier
! titel(s)
! barkoade
|-
| sCD
| 1994
| ''Blijf Nog 1 Nacht/ Blijf Nog 1 Nacht'' (ynstrumintaal)
| -
|-
| sCD
| 1994
| ''Sla Je Arm Om Me Heen/ Vuur en Vlam''
| 5 412654 95100
|-
| sCD
| 1995
| ''Verborgen Verdriet/ Kom Maar Mee''
| 5 412654 951037
|-
| sCD
| 1995
| ''Kiss Me Goodbye/ De Wereld Draait Maar Door''
| 5 412654 951068
|-
| sCD
| 1995
| ''Zo Gelukkig Met Jou/ Supersnel''
| 5 411530 017942
|-
| sCD
| 1996
| ''Eeuwing en Altijd'' (Duet mei Jo Vally)/ Jo Vally - Manuela/ Wendy van Wanten - Kruispunt
| 5 411530 018369
|-
| sCD
| 1996
| ''Hoor Je Het Slaan Van Mijn Hart/ Supersnel''
| 5 411530 019557
|-
| sCD
| 1996
| ''Kom Dichter/ Ik Ben Helemaal Klaar''
| 5 411530 020133
|-
| sCD
| 1996
| ''De Derde Straat Links Op Het Nummer 15/ Waarom'' 
| 5 411530 020584
|-
| sCD
| 1996
| ''Jij Bent Te Jong (o.No Ho Leta)/ Verkeerd Terecht (o.This Strange Effect)''
| 5 411530 021130
|-
| sCD
| 1997
| ''Laat Mij Maar Dromen/ Puertorico Enrico''
| 5 411530 021710
|-
| sCD
| 1997
| ''Eindeloos/ Geen Vaarwel Italië''
| 5 411530 022366
|-
| sCD
| 1998
| ''You Really Got A Hold On Me'' (Duet mei Johnny Logan)/ ''You Really Got A Hold On Me'' (Wendy van Wanten)
| 5 411530 023011
|-
| sCD
| 1998
| ''Chanson d'Amour/ Stralen Uit De Hemel''
| 5 411530 025022
|-
| sCD
| 1998
| ''If You Want/ If You Want'' (ynstrumintaal)
| 5 411530 025381
|-
| sCD
| 1998
| ''Little Wonder/ Mijn Klein Wonder''
| 5 411530 030859
|-
| sCD
| 1999
| ''Heaven/ Heaven'' (ynstrumintaal)
| 5 412545 957018
|-
| sCD
| 2005
| ''Er Klint Muziek Door De Nacht'' (duet mei [[Vader Abraham]])/ ''Ik Hoor Steeds Als Ik Je Zie Die Ene Melodie''
| 5 412577 200908
|-
| sCD
| 2005
| ''Ooit Het Gevoel/ Heart Of Glass''
| 5 412577 201660
|}

===Albums===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! cd
! jier
! titel(s)
! tracks
! barkoade
|-
| CD
| 1991
| ''Verliefd''
| 13
| 656 768 2
|-
| CD
| 1994
| ''Wendy van Wanten'' (re-release'' Verliefd'')
| 13
| 5 412577 980091
|-
| CD
| 1994
| ''The Best Of - Verliefd'' (re-release ''Verliefd'', selde disk 'Wendy van Wanten', oare keunstsinnige opmaak)
| 13
| 5 412577 980091
|-
| CD
| 1995
| ''Blijf Nog 1 Nacht''
| 10
| 5 412654 952003
|-
| CD
| 1995
| ''Verborgen Verdriet''
| 12
| 5 411530 017577
|-
| CD
| 1996
| ''Kom Dichter''
| 11
| 5 411530 019809
|-
| CD
| 1996
| ''Proef Me''
| 12
| 5 411555 610524
|-
| CD
| 1997
| ''13 Bolero's''
| 13
| 5 411530 021598
|-
| 2CD
| 1999
| ''Best Of...''
| 30
| 5 411530 026586
|-
| CD
| 2008
| ''Durf te geloven''
| 12
| 8 714221 047615
|}

===Oare útjeften===
* ''Ik Zie Je Graag'' (1993)
* ''Denk Aan Mij'' (1998)
* ''Romeo &amp; Julia'' (2002)
* ''Sneeuw'' (2003)
* ''De Kleine Zeemeermin'' (2004)
* ''Woman In Love'' (2006)
* ''Nog 1 sneeuwvlok'' (Samen met [[Debby &amp; Nancy]]) (2007)
* ''Wij zijn toch zo verschillend'' (tegearre mei har freon, [[Frans Vancoppenolle]]) (2007)

== Keppelings om utens ==
* [http://www.wendyvanwanten.be Hiemside Wendy Van Wanten]
* [http://www.zangtalent.be/artiest_fiche.asp?ArtistID=Wendy%20Van%20Wanten Ynfo op Sjongtalint.be]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

{{DEFAULTSORT:Wanten, Wendy van}}
[[Kategory:Flaamsk model]]
[[Kategory:Flaamsk neakenmodel]]
[[Kategory:Flaamsk sjonger]]
[[Kategory:Flaamsk telefyzjepresintator]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1960]]</text>
      <sha1>s3x1sv0j3bhlt7018rlmshw2cdi0n6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eilsum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41394</id>
    <revision>
      <id>1239030</id>
      <parentid>998449</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T22:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1239030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7591" sha1="sh4h7dafh4g42tsy108zfldbuwqgc7p" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Ynfoboks plak (2026)
| namme                           = Eilsum
| ôfbylding                       = Eilsum Kirche.JPG
| ôfbyldingstekst                 = Tsjerke fan Eilsum
| flagge                          = 
| wapen                           = Wappen_Eilsum.jpg
| lân                             = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1          = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1    = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2          = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2    = [[Ofbyld:Flagge_Krummhoern.svg|20px|border]] [[Krummhörn]]
| bestjoerlike ienheid 3          = 
| namme bestjoerlike ienheid 3    =
| boargemaster                    = 
| stedsyndieling                  =
| gemeenteyndieling               =
| ynwennertal                     = 572 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.krummhoern.de/gemeinde/daten-fakten/ ''Daten und Fakten''], gemeente Krummhörn, oproppen yn septimber 2025&lt;/ref&gt;
| oerflak                         = 11,09 km²
| befolkingstichtens              = 52/km²
| stêdekloft                      = 
| hichte                          = 5 m
| stifting                        = 
| ferkearsieren                   =
| postkoade                       = 26736
| netnûmer                        = 04923
| tiidsône                        = [[UTC]] +1
| simmertiid                      = UTC +2
| koördinaten                     = 53° 28′ 23&quot; NB, 7° 8′ 27&quot; EL 
| webside                         = [https://www.krummhoern.de www.krummhoern.de]
| ôfbylding2                      = 
| ôfbyldingstekst2                = 
| ôfbylding3                      = 
| ôfbyldingstekst3                = 
| mapname                         = East-Fryslân 
| mapwidth                        = 
| lat_deg                         = 53
| lat_min                         = 28
| lat_sec                         = 23
| lat_dir                         = N
| lon_deg                         = 7
| lon_min                         = 8
| lon_sec                         = 27
| lon_dir                         = E
| tekst by posysjekaart           = 
| ôfbylding99                     = KarteKrummhoern.png
| ôfbyldingstekst99               = Kaart gemeente Krummhörn
| ôfbyldingsbreedte99             = 
}}
'''Eilsum''' is in [[East-Fryslân|Eastfrysk]] [[terp]]doarp yn de [[Dútslân|Dútske]] gemeente [[Krummhörn]], [[dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Nedersaksen]]. It doarp hat 572 ynwenners (2020).

== Geografy == 
Eilsum leit 13 km noardwestlik fan [[Emden]] en 5 km noardeastlik fan [[Pewsum]], it haadplak fan 'e gemeente. It doarp leit op in [[terp]] dy't op in fan noardeasten nei súdwesten rinnende [[kwelder]]rêch leit en leit yn [[seeklaai]]lânskip. Westlik fan de kwelderrêch komt mear [[knipklaai]] foar. De terp hat in hichte fan 5,8 meter boppe seenivo yn in gea dat likernôch 0 oant 1 meter boppe seenivo leit.&lt;ref name=&quot;ochr&quot;&gt;Doarpsbeskriuwings fan it [[Ostfriesische Landschaft]]: [http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/user_upload/BIBLIOTHEK/HOO/HOO_Eilsum.pdf ''Eilsum''] {{PDF-Datei}}, oproppen op 18 april 2013.&lt;/ref&gt;

== Skiednis == 
It doarp waard yn [[1370]] foar it earst neamd as ''Ethilsum'' en lettere nammen wiene ''Eddelsum'' (1439), ''Elsum'' (1422) en ''Eylsum'' (1625). De hjoeddeistige skriuwwize is sûnt [[1696]] gongber. De namme is in gearstalling fan de persoansnamme &quot;Ethil&quot; of &quot;Edilo&quot; en &quot;hiem&quot; en betsjut dus &quot;hiem fan it laach fan Ethil&quot;.&lt;ref name=&quot;ochr&quot; /&gt;

Noardlik fan Eilsum lizze twa lytsere terpen yn it lân. Op in tredde terp yn 'e buert fan it doarp waard by it ôfgraven fan de grûn oerbliuwsels fan minsklike bewenning fûn. By it bouwen fan in silo yn [[1935]] waarden minsklike skeletten fûn. Fjouwer skeletten leine op in djipte fan likernôch 2,25 ûnder it ierdoerflak. Neffens útkomsten fan it argeologysk ûndersyk gie it om in begraafplak dy't likernôch fan 'e 12e iuw komt. Skerven fan bolfoarmige potten út 'e [[Karolingyske tiid]], ôfkomstich  fan it âldste delsettingslaach, wize op bewenning yn 'e 7e en 8e iuw.&lt;ref name=&quot;opgraving&quot; /&gt;

Neffens [[Otto Galama Houtrouw]] wie &quot;Sibrandus in Ethilsum&quot;, dy't yn in oarkonde fan 7 july [[1370]] neamd wurdt, ien fan de earste Eastfryske [[haadling]]en fan it doarp. Fan de [[Boarch Eilsum]], dêr't hy en syn opfolgers wennen, is allinnich it boarchplak noch fan oer. It byhearrend lânguod is ûnderwilens al lang yn besit fan pleatslike boeren.

Yn de [[midsiuwen]] lei Eilsum oan in sydtakke fan de [[Bocht fan Sielmönken]], dy't yn ferskate stappen yndike waard.&lt;ref name=&quot;opgraving&quot;&gt;W. Schwarz: [https://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/af/eils01.htm Argeologysk ûndersyk ''Eilsum (2001). Mittelalterliche Warftsiedlung'']. oproppen op 22 maaie 2021.&lt;/ref&gt; Der wie doe in [[syl]] yn it doarp, dy't foar it ôfwetterjen fan It Greetmer Amt soarge, dy't útmûne fuortendaliks noardlik fan it neie doarp [[Grimersum]] yn de [[Leybocht]]. Foar it ynpolderjen berikte it seewetter by floed noch oant Eilsum ta. Yn [[1461]] waard de âlde syl, dy't folslein tichtslike wie, ôfbrutsen en by Angernwehr fannijs weropboud. Nei 150 jier wie ek dy syl tichtslike. Dêrom waard yn [[1605]] healwei de rûte fan Eilsum nei [[Greetsiel]] in kanaal oanlein. De Oll' Deep, in dearinnende wetterrin, tinkt hjoed-de-dei noch werom oan dat eardere [[syldjip]].&lt;ref name=&quot;leiner&quot;&gt;Karl Leiner: ''Panorama Landkreis Norden. Bilder, Wappen, Menschen, Notizen.'' Landkreis Norden, Norden 1972. Side 117&lt;/ref&gt;

Yn [[1744]] kaam Eilsum, lykas gâns [[Eastfryslân]] ta oan [[Prusen]]. De Prusyske amtners stelden yn [[1756]] in statistysk oersicht fan de ambachten yn Eastfryslân op. Dat jiers wiene der yn Eilsum, mei Middelstewehr en Hösingwehr ynbegrepen, 22 keap- en amnbachtslju, lykas fjouwer skuonmakkers, trije bakkers, twa linnenswevers, smidden en timmerlju en ien kûper, glêsmakker, mitselder, weinmakker en kleanmakker. De twa keaplju hannelen yn sâlt, tabak en sjippe.&lt;ref&gt;Karl Heinrich Kaufhold, Uwe Wallbaum: ''Historische Statistik der preußischen Provinz Ostfriesland'' (''Quellen zur Geschichte Ostfrieslands'', diel 16), útjouwerij Ostfriesische Landschaft, Auwerk 1998, ISBN 3-932206-08-8, side 387.&lt;/ref&gt; 

Yn it [[Keninkryk Hannover|Hannoveriaanske tiidrek]], hearde Eilsum ta it Amt Greetsiel en foarme dêrûnder mei de doarpen Greetsiel en buorskippen Hauen en Middelstewehr it ûnderbaljuwskip Eilsum yn it baljuwskip Greetsiel, dêr't rûchwei it noardlike part fan Krummhörn tusken Greetsiel en [[Wirdum (Eastfryslân)|Wirdum]] yn ûnderbrocht waard. It oare ûnderbaljuwskip hie syn sit yn [[Grimersum]].&lt;ref&gt;Curt Heinrich Conrad Friedrich Jansen: [http://books.google.de/books?id=tG0AAAAAcAAJ&amp;pg=PA161#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Statistisches Handbuch des Königreichs Hannover 1824.''] side 166, oproppen op 21 maaie 2013.&lt;/ref&gt;

Yn it ramt fan de Hannoveriaanske weryndieling yn [[1859]] waard it Amt Greetsiel opheft en by it Amt Emden foege. By de Prusuyske weryndieling yn [[1885]] waard út it Amt Emden de landkreis Emden foarme, dêr't Eilsum neitiids ta hearde. 

Op 1 july 1972 waard Eilsum yndield by de doe nijfoarme gemeente Krummhörn.

== Tsjerke == 
Op de terp stiet de Eilsemer tsjerke dy't tusken 1240 en 1250 boud is. De tsjerke hat in [[koartoer]], de iennige yn East-Fryslân.

== Weblinks ==
* {{de}}[http://www.ostfriesischelandschaft.de/ortschronisten/Ortsartikel/HOO_Eilsum_B.pdf Mear ynformaasje oer Eilsum] &lt;small&gt;-PDF-dokumint&lt;/small&gt;


[[Kategory:Krummhörn]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]
[[Kategory:Plak yn Nedersaksen]]</text>
      <sha1>sh4h7dafh4g42tsy108zfldbuwqgc7p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239035</id>
      <parentid>1239030</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <origin>1239035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9533" sha1="8e8p39i1ci5ecr4530771j01kt2h02a" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme                           = Eilsum
| ôfbylding                       = 2013-05-03_Fotoflug_Nordholz_Papenburg_HP_2979.JPG
| ôfbyldingstekst                 = Loftfoto fan Eilsum
| flagge                          = 
| wapen                           = Wappen_Eilsum.jpg
| lân                             = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1          = Dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1    = {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2          = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2    = [[Ofbyld:Flagge_Krummhoern.svg|20px|border]] [[Krummhörn]]
| bestjoerlike ienheid 3          = 
| namme bestjoerlike ienheid 3    =
| boargemaster                    = 
| stedsyndieling                  =
| gemeenteyndieling               =
| ynwennertal                     = 572 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.krummhoern.de/gemeinde/daten-fakten/ ''Daten und Fakten''], gemeente Krummhörn, oproppen yn septimber 2025&lt;/ref&gt;
| oerflak                         = 11,09 km²
| befolkingstichtens              = 52/km²
| stêdekloft                      = 
| hichte                          = 5 m
| stifting                        = 
| ferkearsieren                   =
| postkoade                       = 26736
| netnûmer                        = 04923
| tiidsône                        = [[UTC]] +1
| simmertiid                      = UTC +2
| koördinaten                     = 53° 28′ 23&quot; NB, 7° 8′ 27&quot; EL 
| webside                         = [https://www.krummhoern.de www.krummhoern.de]
| ôfbylding2                      = 
| ôfbyldingstekst2                = 
| ôfbylding3                      = 
| ôfbyldingstekst3                = 
| mapname                         = East-Fryslân 
| mapwidth                        = 
| lat_deg                         = 53
| lat_min                         = 28
| lat_sec                         = 23
| lat_dir                         = N
| lon_deg                         = 7
| lon_min                         = 8
| lon_sec                         = 27
| lon_dir                         = E
| tekst by posysjekaart           = 
| ôfbylding99                     = KarteKrummhoern.png
| ôfbyldingstekst99               = Kaart gemeente Krummhörn
| ôfbyldingsbreedte99             = 
}}
'''Eilsum''' is in [[East-Fryslân|Eastfrysk]] [[terp]]doarp yn de [[Dútslân|Dútske]] gemeente [[Krummhörn]], [[dielsteaten fan Dútslân|dielsteat]] [[Nedersaksen]]. It doarp hat 572 ynwenners (2020).

== Geografy == 
Eilsum leit 13 km noardwestlik fan [[Emden]] en 5 km noardeastlik fan [[Pewsum]], it haadplak fan 'e gemeente. It doarp leit op in [[terp]] dy't op in fan noardeasten nei súdwesten rinnende [[kwelder]]rêch leit en leit yn [[seeklaai]]lânskip. Westlik fan de kwelderrêch komt mear [[knipklaai]] foar. De terp hat in hichte fan 5,8 meter boppe seenivo yn in gea dat likernôch 0 oant 1 meter boppe seenivo leit.&lt;ref name=&quot;ochr&quot;&gt;Doarpsbeskriuwings fan it [[Ostfriesische Landschaft]]: [http://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/user_upload/BIBLIOTHEK/HOO/HOO_Eilsum.pdf ''Eilsum''] {{PDF-Datei}}, oproppen op 18 april 2013.&lt;/ref&gt;

== Skiednis == 
It doarp waard yn [[1370]] foar it earst neamd as ''Ethilsum'' en lettere nammen wiene ''Eddelsum'' (1439), ''Elsum'' (1422) en ''Eylsum'' (1625). De hjoeddeistige skriuwwize is sûnt [[1696]] gongber. De namme is in gearstalling fan de persoansnamme &quot;Ethil&quot; of &quot;Edilo&quot; en &quot;hiem&quot; en betsjut dus &quot;hiem fan it laach fan Ethil&quot;.&lt;ref name=&quot;ochr&quot; /&gt;

Noardlik fan Eilsum lizze twa lytsere terpen yn it lân. Op in tredde terp yn 'e buert fan it doarp waard by it ôfgraven fan de grûn oerbliuwsels fan minsklike bewenning fûn. By it bouwen fan in silo yn [[1935]] waarden minsklike skeletten fûn. Fjouwer skeletten leine op in djipte fan likernôch 2,25 ûnder it ierdoerflak. Neffens útkomsten fan it argeologysk ûndersyk gie it om in begraafplak dy't likernôch fan 'e 12e iuw komt. Skerven fan bolfoarmige potten út 'e [[Karolingyske tiid]], ôfkomstich  fan it âldste delsettingslaach, wize op bewenning yn 'e 7e en 8e iuw.&lt;ref name=&quot;opgraving&quot; /&gt;

Neffens [[Otto Galama Houtrouw]] wie &quot;Sibrandus in Ethilsum&quot;, dy't yn in oarkonde fan 7 july [[1370]] neamd wurdt, ien fan de earste Eastfryske [[haadling]]en fan it doarp. Fan de [[Boarch Eilsum]], dêr't hy en syn opfolgers wennen, is allinnich it boarchplak noch fan oer. It byhearrend lânguod is ûnderwilens al lang yn besit fan pleatslike boeren.

Yn de [[midsiuwen]] lei Eilsum oan in sydtakke fan de [[Bocht fan Sielmönken]], dy't yn ferskate stappen yndike waard.&lt;ref name=&quot;opgraving&quot;&gt;W. Schwarz: [https://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/af/eils01.htm Argeologysk ûndersyk ''Eilsum (2001). Mittelalterliche Warftsiedlung'']. oproppen op 22 maaie 2021.&lt;/ref&gt; Der wie doe in [[syl]] yn it doarp, dy't foar it ôfwetterjen fan It Greetmer Amt soarge, dy't útmûne fuortendaliks noardlik fan it neie doarp [[Grimersum]] yn de [[Leybocht]]. Foar it ynpolderjen berikte it seewetter by floed noch oant Eilsum ta. Yn [[1461]] waard de âlde syl, dy't folslein tichtslike wie, ôfbrutsen en by Angernwehr fannijs weropboud. Nei 150 jier wie ek dy syl tichtslike. Dêrom waard yn [[1605]] healwei de rûte fan Eilsum nei [[Greetsiel]] in kanaal oanlein. De Oll' Deep, in dearinnende wetterrin, tinkt hjoed-de-dei noch werom oan dat eardere [[syldjip]].&lt;ref name=&quot;leiner&quot;&gt;Karl Leiner: ''Panorama Landkreis Norden. Bilder, Wappen, Menschen, Notizen.'' Landkreis Norden, Norden 1972. Side 117&lt;/ref&gt;

Yn [[1744]] kaam Eilsum, lykas gâns [[Eastfryslân]] ta oan [[Prusen]]. De Prusyske amtners stelden yn [[1756]] in statistysk oersicht fan de ambachten yn Eastfryslân op. Dat jiers wiene der yn Eilsum, mei Middelstewehr en Hösingwehr ynbegrepen, 22 keap- en amnbachtslju, lykas fjouwer skuonmakkers, trije bakkers, twa linnenswevers, smidden en timmerlju en ien kûper, glêsmakker, mitselder, weinmakker en kleanmakker. De twa keaplju hannelen yn sâlt, tabak en sjippe.&lt;ref&gt;Karl Heinrich Kaufhold, Uwe Wallbaum: ''Historische Statistik der preußischen Provinz Ostfriesland'' (''Quellen zur Geschichte Ostfrieslands'', diel 16), útjouwerij Ostfriesische Landschaft, Auwerk 1998, ISBN 3-932206-08-8, side 387.&lt;/ref&gt; 

Yn it [[Keninkryk Hannover|Hannoveriaanske tiidrek]], hearde Eilsum ta it Amt Greetsiel en foarme dêrûnder mei de doarpen Greetsiel en buorskippen Hauen en Middelstewehr it ûnderbaljuwskip Eilsum yn it baljuwskip Greetsiel, dêr't rûchwei it noardlike part fan Krummhörn tusken Greetsiel en [[Wirdum (Eastfryslân)|Wirdum]] yn ûnderbrocht waard. It oare ûnderbaljuwskip hie syn sit yn [[Grimersum]].&lt;ref&gt;Curt Heinrich Conrad Friedrich Jansen: [http://books.google.de/books?id=tG0AAAAAcAAJ&amp;pg=PA161#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Statistisches Handbuch des Königreichs Hannover 1824.''] side 166, oproppen op 21 maaie 2013.&lt;/ref&gt;

Yn it ramt fan de Hannoveriaanske weryndieling yn [[1859]] waard it Amt Greetsiel opheft en by it Amt Emden foege. By de Prusuyske weryndieling yn [[1885]] waard út it Amt Emden de landkreis Emden foarme, dêr't Eilsum neitiids ta hearde. 

Op 1 july 1972 waard Eilsum yndield by de doe nijfoarme gemeente Krummhörn.

=== Histoaryske kaarten fan Eilsum ===
&lt;gallery&gt;
Eilsum - Karte des südwestl. Theils von Ostfriesland Sect. III - Herausgegeben von Generalmajor Le Coq 1805.jpg|Eilsum – kaart fan it súdwestlik part fan Eastfryslân, seksje III – útjûn troch generaal-majoar Le Coq 1805
Eilsum - Königlich Preußische Landesaufnahme aus dem Jahre 1891 Blatt 'Pewsum'.jpg|Eilsum – keninklike Prusyske lânkaart 'Pewsum' út 1891
&lt;/gallery&gt;

== Wapen ==
It wapen fan Eilsum bestiet út in yn it grien opfleanende sulveren earn mei in gouden tonge, mei dêrûnder in goude seispuntich spoarerêd.&lt;ref name=&quot;leiner&quot; /&gt; Fan de haadling Sybern to Edelsum is in segel bewarre bleaun út in oarkonde fan 10 juny 1427, dêr't tusken in ienhoarn en in hûn as skyldhâlders in wapen mei in earn op ôfbylde is. Ta weromtinken oan de ûnôfhinklike haadlingen fan Eilsum waard de omheech fleande earn yn it skyld pleatst. Ut it wapen fan de stêd [[Norden]] is it spoarerêd oernommen, dat de bân fan de gemeente mei it [[Lânkring Norden|distrikt Norden]] oanjout, oant dy op 1 augustus 1977 by de [[lânkring Auwerk]] foege waard. De griene skyldgrûn stiet foar de [[feetylt]] en [[greide]]bou, de wichtichste boarne fan ynkommen fan de ynwenners fan Eilsum.&lt;ref name=&quot;leiner&quot; /&gt;

== Tsjerke == 
[[Ofbyld:Eilsum Kirche.JPG|thumb|Tsjerke fan Eilsum]]
Op it heechste punt fan de terp stiet de [[Tsjerke fan Eilsum|Eilsumer tsjerke]] dy't tusken 1240 en 1250 boud is. De tsjerke hat in [[koartoer]], de iennige yn East-Fryslân. 

== Pleatsen ==
Nijsgjirrich is dat der op de terp noch mar trije pleatsen steane. Oaren steane oan de foet fan de terp of op de fiif &quot;Wehren&quot;, [[buorskip]]pen dy't ûnder it doarp falle: Hoesingwehr, Bolkewehr, Middelstewehr, Angernwehr en Uiterstewehr. Likernôch 50 oant 100 jier lyn waarden guon pleatsen ôfbrutsen of sa lytser makke, dat se net langer as &quot;pleatsen&quot; oantsjut wurde kinne.

== Keppeling om utens ==
* {{de}} [https://www.ostfriesischelandschaft.de/fileadmin/user_upload/BIBLIOTHEK/HOO/HOO_Eilsum.pdf Beskriuwing fan Eilsum] yn de doarpebeskriuwings fan it [[Ostfriesische Landschaft]] &lt;small&gt;-PDF-dokumint&lt;/small&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}
{{CommonsBalke}}

{{Krummhörn}}
[[Kategory:Krummhörn]]
[[Kategory:Plak yn Auwerk (distrikt)]]
[[Kategory:Plak yn East-Fryslân]]</text>
      <sha1>8e8p39i1ci5ecr4530771j01kt2h02a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heinrich Gätke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56370</id>
    <revision>
      <id>1239024</id>
      <parentid>1008345</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppeling om utens */ + 1</comment>
      <origin>1239024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1711" sha1="pxapk6aitzqj4756tbn7h501fbdu062" xml:space="preserve">[[Image:HeinrichGaetke.jpg|thumb|Heinrich Gätke]]
[[File:Gätkehelgoland1838.jpg|thumb|left|250px|Skilderij fan Gätke (1838)]]
[[Image:GaetkeShooting.jpg|thumb]]
'''Heinrich Gätke''' ([[Pritzwalk]], [[19 maaie]] as [[19 maart]] [[1814]]  - [[Helgolân]], [[1 jannewaris]] [[1897]]) wie in Dútsk [[Ornitology|ornitolooch]] en [[keunstskilder]]. 

Hy wie de soan fan in bakker dy't yn [[Berlyn]] in hannelsoplieding folge, mar leaver skilder waard. Yn [[1837]] reizge er foar it earst nei [[Helgolân]]. Yn 1841 sette er him nei wenjen op dat eilân en fan 1843 bestudearre er de fûgels dêre. Hy studearre [[ornitology]], as [[autodidakt]], en makke in fûgelsamling. Yn 1891 waard der in obserfaasjestasjon op Helgolân set. Gätke syn fûgelkolleksje waard kocht troch de Prusyske regearing foar it Noardseemuseum op it eilân. It grutste part fan de samling gie yn 1944 ferlern by in bombardemint. It oerbliuwend part is te besjen yn it ''Wattenmeerhaus'' fan it Ynstitút foar Fûgelstúdzje yn [[Wilhelmshaven]].

== Publikaasje==
* ''Die Vogelwarte Helgoland'', útj. Rudolf Blasius, 1891

== Literatuer ==
* Bairlein F, Hüppop O (1997): ''Heinrich Gätke - sein ornithologisches Werk heute.'' Vogelwarte 39: 3-13.
* Haubitz B (1997): ''Heinrich Gätke (1814-1897) in der Literatur und in der bildenden Kunst des neunzehnten Jahrhunderts.'' Vogelwarte 39: 14-33.
{{clear}}
== Keppeling om utens ==
* {{de}} [http://www.pritzwalk.de/texte/seite.php?id=1481 Biografy fan Gätke]

{{DEFAULTSORT:Gaetke, heinrich}}
[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk keunstskilder]]
[[Kategory:Dútsk publisist]]
[[Kategory:Helgolân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1814]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1897]]</text>
      <sha1>pxapk6aitzqj4756tbn7h501fbdu062</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abbey Hoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101529</id>
    <revision>
      <id>1239015</id>
      <parentid>1119287</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Laurier</username>
        <id>15969</id>
      </contributor>
      <comment>Naam verwijderd; bronloos</comment>
      <origin>1239015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9783" sha1="6bdn8p5cy157ibvkj0gz8sg1jvsz0qc" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    = Abbey-hoes.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 160px
| echte namme                  = Emily Abigail Ashley Hoes
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]sk
| berne                        = [[20 maaie]] [[1994]]
| berteplak                    = [[Rotterdam]] ([[Súd-Hollân]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]]
| regionale identiteit         = 
| jierren aktyf                = [[2008]] – no
| prizen                       = [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] 2014, 2017
| webside                      = [http://www.abbeyhoes.nl/ www.abbeyhoes.nl]
}}
'''Abbey Hoes''' (folút: '''Emily Abigail Ashley Hoes'''; [[Rotterdam]], [[20 maaie]] [[1994]]) is in [[Nederlân]]sk [[aktrise]]. Hja is benammen bekend wurden troch har [[haadrol]]len yn 'e [[tillefyzjesearje]] ''Petticoat'' en de [[spylfilm]] ''Nena''. Yn [[2014]] wûn se it [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]], de wichtichste Nederlânske [[film]][[priis (ûnderskieding)|priis]], yn 'e [[kategory (yndieling)|kategory]] bêste [[aktrise]].

==Libben en karriêre==
Hoes waard yn [[1994]] [[berne]] yn [[Rotterdam]], mar [[jonkheid|groeide op]] yn [[Mijnsheerenland]], yn 'e [[Hoekske Waard]], en folge de [[middelbere skoalle]] yn it [[Drinte|Drintske]] [[Emmen]]. Hja krige as [[bern (persoan)|bern]] [[musical]]les by it [[Hofplein Rottedam|Jongereinteäter Hofplein]] yn Rotterdam, dêr't har de begjinsels fan [[sang]], [[dûns]] en [[toaniel]] bybrocht waard. Nei't se slagge wie foar har [[eineksamen]]s, sette se har nei wenjen yn [[Amsterdam]], dêr't se yn [[septimber]] [[2012]] úteinsette mei in [[stúdzje]] oan 'e [[Amsterdamske Toanielakademy]].

Mei tolve [[jier]] krige Hoes har earste [[rol]]tsje, yn in [[reklame]]spotsje foar it [[frisdrinken]] [[Roosvicee]], mei as tekst &quot;''Lekker, zeg!''&quot; Har [[film]][[debút]] makke se yn [[2009]] mei in lytse [[byrol]] yn ''Lover of Loser'' fan [[regisseur]] [[Dave Schram]]. Datselde jiers noch fertolke se de [[titelrol]] yn 'e foar in [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] nominearre film ''Maite Was Hier''. Yn [[2014]] waard se foar dyselde rol by de [[Seoul]] International Drama Awards nominearre foar in [[priis (ûnderskieding)|priis]] yn 'e [[kategory]] bêste aktrise. Yn [[2012]] hie Hoes ien fan 'e haadrollen yn 'e [[ferfilming]] fan it [[berneboek]] ''[[Koning van Katoren]]'', fan [[auteur]] [[Jan Terlouw]], troch regisseur [[Ben Sombogaart]]. Yn [[2014]] wûn Hoes it [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] yn 'e kategory bêste aktrise foar har titelrol yn 'e film ''Nena'', oer in [[teenage]]famke dat yn 'e [[simmer]] fan [[1989]] har earste [[seksuële relaasje]] hat wylst har oan [[multiple skleroaze|MS]] lijende [[heit]] in [[deadswinsk]] koesteret. Dy film waard ek fertoand op it [[Filmfestival fan Mill Valley]], yn [[Kalifornje]].

Yn [[2008]] hie Hoes in [[weromkearende rol]] yn tsien [[ôflevering]]s fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''SpangaS''. Dêrnei folgen [[gastrol]]len yn searjes as ''Verborgen Verhalen'', ''Van God Los'', ''Zwarte Tulp'' en ''Dokter Deen''. Ek hie se [[fêste rol]]len yn 'e searjes ''2012: Het Jaar Nul'', ''Vrijland'' en ''Feuten''. Fierders die se fan [[2012]] oant [[2015]] de [[neisyngronisaasje]] fan 'e [[titelrol]] yn 'e [[bernesearje]] ''Violetta'', fan [[Disney Company|Disney]]. Yn [[2016]] briek Hoes troch by in breder [[publyk]] mei har fertolking fan 'e haadrol fan Pattie Jagersma yn 'e lichtfuottige, [[musical]]eftige [[dramasearje]] ''Petticoat''. Foar dy rol wûn se in twadde [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] foar bêste aktrise. Yn [[2017]] hie Hoes in hiel lyts roltsje yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aksjekomeedzje]] ''[[The Hitman's Bodyguard]]''.

==Filmografy==
{{Filmografy|as=aktrise}}
|-
{{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2008 || ''SpangaS'' || Brechtje || [[weromkearende rol]]; 10 [[ôfl.]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''2012: Het jaar Nul'' || Felix || [[fêste rol]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Verborgen Verhalen'' || Karin || [[gastrol]]; ôfl. ''Loser''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010–2012 || ''Vrijland'' || Daantje Kruithof || fêste rol; 103 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Feuten'' || Charlie Zekveld || fêste rol yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 2
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Van God Los'' || Iris || gastrol; ôfl. ''D.I.S.C.O.''
|-
|align=&quot;center&quot;| 2013 || ''De Ontmaskering van de Vastgoedfraude''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || Roos van Woerkom || [[minysearje]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Bijbel Tapes'' || ferskaat || as [[stimaktrise]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012–2015 || ''Violetta'' || Violetta || fêste rol; as [[stimaktrise]] yn 'e [[Nederlânsk]]talige [[neisyngronisaasje]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Sneeuwwitje en de Zeven Kleine Mensen'' || Blanche &lt;small&gt;([[Sniewytsje]])&lt;/small&gt; || minysearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015–2016 || ''Zwarte Tulp'' || Lynn Kester || weromkearende rol
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''[[Prooi]]'' || famke yn fytstunnel || [[cameo]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016–2018 || ''[[Dokter Deen]]'' || Pip || weromkearende rol yn [[seizoen (omrop)|seizoen]] 3 en 4; 13 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2016 || style=&quot;vertical-align:top&quot;|''Petticoat'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;|Pattie Jagersma || fêste rol &lt;br&gt;[[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] foar bêste [[aktrise]] yn in [[tillefyzjesearje]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''Sinterklaasjournaal'' || Zielepiet || gastrol; 1 ôfl.
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Nieuwe Buren'' || Fay op den Hage || fêste rol yn seizoen 3
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''Swanenburg'' || Tara Verheijen || gastrol; ôfl. ''Iris 01'' 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''De Verraders'' || harsels || dielnimster oan in [[realitytillefyzje]]programma
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''Het Perfecte Plaatje'' || harsels || dielnimster oan in realitytillefyzjeprogramma
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''Dertigers'' || Claire || fêste rol yn seizoen 2
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Lost Luggage'' || Astrid Hoogsteder || [[Belgje|Belgysk]]-[[Frankryk|Frânske]] minysearje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Dirty Lines'' || Anouk || produksje fan [[Netflix]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2022 || ''Five Live'' || Honey Molenaar || 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=films}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Lover of Loser'' || ? || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''Het Mysterie van de Volle Maan'' || Kelly || 
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;| 2009 || style=&quot;vertical-align:top&quot;| ''Maite Was Hier'' || style=&quot;vertical-align:top&quot;| Maite || nom. [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] foar bêste aktrise&lt;br&gt;nom. [[Seoul]] International Drama Award foar bêste aktrise
|-
|align=&quot;center&quot;| 2010 || ''Tirza'' || de jonge Ibi || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Nina Satana'' || Nina || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2011 || ''Razend'' || Roosmarijn || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2012 || ''Koning van Katoren'' || Kim || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Finnemans'' || Lizzie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Nena'' || Nena || [[Gouden Keal (priis)|Gouden Keal]] foar bêste aktrise yn in film
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Cinderella'' || Anastasia || as [[stimaktrise]] yn 'e [[Nederlânsk]]talige [[neisyngronisaasje]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''[[Minions (film)|Minions]]'' || Tina Nelson || as stimaktrise yn 'e Nederlânsktalige neisyngronisaasje
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Het Verhaal achter Baron 1898'' || Doortje || [[koarte film]] foar de [[Efteling]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''De Ontsnapping'' || de jonge Julia || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2015 || ''Ventoux'' || de jonge Laura || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Fissa'' || Anne-Bo || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2016 || ''Hotel de Grote L'' || Libbie || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2017 || ''[[The Hitman's Bodyguard]]'' || [[blommist|blommeferkeapster]] yn [[Amsterdam]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Gek van Oranje'' || Eva || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2018 || ''Zwaar Verliefd!'' || Tamara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Vals'' || Abby || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2019 || ''Verliefd op Cuba'' || Maartje || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''Buiten is het Feest'' || Sonne / Willemke || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''Zwaar Verliefd 2'' || Tamara || 
|-
|align=&quot;center&quot;| 2021 || ''Liefde zonder Grenzen'' || Lieke || 
|-
{{Filmografy/Titel|titel=fideoklips}}
|-
|align=&quot;center&quot;| 2009 || ''She Blew Like Trumpets'' || ? || nûmer fan [[Kyteman]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2014 || ''Zusje'' || [[suster|suske]] || nûmer fan [[Ronnie Flex]]
|-
|align=&quot;center&quot;| 2020 || ''Mij Niet Eens Gezien'' || [[famke]] || [[liet|nûmer]] fan [[Kriss Kross Amsterdam]] mei [[Yade Lauren]] en [[Lil Kleine]]
|-
|}

==Trivia==
Abbey Hoes is, oars as dat faak tocht wurdt, gjin [[famylje (besibskip)|famylje]] fan [[aktrise]] [[Isa Hoes]]. (Likemin is se besibbe oan [[akteur]] [[Geert Hoes]], [[politikus]] [[Onno Hoes]] of [[muzykprodusint]] [[Johnny Hoes]].)

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.abbeyhoes.nl/ Offisjele webside fan Abbey Hoes]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm3257687/ Folsleine filmografy fan Abbey Hoes yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Abbey_Hoes ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Abbey Hoes}}
}}

{{DEFAULTSORT:Hoes, Abbey}}
[[Kategory:Nederlânsk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Nederlânsk filmakteur]]
[[Kategory:Nederlânsk musicalakteur]]
[[Kategory:Nederlânsk stimakteur]]
[[Kategory:Gouden Keal-winner]]
[[Kategory:Dielnimmer oan in Nederlânsk realitytelefyzjeprogramma]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1994]]</text>
      <sha1>6bdn8p5cy157ibvkj0gz8sg1jvsz0qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ielgoesfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147372</id>
    <revision>
      <id>1239049</id>
      <parentid>1238980</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>namme oanpast (liket my better).</comment>
      <origin>1239049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="oyeaz282g2obn2yubrd21ow63sekfoz" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           =Phalacrocorax_carbo02.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =[[Ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')

| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
| takson11            = [[famylje]]:
| namme11             = '''ielgoesfûgels''' (''Phalacrocoracidae'')

| beskriuwer, jier    = [[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1850
}}
De '''ielgoesfûgels''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Phalacrocoracidae''), ek '''skolfers''' neamd, binne in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[wetterfûgels]] yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan de [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De famylje telt sa'n 35-43 [[soarte (taksonomy)|soarte]]n ferdield oer 1-5 [[skaai (taksonomy)|skaai]]en. Alle ielguozzen binne foar it meastepart swarte of swarteftige fûgels mei in lingte fan 50-100 cm.

==Famyljeopbou==
* ''Famylje'': '''ielgoesfûgels''' (''Phalacrocoracidae'')
** ''Skaai'': [[dwerchielguozzen]] (''Microcarbo''), 5 soarten, dêrûnder:
*** [[langsturtielgoes]] (''Microcarbo africanus'')
*** [[dwerchielgoes]] (''Microcarbo pygmaeus'')
*** [[Yndyske dwerchielgoes]] (''Microcarbo niger'')
*** [[kroanielgoes]] (''Microcarbo coronatus'') 
*** [[lytse bûnte ielgoes]] (''Microcarbo melanoleucos'')
** ''Skaai'': [[readpoatielguozzen]] (''Poikilocarbo''), 1 soarte:
*** [[readpoatielgoes]] (''Poikilocarbo gaimardi'')
** ''Skaai'': [[toefielguozzen]] (''Gulosus''), 1 soarte:
*** [[toefielgoes]] (''Gulosus aristotelis'', ek wol ''Phalacrocorax aristotelis'')
** ''Skaai'': [[Amerikaanse ielguozzen]] ''[[Nannopterum]]'', 3 soarten:
*** [[Galápagosielgoes]] (''Nannopterum harrisi'')
*** [[Neotropyske ielgoes]] (''Nannopterum brasilianum'')
*** [[dûbeltoefielgoes]] (''Nannopterum auritum'')
** ''Skaai'': [[wytbûkielguozzen]] (''Leucocarbo''), 9 soarten, dêrûnder:
***  [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps'')
** ''Skaai'': ''[[Urile]]'', 4 soarten:
*** [[blaukielielgoes]] (''Urile penicillatus'')
*** [[readmaskerielgoes]] (''Urile urile'')
*** [[pelagyske ielgoes]] (''Urile pelagicus'')
*** [[brilielgoes]] (''Urile perspicillatus'') (útstoarn)
** ''Skaai'': [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax''), 12 libbene soarten, dêrûnder:
*** [[Japanske ielgoes]] (''Phalacrocorax capillatus'')
*** [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'')
*** [[wytboarstielgoes]] (''Phalacrocorax (carbo) lucidus'')
*** [[Arabyske ielgoes]] (''Phalacrocorax nigrogularis'')
*** [[Yndyske ielgoes]] (''Phalacrocorax fuscicollis'')
*** [[Kaapske ielgoes]] (''Phalacrocorax capensis'')
*** [[Pitcairnielgoes]] of [[Featherstonielgoes]] (''Phalacrocorax featherstoni'') 
*** [[Swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'')
*** [[Benguëla-ielgoes]] (''Phalacrocorax neglectus'')
*** [[Nijseelânske ielgoes]] of spikkelige ielgoes (''Phalacrocorax punctatus'')
*** [[swarte ielgoes]] (''Phalacrocorax sulcirostris'')
*** [[bûnte ielgoes]] (''Phalacrocorax varius'')

[[Kategory:Ielgoesfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Ginteftige]]</text>
      <sha1>oyeaz282g2obn2yubrd21ow63sekfoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Omgong fan Spanje 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193202</id>
    <revision>
      <id>1239027</id>
      <parentid>1236767</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T18:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>1ste etappe</comment>
      <origin>1239027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10383" sha1="55cdgr50g0tqam3cl7xiprkm8wb7f72" xml:space="preserve">{{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid
| namme             = {{Flagge ES}} Omgong fan Spanje 2026
| edysje            = 81st
| ôfbylding         = 
| ôfbyldingsbreedte =
| ûnderskrift       = 
| rûtekaart         = 
| tiidrek           = [[22 augustus]] -&lt;br&gt;[[13 septimber]] 2026
| datum             = 
| startplak         = {{Flagge MC}} [[Monako]]
| finishplak        = [[Granada]]
| totale ôfstân     = 3.311 km
| hichtemeters      = 
| gem. faasje       = 
| dielnimmers       = 176 
| type wedstriid    = 
| etappe            = 1st
| klass1            = Reade trui
| lieder1           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass2            = Griene trui
| lieder2           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass3            = Boltsjestrui
| lieder3           = {{Flagge GB}} [[Callum Thornley]]
| klass4            = Jongerein
| lieder4           = {{Flagge GB}} [[Joshua Tarling]]
| klass5            = Ploegen
| lieder5           = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|20px]] UAE Team Emirates
| klass6            = Striidberens
| lieder6           = 
| klass7            = 
| lieder7           = 
| klass8            = 
| lieder8           = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Omgong fan Spanje 2025|2025]]
| folgjende         = [[Omgong fan Spanje 2027|2027]]
}}

De 81ste edysje fan de '''[[Omgong fan Spanje]]''' wurdt hâlden fan [[22 augustus]] oant en mei [[13 septimber]] [[2026]]. 

==Dielnimmende ploegen==
{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{BEL}} Alpecin–Premier Tech
* {{FRA}} Decathlon CMA CGM Team
* {{USA}} EF Education–EasyPost
* {{FRA}} Groupama–FDJ
* {{GER}} Lidl–Trek
* {{BEL}} Lotto–Intermarché
* {{ESP}} Movistar
* {{GBR}} Netcompany INEOS
* {{SUI}} NSN
* {{ESP}} Burgos Burpellet BH
* {{FRA}} Cofidis
* {{SUI}} Pinarello–Q36.5
|Kolom2=
* {{GER}} Red Bull–Bora–Hansgrohe
* {{BEL}} Soudal–Quick-Step
* {{BRN}} Bahrain Victorious
* {{AUS}} Jayco–AlUla
* {{NED}} Picnic-PostNL
* {{NED}} Visma–Lease a Bike
* {{UAE}} UAE Team Emirates XRG
* {{NOR}} Uno-X
* {{KAZ}} XDS Astana Team
* {{ESP}} Equipo Kern Pharma
* {{SUI}} Tudor
}}

== Startplak ==
De start is yn [[Monako]] in ministeat oan 'e [[Middellânske See]], dy't oan 'e lânskant alhiel omsletten wurdt troch [[Frankryk]]. Monako is in prinsdom en hat in oerflakte fan 2,03 km 2 en is nei [[Fatikaanstêd]] it lytste lân fan de wrâld. De einstreek leit yn [[Granada]] in stêd en gemeente in [[Andalûsje]] yn it súdeasten fan [[Spanje]]. It is de haadstêd fan de [[Granada (provinsje)|provinsje mei deselde namme]]. De stêd leit op in hichte fan 738 meter oan de foet fan de [[Sierra Nevada (Spanje)|Sierra Nevada]].
{{clear}}

== Etappe-oersjoch ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Datum
! Etappe
! Start –&lt;br&gt;Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey red.svg|20px|Reade trui]] Klassemintslieder
|-
| 22 augustus
| align=&quot;center&quot;| 1
| {{Flagge MC}} [[Monako]] &lt;br&gt; {{Flagge MC}} [[Monako]]
| 9 km
| {{Piktogram etappe|tiidrit}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; | {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 23 augustus
| align=&quot;center&quot;| 2
| {{Flagge MC}} [[Monako]] &lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Manosque]] 
| 216 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 24 augustus
| align=&quot;center&quot;| 3
| {{Flagge FR}} [[Gruissan]] &lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Font-Romeu-Odeillo-Via|Font Romeu]]
| 168 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 25 augustus
| align=&quot;center&quot;| 4
| {{Flagge AD}} [[Andorra La Vella]] &lt;br&gt; {{Flagge AD}} [[Andorra La Vella]]
| 105 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 26 augustus
| align=&quot;center&quot;| 5
| {{Flagge ES}} [[Falset (Spanje)|Falset]] &lt;br&gt; [[Roquetes (gemeente)|Roquetes]]
| 171 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 27 augustus
| align=&quot;center&quot;| 6
| [[Alcossebre]] &lt;br&gt; [[Castellón de la Plana|Castellón]]
| 177 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 28 augustus
| align=&quot;center&quot;| 7
| [[Vall d'Alba]] &lt;br&gt; [[Valdelinares]]
| 150 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 29 augustus
| align=&quot;center&quot;| 8
| [[Puçol]] &lt;br&gt; [[Xeraco]]
| 176 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 30 augustus
| align=&quot;center&quot;| 9
| [[Villajoyosa]] &lt;br&gt; [[Sierra de Aitana]]
| 188 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot;| 31 augustus
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''Rêstdei'''
|-
| 1 septimber
| align=&quot;center&quot;| 10
| [[Alcaraz, Spain|Alcaraz]] &lt;br&gt; [[Elche de la Sierra]]
| 185 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 2 septimber
| align=&quot;center&quot;| 11
| [[Cartagena (Spanje)|Cartagena]] &lt;br&gt; [[LLorca]]
| 156 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 3 septimber
| align=&quot;center&quot;| 12
| [[Vera (Almería)|Vera]] &lt;br&gt; [[Calar Alto]]
| 167 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 4 septimber
| align=&quot;center&quot;| 13
| [[Almuñécar]] &lt;br&gt; [[Loja (Spanje)|Loja]]
| 193 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 5 septimber
| align=&quot;center&quot;| 14
| [[Jaén (Spanje)|Jaén]] &lt;br&gt; [[Sierra de la Pandera]]
| 153 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 6 septimber
| align=&quot;center&quot;| 15
| [[Palma del Río]] &lt;br&gt; [[Córdoba, Spain|Córdoba]]
| 181 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot;| 7 septimber
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''Rêstdei'''
|-
| 8 septimber
| align=&quot;center&quot;| 16
| [[Cortegana]] &lt;br&gt; [[Palos de la Frontera]]
| 186 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 9 septimber
| align=&quot;center&quot;| 17
| [[Dos Hermanas]] &lt;br&gt; [[Seville]]
| 189 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 10 septimber
| align=&quot;center&quot;| 18
| [[El Puerto de Santa María]] &lt;br&gt; [[Jerez de la Frontera]]
| 33 km
| {{Piktogram etappe|tiidrit}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 11 septimber
| align=&quot;center&quot;| 19
| [[Vélez-Málaga]] &lt;br&gt; [[Peñas Blancas (berchtme)|Peñas Blancas]]
| 205.1 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 12 septimber
| align=&quot;center&quot;| 20
| [[La Calahorra]] &lt;br&gt; [[Collado del Alguacil]]
| 187 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 13 septimber
| align=&quot;center&quot;| 21
| [[Granada]] &lt;br&gt; [[Granada]]
| 99 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
|
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
! Datum
! Etappe
! Start – Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|}

== Klassemintslieders nei eltse etappe ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;95%&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%;&quot;
! width=&quot;7%&quot; |Etappe
!Winner
| bgcolor=&quot;#FF0044&quot; |'''Reade trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey red.svg|18px|reade trui]]
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; |'''Punteklassemint'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey green 2.svg|18px|Griene trui]]
| bgcolor=&quot;#4682B4&quot; |'''Berchklassemint'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey blue polkadot.svg|18px|Bolletsjestrui]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |'''Jongerein'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]]
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; |'''Ploegen'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]]
| bgcolor=&quot;#FF0000&quot; |'''Striidberens'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey red number.svg|20x20px|Reade rêchnûmer]]
|-
! 1ste
|  {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Callum Thornley]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Joshua Tarling]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team Emirates
| ''net utrikt''
|-
!2e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!3e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!4e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!5e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!6e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!7e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!8ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!9e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!10e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!11e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!12e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!13e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!14e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!15e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!16e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!17e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!18e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!19e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!20ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!21ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Einklassemint
| bgcolor=&quot;#FF0044&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#4682B4&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; | ''''''
| 
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
{{Navigaasje Omgong fan Spanje}}

[[Kategory:Omgong fan Spanje|2026]]
[[Kategory:Barren yn 2026]]</text>
      <sha1>55cdgr50g0tqam3cl7xiprkm8wb7f72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Robert Ogilvie-Grant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193613</id>
    <revision>
      <id>1239020</id>
      <parentid>1238975</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1239020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="afztw7a6kcjcvxg2gxjxnk28q18s256" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = 
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GBRnasj}}
| berne                        = [[25 maart]] [[1863]]
| berteplak                    = Moray ([[Skotlân]])
| stoarn                       = [[26 july]] [[1924]] (61 jier)
| stjerplak                    = [[Reading]]
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotten|Skotsk]]
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = [[ornitolooch]]
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''William Robert Ogilvie-Grant''' (Easter Elchies, Moray ([[Skotlân]]), [[25 maart]] [[1863]] – Farley Cottage, by [[Reading]] ([[Ingelân]]), [[26 july]] [[1924]]) wie in Skotske [[ornitolooch]].

== Jonkheid en oplieding ==
Grant waard berne op 25 maart 1863 as de twadde soan fan kaptein George Henry Essex Ogilvy-Grant (fan Easter Elchies, Craigellachie, Skotlân, fan it 42e rezjimint Highlanders), de sechsde soan fan Francis Ogilvy-Grant, 6e greve fan Seafield, &lt;ref&gt;Debrett's Peerage and Baronetage, 146th edition, ed. Charles Kidd, David Williamson, Debrett's Peerage Ltd, 2000, s. 1494&lt;/ref&gt; en in dochter fan Sir William Gordon-Cumming, 2e baronet. Ogilvie-Grant folge syn oplieding oan it Fettes College yn [[Edinburgh]], dêr't er [[soölogy]] en [[anatomy]] studearre. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=William Robert Ogilvie Grant.|url=https://britishbirds.co.uk/sites/default/files/V18_N04_P104-105_OB019.pdf|access-date=17 February 2022|website=britishbirds.co.uk}}&lt;/ref&gt;  Hy studearre ek oan de Cargilfield Preparatory School. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Auk|url=https://books.google.com/books?id=nTnOAAAAMAAJ&amp;q=WILLIAM+ROBERT+OGILVIE+GRANT+educated+at+fettes|publisher=American Ornithologists' Union|date=1924|language=en|pages=644}}&lt;/ref&gt;

== Karriêre ==
Yn 1882 waard er assistint by it Natoerhistoarysk Museum yn [[Londen]]. Hy studearre [[ichtyology]] ûnder lieding fan Albert C.L.G. Günther en yn 1885 krige er tydlik de lieding oer de ôfdieling fûgelkunde, wylst [[Richard Bowdler Sharpe]] &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; in reis nei [[Yndia]] makke. Hy bleau oan dy ôfdieling ferbûn en waard úteinlik konservator fan de fûgelkolleksje (fan 1909 oant 1918).

Hy folge Bowdler Sharpe ek op as redakteur fan it ''Bulletin of the British Ornithologists' Club'', in funksje dy't er fan 1904 oant 1914 beklaaide.

Ogilvie-Grant naam it inisjatyf ta de earste fan de Ruwenzori-ekspedysjes fan it [[British Museum]] yn 1905-1906. Hy makke ek sels in soad ekspedysjes om eksimplaren te sammeljen, benammen nei [[Sokotra]], [[Madeira]] en de [[Kanaryske Eilannen]]. 

Yn 1916, yn de [[Earste Wrâldoarloch]], wie er mei in rezjimint frijwillige soldaten yn Londen dwaande oan ferdigeningswurken om de stêd hinne. Dêrby krige er in [[sinnestek]] dy't der úteinlik ta late dat er diels ferlamme rekke. Hy knapte mar foar in part op en moast yn 1918 al syn wurksumheden beëinigje. Dêrnei libbe er tige op himsels yn Reading, dêr't er yn 1924 ferstoar. 

Op de [[IOC World Bird List]] stean 88 fûgelsoarten dy't troch him fan in namme en beskriuwing foarsjoen binne.

== Publikaasjes (kar-út) ==
* 1889 - On the genus ''Platalea'', with description of a new species from New Guinea. ''Ibis'': 32-58
* 1893 - Notes on the changes of plumage in the Red Grouse (''Lagopus scoticus''). ''Annals &amp; Magazine of Natural History'' ser. 6, '''12''': 61-65
* 1896 - On the Birds observed at the Salvage Islands near Madeira. ''Ibis'': 41-55
* 1898 - Catalogue of the Steganopodes. ''Catalogue of the Birds in the British Museum'' '''26''': 329-688 [https://www.biodiversitylibrary.org/page/8381136 BHL]
* 1899 - Descriptions of seven new species from the interior of Hainan. ''Ibis'': 584-587
* 1899 - The Expedition to Sokotra IV. Descriptions of three new species of butterflies – ''Bulletin of the Liverpool Museums''
* 1903 - Arthropoda. Insecta: Lepidoptera - I. Rhopalocera. In: H.O. Forbes: Natural history of Sokotra and Abd-el-Kuri: being the report upon the results of the conjoint expedition to these islands in 1898-9, by Mr. W.R. Ogilvie-Grant, of the British Museum, and Dr. H.O. Forbes, of the Liverpool Museums, together with information from other available sources, forming a monograph of the islands – ''Bulletin of the Liverpool Museums''
* 1905 - 0n the Display of the Lesser Bird-of-Paradise (''Paradisea minor''). ''Ibis'': 429-440
* 1909 - On a new species of Bush Quail (''Microperdix inglisi'') from Assam. ''Journal of the Bombay Natural History Society'' '''19''': 1-3
* 1913 - Notes on the Birds collected by the B.O.U. Expedition to Dutch New Guinea. ''Ibis'': 76-113
* 1913 - Exhibition and description of a new subspecies of Grosbeak, ''Rhynchostruthus percivali yemenensis'', from the mountains of S. Yemen – ''Bulletin of the British Ornithologists' Club''
* 1914 - Report of a new race of Palm Dove – ''Bulletin of the British Ornithologists' Club''
* 1915 - Report on the Birds collected by the British Ornithologists’ Union Expedition in Dutch New Guinea. ''Ibis, Jubilee Supplement'' No. 2: 1-329

{{Boarnen|boarnefernijing=
* {{en}}{{pdf}}[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1474-919X.1924.tb05353.x/pdf Obituary - William Robert Ogilvie-Grant in Ibis]
* {{en}} (paywall) [https://britishbirds.co.uk/journal/article/obituary-william-robert-ogilvie-grant Obituary - William Robert Ogilvie-Grant yn British Birds]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Ogilvie-Grant, William Robert}}
[[Kategory:Skotsk ornitolooch]]
[[Kategory:Skotsk soölooch]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1863]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1924]]</text>
      <sha1>afztw7a6kcjcvxg2gxjxnk28q18s256</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239021</id>
      <parentid>1239020</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Publikaasjes (kar-út) */ fansels ek</comment>
      <origin>1239021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5942" sha1="h98f2n6k9itm22kccier9uw3gj8m5mv" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = 
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GBRnasj}}
| berne                        = [[25 maart]] [[1863]]
| berteplak                    = Moray ([[Skotlân]])
| stoarn                       = [[26 july]] [[1924]] (61 jier)
| stjerplak                    = [[Reading]]
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Scotland.svg|20px]] [[Skotten|Skotsk]]
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = [[ornitolooch]]
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''William Robert Ogilvie-Grant''' (Easter Elchies, Moray ([[Skotlân]]), [[25 maart]] [[1863]] – Farley Cottage, by [[Reading]] ([[Ingelân]]), [[26 july]] [[1924]]) wie in Skotske [[ornitolooch]].

== Jonkheid en oplieding ==
Grant waard berne op 25 maart 1863 as de twadde soan fan kaptein George Henry Essex Ogilvy-Grant (fan Easter Elchies, Craigellachie, Skotlân, fan it 42e rezjimint Highlanders), de sechsde soan fan Francis Ogilvy-Grant, 6e greve fan Seafield, &lt;ref&gt;Debrett's Peerage and Baronetage, 146th edition, ed. Charles Kidd, David Williamson, Debrett's Peerage Ltd, 2000, s. 1494&lt;/ref&gt; en in dochter fan Sir William Gordon-Cumming, 2e baronet. Ogilvie-Grant folge syn oplieding oan it Fettes College yn [[Edinburgh]], dêr't er [[soölogy]] en [[anatomy]] studearre. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=William Robert Ogilvie Grant.|url=https://britishbirds.co.uk/sites/default/files/V18_N04_P104-105_OB019.pdf|access-date=17 February 2022|website=britishbirds.co.uk}}&lt;/ref&gt;  Hy studearre ek oan de Cargilfield Preparatory School. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Auk|url=https://books.google.com/books?id=nTnOAAAAMAAJ&amp;q=WILLIAM+ROBERT+OGILVIE+GRANT+educated+at+fettes|publisher=American Ornithologists' Union|date=1924|language=en|pages=644}}&lt;/ref&gt;

== Karriêre ==
Yn 1882 waard er assistint by it Natoerhistoarysk Museum yn [[Londen]]. Hy studearre [[ichtyology]] ûnder lieding fan Albert C.L.G. Günther en yn 1885 krige er tydlik de lieding oer de ôfdieling fûgelkunde, wylst [[Richard Bowdler Sharpe]] &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; in reis nei [[Yndia]] makke. Hy bleau oan dy ôfdieling ferbûn en waard úteinlik konservator fan de fûgelkolleksje (fan 1909 oant 1918).

Hy folge Bowdler Sharpe ek op as redakteur fan it ''Bulletin of the British Ornithologists' Club'', in funksje dy't er fan 1904 oant 1914 beklaaide.

Ogilvie-Grant naam it inisjatyf ta de earste fan de Ruwenzori-ekspedysjes fan it [[British Museum]] yn 1905-1906. Hy makke ek sels in soad ekspedysjes om eksimplaren te sammeljen, benammen nei [[Sokotra]], [[Madeira]] en de [[Kanaryske Eilannen]]. 

Yn 1916, yn de [[Earste Wrâldoarloch]], wie er mei in rezjimint frijwillige soldaten yn Londen dwaande oan ferdigeningswurken om de stêd hinne. Dêrby krige er in [[sinnestek]] dy't der úteinlik ta late dat er diels ferlamme rekke. Hy knapte mar foar in part op en moast yn 1918 al syn wurksumheden beëinigje. Dêrnei libbe er tige op himsels yn Reading, dêr't er yn 1924 ferstoar. 

Op de [[IOC World Bird List]] stean 88 fûgelsoarten dy't troch him fan in namme en beskriuwing foarsjoen binne.

== Publikaasjes (kar-út) ==
* 1889 - On the genus ''Platalea'', with description of a new species from New Guinea. ''Ibis'': 32-58
* 1893 - Notes on the changes of plumage in the Red Grouse (''Lagopus scoticus''). ''Annals &amp; Magazine of Natural History'' ser. 6, '''12''': 61-65
* 1896 - On the Birds observed at the Salvage Islands near Madeira. ''Ibis'': 41-55
* 1898 - Catalogue of the Steganopodes. ''Catalogue of the Birds in the British Museum'' '''26''': 329-688 [https://www.biodiversitylibrary.org/page/8381136 BHL]
* 1899 - Descriptions of seven new species from the interior of Hainan. ''Ibis'': 584-587
* 1899 - The Expedition to Sokotra IV. Descriptions of three new species of butterflies – ''Bulletin of the Liverpool Museums''
* 1903 - Arthropoda. Insecta: Lepidoptera - I. Rhopalocera. In: H.O. Forbes: Natural history of Sokotra and Abd-el-Kuri: being the report upon the results of the conjoint expedition to these islands in 1898-9, by Mr. W.R. Ogilvie-Grant, of the British Museum, and Dr. H.O. Forbes, of the Liverpool Museums, together with information from other available sources, forming a monograph of the islands – ''Bulletin of the Liverpool Museums''
* 1905 - 0n the Display of the Lesser Bird-of-Paradise (''Paradisea minor''). ''Ibis'': 429-440
* 1909 - On a new species of Bush Quail (''Microperdix inglisi'') from Assam. ''Journal of the Bombay Natural History Society'' '''19''': 1-3
* 1913 - Notes on the Birds collected by the B.O.U. Expedition to Dutch New Guinea. ''Ibis'': 76-113
* 1913 - Exhibition and description of a new subspecies of Grosbeak, ''Rhynchostruthus percivali yemenensis'', from the mountains of S. Yemen – ''Bulletin of the British Ornithologists' Club''
* 1914 - Report of a new race of Palm Dove – ''Bulletin of the British Ornithologists' Club''
* 1915 - Report on the Birds collected by the British Ornithologists’ Union Expedition in Dutch New Guinea. ''Ibis, Jubilee Supplement'' No. 2: 1-329

{{Boarnen|boarnefernijing=
* {{en}}{{pdf}}[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1474-919X.1924.tb05353.x/pdf Obituary - William Robert Ogilvie-Grant in Ibis]
* {{en}} (paywall) [https://britishbirds.co.uk/journal/article/obituary-william-robert-ogilvie-grant Obituary - William Robert Ogilvie-Grant yn British Birds]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Ogilvie-Grant, William Robert}}
[[Kategory:Skotsk ornitolooch]]
[[Kategory:Skotsk soölooch]]
[[Kategory:Skotsk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1863]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1924]]</text>
      <sha1>h98f2n6k9itm22kccier9uw3gj8m5mv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swarte ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193628</id>
    <revision>
      <id>1239016</id>
      <timestamp>2026-08-22T13:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = swarte ielgoes |Ofbyld  = [[Ofbyld:Little Black Cormorants - Sydney.jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme= Phalacrocorax sulcirostris |Beskriuwer, jier= Johann Friedrich von Brandt...&quot;</comment>
      <origin>1239016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3765" sha1="97d7j2t4ib4y6zhsb1067lxys415i67" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = swarte ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Little Black Cormorants - Sydney.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme= Phalacrocorax sulcirostris
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich von Brandt|Brandt]], 1837
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart=
}}
De '''swarte ielgoes''' (''Phalacrocorax sulcirostris'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (Phalacrocoracidae) binnen it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De soarte komt wiid ferspraat foar yn [[Austraalje]] en [[Oseaanje]] en ek yn dielen fan Yndoneezje.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Little Black Cormorant (32295396655).jpg|thumb|left|Yn 'e briedtiid hat de soarte lytse wite triedfearkes.]]
De swarte ielgoes is in relatyf lytse en slanke ielgoes fan 55–65 sm lang, mei in relatyf lange sturt. De snaffel is frij tin en de fûgel hat gjin túf. It fearrekleed is folslein swart. Yn 'e briedtiid kin it fearrekleed yn 'e sinne in griene of readeftige glâns hawwe en binne efter op 'e wangen by't ear ljochte triedfearkes te sjen.

De soarte is fan 'e folle gruttere gewoane [[ielgoes]] en fan 'e [[lytse bûnte ielgoes]] en [[Yndyske dwerchielgoes]] te ûnderskieden troch de leadgrize snaffel en readgrize bleate hûd fan it gesicht. Fûgels yn winterkleed en jonge fûgels binne mear brunswart.

== Fersprieding en systematyk ==
De swarte ielgoes komt foar fan [[Java]] yn [[Yndoneezje]] eastlik oant [[Nij-Guineä]], [[Austraalje]] (ynklusyf [[Tasmaanje]]), [[Nij-Seelân]], benammen it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]], en [[Nij-Kaledoanje]]. De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]] en wurdt dus net yn [[ûndersoarte]]n ferdield.

Ut [[DNA]]-ûndersyk die bliken dat de swarte ielgoes de sustersoarte is fan 'e [[Yndyske ielgoes]] (Phalacrocorax fuscicollis). Tegearre binne dy twa nau besibbe oan 'e gruttere Australyske ielgoezen, lykas de [[bûnte ielgoes]] (''Phalacrocorax varius'') en de [[swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'').

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Bird dance.jpg|thumb|left|Swarte ielgoes yn Yndoneezje.]] 
De swarte ielgoes komt benammen foar yn en by swiet wetter, mar ek by riviermûningen en sa út en troch oan 'e kust. It is in tige sosjale fûgel dy't faak yn groepen fisket. Lykas de measte ielguozzen briedt de soarte yn koloanjes. De briedtiid ferskilt neffens it gebiet.

== Status ==
De wrâldpopulaasje is net rûsd en de populaasjetrend is ûnbekend. De soarte hat lykwols in relatyf grut ferspriedingsgebiet. De [[IUCN]] beskôget de swarte ielgoes net as bedrige en hat de soarte dêrom yndield yn 'e kategory net bedrige (''Least Concern'').

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-black-cormorant-phalacrocorax-sulcirostris BirdLife, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/libcor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/libcor1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 22 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax sulcirostris|Swarte ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Indiske ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]]</text>
      <sha1>97d7j2t4ib4y6zhsb1067lxys415i67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phalacrocorax sulcirostris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193629</id>
    <redirect title="Swarte ielgoes" />
    <revision>
      <id>1239017</id>
      <timestamp>2026-08-22T13:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swarte ielgoes]]</comment>
      <origin>1239017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="ebtabuysaaf17c39y8nce3kc1ce78to" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swarte ielgoes]]</text>
      <sha1>ebtabuysaaf17c39y8nce3kc1ce78to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bûnte ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193630</id>
    <revision>
      <id>1239018</id>
      <timestamp>2026-08-22T13:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = bûnte ielgoes |Ofbyld  = [[Ofbyld:Pied Cormorants (cropped).jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme= Phalacrocorax varius |Beskriuwer, jier= [[Vieillot]], 1817 |IUCN-status= IUCN-st...&quot;</comment>
      <origin>1239018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4347" sha1="gz5geanyhvwrrrq4sbgztidgsqo5yj8" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = bûnte ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Pied Cormorants (cropped).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme= Phalacrocorax varius
|Beskriuwer, jier= [[Vieillot]], 1817
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:Elsterscharbe.jpg|center|250px]]
}}
De '''bûnte ielgoes''' (''Phalacrocorax varius'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De soarte komt foar yn [[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Pied Cormorant (Phalacrocorax varius) -Australia.jpg|thumb|left|Bûnte ielguozzen oan 'e kust.]]
De bûnte ielgoes is in grutte ielgoes fan likernôch 75 sm lang, mei in opfallend swart-wyt fearrekleed. Simmerdeis is de boppekant glânzgjend swart en de ûnderkant wyt. De snaffel is ljochtgiel, de kielsek rôze en de bleate hûd fan it gesicht giel oant oranje. Winterdeis binne de kleuren fan 'e snaffel en it gesicht minder fel. 

Jonge fûgels binne oan 'e boppekant brún. De kiel is wyteftich, de búk brún mei wite streken en om 'e hals sit in brune bân. Guon fûgels yn Nij-Seelân binne lykwols hielendal donker.

De bûnte ielgoes ferskilt fan 'e [[swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'') troch de fellere kleur fan 'e gesichtshûd en snaffel. Ek rint de grins tusken it swarte en wite fearrekleed op 'e wang boppe it each lâns, en net derûnder. Jonge bûnte ielguozzen hawwe in ljochter gesicht en in ljochtere hals, en de bleate hûd foar it each is giel ynstee fan griis.

De swartwite ielgoes (''Microcarbo melanoleucos'') is folle lytser, hat in folle koartere snaffel en in donkere bleate hûd foar it each.

== Fersprieding en systematyk ==
Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend:

*''Phalacrocorax varius hypoleucos'' – komt foar yn Austraalje, sawol oan 'e kust as ynlânsk, mar is seldsum op [[Tasmaanje]].
*''Phalacrocorax varius varius'' – komt foar yn kustgebieten fan Nij-Seelân en op [[Stewarteilân]].

De bûnte ielgoes is it meast besibbe oan 'e swartmaskerielgoes en de [[swarte ielgoes]] (''Phalacrocorax sulcirostris'').

== Taksonomy ==
De taksonomy fan 'e ielgoezen hat in hiel skoft ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yndield yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes''), mar se binne ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols sjen litten dat de tradisjonele groep fan 'e pilekaaneftigen [[Parafyletyske groep|parafyletysk]] is.

Dêrom wurde de ielgoezen no yndield yn it skift fan 'e ginteftigen (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[gintfûgels]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Australian Pied Cormorants (Phalacrocorax varius) and Australian pelicans (Pelecanus conspicillatus) on Penguin Island, May 2022.jpg|thumb|left|Koloanje bûnte ielguozzen op Pinguïneilân.]]
De bûnte ielgoes komt sawol yn swiet as sâlt wetter foar. De soarte briedt yn koloanjes en is it hiele jier troch in sosjale fûgel. It iten bestiet foar it grutste part (likernôch 90%) út fisk.

== Status en bedriging ==
De bûnte ielgoes hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. De ûntwikkeling fan 'e populaasje is net bekend. Fanwegen syn grutte ferspriedingsgebiet en populaasje beskôget de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'').
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/great-pied-cormorant-phalacrocorax-varius BirdLife, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/piecor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/piecor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 22 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax varius|Bûnte ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Bunte ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>gz5geanyhvwrrrq4sbgztidgsqo5yj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239022</id>
      <parentid>1239018</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>oare beskriuwer</comment>
      <origin>1239022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4370" sha1="cou0hqtyn6v18fiqc00unvtihodthzn" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = bûnte ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Pied Cormorants (cropped).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme= Phalacrocorax varius
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789)
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:Elsterscharbe.jpg|center|250px]]
}}
De '''bûnte ielgoes''' (''Phalacrocorax varius'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De soarte komt foar yn [[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Pied Cormorant (Phalacrocorax varius) -Australia.jpg|thumb|left|Bûnte ielguozzen oan 'e kust.]]
De bûnte ielgoes is in grutte ielgoes fan likernôch 75 sm lang, mei in opfallend swart-wyt fearrekleed. Simmerdeis is de boppekant glânzgjend swart en de ûnderkant wyt. De snaffel is ljochtgiel, de kielsek rôze en de bleate hûd fan it gesicht giel oant oranje. Winterdeis binne de kleuren fan 'e snaffel en it gesicht minder fel. 

Jonge fûgels binne oan 'e boppekant brún. De kiel is wyteftich, de búk brún mei wite streken en om 'e hals sit in brune bân. Guon fûgels yn Nij-Seelân binne lykwols hielendal donker.

De bûnte ielgoes ferskilt fan 'e [[swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'') troch de fellere kleur fan 'e gesichtshûd en snaffel. Ek rint de grins tusken it swarte en wite fearrekleed op 'e wang boppe it each lâns, en net derûnder. Jonge bûnte ielguozzen hawwe in ljochter gesicht en in ljochtere hals, en de bleate hûd foar it each is giel ynstee fan griis.

De swartwite ielgoes (''Microcarbo melanoleucos'') is folle lytser, hat in folle koartere snaffel en in donkere bleate hûd foar it each.

== Fersprieding en systematyk ==
Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend:

*''Phalacrocorax varius hypoleucos'' – komt foar yn Austraalje, sawol oan 'e kust as ynlânsk, mar is seldsum op [[Tasmaanje]].
*''Phalacrocorax varius varius'' – komt foar yn kustgebieten fan Nij-Seelân en op [[Stewarteilân]].

De bûnte ielgoes is it meast besibbe oan 'e swartmaskerielgoes en de [[swarte ielgoes]] (''Phalacrocorax sulcirostris'').

== Taksonomy ==
De taksonomy fan 'e ielgoezen hat in hiel skoft ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yndield yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes''), mar se binne ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols sjen litten dat de tradisjonele groep fan 'e pilekaaneftigen [[Parafyletyske groep|parafyletysk]] is.

Dêrom wurde de ielgoezen no yndield yn it skift fan 'e ginteftigen (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[gintfûgels]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Australian Pied Cormorants (Phalacrocorax varius) and Australian pelicans (Pelecanus conspicillatus) on Penguin Island, May 2022.jpg|thumb|left|Koloanje bûnte ielguozzen op Pinguïneilân.]]
De bûnte ielgoes komt sawol yn swiet as sâlt wetter foar. De soarte briedt yn koloanjes en is it hiele jier troch in sosjale fûgel. It iten bestiet foar it grutste part (likernôch 90%) út fisk.

== Status en bedriging ==
De bûnte ielgoes hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. De ûntwikkeling fan 'e populaasje is net bekend. Fanwegen syn grutte ferspriedingsgebiet en populaasje beskôget de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'').
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/great-pied-cormorant-phalacrocorax-varius BirdLife, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/piecor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/piecor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 22 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax varius|Bûnte ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Bunte ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>cou0hqtyn6v18fiqc00unvtihodthzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phalacrocorax varius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193631</id>
    <redirect title="Bûnte ielgoes" />
    <revision>
      <id>1239019</id>
      <timestamp>2026-08-22T13:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Bûnte ielgoes]]</comment>
      <origin>1239019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="a7q02kxqrpox56emyx7xx6e2uoxa18v" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Bûnte ielgoes]]</text>
      <sha1>a7q02kxqrpox56emyx7xx6e2uoxa18v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Japanske ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193632</id>
    <revision>
      <id>1239023</id>
      <timestamp>2026-08-22T14:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = Japanske ielgoes |Ofbyld  = [[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus from iNaturalist photo 525002458.jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme= Phalacrocorax capillatus |Beskriuwer, jier= Co...&quot;</comment>
      <origin>1239023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5288" sha1="hkhbiwjmnpiqkn95isa5ujc6tvlzmyv" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Japanske ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus from iNaturalist photo 525002458.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme= Phalacrocorax capillatus
|Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] &amp; [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1850
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart=[[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus distribution.png|center|250px]]
}}
De '''Japanske ielgoes''' (''Phalacrocorax capillatus'') is in East-Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De soarte komt foar yn [[Japan]], mar ek yn [[Koreä]], noardeastlik [[Sina]] en it súdeastlikste part fan [[Ruslân]]. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De soarte is nau besibbe oan 'e [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'').

== Skaaimerken ==
De Japanske ielgoes is in grutte ielgoes mei in lichemslingte fan 81 oant 92 sm. Hy oerlapet wat yn grutte mei de gewoane ielgoes, mar is oer it algemien wat lytser en hat in soartgelikense lichemsfoarm. De soarte hat dêrfoaroer in wat gruttere kop, wylst it efterste part fan 'e krún hoekiger is.

Syn folslein swarte fearrekleed liket ek tige op 'e ielgoes, mar de Japanske ielgoes hat in grutter wyt gesichtsplak. By folwoeksen fûgels is op 'e boppeste wjukdekfearren, de mantel en de flechtfearren in djippe griene glâns te sjen.

It kielplak en de bleate hûd fan it gesicht binne, krekt as by de grutte ielgoes, giel, mar by de Japanske ielgoes is dat giele gebiet minder wiidweidich en rint it net troch oant ûnder de snaffel. Yn 'e flecht liket de fûgel wat robúster.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Kop fan 'e Japanske ielgoes lofts en de gewoane ielgoes (rjochts)&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Phalacrocorax capillatus -head.jpg|Japanske ielgoes
Phalacrocorax carbo hanedae - belvedere04 - 463708678.jpeg|Japanske ûndersoarte fan 'e gewoane ielgoes
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De Japanske ielgoes komt foar oan rotsige kusten en op eilannen yn noardeastlik Aazje, fan súdeastlik [[Sibearje]] en de [[Japanske See]] oant [[Sachalin]] en de súdlike [[Koerilen]]. Dêrwei rint it ferspriedingsgebiet fierder nei it suden, oant Japan, Koreä en noardeastlik Sina.

Winterdeis kin de soarte ek oan 'e eastkust fan Sina sjoen wurde, nei it suden ta oant [[Taiwan]].

== Systematyk ==
Ut genetysk ûndersyk die bliken dat de Japanske ielgoes tige nau besibbe is oan 'e gewoane ielgoes. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge; itjinge betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde.

De taksonomy fan 'e ielgoezen hat foar in lang skoft foar diskusjes soarge. Tradisjoneel waarden se yndield yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes''), mar se binne ek wol by de [[eibertfûgels]] (''Ciconiiformes'') yndield. Molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols sjen litten dat de tradisjonele groep fan 'e pilekaaneftigen [[Parafyletyske groep|parafyletysk]] is.

Dêrom wurde de ielgoezen no yndield yn it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[gintfûgels]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus from iNaturalist photo 550816610.jpg|thumb|left|Fleanende Japanske ielgoes.]]
De Japanske ielgoes wurdt oantroffen oan rotsige kusten en op eilannen. It is in seefûgel dy't mar komselden ynlânsk te sjen is. De fûgel libbet foar it grutste part fan fisk, dy't er troch dûken fangt.

De Japanske ielgoes briedt yn koloanjes, bytiden ek yn 'e buert fan gewoane ielguozzen en reagerfûgels, op rotsen. Yn Japan wurde de aaien tusken maaie en july lein.

== Status en bedriging ==
De ûntwikkeling fan 'e populaasje is net bekend, mar it ferspriedingsgebiet is frij grut. De [[IUCN]] beskôget de soarte net as bedrige en jout him dêrom de status net bedrige (''Least Concern'').

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/japanese-cormorant-phalacrocorax-capillatus BirdLife, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/japcor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/japcor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 22 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax capillatus|Japanske ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Japanske ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]</text>
      <sha1>hkhbiwjmnpiqkn95isa5ujc6tvlzmyv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239031</id>
      <parentid>1239023</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T23:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status en bedriging */ kt</comment>
      <origin>1239031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5492" sha1="61mvs2fscxjnzhx6pyr03gsendvpfm3" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Japanske ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus from iNaturalist photo 525002458.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme= Phalacrocorax capillatus
|Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] &amp; [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1850
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart=[[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus distribution.png|center|250px]]
}}
De '''Japanske ielgoes''' (''Phalacrocorax capillatus'') is in East-Aziatyske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De soarte komt foar yn [[Japan]], mar ek yn [[Koreä]], noardeastlik [[Sina]] en it súdeastlikste part fan [[Ruslân]]. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De soarte is nau besibbe oan 'e [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'').

== Skaaimerken ==
De Japanske ielgoes is in grutte ielgoes mei in lichemslingte fan 81 oant 92 sm. Hy oerlapet wat yn grutte mei de gewoane ielgoes, mar is oer it algemien wat lytser en hat in soartgelikense lichemsfoarm. De soarte hat dêrfoaroer in wat gruttere kop, wylst it efterste part fan 'e krún hoekiger is.

Syn folslein swarte fearrekleed liket ek tige op 'e ielgoes, mar de Japanske ielgoes hat in grutter wyt gesichtsplak. By folwoeksen fûgels is op 'e boppeste wjukdekfearren, de mantel en de flechtfearren in djippe griene glâns te sjen.

It kielplak en de bleate hûd fan it gesicht binne, krekt as by de grutte ielgoes, giel, mar by de Japanske ielgoes is dat giele gebiet minder wiidweidich en rint it net troch oant ûnder de snaffel. Yn 'e flecht liket de fûgel wat robúster.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Kop fan 'e Japanske ielgoes lofts en de gewoane ielgoes (rjochts)&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Phalacrocorax capillatus -head.jpg|Japanske ielgoes
Phalacrocorax carbo hanedae - belvedere04 - 463708678.jpeg|Japanske ûndersoarte fan 'e gewoane ielgoes
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De Japanske ielgoes komt foar oan rotsige kusten en op eilannen yn noardeastlik Aazje, fan súdeastlik [[Sibearje]] en de [[Japanske See]] oant [[Sachalin]] en de súdlike [[Koerilen]]. Dêrwei rint it ferspriedingsgebiet fierder nei it suden, oant Japan, Koreä en noardeastlik Sina.

Winterdeis kin de soarte ek oan 'e eastkust fan Sina sjoen wurde, nei it suden ta oant [[Taiwan]].

== Systematyk ==
Ut genetysk ûndersyk die bliken dat de Japanske ielgoes tige nau besibbe is oan 'e gewoane ielgoes. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge; itjinge betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde.

De taksonomy fan 'e ielgoezen hat foar in lang skoft foar diskusjes soarge. Tradisjoneel waarden se yndield yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes''), mar se binne ek wol by de [[eibertfûgels]] (''Ciconiiformes'') yndield. Molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols sjen litten dat de tradisjonele groep fan 'e pilekaaneftigen [[Parafyletyske groep|parafyletysk]] is.

Dêrom wurde de ielgoezen no yndield yn it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[gintfûgels]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Phalacrocorax capillatus from iNaturalist photo 550816610.jpg|thumb|left|Fleanende Japanske ielgoes.]]
De Japanske ielgoes wurdt oantroffen oan rotsige kusten en op eilannen. It is in seefûgel dy't mar komselden ynlânsk te sjen is. De fûgel libbet foar it grutste part fan fisk, dy't er troch dûken fangt.

De Japanske ielgoes briedt yn koloanjes, bytiden ek yn 'e buert fan gewoane ielguozzen en reagerfûgels, op rotsen. Yn Japan wurde de aaien tusken maaie en july lein.

== Status en bedriging ==
De ûntwikkeling fan 'e populaasje is net bekend, mar it ferspriedingsgebiet is frij grut. De [[IUCN]] beskôget de soarte net as bedrige en jout him dêrom de status net bedrige (''Least Concern'').

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/japanese-cormorant-phalacrocorax-capillatus BirdLife, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/japcor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/japcor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 22 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax capillatus|Japanske ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Japanske ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]]</text>
      <sha1>61mvs2fscxjnzhx6pyr03gsendvpfm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaapske ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193633</id>
    <revision>
      <id>1239036</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = Kaapske ielgoes |Ofbyld  = [[Ofbyld:Cape cormorant 2011 07 10 03566.jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme= Phalacrocorax capensis |Beskriuwer, jier= [[Anders Sparrman|Sparrman]], 178...&quot;</comment>
      <origin>1239036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4206" sha1="600t9hxbm0k0so4r8r75ulb6n2hxug1" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Kaapske ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Cape cormorant 2011 07 10 03566.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme= Phalacrocorax capensis
|Beskriuwer, jier= [[Anders Sparrman|Sparrman]], 1788
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]
----
|lânkaart= [[Ofbyld:CapeCormorantMap.jpg|center|250px]]
}}
De '''Kaapske ielgoes''' (''Phalacrocorax capensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] is [[Endemisme|endemysk]] yn [[Súdwest-Afrika|súdwestlik Afrika]], dêr't it tal fûgels sterk ôfnaam is. 

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Cape Cormorant and chick.jpg|thumb|left|Pearke mei jong.]] 
De Kaapske ielgoes is in lytse oant middelgrutte ielgoes fan sa'n 63 sm lang, mei in relatyf koarte sturt.

Yn it simmerfearkleed is de fûgel maklik te werkennen oan it blauswarte, glânzgjende fearrekleed en de opfallende djip oranjegiele kielsek. Yn 'e winter is it fearrekleed earder dofbrún; op it kin, de kiel en it boppeste part fan it boarst is de fûgel mear griisbrún. De kielsek is dan mear giel.

It each is by folwoeksen fûgels [[Turkwaze (kleur)|turkwaze]]. Dêr omhinne sit in wat grienige eachring, en yn it briedseizoen kinne der op dy eachring heldere blauwe kralen te sjen wêze. 

Jonge fûgels lykje op folwoeksen fûgels yn it winterkleed, mar binne oan 'e ûnderkant witer. By jonge fûgels is it each mear blau-griis en letter griis.

== Fersprieding en systematyk ==
De Kaapske ielgoes komt foar oan 'e kust fan súdwestlik [[Namybje]] en súdlik [[Súd-Afrika]].

== Sibskip ==
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaanfûgels as takson in [[parafyletyske groep]] foarmje. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

De soarte is nau besibbe oan 'e gewoane [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'') en de [[Japanske ielgoes]] (''P. capillatus'').

De Kaapske ielgoes wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge; dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde.

== Hâlden en dragen ==
De Kaapske ielgoes briedt fan septimber oant febrewaris yn koloanjes op eilannen en rotsige kusten. It is in tige sosjale fûgel dy't hast folslein oan 'e see bûn is. It iten bestiet foar it grutste part út fisken dy't yn [[Iezing|iezems]] libje, benammen ''[[Sardinops ocellata]]'' en ''[[Eungralis capensis]]''.

== Status en bedrigingen ==
It tal Kaapske ielguozzen is tige bot ôfnaam, nei alle gedachten troch it ynstoarten fan fiskbestannen. De soarte is ek kwetsber foar oaljefersmoarging en útbraken fan [[fûgelgoalera]].

De [[IUCN]] klassifisearret de Kaapske ielgoes dêrom tsjintwurdich as bedrige (''Endagered'', EN).

Nettsjinsteande de delgong is de soarte noch jimmeroan de meast foarkommende ielguozzesoarte yn súdwestlik Afrika. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op likernôch 234.000 folwoeksen yndividuen.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cape-cormorant-phalacrocorax-capensis BirdLife, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/capcor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/capcor1?continue eBird, oproppen 23 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax capensis|Kaapske ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Kaapske ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>600t9hxbm0k0so4r8r75ulb6n2hxug1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phalacrocorax capensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193634</id>
    <redirect title="Kaapske ielgoes" />
    <revision>
      <id>1239037</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Kaapske ielgoes]]</comment>
      <origin>1239037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="h5ye4us1auq1d9696knma6uj7cjliqh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Kaapske ielgoes]]</text>
      <sha1>h5ye4us1auq1d9696knma6uj7cjliqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swartmaskerielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193635</id>
    <revision>
      <id>1239039</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = Swartmaskerielgoes |Ofbyld  = [[Ofbyld:Black-faced Cormorant (Phalacrocorax fuscescens), Maria Island, Tasmania.jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme = Phalacrocorax fuscescens |Besk...&quot;</comment>
      <origin>1239039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4503" sha1="aa5jsam51go5tx2bar02dclvtptgvsk" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Swartmaskerielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Black-faced Cormorant (Phalacrocorax fuscescens), Maria Island, Tasmania.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme = Phalacrocorax fuscescens
|Beskriuwer, jier = [[John Gould|Gould]], 1838
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Black-faced Comorant.png|250px]]
}}
De '''swartmaskerielgoes''' (''Phalacrocorax fuscescens'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar oan 'e súdlike kust fan [[Austraalje]], op [[Tasmaanje]] en op eilannen yn 'e Bass-strjitte.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Phalacrocorax fuscescens Roosting.jpg|thumb|left|Fûgels yn Tasmaanje.]]
De swartmaskerielgoes is in middelgrutte ielgoes fan 61–69 sm lang. It is in swart-wite ielgoes sûnder in túf. De soarte liket op 'e [[bûnte ielgoes]], mar hat in swarte gesichtshûd en in swarte kielsek. De grins tusken de swarte boppekant fan 'e kop en de wite wangen rint ûnder it each troch, wylst dy by de bûnte ielgoes oant boppe it each rint. Yn 'e flecht hâldt de swartmaskerielgoes de kop en de hals leger as de bûnte ielgoes, wêrtroch't er wat mear mei in bûge rêch liket te fleanen.

By de pearfoarming hat de fûgel in soad wite triedfearkes oan 'e efterkant fan it wang, op 'e flanken en boppe de sturtbasis. Winterdeis is it fearrekleed minder swart en ûntbrekke de triedfearkes. Jonge fûgels binne oan 'e boppekant brúner, mei griiseftige wangen en in brune tint op 'e hals en it boppeste part fan it boarst. Yn ferliking mei de bûnte ielgoes hat de swartmaskerielgoes in grize, ynstee fan in giele, hûd foar it each en binne it gesicht en de hals donkerder.

== Fersprieding en systematyk ==
De soarte komt foar yn kustgebieten fan súdlik Austraalje, op Tasmaanje en op eilannen yn 'e Bass-strjitte. De swartmaskerielgoes is [[Monotypysk (takson)|monotypysk]], dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde.

[[DNA]]-ûndersyk hat útwiisd dat de swartmaskerielgoes de sustersoarte is fan 'e wiidfersprate Australyske ielgoes (''Phalacrocorax varius''). Meiïnoar binne dy beide it naust besibbe oan 'e [[swarte ielgoes]] (''P. sulcirostris'') en de [[Yndyske ielgoes]] (''P. fuscicollis'').

== Sibskip fan 'e ielguozzen ==
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaanfûgels as takson in [[parafyletyske groep]] foarmje. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Black-faced Cormorant (25933354770).jpg|thumb|left|Swartmaskerielgoes mei proai.]]
De swartmaskerielgoes libbet folslein op see en is it hiele jier troch sosjaal. Hy fret benammen fisk, wêrûnder ''[[Gymnapistes marmoratus]]'' en ferskate fisken út 'e famylje ''[[Atherinidae]]'' en ''[[Clinidae]]''. De fûgels briede yn koloanjes, nei alle gedachten meast tusken augustus en jannewaris, mar der binne ek briedgefallen bekend fan april oant en mei juny.

== Status ==
De grutte fan 'e populaasje is net bekend en ek de populaasjetrend is ûnbekend. It ferspriedingsgebiet is lykwols frij grut. De [[IUCN]] jout de soarte de status net bedrige (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-faced-cormorant-phalacrocorax-fuscescens BirdLife, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/blfcor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/blfcor1 eBird, oproppen 23 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax fuscescens|Swarmaskerielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swartmaskerielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]</text>
      <sha1>aa5jsam51go5tx2bar02dclvtptgvsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytboarstielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193636</id>
    <revision>
      <id>1239041</id>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>NB: Dit is de beskriuwing fan in ûndersoarte, dêrom de kategory:fûgelsoarte net ynfolle. De kaart is net yn 'e ynfoboks meinommen om't de Westafrikaanske populaasje op 'e kaart ûntbrekt.</comment>
      <origin>1239041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6209" sha1="bnra8bzmtzjtwqhocobe5x0qclnb1xl" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = wytboarstielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Lake Naivasha 2017 06.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Soarte  = [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'')
|Undersoarte = ''Phalacrocorax carbo lucidus''
|Wittenskiplike namme = Phalacrocorax carbo lucidus
|Beskriuwer, jier = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823
|IUCN-status =
|lânkaart = 
}}
De '''wytboarstielgoes''' (''Phalacrocorax carbo lucidus'') is in [[ûndersoarte]] fan 'e wiidfersprate [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo''). Earder waard er gauris as in aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge. De ûndersoarte falt op troch de wite hals en boarst en troch it feit dat guon populaasjes benammen yn swiet wetter libje. Hy moat net betiizge wurde mei de folle lytsere [[swartmaskerielgoes]] út Súd-[[Austraalje]], dy't soms yn it [[Ingelsk]] ek de namme ''white-breasted cormorant'' kriget.

== Taksonomy ==
''Phalacrocorax carbo lucidus'' is in ûndersoarte fan 'e ielgoes en heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae''). De [[taksonomy]]ske status wie earder ûnwis, mar út genetysk ûndersyk die bliken dat ''P. c. lucidus'' binnen ''P. carbo'' falt. In foarm mei in swarte hals, dy't oarspronklik beskreaun waard as ''Phalacrocorax patricki'' of ''Phalacrocorax carbo patricki'', wurdt no as in synonym fan ''P. c. lucidus'' beskôge.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:White-breasted Cormorant (Phalacrocorax lucidus) immature, Uganda.jpg|thumb|left|Juvenyl yn [[Uganda]].]]
Lykas de namme seit hat de wytboarstielgoes as folwoeksen fûgel in wite hals en in wyt boarst. It wite gebiet wurdt yn 'e regel grutter as de fûgel âlder wurdt. Jonge fûgels hawwe mear ljochte plakken, dy't oant op 'e búk trochrinne. Fierders is it in grutte ielgoes dy't in soad op 'e gewoane ielgoes liket.

De fûgel wurdt likernôch 80–100 sm lang.

== Fersprieding ==
De wytboarstielgoes is de iennichste ûndersoarte fan 'e gewoane ielgoes dy't yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] foarkomt. It is ek de iennichste foarm dy't populaasjes hat dy't folslein oan swiet wetter bûn binne, en de iennichste foarm fan 'e ielgoes mei in wyt boarst en in wite kiel.

Yn [[West-Afrika]] giet ''P. c. lucidus'' stadichoan oer yn 'e donkere foarm ''P. c. maroccanus''. Dat ferskil is dêr net altiten maklik te sjen, om't ''P. c. maroccanus'' minder wyt op it boarst hat.
[[Ofbyld:Бакланы.jpg|thumb|left|Rêstende fûgels.]]
De West-Afrikaanske populaasje libbet foaral oan 'e [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust, fan [[Marokko]] oant [[Guinee]]. De briedgebieten rinne fan 'e [[Kaapverdyske eilannen]] oant de fêste wâl. Yn 2006 waard dizze populaasje rûsd op likernôch 35.000 fûgels. In wichtich briedgebiet is it [[Nasjonaal Park Djoudj]] yn [[Senegal]].

De wytboarstielgoes komt fierder foar fan [[Angoala]] oant [[Kaap de Goeie Hope]] en by de eastkust lâns nei [[Mozambyk]]. Hy komt rûnom de kust fan Súdlik Afrika foar, al is net hielendal dúdlik oft de kustpopulaasjes los steane fan 'e ynlânske populaasjes.

Op it fêstelân fan Afrika komt er faker foar yn it easten en suden as yn 'e drûgere westlike gebieten. Dêr is er meast allinnich te finen by rivieren dy't it hiele jier wetter hawwe en by opslachmarren. Yn binnenwetters komt er faak tegearre foar mei de [[langsturtielgoes]] en de [[Afrikaanske slangehalsfûgel]], mar troch syn oare fiskgedrach en de grutte en aard fan syn proai brûkt er de wetteromjouwing op in oare wize.

Der binne ek populaasjes yn it binnenlân fan [[Nigearia]], om 'e [[Tsjaadmar]] hinne en yn eastlik en súdlik Afrika, fan [[Sûdan]] nei it suden. 

De foarm giet yn sintraal Afrika troch [[Krusing (biology)|krusing]] ek frij maklik oer yn donkere foarmen.

== Iten ==
Wytboarstielguozzen binne opportunistyske fiskers yn fiskrike gebieten. Troch ûndersyk nei populaasjes yn West-Afrika is it bekend dat it iten tusken lokaasjes flink ferskille kin. Op alle plakken wiene in pear fisksoarten it wichtichst. It grutste part fan 'e proaien bestie út kustfisken, wêrfan't guon ek yn brak en swiet wetter foarkomme. De measte fisken dy't fretten wurde binne 10 oant 20 sm lang. De wytboarstielgoes kin him goed oanpasse oan feroarings yn it beskikbere iten.

{{Boarnen|boarnefernijing=
Sjoch foar boarnen/referinsjes op [[:en:White-breasted cormorant]] 
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=7025123ADA5F2615 Avibase, oproppen 21 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/grecor4?siteLanguage=nl eBird, oproppen 21 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax carbo lucidus|Wytboarstielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Witboarstielgoes}} 
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>bnra8bzmtzjtwqhocobe5x0qclnb1xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phalacrocorax carbo lucidus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193637</id>
    <redirect title="Wytboarstielgoes" />
    <revision>
      <id>1239042</id>
      <timestamp>2026-08-23T08:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Wytboarstielgoes]]</comment>
      <origin>1239042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="edel0oyvy55qwtwt593hlbpdyk7iro9" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wytboarstielgoes]]</text>
      <sha1>edel0oyvy55qwtwt593hlbpdyk7iro9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benguëla-ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193638</id>
    <revision>
      <id>1239043</id>
      <timestamp>2026-08-23T09:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = Benguëla-ielgoes |Ofbyld  = [[Ofbyld:Bank Cormorant at Living Coasts.jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme = ''Phalacrocorax neglectus'' |Beskriuwer, jier = Johan August Wahlberg|...&quot;</comment>
      <origin>1239043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="5lhs75sr1yuok2zr3zbhdkbtnt55pdk" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Benguëla-ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Bank Cormorant at Living Coasts.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme = ''Phalacrocorax neglectus''
|Beskriuwer, jier = [[Johan August Wahlberg|Wahlberg]], 1855
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Phalacrocorax neglectus map.svg|250px]]
}}
De '''Benguëla-ielgoes''' (''Phalacrocorax neglectus'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar yn it gebiet fan 'e [[Benguëlastream]], fan [[Namybje]] oant de westkust fan [[Súd-Afrika]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Phalacrocoraxneglectus.jpg|thumb|left|Benguëla-ielgoes.]]
De Benguëla-ielgoes is in grutte ielgoes, sa'n 76 sm lang, mei in dof brúnswart fearrekleed. Oars as in protte oare ielguozzen hat er gjin felkleurige kielsek.

Yn it briedkleed hawwe folwoeksen fûgels wikseljende hoemannichten wite fearplomkes oan 'e kop. Ek hawwe de fûgels yn 'e briedtiid op 'e stút wite fearren, dy't nei de briedtiid wer ferdwine. De boppekant hat in brûnsgriene glâns, mei donkere rânen oan 'e mantel en de wjukdekfearren. In lytse túf op 'e foarholle liket mear op in lyts bultsje. Jonge fûgels misse de brûnzen glâns yn it fearrekleed.

== Fersprieding ==
De Benguëla-ielgoes komt foar yn 'e kustwetters fan Namybje en de westkust fan Súd-Afrika, yn it gebiet fan 'e kâlde Benguëlastream.

De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]]: der wurde gjin [[ûndersoarte]]n ûnderskieden.

== Sibskip fan 'e ielguozzen ==
De [[taksonomy]] fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaanfûgels as takson in [[parafyletyske groep]] foarmje.

Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
De Benguëla-ielgoes libbet oan 'e kust. It fiedsel bestiet út fisk, kreeften, inktfisk en oare weakdieren.

De soarte kin it hiele jier troch briede. Yn it súdlike part fan it ferspriedingsgebiet is de briedaktiviteit it grutst fan maaie oant oktober, wylst dat yn Namybje foaral fan novimber oant april is.

== Status ==
De Benguëla-ielgoes hat in beheind ferspriedingsgebiet en in relatyf lytse wrâldpopulaasje fan mar sa'n 5.000 folwoeksen fûgels. It tal nimt ek sterk ôf. Tusken 1990 en 2006 naam de populaasje alle jierren mei sa'n 4,3% ôf.

De wichtichste bedrigingen binne fersteuring troch minsken, in tekoart oan iten en konkurrinsje mei seehûnen. De [[IUCN]] beskôget de soarte dêrom as sterk bedrige (''Endangered'', EN).
{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bank-cormorant-phalacrocorax-neglectus BirdLife, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bancor1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/bancor1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 22 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax neglectus|Benguëla-ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Benguela ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]</text>
      <sha1>5lhs75sr1yuok2zr3zbhdkbtnt55pdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phalacrocorax neglectus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193639</id>
    <redirect title="Benguëla-ielgoes" />
    <revision>
      <id>1239044</id>
      <timestamp>2026-08-23T09:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Benguëla-ielgoes]]</comment>
      <origin>1239044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qptgrqpnd8tddy4znf1pzhpan75hdrw" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Benguëla-ielgoes]]</text>
      <sha1>qptgrqpnd8tddy4znf1pzhpan75hdrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nijseelânske ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193640</id>
    <revision>
      <id>1239045</id>
      <timestamp>2026-08-23T11:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme   = Nijseelânske ielgoes |Ofbyld  = [[File:Spotted Shag. NZ (Phalacrocorax punctatus). (27305206622).jpg|250px]] |lûd     = |Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'') |Wittenskiplike namme = ''Phalacrocorax punctatus'' |Beskriuwer, jie...&quot;</comment>
      <origin>1239045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4783" sha1="p0bj4ap10mhr4h04jpfu3ne3ovie061" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Nijseelânske ielgoes
|Ofbyld  = [[File:Spotted Shag. NZ (Phalacrocorax punctatus). (27305206622).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme = ''Phalacrocorax punctatus''
|Beskriuwer, jier = [[Sparrman]], 1788
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Nijseelânske ielgoes''' of '''spikkeligee ielgoes''' (''Phalacrocorax punctatus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar yn [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
De Nijseelânske ielgoes is in frij grutte ielgoes fan likernôch 69 sm lang en hat in opfallend uterlik. Yn it briedkleed binne de kop en hals foar it meastepart griis en swart mei yn it sinneljocht in griene glâns. In dúdlike wite streek rint fan it each ôf by de sydkant fan de hals del. Op 'e kop hat de fûgel in dûbele túf.
[[Ofbyld:Phalacrocorax punctatus DT -NZ Auckland Zoo- (5) (20844743486) (cropped).jpg|thumb|left|Kop.]]
De boppekant is grienich griis. De fearren hawwe swarte puntsjes op 'e úteinen, wat de fûgel dêr in spikkelich uterlik jout. De ûnderkant is ljochtgriis, wylst de fearren op 'e flanken en de poaten donkere oant swarte plakken foarmje. De keale hûd tusken it each en de snaffel wurdt foar de briedtiid grienblau. De poaten binne oranje.

Bûten de briedtiid ferdwine de túfkes en de wite streek by de kop en hals.

De nau besibbe [[Pitcairnielgoes]] (''Phalacrocorax featherstoni''), dy't op 'e [[Chathameilannen]] foarkomt, mist de wite streek oan 'e sydkant fan 'e kop en hals.

== Fersprieding en systematyk ==
De Nijseelânske ielgoes is [[Endemisme|endemysk]] foar Nij-Seelân. De soarte wurdt troch guon boarnen as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wylst oaren twa [[ûndersoarte]]n ûnderskiede:

* ''Phalacrocorax punctatus punctatus'' – komt foar op it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] en it [[Sudereilân]];
* ''Phalacrocorax punctatus oliveri'' – komt foar op [[Stewarteilân]] en oan 'e oangrinzgjende westkust fan it Sudereilân.

De Pitcairnielgoes (''Phalacrocorax featherstoni'') waard earder as in ûndersoarte fan 'e Nijseelânske ielgoes beskôge. De beide soarten foarmje tegearre in sustergroep fan oare grutte ielguozzen út 'e omkriten, lykas de [[bûnte ielgoes]] (''Phalacrocorax varius'') en de [[swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'').

== Sibskip fan 'e ielguozzen ==
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaanfûgels as takson in [[parafyletyske groep]] foarmje. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Spotted Shag - Picton - New Zealand (24297405917).jpg|thumb|left|Briedende fûgel.]]
De Nijseelânske ielgoes is folslein oan 'e see bûn en libbet it hiele jier troch yn groepen. De soarte briedt yn koloanjes. Op it Sudereilân falt de briedtiid benammen tusken septimber en novimber. Op it Noardereilân is de briedtiid langer, mei hichtepunten oan 'e ein fan augustus, yn desimber en yn maart.

Der is noch net folle bekend oer it iten fan 'e grienmaskerielgoes. It liket benammen te bestean út fisk, kreefteftigen en wringeleaze dieren.

== Status ==
De Nijseelânske ielgoes hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. De populaasjetrend is net bekend en de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spotted-shag-phalacrocorax-punctatus BirdLife, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/sposha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/sposha1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 23 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax punctatus|Nijseelânske ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Nijseelanske ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>p0bj4ap10mhr4h04jpfu3ne3ovie061</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239046</id>
      <parentid>1239045</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1239046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4782" sha1="f822o81gei7p56oq7gvkgi3vx6jc8f6" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme   = Nijseelânske ielgoes
|Ofbyld  = [[File:Spotted Shag. NZ (Phalacrocorax punctatus). (27305206622).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax'')
|Wittenskiplike namme = ''Phalacrocorax punctatus''
|Beskriuwer, jier = [[Sparrman]], 1788
|IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}}
De '''Nijseelânske ielgoes''' of '''spikkelige ielgoes''' (''Phalacrocorax punctatus'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar yn [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
De Nijseelânske ielgoes is in frij grutte ielgoes fan likernôch 69 sm lang en hat in opfallend uterlik. Yn it briedkleed binne de kop en hals foar it meastepart griis en swart mei yn it sinneljocht in griene glâns. In dúdlike wite streek rint fan it each ôf by de sydkant fan de hals del. Op 'e kop hat de fûgel in dûbele túf.
[[Ofbyld:Phalacrocorax punctatus DT -NZ Auckland Zoo- (5) (20844743486) (cropped).jpg|thumb|left|Kop.]]
De boppekant is grienich griis. De fearren hawwe swarte puntsjes op 'e úteinen, wat de fûgel dêr in spikkelich uterlik jout. De ûnderkant is ljochtgriis, wylst de fearren op 'e flanken en de poaten donkere oant swarte plakken foarmje. De keale hûd tusken it each en de snaffel wurdt foar de briedtiid grienblau. De poaten binne oranje.

Bûten de briedtiid ferdwine de túfkes en de wite streek by de kop en hals.

De nau besibbe [[Pitcairnielgoes]] (''Phalacrocorax featherstoni''), dy't op 'e [[Chathameilannen]] foarkomt, mist de wite streek oan 'e sydkant fan 'e kop en hals.

== Fersprieding en systematyk ==
De Nijseelânske ielgoes is [[Endemisme|endemysk]] foar Nij-Seelân. De soarte wurdt troch guon boarnen as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wylst oaren twa [[ûndersoarte]]n ûnderskiede:

* ''Phalacrocorax punctatus punctatus'' – komt foar op it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] en it [[Sudereilân]];
* ''Phalacrocorax punctatus oliveri'' – komt foar op [[Stewarteilân]] en oan 'e oangrinzgjende westkust fan it Sudereilân.

De Pitcairnielgoes (''Phalacrocorax featherstoni'') waard earder as in ûndersoarte fan 'e Nijseelânske ielgoes beskôge. De beide soarten foarmje tegearre in sustergroep fan oare grutte ielguozzen út 'e omkriten, lykas de [[bûnte ielgoes]] (''Phalacrocorax varius'') en de [[swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'').

== Sibskip fan 'e ielguozzen ==
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaanfûgels]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaanfûgels as takson in [[parafyletyske groep]] foarmje. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Spotted Shag - Picton - New Zealand (24297405917).jpg|thumb|left|Briedende fûgel.]]
De Nijseelânske ielgoes is folslein oan 'e see bûn en libbet it hiele jier troch yn groepen. De soarte briedt yn koloanjes. Op it Sudereilân falt de briedtiid benammen tusken septimber en novimber. Op it Noardereilân is de briedtiid langer, mei hichtepunten oan 'e ein fan augustus, yn desimber en yn maart.

Der is noch net folle bekend oer it iten fan 'e grienmaskerielgoes. It liket benammen te bestean út fisk, kreefteftigen en wringeleaze dieren.

== Status ==
De Nijseelânske ielgoes hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. De populaasjetrend is net bekend en de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/spotted-shag-phalacrocorax-punctatus BirdLife, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/sposha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 23 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/sposha1?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 23 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Phalacrocorax punctatus|Nijseelânske ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Nijseelanske ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Ielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>f822o81gei7p56oq7gvkgi3vx6jc8f6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phalacrocorax punctatus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193641</id>
    <redirect title="Nijseelânske ielgoes" />
    <revision>
      <id>1239047</id>
      <timestamp>2026-08-23T11:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Nijseelânske ielgoes]]</comment>
      <origin>1239047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jx9ewgsg87zbw8r61np5q3r4ptf22rh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nijseelânske ielgoes]]</text>
      <sha1>jx9ewgsg87zbw8r61np5q3r4ptf22rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spikkelige ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193642</id>
    <redirect title="Nijseelânske ielgoes" />
    <revision>
      <id>1239048</id>
      <timestamp>2026-08-23T11:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Nijseelânske ielgoes]]</comment>
      <origin>1239048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jx9ewgsg87zbw8r61np5q3r4ptf22rh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nijseelânske ielgoes]]</text>
      <sha1>jx9ewgsg87zbw8r61np5q3r4ptf22rh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>