21 febrewaris

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>21 febrewaris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545</id>
    <revision>
      <id>1239406</id>
      <parentid>1213479</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T09:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Berne */ +1</comment>
      <origin>1239406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4963" sha1="76bp5ciz142jkt92qas4ed8fv2ajg62" xml:space="preserve">{{DeisideBoppe}}

{{Kalinder}}{{Kalinderdei}}Op 21 febrewaris is it [[Sint-Piter]] yn [[Grou (plak)|Grou]].
== Foarfallen ==
* [[1811]] - Untdekking fan [[gloar]] wrâldkundich makke troch [[Humphry Davy]]. 
* [[1816]] - [[Willem II fan de Nederlannen|Kening Willem II]] boasket mei [[Anna Paulowna fan Ruslân|Anna Paulowna]], in dochter fan [[tsaar]] [[Paul I fan Ruslân]].
* [[1848]] - [[Karl Marx]] publisearret it [[Kommunistysk Manifest]].
* [[1885]] - It [[Washington Monumint]] wurdt ynwijd.
* [[1953]] - [[Francis Crick]] en [[James Watson]] ûntdekke de struktuer fan it [[Desoksyribonukleïnesoer|DNA]]-molekule.
* [[1916]] - Begjin fan de [[Slach by Ferdun]], ien fan 'e bloedichste konfrontaasjes fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]].
* [[1960]] - [[Fidel Castro]] [[nasjonalisaasje|nasjonalisearret]] yn [[Kuba]] alle [[bedriuw]]en.
* [[1965]] - Yn [[New York (stêd)|New York]] wurdt de [[negroïde ras|swarte]] [[aktivist|boargerrjochte-aktivist]] [[Malcolm X]] deasketten.
* [[1972]] - It [[Ruslân|Russyske]] ûnbemanne [[romtefartúch]] [[Lûna 20]] lânet op 'e [[moanne (himellichem)|moanne]]. 
* [[1985]] - De 13e [[Alvestêdetocht]] wûn troch [[Evert van Benthem]] út [[St. Janskleaster]] yn in tiid fan 6.47 oere.
* [[2003]] - Earste ferskinen fan it tydskrift [[Farsk]].

== Berne ==
* [[580]] - [[Pepyn I fan Landen]], hofmeier fan it [[Frankyske Ryk]] († [[640]])
* [[1397]] - [[Isabella van Portegal, hartoginne fan Boergonje|Isabella fan Portegal]], hartoginne-gemalinne fan [[Hartochdom Boergonje|Boergonje]] († [[1472]])
* [[1490]] - [[Hans Dürer]], Dútsk keunstskilder, tekener en graveur († [[1538]])
* [[1684]] - [[Justus fan Effen]], Nederlânsk skriuwer († [[1735]])
* [[1710]] - [[Willem van Haren (dichter)|Willem van Haren]], Frysk dichter, politikus en diplomaat († [[1768]])
* [[1744]] - [[Eise Eisinga]], Frysk astronoom († [[1828]])
* [[1856]] - [[Hendrik Petrus Berlage]], Nederlânsk arsjitekt († [[1934]])
* [[1858]] - [[Oldfield Thomas]], Ingelsk biolooch († [[1929]])
* [[1875]] - [[Jeanne-Louise Calment]], Frânsk rekôrhâlder (âldste minske ea) († [[1997]])
* [[1888]] - [[Willem Banning]], Frysk predikant, heechlearaar en politikus († [[1971]])
* [[1896]] - [[Sylvain Poons]], Nederlânsk akteur († [[1985]])
* [[1900]] - [[Gerlof Bontekoe]], Frysk boargemaster en heraldikus († [[1988]])
* [[1915]] - [[Godfrey Brown]], Britsk atleet († [[1995]])
* [[1916]] - [[Donald Guthrie]], Ingelsk teolooch en publisist († [[1992]])
* [[1920]] - [[Ebele Talstra]], Nederlânsk politikus († [[1987]])
* [[1921]] - [[John Rawls]],  Amerikaansk filosoof († [[2002]])
* [[1924]] - [[Robert Mugabe]], Simbabwaansk presidint († [[2019]])
* [[1925]] - [[Tom Gehrels]], Nederlânsk-Amerikaansk astronoom († [[2011]])
* [[1933]] - [[Nina Simone]], Amerikaansk sjongster († [[2003]])
* [[1937]] - [[Harald V fan Noarwegen]], Kening fan Noarwegen († [[2026]])
* [[1943]] - [[Jan Lukas Eggens]], Nederlânsk politikus († [[2015]])
* [[1945]] - [[Tom van Deel]], Nederlânsk dichter, essayist en literatuerkritikus († [[2019]])
* [[1946]] - [[Alan Rickman]], Ingelsk akteur († [[2016]])
* [[1958]] - [[Denise Dowse]], Amerikaanske aktrise († [[2022]])
* [[1958]] - [[Mary Chapin Carpenter]], Amerikaansk countrysjongster
* [[1960]] - [[Rolf Falk-Larssen]], Noarsk hurdrider
* [[1974]] - [[Roberto Heras]], Spaansk hurdfytser
* [[1979]] - [[Abby Rode]], Amerikaansk pornoaktrise
* [[1981]] - [[Floor Jansen]], Nederlânsk sjongeres
* [[1991]] - [[Yvonne Nauta]], Frysk reedrydster
* [[1992]] - [[Whitney Taylor]], Amerikaansk pornoaktrise

== Ferstoarn ==
* [[1437]] - kening [[Jakobus I fan Skotlân]] (* [[1394]])
* [[1677]] - [[Baruch de Spinoza]], Nederlânsk filosoof (* [[1632]])
* [[1691]] - [[Hâns Willem fan Aylva]] - Frysk fjildhear en luitenant-admiraal (* [[1633]])
* [[1916]] - [[Wilco Rengers]], Frysk jurist en politikus (* [[1835]])
* [[1945]] - [[Eric Liddell]], Skotsk hurdrinner (* [[1902]])
* [[1965]] - [[Malcolm X]], Amerikaansk aktivist (* [[1925]])
* [[1978]] - [[Johan Dijkstra (keunstner)|Johan Dijkstra]], Nederlânsk keunstner (* [[1896]])
* [[1987]] - [[Jan Rodenhuis]], Frysk keatser en sportbestjoerder (* [[1917]])
* [[1998]] - [[Baburao Nimal]], Yndiaask hockeyer (* [[1908]])
* [[2002]] - [[John Thaw]], Ingelsk akteur (* [[1942]])
* [[2006]] - [[Rinske Zeinstra]], Frysk hurdrydster (* [[1947]])
* [[2008]] - [[Joe Gibbs (produsint)|Joe Gibbs]], Jamaikaansk reggaeprodusint (* [[1943]])
* [[2012]] - [[Gernot de Vries]], Eastfrysk dûmny en skriuwer (* [[1925]])
* [[2017]] - [[Gerrit Jan Polderman]], Nederlânsk politikus (* [[1947]])
* [[2018]] - [[Billy Graham]], Amerikaansk predikant en evangelist (* [[1918]])
* [[2021]] - [[Hannie Bruinsma-Kleijwegt]], Nederlânsk politika (* [[1936]])

{{DeisideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|{{Kalinder/KalStrKonv}}}}
}}

[[Kategory:Datum]]
[[Kategory:Febrewaris|21]]</text>
      <sha1>76bp5ciz142jkt92qas4ed8fv2ajg62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>28 augustus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>734</id>
    <revision>
      <id>1239404</id>
      <parentid>1203538</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T09:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ferstoarn */ +1</comment>
      <origin>1239404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3885" sha1="szbauk0gp1gzhnxgy1y15x9hfg5mfx9" xml:space="preserve">{{DeisideBoppe}}

{{Kalinder}}{{Kalinderdei}}
== Foarfallen ==
* [[1624]] - Ambrogio Spinola belegert [[Breda]] ([[Belis fan Breda]]), de stêd sil nei mear as 9 moanne belis falle op [[5 juny]] [[1625]].
* [[1672]] - [[Grinzer Untset]]: Biskop [[Bernard von Galen]] jout de belegering fan Grins op. 
* [[1831]] - [[Michael Faraday]] ûntdekt de elektro-magnetyske ynduksje.
* [[1848]] - Undertekening [[Nederlânske Grûnwet]] troch [[Willem II fan de Nederlannen|kening Willem II]]
* [[1913]] - [[Wilhelmina fan de Nederlannen|Keninginne Wilhelmina]] iepent it [[Fredespaleis]] yn De Haach.
* [[1916]] - [[Itaalje]] ferklearret de oarloch oan Dútslân.
* [[1943]] - It Deenske regear treedt ôf neidat de [[Nazi-Dútslân|Dútske]] besetter in [[ultimatum]] stelt omtrint it straffen fan fersetsstriders.
* [[1963]] - [[Martin Luther King]] hâldt syn ferneamde ''&quot;I have a dream&quot;'' taspraak tidens in boargerrjochtedemonstraasje in [[Washington D.C.]]
* [[1995]] - [[SBS 6]] begjint har útstjoerings. 

== Berne ==
* [[1749]] - [[Johann Wolfgang von Goethe]], Dútsk skriuwer († [[1832]])
* [[1855]] - [[Roelof Kuipers]], Frysk arsjitekt († [[1922]])
* [[1880]] - [[Evert Rinsema]], skuonmakker, skriuwer en dichter († [[1958]])
* [[1897]] - [[Riek van Rumt]], Nederlânsk turnster († [[1985]])
* [[1899]] - [[Johan Oxenstierna]] Sweedsk moderne-fiifkamper († [[1995]])
* [[1900]] - [[Douwe Algra]], Frysk ûnderwizer en fersetsman († [[1975]])
* [[1903]] - [[Thure Sjöstedt]], Sweedsk wrakselder († [[1956]])
* [[1906]] - [[Klaas Schenk]], Nederlânsk reedrydtrener († [[1993]])
* [[1911]] - [[Joseph Luns]], Nederlânsk politikus en diplomaat († [[2002]])
* [[1912]] - [[Ruurd Faber]], Nederlânsk politikus († [[1992]])
* [[1913]] - [[Hermanus Gooike van Slooten]], Frysk bestjoerder († [[1994]])
* [[1919]] - [[Lieuwe Heine Bouma]], Frysk oersetter († [[2004]])
* [[1921]] - [[Joop Doderer]], Nederlânsk akteur († [[2005]])
* [[1927]] - [[Auke Reitze Bloembergen]], Nederlânsk riedshear († [[2016]])
* [[1930]] - [[Ben Gazzara]], Amerikaansk akteur († [[2012]])
* 1930 - [[Windsor Davies]], Britsk akteur († [[2019]])
* [[1931]] - [[Christina Deutekom]], Nederlânsk operasjongster († [[2014]])
* [[1933]] - [[Philip French]], Ingelsk filmkritikus († [[2015]])
* [[1935]] - [[Sonny Shroyer]], Amerikaansk akteur en sjonger
* [[1940]] - [[Roger Pingeon]], Frânsk hurdfytser 
* [[1951]] - [[Wayne Osmond]], Amerikaansk sjonger († [[2025]])
* [[1959]] - [[Sjaak Troost]], Nederlânsk fuotballer
* [[1985]] - [[Kjetil Jansrud]], Noarsk skyer

== Ferstoarn ==
* [[388]] - keizer [[Magnus Maksimus]] fan it [[Westromeinske Ryk]] (* [[335]]?)
* [[430]] - [[Augustinus]], Romeinsk-Afrikaansk teolooch en biskop (* [[354]])
* [[476]] - [[Flavius Orestes]], Romeinsk politikus en militêr (* 4??)
* [[1645]] - [[Hugo de Groot]], Nederlânsk rjochtsgelearde (* [[1583]])
* [[1917]] - [[Theo van Hoytema]], Nederlânsk tekener, litograaf en boekbânûntwerper (* [[1863]])
* [[1932]] - [[Virginie Hériot]], Frânsk sylster (* [[1890]])
* [[1984]] - [[Wilhelmine Siefkes]], Eastfrysk skriuwster (* [[1890]])
* 1984 - [[Mohammed Naguib]], Premier fan Egypte (* [[1901]])
* [[1987]] - [[John Huston (regisseur)|John Huston]], Amerikaansk regisseur (* [[1906]])
* [[1990]] - [[Willy Vandersteen]], Flaamsk striptekener (* [[1913]])
* [[1991]] - [[Erich Schatzki]], Dútsk yngenieur en fleanmasineûntwerper (* [[1898]])
* [[2008]] - [[Phil Hill]], Amerikaansk autokoereur (* [[1927]])
* [[2010]] - [[Hette Uilkema]], Frysk skriuwer en kritebestjoerder (* [[1929]])
* [[2025]] - [[Oscar Zijlstra]] Frysk doelman (* [[1952]])
* [[2026]] - [[Harald V fan Noarwegen]], Kening fan Noarwegen (* [[1937]])

{{DeisideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|{{Kalinder/KalStrKonv}}}}
}}

[[Kategory:Datum]]
[[Kategory:Augustus|28]]</text>
      <sha1>szbauk0gp1gzhnxgy1y15x9hfg5mfx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1937</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1714</id>
    <revision>
      <id>1239405</id>
      <parentid>1204449</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T09:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Berne */ +1</comment>
      <origin>1239405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11702" sha1="e0x407lznctiwowvatvc23p5mgcudvj" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[1930-er jierren]].
== Foarfallen ==
;jannewaris
* [[1 jannewaris|1]] - De [[Nikaragûa]]anske [[diktator]] [[Anastasio Somoza García]] lit himsels nei ûnfrije [[ferkiezings]] ynswarre as [[presidint]].
* [[7 jannewaris|7]] - De [[Nederlân]]ske [[kroanprinsesse]] [[Juliana fan 'e Nederlannen|Juliana]] trout mei [[prins]] [[Bernhard von Lippe-Biesterfeld]].
;maart
* [[18 maart|18]] - By de [[Untploffing op de New London School]], yn [[New London (Teksas)|New London]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Teksas]], komme 300 minsken om.
* [[20 maart|20]] - Yn 'e [[Spaanske Boargeroarloch]] liede de [[faksist]]en fan [[generaal]] [[Francisco Franco]] en it mei him ferbûne [[Itaalje|Italjaanske]] [[Corpo Truppe Volotarie]] (CTV) in swiere nederlaach yn 'e [[Slach by Guadalajara]].
;april
* [[26 april|26]] - It [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[Kondorlegioen]], dat oan [[faksistysk]]e kant meifjochtet yn 'e [[Spaanske Boargeroarloch]], fiert it [[Bombardemint fan Guernica]] út op 'e republikeinske stêd [[Guernica]], de âlde [[haadstêd]] fan [[Baskelân (regio)|Baskelân]]. Dêrby falle mear as 200 boargerdeaden.
;maaie
* [[3 maaie|3]] - Yn [[Kataloanje]] brekke gefjochten út tusken ûnderskate republikeinske faksjes: it [[sosjalistysk]]e [[regear]] fan 'e regio en de [[kommunist]]en nimme it op tsjin [[anargisme|anargistyske]] [[arbeider]]s en oanhingers fan 'e [[POUM]], in lytse radikaal-sosjalistyske [[politike partij|partij]]. Dit ûnderminet de mienskiplike oarlochsynset tsjin 'e [[faksist]]en yn it ramt fan 'e [[Spaanske Boargeroarloch]], en it liedt ta it ôftreden fan it [[Spanje|Spaanske]] [[regear]] fan [[premier]] [[Francisco Largo Caballero]].
* [[6 maaie|6]] - It [[nazy-Dútslân|Dútske]] [[loftskip]] de ''[[LZ 129 Hindenburg|Hindenburg]]'' ûntploft yn 'e [[loft]] boppe [[Lakehurst (Nij-Jersey)|Lakehurst]], yn 'e [[Feriene Steaten]]. Der komme 36 minsken om.
* [[17 maaie|17]] - Yn [[Spanje]] wurdt in nij republikeinsk [[regear]] foarme troch [[premier]] [[Juan Negrín]].
* [[27 maaie|27]] - Yn [[San Francisco]] wurdt de [[Golden Gate-brêge]] iepene.
* [[30 maaie|30]] - By it [[Bloedbad fan Memorial Day]] komme yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Chicago]] tsien [[arbeider]]s fan 'e [[Republican Steel]]-[[fabriken]] om en reitsje mear as tachtich swier[[ferwûne]] as de [[plysje]] it fjoer iepenet op in [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] fan [[fakbûn]]sleden.
;juny
* [[13 juny|13]] - Yn it ramt fan 'e [[Grutte Suvering]] wurde yn 'e [[Sovjet-Uny]] acht hege [[ofsier]]en fan it [[Reade Leger]] [[terjochtsteld]], ûnder wa de yn ûngenede fallen [[sjef fan de generale stêf]], [[maarskalk]] [[Michail Tûchatsjevski]].
* [[15 juny|15]] - De [[âlderdomfersekering|âlderdoms]]- en [[wurkleasheidsfersekering]] yn it ramt fan 'e [[Social Security Act]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Franklin D. Roosevelt]] wurde troch it [[Amerikaansk Heechgerjochtshôf]] [[grûnwet]]lik ferklearre. Dêrmei liede Roosevelt syn [[konservatisme|konservative]] politike tsjinstanners in gefoelige nederlaach.
;july
* [[1 july|1]] - De [[Spanje|Spaanske]] [[biskop]]pen fan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] sprekke yn it ramt fan 'e [[Spaanske Boargeroarloch]] ûndûbelsinnich harren stipe út foar de [[faksistysk]]e [[opstanneling]]elieder [[generaal]] [[Francisco Franco]].
* [[2 july|2]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[piloat]]e [[Amelia Earhart]] ferdwynt boppe de [[Stille Oseaan]] as se besiket om 'e wrâld te fleanen.
* [[7 july|7]] - [[Japan]]ske [[troepen]] falle [[Sina]] binnen nei in [[ynsidint op de Marco Polobrêge]] by [[Peking]]. Dit is it begjin fan 'e [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch]].
* [[19 july|19]] - Yn [[Hollywood]] giet de [[film]] ''Spanish Earth'' yn [[premiêre]]. It is in [[dokumintêre]] oer de [[Spaanske Boargeroarloch]] fan 'e hân fan 'e [[kommunistysk]]e [[Nederlân]]ske [[regisseur|sineäst]] [[Joris Ivens]], dêr't ferneamde [[Feriene Steaten|Amerikanen]] oan meiwurke hawwe, lykas [[skriuwer]] [[John Dos Passos]], [[regisseur]] [[Orson Welles]] en skriuwer en [[sjoernalist]] [[Ernest Hemingway]].
;augustus
* [[4 augustus|4]] - [[Klaas Kuiken]], [[Dooitzen de Bildt]] en [[Sjouke Helfrich]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 1937|86ste]] [[PC]]. Sjouke Helfrich wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]].
* [[14 augustus|14]] - Yn reäksje op 'e [[Japan]]ske [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch|ynfaazje]] ferkearret [[Sina]] Japan formeel de oarloch.
* [[20 augustus|20]] - Yn [[nazy-Dútslân]] wurdt troch [[SS]]-lieder [[Heinrich Himmler]] it [[konsintraasjekamp]] [[Buchenwald]] oprjochte.
;septimber
* [[1 septimber|1]] - Begjin fan 'e [[Slach om Gijón]] yn it ramt fan 'e [[Spaanske Boargeroarloch]].
* [[10 septimber|10]] - De [[nasjonalist]]en en [[kommunist]]en yn [[Sina]] lizze de ûnderlinge striid yn it ramt fan 'e [[Sineeske Boargeroarloch]] tydlik stil mei it each op it útbrekken fan 'e [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch]]. It [[Sineeske Reade Leger]] fan [[Mao Zedong]] sil ûnder de namme fan it Sineeske 8e Leger dielnimme oan 'e striid tsjin 'e [[Japan]]ners.
* [[21 septimber|21]] - By de [[Ingelân|Ingelske]] [[útjouwerij]] [[George Allen &amp; Unwin]] komt it [[berneboek]] ''[[The Hobbit]]'' út, fan [[auteur]] [[J.R.R. Tolkien]].
;novimber
* [[3 novimber|3]] - In [[konferinsje]] yn 'e [[Belgje|Belgyske]] [[haadstêd]] [[Brussel]] om ta in [[frede|freedsume]] oplossing te kommen foar it [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch|konflikt tusken Sina en Japan]] wurdt troch [[Japan]] [[boycot]]ten.
* [[10 novimber|10]] - Yn [[Brazylje]] wurdt in nije [[grûnwet]] fan krêft, dy't de [[diktatuer]] fan [[presidint]] [[Getúlio Vargas]] in [[wet]]like grûnslach jout. Tagelyk kundiget Vargas syn [[Estado Novo]]-programma ôf (&quot;Nije Steat&quot;), dat de diktatuer in 'freonlik gesicht' jout.
;desimber
* [[14 desimber|14]] - Yn 'e [[Twadde Sineesk-Japanske Oarloch]] nimme [[Japan]]ske [[troepen]] de [[Sina|Sineeske]] [[haadstêd]] [[Nanjing]] yn, en rjochtsje dêr it [[Bloedbad fan Nanjing]] oan ûnder de boargerbefolking, wêrby't teminsten 200.000 minsken [[dea]]sketten, [[ferdrinking|ferdronken]], [[brânsteapel|libben ferbrând]] of [[libben begroeven]] wurde.
;datum ûnbekend
* - It 126 km lange [[Moskou-Wolga-kanaal]] komt ree, dat de [[rivier]] de [[Moskwa]] ferbynt mei de rivier de [[Wolga]].

== Berne ==
;jannewaris
* [[2 jannewaris|2]] - [[Martin Ros]], Nederlânsk útjouwer, publisist en literatuerkritikus († [[2020]])
* [[3 jannewaris|3]] - [[Glen A. Larson]], Amerikaansk tillefyzjeprodusint († [[2014]])
* [[10 jannewaris|10]] - [[Rindert Straatsma]], Frysk bestjoerder en frisiast († [[2006]])
* [[14 jannewaris|14]] - [[Bernlef (skriuwer)|Bernlef]], Nederlânsk skriuwer en dichter († [[2012]])
* [[18 jannewaris|18]] - [[John Hume]], Noardiersk politikus en Nobelpriiswinner († [[2020]])
* [[19 jannewaris|19]] - Prinsesse [[Birgitta fan Sweden (prinsesse)|Birgitta fan Sweden]] († [[2024]])
* [[22 jannewaris|22]] - [[Sytze Faber]], Frysk politikolooch-bestjoerskundige en kollumnist
* [[22 jannewaris|22]] - [[Arie Ribbens]], Nederlânske sjonger († [[2021]])
;febrewaris
* [[12 febrewaris|12]] - [[Sipke van der Land]], Frysk predikant, skriuwer en presentator († [[2015]])
* [[20 febrewaris|20]] - [[Joop Stokkermans]], pianist en komponist († [[2012]])
* [[21 febrewaris|21]] - [[Harald V fan Noarwegen]], Kening fan Noarwegen († [[2026]])
* [[25 febrewaris|25]] - [[Nazario Pardini]], Italjaansk dichter,  sjoernalist en literatuerkritikus
;maart
* [[6 maart|6]] - [[Jos van Kemenade]], Nederlânsk politikus, heechlearaar en bestjoerder († [[2020]]) 
* [[8 maart|8]] - [[Klara Gûseva]], Russysk reedrydster († [[2019]])
;april
* [[15 april|15]] - [[Jerre Hakse]], Frysk keunstner
* [[19 april|19]] - [[Andries Miedema]], Frysk dichter
* [[28 april|28]] - [[Jaap Sjoerdsma]], Frysk politikus en orkestbestjoerder († [[2010]])
;maaie
* [[10 maaie|10]] - [[Gauke Nijholt]], Frysk reedriderstrener († [[2010]])
* [[13 maaie|13]] - [[Roger Zelazny]], Amerikaansk skriuwer († [[1995]])
* [[15 maaie|15]] - [[Trini Lopez]], Amerikaansk-Meksikaanske sjonger († [[2020]])
;juny
* [[1 juny|1]] - [[Morgan Freeman]], Amerikaansk akteur
* [[2 juny|2]] - [[Dirk van der Zee]], Frysk keatser († [[2020]])
* [[15 juny|15]] - [[Waylon Jennings]], Amerikaansk countrysjonger († [[2002]])
* [[30 juny|30]] - [[Guus Hellegers]], Nederlânsk byldzjend keunstner († [[2019]])
;july
* [[3 july|3]] - [[Tom Stoppard]], Tsjechysk-Ingelsk toaniel- en senarioskriuwer
* [[11 july|11]] - [[Dolf de Vries]], Nederlânske akteur en auteur fan reisboeken († [[2020]])
;augustus
* [[7 augustus|7]] - [[John Kuipers]], Nederlânsk akteur, dûnser en koreograaf († [[2013]])
* [[9 augustus|9]] - [[Renato Longo]], Italjaansk hurdfytser († [[2023]])
;septimber
* [[18 septimber|18]] - [[Teake van der Meer]], Frysk kabaretier en komyk († [[2020]])
* [[19 septimber|19]] - [[Henk Hofstede (fakbûnsbestjoerder)|Henk Hofstede]], Nederlânske fakbûnsbestjoerder en politikus († [[2020]])
* [[24 septimber|24]] - [[Antoon van Hooff]], Nederlânsk dieretúndirekteur en presintator († [[2004]])
* 24 - [[A.L. Snijders]], Nederlânsk skriuwer († [[2021]])
;oktober
* [[14 oktober|14]] - [[Liselore Gerritsen]], Nederlânske sjongster en skriuwster († [[2020]])
* [[15 oktober|15]] - [[Linda Lavin]], Amerikaansk aktrise († [[2024]])
* [[21 oktober|21]] - [[Herman Makkink]], Nederlânsk keunstner († [[2013]])
;novimber
* [[12 novimber|12]] - [[Janine van Wely]], Nederlânsk aktrise en kabaretiêre († [[2022]])
* [[14 novimber|14]] - [[Vittorio Adorni]] Italjaansk hurdfytser († [[2022]])
* [[21 novimber|21]] - [[Harmen Abma]], Frysk keunstner († [[2007]])
;desimber
* [[1 desimber|1]] - [[Vaira Vīķe-Freiberga]], presidinte fan [[Letlân]]
* [[4 desimber|4]] - [[Henriette Beukers-Lenselink]], Nederlânsk publisiste († [[2024]])
* [[5 desimber|5]] - [[Johannes Boersma (wiskundige)|Johannes Boersma]], Nederlânsk wiskundige († [[2004]])
* [[30 desimber|30]] - [[Hans van Wijnen]], Nederlânsk follyballer († [[1995]])
* [[31 desimber|31]] - [[Barry Hughes]], Welsk fuotballer, fuotbaltrainer en sjonger († [[2019]])

== Ferstoarn ==
;maart
* [[8 maart|8]] - [[Albert Verwey]], Nederlânsk letterkundige (* [[1865]])
* [[15 maart|15]] - [[H.P. Lovecraft]], Amerikaansk skriuwer (* [[1890]])
* [[21 maart|21]] - [[Sayed Jaffar]], Britsk-Yndysk hockeyer (* [[1911]])
;april
* [[27 april|27]] - [[Theodoor Hendrik van de Velde]], Nederlânsk gynekolooch en publisist (* [[1873]])
;maaie
* [[22 maaie|22]] - [[Emilie Louise Frey]], Switsersk dokter (* [[1869]])
;juny
* [[19 juny|19]] - [[J.M. Barrie]], Skotsk skriuwer (* [[1860]])
* [[28 juny|28]] - [[Eduard Steinemann]], Switsersk turner (* [[1906]])
;july
* [[2 july|2]] - [[Amelia Earhart]], Amerikaansk loftfeartpionier (* [[1897]])
* [[19 july|19]] - [[Egnatius Ydema]], Frysk keunstskilder (* [[1876]])
;septimber
* [[2 septimber|2]] - [[Pierre de Coubertin]], Frânsk sportbestjoerder, stifter fan de moderne [[Olympyske Spullen]] (* [[1863]])
* [[26 septimber|26]] - [[Bessie Smith]], Amerikaansk sjongster (* [[1894]])
;novimber
* [[9 novimber|9]] - [[Ramsay MacDonald]], premier fan it [[Feriene Keninkryk]], (* [[1866]])

==Literatuer==
;romans
* [[J.R.R. Tolkien]], ''[[The Hobbit]]'' &lt;small&gt;(oerset yn it [[Frysk]] as ''De Hobbit'')&lt;/small&gt;

==Films==
* ''[[Kar út Twa]]''

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:1937| ]]
[[Kategory:20e iuw]]</text>
      <sha1>e0x407lznctiwowvatvc23p5mgcudvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noarwegen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3214</id>
    <revision>
      <id>1239407</id>
      <parentid>1219573</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T09:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Haakon VIII</comment>
      <origin>1239407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8574" sha1="f7yx739dbbsuqi5i06y1w6245w3e7he" xml:space="preserve">{{Ynfoboks lân
| namme1 =                     Kongeriket Norge &lt;small&gt;([[Bokmål]])&lt;/small&gt;
| namme2 =                     Kongeriket Noreg &lt;small&gt;([[Nynorsk]])&lt;/small&gt;
| namme3 =                     
| namme_Frysk_koart =          Noarwegen
| flagge =                     Flag of Norway.svg
| wapen =                      Coat of arms of Norway.svg
| motto =                      Alt for Norge
| motto_oersetting =           Alles foar Noarwegen
| folksliet =                  Ja, vi elsker dette landet&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| folksliet_oersetting =       Ja, wy hâlde fan dit lân
| folksliet_muzyk =            Norway (National Anthem).ogg
| folksliet_keninklik =        ''Kongesangen''
| folksliet_keninklik_muzyk =  
| lizzing =                    Europe-Norway.svg
| haadstêd =                   [[Oslo]]
| offisjele_taal1 =            [[Noarsk]] &lt;small&gt;([[Bokmål]] en [[Nynorsk]])&lt;/small&gt;
| offisjele_taal2 =            
| offisjele_taal3 =            
| offisjele_taal4 =            
| offisjele_taal5 =            
| offisjele_taal6 =            
| offisjele_minderheidstaal1 = 
| offisjele_minderheidstaal2 = 
| offisjele_minderheidstaal3 = 
| offisjele_minderheidstaal4 = 
| offisjele_minderheidstaal5 = 
| offisjele_minderheidstaal6 = 
| erkende_streektaal1 =        [[Noard-Samysk]]
| erkende_streektaal2 =        [[Lule-Samysk]]
| erkende_streektaal3 =        [[Súd-Samysk]]
| erkende_streektaal4 =        
| erkende_streektaal5 =        
| erkende_streektaal6 =        
| steatsfoarm =                [[Konstitúsjonele monargy]]
| presidint =                  
| steatshaad =                 [[Haakon VIII fan Noarwegen|Kening Haakon VIII]]
| regearlieder =               [[:en:Jonas Gahr Støre|Jonas Gahr Støre]] ([[:en:Arbeiderpartiet|Ap]]) &lt;small&gt;(2021–)&lt;/small&gt;
| ûnôfhinklikheid =            1905
| oerflak =                    385.207&lt;ref name=&quot;kart_2019&quot;&gt;[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2019, Kartverket, mapping directory for Norway] Accessdate=2019-03-26&lt;/ref&gt; km²
| dêrfan lân =                 365.108 km²
| dêrfan wetter =              20.100 km²
| ynwennertal =                5.627.400&lt;ref name=&quot;ssbf&quot;&gt;[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26&lt;/ref&gt;
| ynwennertal_datum =          01-01-2026
| befolkingstichtens =         14,6 ynwenners/km²
| munt =                       [[Noarske kroan]] (NOK)
| tiidsône =                   [[Midden-Europeeske Tiid|MET]]
| ferskil_UTC =                +1
| simmertiid =                 [[Midden-Europeeske Simmertiid|MEST]]
| simmertiid_ferskil_UTC =     +2
| nasjonale_feestdei1 =        [[17 maaie]]
| nasjonale_feestdei2 =        
| nasjonale_feestdei3 =        
| ynternet =                   .no
| telefoan =                   +47
| ISO_3166 =                   NO, NOR, 578&lt;ref name=&quot;lânkoade&quot;&gt;[https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:NO Online Browsing Platform - Norway.] ''International Organization for Standardization''. Rieplachte op 1 maart 2018.&lt;/ref&gt;
| noat1 =                      ''&quot;Ja, vi elsker dette landet&quot;'' hat nea it steat fan offisjeel [[folksliet]] krigen.
| noat2 =                      
| noat3 =                      
| noat4 =                      
| noat5 =                      
| noat6 =                      
| noat7 =                      
| noat8 =                      
}}
'''Noarwegen''' of '''Noarwei'''&lt;ref&gt;[https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.ffu-frl.eu%2FList.fan.lannen.doc&amp;wdOrigin=BROWSELINK List fan lannen] Feriening Frysk Underwiis&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.delpher.nl/nl/boeken/results?query=noarwei&amp;coll=boeken delpher.nl]&lt;/ref&gt; is in [[Skandinaavje|Skandinavysk]] lân yn [[Jeropa|Noard-Jeropa]]. De haadstêd is [[Oslo]]. Noarwegen is in konstitúsjonele monargy mei sûnt 2026 as kening [[Haakon VIII fan Noarwegen|Haakon VIII]] en mei as premier [[:en:Jonas Gahr Støre|Jonas Gahr Støre]]. Mei de oare [[Skandinaavje|Skandinavyske lannen]] hat Noarwegen in sterke histoaryske en kulturele bân, mar ek organisatoarysk is Noarwegen lid fan de [[Noardske Ried]].

== Geografy ==
Noarwegen wurdt begrinzge troch:
* de Noard-[[Atlantyske Oseaan]] yn it noarden;
* de [[Barentsz See]] yn it noardeasten;
* [[Finlân]] en [[Ruslân]] súdlik fan it noardeastlikste stik fan Noarwegen;
* [[Sweden]] yn it súdeasten;
* de [[Noardsee]] yn it súdwesten;
* de [[Noarske See]] yn it westen.

Fierder heart ek it eilân [[Jan Mayen]] ta it keninkryk. [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]] falt ek ûnder it regear fan Noarwegen. By de [[súdpoal]] hat Noarwegen noch twa eilannen: yn de Súd-Atlantyske Oseaan [[Bouveteilân]] en yn de [[Stille Oseaan]] [[Peter I-eilân]]. It lân makket ek oanspraak op in part fan it [[Antarktika|súdpoalgebiet]], it [[Keninginne Maud-lân]].

It lânskip fan Noarwegen bestiet foaral út bergen mei [[gletsjer]]s, en in kustline fan mear as 83.000 km&amp;sup2; mei ynhammen, de [[fjord]]en. It noardlikste part fan Noarwegen heart by [[Laplân]], dêr't de [[Lap]]pen of ''Saami'' wenje. Noarwegen is bekend as it ''Lân fan de [[midnachtsinne]] ''. It leit nammentlik foar in part benoarden de [[noardpoalsirkel]].

== Skiednis ==
Yn de [[9e iuw]] wie Noarwegen in gebiet mei ferskate lytse keninkrykjes. Mei de fjildslach by ''Hafrsfjord'' ferienige [[Harald I fan Noarwegen|Harald I]] de ferskate lytse lannen yn ien keninkryk. De Noaren wienen yn it tiidrek fan de 9e-13- iuw bekend as [[Wytsingen]].
De lêste Noarske kening stoar yn [[1387]] en Noarwegen wie ûnder [[Denemark]] fertsjinwurdige yn de [[Uny fan Kalmar]]. 
Wilens de Napoleonistyske oarloggen focht Denemark mei Napoleon mei, en [[Sweden]] tsjin. Doe't Denemark yn [[1814]] Noarwegen oan Sweden ôfstean moast, besochten de Noaren ûnôfhinklikens te krijen en tekenen har grûnwet op [[17 maaie]] fan dat jier. Noarwegen koe it militêre geweld fan Sweden net keare en moasten yn novimber 1814 mei Sweden gear yn in Uny.

Yn de 19e iuw, de tiid fan de [[Romantyk]], boaze de driuw nei Noarske ûnôfhinklikens oan. Nei in politike striid moast Sweden belies jaan mei in referindum. 99,5 persint fan de Noarske befolking keas foar it opheffen fan de Uny mei Sweden wêrtroch Noarwegen op [[7 juny]] [[1905]] syn ûnôfhinklikens krige.

Yn de [[Earste Wrâldkriich]] bleau Noarwegen in neutraal lân. Noarwegen besocht ek neutraal te bliuwen yn de [[Twadde Wrâldkriich]], mar Dútske troepen feroveren Noarwegen tusken [[9 april]] [[1940]] en [[8 maaie]] [[1945]]. 

=== Jeropeeske gearwurking ===
Yn [[1949]] kaam Noarwegen by de [[Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje|NAFO]]. Yn [[1967]] waard der ierdoalje yn de [[Noardsee]] fûn en Noarwegen wie ridlik gau ien fan de rykste lannen fan de wrâld. Noarwegen hat, yn [[1972]] sawol as [[1994]], mei in referindum tsjin oansluting ta de [[Jeropeeske Uny]] stimd. It lân is al lid fan de [[Jeropeeske frijhannelsorganisaasje]], en is dêrtroch part fan it [[Jeropeeske ekonomyske gebiet]].

== Demografy ==
Yn 2008 wennen der yn Noarwegen 4.644.457 minsken. It ynwennertal giet omheech mei 0,73% yn it jier mar dat is meast te tankjen oan de ymmigranten. De measte stêden binne oan de súd-súdwestkust. 

=== Talen ===
[[Noarsk]] is offisjeel troch it hiele lân. Der binne al ferskate dialekten fan it Noarsk, en der binne ek ferskate skriuwwizen wêrfan't twa as offisjele taal te boek steane. Yn it noarden is yn in tal fan gemeenten ek [[Lapsk]] offisjeel.

== Ekonomy ==
[[BYP]] per persoan is [[$]]53.300 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 2,4% lânbou, 41,9% yndustry en 55,7% tsjinsten.

== Transport ==
Wichtichste havens binne [[Bergen (Noarwegen)|Bergen]], [[Borg Havn]], [[Haugesund]], [[Maaloy]], [[Mongstad]], [[Narvik]], [[Oslo]] en [[Sture]]. Der binne 101 lytse en grutte fleanfjilden yn Noarwegen (2007), in frij grut diel fan it loftferkear is nasjonaal. Sûnt 2000 is de [[Lærdalstunnel]] (24,5 km) de grutste fan de wrâld. Fearboaten binne yn de kustregio's fan grut belang.

Noarwegen hat (2006):&lt;br /&gt;
92.946 km ferhurde dyk.&lt;br /&gt;
4.114 km spoardyk.&lt;br /&gt;
1.577 km farwetter.


{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Norway}}
}}

{{Noarwegen}}
{{EU}}
{{Noardske Ried}}

[[Kategory:Noarwegen| ]]
[[Kategory:Skandinaavje]]
[[Kategory:Lân yn Jeropa]]
[[Kategory:Keninkryk]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 872]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1397]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1905]]</text>
      <sha1>f7yx739dbbsuqi5i06y1w6245w3e7he</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Nederlânsk</title>
    <ns>1</ns>
    <id>9145</id>
    <revision>
      <id>1239358</id>
      <parentid>1239294</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kaartsje */ Antwurd</comment>
      <origin>1239358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27773" sha1="60ebl2rcwho2tolo5stppdjf0vj78vd" xml:space="preserve">== Begjin ==
Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]]

== Kaartsje ==

@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST)

:{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. &quot;Eastnederlânsk&quot; is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. 
:Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST)

::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma &amp; Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. 

::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. 

::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret.

::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. 

::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST)

:::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze &quot;yn prinsipe beslikke&quot;. Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. 

:::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. 

:::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. &quot;Eastnederlânsk&quot; hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme &quot;Nedersaksysk&quot; betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term &quot;Nedersaksysk&quot; nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. 

:::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei &quot;op de man spyljen&quot; te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST)
::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik slút my by Ieneach oan, jo hawwe it goed ferwurde. Ik wol noch efkes in pear dingen oan taheakje. De reden dat ik de makker fan dat kaartsje neamde wie neffens my wier wol relevant en bring de aksjes fan dy man op it aljemint. It kaartsje dy't er makke hat slút aardich oan mei wat er besiket te berikken op de Nederlânske en yn mindere mjitte ek op de Dútske en Ingelske wikys. Dat wie alhiel net myn bedoeling om op de man te spyljen. Dat kaartsje jout net de wiere sitewaasje fan dy tiid oan en ik ek hoopje dat we it iens wurde kinne om dy te ferwiderjen, want der binne wol bettere kaartsjes. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.12 (CEST)

:::::{{Ping|Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Kneppelfreed}}Wy oriïntearje ús oan skreaune boarnen, by foarkar oan primêre histoaryske of juridyske boarnen dêr’t sokke saken dúdlik yn fêstlein binne. Fansels ûntkomme wy net hielendal oan ynterpretaasje en binne boarnen en teksten nea folslein neutraal. Mar diels gongber deistich taalgebrûk sûnder mear ta ensyklopedyske terminology ferheffe en dêrby primêre boarnen oan ’e kant skowe, liket my net in ferantwurde wurkwize. 

:::::Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden. Wy kleurje de Frijheidswyk yn Ljouwert ommers ek net as Koerdysktalich gebiet yn, sels as dêr op in bepaald stuit in mearderheid Koerdysk prate soe. Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand.

:::::Wat de beneaming Nedersaksysk oanbelanget, gean ik net mei yn de winsk om dy term ek op histoaryske taalkaarten konsekwint ta útgongspunt te nimmen. Wat my oanbelanget, kin dêr likegoed Nederdútsk brûkt wurde. Dat is taalkundich in krekte en histoarysk goed te ferdigenjen beneaming. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.24 (CEST)
::::::@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]]: Ik begryp jo argumint oer boarnen net alhiel. Wat hat dat hjirmei te krijen? Wolle jo dat we mei boarnen komme om ús gelyk te befêstigjen? Okee dan wêr binne de primêre histoaryske boarnen dy't de betrouberens fan dat kaartsje befêstigje. Ik ha noch nea lêzen dat it bestean fan it Eastnederlânsk befêstiget. As jo net wolle dat it &quot;Nedersaksysk&quot; neamd wurde moat, dan soe &quot;Limboarchsk&quot; hjir ek net foar folstean, want dat begryp waard yn de 19e iuw yntrodusearre. Taalkundich soene dy dialekten Eastnederfrankysk (yn Dútslân wurde se &quot;Súdnederfrankysk&quot; neamd) neamd wurde kinne. En de term &quot;Nederlânsk&quot; soe dan ek net kinne, want sprekkers fan wat wy no &quot;Midnederlânsk&quot; neame, nemaden harren taal ''Dietsch'' (Dytsk) of ''Nederduytsch'' (Nederdútsk), sa't jo hjir boppe ek al oanjûn hawwe. In bettere histoaryske term fan wat we hjoed-de-dei &quot;Nedersaksysk&quot; neame, soe Midnederdútsk wêze kinne.  
::::::Wat it Frysk oanbelanget, dan is [https://journal-archive.aup.nl/taal-en-tongval/jrg_2003_vol_55_-_fries_in_holland_in_de_17e_eeuw.pdf dit ien (skreaun troch Arjen Versloot)], dy't útleit dat der noch Frysk op plakken yn Noard-Hollân yn 'e 17e iuw sprutsen waard, dus yn 1450, in pear iuwen earder, moat der grif mear Frysk sprutsen wêze. It is slim om boarnen fan alle details te krijen, en kinne we allinnich fermoede, mar neffens my waard der doe noch yn grutte parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch meast Frysk praat. Op syn minst soe dy gebieten arsearre wêze kinne. It foarbyld mei Koerdysktaligen yn de Frijheidswyk yn Ljouwert fyn ik apels mei parren ferlykjen, it giet hjir ommers om lânseigen talen. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 09.04 (CEST)
:::::::It argumint oer de boarnen is foar my frij simpel: alle diskusjes moatte saaklik fierd wurde en de arguminten moatte safolle mooglik op boarnen basearre wêze. By it Limboarchsk soe ik bygelyks sûnder mis foar ''Eastnederfrankysk'' as taalhistoaryske oantsjutting kieze, om’t dat taalkundich ek de krekte klassifikaasje is.

:::::::By it Nederlânsk leit der in lytse nuânse. Wat my oanbelanget, mei dy nuânse ek gewoan beneamd wurde, omdat it ús taak is om de histoaryske sitewaasje sa goed mooglik te beskriuwen. Dus net om dy moaie of minder noflik foar te stellen as de sitewaasje wie. Dat guon Nederlânsktaligen sa’n beskriuwing miskien net noflik fine, kin op himsels gjin reden wêze om relevante histoaryske feiten wei te litten. Ek by oare ûnnoflike parten fan de skiednis jildt ommers dat de gefoelichheid fan it ûnderwerp gjin reden is om it net te beskriuwen.

:::::::Dêrmei tink ik dat wy dit punt wol ôfslute kinne. Foar wa’t by bepaalde formulearringen in ûngemaklik gefoel hat; men hoecht net alles wat yn in histoaryske beskriuwing stiet noflik of sympatyk te finen. Wy besykje hjir allinnich in histoaryske taalsituaasje sa feitlik en sekuer mooglik te beskriuwen.
 
:::::::Mooglike oplossing: Yn it artikel oer it Aldfrysk soe ik ûnder it kopke ''Taalgebiet'' seker it ferhaal fan Versloot beneame. Yn it artikel oer it Nederlânsk soe ik ûnder ''skiednis'' in stikje skriuwe oer de Fryske nuânses yn Noard-Hollân en Grinslân, mar leaver wol fanút it perspektyf fan it Nederlânsk skreaun (om (semy-)aktivisme foar te kommen). Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 10.18 (CEST)

::::::::{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Kening Aldgilles, ik sko gjin primêre boarnen oan 'e kant. Mar jo kinne fan it trochsneed folk dat de Wikipedy besiket en ús artikels lêst, net ferwachtsje dat se witte dat &quot;Eastnederfrankysk&quot; de histoaryske namme fan it Limboarchsk is, noch dat &quot;Dytsk&quot; ferwiist nei Hollânsk. Dan wurdt it in koadetaal dy't inkeld foar ynwijden te begripen is. Sa't ik al earder sei, hawwe jo hielendal gelyk as jo de term &quot;Nedersaksysk&quot; in modern útfynsel neame. Mar dat nimt net wei dat dy term, en Limboarchsk en Hollânsk, de bêste kar binne, ek op histoaryske taalkaartsjes, as jo wolle dat leken dy't neat fan taalkunde ôfwitte it ferhaal folgje kinne. Neffens my ûndermynje jo trouwens jo hiele argumintearing foar histoaryske nammen troch de neatsizzende en neat betsjuttende term &quot;Eastnederlânsk&quot; yn 'e leginda te brûken, dy't hielendal net histoarysk is.

::::::::Mar wichtiger is ús mieningsferskil oer dit kaartsje as gehiel. Jo hâlde mar fol: &quot;''Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand.''&quot; Ik foel suver fan myn stoel doe't ik dat lies. Ik haw no al twaris dúdlik presys it tsjinstelde oantoand. Dat jo totaal foarby geane oan 'e grouwélige fouten dy't it kaartsje yn Seelân en op 'e Feluwe hat, fyn ik ûnbegryplik. 

::::::::En op it punt dêr't jo wól op reägearje, snijt jo antwurd gjin hout: &quot;''Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden.''&quot; It giet net om &quot;lytse groepen&quot; of &quot;lytse minderheden&quot;, mar om 'e mearderheid fan 'e befolking yn gebieten fan oansjenlike grutte. Jo ferliking mei Koerden yn 'e Frijheidswyk roert kant noch wâl, want yn it foarste plak giet it hjir om plattelânsgebieten dy't folle grutter binne as in stedswyk en oard binne Koerden hjir allochtoan, wylst wy it hawwe oer autochtoane taalgroepen. 

::::::::Koartsein: dit kaartsje kloppet beslist net, ek net yn grutte linen. It is ienfâldichwei prutswurk dat ûngeskikt is foar de Wikipedy. Wat moaiers kin ik der spitigernôch net fan meitsje. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 22.10 (CEST)

:::::::::Bêste Ieneach fan ’e Esk, it oanpassen fan terminology oan it nivo of de ferwachte kennis fan de lêzer (basearre op in ûnderbúkgefoel) is neffens my net de bedoeling. It giet hjir net om in populêr-wittenskiplik ûnderwiiswurk, mar om in beskriuwende ensyklopedy. It foardiel fan Wikipedia is krekt dat lêzers maklik trochklikke kinne nei oare siden en dêr mear útlis fine. It brûken fan de krekte wittenskiplike terminology draacht dêrom by oan de kwaliteit fan in artikel. As dat betsjut dat de Fryske Wikipedia op dit punt krekter is as de Nederlânske, dan kin ik dêr goed mei libje.

:::::::::Dyn foarstelling dat de Grinzer Ommelannen om 1450 hinne noch foar it grutste part Frysktalich wiene, liket my lykwols wat te romantysk. Ik sitearje: &quot;Codex Fivelgo wordt gedateerd op kort na 1427. Het is in meerdere opzichten een sleutelhandschrift. In de eerste plaats bevindt het zich qua taal op de overgang van Oudfries en Nedersaksisch, oftewel Ommelander Middelnederlands / Middelnederduits. Na 1400 verdween de Friese taal in rap tempo uit de Ommelanden, zeker als schrijftaal (Meijering/Nijdam, 2018).&quot; Hoe’t it ek krekt west hat, Grins en de Ommelannen wienen om 1450 hinne al sa bot Nederlânsk/Nederdútsktalich dat yn Eastfryslân it ûntfryskjen in fersnelling krije koe. Der bestiet ek in frij brede wittenskiplike konsensus dat de oergong fan Frysk nei Eastnederlânsk/Nederdútsk yn it gebiet tusken Lauwers en Wezer in ûntwikkeling fan west nei east wie. Om 1450 wie yn Emden de ynfloed út it westen dúdlik te fernimmen. 

:::::::::De Codex Sickinghe, dy't tusken likernôch 1440 en 1450 optekene waard, is dêr in dúdlik foarbyld fan. Dy is fierwei yn it Eastnederlânsk/Nederdútsk skreaun. It Frysk wie doe as bestjoerlike en rjochtstaal yn de Ommelannen ferdwûn. De Fryske rjochtsbegripen yn sokke teksten geane fansels werom op it Aldfryske rjocht, mar healwei de 15e iuw wiene it benammen histoaryske en juridyske relikten út in eardere Fryske tradysje. Dat nimt net wei dat it Frysk troch in minderheid fan de befolking grif noch sprutsen waard. Sokke minderheden falle fuort yn de marzje fan de skiednisboeken en faak ek op sokke kaarten. Dêrom is it moai dat Wikipedia de romte jout de histoaryske feiten te beskriuwen en dêryn soe de krekte histoaryske taaloergong syn gerak krije kinne. Fiel dy frij dat proses te beskriuwen. --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 24 aug 2026, 11.36 (CEST)

::::::::::{{Ping|Kening Aldgilles}} Ik bin it net iens mei jo opstelling oangeande it brûken fan terminology dy't inkeld foar lju mei in wittenskiplike oplieding te folgjen is. Jo litte it no klinke as freegje ik om yn bernetaal te skriuwen of mei in beheinde wurdskat lykas yn it ''Journaal in Gemakkelijke Taal''. Dat is hielendal net oan 'e oarder. Mar jo lykje wol opsetlik it oare uterste op te sykjen. Ik fyn: tusken beiden is ek romte. De Wikpedy mei dan gjin populêr-wittenskiplik ûnderwiiswurk wêze, mar it moat ek gjin ûntagonklik faktydskrift wurde mei ferhalen dêr't it gros fan 'e lêzers gjin tou oan fêstknoopje kin. Dat men fia it klikken op keppelings (as dy teminsten oanbrocht binne en net read binne) útfine kin wêr't it oer giet, is allegear goed en wol, mar as je om it hoartsje nei in betsjutting sykje moatte, reitsje je de trant fan it ferhaal kwyt. Dan heakje minsken ôf. Ik fyn dat de tekst fan in artikel fierhinne op himsels begryplik wêze moat en dat keppelings fral foar ferdjipping en eftergrûnynformaasje binne.

::::::::::No stelle jo it foar as is sa'n feroaring fan taal in kwestje fan in pear jier. Jo witte sels ek wol dat it feroarjen fan in taalsitewaasje in kwestje fan generaasjes is. Dat it Frysk net mear as skriuwtaal of bestjoerlike taal brûkt waard, wol net sizze dat it troch de mearderheid fan it sljochtwei folk net mear sprutsen waard. Yn Westerlauwersk Fryslân wie it Frysk fan 1498 ôf ek gjin bestjoertaal mear, en op Gysbert Japiks en in pear oare roppenden yn 'e woastyn nei waard it ek net mear as skriuwtaal brûkt, mar it hat as sprektaal fan it gewoane folk iuwenlang dochs oerlibbe. As de oergong fan Frysk nei Nedersaksysk yn 1427 oan 'e gong wie, dan wie dy yn 1450 perfoarst noch net foltôge. Fierders wol ik nochris jo oandacht fêstigje op 'e Frysktalige gebieten yn Hollân, dêr't folle langer Frysk sprutsen wurden is as yn 'e Ommelannen. Op 'e nij geane jo lykwols folslein foarby oan myn arguminten oer de foute werjefte fan 'e taalsitewaasje fan it kaartsje op 'e Feluwe en yn Seelân. Sa binne der noch wol mear grutte flaters te finen as jo ris goed nei dit kaartsje sjogge, lykas de Westhoeke fan Brabân (de krite om Willemstêd hinne), dêr't fan âlds Hollânsk sprutsen wurdt. Ik begryp net wêrom't jo sa fêsthâlde oan in kaartsje dat fan gjin kant doocht. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 24 aug 2026, 17.09 (CEST)
:::::::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik fyn ek dat dat kaartsje tsjûget fan amateuristysk prutswurk en net geskikt is foar de Wikipedy. It begryp &quot;Eastnederlânsk&quot; slacht kant noch wâl en hat alhiel gjin histoaryske betsjutting. De Nedersaksysk/Nederdútske dialekten falle histoarysk ek net iens ûnder it Nederlânsk, want dat komt fuort út it Nederfrankysk.
:::::::::::It is wier dat de Ommelannen earder en flugger ûntfryske binne as East-Fryslân, mar it wol my ek net oan dat it Frysk yn in pear jier tiid folslein út 'e Ommelannen ferdwûn is. Dat hat faaks wol in pear hûndert jier nommen. It is benammen ûnder de ynfloed fan de stêd Grins, dêr't it Nederdútsk al langer de bestjoerstaal en de taal fan de Hânze wie, dat de bestjoerstaal yn 'e Ommelannen al fluch oerskeakele waard op it Nederdútsk. Sjoch mar nei Noard-Hollân, dêr't yn 'e 17e iuw noch Frysk praat waard, in streek dat sûnt ein 13e iuw ûnder Hollân kaam ta fallen. It kin my noch heuge dat ik ea yn 'e Ljouwerter in stik fan Kerst Huisman lêzen ha, dat der sels yn Súd-Hollân yn 'e 14 en 15e iuw noch in pear Fryske taaleilantsjes wiene, lykas by Kaag, hjoed-de-dei yn 'e gemeente Kaag en Braassem. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 25 aug 2026, 06.53 (CEST)

::::::::::::Taalferskowingen kinne iuwenlang duorje. Dat is yn Eastfryslân bard. Taalferskowingen kinne ek tige hurd gean. Binnen twa generaasjes kin in mearderheidstaal in minderheidstaal wurde. Generaasjes yn de 15e iuw libben wol koarter as de generaasjes dy't wy no kenne, mar ek hjir is it fan belang dat wy de âlde boarnen goed ynterpretearje. Yn de 15e iuw wie in persoan fan 60 wol âld, mar gjin seldsum biologysk ferskynsel. Dochs lei de libbensferwachting yn de 15e iuw nei alle gedachten rûchwei mar om de 35-40 jier. Yn 15e-iuwsk Fryslân (dus ek Grinslân) hienen de minsken te krijen mei ynfeksjes, epidemyen, minne rispingen en periodyk geweld. Ek de gefolgen fan de pestepidemyen fan de 14e en 15e iuw wienen wichtich.

::::::::::::Minsken hienen mooglik ek net itselde romantyske gefoel by taal. Dat wat wie no foar it Frysk fiele, is nei alle gedachten in útfloeisel fan de 19e iuwske Romantyk. Minsken hienen mooglik (!) minder problemen mei taalferoaring.

::::::::::::Meindert Schroor syn teory oer it ferdwinen fan it Frysk yn Grinslân is massa-ymmigraasje út de Saksyske gebieten wei. It is bêst in oannimlik ferhaal. Koartsein, de yn 1427 wie it Frysk al in lijerich taaltsje. It kin dêrnei hiel hurd de taal fan in (tige) lytse minderheid wurden wêze.

::::::::::::Ta belút. ''Het raakt kant noch wal'' sette wy yn it Frysk oer mei ''it rekket igge noch seame''. ;-) Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 26 aug 2026, 22.07 (CEST)
:::::::::::::{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Sa komme wy net fierder. Kening Aldgilles, jo geane konstant wiidweidich yn op alderhanne rânesaken, mar de kwestje dêr't it hjir om draait, nammentlik dat it troch jo oan dit artikel tafoege kaartsje fan gjin kant doocht, geane jo út 'e wei. Kneppelfreed en iksels hawwe oanjûn dat it kaartsje ferwidere wurde moat omdat it smoarfol fouten sit. Wolle jo dêr noch ynhâldlik op reägearje mei útlis wêrom't jo miene dat dit kaartsje nettsjinsteande al dy fouten dochs bliuwe moat? [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 27 aug 2026, 22.59 (CEST)</text>
      <sha1>60ebl2rcwho2tolo5stppdjf0vj78vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Otto von Bismarck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35323</id>
    <revision>
      <id>1239336</id>
      <parentid>1034167</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T12:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>is ---&gt; waard</comment>
      <origin>1239336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3341" sha1="9zn4401pvpmqz1h2d4jvcmlm7j5gs9m" xml:space="preserve">[[Ofbyld:BismarckArbeitszimmer1886rest.jpg|right|thumb|200px|Otto von Bismarck 1873]]

'''Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen''' ([[Schönhausen (Elbe)|Schönhausen]], [[1 april]] [[1815]] - [[Friedrichsruh]], [[30 july]] [[1898]]), foarst fan Bismarck-Schönhausen, bynamme de ''De Izeren Kanselier'' wie in Dútsk steatsman. Hy wie in fearnsiuw tusken 1865 en 1890 ien fan de wichtichste steatslju yn de [[19e iuw]], dêr't er foar in grut part it politike toaniel yn Jeropa besliste by grutte konflikten oer kriich en frede. Hy makke him grut foar de ferieniging fan alle Dútske steaten en troch him waard it lapetekken fan meastentiids efterbleaune Dútske gebieten mei amper betsjutting omsmeid ta ien fan de wichtichste steaten fan Jeropa, it [[Dútske Keizerryk]].

== Ferieniging fan Dútslân ==
Bismarck stamme út in âld Dútsk aadlik laach en wie ynearsten ôffeardiger yn de Bûnsdei [[Frankfurt]] foar [[Prusen]] en ambassadeur yn [[Parys]]. Yn [[1862]] waard er minister-presidint en minister foar Bûtenlânske Saken. Hiel bewust stjoerde hy oan op in oplossing foar de Dútske kwestje yn it foardiel fan de Prusyske monargy. De [[Denemark|Deenske]] ynkorporaasjeplannen foar Sleeswyk-Holstein wist er troch in kriich mei Denemark te foarkommen. 

Yn oerlis mei Eastenryk stelde Bismarck de hartochdommen ûnder Prusysk-Eastenryksk militêr bewâld ([[Ferdrach fan Gastein]], 1865). Al gau ûntstie mei Eastenryk lykwols spul oer de útfiering dêrfan en late ta it Prusysk-Eastenryksk konflikt (1866). Hannover, Sleeswyk-Holstein, Hessel-Kassel, Nassau en Frankfort waarden anneksearre en Prusen waard haad fan it nije Noarddútske Bûn, de liedende mogendheid yn Dútslân. 

[[Ofbyld:A v Werner - Kaiserproklamation am 18 Januar 1871 (3. Fassung 1885).jpg|left|thumb|200px|Proklamaasje fan keizer Wilhelm I yn de Spegelseal fan Fersailles]]
Yn [[1870]] waard de Spaanske troankandidatuer troch Bismarck oangrypt om tsjin [[Frankryk]] oarloch te fieren. Troch publikaasje fan de ferneamd wurden &quot;[[Emser Depêche]]&quot; wist er op handige wize Frankryk út de tinte te lokjen. Yn de [[Frânsk-Dútske Kriich]] kaam it [[Twadde Dútske Keizerryk]] ta stân ([[Fersailles]], [[18 jannewaris]] [[1871]]) mei [[Wilhelm I]] as earste keizer en Bismarck as rykskanselier. Him waard ek de titel fan foarst (prins) takend. 

It belied fan Bismarck wie derop rjochte om de eardere Dútske steaten ta in ienheid om te smeien. Op yngenieuze wize wist er op it wrâldpodium de Dútske posysje yn Jeropa te ferstevigen û.m. troch Frankryk te isolearen en it ta-inoarkommen mei Eastenryk-Hongarije (Kongres fan Berlin, 1878; Triple Alliânsje, 1882). Yn [[1890]] trêd er ôf as rykskanselier as gefolch fan de wegering fan de keizer de tsjin de opposysje rjochte sosjalistentwetten goed te karren. 

{{DEFAULTSORT:Bismarck, Otto von}}
[[Kategory:Dútsk diplomaat]]
[[Kategory:Dútsk politikus]]
[[Kategory:Dútsk parlemintslid]]
[[Kategory:Prusysk minister fan Bûtenlânske Saken]]
[[Kategory:Premier fan Prusen]]
[[Kategory:Rykskânselier fan Dútslân]]
[[Kategory:Hartoch fan Saksen-Lauenburg]]
[[Kategory:Dútsk konservatyf]]
[[Kategory:Dútsk nasjonalist]]
[[Kategory:Dútsk persoan yn de Frânsk-Dútske Oarloch]]
[[Kategory:Skiednis fan Dútslân]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1815]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1898]]</text>
      <sha1>9zn4401pvpmqz1h2d4jvcmlm7j5gs9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noemi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41574</id>
    <revision>
      <id>1239393</id>
      <parentid>1226634</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T05:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>353</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Noemi-25.jpg&quot; is op Commons fuorthelle [[c:User:Krd|Krd]] om't: No permission since 20 August 2026.</comment>
      <origin>1239393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="qtszcr20p88458rjq34ab8ew96wjswg" xml:space="preserve">'''Noemi''', folút '''Veronica Scopelliti''', ([[25 jannewaris]] [[1982]], [[Rome (stêd)|Rome]], [[Itaalje]]) is in [[Itaalje|Italiaansk]] sjongster.

'''Noemi''' is de âldste dochter fan Armando en Stefania; sy hat ien suster, Arianna. Doe't sy 19 moannen wie, wie hja al te sjen yn in reklamefilmke foar Pampers.&lt;ref&gt;[http://www.xfactor.rai.it/category/0,1067207,1067199-1083450,00.html X-factor.rai.it]&lt;/ref&gt; Yn 2007 die Noemi mei oan ''SanremoLab'', mar hja helle de finale net.&lt;ref&gt;''Noemi at SanremoLab 2007'' [http://www.guidasicilia.it/ita/main/news/print.jsp?IDNews=26027]&lt;/ref&gt;

== Diskografy ==
=== Studio albums ===
* [[2009]] - ''Sulla mia pelle'' (#3 [[Itaalje]] - #44 [[Jeropa]])
* [[2010]] - ''Sulla mia pelle (Deluxe Edition)'' (#3 [[Itaalje]] - #42 [[Jeropa]])
* [[2011]] - ''RossoNoemi'' (#6 [[Itaalje]])

=== EP ===
* [[2009]] - ''Noemi'' (#8 [[Itaalje]] - #97 [[Jeropa]])

=== Singles ===
[[Ofbyld:Noemimannoia.jpg|250px|right|thumb|Noemi mei Fiorella Mannoia]]
* [[2009]] 
:''Briciole'' (#2 [[Itaalje]] - #51 [[Jeropa]])
:''L'amore si odia'' (mei Fiorella Mannoia) (#1 [[Itaalje]] - #34 [[Jeropa]])
* [[2010]] 
:''Per tutta la vita'' (#1 [[Itaalje]] - #42 [[Jeropa]])
:''Vertigini''
* [[2011]] 
:''Vuoto a perdere'' (#6 [[Itaalje]] - #47 [[Jeropa]])
:''Odio tutti i cantanti''
:''Poi inventi il modo''

== Sanremo Festival ==
* [[2010]] - ''Per tutta la vita'' &lt;small&gt;(Diego Calvetti, Marco Ciappelli)&lt;/small&gt; - 3:14

== Tournees ==
* [[2009]] - ''Noemi tour'': {{ITA}}
* [[2009]]/[[2010]] - ''Sulla mia pelle tour I'': {{ITA}}
* [[2010]] - ''Sulla mia pelle tour II'': {{ITA}} {{SLO}}
* [[2011]] - ''RossoNoemi tour'': {{ITA}}

== Keppeling om utens ==
* {{It}} [https://www.noemiofficial.it/ Noemiofficial.it - offisjele hiemside]
* {{It}} [http://www.arcadinoemi.it/ Arcadinoemi.it]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

{{CommonsBalke|Noemi (singer)}}

[[Kategory:Italjaansk sjonger]]
[[Kategory:Italjaansk fideoklipregisseur]]
[[Kategory:Dielnimmer oan in Italjaansk realitytelefyzjeprogramma]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1982]]</text>
      <sha1>qtszcr20p88458rjq34ab8ew96wjswg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ratko Mladić</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44618</id>
    <revision>
      <id>1239338</id>
      <parentid>1226371</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T14:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>† 2026</comment>
      <origin>1239338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5235" sha1="irg3t1nf23a3xynfl8dzemtf1ijdhv7" xml:space="preserve">{{by de tiid}}
[[Ofbyld:Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg|thumb|220px|Mladić by de VN-bemiddelingsbesprekkingen yn 1993 op de lofthaven fan Sarajevo]]
[[Ofbyld:Evstafiev-mladic-sarajevo1993w.jpg|thumb|220px]]

'''Ratko Mladić''' ([[Servysk]]: Ратко Младић) ([[Kalinovik]], [[12 maart]] [[1943]] - [[De Haach]], [[27 augustus]] [[2026]]) wie fan [[1992]] oant [[1995]] heechste befelhawwer fan de [[Servyske Republyk|Bosnysk-Servyske]] troepen. 

== Bosnje-kriich ==
Mladić waard 12 maaie 1992 heechste befelhawwer fan it doe krekt foarme leger fan de Servjers dy't yn [[Bosnje en Herzegovina|Bosnje]] wennen. De Servjers woenen dat Bosnje by Servje (Joegoslaavje) bleau. Under de lieding fan [[Radovan Karadžić]] hat er in protte [[etnyske suvering]]en yn Bosnje útfierd, sa as dyn nei de [[fal fan Srebrenica]]. It op fideo fêstleine petear dat er nei de delfal fan de enklave mei oerste fan de Dutchbatters [[Thom Karremans]] hie is tige bekend wurden. De deis fan syn beneaming warskôge Mladić syn politike sjef Radovan Karadžić dat dy syn plannen om oarloch te fieren tsjin de Bosnyske Moslim- en Bosnysk-Kroatyske boargerbefolking op massamoard delkomme soe. Hy ferklearre doetiids: 'Mensen zijn geen sleutels die je uit de ene in de andere zak kan verplaatsen. Dit, mijn heren, is massamoord, ik weet niet hoe de heren Karadžić en Krajisnik dit later aan de wereld willen uitleggen'. (It beslút fan 12 maaie 1992 is ûnder nûmer 02-130/92 publisearre yn de 'Steatskrante' fan [[Republika Srpska]] op 26 novimber 1993, yn it nûmer 22).

== Oanklacht en arrestaasje ==
Mladić waard troch it [[Joegoslaavje-tribunaal]] oanklage foar [[genoside]]. Hy ferskûle him lykwols, fermoedlik yn Servje. Nei de arrestaasje fan Karadžić yn july 2008 wie er tegearre mei [[Goran Hadžić]] de lêste wichtige Servyske fertochte dy't noch net oppakt wie. De Europeeske Uny wegere oer it tatreden fan Servje by de uny te praten salang't Mladić net útlevere wêze soe.

Yn 2008 wie it hjitting dat Mladić 'foar ein augustus' oppakt wurde soe en oerlevere wurde soe oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach. It Servyske kabinet woe sa de wei frijmeitsje foar it hurd ta de EU.

Mladić bleau lykwols net te finen. Op 16 juny 2010 tsjinne de abbekaat fan de famylje in foardering by de rjochtbank yn Belgrado yn om him dea te ferklearjen, sadat syn frou neibesteandepinsjoen krije koe en de plysje gjin ynfallen mear dwaan soe yn it famyljehûs yn de hope spoaren fan Mladić te finen.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/buitenland/article2566193.ece/Mladic_te_trots_om_zich_te_verbergen ''Mladic te trots om zich te verbergen'' NRC Handelsblad, 18 juny 2010]&lt;/ref&gt; De rjochter woe dêr neat fan witte.&lt;ref&gt;[http://www.telegraaf.nl/buitenland/7596737/__Mladic_wordt_niet_dood_verklaard__.html?sn=binnenland,buitenland ''Mladic wordt niet dood verklaard''] Telegraaf.nl, 8 septimber 2010&lt;/ref&gt;

Oktober 2010 loofde Servje in premy út foar de tip dy't ta it oanhâlden fan Mladić late soe. Wilens wie men wol bang dat Mladić himsels te koart dwan soe om in proses te ûntwinen. 

Op [[26 maaie]] [[2011]] waard Mladić arrestearre yn [[Lazarevo]] yn noardwest Servje. Hy soe dêr under de namme ''Milorad Komadic'' tahâlden hawwe en seach der bot âlder út as op de lêst makke foto's.&lt;ref&gt;[http://www.bnr.nl/topic/politiek/2011/05/26/ratko-mladic-al-op-weg-naar-den-haag Ratko Mladic Op weg naar Den Haag], BNR.nl, 26 maaie 2011&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/2437673/2011/05/26/Mladic-in-Servie-gearresteerd.dhtml ''Ratko Mladic gearresteerd in Servië''], de Volkskrant, 26 maaie 2011.&lt;/ref&gt; Mladić wie mei [[Goran Hadžić]] de lêste, troch it Joegoslaavje-tribunaal oanklage, oarlochsmisdiediger. Hadžić is noch altyd op de flecht.

Mladić is 31 maaie nei Nederlân oerbrocht en fêstset yn de [[Penitintiêre Ynrjochting Haaglanden#United Nations Detention Unit|finzenis fan Skeveningen]].&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6050/Ratko-Mladic/article/detail/2439816/2011/05/31/Mladic-afgeleverd-in-Scheveningen.dhtml ''Mladic afgeleverd in Scheveningen''], Volkskrant.nl, 31 maaie 2011&lt;/ref&gt; Dêrnei waard er oerdroegen oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach fertocht fan [[folkemoard]], [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin de minsklikheid]]. 3 juny 2011 moast er foarkomme yn it Tribunaal.

== Keppelings om utens ==
* [http://historiek.net/index.php/Algemeen/Ratko-Mladic-1942.html Profyl Ratko Mladić]
* [http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1995/54/1995_47754.asp Opsporingsverzoek] Mladić fan [[Ynterpol]]
* [https://web.archive.org/web/20071213221813/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Oanklacht fan it Joegoslaavje-tribunaal] tsjin Mladic

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Ratko Mladić}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}}
[[Kategory:Bosnysk generaal]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar genoside]]
[[Kategory:Bosnysk persoan fan Servysk komôf]]
[[Kategory:Servysk nasjonalist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>irg3t1nf23a3xynfl8dzemtf1ijdhv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239340</id>
      <parentid>1239338</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T14:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1239340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5801" sha1="jrbyu4f78ru8r0gtubkvjidre62189t" xml:space="preserve">{{Wurk}}
[[Ofbyld:Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg|thumb|220px|Mladić by de VN-bemiddelingsbesprekkingen yn 1993 op de lofthaven fan Sarajevo]]
[[Ofbyld:Evstafiev-mladic-sarajevo1993w.jpg|thumb|220px]]

'''Ratko Mladić''' ([[Servysk]]: Ратко Младић) ([[Kalinovik]], [[12 maart]] [[1943]] - [[De Haach]], [[27 augustus]] [[2026]]) wie fan [[1992]] oant [[1995]] heechste befelhawwer fan de [[Servyske Republyk|Bosnysk-Servyske]] troepen. 

== Jonge jierren ==
Mladić waard berne yn de gemeente [[Kalinovik]], dy't doetiids diel útmakke fan de [[Unôfhinklike Steat Kroaasje]]. Syn heit, in kommunistyske fersetsstrider dy't tsjin de [[Ustaše-beweging]] fochten hie, kaam om it libben doe't Mladić twa jier âld wie.&lt;ref&gt;Persoanlike trageedzjes foarmen it libben fan Mladić, ''[[Leeuwarder Courant]]'', 14 july 1995&lt;/ref&gt;

== Bosnje-kriich ==
Mladić waard 12 maaie 1992 heechste befelhawwer fan it doe krekt foarme leger fan de Servjers dy't yn [[Bosnje en Herzegovina|Bosnje]] wennen. De Servjers woenen dat Bosnje by Servje (Joegoslaavje) bleau. Under de lieding fan [[Radovan Karadžić]] hat er in protte [[etnyske suvering]]en yn Bosnje útfierd, sa as dyn nei de [[fal fan Srebrenica]]. It op fideo fêstleine petear dat er nei de delfal fan de enklave mei oerste fan de Dutchbatters [[Thom Karremans]] hie is tige bekend wurden. De deis fan syn beneaming warskôge Mladić syn politike sjef Radovan Karadžić dat dy syn plannen om oarloch te fieren tsjin de Bosnyske Moslim- en Bosnysk-Kroatyske boargerbefolking op massamoard delkomme soe. Hy ferklearre doetiids: 'Mensen zijn geen sleutels die je uit de ene in de andere zak kan verplaatsen. Dit, mijn heren, is massamoord, ik weet niet hoe de heren Karadžić en Krajisnik dit later aan de wereld willen uitleggen'. (It beslút fan 12 maaie 1992 is ûnder nûmer 02-130/92 publisearre yn de 'Steatskrante' fan [[Republika Srpska]] op 26 novimber 1993, yn it nûmer 22).

== Oanklacht en arrestaasje ==
Mladić waard troch it [[Joegoslaavje-tribunaal]] oanklage foar [[genoside]]. Hy ferskûle him lykwols, fermoedlik yn Servje. Nei de arrestaasje fan Karadžić yn july 2008 wie er tegearre mei [[Goran Hadžić]] de lêste wichtige Servyske fertochte dy't noch net oppakt wie. De Europeeske Uny wegere oer it tatreden fan Servje by de uny te praten salang't Mladić net útlevere wêze soe.

Yn 2008 wie it hjitting dat Mladić 'foar ein augustus' oppakt wurde soe en oerlevere wurde soe oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach. It Servyske kabinet woe sa de wei frijmeitsje foar it hurd ta de EU.

Mladić bleau lykwols net te finen. Op 16 juny 2010 tsjinne de abbekaat fan de famylje in foardering by de rjochtbank yn Belgrado yn om him dea te ferklearjen, sadat syn frou neibesteandepinsjoen krije koe en de plysje gjin ynfallen mear dwaan soe yn it famyljehûs yn de hope spoaren fan Mladić te finen.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/buitenland/article2566193.ece/Mladic_te_trots_om_zich_te_verbergen ''Mladic te trots om zich te verbergen'' NRC Handelsblad, 18 juny 2010]&lt;/ref&gt; De rjochter woe dêr neat fan witte.&lt;ref&gt;[http://www.telegraaf.nl/buitenland/7596737/__Mladic_wordt_niet_dood_verklaard__.html?sn=binnenland,buitenland ''Mladic wordt niet dood verklaard''] Telegraaf.nl, 8 septimber 2010&lt;/ref&gt;

Oktober 2010 loofde Servje in premy út foar de tip dy't ta it oanhâlden fan Mladić late soe. Wilens wie men wol bang dat Mladić himsels te koart dwan soe om in proses te ûntwinen. 

Op [[26 maaie]] [[2011]] waard Mladić arrestearre yn [[Lazarevo]] yn noardwest Servje. Hy soe dêr under de namme ''Milorad Komadic'' tahâlden hawwe en seach der bot âlder út as op de lêst makke foto's.&lt;ref&gt;[http://www.bnr.nl/topic/politiek/2011/05/26/ratko-mladic-al-op-weg-naar-den-haag Ratko Mladic Op weg naar Den Haag], BNR.nl, 26 maaie 2011&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/2437673/2011/05/26/Mladic-in-Servie-gearresteerd.dhtml ''Ratko Mladic gearresteerd in Servië''], de Volkskrant, 26 maaie 2011.&lt;/ref&gt; Mladić wie mei [[Goran Hadžić]] de lêste, troch it Joegoslaavje-tribunaal oanklage, oarlochsmisdiediger. Hadžić is noch altyd op de flecht.

Mladić is 31 maaie nei Nederlân oerbrocht en fêstset yn de [[Penitintiêre Ynrjochting Haaglanden#United Nations Detention Unit|finzenis fan Skeveningen]].&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6050/Ratko-Mladic/article/detail/2439816/2011/05/31/Mladic-afgeleverd-in-Scheveningen.dhtml ''Mladic afgeleverd in Scheveningen''], Volkskrant.nl, 31 maaie 2011&lt;/ref&gt; Dêrnei waard er oerdroegen oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach fertocht fan [[folkemoard]], [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin de minsklikheid]]. 3 juny 2011 moast er foarkomme yn it Tribunaal.

== Persoanlik ==
Mladić wie troud mei Bosiljka en se hiene twa bern: in soan mei de namme Darko en in dochter mei de namme Ana. Ana stoar op 24 maart 1994, doe't se 23 jier âld wie.

== Keppelings om utens ==
* [http://historiek.net/index.php/Algemeen/Ratko-Mladic-1942.html Profyl Ratko Mladić]
* [http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1995/54/1995_47754.asp Opsporingsverzoek] Mladić fan [[Ynterpol]]
* [https://web.archive.org/web/20071213221813/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Oanklacht fan it Joegoslaavje-tribunaal] tsjin Mladic

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Ratko Mladić}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}}
[[Kategory:Bosnysk generaal]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar genoside]]
[[Kategory:Bosnysk persoan fan Servysk komôf]]
[[Kategory:Servysk nasjonalist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>jrbyu4f78ru8r0gtubkvjidre62189t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239341</id>
      <parentid>1239340</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T14:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1239341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9259" sha1="i43b6fk42wba7e7wihfiq4ed2ra1ttt" xml:space="preserve">{{Wurk}}
[[Ofbyld:Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg|thumb|220px|Mladić by de VN-bemiddelingsbesprekkingen yn 1993 op de lofthaven fan Sarajevo]]
[[Ofbyld:Evstafiev-mladic-sarajevo1993w.jpg|thumb|220px]]

'''Ratko Mladić''' ([[Servysk]]: Ратко Младић) ([[Kalinovik]], [[12 maart]] [[1943]] - [[De Haach]], [[27 augustus]] [[2026]]) wie fan [[1992]] oant [[1995]] heechste befelhawwer fan de [[Servyske Republyk|Bosnysk-Servyske]] troepen. 

== Jonge jierren ==
Mladić waard berne yn de gemeente [[Kalinovik]], dy't doetiids diel útmakke fan de [[Unôfhinklike Steat Kroaasje]]. Syn heit, in kommunistyske fersetsstrider dy't tsjin de [[Ustaše-beweging]] fochten hie, kaam om it libben doe't Mladić twa jier âld wie.&lt;ref&gt;Persoanlike trageedzjes foarmen it libben fan Mladić, ''[[Leeuwarder Courant]]'', 14 july 1995&lt;/ref&gt;

== Bosnje-kriich ==
Mladić waard 12 maaie 1992 heechste befelhawwer fan it doe krekt foarme leger fan de Servjers dy't yn [[Bosnje en Herzegovina|Bosnje]] wennen. De Servjers woenen dat Bosnje by Servje (Joegoslaavje) bleau. Under de lieding fan [[Radovan Karadžić]] hat er in protte [[etnyske suvering]]en yn Bosnje útfierd, sa as dyn nei de [[fal fan Srebrenica]]. It op fideo fêstleine petear dat er nei de delfal fan de enklave mei oerste fan de Dutchbatters [[Thom Karremans]] hie is tige bekend wurden. De deis fan syn beneaming warskôge Mladić syn politike sjef Radovan Karadžić dat dy syn plannen om oarloch te fieren tsjin de Bosnyske Moslim- en Bosnysk-Kroatyske boargerbefolking op massamoard delkomme soe. Hy ferklearre doetiids: 'Mensen zijn geen sleutels die je uit de ene in de andere zak kan verplaatsen. Dit, mijn heren, is massamoord, ik weet niet hoe de heren Karadžić en Krajisnik dit later aan de wereld willen uitleggen'. (It beslút fan 12 maaie 1992 is ûnder nûmer 02-130/92 publisearre yn de 'Steatskrante' fan [[Republika Srpska]] op 26 novimber 1993, yn it nûmer 22).

== Joegoslaavje-tribunaal ==
===Oanklacht en arrestaasje===
Mladić waard troch it [[Joegoslaavje-tribunaal]] oanklage foar [[genoside]]. Hy ferskûle him lykwols, fermoedlik yn Servje. Nei de arrestaasje fan Karadžić yn july 2008 wie er tegearre mei [[Goran Hadžić]] de lêste wichtige Servyske fertochte dy't noch net oppakt wie. De Europeeske Uny wegere oer it tatreden fan Servje by de uny te praten salang't Mladić net útlevere wêze soe.

Yn 2008 wie it hjitting dat Mladić 'foar ein augustus' oppakt wurde soe en oerlevere wurde soe oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach. It Servyske kabinet woe sa de wei frijmeitsje foar it hurd ta de EU.

Mladić bleau lykwols net te finen. Op 16 juny 2010 tsjinne de abbekaat fan de famylje in foardering by de rjochtbank yn Belgrado yn om him dea te ferklearjen, sadat syn frou neibesteandepinsjoen krije koe en de plysje gjin ynfallen mear dwaan soe yn it famyljehûs yn de hope spoaren fan Mladić te finen.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/buitenland/article2566193.ece/Mladic_te_trots_om_zich_te_verbergen ''Mladic te trots om zich te verbergen'' NRC Handelsblad, 18 juny 2010]&lt;/ref&gt; De rjochter woe dêr neat fan witte.&lt;ref&gt;[http://www.telegraaf.nl/buitenland/7596737/__Mladic_wordt_niet_dood_verklaard__.html?sn=binnenland,buitenland ''Mladic wordt niet dood verklaard''] Telegraaf.nl, 8 septimber 2010&lt;/ref&gt;

Oktober 2010 loofde Servje in premy út foar de tip dy't ta it oanhâlden fan Mladić late soe. Wilens wie men wol bang dat Mladić himsels te koart dwan soe om in proses te ûntwinen. 

Op [[26 maaie]] [[2011]] waard Mladić arrestearre yn [[Lazarevo]] yn noardwest Servje. Hy soe dêr under de namme ''Milorad Komadic'' tahâlden hawwe en seach der bot âlder út as op de lêst makke foto's.&lt;ref&gt;[http://www.bnr.nl/topic/politiek/2011/05/26/ratko-mladic-al-op-weg-naar-den-haag Ratko Mladic Op weg naar Den Haag], BNR.nl, 26 maaie 2011&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/2437673/2011/05/26/Mladic-in-Servie-gearresteerd.dhtml ''Ratko Mladic gearresteerd in Servië''], de Volkskrant, 26 maaie 2011.&lt;/ref&gt; Mladić wie mei [[Goran Hadžić]] de lêste, troch it Joegoslaavje-tribunaal oanklage, oarlochsmisdiediger. Hadžić is noch altyd op de flecht.

Mladić is 31 maaie nei Nederlân oerbrocht en fêstset yn de [[Penitintiêre Ynrjochting Haaglanden#United Nations Detention Unit|finzenis fan Skeveningen]].&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6050/Ratko-Mladic/article/detail/2439816/2011/05/31/Mladic-afgeleverd-in-Scheveningen.dhtml ''Mladic afgeleverd in Scheveningen''], Volkskrant.nl, 31 maaie 2011&lt;/ref&gt; Dêrnei waard er oerdroegen oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach fertocht fan [[folkemoard]], [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin de minsklikheid]].

===Rjochtsaak en feroardieling===
Op 3 juny 2011 ferskynde er foar it tribunaal. Mei in berop op syn sûnens frege er om útstel fan twa moannen, dat er de oanklacht lêze en mei 'syn' advokaten beprate koe. Op 4 july 2011 waard út syn namme yn it offisjele ferslach fan de sitting oanjûn dat er 'net skuldich' pleite. Om't Mladić him net op in passende wize gedrage koe, waard de sitting sûnder him fuortset.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nu.nl/proces-mladic/2555911/zitting-tribunaal-zonder-mladic-hervat.html|title=Tribunal hearing resumes without Mladic|work=NU}}&lt;/ref&gt; It proses begûn offisjeel op 16 maaie 2012. Hy krige dêrnei ferskate beroertes, mar kaam der wer boppe-op. Hoewol't medyske saakkundigen him úteinlik gaadlik genôch achten om de deistige rjochtssittings by te wenjen, woene de rjochters gjin risiko nimme en beheinden se de sittings ta trije moarnen yn 'e wike. Op 7 desimber 2016 slueten de oanklagers harren pleit ôf mei de eask fan in libbenslange finzenisstraf foar Mladić.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2147046-mladic-had-maar-een-doel-het-etnisch-zuiveren-van-bosnie.html 'Mladic had only one goal: the ethnic cleansing of Bosnia'], NOS.nl&lt;/ref&gt;

Op 22 novimber 2017 waard Mladić feroardiele ta libbenslang foar syn meidwaan oan en bydragen oan &quot;mienskiplike kriminele ûndernimmings&quot; dy't as doel hiene om [[genoside]], misdieden tsjin 'e minsklikheid en oarlochsmisdieden te dwaan.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2204029-oud-generaal-ratko-mladic-veroordeeld-tot-levenslang.html Ald-generaal Ratko Mladić feroardiele ta libbenslang], NOS.nl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2017/11/22/mladic-schuldig-aan-genocide-sebrenica-a1582145 Mladić feroardiele ta libbenslang foar genoside yn Srebrenica], NRC Handelsblad, 22 novimber 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.icty.org/en/press/tribunal-convicts-ratko-mladić-for-genocide-war-crimes-and-crimes-against-humanity Tribunaal feroardielet Ratko Mladić foar genoside, oarlochsmisdieden en misdieden tsjin 'e minsklikheid], icty.org, 22 novimber 2017.&lt;/ref&gt;

Op 8 juny 2021 waard it fûnis (libbenslange finzenisstraf) yn heger berop troch de rjochtbank befêstige.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2384166-bosnisch-servische-oud-generaal-mladic-definitief-veroordeeld-tot-levenslang Eardere Bosnysk-Servyske generaal Mladić,' definityf feroardiele ta libbenslange finzenisstraf Mladić 8 juny 2021. 2021&lt;/ref&gt;

Yn maaie 2022 kamen der berjochten nei bûten oer de kwetsbere sûnens fan Mladić. Yn septimber fan dat jier liet syn soan Darko witte dat syn heit fanwegen in slimme sykte opnommen wie yn it finzenissikehûs yn De Haach.&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/buitenland/zoon-oud-generaal-ratko-mladic-ernstig-ziek-opgenomen-in-haags-ziekenhuis~a335f5aa/ Soan: âld-generaal Ratko Mladić fanwegen earnstige sykte opnommen yn sikehûs yn De Haach], ''ad.nl'', 10 septimber 2022&lt;/ref&gt; Op 3 juny 2025 fersike Mladić om frijlitting op medyske grûnen. Op 29 july fan dat jier oardiele it oarlochsmisdiedetribunaal fan de FN lykwols dat syn tastân &quot;kwetsber, mar stabyl&quot; wie en dat der dêrom gjin grûn wiene foar syn frijlitting.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2576887 Oarlochsmisdiedetribunaal FN oardielet dat âld-generaal Mladić fêstbliuwe moat], NOS, 30 july 2025&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.barrons.com/news/un-court-denies-butcher-of-bosnia-mladic-early-release-f916ab9f Rjochtbank FN wiist fersyk om betide frijlitting fan 'Slachter fan Bosnië' Mladić ôf], AFP/Barron's, 29 july 2025&lt;/ref&gt;


== Persoanlik ==
Mladić wie troud mei Bosiljka en se hiene twa bern: in soan mei de namme Darko en in dochter mei de namme Ana. Ana stoar op 24 maart 1994, doe't se 23 jier âld wie.

== Keppelings om utens ==
* [http://historiek.net/index.php/Algemeen/Ratko-Mladic-1942.html Profyl Ratko Mladić]
* [http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1995/54/1995_47754.asp Opsporingsverzoek] Mladić fan [[Ynterpol]]
* [https://web.archive.org/web/20071213221813/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Oanklacht fan it Joegoslaavje-tribunaal] tsjin Mladic

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Ratko Mladić}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}}
[[Kategory:Bosnysk generaal]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar genoside]]
[[Kategory:Bosnysk persoan fan Servysk komôf]]
[[Kategory:Servysk nasjonalist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>i43b6fk42wba7e7wihfiq4ed2ra1ttt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239342</id>
      <parentid>1239341</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1239342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10092" sha1="ewa4506u0ogknqp6ufnla8a78sfxfes" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Ynfoboks militêr
| ôfbylding                    = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
| ôfbyldingstekst              = Mladić by de VN-bemiddelingsbesprekkingen yn 1993 op de lofthaven fan Sarajevo
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = 
| namme folút                  = 
| bynamme                      = 
| nasjonaliteit                = 
| berne                        = [[12 maart]] [[1943]]
| berteplak                    = 
| stoarn                       = [[27 augustus]] [[2026]]
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| tsjinsttiid                  = 
| yn tsjinst fan               = 
| legerûnderdiel               = 
| heechste rang                = 
| befel                        = 
| konflikt(en)                 = 
| treffen(s)                   = 
| ûnderskiedings               = 
| oar wurk                     = 
| offisjele webside            = 
}}
[[Ofbyld:Evstafiev-mladic-sarajevo1993w.jpg|thumb|220px]]

'''Ratko Mladić''' ([[Servysk]]: Ратко Младић) ([[Kalinovik]], [[12 maart]] [[1943]] - [[Skeveningen]], [[27 augustus]] [[2026]]) wie fan [[1992]] oant [[1995]] heechste befelhawwer fan de [[Servyske Republyk|Bosnysk-Servyske]] troepen. 

== Jonge jierren ==
Mladić waard berne yn de gemeente [[Kalinovik]], dy't doetiids diel útmakke fan de [[Unôfhinklike Steat Kroaasje]]. Syn heit, in kommunistyske fersetsstrider dy't tsjin de [[Ustaše-beweging]] fochten hie, kaam om it libben doe't Mladić twa jier âld wie.&lt;ref&gt;Persoanlike trageedzjes foarmen it libben fan Mladić, ''[[Leeuwarder Courant]]'', 14 july 1995&lt;/ref&gt;

== Bosnje-kriich ==
Mladić waard 12 maaie 1992 heechste befelhawwer fan it doe krekt foarme leger fan de Servjers dy't yn [[Bosnje en Herzegovina|Bosnje]] wennen. De Servjers woenen dat Bosnje by Servje (Joegoslaavje) bleau. Under de lieding fan [[Radovan Karadžić]] hat er in protte [[etnyske suvering]]en yn Bosnje útfierd, sa as dyn nei de [[fal fan Srebrenica]]. It op fideo fêstleine petear dat er nei de delfal fan de enklave mei oerste fan de Dutchbatters [[Thom Karremans]] hie is tige bekend wurden. De deis fan syn beneaming warskôge Mladić syn politike sjef Radovan Karadžić dat dy syn plannen om oarloch te fieren tsjin de Bosnyske Moslim- en Bosnysk-Kroatyske boargerbefolking op massamoard delkomme soe. Hy ferklearre doetiids: 'Mensen zijn geen sleutels die je uit de ene in de andere zak kan verplaatsen. Dit, mijn heren, is massamoord, ik weet niet hoe de heren Karadžić en Krajisnik dit later aan de wereld willen uitleggen'. (It beslút fan 12 maaie 1992 is ûnder nûmer 02-130/92 publisearre yn de 'Steatskrante' fan [[Republika Srpska]] op 26 novimber 1993, yn it nûmer 22).

== Joegoslaavje-tribunaal ==
===Oanklacht en arrestaasje===
Mladić waard troch it [[Joegoslaavje-tribunaal]] oanklage foar [[genoside]]. Hy ferskûle him lykwols, fermoedlik yn Servje. Nei de arrestaasje fan Karadžić yn july 2008 wie er tegearre mei [[Goran Hadžić]] de lêste wichtige Servyske fertochte dy't noch net oppakt wie. De Europeeske Uny wegere oer it tatreden fan Servje by de uny te praten salang't Mladić net útlevere wêze soe.

Yn 2008 wie it hjitting dat Mladić 'foar ein augustus' oppakt wurde soe en oerlevere wurde soe oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach. It Servyske kabinet woe sa de wei frijmeitsje foar it hurd ta de EU.

Mladić bleau lykwols net te finen. Op 16 juny 2010 tsjinne de abbekaat fan de famylje in foardering by de rjochtbank yn Belgrado yn om him dea te ferklearjen, sadat syn frou neibesteandepinsjoen krije koe en de plysje gjin ynfallen mear dwaan soe yn it famyljehûs yn de hope spoaren fan Mladić te finen.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/buitenland/article2566193.ece/Mladic_te_trots_om_zich_te_verbergen ''Mladic te trots om zich te verbergen'' NRC Handelsblad, 18 juny 2010]&lt;/ref&gt; De rjochter woe dêr neat fan witte.&lt;ref&gt;[http://www.telegraaf.nl/buitenland/7596737/__Mladic_wordt_niet_dood_verklaard__.html?sn=binnenland,buitenland ''Mladic wordt niet dood verklaard''] Telegraaf.nl, 8 septimber 2010&lt;/ref&gt;

Oktober 2010 loofde Servje in premy út foar de tip dy't ta it oanhâlden fan Mladić late soe. Wilens wie men wol bang dat Mladić himsels te koart dwan soe om in proses te ûntwinen. 

Op [[26 maaie]] [[2011]] waard Mladić arrestearre yn [[Lazarevo]] yn noardwest Servje. Hy soe dêr under de namme ''Milorad Komadic'' tahâlden hawwe en seach der bot âlder út as op de lêst makke foto's.&lt;ref&gt;[http://www.bnr.nl/topic/politiek/2011/05/26/ratko-mladic-al-op-weg-naar-den-haag Ratko Mladic Op weg naar Den Haag], BNR.nl, 26 maaie 2011&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/2437673/2011/05/26/Mladic-in-Servie-gearresteerd.dhtml ''Ratko Mladic gearresteerd in Servië''], de Volkskrant, 26 maaie 2011.&lt;/ref&gt; Mladić wie mei [[Goran Hadžić]] de lêste, troch it Joegoslaavje-tribunaal oanklage, oarlochsmisdiediger. Hadžić is noch altyd op de flecht.

Mladić is 31 maaie nei Nederlân oerbrocht en fêstset yn de [[Penitintiêre Ynrjochting Haaglanden#United Nations Detention Unit|finzenis fan Skeveningen]].&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6050/Ratko-Mladic/article/detail/2439816/2011/05/31/Mladic-afgeleverd-in-Scheveningen.dhtml ''Mladic afgeleverd in Scheveningen''], Volkskrant.nl, 31 maaie 2011&lt;/ref&gt; Dêrnei waard er oerdroegen oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach fertocht fan [[folkemoard]], [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin de minsklikheid]].

===Rjochtsaak en feroardieling===
Op 3 juny 2011 ferskynde er foar it tribunaal. Mei in berop op syn sûnens frege er om útstel fan twa moannen, dat er de oanklacht lêze en mei 'syn' advokaten beprate koe. Op 4 july 2011 waard út syn namme yn it offisjele ferslach fan de sitting oanjûn dat er 'net skuldich' pleite. Om't Mladić him net op in passende wize gedrage koe, waard de sitting sûnder him fuortset.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nu.nl/proces-mladic/2555911/zitting-tribunaal-zonder-mladic-hervat.html|title=Tribunal hearing resumes without Mladic|work=NU}}&lt;/ref&gt; It proses begûn offisjeel op 16 maaie 2012. Hy krige dêrnei ferskate beroertes, mar kaam der wer boppe-op. Hoewol't medyske saakkundigen him úteinlik gaadlik genôch achten om de deistige rjochtssittings by te wenjen, woene de rjochters gjin risiko nimme en beheinden se de sittings ta trije moarnen yn 'e wike. Op 7 desimber 2016 slueten de oanklagers harren pleit ôf mei de eask fan in libbenslange finzenisstraf foar Mladić.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2147046-mladic-had-maar-een-doel-het-etnisch-zuiveren-van-bosnie.html 'Mladic had only one goal: the ethnic cleansing of Bosnia'], NOS.nl&lt;/ref&gt;

Op 22 novimber 2017 waard Mladić feroardiele ta libbenslang foar syn meidwaan oan en bydragen oan &quot;mienskiplike kriminele ûndernimmings&quot; dy't as doel hiene om [[genoside]], misdieden tsjin 'e minsklikheid en oarlochsmisdieden te dwaan.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2204029-oud-generaal-ratko-mladic-veroordeeld-tot-levenslang.html Ald-generaal Ratko Mladić feroardiele ta libbenslang], NOS.nl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2017/11/22/mladic-schuldig-aan-genocide-sebrenica-a1582145 Mladić feroardiele ta libbenslang foar genoside yn Srebrenica], NRC Handelsblad, 22 novimber 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.icty.org/en/press/tribunal-convicts-ratko-mladić-for-genocide-war-crimes-and-crimes-against-humanity Tribunaal feroardielet Ratko Mladić foar genoside, oarlochsmisdieden en misdieden tsjin 'e minsklikheid], icty.org, 22 novimber 2017.&lt;/ref&gt;

Op 8 juny 2021 waard it fûnis (libbenslange finzenisstraf) yn heger berop troch de rjochtbank befêstige.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2384166-bosnisch-servische-oud-generaal-mladic-definitief-veroordeeld-tot-levenslang Eardere Bosnysk-Servyske generaal Mladić,' definityf feroardiele ta libbenslange finzenisstraf Mladić 8 juny 2021. 2021&lt;/ref&gt;

Yn maaie 2022 kamen der berjochten nei bûten oer de kwetsbere sûnens fan Mladić. Yn septimber fan dat jier liet syn soan Darko witte dat syn heit fanwegen in slimme sykte opnommen wie yn it finzenissikehûs yn De Haach.&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/buitenland/zoon-oud-generaal-ratko-mladic-ernstig-ziek-opgenomen-in-haags-ziekenhuis~a335f5aa/ Soan: âld-generaal Ratko Mladić fanwegen earnstige sykte opnommen yn sikehûs yn De Haach], ''ad.nl'', 10 septimber 2022&lt;/ref&gt; Op 3 juny 2025 fersike Mladić om frijlitting op medyske grûnen. Op 29 july fan dat jier oardiele it oarlochsmisdiedetribunaal fan de FN lykwols dat syn tastân &quot;kwetsber, mar stabyl&quot; wie en dat der dêrom gjin grûn wiene foar syn frijlitting.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2576887 Oarlochsmisdiedetribunaal FN oardielet dat âld-generaal Mladić fêstbliuwe moat], NOS, 30 july 2025&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.barrons.com/news/un-court-denies-butcher-of-bosnia-mladic-early-release-f916ab9f Rjochtbank FN wiist fersyk om betide frijlitting fan 'Slachter fan Bosnië' Mladić ôf], AFP/Barron's, 29 july 2025&lt;/ref&gt;

== Persoanlik ==
Mladić wie troud mei Bosiljka en se hiene twa bern: in soan mei de namme Darko en in dochter mei de namme Ana. Ana stoar op 24 maart 1994, doe't se 23 jier âld wie.

== Keppelings om utens ==
* [http://historiek.net/index.php/Algemeen/Ratko-Mladic-1942.html Profyl Ratko Mladić]
* [http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1995/54/1995_47754.asp Opsporingsverzoek] Mladić fan [[Ynterpol]]
* [https://web.archive.org/web/20071213221813/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Oanklacht fan it Joegoslaavje-tribunaal] tsjin Mladic

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Ratko Mladić}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}}
[[Kategory:Bosnysk generaal]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar genoside]]
[[Kategory:Bosnysk persoan fan Servysk komôf]]
[[Kategory:Servysk nasjonalist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>ewa4506u0ogknqp6ufnla8a78sfxfes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239345</id>
      <parentid>1239342</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1239345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10095" sha1="gvfva7ljfr6jycj9z10r7ihujblnmdg" xml:space="preserve">{{Ynfoboks militêr
| ôfbylding                    = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
| ôfbyldingstekst              = Mladić by de VN-bemiddelingsbesprekkingen yn 1993 op de lofthaven fan Sarajevo
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = 
| namme folút                  = 
| bynamme                      = 
| nasjonaliteit                = 
| berne                        = [[12 maart]] [[1943]]
| berteplak                    = 
| stoarn                       = [[27 augustus]] [[2026]]
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| tsjinsttiid                  = 
| yn tsjinst fan               = 
| legerûnderdiel               = 
| heechste rang                = [[generaal]]
| befel                        = 
| konflikt(en)                 = 
| treffen(s)                   = 
| ûnderskiedings               = 
| oar wurk                     = 
| offisjele webside            = 
}}
[[Ofbyld:Evstafiev-mladic-sarajevo1993w.jpg|thumb|220px]]

'''Ratko Mladić''' ([[Servysk]]: Ратко Младић) ([[Kalinovik]], [[12 maart]] [[1943]] - [[Skeveningen]], [[27 augustus]] [[2026]]) wie fan [[1992]] oant [[1995]] heechste befelhawwer fan de [[Servyske Republyk|Bosnysk-Servyske]] troepen. 

== Jonge jierren ==
Mladić waard berne yn de gemeente [[Kalinovik]], dy't doetiids diel útmakke fan de [[Unôfhinklike Steat Kroaasje]]. Syn heit, in kommunistyske fersetsstrider dy't tsjin de [[Ustaše-beweging]] fochten hie, kaam om it libben doe't Mladić twa jier âld wie.&lt;ref&gt;Persoanlike trageedzjes foarmen it libben fan Mladić, ''[[Leeuwarder Courant]]'', 14 july 1995&lt;/ref&gt;

== Bosnje-kriich ==
Mladić waard 12 maaie 1992 heechste befelhawwer fan it doe krekt foarme leger fan de Servjers dy't yn [[Bosnje en Herzegovina|Bosnje]] wennen. De Servjers woenen dat Bosnje by Servje (Joegoslaavje) bleau. Under de lieding fan [[Radovan Karadžić]] hat er in protte [[etnyske suvering]]en yn Bosnje útfierd, sa as dyn nei de [[fal fan Srebrenica]]. It op fideo fêstleine petear dat er nei de delfal fan de enklave mei oerste fan de Dutchbatters [[Thom Karremans]] hie is tige bekend wurden. De deis fan syn beneaming warskôge Mladić syn politike sjef Radovan Karadžić dat dy syn plannen om oarloch te fieren tsjin de Bosnyske Moslim- en Bosnysk-Kroatyske boargerbefolking op massamoard delkomme soe. Hy ferklearre doetiids: 'Mensen zijn geen sleutels die je uit de ene in de andere zak kan verplaatsen. Dit, mijn heren, is massamoord, ik weet niet hoe de heren Karadžić en Krajisnik dit later aan de wereld willen uitleggen'. (It beslút fan 12 maaie 1992 is ûnder nûmer 02-130/92 publisearre yn de 'Steatskrante' fan [[Republika Srpska]] op 26 novimber 1993, yn it nûmer 22).

== Joegoslaavje-tribunaal ==
===Oanklacht en arrestaasje===
Mladić waard troch it [[Joegoslaavje-tribunaal]] oanklage foar [[genoside]]. Hy ferskûle him lykwols, fermoedlik yn Servje. Nei de arrestaasje fan Karadžić yn july 2008 wie er tegearre mei [[Goran Hadžić]] de lêste wichtige Servyske fertochte dy't noch net oppakt wie. De Europeeske Uny wegere oer it tatreden fan Servje by de uny te praten salang't Mladić net útlevere wêze soe.

Yn 2008 wie it hjitting dat Mladić 'foar ein augustus' oppakt wurde soe en oerlevere wurde soe oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach. It Servyske kabinet woe sa de wei frijmeitsje foar it hurd ta de EU.

Mladić bleau lykwols net te finen. Op 16 juny 2010 tsjinne de abbekaat fan de famylje in foardering by de rjochtbank yn Belgrado yn om him dea te ferklearjen, sadat syn frou neibesteandepinsjoen krije koe en de plysje gjin ynfallen mear dwaan soe yn it famyljehûs yn de hope spoaren fan Mladić te finen.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/buitenland/article2566193.ece/Mladic_te_trots_om_zich_te_verbergen ''Mladic te trots om zich te verbergen'' NRC Handelsblad, 18 juny 2010]&lt;/ref&gt; De rjochter woe dêr neat fan witte.&lt;ref&gt;[http://www.telegraaf.nl/buitenland/7596737/__Mladic_wordt_niet_dood_verklaard__.html?sn=binnenland,buitenland ''Mladic wordt niet dood verklaard''] Telegraaf.nl, 8 septimber 2010&lt;/ref&gt;

Oktober 2010 loofde Servje in premy út foar de tip dy't ta it oanhâlden fan Mladić late soe. Wilens wie men wol bang dat Mladić himsels te koart dwan soe om in proses te ûntwinen. 

Op [[26 maaie]] [[2011]] waard Mladić arrestearre yn [[Lazarevo]] yn noardwest Servje. Hy soe dêr under de namme ''Milorad Komadic'' tahâlden hawwe en seach der bot âlder út as op de lêst makke foto's.&lt;ref&gt;[http://www.bnr.nl/topic/politiek/2011/05/26/ratko-mladic-al-op-weg-naar-den-haag Ratko Mladic Op weg naar Den Haag], BNR.nl, 26 maaie 2011&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/2437673/2011/05/26/Mladic-in-Servie-gearresteerd.dhtml ''Ratko Mladic gearresteerd in Servië''], de Volkskrant, 26 maaie 2011.&lt;/ref&gt; Mladić wie mei [[Goran Hadžić]] de lêste, troch it Joegoslaavje-tribunaal oanklage, oarlochsmisdiediger. Hadžić is noch altyd op de flecht.

Mladić is 31 maaie nei Nederlân oerbrocht en fêstset yn de [[Penitintiêre Ynrjochting Haaglanden#United Nations Detention Unit|finzenis fan Skeveningen]].&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6050/Ratko-Mladic/article/detail/2439816/2011/05/31/Mladic-afgeleverd-in-Scheveningen.dhtml ''Mladic afgeleverd in Scheveningen''], Volkskrant.nl, 31 maaie 2011&lt;/ref&gt; Dêrnei waard er oerdroegen oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach fertocht fan [[folkemoard]], [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin de minsklikheid]].

===Rjochtsaak en feroardieling===
Op 3 juny 2011 ferskynde er foar it tribunaal. Mei in berop op syn sûnens frege er om útstel fan twa moannen, dat er de oanklacht lêze en mei 'syn' advokaten beprate koe. Op 4 july 2011 waard út syn namme yn it offisjele ferslach fan de sitting oanjûn dat er 'net skuldich' pleite. Om't Mladić him net op in passende wize gedrage koe, waard de sitting sûnder him fuortset.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nu.nl/proces-mladic/2555911/zitting-tribunaal-zonder-mladic-hervat.html|title=Tribunal hearing resumes without Mladic|work=NU}}&lt;/ref&gt; It proses begûn offisjeel op 16 maaie 2012. Hy krige dêrnei ferskate beroertes, mar kaam der wer boppe-op. Hoewol't medyske saakkundigen him úteinlik gaadlik genôch achten om de deistige rjochtssittings by te wenjen, woene de rjochters gjin risiko nimme en beheinden se de sittings ta trije moarnen yn 'e wike. Op 7 desimber 2016 slueten de oanklagers harren pleit ôf mei de eask fan in libbenslange finzenisstraf foar Mladić.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2147046-mladic-had-maar-een-doel-het-etnisch-zuiveren-van-bosnie.html 'Mladic had only one goal: the ethnic cleansing of Bosnia'], NOS.nl&lt;/ref&gt;

Op 22 novimber 2017 waard Mladić feroardiele ta libbenslang foar syn meidwaan oan en bydragen oan &quot;mienskiplike kriminele ûndernimmings&quot; dy't as doel hiene om [[genoside]], misdieden tsjin 'e minsklikheid en oarlochsmisdieden te dwaan.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2204029-oud-generaal-ratko-mladic-veroordeeld-tot-levenslang.html Ald-generaal Ratko Mladić feroardiele ta libbenslang], NOS.nl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2017/11/22/mladic-schuldig-aan-genocide-sebrenica-a1582145 Mladić feroardiele ta libbenslang foar genoside yn Srebrenica], NRC Handelsblad, 22 novimber 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.icty.org/en/press/tribunal-convicts-ratko-mladić-for-genocide-war-crimes-and-crimes-against-humanity Tribunaal feroardielet Ratko Mladić foar genoside, oarlochsmisdieden en misdieden tsjin 'e minsklikheid], icty.org, 22 novimber 2017.&lt;/ref&gt;

Op 8 juny 2021 waard it fûnis (libbenslange finzenisstraf) yn heger berop troch de rjochtbank befêstige.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2384166-bosnisch-servische-oud-generaal-mladic-definitief-veroordeeld-tot-levenslang Eardere Bosnysk-Servyske generaal Mladić,' definityf feroardiele ta libbenslange finzenisstraf Mladić 8 juny 2021. 2021&lt;/ref&gt;

Yn maaie 2022 kamen der berjochten nei bûten oer de kwetsbere sûnens fan Mladić. Yn septimber fan dat jier liet syn soan Darko witte dat syn heit fanwegen in slimme sykte opnommen wie yn it finzenissikehûs yn De Haach.&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/buitenland/zoon-oud-generaal-ratko-mladic-ernstig-ziek-opgenomen-in-haags-ziekenhuis~a335f5aa/ Soan: âld-generaal Ratko Mladić fanwegen earnstige sykte opnommen yn sikehûs yn De Haach], ''ad.nl'', 10 septimber 2022&lt;/ref&gt; Op 3 juny 2025 fersike Mladić om frijlitting op medyske grûnen. Op 29 july fan dat jier oardiele it oarlochsmisdiedetribunaal fan de FN lykwols dat syn tastân &quot;kwetsber, mar stabyl&quot; wie en dat der dêrom gjin grûn wiene foar syn frijlitting.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2576887 Oarlochsmisdiedetribunaal FN oardielet dat âld-generaal Mladić fêstbliuwe moat], NOS, 30 july 2025&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.barrons.com/news/un-court-denies-butcher-of-bosnia-mladic-early-release-f916ab9f Rjochtbank FN wiist fersyk om betide frijlitting fan 'Slachter fan Bosnië' Mladić ôf], AFP/Barron's, 29 july 2025&lt;/ref&gt;

== Persoanlik ==
Mladić wie troud mei Bosiljka en se hiene twa bern: in soan mei de namme Darko en in dochter mei de namme Ana. Ana stoar op 24 maart 1994, doe't se 23 jier âld wie.

== Keppelings om utens ==
* [http://historiek.net/index.php/Algemeen/Ratko-Mladic-1942.html Profyl Ratko Mladić]
* [http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1995/54/1995_47754.asp Opsporingsverzoek] Mladić fan [[Ynterpol]]
* [https://web.archive.org/web/20071213221813/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Oanklacht fan it Joegoslaavje-tribunaal] tsjin Mladic

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Ratko Mladić}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}}
[[Kategory:Bosnysk generaal]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar genoside]]
[[Kategory:Bosnysk persoan fan Servysk komôf]]
[[Kategory:Servysk nasjonalist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>gvfva7ljfr6jycj9z10r7ihujblnmdg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239346</id>
      <parentid>1239345</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bosnje-kriich */</comment>
      <origin>1239346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10113" sha1="q9b4e3h7fzynwkqt7aqiaz1bsupv0ru" xml:space="preserve">{{Ynfoboks militêr
| ôfbylding                    = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
| ôfbyldingstekst              = Mladić by de VN-bemiddelingsbesprekkingen yn 1993 op de lofthaven fan Sarajevo
| ôfbyldingsbreedte            = 
| namme                        = 
| namme folút                  = 
| bynamme                      = 
| nasjonaliteit                = 
| berne                        = [[12 maart]] [[1943]]
| berteplak                    = 
| stoarn                       = [[27 augustus]] [[2026]]
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| tsjinsttiid                  = 
| yn tsjinst fan               = 
| legerûnderdiel               = 
| heechste rang                = [[generaal]]
| befel                        = 
| konflikt(en)                 = 
| treffen(s)                   = 
| ûnderskiedings               = 
| oar wurk                     = 
| offisjele webside            = 
}}
[[Ofbyld:Evstafiev-mladic-sarajevo1993w.jpg|thumb|220px]]

'''Ratko Mladić''' ([[Servysk]]: Ратко Младић) ([[Kalinovik]], [[12 maart]] [[1943]] - [[Skeveningen]], [[27 augustus]] [[2026]]) wie fan [[1992]] oant [[1995]] heechste befelhawwer fan de [[Servyske Republyk|Bosnysk-Servyske]] troepen. 

== Jonge jierren ==
Mladić waard berne yn de gemeente [[Kalinovik]], dy't doetiids diel útmakke fan de [[Unôfhinklike Steat Kroaasje]]. Syn heit, in kommunistyske fersetsstrider dy't tsjin de [[Ustaše-beweging]] fochten hie, kaam om it libben doe't Mladić twa jier âld wie.&lt;ref&gt;Persoanlike trageedzjes foarmen it libben fan Mladić, ''[[Leeuwarder Courant]]'', 14 july 1995&lt;/ref&gt;

== Bosnje-kriich ==
Mladić waard 12 maaie 1992 heechste befelhawwer fan it doe krekt foarme leger fan de Servjers dy't yn [[Bosnje en Herzegovina|Bosnje]] wennen. De Servjers woenen dat Bosnje by Servje (Joegoslaavje) bleau. Under de lieding fan [[Radovan Karadžić]] hat er in protte [[etnyske suvering]]en yn Bosnje útfierd, sa as dyn nei de [[fal fan Srebrenica]]. It op fideo fêstleine petear dat er nei de delfal fan de enklave mei oerste fan de Dutchbatters [[Thom Karremans]] hie is tige bekend wurden. De deis fan syn beneaming warskôge Mladić syn politike sjef Radovan Karadžić dat dy syn plannen om oarloch te fieren tsjin de Bosnyske Moslim- en Bosnysk-Kroatyske boargerbefolking op massamoard delkomme soe. Hy ferklearre doetiids: 'Minsken binne gjin kaaien dy't men fan de iene bûse nei de oare ferpleatse kin. Dit, hearen, is massamoard; ik wit net hoe't de hearen Karadžić en Krajišnik fan doel binne om dit letter oan 'e wrâld út te lizzen.'. (It beslút fan 12 maaie 1992 is ûnder nûmer 02-130/92 publisearre yn de 'Steatskrante' fan [[Republika Srpska]] op 26 novimber 1993, yn it nûmer 22).

== Joegoslaavje-tribunaal ==
===Oanklacht en arrestaasje===
Mladić waard troch it [[Joegoslaavje-tribunaal]] oanklage foar [[genoside]]. Hy ferskûle him lykwols, fermoedlik yn Servje. Nei de arrestaasje fan Karadžić yn july 2008 wie er tegearre mei [[Goran Hadžić]] de lêste wichtige Servyske fertochte dy't noch net oppakt wie. De Europeeske Uny wegere oer it tatreden fan Servje by de uny te praten salang't Mladić net útlevere wêze soe.

Yn 2008 wie it hjitting dat Mladić 'foar ein augustus' oppakt wurde soe en oerlevere wurde soe oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach. It Servyske kabinet woe sa de wei frijmeitsje foar it hurd ta de EU.

Mladić bleau lykwols net te finen. Op 16 juny 2010 tsjinne de abbekaat fan de famylje in foardering by de rjochtbank yn Belgrado yn om him dea te ferklearjen, sadat syn frou neibesteandepinsjoen krije koe en de plysje gjin ynfallen mear dwaan soe yn it famyljehûs yn de hope spoaren fan Mladić te finen.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/buitenland/article2566193.ece/Mladic_te_trots_om_zich_te_verbergen ''Mladic te trots om zich te verbergen'' NRC Handelsblad, 18 juny 2010]&lt;/ref&gt; De rjochter woe dêr neat fan witte.&lt;ref&gt;[http://www.telegraaf.nl/buitenland/7596737/__Mladic_wordt_niet_dood_verklaard__.html?sn=binnenland,buitenland ''Mladic wordt niet dood verklaard''] Telegraaf.nl, 8 septimber 2010&lt;/ref&gt;

Oktober 2010 loofde Servje in premy út foar de tip dy't ta it oanhâlden fan Mladić late soe. Wilens wie men wol bang dat Mladić himsels te koart dwan soe om in proses te ûntwinen. 

Op [[26 maaie]] [[2011]] waard Mladić arrestearre yn [[Lazarevo]] yn noardwest Servje. Hy soe dêr under de namme ''Milorad Komadic'' tahâlden hawwe en seach der bot âlder út as op de lêst makke foto's.&lt;ref&gt;[http://www.bnr.nl/topic/politiek/2011/05/26/ratko-mladic-al-op-weg-naar-den-haag Ratko Mladic Op weg naar Den Haag], BNR.nl, 26 maaie 2011&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/2437673/2011/05/26/Mladic-in-Servie-gearresteerd.dhtml ''Ratko Mladic gearresteerd in Servië''], de Volkskrant, 26 maaie 2011.&lt;/ref&gt; Mladić wie mei [[Goran Hadžić]] de lêste, troch it Joegoslaavje-tribunaal oanklage, oarlochsmisdiediger. Hadžić is noch altyd op de flecht.

Mladić is 31 maaie nei Nederlân oerbrocht en fêstset yn de [[Penitintiêre Ynrjochting Haaglanden#United Nations Detention Unit|finzenis fan Skeveningen]].&lt;ref&gt;[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6050/Ratko-Mladic/article/detail/2439816/2011/05/31/Mladic-afgeleverd-in-Scheveningen.dhtml ''Mladic afgeleverd in Scheveningen''], Volkskrant.nl, 31 maaie 2011&lt;/ref&gt; Dêrnei waard er oerdroegen oan it Joegoslaavje-tribunaal yn De Haach fertocht fan [[folkemoard]], [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin de minsklikheid]].

===Rjochtsaak en feroardieling===
Op 3 juny 2011 ferskynde er foar it tribunaal. Mei in berop op syn sûnens frege er om útstel fan twa moannen, dat er de oanklacht lêze en mei 'syn' advokaten beprate koe. Op 4 july 2011 waard út syn namme yn it offisjele ferslach fan de sitting oanjûn dat er 'net skuldich' pleite. Om't Mladić him net op in passende wize gedrage koe, waard de sitting sûnder him fuortset.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nu.nl/proces-mladic/2555911/zitting-tribunaal-zonder-mladic-hervat.html|title=Tribunal hearing resumes without Mladic|work=NU}}&lt;/ref&gt; It proses begûn offisjeel op 16 maaie 2012. Hy krige dêrnei ferskate beroertes, mar kaam der wer boppe-op. Hoewol't medyske saakkundigen him úteinlik gaadlik genôch achten om de deistige rjochtssittings by te wenjen, woene de rjochters gjin risiko nimme en beheinden se de sittings ta trije moarnen yn 'e wike. Op 7 desimber 2016 slueten de oanklagers harren pleit ôf mei de eask fan in libbenslange finzenisstraf foar Mladić.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2147046-mladic-had-maar-een-doel-het-etnisch-zuiveren-van-bosnie.html 'Mladic had only one goal: the ethnic cleansing of Bosnia'], NOS.nl&lt;/ref&gt;

Op 22 novimber 2017 waard Mladić feroardiele ta libbenslang foar syn meidwaan oan en bydragen oan &quot;mienskiplike kriminele ûndernimmings&quot; dy't as doel hiene om [[genoside]], misdieden tsjin 'e minsklikheid en oarlochsmisdieden te dwaan.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2204029-oud-generaal-ratko-mladic-veroordeeld-tot-levenslang.html Ald-generaal Ratko Mladić feroardiele ta libbenslang], NOS.nl&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2017/11/22/mladic-schuldig-aan-genocide-sebrenica-a1582145 Mladić feroardiele ta libbenslang foar genoside yn Srebrenica], NRC Handelsblad, 22 novimber 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.icty.org/en/press/tribunal-convicts-ratko-mladić-for-genocide-war-crimes-and-crimes-against-humanity Tribunaal feroardielet Ratko Mladić foar genoside, oarlochsmisdieden en misdieden tsjin 'e minsklikheid], icty.org, 22 novimber 2017.&lt;/ref&gt;

Op 8 juny 2021 waard it fûnis (libbenslange finzenisstraf) yn heger berop troch de rjochtbank befêstige.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2384166-bosnisch-servische-oud-generaal-mladic-definitief-veroordeeld-tot-levenslang Eardere Bosnysk-Servyske generaal Mladić,' definityf feroardiele ta libbenslange finzenisstraf Mladić 8 juny 2021. 2021&lt;/ref&gt;

Yn maaie 2022 kamen der berjochten nei bûten oer de kwetsbere sûnens fan Mladić. Yn septimber fan dat jier liet syn soan Darko witte dat syn heit fanwegen in slimme sykte opnommen wie yn it finzenissikehûs yn De Haach.&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/buitenland/zoon-oud-generaal-ratko-mladic-ernstig-ziek-opgenomen-in-haags-ziekenhuis~a335f5aa/ Soan: âld-generaal Ratko Mladić fanwegen earnstige sykte opnommen yn sikehûs yn De Haach], ''ad.nl'', 10 septimber 2022&lt;/ref&gt; Op 3 juny 2025 fersike Mladić om frijlitting op medyske grûnen. Op 29 july fan dat jier oardiele it oarlochsmisdiedetribunaal fan de FN lykwols dat syn tastân &quot;kwetsber, mar stabyl&quot; wie en dat der dêrom gjin grûn wiene foar syn frijlitting.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2576887 Oarlochsmisdiedetribunaal FN oardielet dat âld-generaal Mladić fêstbliuwe moat], NOS, 30 july 2025&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.barrons.com/news/un-court-denies-butcher-of-bosnia-mladic-early-release-f916ab9f Rjochtbank FN wiist fersyk om betide frijlitting fan 'Slachter fan Bosnië' Mladić ôf], AFP/Barron's, 29 july 2025&lt;/ref&gt;

== Persoanlik ==
Mladić wie troud mei Bosiljka en se hiene twa bern: in soan mei de namme Darko en in dochter mei de namme Ana. Ana stoar op 24 maart 1994, doe't se 23 jier âld wie.

== Keppelings om utens ==
* [http://historiek.net/index.php/Algemeen/Ratko-Mladic-1942.html Profyl Ratko Mladić]
* [http://www.interpol.int/Public/Data/Wanted/Notices/Data/1995/54/1995_47754.asp Opsporingsverzoek] Mladić fan [[Ynterpol]]
* [https://web.archive.org/web/20071213221813/http://www.un.org/icty/indictment/english/mla-ai021010e.htm Oanklacht fan it Joegoslaavje-tribunaal] tsjin Mladic

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{commonscat|Ratko Mladić}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mladic, Ratko}}
[[Kategory:Bosnysk generaal]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar genoside]]
[[Kategory:Bosnysk persoan fan Servysk komôf]]
[[Kategory:Servysk nasjonalist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1943]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>q9b4e3h7fzynwkqt7aqiaz1bsupv0ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wite koeke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122993</id>
    <revision>
      <id>1239347</id>
      <parentid>982659</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>tsja</comment>
      <origin>1239347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4170" sha1="343onjyypwq3zqf6z45f4tlu0e81mu4" xml:space="preserve">'''Wite koeke''' is in Fryske reepkoekesoarte. Der binne in soad reepkoekeresepten en meardere Fryske [[bakker]]s brûke itselde resept, mar troch de behanneling en de [[Une|ûnesoarte]] hat dochs elkenien syn eigen koeke. De measte resepten begjinne mei [[kôkdaai]].

== Grûndaai ==
Wite koeke wurdt makke fan grûndaai en oare grûnstoffen. It grûndaai is in griemmank fan roggeblom en in siedende sûkerfloeistof. De eintemperatuer fan dit mingsel moat 65°C wêze. Mei ôfkuoljen moat it minimaal 24 oeren lizze.

By it koitsjen fan lytse poarsjes koekedaai is it ekstra fan belang dat de roggeblom en de mingbak op keamertemperatuer binne. As it hjitte sûkermingsel yn te kâlde blom lomt, sakket de temperatuer ûnder de 65°C. Dy temperatuer is fan belang troch de omsettings dy ’t yn it daai optrede moatte (in soarte fan gear wurden fan it daai).

=== Yngrediïnten foar grûndaai ===
* 80 % koekeswiet (200 g)
* 30% wetter (72 cl)
* 100% roggeblom (250 g)
* 10% restant wite koeke

=== It meitsjen fan grûndaai ===
# it wetter, koekeswiet en restant wite koeke oan de soad bringe.
# de koitsjende massa fuortendaliks troch de seefde roggeblom draaie en it daai blank draaie litte.
# optimale daaitemperatuer 65°C
# de grûndaai direkt út de masine helje en tin op de plaat útdrukke, om it sa fluch mooglik ôfkuolje te litten
# It grûndaai tin ôfstrike mei oalje.
# as it grûndaai ôfkuolle is, ôfdekke mei plestyk om koarstefoarming te foarkommen.
# De daai minimaal 24 oere rêste litte.

== Resept foar wite koeke ==
=== Yngredïnten foar wite koeke ===
* 100 % grûndaai foar wite koeke
* 5,5 % blanke bastertsûker
* 1 % bakpoeier

=== Wite koeke meitsje ===
Neidat it grûndaai langer as in dei lein hat, wurde de oare grûnstoffen der (masinaal) troch dien yn minstens 15 minuten tiid:

# Eventueel noch wat wetter tafoegje as it daai wat oan de stive kant is.
# At alles goed troch elkoar sit, en der gjin streken fan de krûden mear te sjen binne, it bakpoeier der by dwaan.
# Alles goed minge oant alle der goed trochhinne sit.
# It daai yn stikken ferdiele en ta in pille meitsje
# De pillen ynsmarre mei oalje.
# De daaipillen kantelje sadat der oalje tusken sit.
# Yn de koekeplaten lizze en oandrukke.
# De koeke yn ± 60 minuten ôfbakke op 195 °C

; fariant: '''sukadekoeke''': de útrôle pillen foar it ynstriken mei oalje oansette mei fine sukade

== Koekeswiet ==
Koekeswiet is in swietmingsel dat yn haadsaak bestiet út inkelfâldige sûkers, [[glukoaze]] en [[fruktoaze]]. It wurdt brûkt as ferfanging fan it eartiidse ynvertsûker en [[boarstehuning]]. Ynstee fan eartiids 100 gram ynvertsûker en 100 gram massee wurdt tsjintwurdich 200 gram koekeswiet brûkt.

It setten fan in goede grûndaai is by it koekebakken tige wichtich, want it wurdt direkt oan it grûndaai tafoege. De konstante soergraad fan koekeswiet en de krekte gearstalling fan de sûkers soarget foar in komstante kwaliteit fan de koeke. Troch koekeswiet te ferfangen troch huningswiet, kin de koeke ferkocht wurde as huningkoeke.

== It bakken fan koeke ==
Koeke kin bakt wurde as snijkoeke en as oanleine koeke.

=== Snijkoeke ===
By snijkoeke wurdt it daai fuortdaliks op de plaat drukt, strutsen mei folle kofjemolke en nei it bakken snien. Dit wurdt dien by koekesoarten sûnder fulling dy’t tsjin de sydkant sit, lykas bôlekoeke, âldwivekoeke en oare snijkoeke lykas nutekoeke dêr ’t allinnich nuten der boppe-op.

=== Oanleine koeke ===
By oanleine koeke wurdt in opsteande râne tusken de koeken lein of wurdt der mei in kwastke oalje op de sydkanten oansmard sadat se net oan elkoar oan bakke. Dit bart by koeke dy ’t oanset is mei bepaalde folling lykas [[gimber]]koeke, resinekoeke of sukadekoeke.

De koeke dy ’t oan de râne fan de bakplaat siet waard earder wol apart ferkocht as [[koarstekoeke]]. Koarstekoeke (ek wol kantkoeke neamd) is wat hurder bakt en waard meast goedkeap ferkocht.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://www.bakkerspedia.nl Bakkerspedia]
* [https://koopmansmeel.nl/recepten/blanke-reepkoek/ Koopmans recept In resept fan Koopmans]
}}
{{Frysk bakkersprodukt}}
[[Kategory:Frysk iten]]
[[Kategory:Koeke]]</text>
      <sha1>343onjyypwq3zqf6z45f4tlu0e81mu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141801</id>
    <revision>
      <id>1239399</id>
      <parentid>1239283</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T07:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ferstoarn */ +2</comment>
      <origin>1239399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23030" sha1="by9qvurt5qfsr1bf1rtziq4b0uvaro4" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
== Foarfallen ==
;jannewaris
* [[1 jannewaris|1]] - [[Bulgarije]] fiert de [[euro]] yn as nasjonale [[muntienheid]], en wurdt dêrmei it 21e lân yn 'e [[Eurosône]].
* [[1 jannewaris|1]] - Yn de [[Nederlân]]ske haadstêd [[Amsterdam]] rekket de [[Vondeltsjerke]] slim skansearre by in grutte brân.
* [[1 jannewaris|1]] - By de saneamde [[Nijjiersbrân fan Crans-Montana]] komme by in brân yn in [[kafee]], yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Crans-Montana]], in plak yn it kanton [[Wallis]], 41 minsken om it libben en reitsje nochris 115 oaren [[ferwûne]].
* [[3 jannewaris|3]] - De [[Feriene Steaten]] fiere oanfallen út op ferskate plakken yn it noarden fan [[Fenezuëla]]. Tagelyk wurde de Fenezolaanske [[presidint]] [[Nicolás Maduro]] en syn [[oarehelte|frou]] [[Cilia Flores]] fan har bêd lichten troch Amerikaanske [[kommando's]] en [[ûntfierd]] nei de Feriene Steaten ta, dêr't se yn it [[tichthûs (finzenis)|tichthús]] ferdwine.
* [[3 jannewaris|3]] - [[Ekwatoriaal Guinee]] ferpleatst syn [[haadstêd]] fan [[Malabo]] op it eilân [[Bioko]] nei [[Ciudad de la Paz]] op it [[fêstelân]] fan [[Afrika]].
* [[6 jannewaris|6]] - It westen fan [[Japan]] wurdt troffen troch in [[ierdbeving]] fan 6,2 op 'e [[skaal fan Richter]]. It epysk sintrum lei yn it [[Prefektueren fan Japan|prefektuer]] [[Shimane (Prefektuer)|Shimane]], it eilân [[Honshu]].
* [[7 jannewaris|7]] - Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêd [[Minneapolis]] wurdt de [[demonstraasje (protest)|demonstrante]] [[Moard op Renée Good|Renée Good]] fermoarde troch aginten fan 'e [[Immigration and Customs Enforcement]] (ICE).
* [[8 jannewaris|8]]-[[9 jannewaris|9]] - De [[protesten yn Iran (jannewaris 2026)|massale protesten]] yn [[Iraan]] wurde yn bloed smoard troch de [[plysje]] en de [[feilichheidstsjinst]]en, wêrby't neffens de berjochten tsientûzenen [[demonstraasje (protest)|demonstranten]] deamakke wurde.
* [[14 jannewaris|14]] - Yn it [[Tailân|Taiske]] distrikt [[Sikhio (distrikt)|Sikhio]] falt in kraan op in passazjierstrein, wêrby't 30 minsken omkomme en 64 oaren [[ferwûne]] reitsje.
* [[14 jannewaris|14]] - Nei [[Grienlânkrisis|oanhâldende drigeminten]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] om [[Grienlân]] mei [[geweld]] te [[anneksearjen]], begjint [[Denemark]], dêr't Grienlân ta heart, de [[militêre oefening]] [[Operaasje Artic Endurance]]. Sân [[Jeropa|Jeropeeske]] bûnsgenoaten, wêrûnder [[Nederlân]], stjoere troepen. 
* [[17 jannewaris|17]] - Yn 'e [[Paraguay]]aanske [[haadstêd]] [[Asunción]] ûndertekenje fertsjintwurdigers fan 'e [[Jeropeeske Uny]] en [[Mercosur]], in [[ekonomy]]sk ferbûn besteande út [[Argentynje]], [[Brazylje]], [[Oerûguay]] en Paraguay, in [[Partnerskipsoerienkomst tusken de Jeropeeske Uny en Mercosur|frijhannelsoerienkomst]].
* [[18 jannewaris|18]] - Yn [[Spanje]] fynt benoarden it plak [[Kordoba (Spanje)|Kordoba]], yn de [[Spaanske autonome mienskippen|autonome mienskip]] [[Andalûsje]], [[Treinramp by Kordoba|in treinramp]] plak. Dêrby komm 46 minsken om en reitsje 291 oaren [[ferwûne]].
* [[18 jannewaris|18]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] bedriget [[Denemark]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Dútslân]], [[Frankryk]], it [[Feriene Keninkryk]] en [[Nederlân]] mei in ferheging fan 'e [[hannelstaryf|hannelstariven]], om't dy lannen it weage hawwe en stjoer troepen nei [[Grienlân]] ta om diel te nimmen oan 'e [[militêre oefening]] [[Operaasje Arctic Endurance]]. Dêrtroch komt de [[Grienlânkrisis]] ta in hichtepunt. [[Iislân]], [[Sloveenje]], [[Estlân]] en [[Belgje]] beslute yn reäksje op Trump syn drigeminten om ek noch troepen te stjoeren, hoewol't se dat earst net fan doel wiene.
* [[20 jannewaris|20]] - Yn 'e [[Twadde Keamer]] spjalte 7 leden fan 'e [[PVV]]-fraksje har ôf en foarmje de [[Groep Markuszower]]. De PVV giet dêrtroch yn it [[parlemint]] fan 26 nei 19 sitten en is net mear de grutste [[politike partij|partij]].
* [[21 jannewaris|21]] - Op it [[World Economic Forum]] yn it [[Switserlân|Switserske]] [[Davos]] wurdt de [[Grienlânkrisis]] (foarearst) besward nei't de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] syn plan ûntpraat is om [[Grienlân]] mei [[geweld]] te [[anneksearjen]].
* [[22 jannewaris|22]] - De [[Feriene Steaten]] ferlitte (nei in opsistermyn fan 1 jier) formeel de [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO).
* [[24 jannewaris|24]] - Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] stêd [[Minneapolis]] wurdt de [[demonstraasje (protest)|demonstrant]] [[Moard op Alex Pretti|Alex Pretti]] fermoarde troch aginten fan 'e [[Immigration and Customs Enforcement]] (ICE).
* [[27 jannewaris|27]] - De [[Jeropeeske Uny]] en [[Yndia]] slute in [[Yndiaask-Jeropeeske Frijhanneloerienkomst|fiergeande frijhannelsoerienkomst]].

;febrewaris
* [[3 febrewaris|3]] - By [[oanfallen fan Boko Haram yn Kwara (2026)|oanfallen]] fan 'e [[islamisme|islamistyske]] [[terrorisme|terreurgroep]] [[Boko Haram]] yn 'e [[Nigearia|Nigeriaanske]] steat [[Kwara]] falle teminsten 162 deaden.
* [[4 febrewaris|4]] - Foar [[Noard-Nederlân]] kundiget it [[KNMI]] yn 'e iere moarn in [[waaralaarm]] ôf fanwegen [[izel]].
* [[6 febrewaris|6]]-[[22 febrewaris|22]] - Yn noardlik [[Itaalje]] wurde de [[Olympyske Winterspullen 2026|Olympyske Winterspullen]] fan [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]] holden.
* [[9 febrewaris|9]] - By [[sjitpartij yn Tumbler Ridge|in sjitpartij]] yn it ôfhandige [[Tumbler Ridge (Britsk-Kolumbia)|Tumbler Ridge]], yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes|provinsje]] [[Britsk-Kolumbia]], komme teminsten 9 persoanen om (de skutter ynbegrepen) en reitsje nochris 27 oare [[ferwûne]].
* [[20 febrewaris|20]] - It [[Amerikaansk Heechgerjochtshôf]] docht de [[fûnis|útspraak]] dat de [[Amerikaanske presidint]] [[Donald Trump]] ûnder de besteande [[wet]]jouwing net it rjocht hat om [[ynfierheffing]]s op te lizzen yn 'e mjitte wêryn't er dat dien hat. Dêrmei wurde de measte ynfierheffings fan Trump neatich ferklearre.
* [[22 febrewaris|22]] - By [[militêre operaasje yn Jalisco (2026)|in operaasje]] yn 'e steat [[Jalisco]] deadet it [[Meksikaanske Leger]] 62 leden fan it [[drugskartel]] [[Cartél Jalisco Nuevo Generación|CJNG]], ûnder wa de kartelbaas [[El Mencho]]. De leden fan it kartel rjochtsje neitiid by in opskuor grutskalige skea en [[fersteuring fan 'e iepenbiere oarder]] oan.
* [[23 febrewaris|23]] - Yn [[Nederlân]] wurdt nei in [[kabinetsformaasje|formaasje]] fan 117 [[dagen]] it [[Kabinet-Jetten]] ynstallearre.
* [[26 febrewaris|26]] - It sûnt [[2024]] slommerjende konflikt tusken [[Pakistan]] en [[Afganistan]] lôget op ta [[Afgaansk-Pakistaanske Oarloch|in iepen oarloch]], wêrby't de [[Pakistaanske Loftmacht]] de Afgaanske [[haadstêd]] [[Kabûl]] [[bombardemint|bombardearret]].
* [[28 febrewaris|28]] - De [[Iraanoarloch]] brekt út wannear't [[Israel]] en de [[Feriene Steaten]] úteinsette mei grutskalige [[bombardemint]]en fan 'e [[Iraan]]ske [[haadstêd]] [[Teheran]] en oare stêden. [[Kritisy]] wize derop dat it ûnder it [[ynternasjonaal rjocht]] om in yllegale [[oarloch]] giet. De Iraanske opperste lieder, [[grutajatollah]] [[Ali Chamenei]], wurdt troch de Israeeljers doelbewust [[fermoarde]]. Dat liedt ta in grutte eskalaasje fan it konflikt, wêrby't Iraan net inkeld ferjildingsoanfallen útfiert op Israel, mar ek op Amerikaanske [[legerbasis|militêre fasiliteiten]] en [[ambassade|diplomatike fertsjintwurdigings]] yn [[Irak]], [[Jordaanje]], [[Koeweit]], [[Saûdy-Araabje]], [[Bachrein]], [[Katar]], de [[Feriene Arabyske Emiraten]] en [[Omaan]].

;maart
* [[1 maart|1]] - By it [[Bloedbad fan Abiemnom]] wurde yn [[Abiemnom]], yn it noarden fan [[Súd-Sûdaan]], teminsten 169 [[Dinka (folk)|Dinka]] [[fermoarde]] by in oanfal troch leden fan in oare [[etnyske groep]], de [[Nûer (folk)|Nûer]].
* [[2 maart|2]] - De [[Libanon|Libaneeske]] [[milysje]] [[Hezbollah]] ynterveniëarret oan 'e kant fan [[Iraan]] yn 'e [[Iraanoarloch]] troch it noarden fan [[Israel]] te besjitten mei [[raket]]ten. Israel reägearret mei bûtenproporsjoneel swiere [[bombardemint]]en fan net inkeld [[militêr]]e, mar ek [[boarger]]like doelen yn hiel Libanon.
* [[6 maart|6]]-[[7 maart|7]] - By [[oerstreamings yn Kenia (2026)|oerstreamings]] yn [[Kenia]] komme teminsten 66 minsken om.
* [[6 maart|6]]-[[15 maart|15]] - Yn [[Milaan]] en [[Cortina d'Ampezzo]], yn noardlik [[Itaalje]], wurde de [[Paralympyske Winterspullen 2026|Paralympyske Winterspullen]] holden. It [[evenemint]] is omstriden, mei't it [[Ynternasjonaal Paralympysk Komitee]] [[Ruslân]] en [[Wyt-Ruslân]] wer tastiet om ûnder eigen [[flagge]] diel te nimmen, wylst de [[Russysk-Oekraynske Oarloch]], wêrfoar't de beide lannen fan ynternasjonale sporteveneminten ferballe wiene, noch altyd trochgiet.
* [[8 maart|8]] - Yn [[Iraan]] folget [[Mozjtaba Chameneï]], de [[soan]] fan 'e troch [[Israel]] yn it ramt fan 'e oangeande [[Iraanoarloch]] [[fermoarde]] [[ajatollah]] [[Ali Chameneï]], syn [[heit]] op as [[opperste lieder (Iraan)|opperste lieder]].
* [[16 maart|16]] - By [[klinykbombardemint yn Kabûl (2026)|in bombardemint]], útfierd troch [[Pakistan]] yn it ramt fan 'e oangeande [[Afgaansk-Pakistaanske Oarloch]], op in [[ôfkickklinyk]] yn 'e [[Afganistan|Afgaanske]] [[haadstêd]] [[Kabûl]] komme teminsten 400 minsken om.
* [[24 maart|24]] - De [[Jeropeeske Uny]] en [[Austraalje (lân)|Austraalje]] slute in [[frijhannel]]sferdrach, [[AEUFTA]].
* [[25 maart|25]] - By in [[rjochtsaak]] yn 'e [[Feriene Steaten]] wurde [[Meta (bedriuw)|Meta]] (de [[memme-ûndernimming]] fan [[Facebook]] en [[Instagram]]) en [[YouTube]] ferantwurdlik holden foar it moedwillich feroarsaakjen fan [[ferslaving]] oan [[sosjale media]], en feroardiele ta it beteljen fan [[$]]6&amp;nbsp;miljoen oan [[boete (jild)|boetes]] en [[skeafergoeding]].
* [[25 maart|25]] - Mei [[Sarah Mullally]] wurdt yn [[Ingelân]] foar it earst in [[frou]] ynstallearre as [[aartsbiskop fan Canterbury]] en aldendeisk haad fan 'e [[Anglikaanske Tsjerke]].

;april
* [[1 april|1]]-[[11 april|11]] - De [[Artemis II]]-misje fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romtefeart]]organisaasje [[NASA]] makket in rûntsje om 'e [[moanne (byplaneet fan 'e Ierde)|moanne]] en keart ûnskansearre werom op 'e [[Ierde (planeet)|Ierde]]. It is de earste bemanne romtefeartmisje bûten in [[baan (astronomy)|baan]] om 'e Ierde sûnt [[Apollo&amp;nbsp;17]] yn [[1972]].
* [[7 april|7]] - Yn 'e oangeande [[Iraanoarloch]] komme de [[Feriene Steaten]] en [[Iraan]] ûnder bemiddeling fan [[Pakistan]] in [[sjitferbod]] fan fjirtjin [[dagen]] oerien. De trêde partij yn 'e [[oarloch]], [[Israel]], leit him dêr ûnder Amerikaanske druk mei tsjinnichheid by del.
* [[12 april|12]] - By de [[Hongaarske parlemintsferkiezings (2026)|Hongaarske parlemintsferkiezings]] wurdt de [[politike partij]] [[FIDESZ]] fan 'e langjierrige [[premier]] [[Viktor Orbán]] ferslein troch [[Tisza (partij)|Tisza]] fan [[opposysje (polityk)|opposysjelieder]] [[Péter Magyar]]. Hoewol't it ferskil yn stimmen net iens sa mâle grut is, wint Tisza, troch it [[kiesdistrikt]]estelsel dat Orbán ynfierd hat, de grutte mearderheid fan 'e parlemintssitten.
* [[13 april|13]] - Yn 'e [[Iraanoarloch]] begjinne de [[Feriene Steaten]] mei in eigen blokkade fan 'e [[Iraan]]ske blokkade fan 'e [[Strjitte fan Hormûz]].
* [[16 april|16]] - Under druk fan 'e [[Feriene Steaten]] stimt [[Israel]] yn mei in [[sjitferbod]] oan it [[Libanon|Libaneeske]] front fan 'e [[Iraanoarloch]].
* [[19 april|19]] - By de [[Bulgaarske parlemintsferkiezings (2026)|parlemintsferkiezings]] yn [[Bulgarije]] wint [[Progresivna Bălgarija|PB]], de [[politike partij|partij]] fan 'e pro-[[Ruslân|Russyske]] âld-[[presidint]] [[Rumen Radev]] de mearderheid fan 'e sitten.
* [[21 april|21]] - It [[sjitferbod]] yn 'e [[Iraanoarloch]] wurdt ferlinge.
* [[25 april|25]] - By [[offinsyf yn Noard-Maly (april-maaie 2026)|in offinsyf]] fan it [[Befrijingsfront fan Azawad]] (in [[nasjonalist]]yske groepearring stribjend nei in eigen steat foar de [[Tûareks]]) y.g.m. [[Islamityske Steat|IS]] wurde de stêd [[Tikal]] en in diel fan 'e stêd [[Gao]] ferovere op it [[Maly|Malineeske]] [[kriichsmacht|leger]].
* [[27 april|27]] - [[Kening]] [[Willem-Alexander fan de Nederlannen|Willem-Alexander]], [[keninginne]] [[Máxima Zorreguieta|Máxima]] en oare leden fan 'e [[Hûs Oranje-Nassau|keninklike famylje]] fiere [[Keningsdei]] yn [[Dokkum]].

;maaie
* [[1 maaie|1]] - De [[Feriene Arabyske Emiraten]], dy't ien fan 'e grutste oaljeprodusinten fan 'e wrâld binne, stappe út 'e [[OPEC]], it [[kartel]] fan [[ierdoalje]]produsearjende lannen.
* [[4 maaie|4]] - By de [[Fjoerwurkramp yn Liuyang]], yn [[Sina]], komme by in grutte [[ûntploffing]] 37 minsken om en reitsje 51 oaren [[ferwûne]].
* [[16 maaie|16]] - De [[Wrâldsûnensorganisaasje]] (WHO) ropt [[ebola-epidemy yn 'e Demokratyske Republyk Kongo (2026)|de útbraak]] fan it [[ebola]]firus yn it noardeasten fan 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]] út ta in [[epidemy]] fan ynternasjonale soarch.
* [[20 maaie|20]] - Ald-[[presidint]] [[Raúl Castro]] fan [[Kuba]] wurdt troch de [[Feriene Steaten]] [[ynsteatfanbeskuldigingstelling|oanklage]] foar it delsjitten, yn [[1996]], fan twa [[privee-fleantúch]]jes mei Amerikaanske [[boarger]]s oan board, dy't boppe Kuba [[pamflet]]ten útstruiden wêryn't oproppen waard ta ferset tsjin it Kubaanske regear. Om dit 30 jier nei dato nochris te dwaan wurdt algemien sjoen as in besykjen fan 'e Feriene Steaten om Kuba fierder ûnder druk te setten.
* [[22 maaie|22]] - It begjin fan in [[hjitteweach]] yn in grut diel fan [[Jeropa]], wêrby't, foar [[maaie]], [[temperatuer]]en berikt wurde dy't sûnder presedint binne.
* [[22 maaie|22]] - By [[myngasûntploffing yn Liushenyu (2026)|in myngasûntploffing]] yn in [[stienkoal]]myn yn it [[Sina|Sineeske]] [[Liushenyu]] komme 82 [[mynwurker]]s om.

;juny
* [[1 juny|1]] - In [[ierdbeving op Mindanao (2026)|swiere ierdbeving]] fan 7,8 op 'e [[skaal fan Richter]] treft it eilân [[Mindanao]] yn 'e súdlike [[Filipinen]]. Der komme 82 [[minske]]n om en 1.319 oaren reitsje [[ferwûne]].
* [[11 juny|11]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] (NOAA) stelt fêst dat it [[klimaat]]ferskynsel [[El Niño]] him wer foardocht.
* [[11 juny|1]]-[[19 july]] - Yn 'e [[Feriene Steaten]], [[Meksiko]] en [[Kanada]] wurdt it [[Wrâldkampioenskip Fuotbal 2026]] holden. [[Spanje]] wurdt foar de twadde kear wrâldkampioen.
* [[11 juny|11]] - By [[Vogelwaarde]], yn [[Siuwsk-Flaanderen]], fljocht in te hurd ridende [[auto]] út 'e bocht en skept op in njonken de [[wei]] lizzend [[fytspaad]] in [[skoalklasse]] út [[Axel (plak)|Axel]] dy't op [[skoalkamp]] is. Trije [[bern (persoan)|bern]] en de [[direktrise]] fan 'e skoalle komme om, wylst ferskate oare skoalbern [[swierferwûne]] yn it [[sikehûs]] bedarje.
* [[15 juny|15]]-[[17 juny|17]] - De [[Feriene Steaten]] en [[Iraan]] ûndertekenje it [[Memorandum fan Islamabad]], in fierder út te wurkjen oerienkomst, dy't it útgongspunt foarmje moat foar [[ûnderhanneling]]s om in ein oan 'e [[Iraanoarloch]] te meitsjen.
* [[18 juny|18]]-[[29 juny|29]] - By in [[Jeropeeske hjitteweach (juny 2026)|swiere hjitteweach]] yn [[Noardwest-Jeropa]] rinne de [[temperatuer]]en oerdeis op oant boppe de 40&amp;nbsp;[[°C]]. Yn [[Nederlân]] berikt de [[hjittens]] op freed [[26&amp;nbsp;juny]] in hichtepunt mei in rekôrtemperatuer fan 39,4&amp;nbsp;°C yn it [[Limburch (Nederlân)|Limburchske]] [[Ell (Nederlân)|Ell]]. Yn [[Fryslân]] wurde dyselde deis temperatueren fan 33,6&amp;nbsp;°C metten.
* [[21 juny|21]] - By it ûntbleatsjen fan it [[Nasjonaal Monumint Ulu Kora|Nasjonaal Moluksk Monumint Ulu Kora]] op 'e Lloydkade yn [[Rotterdam]] biedt [[premier]] [[Rob Jetten]] út namme fan it [[Nederlân]]sk [[regear]] formeel syn [[ûntskuldiging]]s oan foar de behanneling fan 'e earste [[generaasje]] [[Molukkers yn Nederlân]].
* [[22 juny|22]] - De yn syn eigen lân tige [[populêr|ympopulêre]] [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[premier]] [[Keir Starmer]] kundiget syn ôftreden oan.
* [[24 juny|24]] - By [[ierdbevings yn Fenezuëla (2026)|twa swiere ierdbevings efterinoar]] fan 7,2, resp. 7,5 op 'e [[skaal fan Richter]] wurdt yn it noardwesten fan [[Fenezuëla]] slimme skea oanrjochte. Op [[1&amp;nbsp;augustus]] stiet it deadetal op mear as 5.500 en binne der krapoan 17.000 [[ferwûne]]n teld, wylst noch 18.000–50.000 [[minske]]n [[fermist]] wurde.

;july
* [[3 july|3]]-[[9 july|9]] - Yn [[Iraan]] wurdt de [[steatsbegraffenis]] holden fan 'e [[heechste lieder fan Iraan|alderheechste lieder]] [[Ali Chameneï]], dy't yn [[febrewaris]] omkaam by in [[Israel]]ysk [[bombardemint]] yn it ramt fan 'e [[Iraanoarloch]].
* [[6 july|6]] - Yn it ramt fan it [[Fredesplan foar Gaza]] jout de militante [[Palestina|Palestynske]] [[fersetsbeweging]] [[Hamas]] it boargerlik [[bestjoer]] oer de [[Gazastripe]] op.
* [[7 july|7]] - It [[Ynternasjonaal Olympysk Komitee]] heft de útsluting fan it [[Russysk Olympysk Komitee]] op, sadat [[Ruslân|Russen]] tenei wer ûnder harren eigen [[flagge]] oan 'e [[Olympyske Spullen]] meidwaan kinne.
* [[8 july|8]] - It [[sjitferbod]], dat ôfsprutsen wie ûnder it [[Memorandum fan Islamabad]], beswykt ûnder skeinings fan beide kanten. De [[Feriene Steaten]] en [[Iraan]] ferfetsje harren [[bombardemint]]en en besjittings oer en wer yn it ramt fan 'e [[Iraanoarloch]].
* [[12 july|12]] - By in [[kafeebrân yn Bangkok (2026)|kafeebrân]] yn 'e [[Tailân|Taiske]] [[haadstêd]] [[Bangkok]] komme 34 lju om en reitsje mear as 70 oaren [[ferwûne]].
* [[20 july|20]] - [[Andy Burnham]] wurdt troch [[kening]] [[Karel III fan it Feriene Keninkryk|Karel III]] oansteld as [[premier]] fan it [[Feriene Keninkryk]] as opfolger fan [[Keir Starmer]]. Hy is de sânde premier yn tsien jier.
* [[20 july|20]] - De [[Hûtys|Hûty]]-rebellen yn [[Jemen]] kundigje in blokkade ôf fan 'e [[Strjitte fan Bab-el-Mandeb]] (fan 'e [[Reade See]] nei de [[Golf fan Aden]]) foar [[Saûdy-Araabje|Saûdyske]] [[skip]]pen.
* [[20 july|20]] - [[Presidint]] [[Daniel Ortega]] fan [[Nikaragûa]] kundiget oan dat der tenei gjin [[ferkiezing]]s mear plakfine sille yn syn lân.
* [[22 july|22]]-[[30 july|30]] - Omreden fan grutte [[Natoerbrannen yn Jeropa (2026)|natoerbrannen]] moatte yn [[Frankryk]], [[Spanje]] en [[Portegal]] 300.000 [[minske]]n út harren wenplakken [[evakuëarre]] wurde. Yn Frankryk, dêr't de natoerbrannen benammen by [[Bordeaux]] woede, wurdt sprutsen fan 'e slimste natoerbrannen yn [[desennia]], wylst yn Spanje, dêr't de [[haadstêd]] [[Madrid]] fan twa kanten ôf bedrige wurdt, sprutsen wurdt fan 'e slimste natoerbrannen ea.
* [[25 july|25]] - By [[oanslach op de Berlin Pride (2026)|in oanslach]] op 'e [[Berlin Pride]] riidt in [[Dútslân|Dútser]] fan [[Libanon|Libaneesk]] [[komôf]] mei in [[bestelbuske]] yn op [[feest]]fierende minsken. Dêrby komt ien persoan om, wylst 29 oaren [[ferwûne]] reitsje. De dieder wurdt letter troch de [[plysje]] opspoard yn in [[folkstúntsje]]skompleks yn [[Berlyn]] en by syn [[arrestaasje]] [[dea]]sketten.
* [[28 july|28]] - De [[stêd]] [[Kumamoto]] en omkriten, op it súdlike [[Japan]]ske eilân [[Kjûsjû]], wurde troffen troch [[ierdbeving fan Kumamoto (2026)|in ierdbeving]] fan 6,8 op 'e [[skaal fan Richter]]. Dêrby komme teminsten 30 lju om, wylst teminsten 60 oaren [[ferwûne]] reitsje.
* [[29 july|29]] - [[Menno van Zwieten]], [[Rick Minnesma]] en [[Tjisse Steenstra]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 2026|173ste]] [[PC]]. Tjisse Steenstra wurdt foar de fjirde kear útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]].
* [[30 july|30]] - Yn reäksje op 'e driging fan it ôfsluten fan 'e [[skipfeart]] yn 'e [[Reade See]] troch de [[Jemen]]ityske [[Hûty]]-rebellen kundiget [[Saûdy-Araabje]] de oprjochting oan fan in koälysje fan fjirtjin lannen dy't de frije skipfeart troch de [[Strjitte fan Bab-el-Mandeb]] (tusken de Reade See en de [[Golf fan Aden]]) garandearje wolle.
* [[30 july|30]] - Mear as 50.000 jonge, [[wurkleazens|wurkleaze]] [[Marokko|Marokkanen]] bestoarmje de [[Spanje|Spaanske]] [[eksklave]] [[Ceuta]], op 'e [[Noard-Afrika|Noardafrikaanske]] [[kust]], om sa tagong te krijen ta de [[Jeropeeske Uny]].
;augustus
* [[5 augustus|5]] - [[Dronryp]] wint yn [[Wommels]] de [[Freulepartij 2026|124ste]] [[Freulepartij]].
* [[19 augustus|19]] - [[Annet de Haan]], [[Gerde Lycklama à Nijeholt]] en [[Jennie Terpstra]] winne yn [[Weidum]] de [[Frouljus-PC 2026|50ste]] [[Frouljus-PC]]. Gerde Lycklama à Nijeholt wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|keninginne]].

== Berne ==

== Ferstoarn ==
;jannewaris
* [[6 jannewaris|6]] - [[Jaap Pop]], Nederlânsk boargemaster en fotograaf (* [[1941]])
* [[12 jannewaris|12]] - [[Robert Jensen]], Nederlânsk telefyzjepresintator (* [[1973]])
* [[13 jannewaris|13]] - [[Annemarie Prins]], Nederlânsk aktrise (* [[1932]])
* 13 - [[Claudette Colvin]], Amerikaansk minskerjochte-aktiviste (* [[1939]])
* [[26 jannewaris|26]] - [[Sly Dunbar]], Jamaikaanske drummer en produsint (* [[1952]])
* [[30 jannewaris|30]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadeesk-Amerikaansk aktrise (* [[1954]])

;febrewaris
* [[3 febrewaris|3]] - [[Remco Heite]], Frysk boargemaster (* [[1946]])
* [[7 febrewaris|7]] - [[Brad Arnold]], Amerikaansk sjonger (* [[1978]])
* [[11 febrewaris|11]] - [[James Van Der Beek]], Amerikaansk akteur (* [[1977]])
* [[17 febrewaris|17]] - [[Jesse Jackson]], Amerikaansk aktivist en politikus (* [[1941]])
* [[23 febrewaris|23]] - [[Peter Karstkarel]], Frysk publisist, (keunst)histoarikus, neerlandikus, arsjitektuerkenner (* [[1945]])
* [[28 febrewaris|28]] - [[Ali Chameneï]], Iraansk presidint en [[grutajatollah]] (* [[1939]])

;maart
* [[10 maart|10]] - [[IJf Blokker]], Nederlânske akteur, sjonger, komyk, presintator. (* [[1930]])

;april
* [[18 april|18]] - [[Géjanna Buma]], Frysk keatster (* [[1978]])

;juny
* [[19 juny|19]] - [[Eppie Dam]], Frysk dichter, skriuwer en fertaler (* [[1953]])
* [[24 juny|24]] - [[Elske Falkena]], Frysk aktrise (* [[1970]])

;july
* [[4 july|4]] - [[Gerard Daandels]], Nederlânsk boargemaster (* [[1946]])
* [[15 july|15]] - [[Guy Scott]], presidint fan [[Sambia]] (* [[1944]])
* [[31 july|31]] - [[Jerney Kaagman]], Nederlânsk sjongeres (* [[1947]])

;augustus
* [[6 augustus|6]] - [[Peter Faber (akteur)|Peter Faber]], Nederlânsk akteur (* [[1943]])
* [[7 augustus|7]] - [[Lucienne Stassaert]], Belgyske dichteresse (* [[1936]])
* [[25 augustus|25]] - [[Dolly Parton]], Amerikaansk sjongster (* [[1946]])
* 25 - [[Tim Curry]] - Ingelsk akteur (* [[1946]])
* [[28 augustus|28]] - [[Harald V fan Noarwegen]], Kening fan Noarwegen (* [[1937]])

==Films==
* ''[[Lulk (film)|Lulk]]''

==Tillefyzje==
* ''[[Kees Flodder (telefyzjesearje)|Kees Flodder]]''

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}

[[Kategory:2026| ]]
[[Kategory:21e iuw]]</text>
      <sha1>by9qvurt5qfsr1bf1rtziq4b0uvaro4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Demjanjuk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144116</id>
    <revision>
      <id>1239348</id>
      <parentid>1036146</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T18:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>foto</comment>
      <origin>1239348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20049" sha1="f7lzorbq1u1x8wkriqx7nuuptmbi1pl" xml:space="preserve">{{Persoan algemien
| ôfbylding                    = trial of John Demjanjuk in Jerusalem, 1986 Dan Hadani Archive.jpg
| ôfbyldingstekst              = John Demjanjuk by syn proses yn Israel, 1987–1988.
| ôfbyldingsbreedte            = 300px
| echte namme                  = Ivan Nikolajevitsj Demjanjuk
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = Oekraynsk, Amerikaansk, letter steateleas
| berne                        = 3 april 1920
| berteplak                    = Dûbovi Macharyntsi (by Kiëv)
| stoarn                       = 17 maart 2012
| stjerplak                    = Bad Feilnbach, [[Dútslân]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = Bewaker fan it kamp Sobibor 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''John Demjanjuk''' (berne [[3 april]] [[1920]] as Ivan Mykolajovytsj Demjanjuk yn Dûbovi Macharintsi yn de [[Oekraïne|Oekraynske Sosjalistyske Sovjetrepublyk]]; ferstoarn op [[17 maart]] [[2012]] yn Bad Feilnbach, [[Dútslân]]) wie in nei de [[Feriene Steaten]] emigrearre Oekraïner, dy't dêr wurke as automonteur en yn de jierren 1980 oanwiisd waard as de persoan dy't yn de [[Twadde Wrâldkriich]] as kampbeweitser mei de bynamme &quot;Ivan de Ferskriklike&quot; yn it [[ferneatigingskamp]] [[Treblinka (konsintraasjekamp)|Treblinka]] wurke hie.

Yn 1986 waard John Demjanjuk nei denaturalisaasje troch de Feriene Steaten oerlevere oan [[Israel]] om dêr fanwegen fermiende [[kriichsmisdie]]den foar it rjocht te stean. Ynearsten waard Demjanjuk skuldich ferklearre en ta de dea feroardiele, mar dat fonnis waard yn 1993 ferneatige om't der sprake wêze soe fan in persoansferwikseling. Demjanjuk gyng werom nei de Feriene Steaten, mar waard yn 2009 oan [[Dútslân]] oerlevere, dêr't er as earste net-Dútske útfierder fan [[nazy]]-misdieden op 'e nij oanklage waard. Hy moast dêr foar it gerjocht stean fanwegen syn oandiel as bewaker yn it ferneatigingskamp [[Sobibór]].     

Op 12 maaie 2011 feroardiele de rjochtbank fan [[München]] Demjanjuk ta in finzenisstraf fan fiif jier fanwegen syn help oan it deadzjen fan 28.060 minsken. Der wie lykwols gjin ien yndividueel gefal, dy't op de rekken fan Demjanjuk skreaun wurde koe. Nettsjinsteande dat fûn de rjochtbank syn oanwêzigens as bewaker yn Sobibor yn 1943 foldwaande om him te feroardielen, om't Demjanjuk dêr as &quot;rêd fan de ferneatigingsmasjine&quot; tsjinne hie. Demjanjuk gyng yn berop tsjin it fonnis, mar ferstoar tsien moannen letter sûnder dat it hôf yn berop in binend fonnis útsprutsen hie.

== Oant it ein fan de Twadde Wrâldkriich ==
Nei syn skoaltiid wurke de noch jonge Demjanjuk op de traktor yn in [[kolchoz]]. Fan 1940 ôf tsjinne Demjanjuk yn it [[Reade Leger]] en yn maaie 1942 waard er op de [[Krim]] troch de [[Wehrmacht]] finzen nommen. De Dútsers setten him yn in kamp by [[Chełm]] fêst, dêr't er as in saneamde ''Hilfswilliger'' útsocht waard. Yn it twangarbeiderskamp Travniki (tsjintwurdich yn it easten fan [[Poalen]]) krige Demjanjuk militêre foarming en waard er by de [[Schutzstaffel|SS]] foege. Dêrnei gyng er nei alle gedachten al gau oan it wurk yn [[Majdanek]]. Wat er dêr die is net bekend, mar op 27 maart 1943 moast er nei Sobibor, dêr't er yn in ploech fan 130 Hilfswilligen ûnder in Dútsk kommando fan 20 oant 30 man tsjinne en helpe moast by it beweitsjen fan it kamp. Begjin oktober 1943 waard Demjanjuk nei it [[Beieren|Beierske]] konsintraasjekamp [[Flossenbürg (konsintraasjekamp)|Flossenbürg]] oerpleatst. Foar it ein fan de kriich tsjinne Demjanjuk nei alle gedachten noch in hoart yn it oan de Dútske kant steande Russyske Befrijingsleger, it saneamde Vlasov-leger.
[[File:Foto genomen vanuit een wachttoren van Sobibor, met gevangenen en bewakers.jpg|thumb|260px|&lt;center&gt;''Foto fan Sobibor mei finzenen en bewakers út de kolleksje fan Johann Niemann''&lt;/center&gt;]]
== Nei de kriich ==
Yn maaie 1945 ferfoege Demjanjuk him yn it kamp foar ''Displaced Persons'' yn [[Landshut]], Beieren. Hy wie yn 1947 frachtweinsjauffeur foar de US Truck Company 1049 yn [[Regensburg]] en troude dêr mei in Oekraynske frou dy't er yn kamp kennen leard hie. Nei wat omswalkings en de berte fan in dochter besocht Demjanjuk nei de Feriene Steaten te emigrearjen, mar om't er fertocht waard fan [[tuberkuloaze]] moast er him yn [[Ulm]] deljaan. Op 29 jannewaris 1952 slagge it de hûshâlding om oer [[Bremerhaven]] nei de Feriene Steaten te reizgjen. Dêr feroare Demjanjuk syn foarnamme Ivan yn John. Yn novimber 1958 krige er de Amerikaanske nasjonaliteit. Hy wenne earst yn [[Indiana]] en ferhûze letter nei Seven Hills yn [[Ohio]], dêr't er wurk krige by de Ford Motor Company.

Yn 1975 stoerde it regear fan de [[Sovjet-Uny]] in list mei 70 nammen fan ûnderstelde [[Nasjonaalsosjalisme|nasjonaal-sosjalistyske]] kollaborateurs nei Amerikaanske senatoaren, fan wa't bekend wie dat se nei de Feriene Steaten emigrearre wiene. Op dy list stie ek de namme fan Demjanjuk. Yn de simmer fan 1976 publisearre in yn [[New York (stêd)|New York]] útjûn tydskrift in útspraak fan Ignat Danilchenk, in feroardielde bewekker fan Sobibor, dy't sei dat er mei Demjanjuk yn Sobibor tsjinne hie. Yn 1977 krigen de Amerikaanske autoriteiten in kopy fan Demjanjuk's identiteitskaart, dêr't de lokaasjes op stiene dêr't er as ''Hilfswilliger'' wurke hie. Amerikaanske ûndersikers fûnen ek in oerpleatsingslist, dêr't út opmakke wurde koe dat Demjankuk op 27 maart 1943 nei Sobibor oerpleatst waard. Tagelyk wiene der yn [[Israel]] minsken dy't Treblinka oerlibbe hiene, dy't mienden dat se op foto's fan John Demjanjuk de as Ivan de Ferskriklike bekende bewaker fan Sobibor seagen. Yn 1981 waard him de Amerikaanske nasjonaliteit ôfnommen, om't er by syn oankomst yn de Feriene Steaten saken oer syn ferline stilholden hie.

== Proses Israel ==
Yn oktober 1983 tsjinne Israel in útleveringsfersyk oan de Feriene Steaten yn, dat op 27 jannewaris 1986 útfierd waard. Fanôf 25 febrewaris 1987 sette it proses yn [[Jeruzalim]] útein, dat in grut ynternasjonaal mediasirkus waard. Demjanjuk sei dêr dat er mear as in jier in ienfâldige kriichsfinzene west hie, mar dat woe de rjochtbank net oan. De omstannichheden yn it kamp by Chełm wiene sa min, dat er sa'n lange tiid nea oerlibbe koe. De rjochtbank achte de tsjûgenissen fan fiif minsken dy't Treblinka oerlibbe hiene en twa ferklearrings fan eardere SS-ers serieuzer en lies op 25 april 1988 syn deafonnis foar.
[[File:Flickr - Government Press Office (GPO) - SUPREME COURT JUSTICE DOV LEVIN DISTRICT AND COURT JUDGE DALIA DORNER LOOKING AT A PHOTO ALBUM DURING THE TRIAL OF JOHN (IVAN) DEMJANJUK.jpg|thumb|left|250px|&lt;center&gt;''De Israelyske rjochtbank besjocht in foto yn it proses tsjin John Demjanjuk''&lt;/center&gt;]]
Demjanjuk gyng tsjin it fonnis yn berop. Troch de ûntbining fan de Sovjet-Uny slagge it om 37 ferklearrings fan yn de Sovjet-Uny feroardielde bewakers fan Treblinka te krijen. Dêrút koe opmakke wurde dat de bynamme &quot;Ivan de Ferskriklike&quot; net foar Demjanjuk, mar foar de bewaker Ivan Martsjenko wie. Ek die bliken dat it ''Office of Special Investigations'' fan it Amerikaanske Ministearje fan Justysje stikken efterholden hiene, dy't der op wiisden dat it by Ivan de Ferskriklike net om John Demjanjuk, mar om Ivan Martsjenko gyng. Op 29 july 1993 waard Demjanjuk troch it Israelyske hôf frijsprutsen. Wol fûn it hôf dat it in útmakke saak wie dat Demjanjuk bewekker fan Sobibor west hie, mar dat wie net de oanklacht en dêrom wied er ek net útlevere. Demjanjuk koe werom nei de Feriene Steaten en krige yn 1998 de Amerikaanske nasjonaliteit werom.

== Proses yn de Feriene Steaten ==
Yn 2001 sette in nij proses tsjin Demjanjuk yn de Feriene Steaten útein. In ûndersyksteam fan it ''Office of Special Investigations'' ûnder lieding fan Edward Stutman oertsjûge de rjochtbank dat Demjanjuk yn de Twadde Wrâldkriich as bewekker yn de ferskate konsintraasjekampen tsjinne hie. It hie fan gefolgen dat op 30 april 2004 in Amerikaanske rjochtbank de Amerikaanske nasjonaliteit fan Demjanjuk wer ynloek. 

Yn desimber 2005 waard opdracht jûn Demjanjuk nei de [[Oekraïne]] út te wizen, mar Demjanjuk fersette him dêrtsjin. De ymmigraasjetsjinst makke op 24 maart 2009 bekend dat der kontakt west hie mei it Dútske regear om papieren yn oarder te meitsjen foar in útwizing nei Dútslân. It parket yn München stelde Demjanjuk yn steat fan beskuldiging foar de moard op 29.000 minsken yn it ferneatigingskamp Sobibor. De advokaten fan Demjanjuk besochten begjin april 2009 de útwizing nei Dútslân oan te fjochtsjen, mar yn maaie waard útstel fan útwizing oan Dútslân troch de rjochter fan it Amerikaanske Hegerjochtshôf wegere.

== Undersyksprosedures yn Itaalje en Poalen ==
Demjanjuk waard der fan fertocht yn 1943 yn it [[Itaalje|Italjaanske]] konsintraasjekamp [[Risiera di San Sabbia]] misdieden pleegd te hawwen as lid fan ien fan de ienheden dy't ûnder lieding fan Odilo Globocnik nei [[Triëst]] oerbrocht waarden. Fanwegen it ûntbrekken fan bewiis liet de regionale rechtbank fan Triëst op 29 april 1992 it ûndersyk stopsette.

Ek Poalen ûndersocht de rol fan Demjanjuk by de moard op Poalske boargers troch Oekraynske bewakers yn de ferneatigingskampen fan it generaal-gûvernemint, benammen yn Treblinka. Ek dy prosedure moast fanwegen it ûntbrekken fan bewiis op 19 desimber 2007 stopset wurde.

== Proses yn Dútslân ==
It haadproses sette ûnder lieding fan rjochter Ralhp Alt op 30 novimber 2009 útein en wie juridysk unyk, om't foar it earst yn de skiednis fan de justysje fan de Dútske Bûnsrepublyk in net-Dútske efterútsteande foar it rjocht laat waard, dy't by it útfieren fan nazy-bevelen holp by it moardzjen, sûnder dat er sels direkt oan de moard dielnommen hie. In grut tal tsjûgen waarden heart. Ynearsten soe it proses 35 dagen duorje, mar it waard ferskate kearen ferlinge.

Wichtich foar de proseduere wie de tsjûgenis op 13 jannewaris 2010 fan saakkundige Dieter Pohl fan it ''Institut für Zeitgeschichte''. Neffens Pohl is der net in soad bekend oer it hâlden en dragen fan de Travnini-manlju. De bûtenlânske helpers wiene lykwols konsekwint belutsen by de massamoard op de [[joaden]]. Hja waarden ek brûkt as ambachtslju en foar it wurk yn de keuken. By in flecht soene minsken as Demjanjuk de deastraf krije, mar guon waarden ek allinne straft mei it fêstsetten yn in konsintraasjekamp. Ien gefal wie bekend dat twa travniki's mei fiif finzenen tegearre besochten te flechtsjen; de nazy's wisten de travniki's en ien finzene op te pakken en se waarden alle trije ombrocht.

Op 19 jannewaris 2010 tsjûgen Thomas Blatt en Philip Bialowitz, twa dielnimmers oan de opstân fan Sobibor, foar de oanklager. De twa tsjûgen wurken as twangarbeiders yn it kamp yn de tiid dat ek Demjanjuk dêr as bewaker tjinne hawwe soe. Hja fertelden oer harren tiid yn Sobibor en dat de travniki's de slachtoffers mei bajonetten yn de gaskeamers dreaune en manmachtich besochten eltse flecht tefoarren te kommen. Hja koene harren lykwols gjin Demjanjuk as bewaker herinnerje.

Thomas Walther, de eardere haadûndersiker fan de ''Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufklärung nationalsozialistischer Verbrechen'', sei op 2 febrewaris 2010 dat it prinsipe yn it Dútske strafrjocht, dat in konkrete misdied freget, yn it spesjale gefal fan de yndustriële moard fan de nazy's in oanpassing easke. Deadsfabriken lykas Sobibor wiene in unike sitewaasje en dêrom kaam Walther ta de konklúzje dat yn sokke gefallen net yndividueel bewiis nedich hie.

De saakkundige Anton Dallmayer waard op 14 april 2010 troch de Beierske steatsplysje ûnderfrege nei de identiteitskaart. Dy identiteitskaart wie ien fan de meast wichtige bewiisstikken ynbrocht yn it proses en moast bewize dat Demjanjuk yn Sobibor wurke hie. Dallmayer hie earder de kaart mei trije oare dokuminten van bewakers ferlikene en kaam oan de hân dêrfan ta de konklúzje dat it dokumint fan Demjanjuk autentyk wie. It koe lykwols net útsletten wurde dat alle fjouwer identiteitskaarten ferfalskings wiene.

Op 22 febrewaris 2011 joech de ferdediger Ulrich Busch in ferklearring fan Demjanjuk ôf, dy't it hiele proses swijend oanheart hie. Yn de ferklearring kundige Demjanjuk in [[hongerstaking]] oan, as in 1400 siden dokumint fan de Russyske geheime tsjinst, dat syn ûnskuld bewize koe, net as bewiis fan de ferdigening talitten waard. Fierder ferklearre Demjanjyk dat er de hongersneed ûnder [[Josef Stalin|Stalin]], as Dútske kriichsfinzene en dêrnei it Israelyske deadsfonnis, mei in soad deadseangst oerlibbe hie. &quot;No, oan it ein fan myn libben, besiket Dútslân, de naasje dy't sûnder genede en wreed miljoenen ûnskuldige minsken fermoarde, myn wurden, myn siele, myn geast en myn libben mei in polityk showproses te beëinigjen en my, in ienfâldige Oekraynske boer, foar de misdieden fan de Dútsers yn de Twadde Wrâldkriich skuldich te ferklearjen&quot;.

It gerjocht sluet de bewiisfiering op 17 maart 2011 ôf.

Oanklager Hans-Joachim Lutz easke yn syn pleit op 22 maart 2011 in finzenisstraf fan seis jier en achte it bewezen dat Demjanjuk yn 1943 dielnommen hie oan de moard op teminsten 27.900 joaden. Neffens de miening fan de oanklager wiene de beskuldigingen ek sûnder yndividueel bewiis deugdlik. Fersêftsjend yn de eask wie dat Demjanjuk ek sels in slachotffer fan de nazy's wie en tsjin it sin bewake moast. Hy wie in helper sûnder sels ferantwurdlikens te hawwen. Der wie lykwols gjin sprake fan ''Befehlsnotstand'' (de needsaaklikens om in befel op te folgjen) om't neffens de oanklager in flecht mooglik west hie.  

De oare klagers tsjinnen op 13 en 14 april 2011 harren pleit yn. Se makken melding fan it lot fan harren famyljes en harren ein yn Sobibor. In advokaat fan de klagers, Cornelius Nestler, makke gjin gebrûk fan in slotrede, om't elk fan de klagers syn eigen ferwachting fan de straf útsprutsen hie.

De ferdediger fan Demjanjuk, Ulrich Busch, easke begjin maaie 2011 frijspraak en in skeafergoeding foar it fêstsitten foar Demjanjuk. Busch klage dat der yn de saak gjin rekken holden wie mei de tsjûgen en akten yn it foardiel fan Demjanjuk. Der wie gjin bewiis dat de fertochte ea yn it ferneatigingskamp Sobibor west hie en sels as soe dat al it gefal west ha, dan hie Demjanjuk as kriichsfinze gewoan gjin oare kar hân. De fertochte wie boppedat al earder slachtoffer fan dwaling fan justysje, doe't er fanwegen in persoanswikseling acht jier lang ûnskuldich yn in Israelyske finzenis sitten hie, wêrfan't fiif jier yn in deadesel. Dêrom hie Demjanjuk no wol genôch boete dien.

Op 12 maaie 2011 waard Demjanjuk feroardiele ta fiif jier finzenis fanwegen mandélichheid oan de moard op 28.060 minsken. De rjochtbank fûn it bewezen dat er as kriichsfinzene oplaat wie ta ien fan de likernôch 5.000 SS-frijwilligers en dat er fan ein maart oant healwei septimber 1943 tsjinne hie as bewaker yn it ferneatigingskamp Sobibor. Ek al koe him net ien gefal fan in spesifike moard oanwrean wurde, Demjanjuk makke dêr diel út fan de ferneatingsmasjine. It tal 28.060 waard berekkene oan de hân fan de transportlisen fan de treinen dy't yn it tiidrek oankamen yn Sobibor doe't Demjanjuk dêr tsjinne hie. Demjanjuk hie wegerje moatten mei te dwaan oan de foar de hân lizzende misdieden. Hy hie besykje moatten út te piken en it dêrby hearrende risiko foar leaf nimme moatten. De feroardielde joech fierder gjin kommintaar op de ferwiten, mar omskreau himsels yn trije skriflike ferklearrings as slachtoffer fan de Dútsers. De útspraak waard bywenne troch tsien fan de mear dan 30 klagers út Nederlân, fan wa't guon har hiele famylje yn Sobibor ferlern hie.

Nei't it fonnis útsprutsen wie waard it arrestaasjebefel opheven en waard Demjanjuk frijlitten. Nei twa jier finzenis stie de duer fan it fonnis net mear yn ferhâlding ta de âldens fan de doe al 91-jierrige Demjanjuk. Der wie gjin flechtrisiko, om't de fertochte steateleas wie en Dútslân sadwaande net ferlitte koe. Demjanjuk wenne oant syn dea yn in ferpleechhûs yn Bad Feilnbach.

De útspraak tsjin Demjanjuk waard net binend om't sawol de iepenbiere oanklager as de ferdigening yn berop gyngen. It kaam lykwols net ta in beslút fan it Dútske Federale Hôf fan Justysje, om't de fertochte op 17 maart 2012 ferstoar. Yn it Dútske strafrjocht foarmet it ferstjerren fan de fertochte in prosedurele behindering en dêrmei waard de saak seponearre.

== Feroardieling Oskar Gröning == 
Mei it beslút fan 20 septimber 2016 befêstige it Dútske Federale Hôf de feroardieling fan SS-Unterscharführers [[Oskar Gröning]] fanwegen &quot;funksjonele meiwurking&quot; oan de moard, sûnder dat Gröning yn it konsintraasjekamp [[Auschwitz]] sels oan yndividuele moarden dielnommen hie. Foar de oanklagers foarme de útspraak in belangrike bystelling fan de eardere rjochtspraak.  

== Fotokolleksje Johann Niemann ==
Yn 2015 waard in partikuliere fotokolleksje ûntdutsen mei mear as 300 foto's fan SS-Untersturmführer [[Johann Niemann]]. De foto's foarmje in wichtige oanfolling op de tige seldsume bylddokumintaasje fan Sobibor. Niemann dokumintearre syn karriêre by de SS yn twa albums fan it konsintraasjekamp [[Kamp Esterwegen|Esterwegen]], de misdieden fan de [[eutanasy]] en de systematyske moard op joaden en [[Roma (folk)|Roma]] yn [[Belzec (ferneatigingskamp)|Belzec]] en Sobibor.

== Media ==
Demjanjuk's proses yn Israel soe de basis west ha foar de film &quot;Music Box&quot; (1989) fan de regisseaur Constantin Costa-Gavras.&lt;ref&gt;[https://www.yadvashem.org/education/educational-materials/film-reviews/music-box.html Yad Vashem, oproppen 14.06.2020]&lt;/ref&gt;  Itselde proses tsjinne foar de Amearikaanske skriuwer Philip Roth as materjaal foar syn yn 1993 publisearre roman &quot;Operation Shylock. A Confession&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/1993/05/14/de-ontdekking-van-een-dubbelganger-verstikkende-ironie-7182942-a252373 NRC, 14.05.1993]&lt;/ref&gt;

It libben fan Demjanjuk wie yn de dokumintêre &quot;Der Fall Ivan Demjanjuk&quot; ûnderwerp, dy't yn 2013 yn Dútslân útsjoerd waard. Yn de dokumintêre fan Frank Gutermuth, Sebastian Kuhn en Wolfgang Schoen wurde de lokaasjes, dy't in rol spilen yn it libben fan Demjanjuk, opsocht en in rige fan interviews fêstlein, mei û.o. de Nederlânske professor foar strafrjocht Christiaan Frederik (Frits) Rüter, de Sobibor-oerlibber Thomas Blatt en Kurt Schrimm, it haad fan de ''Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufklärung nationalsozialistischer Verbrechen''. De dokumintêre waard yn opdracht fan de [[ARD]] makke en yn it ramt fan it proses tsjin Demjanjuk yn München útstjoerd.&lt;ref&gt;[https://programm.ard.de/TV/arte/der-fall-ivan-demjanjuk/eid_287249928638394 ARD, 31.05.2013]&lt;/ref&gt;

Yn 2019 waard troch [[Netflix]] de fiifdielige dokumintêre &quot;The Devil Next Door&quot; fan it proses tsjin John Demjanjuk en de fraach oft er de Oekraynske kampbeul Ivan de Ferskriklike wie oan it oanbod tafoege.&lt;ref&gt;[https://www.netflix.com/nl/title/80201488 Netflix, The Devil Next Door]&lt;/ref&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:John Demjanjuk]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|John Demjanjuk}}
}}

{{DEFAULTSORT:Demjanjuk, John}}
[[Kategory:Oekraynsk soldaat]]
[[Kategory:Oekraynsk militêr yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Oekraynsk kriichsfinzene]]
[[Kategory:Oekraynsk kollaborateur yn de Twadde Wrâldkriich]]
[[Kategory:Kamppersoniel yn Sobibór]]
[[Kategory:Kamppersoniel yn Majdanek]]
[[Kategory:Kamppersoniel yn Flossenbürg]]
[[Kategory:Persoan dy't ta de dea feroardiele is]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar oarlochsmisdieden]]
[[Kategory:Persoan feroardiele foar misdieden tsjin de minsklikheid]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1920]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2012]]</text>
      <sha1>f7lzorbq1u1x8wkriqx7nuuptmbi1pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ielgoesfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147372</id>
    <revision>
      <id>1239357</id>
      <parentid>1239052</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Soarten tafoege.</comment>
      <origin>1239357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3909" sha1="ps8j45apyrfq00bqpkpdnxjwoi8i4c8" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           =Phalacrocorax_carbo02.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =[[Ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')

| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
| takson11            = [[famylje]]:
| namme11             = '''ielgoesfûgels''' (''Phalacrocoracidae'')

| beskriuwer, jier    = [[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1850
}}
De '''ielgoesfûgels''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Phalacrocoracidae''), ek '''skolfers''' neamd, binne in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[wetterfûgels]] yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan de [[ginteftigen]] (''Suliformes''). De famylje telt sa'n 35-43 [[soarte (taksonomy)|soarte]]n ferdield oer 1-5 [[skaai (taksonomy)|skaai]]en. Alle ielguozzen binne foar it meastepart swarte of swarteftige fûgels mei in lingte fan 50-100 cm.

==Famyljeopbou==
* ''Famylje'': '''ielgoesfûgels''' (''Phalacrocoracidae'')
** ''Skaai'': [[dwerchielguozzen]] (''Microcarbo''), 5 soarten, dêrûnder:
*** [[langsturtielgoes]] (''Microcarbo africanus'')
*** [[dwerchielgoes]] (''Microcarbo pygmaeus'')
*** [[Yndyske dwerchielgoes]] (''Microcarbo niger'')
*** [[kroanielgoes]] (''Microcarbo coronatus'') 
*** [[lytse bûnte ielgoes]] (''Microcarbo melanoleucos'')
** ''Skaai'': [[readpoatielguozzen]] (''Poikilocarbo''), 1 soarte:
*** [[readpoatielgoes]] (''Poikilocarbo gaimardi'')
** ''Skaai'': [[toefielguozzen]] (''Gulosus''), 1 soarte:
*** [[toefielgoes]] (''Gulosus aristotelis'', ek wol ''Phalacrocorax aristotelis'')
** ''Skaai'': [[Amerikaanse ielguozzen]] ''[[Nannopterum]]'', 3 soarten:
*** [[Galápagosielgoes]] (''Nannopterum harrisi'')
*** [[Neotropyske ielgoes]] (''Nannopterum brasilianum'')
*** [[dûbeltoefielgoes]] (''Nannopterum auritum'')
** ''Skaai'': [[wytbûkielguozzen]] (''Leucocarbo''), 9 soarten:
*** [[Aucklandielgoes]] (''Leucocarbo colensoi'')
*** [[Bounty-ielgoes]] (''Leucocarbo ranfurlyi'') 
*** [[Campbellielgoes]] (''Leucocarbo campbelli'')
*** [[Chathamielgoes]] (''Leucocarbo onslowi'')
*** [[guano-ielgoes]] (''Leucocarbo bougainvilliorum'')
*** [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps'')
*** [[Magelhaenielgoes]] (''Leucocarbo magellanicus'')
*** [[Stewartielgoes]] (''Leucocarbo chalconotus'')
*** [[wratielgoes]] (''Leucocarbo carunculatus'')
** ''Skaai'': ''[[Urile]]'', 4 soarten:
*** [[blaukielielgoes]] (''Urile penicillatus'')
*** [[readmaskerielgoes]] (''Urile urile'')
*** [[pelagyske ielgoes]] (''Urile pelagicus'')
*** [[brilielgoes]] (''Urile perspicillatus'') (útstoarn)
** ''Skaai'': [[ielguozzen]] (''Phalacrocorax''), 12 libbene soarten, dêrûnder:
*** [[Japanske ielgoes]] (''Phalacrocorax capillatus'')
*** [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo'')
*** [[wytboarstielgoes]] (''Phalacrocorax (carbo) lucidus'')
*** [[Arabyske ielgoes]] (''Phalacrocorax nigrogularis'')
*** [[Yndyske ielgoes]] (''Phalacrocorax fuscicollis'')
*** [[Kaapske ielgoes]] (''Phalacrocorax capensis'')
*** [[Chathamielgoes]] of [[Featherstonielgoes]] (''Phalacrocorax featherstoni'') 
*** [[Swartmaskerielgoes]] (''Phalacrocorax fuscescens'')
*** [[Benguëla-ielgoes]] (''Phalacrocorax neglectus'')
*** [[Nijseelânske ielgoes]] of spikkelige ielgoes (''Phalacrocorax punctatus'')
*** [[swarte ielgoes]] (''Phalacrocorax sulcirostris'')
*** [[bûnte ielgoes]] (''Phalacrocorax varius'')

[[Kategory:Ielgoesfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Ginteftige]]</text>
      <sha1>ps8j45apyrfq00bqpkpdnxjwoi8i4c8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piperfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147964</id>
    <revision>
      <id>1239349</id>
      <parentid>1139824</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T18:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1239349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1943" sha1="haajh2ocky8bxxvl7it9vmnyw837cwg" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = White-Wagtail.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = [[boumantsje]] (''Motacilla alba'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')
| takson11            = [[ûnderskift]]:
| namme11             = [[sjongfûgels]] (''Passeri'')
| takson12            = [[boppefamylje]]:
| namme12             = [[moskfûgels]] (''Passeroidea'')
| takson13            = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme13             = '''piperfûgels''' (''Motacillidae'')

| beskriuwer, jier    = [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821 
}}
De '''piperfûgels''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Motacillidae''), ek wol bekend as de '''wipsturt- en piperfûgels''' of de '''wipsturten en pipers''', foarmje in [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[sjongfûgels]] yn de [[boppefamylje]] fan de [[moskfûgels]] (''Passeroidea'') yn it skift fan [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). Ta de famylje hearre de [[boumantsjes]], [[langklauwen]] en [[pipers]].

De famylje telt de neikommende fiif [[skaai (taksonomy)|skaai]]en:

* ''Skaai'': [[beamwipsturten]] (''Dendronanthus''), 1 soarte
* ''Skaai'': [[boumantsjes]] (''Motacilla''), 12-18 soarten
* ''Skaai'': [[goudpipers]] (''Tmetothylacus''), 1 soarte
* ''Skaai'': [[langklauwen]] (''Macronyx''), 7 soarten
* ''Skaai'': [[pipers]] (''Anthus''), 42 soarten

De beide skaaien beamwipsturten en boumantsjes wurde mei-inoar ek wol as [[wipsturten]] oantsjut. Lyksa wurde de skaaien goudpipers, langklauwen en pipers mei-inoar ek wol as pipers oantsjut.

==Keppelings om utens==
* {{en}}[https://www.worldbirdnames.org/bow/waxbills/ IOC World Bird List Version v13.1, jan. 2023]

[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Moskeftige]]
[[Kategory:Piperfûgel| ]]</text>
      <sha1>haajh2ocky8bxxvl7it9vmnyw837cwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meidogger:FreyaSport/kladblok</title>
    <ns>2</ns>
    <id>152621</id>
    <revision>
      <id>1239412</id>
      <parentid>1237790</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T11:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>prutse</comment>
      <origin>1239412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91363" sha1="9idtk24zx2gmswafizqlp2yezb4rvrj" xml:space="preserve">{{Berjocht:Kladmynkop|grutte=0.75|blok=FreyaSport}}

===== Listen fan flaggen =====

;Geografysk
* [[Wikipedy:List fan berjochten fan flaggen|Flaggen]]
* [[Wikipedy:List fan berjochten Flagge mei Lân-oantsjutting|Flaggen mei Lân-oantsjutting]]
* [[Wikipedy:List fan Berjochten Flagge Nederlânske bestjoerlike ienheden|Flaggen Nederlânske bestjoerlike ienheden]]
* [[List fan flaggen fan Fryske gemeenten|Flaggen fan Fryske gemeenten]] ''(gjin berjochten)''
* [[List fan flaggen fan doarpen yn Fryslân|Flaggen fan Fryske doarpen]] ''(gjin berjochten)''
* [[Wikipedy:List fan berjochten Flagge mei Nasjonaliteit-oantsjutting|Flaggen mei Nasjonaliteit-oantsjutting]]
* [[Wikipedy:List fan berjochten Flagge mei Etnisiteit-oantsjutting|Flaggen mei Etnisiteit-oantsjutting]]

;Sport
* [[Wikipedy:List fan berjochten Flagge mei YOK-koade|Flaggen mei Ynternasjonaal Olympysk/Paralympysk Komitee koade]]

--------------
==Spoarweistasjons yn Nederlân==
[[Ofbyld:Spoorkaart2026.jpg|thumb|right|260px|Spoorkaart met de Stasjons in Nederland (2026)]]
Hieronder volgt een lijst van alle huidige 398 '''[[spoorweistasjon]]s in [[Nederlân]]''' en op korte termijn te openen nieuwe Stasjons met verwacht jaartal van ingebruikname. Van deze Stasjons worden er drie alleen bij evenementen in de naastliggende stadions gebruikt (i.e. Johan Cruijff ArenA, Philips Stadion &amp; Stadion Feijenoord), en Utrecht Maliebaan alleen als [[het Spoorwegmuseum]] open is.

== Namen ==
In de tabel staan de door NS gebruikte namen. Op de Stasjons met NS-naam Alphen a/d Rijn, Den Haag Laan v NOI en Chevremont staat op de naamborden een afwijkende naam, respectievelijk Alphen aan den Rijn, Den Haag Laan van NOI en Chèvremont.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=v--6dvhYjMk Video van de Stasjonsnaamborden] YouTube&lt;/ref&gt;

== FE-codes ==
In de lijst worden de FE-codes vermeld, ook ([[Telegrafie|telegrafische]]) afkortingen of verkortingen genoemd, van de Stasjonsnamen, als die bekend zijn. In de communicatie met de reiziger worden FE-codes weinig gebruikt: meestal worden volledige Stasjonsnamen genoemd. Op displays en in het [[Spoorboekje#Nederland|spoorboekje]] op de rechterpagina's (rechterhelften van de pdf-pagina's) worden andere afkortingen gebruikt.

Op elk Stasjon staat de FE-code rechtsonder op de [[Vertrekstaat|vertrekstaten]]. Deze kan gebruikt worden in de [[reisplanner]].

Bij de wijziging van een Stasjonsnaam wordt eventueel ook de FE-code veranderd, bijvoorbeeld van Hvsn naar Hvsm. Anderzijds staan de letters van een FE-code in sommige gevallen niet in de naam, bijvoorbeeld Gv en Gvc ('s-Gravenhage = Den Haag). Bij Gvc is ook opmerkelijk dat een Stasjon met &quot;Centraal&quot; in de naam hier een c in de FE-code heeft: normaal is het Stasjon met &quot;Centraal&quot; in de naam het belangrijkste Stasjon en heeft het daarom de kortste FE-code (echter in Den Haag was Hollands Spoor het eerste Stasjon en dit kreeg de FE-code Gv, zodat Den Haag Centraal een andere FE-code moest krijgen). In de reisplanner geeft &quot;Den Haag&quot; zonder toevoeging dan ook niet Stasjon Gv, maar Stasjon Gvc.

:'''Per''' staat voor aantal perrons
:'''Psp''' staat voor aantal perronsporen

== Reizigersaantallen ==

De genoemde reizigersaantallen per Stasjon zijn afkomstig van het NS Dashboard van het betreffende jaar. Het getoonde getal is het aantal instappers, uitstappers en overstappers van NS-trein op NS-trein op het betreffende Stasjon per gemiddelde werkdag. Het aantal omvat derhalve niet de gebruikers van andere vervoerders.

{{Register ABD}}
{{Clearright}}

==A==
&lt;gallery&gt;
Station_Alkmaar_(2006).jpg|[[Stasjon Alkmaar]]
Almelo_stationsgebouw.jpg|[[Stasjon Almelo]]
Station almere centrum.jpg|[[Stasjon Almere Centrum]]
Station Amersfoort (1-2006).jpg|[[Stasjon Amersfoort Centraal]]
Amstelstation.jpg|[[Stasjon Amsterdam Amstel]]
Amsterdam Central station1.jpg|[[Stasjon Amsterdam Centraal]]
Station-amsterdam-sloterdijk.jpg|[[Stasjon Amsterdam Sloterdijk]]
Station_Amsterdam_Zuid_(G_Mahlerplein).jpg|[[Stasjon Amsterdam Zuid]]
23 april 2016 CS Arnhem.jpg|[[Stasjon Arnhem Centraal]]
Fietstunnel2011.jpg|[[Stasjon Alphen a/d Rijn]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Namme!!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|Afk !!align=left width=50| Iepening !!align=left width=20|Perrons !!align=left width=20|Perronspoaren !!align=left width=200| Spoarline !!align=left width=100| Ferfierderds !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Aalten|Aalten]] || [[Aalten]] || Atn || [[1885]] || 1 || 2 || [[Spoar fan Winterswyk nei Zevenaar|Winterswyk-Zevenaar]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 
|-
| [[Stasjon Abcoude|Abcoude]] || [[Abcoude]] || Ac || [[1843]] || 1 || 2 || [[Rhijnspoarwei]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.984 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Akkrum|Akkrum]] || [[Akkrum]] || Akm || [[1868]] || 1 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 676 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Alkmaar|Alkmaar]] || [[Alkmaar]] || Amr || [[1865]] || 3 || 5 || [[Steatsline K]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Alkmaar - Hoorn|Alkmaar-Hoorn]] || NS || 15.575 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Alkmaar Noord|Alkmaar Noord]] || Alkmaar|| Amrn || [[1980]] || 2 || 2 || [[Steatsline K]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Alkmaar - Hoorn|Alkmaar-Hoorn]] || NS || 3.546 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almelo|Almelo]] || [[Almelo]] || Aml || [[1865]] || 1 || 3 || [[Spoorlijn Almelo - Salzbergen|Almelo-Salzbergen]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zwolle - Almelo|Zwolle-Almelo]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Deventer - Almelo|Deventer-Almelo]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Mariënberg - Almelo|Mariënberg-Almelo]] || Arriva&lt;br /&gt;[[Keolis Nederlân|Keolis]]&lt;br /&gt;NS || 6.544 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almelo de Riet|Almelo De Riet]] || Almelo || Amri || [[1926]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Almelo - Salzbergen|Almelo-Salzbergen]] || Keolis&lt;br /&gt;NS || 180 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almere Buiten|Almere Buiten]] || [[Almere Buiten]] || Almb || [[1987]] || 2 || 2 || [[Flevoline]] || NS || 5.041 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almere Centrum|Almere Centrum]] || [[Almere Stad]] || Alm || [[1987]] || 2 || 4 || Flevoline || Arriva&lt;br /&gt;NS || 25.252 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almere Muziekwijk|Almere Muziekwijk]] || Almere Stad || Almm || [[1987]] || 2 || 2 || Flevoline || NS || 4.660 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almere Oostvaarders|Almere Oostvaarders]] || Almere Buiten || Almo || [[2004]] || 2 || 4 || Flevoline || NS || 3.559 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almere Parkwijk|Almere Parkwijk]] || Almere Stad || Almp || [[1996]] || 2 || 2 || Flevoline || NS || 1.963 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Almere Poort|Almere Poort]] || [[Almere Poort]] || Ampo || [[2012]] || 2 || 2 || Flevoline || NS || 6.069 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Alphen a/d Rijn|Alphen a/d Rijn]] || [[Alphen aan den Rijn (plaats)|Alphen aan den Rijn]] || Apn || [[1878]] || 3
| 4 || [[Spoorlijn Woerden - Leiden|Woerden-Leiden]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn|Gouda-Alphen a/d Rijn]] || NS || 10.714 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amersfoort Centraal|Amersfoort Centraal]] || [[Amersfoort]] || Amf || [[1902]] || 3 || 6 || [[Sintraalspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Ponlijn]]&lt;br /&gt;[[Valleilijn]] || Keolis&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;[[NS International]] || 45.448 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amersfoort Schothorst|Amersfoort Schothorst]] || Amersfoort || Amfs || [[1987]] || 2 || 3 || Sintraalspoarwei|| NS || 5.426 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amersfoort Vathorst|Amersfoort Vathorst]] || [[Hooglanderveen]]|| Avat || [[2006]] || 3 || 3 || Sintraalspoarwei|| NS || 3.812 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Amstel|Amsterdam Amstel]] || [[Amsterdam]] || Asa || [[1939]] || 2 || 2 || Rhijnspoarwei || NS || 27.535 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Halte Amsterdam ArenA|Amsterdam ArenA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(alleen bij evenementen)&lt;/small&gt; || Amsterdam || Asdar || [[1996]] || 1 || 1 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;[[Utrechtboog]] || NS || -
|-
| [[Stasjon Amsterdam Bijlmer ArenA|Amsterdam Bijlmer ArenA]] || Amsterdam || Asb || [[1971]] || 4 || 6 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;[[Utrechtboog]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 28.627 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Centraal|Amsterdam Centraal]] || Amsterdam || Asd || [[1889]] || 6 || 11 || [[Alde line]]&lt;br /&gt;Steatsline K&lt;br /&gt;[[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Amsterdam Centraal - Schiphol|Amsterdam-Schiphol]] || Arriva&lt;br /&gt;[[European Sleeper]]&lt;br /&gt;[[Eurostar]]&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;NS International || 168.252 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Holendrecht|Amsterdam Holendrecht]] || Amsterdam || Ashd || [[2008]] || 2 || 2 || Rhijnspoarwei || NS || 4.368 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Lelylaan|Amsterdam Lelylaan]] || Amsterdam || Asdl || [[1986]] || 1 || 2 || Amsterdam-Schiphol || NS || 12.941 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Muiderpoort|Amsterdam Muiderpoort]] || Amsterdam || Asdm || [[1896]] || 2 || 4 || [[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;Rhijnspoarwei || NS || 12.778 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam RAI|Amsterdam RAI]] || Amsterdam || Rai || [[1981]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]] || NS || 4.887 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Science Park|Amsterdam Science Park]] || Amsterdam || Assp || [[2009]] || 2 || 2 || [[Easterspoarwei]] || NS || 3.910 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Sloterdijk|Amsterdam Sloterdijk]] || Amsterdam || Ass || [[1983]] || 5 || 10 || Alde line&lt;br /&gt;Steatsline K&lt;br /&gt;Amsterdam-Schiphol || NS || 70.279 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Amsterdam Zuid|Amsterdam Zuid]] || Amsterdam || Asdz || [[1978]] || 2 || 4 || Schiphollijn || Arriva&lt;br /&gt;NS || 74.859 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Anna Paulowna|Anna Paulowna]] || [[Anna Paulowna (plaats)|Anna Paulowna]] || Ana || [[1865]] || 2 || 2 || Steatsline K || NS || 1.527 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Apeldoorn|Apeldoorn]] || [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]] || Apd || [[1876]] || 3 || 4 || [[Spoorlijn Apeldoorn - Deventer|Apeldoorn-Deventer]]&lt;br /&gt;[[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Dieren - Apeldoorn|Dieren-Apeldoorn]] || Arriva&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;NS International&lt;br /&gt;[[Veluwsche Stoomtrein Maatschappij|VSM]] || 13.165 &lt;small&gt;(2024) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Apeldoorn De Maten|Apeldoorn De Maten]] || Apeldoorn || Apdm || [[2006]] || 1 || 1 || [[Easterspoarwei]] || Arriva || 612 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Apeldoorn Osseveld|Apeldoorn Osseveld]] || Apeldoorn || Apdo || [[2006]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Apeldoorn - Deventer|Apeldoorn-Deventer]] || NS || 1.150 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Appingedam|Appingedam]] || [[Appingedam]] || Apg || [[1884]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen-Delfzijl]] || Arriva || 1.082 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Arkel|Arkel]] || [[Arkel (dorp)|Arkel]] || Akl || [[1883]] || 1 || 1 || [[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) ||[[Qbuzz]]|| 160 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Arnemuiden|Arnemuiden]] || [[Arnemuiden]] || Arn || [[1872]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 370 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Arnhem Centraal|Arnhem Centraal]] || [[Arnhem]] || Ah || [[1845]] || 4 || 8 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;Staatslijn A&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Arnhem - Nijmegen|Arnhem-Nijmegen]] || Arriva&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;NS International&lt;br /&gt;[[VIAS GmbH]] || 44.182 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Arnhem Presikhaaf|Arnhem Presikhaaf]] || Arnhem || Ahpr || [[1969]] || 2 || 2 || Staatslijn A || NS || 1.954 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Arnhem Velperpoort|Arnhem Velperpoort]] || Arnhem || Ahp || [[1953]] || 2 || 2 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;Staatslijn A || Arriva&lt;br /&gt;NS || 1.905 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Arnhem Zuid|Arnhem Zuid]] || Arnhem || Ahz || [[2004]] || 2 || 2 || Arnhem-Nijmegen || NS || 3.291 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Assen|Assen]] || [[Assen]] || Asn || [[1870]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Meppel - Groningen|Staatslijn C]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 7.517 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==B==
&lt;gallery&gt;
Baarn_Stasjon_2014_7.JPG|[[Stasjon Baarn]]
Stasjon_Beilen.JPG|[[Stasjon Beilen]]
Stasjon Bergen op Zoom (19 mrt. 2024).jpg|[[Stasjon Bergen op Zoom]]
Beverwijk railway Stasjon.jpg|[[Stasjon Beverwijk]]
Stasjon_Boxmeer.JPG|[[Stasjon Boxmeer]]
Breda Stasjon 7 september 2014 04.JPG|[[Stasjon Breda]]
Stasjon_Bunnik_2016.jpg|[[Stasjon Bunnik]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Baarn|Baarn]] || [[Baarn]] || Brn || [[1874]] || 3 || 4 || Easterspoarwei&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Den Dolder - Baarn|Stichtse Lijn]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 4.147 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bad Nieuweschans|Bad Nieuweschans]] || [[Bad Nieuweschans]] || Nsch || [[1868]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Ihrhove - Nieuweschans|Ihrhove-Nieuweschans]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 476 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Baflo|Baflo]] || [[Baflo]] || Bf || [[1893]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Sauwerd - Roodeschool|Hogelandspoor]] || Arriva || 754 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Barendrecht|Barendrecht]] || [[Barendrecht]] || Brd || [[1872]] || 3 || 4 || [[Spoorlijn Breda - Rotterdam|Staatslijn I]] || NS || 5.649 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Barneveld Centrum|Barneveld Centrum]] || [[Barneveld (dorp)|Barneveld]] || Bnc || [[1951]] || 2 || 2 || [[Valleilijn]] ([[Spoorlijn Nijkerk - Ede-Wageningen|Kippenlijn]])|| [[Keolis Nederlân|Keolis]] || 2.863 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Barneveld Noord|Barneveld Noord]] || Barneveld || Bnn || [[1951]] || 1 || 1 || Valleilijn (Kippenlijn)|| Keolis || 1.177 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Barneveld Zuid|Barneveld Zuid]] || Barneveld || Bnz || [[2015]] || 1 || 1 || Valleilijn (Kippenlijn) || Keolis || 612 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bedum|Bedum]] || [[Bedum (plaats)|Bedum]] || Bdm || [[1884]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen-Delfzijl]] || Arriva || 464 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Beek-Elsloo|Beek-Elsloo]] || [[Beek (Limburg)|Beek]]&lt;br /&gt;[[Elsloo (Limburg)|Elsloo]] || Bk || [[1862]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Breda - Maastricht|Staatslijn E]] || Arriva || 1.968 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Beesd|Beesd]] || [[Beesd]] || Bsd || [[1883]] || 1 || 2 || [[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) || Qbuzz || 183 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Beilen|Beilen]] || [[Beilen]] || Bl || [[1870]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Meppel - Groningen|Staatslijn C]] || NS || 1.737 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bergen op Zoom|Bergen op Zoom]] || [[Bergen op Zoom]] || Bgn || [[1863]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 5.535 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Best|Best]] || [[Best]] || Bet || [[1866]] || 3 || 4 || Staatslijn E || NS || 4.986 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Beverwijk|Beverwijk]] || [[Beverwijk]] || Bv || [[1867]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Haarlem - Uitgeest|Haarlem-Uitgeest]] || NS || 3.685 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bilthoven|Bilthoven]] || [[Bilthoven]] || Bhv || [[1863]] || 1 || 2 || [[Sintraalspoarwei]] || NS || 4.164 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Blerick|Blerick]] || [[Blerick]] || Br || [[1868]] || 3 || 4 || [[Spoorlijn Nijmegen - Venlo|Nijmegen-Venlo]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Venlo - Eindhoven|Venlo-Eindhoven]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 1.295 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bloemendaal|Bloemendaal]] || [[Bloemendaal (Noord-Holland)|Bloemendaal]] || Bll || [[1900]] || 1 || 2 || Haarlem-Uitgeest || NS || 1.334 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bodegraven|Bodegraven]] || [[Bodegraven]] || Bdg || [[1878]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Woerden - Leiden|Woerden-Leiden]] || NS || 3.010 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Borne|Borne]] || [[Borne (Overijssel)|Borne]] || Bn || [[1865]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Almelo - Salzbergen|Almelo-Salzbergen]] || Keolis&lt;br /&gt;NS || 302 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Boskoop|Boskoop]] || [[Boskoop]] || Bsk || [[1934]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn|Gouda-Alphen aan den Rijn]] || NS || 1.188 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Boskoop Snijdelwijk|Boskoop Snijdelwijk]] || Boskoop || Bsks || [[2017]] || 1 || 1 || Gouda-Alphen aan den Rijn || NS || 638 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Boven Hardinxveld|Boven Hardinxveld]] || [[Boven-Hardinxveld]] || Bhdv || [[2012]] || 2 || 2 || MerwedeLingelijn (Betuwelijn) ||[[Qbuzz]]|| 343 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bovenkarspel Flora|Bovenkarspel Flora]] || [[Bovenkarspel]] || Bkf || [[1977]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen|Zaandam-Enkhuizen]] || NS || 550 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bovenkarspel-Grootebroek|Bovenkarspel-Grootebroek]] || Bovenkarspel || Bkg || [[1885]] || 1 || 2 || Zaandam-Enkhuizen || NS || 1.698 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Boxmeer|Boxmeer]] || [[Boxmeer (plaats)|Boxmeer]] || Bmr || [[1883]] || 2 || 3 || Nijmegen-Venlo || Arriva || 3.738 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Boxtel|Boxtel]] || [[Boxtel (plaats)|Boxtel]] || Btl || [[1865]] || 2 || 4 || Staatslijn E&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Boxtel - Wesel|Duits Lijntje]] || NS || 5.391 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Breda|Breda]] || [[Breda]] || Bd || [[1855]] || 3 || 6 || Staatslijn I&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Roosendaal - Breda|Roosendaal-Breda]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Breda - Eindhoven|Breda-Eindhoven]] || NS&lt;br /&gt;NS International || 36.141 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Breda-Prinsenbeek|Breda-Prinsenbeek]] || [[Prinsenbeek]] || Bdpb || [[1988]] || 2 || 2 || Staatslijn I || NS || 1.263 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Breukelen|Breukelen]] || [[Breukelen (Utrecht)|Breukelen]] || Bkl || [[1843]] || 1 || 2 || [[Rhijnspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Harmelen - Breukelen|Woerden-Breukelen]] || NS || 6.035 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Brummen|Brummen]] || [[Brummen (plaats)|Brummen]] || Bmn || [[1865]] || 2 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 872 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Buitenpost|Buitenpost]] || [[Buitenpost]] || Bp || [[1866]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]]|| Arriva || -
|-
| [[Stasjon Bunde (Nederland)|Bunde]] || [[Bunde (Limburg)|Bunde]] || Bde || [[1862]] || 2 || 2 || Staatslijn E || Arriva || 838 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bunnik|Bunnik]] || [[Bunnik (plaats)|Bunnik]] || Bnk || [[1972]] || 2 || 2 || Rhijnspoarwei || NS || 2.135 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Bussum Zuid|Bussum Zuid]] || [[Bussum]] || Bsmz || [[1966]] || 2 || 2 || Easterspoarwei || NS || 3.735 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|}

== C ==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Culemborg 2014.jpg|[[Stasjon Culemborg]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Capelle Schollevaar|Capelle Schollevaar]] || [[Capelle aan den IJssel]] || Cps || [[1981]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.919 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Castricum|Castricum]] || [[Castricum (plaats)|Castricum]] || Cas || [[1867]] || 1 || 2 || [[Steatsline K]] || NS || 6.899 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Chevremont|Chevremont]] || [[Kerkrade (plaats)|Kerkrade]] || Cvm || [[1949]] || 1 || 1 || [[Heuvellandlijn]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || -
|-
| [[Stasjon Coevorden|Coevorden]] || [[Coevorden (stad)|Coevorden]] || Co || [[1905]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]] || Arriva || 1.399 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Cuijk|Cuijk]] || [[Cuijk (plaats)|Cuijk]] || Ck || [[1883]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Nijmegen - Venlo|Nijmegen-Venlo]] || Arriva || 2.948 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Culemborg|Culemborg]] || [[Culemborg]] || Cl || [[1868]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]] || NS || 7.807 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==D==
&lt;gallery&gt;
StatinDelfzijl1.jpg|[[Stasjon Delfzijl]]
Stasjon Den Haag Centraal 2017 (Rijnstraat).jpg|[[Stasjon Den Haag Centraal]]
Den Haag - Stasjon Holland Spoor v1.JPG|[[Stasjon Den Haag HS]]
Den Haag Stasjon Laan NOI.jpg|[[Stasjon Den Haag Laan van NOI]]
Stasjon Den Helder (2024).jpg|[[Stasjon Den Helder]]
Stasjon Deventer (2024).jpg|[[Stasjon Deventer]]
Dordrecht Stasjon.jpg|[[Stasjon Dordrecht]]
Stasjon_Dronten.jpg|[[Stasjon Dronten]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Daarlerveen|Daarlerveen]] || [[Daarlerveen]] || Da || [[1906]] || 2 || 1 || [[Spoorlijn Mariënberg - Almelo|Mariënberg-Almelo]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || &lt;100 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dalen|Dalen]] || [[Dalen (dorp)|Dalen]] || Dln || [[1987]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]] || Arriva || 253 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dalfsen|Dalfsen]] || [[Dalfsen (dorp)|Dalfsen]] || Dl || [[1903]] || 2 || 2 || Zwolle-Emmen || Arriva || 1.147 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|-
|[[Stasjon De Vink|De Vink]]||[[Leiden]]&lt;br /&gt;[[Voorschoten]]|| Dvnk ||[[1906]]|| 2 || 4 || Alde line || NS || 2.766 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
|[[Stasjon De Westereen|De Westereen]]||[[Zwaagwesteinde]]|| Dwe ||[[1885]]|| 2 || 2 ||[[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]]||Arriva|| -
|-
| [[Stasjon Deinum|Deinum]] || [[Deinum]] || Dei || [[1863]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || Arriva || 154 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Delden|Delden]] || [[Delden (Overijssel)|Delden]] || Ddn || [[1865]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zutphen - Glanerbrug|Staatslijn D]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Delft|Delft]] || [[Delft]] || Dt || [[1847]] || 1 || 2 || [[Alde line]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 34.715 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
|[[Stasjon Delft Campus|Delft Campus]]
| Delft || Dtcp || [[1970]] || 2 || 2 || Alde line || NS || 4.873 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Delfzijl|Delfzijl]] || [[Delfzijl]] || Dz || [[1884]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen-Delfzijl]] || Arriva || 1.290 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Delfzijl West|Delfzijl West]] || Delfzijl || Dzw || [[1884]] || 1 || 1 || Groningen-Delfzijl || Arriva || 465 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Dolder|Den Dolder]] || [[Den Dolder]] || Dld || [[1895]] || 1 || 2 || [[Sintraalspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Den Dolder - Baarn|Stichtse Lijn]] || NS || 1.744 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Haag Centraal|Den Haag Centraal]] || [[Den Haag]] || Gvc || [[1973]] || 7 || 12 || [[Spoorlijn Gouda - Den Haag|Gouda-Den Haag]] || NS || 80.057 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Haag HS|Den Haag HS]] || Den Haag || Gv || [[1843]] || 3 || 5 || [[Alde line]] || NS&lt;br /&gt;[[European Sleeper]]|| 36.091 &lt;small&gt;(2024) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Haag Laan van NOI|Den Haag Laan van NOI]] || Den Haag || Laa || [[1907]] || 3 || 4 || Alde line || NS || 18.393 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Haag Mariahoeve|Den Haag Mariahoeve]] || Den Haag || Gvm || [[1966]] || 3 || 4 || Alde line || NS || 2.271 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Haag Moerwijk|Den Haag Moerwijk]] || Den Haag || Gvmw || [[1996]] || 2 || 4 || Alde line || NS || 3.134 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Haag Ypenburg|Den Haag Ypenburg]] || Den Haag || Ypb || [[2005]] || 2 || 2 || Gouda-Den Haag || NS || 1.892 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Helder|Den Helder]] || [[Den Helder]] || Hdr || [[1865]] || 2 || 3 || [[Steatsline K]] || NS || 2.966 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Den Helder Zuid|Den Helder Zuid]] || Den Helder || Hdrz || [[1980]] || 2 || 2 || Steatsline K || NS || 1.393 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Deurne (Nederland)|Deurne]] || [[Deurne (Noord-Brabant)|Deurne]] || Dn || [[1864]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Venlo - Eindhoven|Venlo-Eindhoven]] || NS || 3.906 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Deventer|Deventer]] || [[Deventer]] || Dv || [[1865]] || 2 || 3 || [[Steatsline A]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Apeldoorn - Deventer|Apeldoorn-Deventer]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Deventer - Almelo|Deventer-Almelo]] || European Sleeper&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;[[NS International]] || 21.060 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Deventer Colmschate|Deventer Colmschate]] || Deventer || Dvc || [[1989]] || 2 || 2 || Deventer-Almelo || NS || 1.100 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Didam|Didam]] || [[Didam]] || Did || [[1885]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]] || Arriva || 1.892 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Diemen|Diemen]] || [[Diemen]] || Dmn || [[1974]] || 2 || 2 || [[Easterspoarwei]] || NS || 2.272 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Diemen Zuid|Diemen Zuid]] || Diemen || Dmnz || [[1993]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]] || NS || 3.050 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dieren|Dieren]] || [[Dieren (Gelderland)|Dieren]] || Dr || [[1865]] || 2 || 3 || Staatslijn A&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Dieren - Apeldoorn|Dieren-Apeldoorn]] || NS&lt;br /&gt;[[Veluwsche Stoomtrein Maatschappij|VSM]] || 3.435 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Doetinchem|Doetinchem]] || [[Doetinchem (stad)|Doetinchem]] || Dtc || [[1885]] || 1 || 2 || Winterswijk-Zevenaar || Arriva || 7.283 &lt;small&gt;(2013)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Doetinchem De Huet|Doetinchem De Huet]] || Doetinchem || Dtch || [[1985]] || 1 || 1 || Winterswijk-Zevenaar || Arriva || 1.232 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dordrecht|Dordrecht]] || [[Dordrecht]] || Ddr || [[1872]] || 3 || 7 || [[Spoorlijn Breda - Rotterdam|Staatslijn I]]&lt;br /&gt;[[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) || NS&lt;br /&gt;[[Qbuzz]]|| 21.226 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dordrecht Stadspolders|Dordrecht Stadspolders]] || Dordrecht || Ddrs || [[1990]] || 2 || 2 || MerwedeLingelijn (Betuwelijn) || Qbuzz || 709 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dordrecht Zuid|Dordrecht Zuid]] || Dordrecht || Ddzd || [[1973]] || 2 || 2 || Staatslijn I || NS || 1.022 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Driebergen-Zeist|Driebergen-Zeist]] || [[Driebergen-Rijsenburg]] || Db || [[1844]] || 1 || 2 || [[Rhijnspoarwei]] || NS || 9.511 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Driehuis|Driehuis]] || [[Driehuis (Velsen)|Driehuis]] || Drh || [[1957]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Haarlem - Uitgeest|Haarlem-Uitgeest]] || NS || 801 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
|[[Stasjon Dronryp|Dronryp]]||[[Dronrijp]] || Drp || [[1863]] || 1 || 2 || Staatslijn B || Arriva || 144 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Dronten|Dronten]] || [[Dronten]] || Dron || [[2012]] || 2 || 2 || [[Hanzelijn]] || NS || 2.773 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Duiven|Duiven]] || [[Duiven (plaats)|Duiven]] || Dvn || [[1980]] || 2 || 2 || Rhijnspoarwei || Arriva || 3.264 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Duivendrecht|Duivendrecht]] || [[Duivendrecht]] || Dvd || [[1993]] || 3 || 4 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;Schiphollijn || Arriva&lt;br /&gt;NS || 11.645 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|}

==E==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Eindhoven.jpg|[[Stasjon Eindhoven Centraal]]
Stasjon_Emmen.jpg|[[Stasjon Emmen]]
Stasjon_enkhuizen.jpg|[[Stasjon Enkhuizen]]
Enschede_Stasjonsplein.JPG|[[Stasjon Enschede]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Echt|Echt]] || [[Echt (Limburg)|Echt]] || Ec || [[1862]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Maastricht - Venlo|Staatslijn E]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 2.097 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Ede Centrum|Ede Centrum]] || [[Ede (plaats in Nederland)|Ede]] || Edc || [[1902]] || 1 || 1 || [[Valleilijn]] ([[Spoorlijn Nijkerk - Ede-Wageningen|Kippenlijn]]) || [[Keolis Nederlân|Keolis]] || -
|-
| [[Stasjon Ede-Wageningen|Ede-Wageningen]] || Ede || Ed || [[1845]] || 2 || 3 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;Valleilijn (Kippenlijn) || Keolis&lt;br /&gt;[[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 16.339 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Eemshaven|Eemshaven]] || [[Eemshaven]] || Eem || [[2018]] || 1 || 1 || [[Stamlijn Eemshaven]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Eijsden|Eijsden]] || [[Eijsden (plaats)|Eijsden]] || Edn || [[1861]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn 40 Luik - Maastricht|Spoorlijn 40]] || Arriva || 160 &lt;small&gt;(2018)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Eindhoven Centraal|Eindhoven Centraal]] || [[Eindhoven]] || Ehv || [[1866]] || 3 || 6 || [[Spoorlijn Eindhoven - Weert|Eindhoven-Weert]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Breda - Maastricht|Staatslijn E]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 63.810 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
|[[Halte Eindhoven Stadion|Eindhoven Stadion]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(alleen bij evenementen)&lt;/small&gt;|| Eindhoven || Ehst ||[[1990]]|| 1 || 1 || Staatslijn E || NS || -
|-
| [[Stasjon Eindhoven Strijp-S|Eindhoven Strijp-S]] || Eindhoven || Ehs || [[1971]] || 3 || 4 || Staatslijn E || NS || 3.881 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Elst|Elst]] || [[Elst (Gelderland)|Elst]] || Est || [[1879]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Arnhem - Nijmegen|Arnhem-Nijmegen]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 3.831 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Emmen|Emmen]] || [[Emmen (Drenthe)|Emmen]] || Emn || [[1905]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]] || Arriva || 2.613 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Emmen Zuid|Emmen Zuid]] || Emmen || Emnz || [[2011]] || 2 || 2 || Zwolle-Emmen || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Enkhuizen|Enkhuizen]] || [[Enkhuizen]] || Ekz || [[1885]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen|Zaandam-Enkhuizen]] || NS || 1.748 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Enschede|Enschede]] || [[Enschede]] || Es || [[1866]] || 2 || 5 || [[Spoorlijn Zutphen - Glanerbrug|Staatslijn D]] || [[DB Regio AG, Regio NRW|DB Regio NRW]]&lt;br /&gt;Keolis&lt;br /&gt;NS || 8.084 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Enschede De Eschmarke|Enschede De Eschmarke]] || Enschede || Ese || [[2001]] || 1 || 1 || Staatslijn D || DB Regio NRW || 54 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Enschede Kennispark|Enschede Kennispark]] || Enschede || Esk || [[1996]] || 2 || 2 || Staatslijn D || Keolis&lt;br /&gt;NS || 310 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Ermelo|Ermelo]] || [[Ermelo (plaats in Nederland)|Ermelo]] || Eml || [[1882]] || 1 || 2 || Sintraalspoarwei|| NS || 2.306 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Etten-Leur|Etten-Leur]] || [[Etten-Leur]] || Etn || [[1965]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Breda|Roosendaal-Breda]] || NS || 3.036 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Eygelshoven|Eygelshoven]] || [[Eygelshoven]] || Egh || [[1949]] || 1 || 1 || [[Heuvellandlijn]] ([[Spoorlijn Schaesberg - Simpelveld|Miljoenenlijn]]) || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Eygelshoven Markt|Eygelshoven Markt]] || Eygelshoven || Eghm || [[2007]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva || -
|}

==F==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Franeker 09.JPG|[[Stasjon Franeker]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Feanwâlden|Feanwâlden]] || [[Veenwouden]] || Fwd || [[1866]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || -
|-
| [[Stasjon Franeker|Franeker]] || [[Franeker]] || Fn || [[1863]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || Arriva || 839 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|}

==G==
&lt;gallery&gt;
NS-Stasjon_Goes.jpg|[[Stasjon Goes]]
Stasjon Gouda.jpg|[[Stasjon Gouda]]
Stasjon Groningen vanaf Groninger Museum 2005 Fruggo.jpg|[[Stasjon Groningen (hoofdStasjon)|Stasjon Groningen]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Gaanderen|Gaanderen]] || [[Gaanderen]] || Gdr || [[2006]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || -
|-
| [[Stasjon Geldermalsen|Geldermalsen]] || [[Geldermalsen (plaats)|Geldermalsen]] || Gdm || [[1868]] || 3 || 5 || [[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]]&lt;br /&gt;[[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) ||[[Nederlandse Spoorwegen|NS]]&lt;br /&gt;[[Qbuzz]]|| 6.146 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Geldrop|Geldrop]] || [[Geldrop]] || Gp || [[1913]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Eindhoven - Weert|Eindhoven-Weert]] || NS || 1.500 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Geleen-Lutterade|Geleen-Lutterade]] || [[Geleen]] || Lut || [[1862]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Maastricht - Venlo|Staatslijn E]] || Arriva || 1.312 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Geleen Oost|Geleen Oost]] || Geleen || Gln || [[1893]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva || 629 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Gilze-Rijen|Gilze-Rijen]] || [[Rijen]] || Gz || [[1863]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Breda - Eindhoven|Breda-Eindhoven]] || NS || 2.486 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Glanerbrug|Glanerbrug]] || [[Glanerbrug]] || Gbr || [[2001]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Zutphen - Glanerbrug|Staatslijn D]] || [[DB Regio AG, Regio NRW|DB Regio NRW]] || -
|-
| [[Stasjon Goes|Goes]] || [[Goes]] || Gs || [[1868]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 5.743 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Goor|Goor]] || [[Goor]] || Go || [[1865]] || 2 || 2 || Staatslijn D || Arriva || 1.688
|-
| [[Stasjon Gorinchem|Gorinchem]] || [[Gorinchem]] || Gr || [[1883]] || 2 || 2 || [[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) || Qbuzz || 1.660 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Gouda|Gouda]] || [[Gouda]] || Gd || [[1855]] || 3 || 5 || [[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Gouda - Den Haag|Gouda-Den Haag]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn|Gouda-Alphen aan den Rijn]] || NS || 30.588 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Gouda Goverwelle|Gouda Goverwelle]] || Gouda || Gdg || [[1993]] || 2 || 4 || Utrecht-Rotterdam || NS || 2.648 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Gramsbergen|Gramsbergen]] || [[Gramsbergen]] || Gbg || [[1905]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Stadskanaal]] || Arriva || 244 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Grijpskerk|Grijpskerk]] || [[Grijpskerk]] || Gk || [[1866]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || Arriva || -
|-
|[[Stasjon Groningen|Groningen]]||[[Groningen (stad)|Groningen]] || Gn || [[1866]] || 3 || 11 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen-Delfzijl]]&lt;br /&gt;Staatslijn B&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Meppel - Groningen|Staatslijn C]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 14.284 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Groningen Europapark|Groningen Europapark]] || Groningen || Gerp || [[2007]] || 3 || 4 || Staatslijn B&lt;br /&gt;Staatslijn C || Arriva&lt;br /&gt;NS || 3.177 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Groningen Noord|Groningen Noord]] || Groningen || Gnn || [[1884]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen - Delfzijl]] || Arriva || 3.260 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Grou-Jirnsum|Grou-Jirnsum]] || [[Grouw]] || Gw || [[1868]] || 2 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 736 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==H==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Haarlem (2024).jpg|[[Stasjon Haarlem]]
Stasjon_Harlingen_05.JPG|[[Stasjon Harlingen]]
Heemstede_Stasjon.jpg|[[Stasjon Heemstede-Aerdenhout]]
Stasjon_Heerenveen_07c.JPG|[[Stasjon Heerenveen]]
Stasjon_Helmond_(april_2014).JPG|[[Stasjon Helmond]]
Stasjon Hengelo Voorzijde.jpg|[[Stasjon Hengelo]]
´s-Hertogenbosch, Stasjon ´s-Hertogenbosch foto6 2016-01-23 09.53.jpg|[[Stasjon 's-Hertogenbosch]]
NS-Stasjon Hilversum.jpg|[[Stasjon Hilversum]]
StasjonHoofddorp2.jpg|[[Stasjon Hoofddorp (Schiphollijn)|Stasjon Hoofddorp]]
Stasjon_Hoogeveen.JPG|[[Stasjon Hoogeveen]]
Hoorn Stasjon.jpg|[[Stasjon Hoorn]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Haarlem|Haarlem]] || [[Haarlem]] || Hlm || [[1839]] || 3 || 6 || [[Alde line]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Haarlem - Uitgeest|Haarlem-Uitgeest]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Haarlem - Zandvoort|Haarlem-Zandvoort]]|| [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 37.554 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Haarlem Spaarnwoude|Haarlem Spaarnwoude]] || Haarlem || Hlms || [[1998]] || 2 || 2 || Alde line || NS || 3.860 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Halfweg-Zwanenburg|Halfweg-Zwanenburg]] ||[[Halfweg (Haarlemmermeer)|Halfweg]]|| Hwzb || [[2012]] || 2 || 2 || Alde line || NS || 2.723 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon 't Harde|'t Harde]] || [['t Harde]] || Hde || [[1863]] || 2 || 3 || [[Sintraalspoarwei]] || NS || 1.167 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hardenberg|Hardenberg]] || [[Hardenberg (stad)|Hardenberg]] || Hdb || [[1905]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]|| 2.382 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Harderwijk|Harderwijk]] || [[Harderwijk]] || Hd || [[1863]] || 1 || 2 || Sintraalspoarwei|| NS || 5.026 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hardinxveld Blauwe Zoom|Hardinxveld Blauwe Zoom]] || [[Hardinxveld-Giessendam]] || Hbzm || [[2011]] || 1 || 1 || [[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) || [[Qbuzz]]|| 246 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hardinxveld-Giessendam (1957)|Hardinxveld-Giessendam]] || Hardinxveld-Giessendam || Gnd || [[1957]] || 2 || 2 || MerwedeLingelijn (Betuwelijn) || Qbuzz || 660 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Haren (Nederland)|Haren]] || [[Haren (Groningen)|Haren]] || Hrn || [[1870]] || 2 || 2 || Staatslijn C || NS || 1.020 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Harlingen|Harlingen]] || [[Harlingen (stad)|Harlingen]] || Hlg || [[1863]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || Arriva || 1.613 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Harlingen Haven|Harlingen Haven]] || Harlingen || Hlgh || [[1863]] || 1 || 1 || Staatslijn B || Arriva || 496 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heemskerk|Heemskerk]] || [[Heemskerk]] || Hk || [[1969]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Haarlem - Uitgeest|Haarlem-Uitgeest]] || NS || 2.218 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heemstede-Aerdenhout|Heemstede-Aerdenhout]] || [[Heemstede (Noord-Holland)|Heemstede]] || Had || [[1891]] || 2 || 2 || Alde line || NS || 6.111 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heerenveen|Heerenveen]] || [[Heerenveen (plaats)|Heerenveen]] || Hr || [[1868]] || 1 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 5.011 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heerhugowaard|Heerhugowaard]] || [[Heerhugowaard]] || Hwd || [[1865]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Alkmaar - Hoorn|Alkmaar-Hoorn]]&lt;br /&gt;[[Steatsline K]] || NS || 6.000 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heerlen|Heerlen]] || [[Heerlen]] || Hrl || [[1896]] || 2 || 4 || [[Heuvellandlijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 3.819 &lt;small&gt;(2024) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heerlen Woonboulevard|Heerlen Woonboulevard]] || Heerlen || Hrlw || [[2010]] || 2 || 2 || Heuvellandlijn || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Heeze|Heeze]] || [[Heeze]] || Hze || [[1977]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Eindhoven - Weert|Eindhoven-Weert]] || NS || 1.405 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heiloo|Heiloo]] || [[Heiloo]] || Hlo || [[1867]] || 1 || 2 || Steatsline K || NS || 3.968 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Heino|Heino]] || [[Heino (plaats)|Heino]] || Hno || [[1881]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Almelo|Zwolle-Almelo]] || [[Keolis Nederlân|Keolis]] || 709 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Helmond|Helmond]] || [[Helmond]] || Hm || [[1866]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Venlo - Eindhoven|Venlo-Eindhoven]] || NS || 6.593 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Helmond Brandevoort|Helmond Brandevoort]] || Helmond || Hmbv || [[2006]] || 2 || 2 || Venlo-Eindhoven || NS || 1.765 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Helmond Brouwhuis|Helmond Brouwhuis]] || Helmond || Hmbh || [[1987]] || 2 || 2 || Venlo-Eindhoven || NS || 1.444 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Helmond 't Hout|Helmond 't Hout]] || Helmond || Hmh || [[1992]] || 2 || 2 || Venlo-Eindhoven || NS || 1.205 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hemmen-Dodewaard|Hemmen-Dodewaard]] || [[Dodewaard]] || Hmn || [[1882]] || 2 || 2 || Betuwelijn || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Hengelo|Hengelo]] || [[Hengelo (Overijssel)|Hengelo]] || Hgl || [[1865]] || 1 || 3 || [[Spoorlijn Almelo - Salzbergen|Almelo-Salzbergen]]&lt;br /&gt;Staatslijn D || Arriva&lt;br /&gt;[[eurobahn]]&lt;br /&gt;Keolis&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;[[NS International]] || 6.195 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hengelo Gezondheidspark|Hengelo Gezondheidspark]] || Hengelo || Hglg || [[2012]] || 1 || 1 || Staatslijn D || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Hengelo Oost|Hengelo Oost]] || Hengelo || Hglo || [[1975]] || 2 || 2 || Almelo-Salzbergen || Arriva || -
|-
| [[Stasjon 's-Hertogenbosch|'s-Hertogenbosch]] || [['s-Hertogenbosch]] || Ht || [[1868]] || 3 || 5 || [[Spoorlijn Tilburg - Nijmegen|Brabantse Lijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 57.569 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon 's-Hertogenbosch Oost|'s-Hertogenbosch Oost]] || 's-Hertogenbosch || Hto || [[1987]] || 2 || 2 || Brabantse Lijn || NS || 1.053 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hillegom|Hillegom]] || [[Hillegom]] || Hil || [[2000]] || 1 || 2 || Alde line || NS || 2.054 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hilversum|Hilversum]] || [[Hilversum]] || Hvs || [[1874]] || 3 || 5 || [[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Hilversum - Lunetten|Hilversum-Lunetten]] || NS&lt;br /&gt;NS International || 26.466 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hilversum Media Park|Hilversum Media Park]] || Hilversum || Hvsm || [[1974]] || 2 || 2 || Easterspoarwei || NS || 4.068 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hilversum Sportpark|Hilversum Sportpark]] || Hilversum || Hvsp || [[1874]] || 2 || 2 || Hilversum-Lunetten || NS || 5.895 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hindeloopen|Hindeloopen]] || [[Hindeloopen]] || Hnp || [[1885]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || Arriva || 41 &lt;small&gt;(2018)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoensbroek|Hoensbroek]] || [[Hoensbroek]] || Hb || [[1893]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva || 205 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoevelaken|Hoevelaken]] || [[Stoutenburg Noord]] || Hvl || [[2012]] || 2 || 2 || Easterspoarwei&lt;br /&gt;[[Valleilijn]] ([[Spoorlijn Nijkerk - Ede-Wageningen|Kippenlijn]]) || Keolis || 1.359 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hollandsche Rading|Hollandsche Rading]] || [[Hollandsche Rading]] || Hor || [[1874]] || 2 || 2 || Hilversum - Lunetten || NS || 946 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Holten|Holten]] || [[Holten]] || Hon || [[1888]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Deventer - Almelo|Deventer-Almelo]] || NS || 1.137 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoofddorp (Schiphollijn)|Hoofddorp]] || [[Hoofddorp]] || Hfd || [[1981]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]] || NS || 16.894 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoogeveen|Hoogeveen]] || [[Hoogeveen (plaats)|Hoogeveen]] || Hgv || [[1870]] || 2 || 3 || Staatslijn C || NS || 3.995 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoogezand-Sappemeer|Hoogezand-Sappemeer]] || [[Hoogezand]] || Hgz || [[1868]] || 2 || 2 || Staatslijn B || Arriva || 968 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoogkarspel|Hoogkarspel]] || [[Hoogkarspel]] || Hks || [[1885]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen|Zaandam-Enkhuizen]] || NS || 1.625 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoorn|Hoorn]] || [[Hoorn (Noord-Holland)|Hoorn]] || Hn || [[1883]] || 2 || 3 || Zaandam-Enkhuizen&lt;br /&gt;Alkmaar-Hoorn&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Hoorn - Medemblik|Hoorn-Medemblik]] || NS&lt;br /&gt;[[Museumstoomtram Hoorn-Medemblik|SHM]] || 12.818 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Hoorn Kersenboogerd|Hoorn Kersenboogerd]] || Hoorn || Hnk || [[1986]] || 2 || 2 || Zaandam-Enkhuizen || NS || 3.891 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Horst-Sevenum|Horst-Sevenum]] || [[Hegelsom]] || Hrt || [[1866]] || 2 || 3 || Venlo-Eindhoven || NS || 2.326 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Houten|Houten]] || [[Houten]] || Htn || [[1982]] || 1 || 2 || Staatslijn H || NS || 6.278 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Houten Castellum|Houten Castellum]] || Houten || Htnc || [[2001]] || 1 || 2 || Staatslijn H || NS || 5.202 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Houthem-Sint Gerlach|Houthem-Sint Gerlach]] || [[Houthem (Nederland)|Houthem]] || Sgl || [[1890]] || 2 || 2 || Heuvellandlijn || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Hurdegaryp|Hurdegaryp]] || [[Hardegarijp]] || Hdg || [[1866]] || 2 || 2 || Staatslijn B || Arriva || -
|}

== I ==
&lt;gallery&gt;
2021-07-22 Stasjon IJlst toegang tot het perron (3).jpg|[[Stasjon IJlst]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon IJlst|IJlst]] || [[IJlst (stad)|IJlst]] || IJt || [[1985]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] ||
|}

==K==
&lt;gallery&gt;
Kampen Zuid Stasjon 04.JPG|[[Stasjon Kampen Zuid]]
Stasjon Krommenie-Assendelft (2024).jpg|[[Stasjon Krommenie-Assendelft]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Kampen|Kampen]] || [[Kampen (stad)|Kampen]] || Kpn || [[1865]] || 1 || 1 || [[Sintraalspoarwei]] ([[Kamperlijntje]]) || [[Keolis Nederlân|Keolis]] || - &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Kampen Zuid|Kampen Zuid]] || Kampen || Kpnz || [[2012]] || 2 || 2 || [[Hanzelijn]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.502 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Kapelle-Biezelinge|Kapelle-Biezelinge]] || [[Biezelinge]]&lt;br /&gt;[[Kapelle (Zeeland)|Kapelle]] || Bzl || [[1868]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 810 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Kerkrade Centrum|Kerkrade Centrum]]|| [[Kerkrade (gemeente)|Kerkrade]] || Krd || [[1949]] || 1 || 2 || [[Heuvellandlijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Schaesberg - Simpelveld|Miljoenenlijn]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]&lt;br /&gt;[[Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij|ZLSM]] || -
|-
| [[Stasjon Kesteren|Kesteren]] || [[Kesteren (Neder-Betuwe)|Kesteren]] || Ktr || [[1882]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Klarenbeek|Klarenbeek]] || [[Klarenbeek (dorp)|Klarenbeek]] || Kbk || [[1882]] || 2 || 2 || [[Easterspoarwei]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Klimmen-Ransdaal|Klimmen-Ransdaal]] || [[Klimmen (Limburg)|Klimmen]]&lt;br /&gt;[[Ransdaal]] || Kmr || [[1915]] || 2 || 2 || [[Heuvellandlijn]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Koog aan de Zaan|Koog aan de Zaan]] || [[Koog aan de Zaan]] || Kz || [[1869]] || 2 || 2 || [[Steatsline K]] || NS || 2.797 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Koudum-Molkwerum|Koudum-Molkwerum]] || [[Molkwerum]] || Kmw || [[1885]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || Arriva || 49 &lt;small&gt;(2018)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Krabbendijke|Krabbendijke]] || [[Krabbendijke]] || Kbd || [[1868]] || 2 || 2 || Staatslijn F || NS || 680 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Krommenie-Assendelft|Krommenie-Assendelft]] || [[Assendelft]]&lt;br /&gt;[[Krommenie]] || Kma || [[2008]] || 2 || 2 || Steatsline K || NS || 4.933 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Kropswolde|Kropswolde]] || [[Kropswolde (dorp)|Kropswolde]] || Kw || [[1868]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || Arriva || 511 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Kruiningen-Yerseke|Kruiningen-Yerseke]] || [[Kruiningen]] || Krg || [[1868]] || 1 || 2 || Staatslijn F || NS || 659 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==L==
&lt;gallery&gt;
Leeuwarden Stasjon in 2006.jpg|[[Stasjon Leeuwarden]]
Stasjon Leiden Centraal 2012.jpg|[[Stasjon Leiden Centraal]]
Stasjon Lelystad C.jpg|[[Stasjon Lelystad Centrum]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Lage Zwaluwe|Lage Zwaluwe]] || [[Zevenbergschen Hoek]] || Zlw || [[1883]] || 3 || 4 || [[Spoorlijn Breda - Rotterdam|Staatslijn I]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe|Spoorlijn 12]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch|Langestraatspoorlijn]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 871 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Landgraaf|Landgraaf]] || [[Landgraaf (gemeente)|Landgraaf]] || Lg || [[1896]] || 3 || 3 || [[Heuvellandlijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]|| -
|-
| [[Stasjon Lansingerland-Zoetermeer|Lansingerland-Zoetermeer]]||[[Bleiswijk]]&lt;br /&gt;[[Zoetermeer]] || Llzm || [[2018]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Gouda - Den Haag|Gouda-Den Haag]] || NS || 2.577 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Leerdam|Leerdam]] || [[Leerdam]] || Ldm || [[1883]] || 2 || 2 || [[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) ||[[Qbuzz]]|| 712 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Leeuwarden|Leeuwarden]] || [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]] || Lw || [[1863]] || 4 || 7 || [[Steatsline A]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 7.823 &lt;small&gt;(2024) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Leeuwarden Camminghaburen|Leeuwarden Camminghaburen]] || Leeuwarden || Lwc || [[1991]] || 1 || 1 || Staatslijn B || Arriva || 784 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Leiden Centraal|Leiden Centraal]] || [[Leiden]] || Ledn || [[1843]] || 3 || 6 || [[Alde line]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Woerden - Leiden|Woerden-Leiden]] || NS || 83.236 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Leiden Lammenschans|Leiden Lammenschans]] || Leiden || Ldl || [[1961]] || 1 || 1 || Woerden-Leiden || NS || 4.785 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Lelystad Centrum|Lelystad Centrum]] || [[Lelystad]] || Lls || [[1988]] || 2 || 4 || [[Flevoline]]&lt;br /&gt;[[Hanzelijn]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 12.683 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Lichtenvoorde-Groenlo|Lichtenvoorde-Groenlo]] || [[Lievelde]] || Ltv || [[1878]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck|Zutphen-Winterswijk]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Lochem|Lochem]] || [[Lochem (stad)|Lochem]] || Lc || [[1865]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zutphen - Glanerbrug|Staatslijn D]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Loppersum|Loppersum]] || [[Loppersum (plaats in Groningen)|Loppersum]] || Lp || [[1884]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen-Delfzijl]] || Arriva || 572 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Lunteren|Lunteren]] || [[Lunteren]] || Ltn || [[1951]] || 2 || 2 || [[Valleilijn]] ([[Spoorlijn Nijkerk - Ede-Wageningen|Kippenlijn]]) || Keolis || -
|}

==M==
&lt;gallery&gt;
Maastricht, Stasjon.gif|[[Stasjon Maastricht]]
StasjonMiddelburg.jpg|[[Stasjon Middelburg]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Maarheeze|Maarheeze]] || [[Maarheeze]] || Mz || [[2010]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Eindhoven - Weert|Eindhoven-Weert]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.286 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Maarn|Maarn]] || [[Maarn]] || Mrn || [[1845]] || 2 || 2 || [[Rhijnspoarwei]] || NS || 1.357 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Maarssen|Maarssen]] || [[Maarssen]] || Mas || [[1843]] || 1 || 2 || Rhijnspoarwei || NS || 4.034 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Maastricht|Maastricht]]|| [[Maastricht]] || Mt || [[1883]] || 3 || 6|| [[Spoorlijn Maastricht - Venlo|Staatslijn E]]&lt;br /&gt;[[Heuvellandlijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn 20 Hasselt - Maastricht|Spoorlijn 20]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn 40 Luik - Maastricht|Spoorlijn 40]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]&lt;br /&gt;NS|| 9.456 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Maastricht Noord|Maastricht Noord]] || Maastricht || Mtn || [[2013]] || 2 || 2 || Heuvellandlijn || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Maastricht Randwyck|Maastricht Randwyck]] || Maastricht || Mtr || [[1987]] || 2 || 3 || Heuvellandlijn&lt;br /&gt;Spoorlijn 40 || Arriva || 142 &lt;small&gt;(2018) (NMBS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Mantgum|Mantgum]] || [[Mantgum]] || Mg || [[1973]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || Arriva || 513 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Mariënberg|Mariënberg]] || [[Mariënberg]] || Mrb || [[1905]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Mariënberg - Almelo|Mariënberg-Almelo]] || Arriva || 766 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Martenshoek|Martenshoek]] || [[Hoogezand]] || Mth || [[1905]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek|Groningen-Veendam]] || Arriva || 1.048 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Meerssen|Meerssen]] || [[Meerssen (plaats)|Meerssen]] || Mes || [[1853]] || 2 || 2 || Heuvellandlijn || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Meppel|Meppel]] || [[Meppel]] || Mp || [[1867]] || 2 || 3 || [[Steatsline A]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Meppel - Groningen|Staatslijn C]] || NS || 6.544 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Middelburg|Middelburg]] || [[Middelburg (Zeeland)|Middelburg]] || Mdb || [[1872]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 3.922 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Mook-Molenhoek|Mook-Molenhoek]] || [[Molenhoek (Mook en Middelaar, Heumen)|Molenhoek]] || Mmlh || [[2009]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Nijmegen - Venlo|Maaslijn]] || Arriva || 1.250 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|}

==N==
&lt;gallery&gt;
Nijmegen Centraal Stasjon.jpg|[[Stasjon Nijmegen]]
Stasjon Nijverdal.jpg|[[Stasjon Nijverdal]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Naarden-Bussum|Naarden-Bussum]] || [[Bussum]] || Ndb || [[1874]] || 2 || 2 || [[Easterspoarwei]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 8.850 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nieuw Amsterdam|Nieuw Amsterdam]] || [[Veenoord]] || Na || [[1905]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 475 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nieuw Vennep (Schiphollijn)|Nieuw Vennep]] || [[Nieuw-Vennep]] || Nvp || [[1981]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]] || NS || 3.051 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nieuwerkerk a/d IJssel|Nieuwerkerk a/d IJssel]]|| [[Nieuwerkerk aan den IJssel]] || Nwk || [[1971]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]] || NS || 3.019 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijkerk|Nijkerk]] || [[Nijkerk (stad)|Nijkerk]] || Nkk || [[1863]] || 2 || 2 || [[Sintraalspoarwei]] || NS || 2.938 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijmegen|Nijmegen]] || [[Nijmegen]] || Nm || [[1879]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Tilburg - Nijmegen|Brabantse Lijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Nijmegen - Venlo|Maaslijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Arnhem - Nijmegen|Arnhem-Nijmegen]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 40.793 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijmegen Dukenburg|Nijmegen Dukenburg]] || Nijmegen || Nmd || [[1973]] || 2 || 2 || Brabantse Lijn || NS || 2.235 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijmegen Goffert|Nijmegen Goffert]] || Nijmegen || Nmgo || [[2014]] || 2 || 2 || Brabantse Lijn || NS || 1.471 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijmegen Heyendaal|Nijmegen Heyendaal]] || Nijmegen || Nmh || [[1972]] || 2 || 2 || Maaslijn || Arriva || 3.246 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijmegen Lent|Nijmegen Lent]] || Nijmegen || Nml || [[2002]] || 2 || 2 || Arnhem-Nijmegen || NS || 1.655 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nijverdal|Nijverdal]] || [[Nijverdal]] || Nvd ||[[1881]]|| 2 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Almelo|Zwolle-Almelo]] || [[Keolis Nederlân|Keolis]] || 3.015 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nunspeet|Nunspeet]] || [[Nunspeet (plaats)|Nunspeet]] || Ns || [[1863]] || 1 || 2 || Sintraalspoarwei|| NS || 2.244 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Nuth|Nuth]] || [[Nuth (plaats)|Nuth]] || Nh || [[1893]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva || 486 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|}

==O==
&lt;gallery&gt;
Stasjon_Overveen_2.JPG|[[Stasjon Overveen]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Obdam|Obdam]] || [[Obdam (plaats)|Obdam]] || Obd || [[1898]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Alkmaar - Hoorn|Alkmaar-Hoorn]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.026 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Oisterwijk|Oisterwijk]] || [[Oisterwijk (plaats)|Oisterwijk]] || Ot || [[1865]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Breda - Eindhoven|Staatslijn E]] || NS || 2.295 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Oldenzaal|Oldenzaal]] || [[Oldenzaal]] || Odz || [[1865]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Almelo - Salzbergen|Almelo-Salzbergen]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]&lt;br /&gt;[[eurobahn]]|| -
|-
| [[Stasjon Olst|Olst]]|| [[Olst]] || Ost || [[1866]] || 2 || 3 || [[Steatsline A]] || NS || 1.154 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Ommen|Ommen]] || [[Ommen (stad)|Ommen]] || Omn || [[1903]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]] || Arriva|| 1.719 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Oosterbeek|Oosterbeek]] || [[Oosterbeek]] || Otb || [[1845]] || 2 || 2 || [[Rhijnspoarwei]] || NS || 540 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Opheusden|Opheusden]] || [[Opheusden]] || Op || [[1898]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Oss|Oss]] || [[Oss]] || O || [[1881]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Tilburg - Nijmegen|Brabantse Lijn]] || NS || 6.692 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Oss West|Oss West]] || Oss || Ow || [[1981]] || 2 || 2 || Brabantse Lijn || NS || 1.585 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Oudenbosch|Oudenbosch]] || [[Oudenbosch]] || Odb || [[1854]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe|Spoorlijn 12]] || NS || 1.056 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Overveen|Overveen]] || [[Overveen]] || Ovn || [[1881]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Haarlem - Zandvoort|Haarlem-Zandvoort]] || NS || 1.803 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==P==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Purmerend (2024)-7.jpg|[[Stasjon Purmerend]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Purmerend|Purmerend]] || [[Purmerend]] || Pmr || [[1884]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen|Zaandam-Enkhuizen]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.988 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Purmerend Overwhere|Purmerend Overwhere]] || Purmerend || Pmo || [[1971]] || 2 || 2 || Zaandam-Enkhuizen || NS || 1.838 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Purmerend Weidevenne|Purmerend Weidevenne]] || Purmerend || Pmw || [[2007]] || 2 || 2 || Zaandam-Enkhuizen || NS || 1.397 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Putten|Putten]] || [[Putten (plaats)|Putten]] || Pt || [[1863]] || 2 || 2 || [[Sintraalspoarwei]] || NS || 1.570 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==R==
&lt;gallery&gt;
Stasjon_Roermond,_straatzijde.jpg|[[Stasjon Roermond]]
517243 Stasjon Roosendaal.jpg|[[Stasjon Roosendaal]]
Rotterdam, Stasjon Blaak+het Potlood en de kubuswoningen foto5 2013-07-07 16.28.jpg|[[Stasjon Rotterdam Blaak]]
Rtd CS-III.JPG|[[Stasjon Rotterdam Centraal]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Raalte|Raalte]] || [[Raalte (plaats)|Raalte]] || Rat || [[1881]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zwolle - Almelo|Zwolle-Almelo]] || [[Keolis Nederlân|Keolis]] || 2.121 &lt;small&gt;(2017)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Ravenstein|Ravenstein]] || [[Ravenstein (stad)|Ravenstein]] || Rvs || [[1881]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Tilburg - Nijmegen|Brabantse Lijn]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.108 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Reuver|Reuver]] || [[Reuver]] || Rv || [[1862]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Maastricht - Venlo|Staatslijn E]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 2.761 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rheden|Rheden]]|| [[Rheden (plaats)|Rheden]] || Rh || [[1952]] || 2 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 840 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rhenen|Rhenen]] || [[Rhenen]] || Rhn || [[1981]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Kesteren - Amersfoort|Kesteren-Amersfoort]] ([[Veenendaallijn]]) || NS || 1.419 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rijssen|Rijssen]] || [[Rijssen]] || Rsn || [[1888]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Deventer - Almelo|Deventer-Almelo]] || NS || 2.052 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rijswijk|Rijswijk]] || [[Rijswijk (Zuid-Holland)|Rijswijk]] || Rsw || [[1965]] || 2 || 4 || [[Alde line]] || NS || 6.136 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rilland-Bath|Rilland-Bath]] ||[[Stasjonsbuurt (plaats)|Stasjonsbuurt]]|| Rb || [[1872]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 353 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Roermond|Roermond]] || [[Roermond (stad)|Roermond]] || Rm || [[1865]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Maastricht - Venlo|Staatslijn E]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 9.078 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Roodeschool|Roodeschool]] || [[Roodeschool]] || Rd || [[2018]] || 1 || 1 || [[Stamlijn Eemshaven]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Roosendaal|Roosendaal]] || [[Roosendaal]] || Rsd || [[1854]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe|Spoorlijn 12]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Roosendaal - Breda|Roosendaal-Breda]]&lt;br /&gt;Staatslijn F || [[European Sleeper]]&lt;br /&gt;[[Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen|NMBS]]&lt;br /&gt;NS || 11.187 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rosmalen|Rosmalen]] || [[Rosmalen (plaats)|Rosmalen]] || Rs || [[1981]] || 2 || 2 || Brabantse Lijn || NS || 1.874 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rotterdam Alexander|Rotterdam Alexander]] || [[Rotterdam]] || Rta ||[[1968]]|| 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]] || NS || 14.998 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rotterdam Blaak|Rotterdam Blaak]] || Rotterdam || Rtb || [[1877]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Breda - Rotterdam|Staatslijn I]] || NS || 22.778 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rotterdam Centraal|Rotterdam Centraal]] || Rotterdam || Rtd || [[1957]] || 7 || 13 || Alde line&lt;br /&gt;Staatslijn I&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht - Rotterdam]]&lt;br /&gt;[[Hogesnelheidslijn Schiphol - Antwerpen|HSL-Zuid]] || [[European Sleeper]]&lt;br /&gt;[[Eurostar]]&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;NS International || 108.352 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rotterdam Lombardijen|Rotterdam Lombardijen]] || Rotterdam || Rlb || [[1964]] || 2 || 4 || Staatslijn I || NS || 5.716 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rotterdam Noord|Rotterdam Noord]] || Rotterdam || Rtn || [[1953]] || 2 || 2 || Utrecht-Rotterdam || NS || 2.062 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Halte Rotterdam Stadion|Rotterdam Stadion]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(alleen bij evenementen)&lt;/small&gt; || Rotterdam || Rtst || [[1937]] || 1 || 2 || Staatslijn I || NS || 2.790 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Rotterdam Zuid|Rotterdam Zuid]] || Rotterdam || Rtz || [[1877]] || 3 || 4 || Staatslijn I || NS || 3.349 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Ruurlo|Ruurlo]] || [[Ruurlo]] || Rl || [[1878]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck|Zutphen-Gelsenkirchen]] || Arriva || -
|}

==S==
&lt;gallery&gt;
Schiedam,_treinStasjon_Schiedam_Centrum_foto3_2016-03-13_13.51.jpg|[[Stasjon Schiedam Centrum]]
Schiphol-plaza-ns.jpg|[[Stasjon Schiphol Airport]]
Stasjon_Sittard2.jpg|[[Stasjon Sittard]]
Stasjon_Sneek_04.JPG|[[Stasjon Sneek]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Santpoort Noord|Santpoort Noord]] || [[Santpoort-Noord]] || Sptn || [[1957]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Haarlem - Uitgeest|Haarlem-Uitgeest]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 650 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Santpoort Zuid|Santpoort Zuid]] || [[Santpoort-Zuid]] || Sptz || [[1867]] || 1 || 2 || Haarlem-Uitgeest || NS || 825 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sassenheim|Sassenheim]] || [[Warmond]] || Ssh || [[2011]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]] || NS || 3.988 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sauwerd|Sauwerd]] || [[Sauwerd]] || Swd || [[1884]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Groningen - Delfzijl|Groningen-Delfzijl]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Sauwerd - Roodeschool|Hogelandspoor]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]|| 269 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Schagen|Schagen]] || [[Schagen (plaats)|Schagen]] || Sgn || [[1865]] || 2 || 3 || [[Steatsline K]] || NS || 3.976 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Scheemda|Scheemda]] || [[Scheemda]] || Sda || [[1868]] || 1 || 2 || Staatslijn B || Arriva || 714 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Schiedam Centrum|Schiedam Centrum]] || [[Schiedam]] || Sdm || [[1847]] || 3 || 4 || [[Alde line]] || NS || 20.397 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Schin op Geul|Schin op Geul]] || [[Schin op Geul]] || Sog || [[1853]] || 4 || 4 || [[Heuvellandlijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Heerlen - Schin op Geul|Heerlen-Schin op Geul]] || Arriva&lt;br /&gt;[[Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij|ZLSM]] || -
|-
| [[Stasjon Schinnen|Schinnen]] || [[Schinnen (plaats)|Schinnen]] || Sn || [[1896]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva || 259 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Schiphol Airport|Schiphol Airport]] ||[[Luchthaven Schiphol]]|| Shl || [[1978]] || 3 || 6 || [[Hogesnelheidslijn Schiphol - Antwerpen|HSL-Zuid]]&lt;br /&gt;Schiphollijn&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Amsterdam Centraal - Schiphol|Amsterdam-Schiphol]] || Arriva&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;[[NS International]]&lt;br /&gt;[[Eurostar]] || 91.057 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sittard|Sittard]] || [[Sittard]] || Std || [[1862]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Maastricht - Venlo]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Sittard - Herzogenrath|Sittard-Herzogenrath]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 7.946 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sliedrecht|Sliedrecht]] || [[Sliedrecht]] || Sdt || [[1885]] || 2 || 2 || [[MerwedeLingelijn]] ([[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]]) || [[Qbuzz]]|| 866 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sliedrecht Baanhoek|Sliedrecht Baanhoek]] || Sliedrecht || Sdtb || [[2011]] || 1 || 1 || MerwedeLingelijn (Betuwelijn) || Qbuzz || 553 &lt;small&gt;(2014)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sneek|Sneek]] || [[Sneek (stad)|Sneek]] || Sk || [[1883]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || Arriva || 2.891 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Sneek Noord|Sneek Noord]] || Sneek || Sknd || [[1973]] || 2 || 2 || Leeuwarden-Stavoren || Arriva || 922 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Soest (Nederland)|Soest]] || [[Soest (Nederland)|Soest]] || St || [[1898]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Den Dolder - Baarn|Stichtse Lijn]] || NS || 214 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Soest Zuid|Soest Zuid]] || Soest || Stz || [[1898]] || 1 || 1 || Stichtse Lijn || NS || 1.602 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Soestdijk|Soestdijk]] || Soest || Sd || [[1898]] || 1 || 1 || Stichtse Lijn || NS || 711 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Spaubeek|Spaubeek]] || [[Spaubeek]] || Sbk || [[1896]] || 2 || 2 || Sittard-Herzogenrath || Arriva || 240 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Stavoren|Stavoren]] || [[Stavoren]] || Stv || [[1885]] || 1 || 1 || Leeuwarden-Stavoren || Arriva || 334 &lt;small&gt;(2018)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Stedum|Stedum]] || [[Stedum]] || Stm || [[1884]] || 1 || 2 || Groningen-Delfzijl || Arriva || 377 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Steenwijk|Steenwijk]] || [[Steenwijk]] || Swk || [[1868]] || 1 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 3.152 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Susteren|Susteren]] || [[Susteren]] || Srn || [[1862]] || 2 || 2 || Staatslijn E || Arriva || 840 &lt;small&gt;(2016)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Swalmen|Swalmen]] || [[Swalmen]] || Sm || [[1862]] || 2 || 2 || Staatslijn E || Arriva || -
|}

== T ==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Tilburg 2013.JPG|[[Stasjon Tilburg]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Tegelen|Tegelen]] || [[Tegelen]] || Tg || [[1865]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Maastricht - Venlo|Staatslijn E]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || -
|-
| [[Stasjon Terborg|Terborg]] || [[Terborg]] || Tbg || [[1885]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]] || Arriva || 885 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Tiel|Tiel]] || [[Tiel]] || Tl || [[1882]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]] || Arriva&lt;br /&gt;[[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 2.845 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Tiel Passewaaij|Tiel Passewaaij]] || Tiel || Tpsw || [[2007]] || 1 || 1 || Betuwelijn || NS || 1.134 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Tilburg|Tilburg]] || [[Tilburg]] || Tb || [[1863]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Breda - Maastricht|Staatslijn E]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Tilburg - Nijmegen|Brabantse Lijn]] || NS || 32.465 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Tilburg Reeshof|Tilburg Reeshof]] || Tilburg || Tbr || [[2003]] || 2 || 2 || Staatslijn E || NS || 2.718 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Tilburg Universiteit|Tilburg Universiteit]] || Tilburg || Tbu || [[1969]] || 2 || 3 || Staatslijn E || NS || 5.972 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Twello|Twello]] || [[Twello]] || Twl || [[2006]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Apeldoorn - Deventer|Apeldoorn-Deventer]] || NS || 1.100 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

== U ==
&lt;gallery&gt;
Stasjon_Uitgeest_voorplein.jpg|[[Stasjon Uitgeest]]
Stasjon utrecht centraal.jpg|[[Stasjon Utrecht Centraal]]
StasjonUtrechtOvervecht.png|[[Stasjon Utrecht Overvecht]]
Stasjon Utrecht Leidsche Rijn 2013 02.JPG|[[Stasjon Utrecht Leidsche Rijn]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Uitgeest|Uitgeest]] || [[Uitgeest]] || Utg || [[1867]] || 2 || 3 || [[Steatsline K]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Haarlem - Uitgeest|Haarlem-Uitgeest]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 4.527 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Uithuizen|Uithuizen]] || [[Uithuizen]] || Uhz || [[1893]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Sauwerd - Roodeschool|Hogelandspoor]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 821 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Uithuizermeeden|Uithuizermeeden]] || [[Uithuizermeeden]] || Uhm || [[1893]] || 2 || 2 || Hogelandspoor || Arriva || 299 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Usquert|Usquert]]|| [[Usquert]] || Ust || [[1893]] || 2 || 2 || Hogelandspoor || Arriva || 250 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Centraal|Utrecht Centraal]] || [[Utrecht (stad)|Utrecht]] || Ut || [[1843]] || 8 || 16 || [[Sintraalspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Rhijnspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]] || Arriva&lt;br /&gt;NS&lt;br /&gt;NS International || 241.730 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Leidsche Rijn|Utrecht Leidsche Rijn]] || Utrecht || Utlr || [[2013]] || 2 || 2 || Utrecht-Rotterdam || NS || 5.131 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Lunetten|Utrecht Lunetten]] || Utrecht || Utln || [[1980]] || 1 || 2 || Staatslijn H&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Hilversum - Lunetten|Hilversum-Lunetten]] || NS || 3.247 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Maliebaan|Utrecht Maliebaan]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(alleen als [[het Spoorwegmuseum]] open is)&lt;/small&gt; || Utrecht || Utm || [[2005]] || 1 || 2 || Hilversum-Lunetten || NS || -
|-
| [[Stasjon Utrecht Overvecht|Utrecht Overvecht]] || Utrecht || Uto || [[1968]] || 2 || 3 || Sintraalspoarwei|| NS || 7.866 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Terwijde|Utrecht Terwijde]] || Utrecht || Utt || [[2003]] || 2 || 2 || Utrecht-Gouda || NS || 4.092 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Vaartsche Rijn|Utrecht Vaartsche Rijn]] || Utrecht || Utvr || [[2016]] || 2 || 4 || Rhijnspoarwei&lt;br /&gt;Staatslijn H || NS || 9.283 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Utrecht Zuilen|Utrecht Zuilen]] || Utrecht || Utzl || [[2007]] || 1 || 2 || Rhijnspoarwei || NS || 2.652 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==V==
&lt;gallery&gt;
Bahnhof_valkenburg01.jpg|[[Stasjon Valkenburg]]
Stasjon_Venlo_(2).jpg|[[Stasjon Venlo]]
Overzicht_van_de_voorgevel_met_terras_-_Vlissingen_-_20423258_-_RCE.jpg|[[Stasjon Vlissingen]]
Stasjon-Vught.JPG|[[Stasjon Vught]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Valkenburg|Valkenburg]] || [[Valkenburg (Limburg)|Valkenburg]] || Vk || [[1853]] || 2 || 3 || [[Heuvellandlijn]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]]&lt;br /&gt;[[Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij|ZLSM]] || -
|-
| [[Stasjon Varsseveld|Varsseveld]] || [[Varsseveld (plaats)|Varsseveld]] || Vsv || [[1885]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]] || Arriva || 556 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Veendam|Veendam]] || [[Veendam (plaats)|Veendam]] || Vdm || [[2011]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek|Stadskanaal-Zuidbroek]] || Arriva&lt;br /&gt;[[Stichting Stadskanaal Rail|STAR]] || -
|-
| [[Stasjon Veenendaal Centrum|Veenendaal Centrum]]|| [[Veenendaal]] || Vndc || [[1981]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Kesteren - Amersfoort|Kesteren-Amersfoort]] ([[Veenendaallijn]]) || NS || 2.042 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Veenendaal-De Klomp|Veenendaal-De Klomp]] || [[De Klomp (Gelderland)|De Klomp]] || Klp || [[1845]] || 2 || 2 ||[[Rhijnspoarwei]]|| NS || 3.705 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Veenendaal West|Veenendaal West]] || Veenendaal || Vndw || [[1981]] || 2 || 2 || Kesteren-Amersfoort (Veenendaallijn) || NS || 1.267 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Velp|Velp]] || [[Velp (Gelderland)|Velp]] || Vp || [[1865]] || 2 || 2 ||[[Steatsline A]]|| NS || 1.420 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Venlo|Venlo]] || [[Venlo (stad)|Venlo]] || Vl || [[1865]] || 2 || 5 || [[Spoorlijn Nijmegen - Venlo|Maaslijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Breda - Maastricht|Staatslijn E]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Viersen - Venlo|Staatslijn G]] || Arriva&lt;br /&gt;[[eurobahn]]&lt;br /&gt;NS|| 3.145 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Venray|Venray]] ||[[Oostrum (Limburg)|Oostrum]]|| Vry || [[1883]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Nijmegen - Venlo|Maaslijn]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Vierlingsbeek|Vierlingsbeek]] || [[Vierlingsbeek]] || Vlb || [[1882]] || 2 || 2 || Maaslijn || Arriva || 367 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Vleuten|Vleuten]] || [[Vleuten]] || Vtn || [[1881]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]] || NS || 4.433 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Vlissingen|Vlissingen]] || [[Vlissingen]] || Vs || [[1873]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen|Staatslijn F]] || NS || 1.837 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Vlissingen Souburg|Vlissingen Souburg]] || Vlissingen || Vss || [[1986]] || 2 || 2 || Staatslijn F || NS || 771 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Voerendaal|Voerendaal]] || [[Voerendaal (plaats)|Voerendaal]] || Vdl || [[1915]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Heerlen - Schin op Geul|Heerlen-Schin op Geul]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Voorburg|Voorburg]] || [[Voorburg (Zuid-Holland)|Voorburg]] || Vb || [[1870]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Gouda - Den Haag|Gouda-Den Haag]] || NS|| 1.291 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Voorhout|Voorhout]] || [[Voorhout]] || Vh || [[1997]] || 2 || 2 || [[Alde line]] || NS || 2.788 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Voorschoten|Voorschoten]] || [[Voorschoten]] || Vst || [[1969]] || 2 || 4 || Alde line || NS || 2.769 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Voorst-Empe|Voorst-Empe]] || [[Empe]] || Vem || [[2006]] || 1 || 1 || [[Easterspoarwei]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Vorden|Vorden]] || [[Vorden]] || Vd || [[1878]] || 1 || 2 ||[[Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck|Zutphen-Winterswijk]]|| Arriva || -
|-
| [[Stasjon Vriezenveen|Vriezenveen]] || [[Vriezenveen]] || Vz || [[1906]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Mariënberg - Almelo|Mariënberg-Almelo]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Vroomshoop|Vroomshoop]] || [[Vroomshoop]] || Vhp || [[1906]] || 1 || 2 || Mariënberg-Almelo || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Vught|Vught]] || [[Vught (plaats)|Vught]] || Vg || [[1868]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]] || NS || 1.479 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==W==
&lt;gallery&gt;
Weert_Stasjonsgebouw.jpg|[[Stasjon Weert]]
Winschoten.jpg|[[Stasjon Winschoten]]
Stasjon Woerden 2.jp[[Stasjon Woerden]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Waddinxveen|Waddinxveen]] || [[Waddinxveen]] || Wad || [[1934]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn|Gouda-Alphen aan den Rijn]] || [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 1.650 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Waddinxveen Noord|Waddinxveen Noord]] || Waddinxveen || Wadn || [[1973]] || 1 || 1 || Gouda-Alphen aan den Rijn || NS || 785 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Waddinxveen Triangel|Waddinxveen Triangel]] || Waddinxveen || Wadt || [[2018]] || 1 || 1 || Gouda-Alphen aan den Rijn || NS || 1.156 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Warffum|Warffum]] || [[Warffum]] || Wfm || [[1893]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Sauwerd - Roodeschool|Hogelandspoor]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 843 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Weert|Weert]] || [[Weert (stad)|Weert]] || Wt || [[1913]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Eindhoven - Weert|Eindhoven-Weert]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Budel - Vlodrop|Budel-Vlodrop]] || Arriva&lt;br /&gt;NS || 7.001 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Weesp|Weesp]] || [[Weesp]] || Wp || [[1874]] || 2 || 4 || [[Flevoline]]&lt;br /&gt;[[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Weesp - Leiden|Schiphollijn]] || NS || 15.568 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wehl|Wehl]] || [[Wehl]] || Wl || [[1885]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]] || Arriva || 592 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Westervoort|Westervoort]] || [[Westervoort]] || Wtv || [[2011]] || 2 || 2 || [[Rhijnspoarwei]] || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Wezep|Wezep]] || [[Wezep]] || Wz || [[1863]] || 2 || 2 || [[Sintraalspoarwei]] || NS || 895 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wierden|Wierden]] || [[Wierden]] || Wdn || [[1881]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Deventer - Almelo|Deventer-Almelo]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zwolle - Almelo|Zwolle-Almelo]] || [[Keolis Nederlân|Keolis]]&lt;br /&gt;NS || 1.007 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wijchen|Wijchen]] || [[Wijchen (plaats)|Wijchen]] || Wc || [[1881]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Tilburg - Nijmegen|Brabantse Lijn]] || NS || 3.903 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wijhe|Wijhe]] || [[Wijhe]] || Wh || [[1866]] || 2 || 2 || [[Steatsline A]] || NS || 1.003 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Winschoten|Winschoten]] || [[Winschoten]] || Ws || [[1868]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || Arriva || 2.619 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Winsum|Winsum]] || [[Winsum (dorp in Groningen)|Winsum]] || Wsm || [[1893]] || 1 || 2 || Hogelandspoor || Arriva || 2.265 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Winterswijk|Winterswijk]] || [[Winterswijk (plaats)|Winterswijk]] || Ww || [[1878]] || 1 || 1 || [[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck|Zutphen-Winterswijk]] || Arriva || 3.844 &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Winterswijk West|Winterswijk West]] || Winterswijk || Www || [[2001]] || 1 || 1 || Zutphen-Winterswijk || Arriva || -
|-
| [[Stasjon Woerden|Woerden]] || [[Woerden]] || Wd || [[1855]] || 2 || 4 || [[Spoorlijn Utrecht - Rotterdam|Utrecht-Rotterdam]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Woerden - Leiden|Woerden-Leiden]] || NS || 13.754 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wolfheze|Wolfheze]] || [[Wolfheze]] || Wf || [[1845]] || 2 || 3 || Rhijnspoarwei || NS || 530 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wolvega|Wolvega]] || [[Wolvega]] || Wv || [[1868]] || 1 || 2 || Staatslijn A || NS || 1.406 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Workum|Workum]] || [[Workum]] || Wk || [[1885]] || 1 || 2 || [[Spoorlijn Leeuwarden - Stavoren|Leeuwarden-Stavoren]] || Arriva || 423 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Wormerveer|Wormerveer]] || [[Wormerveer]] || Wm || [[1869]] || 3 || 4 || [[Steatsline K]] || NS || 3.816 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|}

==Z==
&lt;gallery&gt;
Stasjon Zaandam1.JPG|[[Stasjon Zaandam]]
Stasjon Zutphen fietshelling.JPG|[[Stasjon Zutphen]]
Zwolle,_NS_Stasjon.jpg|[[Stasjon Zwolle]]
&lt;/gallery&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!align=left width=200| Naam !!align=left width=150| Plaats !!align=left width=50|{{afkorting|Afk|Afkorting}} !!align=left width=50| Opening !!align=left width=20|{{afkorting|Per|Perrons}} !!align=left width=20|{{afkorting|Psp|Perronsporen}} !!align=left width=200| Spoorlijn !!align=left width=100| Vervoerders !!align=left width=100| Reizigers&lt;br /&gt;&lt;small&gt;per dag&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zaandam|Zaandam]] || [[Zaandam]] || Zd ||[[1869]]|| 2 || 4 || [[Steatsline K]] &lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen|Zaandam-Enkhuizen]]||[[Nederlandse Spoorwegen|NS]] || 23.138 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zaandam Kogerveld|Zaandam Kogerveld]] || Zaandam || Zdk || [[1989]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen|Zaandam-Enkhuizen]] || NS || 1.338 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zaandijk Zaanse Schans|Zaandijk Zaanse Schans]] || [[Zaandijk]] || Zzs || [[1869]] || 1 || 2 || Steatsline K || NS || 4.274 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zaltbommel|Zaltbommel]]|| Zaltbommel || Zbm || [[1869]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Utrecht - Boxtel|Staatslijn H]] || NS || 3.243 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zandvoort aan Zee|Zandvoort aan Zee]] || Zandvoort || Zvt || [[1908]] || 3 || 2 || [[Spoorlijn Haarlem - Zandvoort|Haarlem-Zandvoort]] || NS || 5.077 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zetten-Andelst|Zetten-Andelst]] || Zetten || Za || [[1882]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Elst - Dordrecht|Betuwelijn]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || -
|-
| [[Stasjon Zevenaar|Zevenaar]] || Zevenaar || Zv || [[1856]] || 2 || 3 || [[Rhijnspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Winterswijk - Zevenaar|Winterswijk-Zevenaar]] || Arriva&lt;br /&gt;[[VIAS GmbH]] || 3.641 &lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zevenbergen|Zevenbergen]] || Zevenbergen || Zvb || [[1854]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe|Spoorlijn 12]] || NS || 971 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zoetermeer|Zoetermeer]] || Zoetermeer || Ztm || [[1973]] || 2 || 2 || [[Spoorlijn Gouda - Den Haag|Gouda-Den Haag]] || NS || 2.385 &lt;small&gt;(2024)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zoetermeer Oost|Zoetermeer Oost]] || Zoetermeer || Ztmo || [[1965]] || 1 || 2 ||[[Spoorlijn Gouda - Den Haag|Gouda-Den Haag]]|| NS || 1.515 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zuidbroek|Zuidbroek]] || Zuidbroek || Zb || [[1868]] || 2 || 3 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek|Stadskanaal-Zuidbroek]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || 838 &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zuidhorn|Zuidhorn]] || Zuidhorn || Zh || [[1866]] || 3 || 3 || [[Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans|Staatslijn B]] || [[Arriva Persoaneferfier Nederlân|Arriva]] || -
|-
| [[Stasjon Zutphen|Zutphen]] || Zutphen || Zp || [[1865]] || 2 || 3 ||[[Easterspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Steatsline A]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zutphen - Glanerbrug|Staatslijn D]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck|Zutphen-Winterswijk]]|| Arriva&lt;br /&gt;NS || 10.447 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zwijndrecht (Nederland)|Zwijndrecht]] || Zwijndrecht || Zwd || [[1972]] || 3 || 4 || [[Spoorlijn Breda - Rotterdam|Staatslijn I]] || NS || 4.502 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zwolle|Zwolle]] || Zwolle || Zl || [[1864]] || 5 || 14 || [[Sintraalspoarwei]]&lt;br /&gt;[[Steatsline A]]&lt;br /&gt;[[Hanzelijn]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zwolle - Almelo|Zwolle-Almelo]]&lt;br /&gt;[[Spoorlijn Zwolle - Stadskanaal|Zwolle-Emmen]]|| Arriva&lt;br /&gt;Keolis&lt;br /&gt;NS || 42.321 &lt;small&gt;(2025) (NS)&lt;/small&gt;
|-
| [[Stasjon Zwolle Stadshagen|Zwolle Stadshagen]] || Zwolle || Zlsh || [[2019]] || 1 || 1 || [[Kamperlijntje]] || Keolis|| -
|}

== Andere afkortingen ==
Op displays worden, afhankelijk van de ruimte, ook afkortingen gebruikt, maar andere dan hierboven vermeld. &quot;Centraal&quot; wordt vaak afgekort als &quot;C.&quot; of &quot;C.S.&quot;. Vaak wordt ook bij Stasjonsnamen bestaande uit 2 namen het eerste woord weggelaten; zo worden als afkorting bijvoorbeeld gebruikt: Oostvaarders, RAI en Schothorst, in plaats van Almere Oostvaarders, Amsterdam RAI en Amersfoort Schothorst.

== Trivia ==
* De treinStasjons [[Stasjon Chevremont|Chevremont]], [[Stasjon De Vink|De Vink]] en [[Stasjon Martenshoek|Martenshoek]] zijn de enige treinStasjons in Nederland zonder plaatsnaam in de benaming.
* [[Stasjon Enschede De Eschmarke|Enschede De Eschmarke]] droeg na de opening van het Stasjon in 2000 ook de plaatsnaam niet, deze is er in de loop van de jaren alsnog bijgekomen.
* Van alle plaatsen met 3 treinStasjons heeft [[Waddinxveen]] de minste inwoners.

== Zie ook ==
* [[SpoorwegStasjon]]
* [[Centraal Stasjon]]
* [[Nederlandse Spoorwegen]]
* [[Lijst van Nederlandse intercityStasjons]]
* [[Lijst van nieuwe spoorwegStasjons in Nederland|Lijst van nieuwe en geplande spoorwegStasjons in Nederland]]
* [[Lijst van huidige en voormalige spoorwegStasjons in Nederland]] - gesorteerd op afkorting
* [[Lijst van voormalige spoorwegStasjons in Nederland]] - zonder afkortingen

== Externe links ==
{{Link portaal|Openbaar vervoer}}
* [https://www.ns.nl/Stasjonsinformatie Nederlandse Spoorwegen] - Reis- en Stasjonsinformatie
* [http://www.Stasjonsweb.nl/ Foto's van oude en nieuwe Stasjons in Nederland - Stasjonsweb.nl]
* [https://Stasjons.nl/ Stasjons.nl] - Officiële ProRail site met Nederlandse Stasjons

{{Appendix|1=noot}}
{{Commonscat|Train Stasjons in the Netherlands}}
{{Navigatie lijsten van spoorwegStasjons Nederland}}

[[Categorie:SpoorwegStasjon in Nederland| ]]
[[Categorie:Lijsten van spoorwegStasjons|Nederland]]
[[Categorie:Lijsten van bouwwerken in Nederland|*SpoorwegStasjons]]</text>
      <sha1>9idtk24zx2gmswafizqlp2yezb4rvrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tahity</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184599</id>
    <revision>
      <id>1239367</id>
      <parentid>1202854</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1239367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47673" sha1="4y1jc4sbw40ie1vuknf3n5n0bbuerjd" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Tahity&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Tahiti''&lt;/small&gt;
| ôfbylding                   = Végétation luxuriante sur le littoral de Tahiti (série 2-2) (Ifremer 00773-88466 - 47856).jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = [[File:Flag_of_Tahiti.svg|border|120px]]
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| haadplak                    = [[Papeete]]
| grutste plak                = [[Fa‘a‘ā]]
| sels yn te foljen 4         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 4   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 5         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 5   = [[Orohena]] (2.241 m)
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 191.779 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 1.044 km²
| befolkingstichtens          = 183,7 / km²
| sels yn te foljen 1         = 
| namme sels yn te foljen 1   = 
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten               = 17°40′ S 149°25′ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 40
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 149
| lon_min                     = 25
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Tahity yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Tahity''' ([[Frânsk]]: ''Tahiti'', [[útspr.]]: [ta.iˈti], likernôch: &quot;ta-y-&lt;u&gt;ty&lt;/u&gt;&quot;; [[Tahitiaansk]]: [taˈhiti], likernôch: &quot;tah-&lt;u&gt;hy&lt;/u&gt;-ty&quot; of [ˈthaiti], likernôch: &quot;&lt;u&gt;t'hah&lt;/u&gt;-ty&quot;) en [[histoarysk]] '''Otaheite''' (fan it Tahitiaanske ''‘o Tahiti'', &quot;It is Tahity&quot;, [ʔotaˈhɛiti], likernôch: &quot;oo-tah-&lt;u&gt;hij&lt;/u&gt;-ty&quot;) is in [[eilân]] yn 'e midden fan 'e [[Grutte Oseaan]]. Bestjoerlik heart it ta [[Frânsk-Polyneezje]], in [[oerseeske kollektiviteit]] fan [[Frankryk]], dy't besuden de [[evener]] yn 'e [[Stille Súdsee]] leit. [[Geografy]]sk makket it diel út fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't ta de gruttere regio [[Polyneezje]] heart. Tahiti bestiet út twa mei-inoar ferraande lânmassa's dy't fan [[fulkanisme|fulkanyske]] oarsprong binne. It eilân waard yn 'e midden fan it [[earste milennium]] [[kolonisearre]] troch [[Polyneezjers|Polynezyske]] [[seefarder]]s. Yn 'e iere [[njoggentjinde iuw]] omfette it [[Keninkryk Tahity]] alle Boppewynske Eilannen, mar yn [[1842]] rôp Frankryk dêr in [[protektoraat]] oer út, en yn [[1880]] waard de lânseigen [[monargy]] ôfskaft. Tsjintwurdich is Tahity it [[ekonomy]]ske, [[kulturele]] en [[politike]] sintrum fan Frânsk-Polyneezje, dêr't de [[haadstêd]] [[Papeete]] leit en teffens de iennichste [[lofthaven|ynternasjonale lofthaven]]. Neffens de [[folkstelling]] fan [[2022]] hie it eilân doe fan krapoan 192.000 bewenners.

==Geografy==
Tahity is in [[eilân]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]], besuden de [[evener]]. De neiste gruttere lânmassa is it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] fan [[Nij-Seelân]]. Tahity leit 4.400&amp;nbsp;[[km]] súdwestlik fan 'e [[Hawaï-eilannen]], 5.700&amp;nbsp;km eastnoardeastlik fan [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]] en 7.900&amp;nbsp;km westlik fan [[Súd-Amearika]]. It neiste buoreilân is [[Mo‘orea]], dat likernôch 17&amp;nbsp;km nei it westnoardwesten leit.
[[File:TahitiAndMoorea2021OSM.png|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan Tahity en it buoreilân [[Mo‘orea]].]]
[[File:Tahiti,_French_Polynesia_-_NASA_Earth_Observatory.jpg|left|thumb|250px|In [[satellyt]]foto fan Tahity.]]

[[Geografy]]sk heart Tahity ta [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]], dy't rûchwei de eastlike helte fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foarmje. Dy [[arsjipel]] makket wer diel út fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]], dêr't ek û.m. [[Tonga]], [[Samoä]], [[Amerikaansk-Samoä]], de [[Cookeilannen]], [[Hawaï]], [[Nij-Seelân]] en [[Peaske-eilân]] ta hearre. [[Bestjoer]]lik falle Tahity en de oare Genoatskipseilannen ûnder [[Frânsk-Polyneezje]], in [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] ([[oerseeske kollektiviteit|kollektiviteit]]) fan [[Frankryk]], yn 'e mande mei fjouwer oare eilannegroepen: de [[Tûamotû-eilannen]], de [[Markesaseilannen]], de [[Gambiereilannen]] en de [[Australeilannen]]. 

Tahity is it grutste en heechste eilân fan sawol de Genoatskipseilannen as hiel Frânsk-Polyneezje. It hat in [[oerflak]] fan 1.044&amp;nbsp;[[km²]] en it heechste punt is de [[berch]] de [[Orohena]] ([[Frânsk]]: ''Mont Orohena''; [[Tahitiaansk]]: ''Mou‘a ‘Orohena''), mei in hichte fan 2.241&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. It eilân mjit 45&amp;nbsp;km op it langste punt. It bestiet út twa rûchwei ovale dielen, dy't de útdôve [[krater]]s fan in pear âlde [[skyldfulkaan|skyldfulkanen]] binne. It westnoardwestlike diel is mei in [[diameter|trochsneed]] fan sa'n 32&amp;nbsp;km fierwei it grutst en wurdt dêrom ''Tahiti Nui'' neamd, &quot;Grut-Tahity&quot;, wylst it lytsere eastsúdeastlike diel, mei in trochsneed fan likernôch 15&amp;nbsp;km, bekend stiet as ''Tahiti Iti'', &quot;Lyts-Tahity&quot;. De beide dielen binne mei-inoar ferbûn troch de smelle [[Lâningte fan Taravao]]. 

De Orohena leit yn 'e midden fan ''Tahiti Nui''; it heechste punt op ''Tahiti Iti'' is de [[Ronui]] (Frânsk: ''Mont Ronui''; Tahitiaansk: ''Mou‘a Rōnui''), mei ihichte fan 1.332&amp;nbsp;m boppe seenivo. ''Tahiti Nui'' is by de [[kust]] lâns tichtbefolke, mar it ûnherberchsume, berchteftige binnenlân is frijwol ûnbewenne. ''Tahiti Iti'' is fierhinne isolearre bleaun, mei't de súdeastlike helte, Te Pari, inkeld tagonklik is foar lju dy't geandefoets of op in [[boat]] reizgje. De ûnbewenne dielen fan Tahity binne fierhinne begroeid mei [[tropysk reinwâld]]. Der binne ferskate spektakulêre [[wetterfal]]len, lykas dy fan 'e [[rivier]] de [[Papeno‘o (rivier)|Papeno‘o]] oan 'e noardkust en dy yn 'e [[Fautauadelling]] by de [[haadstêd]] [[Papeete]].

==Geology==
Tahity is fan [[fulkanisme|fulkanyske]] oarsprong en bestiet fierhinne út [[basalt]]stien. It eilân waard tusken 1.670.000 en 250.000&amp;nbsp;[[jier]] lyn foarme troch de opienfolgjende [[fulkaanútbarsting|útbarstings]] fan twa [[skyldfulkaan|skyldfulkanen]], Tahiti Nui en Tahiti Iti, dy't mei-inoar ferraand binne. Dat barde doe't Tahity boppe de [[hotspot (fulkanisme)|fulkanyske hotspot]] lei dy't de eilannestring fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foar it grutste part foarme hat. Troch de [[tektonyk|tektoanyske]] beweging fan 'e [[Pasifyske Plaat]] fan it [[eastsúdeasten]] nei it [[westnoardwesten]] leit Tahity dêr no gâns in stik fan ôf, sadat der gjin gefaar bestiet dat de âlde fulkanen wer ta libben komme sille. Op 't heden leit it eilân [[Meheti‘a]] rjocht boppe de hotspot.

==Skiednis==
===Prekoloniaal tiidrek===
Tahity bleau ûnbewenne troch [[minske]]n oant it om it jier [[300]] hinne ûntdutsen waard troch [[Polyneezjers|Polynezyske]] [[seefarder]]s. It waard yn 'e midden fan it [[earste milennium]], tusken [[300]] en [[800]], [[kolonisearre]] troch de Polyneezjes as ûnderdiel fan it [[Grutte Polynezyske Folkeferfarren]], wêrby't hja har hieltyd fierder oer it gebiet fan 'e [[Stille Oseaan]] ferspraten. Dat waard dien mei reuseftige [[útlizzerkano|útlizzerkano's]], dy't wol 20–30&amp;nbsp;[[meter|m]] lang wiene en hiele [[famylje (besibskip)|famyljes]] mei al harren [[fee]] (te witten: [[bargen]] en [[hinnen]]) ferfiere koene. [[Argeology]]sk en [[taalkundich]] bewiismateriaal wiist derop dat dy folksferhuzing omtrint [[1500&amp;nbsp;f.Kr.]] yn [[Súdeast-Aazje]] úteinset wie.
[[File:Representation_of_a_human_sacrifice_in_a_morai_at_Otaheite_in_the_presence_of_Captain_Cook_and_his_officers,_Le_Costume_Ancien_et_Moderne_by_Giulio_Ferrario,_1827.jpg|right|thumb|250px|In [[yllustraasje]] út [[1827]] dat in (doe al net mear foarkommend) [[minske-offer]] op Tahity sjen lit, sa't dy praktyk omtrint [[1773]] be-skreaun waard troch de [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] [[ûntdekkingsreizger|ûntdekkings-reizger]] [[James Cook]].]]

It is dreech te sizzen hoe't de iere Tahitiaanske [[maatskippij]] derút seach en hoe't dy him troch de iuwen hinne ûntjoech, om't de Polynezyske befolking gjin [[skrift]]foarm hie en dêrom gjin skreaune boarnen neiliet. It iennichste dêr't men jin datoangeande op basearje kin, is de [[mûnlinge oerlevering]], mar dy is sterk ferweve mei [[leginde]]n en [[myte]]n. Yn alle gefallen wie Tahity yn 'e [[achttjinde iuw]], oan 'e ein fan it prekoloniale tiidrek, opdield yn gebieten dy't behearske waarden troch ûnderskate [[clan]]s. De wichtichsten dêrfan wiene de nau besibbe Teva&amp;nbsp;i&amp;nbsp;Uta (&quot;Teva fan it Binnenlân&quot;) en Teva&amp;nbsp;i&amp;nbsp;Tai (&quot;Teva fan 'e See&quot;). Harren territoarium besloech de Lâningte fan Taravao en it suden fan ''Tahiti Nui''.

De lieding fan in clan bestie út 'e ''ari‘i rahi'' (&quot;[[haadman]]&quot;), de ''ari‘i'' (&quot;[[eallju]]&quot;) en de ''‘īato‘ai'' (&quot;ûnderhaadlju&quot;). De ''ari‘i'' wiene ek de [[religieuze]] lieders of [[preester]]s, en hja stiene yn heech oansjen omreden fan 'e ''[[mana (Oseänyske kultuer)|mana]]'' ([[spiritualiteit|spirituele]] [[macht]]) dy't hja urven hiene as direkte [[ôfstammeling]]en fan 'e [[goaden]]. As [[symboal]]en fan dy macht droegen se [[mulrym|mulrimen]] fan 'e [[read]]e [[fear (fûgels)|fearren]]. Nettsjinsteande dat dielden de ''ari‘i'' harren [[politike]] macht mei de ''‘īato‘ai'', en by wichtige beslissings, yn 't bysûnder as it om [[oarloch]] gie, moasten der mienskiplike [[gearkomste]]n holden wurde. Oarsom wie de macht fan 'e ''ari‘i rahi'', de politike lieder, op religieus mêd beheind, mei't de spirituele wizânsjes en gebrûken fan eltse clan draaiden om harren ''[[marae]]'' (in [[stien]]nen [[timpel]] yn 'e [[iepen loft]]), dêr't de ''ari‘i'' it foar it sizzen hiene.

===Earste besiken fan Jeropeänen oan Tahity===
De ierste [[ûntdekkingsreizen]] fan [[Jeropa|Jeropeänen]] yn [[Polyneezje]] binne mar dizenich fêstlein, mei't it gebiet doe noch hast hielendal ûnbekend wie en men faak mar riede moat hokker eilân sjoen en/of oandien waard. De earste Jeropeeske [[ekspedysje]] dy't Tahity oandie, soe sadwaande dy fan 'e [[Spanje|Spaanske]] [[ûntdekkingsreizger|seefarder]] [[Juan Fernández (ûntdekkingsreizger)|Juan Fernández]] út [[1576]]–[[1577]] west hawwe kinne, of oars dy fan 'e [[Portegal|Portegeeske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[Pedro Fernandes de Queirós]], dy't yn 'e tsjinst fan 'e [[Spaanske Kroan]] fear. Queirós die op [[10&amp;nbsp;febrewaris]] [[1606]] in eilân oan dat miskien Tahity wie, hoewol't tsjintwurdich tocht wurdt dat it wierskynlik it folle eastliker leine [[Rekareka]] wie, yn 'e [[Tûamotû-arsjipel]]. De mooglikheid bestiet dat de Spanjerts en/of de Portegezen de earste Jeropeänen wiene dy't Tahity oandiene, mar moderne [[histoarisy]] binne oer it algemien fan tinken dat se eilannen yn 'e buert ûntdieken en Tahity sels krekt misten.
[[File:Captain_Wallis,_on_his_arrival_at_O%27Taheite,_in_conversation_with_Oberea_the_Queen.jpg|left|thumb|250px|In ôfbylding fan 'e moeting fan 'e [[Ingelân|Ingelske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[Samuel Wallis]] yn [[1767]] mei de haadfrou [[Purea]].]]

It folgjende stadium út it [[Tiidrek fan 'e Untdekkingsreizen]] dêr't Tahity yn behelle rekke, wie de yntinse rivaliteit tusken it [[Keninkryk Grut-Brittanje]] en it [[Keninkryk Frankryk]] yn 'e tolve jier tusken de [[Sânjierrige Oarloch]] ([[1756]]–[[1763]]) en de [[Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch]] ([[1774]]–[[1784]]). De earste Jeropeeske ekspedysje dy't beslist Tahity oandie, wie dy fan 'e Ingelske ûntdekkingsreizger [[Samuel Wallis]] as ûnderdiel fan syn [[reis om 'e wrâld]] oan board fan 'e HMS&amp;nbsp;''Dolphin''. Wallis-en-dy krigen it eilân op [[18&amp;nbsp;juny]] [[1767]] yn sicht en giene foar anker yn 'e [[Matavaibaai]]. Dat wie op 'e [[grins (line)|grins]] tusken de haadmanskippen fan [[Pīra‘e]]-[[Arue (Frânsk-Polyneezje)|Arue]], regearre troch [[Pōmare I|Tū-nui-e-a‘ai-i-te-Atua]] (de lettere Pōmare&amp;nbsp;I) en [[Ha‘apape]], regearre troch Amo en syn [[oarehelte|frou]] [[Purea]] (troch de Ingelsen &quot;Oberea&quot; neamd, fan ''‘o Purea'', &quot;It is Purea&quot;).

De [[bemanning]] fan 'e HMS&amp;nbsp;''Dolphin'' wie by de oankomst op Tahity [[siik]] mei [[skuorbot]] en hie grut ferlet fan farske [[griente]]n en [[fruit]]. De eilanners, sa die bliken, sieten om [[izer]] foar [[hout]]bewurking en [[fiskheak]]ken ferlegen, dat yn Polyneezje frijwol net te besetten wie. De [[kultuerskok]] wie grut doe't de [[seelju]] ûntdieken dat jonge [[froulju]] en [[famke]]s gjin beswier seagen yn it ruiljen fan [[seksuele omgong]] foar in [[spiker]]. Doe't de Tahitianen foar it ferstân krigen dat de ''Dolphin'' troch izer byinoar holden waard, besochten se it skip te [[interjen]] om it izer te stellen, en Wallis moast in [[kanon (wapen)|kanon]] ôffjurje om 'e kontrôle oer it skip te behâlden. Om nei dat fertoan fan macht in iepen oarloch foar te kommen, brocht Purea fredesjeften, sadat freonskiplike relaasjes oanknope wurde koene.

Net iens in jier letter, op [[5&amp;nbsp;april]] [[1768]], waard Tahity berikt troch de Frânske ekspedysje fan 'e ealman [[Louis-Antoine de Bougainville]], dy't oan board fan 'e ''Boudeuse'' en de ''Etoile'' ek dwaande wie mei in reis om 'e wrâld. Bougainville gie foar anker by [[Hitia‘a o te Ra]], dêr't hy en syn mannen ferwolkomme waarden troch de pleatslike haadman Reti. Wer in jier letter, op [[12&amp;nbsp;april]] [[1769]], arrivearre de Britske ekspedysje fan [[James Cook]] by Tahity. Mei de [[botanikus]] [[Joseph Banks]], de [[astronoom]] [[Charles Green (astronoom)|Charles Green]] en de [[keunstner]] [[Sydney Parkinson]] oan board fan syn [[HMS Endeavour|HMS&amp;nbsp;''Endeavour'']] hie de reis fan Cook in [[wittenskip]]lik doel. By it besyk oan Tahity sloech de ekspedysje syn kamp op by wat [[Point Venus]] kaam te hjitten. Der waard in skat oan [[kennis]] garre oer de [[floara]] en [[fauna]] fan it eilân, mar ek oer de lânseigen maatskippij en de [[Tahitiaansk]]e [[taal]] en wizânsjes. Cook, dy't him pas op [[13&amp;nbsp;july]] [[1769]] wer ôfjoech, rûsde de [[befolking]]sgrutte fan Tahity en de oare [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]] op 200.000. Syn tiidgenoat, de [[antropolooch]] Douglas L. Oliver, wie lykwols fan miening dat der mar 35.000 minsken wennen.
[[File:Hodges,_Resolution_and_Adventure_in_Matavai_Bay.jpg|right|thumb|250px|De [[Matavaibaai]] foar de kust fan Tahity, skildere troch [[William Hodges]], dy't meifear op 'e [[ekspedysje]] fan [[James Cook]].]]

De [[ûnderkening]] fan [[koloanje Perû (koloanje)|Spaansk Perû]], [[Manuel de Amat y Juniet]], organisearre yn [[1772]] yn opdracht fan 'e Spaanske Kroan in eigen ekspedysje nei Tahity, mei as doel om it eilân te [[kolonialisme|kolonisearjen]] en op te nimmen yn it [[Spaanske Ryk]]. Hy soe úteinlings trije ekspedysjes stjoere, hieltyd op it skip de ''Aguila'', wêrfan't de earste beide ûnder lieding stiene fan 'e seefarder [[Domingo de Bonechea]]. Begjin [[1773]] kearde Bonechea fan syn earste ekspedysje werom nei Perû mei oan board fan syn skip fjouwer Tahitianen: Pautu, Tipitipia, Heiao en Tetuanui. Fan harren reizgen Pautu en Heiao as ûnderdiel fan 'e twadde ekspedysje fan Bonechea mei werom nei harren heitelân, dêr't se op [[14&amp;nbsp;novimber]] [[1774]] oankamen. Harren beide maten wiene ûnderwilens [[ferstoarn]]. Bonechea sels kaam op [[26&amp;nbsp;jannewaris]] [[1775]] op Tahity te ferstjerren en waard dêre [[begroeven]] yn 'e neite fan 'e [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[misjepost]] dy't er sels stifte hie oan 'e [[Tautirabaai]]. Under lieding fan [[luitenant]] Tomás Gayangos sylde de ''Aguila'' in dei letter werom nei Perû, wylst twa [[preester]]s (Geronimo Clota en Narcisco González) en twa [[seelju]] (Maximo Rodríguez en Francisco Pérez) yn 'e misjepost efterbleaune. De trêde reis fan 'e ''Aguila'' waard ûndernommen ûnder lieding fan [[don (predikaat)|don]] Cayetano de Langara, nei't de preesters frege hiene om Tahity ferlitte te meien. De Spanjerts sylden op [[12&amp;nbsp;novimber]] [[1775]] fuort nei Perû en spilen neitiid gjin rol mear yn 'e skiednis fan it eilân.

Underwilens wie James Cook tusken [[15&amp;nbsp;augustus]] en [[1&amp;nbsp;septimber]] [[1773]] nei Tahity weromkeard. Hy waard begroete troch de haadlju en gie in skoftke foar anker yn 'e [[Vaitepihabaai]], foar't er weromkearde nei Point Venus. Hy ferliet it eilân pas wer op [[14&amp;nbsp;maaie]] [[1774]]. Cook kaam noch ienris werom, yn [[1777]], doe't er earst wer foar anker gie yn 'e Vaitepihabaai. Ear't er op [[29&amp;nbsp;septimber]] fan dat jier fierder sylde nei it buoreilân [[Mo‘orea]], fêstige er in permaninte Britske oanwêzigens op Tahity yn 'e [[ruïne]]s fan 'e Spaanske misjepost. Cook kaam neitiid net mear werom, om't er op [[14&amp;nbsp;febrewaris]] [[1779]] by syn [[ûntdekking fan Hawaï]] [[sneuvele]] by in konfrontaasje mei lânseigen [[kriger]]s.
[[File:Thomas_Gosse,_Transplanting_of_the_bread-fruit_trees_from_Otaheite,_1796,_UMKC.jpg|left|thumb|250px|[[William Bligh]], [[kaptein (skipfeart)|kaptein]] fan 'e [[HMS Bounty|HMS&amp;nbsp;''Bounty'']], hâldt tafersjoch oer it omplantsjen fan [[breabeammen]].]]

===Rebûlje op 'e ''Bounty''===
Op [[26&amp;nbsp;oktober]] [[1788]] arrivearre by Tahity de [[HMS Bounty|HMS&amp;nbsp;''Bounty'']], in skip dat ûnder it befel stie fan [[kaptein (skipfeart)|kaptein]] [[William Bligh]]. De misje fan 'e ''Bounty'' wie om Tahitiaanske [[breabeam]]men nei it [[Karibysk Gebiet]] te bringen om dêr in nije itensboarne te yntrodusearjen. Banks, de botanikus dy't meireizge wie op 'e earste ekspedysje fan Cook, hie nammentlik besletten dat de [[frucht (plant)|fruchten]] fan dy beam ideaal (want streksum en goedkeap) wiene om 'e [[negroïde ras|neger]][[slavernij|slaven]] mei te fuorjen op 'e [[sûkerreid]][[plantaazje]]s op [[Jamaika]] en oare Karibyske Britske eilannen. Om't der gâns ferlet fan tiid wie om 'e jonge beamkes yn potten te dwaan foar de lange seereis, ferbleau de bemanning fan 'e HMS&amp;nbsp;''Bounty'' likernôch fiif [[moanne (tiid)|moannen]] op Tahity. 

Trije wiken nei de ôfreis fan it eilân, op [[28&amp;nbsp;april]] [[1789]], fûn der op it skip in [[rebûlje]] plak ûnder lieding fan seeman [[Fletcher Christian]]. De opstannige seelju namen it skip oer en setten kaptein Bligh en de minderheid fan 'e bemanning dy't him trou bleaun wie, oerboard yn in [[sloep]]. De HMS&amp;nbsp;''Bounty'' sylde doe werom nei Tahity, dêr't guon fan 'e seelju oan lân giene om har dêr permanint te fêstigjen mei de Tahitiaanske froulju dêr't se yn harren eardere tiid op it eilân in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei krigen hiene. Fletcher Christian en de oare opstannige seelju sylden neitiid, mei in oare groep Tahitiaanske froulju, fuort yn eastlike rjochting. Se wisten it ôfhandige en ûnbewenne [[Pitcairneilannen|Pitcairn]] te berikken, dêr't se har nei wenjen setten en in eigen [[kultuer]] stiften dy't hjoed de dei noch bestiet.

===Groeiende Britske ynfloed en de opkomst fan 'e Pōmare-dynasty===
Oant [[1789]] hiene de ûnderskate Jeropeeske besikers fan Tahity wegere om harsels te beheljen yn 'e ûnderlinge konflikten tusken de clans fan Tahity. Mar de opstannelingen fan 'e ''Bounty'' hiene dêr gjin muoite mei. Dêrby moat oantekene wurde dat se ek minder te kiezen hiene, mei't se it eilân nea wer ferlitte koene sûnder it gefaar te rinnen foar de [[kriichsried]] dage te wurden en de [[deastraf]] te krijen. Fan gefolgen holden en droegen se har as [[hierling]]en. Se waarden yn 'e tsjinst nommen troch de ''ari‘i rahi'' Tū-nui-e-a‘ai-i-te-Atua fan Pīra‘e-Arue. Behalven dat se sels meifochten yn 'e konflikten fan Tū mei oare haadlju, risten se syn krigers ek ta mei moderne [[wapen]]s. Dêrnjonken leine se foar Tū kontakten mei Jeropeeske skippen dy't by it eilân arrivearren, sadat de tûke haadman it meastepart fan 'e bûtenlânske [[hannel]] yn 'e hannen krige. 
[[File:John_Webber%27s_oil_painting_of_Otoo,_1777_(restored).jpg|right|thumb|180px|[[Pōmare&amp;nbsp;I]], stifter fan 'e [[Pōmare-dynasty]] en earste hearsker oer it [[Keninkryk Tahity]].]]

De [[ambysje|ambisjeuze]] Tū wist as gefolch fan syn ferbûn mei de opstannelingen gâns yn macht en ynfloed oan te winnen. Yn of omtrint [[1790]] rôp er himsels út ta [[kening]] fan Tahity en naam dêrby de nije [[namme]] Pōmare oan. Dat soe in earbetoan west hawwe oan syn âldste [[dochter]] Teri‘inavahoroa, dy't ferstoarn wie oan [[tuberkuloaze]]. Dy [[sykte]] liet har in protte [[hoastjen|hoastje]] (''mare''), yn 't bysûnder [[nacht]]s (''pō''). Tū waard sadwaande [[Pōmare&amp;nbsp;I]], de stifter fan 'e [[Pōmare-dynasty]] en de earste hearsker oer it [[Keninkryk Tahity]]. Tsjin [[1791]], doe't er syn macht oer Tahity fierhinne konsolidearre hie, rjochte Pōmare&amp;nbsp;I syn blik op 'e buoreilannen en begûn er syn hearskippij út te wreidzjen oer [[Mo‘orea]] en de oare [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]].   

Datselde jiers arrivearre it Britske skip de HMS&amp;nbsp;''Pandora'' by Tahity, ûnder befel fan kaptein [[Edward Edwards (Britsk marine-ofsier)|Edward Edwards]]. Dyselde naam fjirtjin fan 'e op it eilân efterbleaune opstannelingen fan 'e HMS&amp;nbsp;''Bounty'' yn 'e hechten en fear mei harren werom nei Ingelân. Fan 'e fjirtjin kamen fjouwer om troch [[ferdrinking]] doe't de ''Pandora'' ûnderweis [[sinken|fergie]]. De oaren berikten úteinlings dochs har heitelân, dêr't trije nei [[berjochting]] [[ophinging (libbensbeëiniging)|ophongen]] waarden, wylst fjouwer frijsprutsen waarden en de lêste trije [[graasje]] krigen.

Yn 'e [[1790-er jierren]] kamen de earste Jeropeeske [[walfiskfarder]]s oan op Tahity. Oant dy tiid hie it eilân inkeld mei Jeropeeske [[marineskip]]pen te krijen hân, dêr't in strange tucht hearske en de bemanning stevich yn 'e hân holden waard troch de [[ofsier]]en. De walfiskfarders wiene lykwols [[boarger]]skippen, mei in navenant minder dissiplinearre bemanning. Koart neitiid kamen der ek [[keaplju]] út 'e Britske [[strafkoloanje]]s yn [[Austraalje (wrâlddiel)|Austraalje]], dy't inkeld safolle mooglik [[jild]] fertsjinje woene. De bemannings fan 'e walfiskfarders yntrodusearren [[alkohol]] (en [[alkoholisme]]) op Tahity en de keaplju makken dat produkt oanhâldend beskikber. De bemannings moedigen ek in permaninte foarm fan [[prostitúsje]] oan. Fierders krigen de Tahitianen foar it earst op grutte skaal te lijen ûnder [[besmetlike sykte]]n (wêrûnder [[geslachtssykte]]n). Ien en oar hie jammerdearlike gefolgen foar de lânseigen befolking (en syn maatskippij en kultuer), dy't tsjin it begjin fan 'e [[njoggentjinde iuw]] krompen wie ta likernôch 9.000 minsken en yn [[1854]] noch mar út 6.000 minsken bestie. 
[[File:Pomare_II,_engraving_by_R._Hicks.jpg|left|thumb|180px|[[Kening]] [[Pōmare&amp;nbsp;II]] wreide de macht en ynfloed fan syn [[famylje (besibskip)|laach]] gâns út.]]

===De komst fan 'e sindelingen===
De lânseigen kultuer krige it noch slimmer te ferduorjen, doe't op [[5&amp;nbsp;maart]] [[1797]] de earste Ingelske [[sindeling]]en fan it [[kalvinist]]yske [[Londensk Misjonêr Genoatskip]] (LMS) op Tahity arrivearren mei de ''Duff''. Dyselden wiene wisberet om 'e 'heidenen' te rêden troch harren it [[evangeelje]] te bringen. Dat soe in bliuwende ynfloed hawwe, mei't de sindelingen alles dat har net sinnige, besochten út te bannen, ek al wiene it sintrale eleminten fan 'e lânseigen kultuer.

De earste jierren wie it bodzjen foar de sindelingen, ek al hiene se de goedgeunstigens fan 'e Pōmare-dynasty. Doe't Pōmare&amp;nbsp;I yn [[1803]] kaam te [[ferstjerren]], waard er opfolge troch syn [[soan]] Vaira‘atoa, dy't de [[keningsnamme]] [[Pōmare&amp;nbsp;II]] oannaam. Dyselde wie al foar syn [[kroaning|troansbestiging]] ûnder de ynfloed fan 'e sindelingen rekke en fan [[1803]] ôf learden hja him [[lêzen]] út 'e [[evangeelje]]s fan it [[Nije Testamint]]. Pōmare&amp;nbsp;II fielde út himsels al de oanstriid om syn macht as kening fierder út te wreidzjen, en de sindelingen moedigen dat oan, om't se mei gragens ien sintrale autoriteit hawwe woene dêr't se mei omgean koene. Doe't Pōmare&amp;nbsp;II yn [[1812]] troch [[rebûlje]] op Tahity tydlik de wyk nimme moast nei it buoreilân [[Mo‘orea]], socht er yn dy snuorje fan [[politike]] swakte noch mear de stipe fan 'e sindelingen en liet er him troch harren [[doop (sakramint)|dope]]. Fan dat punt ôf [[bekearing|bekearden]] de Tahitianen har massaal ta it [[protestantisme]].

Omtrint [[1810]] [[troud]]e Pōmare&amp;nbsp;II mei twa [[suster]]s, Teremo‘emo‘e en [[Teri‘itaria&amp;nbsp;II|Teri‘itaria]], de [[dochter]]s fan 'e hege haadman fan it eilân [[Rai‘ātea]] yn 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]. Troch dat bûnsgenoatskip slagge it him op [[12&amp;nbsp;novimber]] [[1815]] om yn 'e [[Slach by Fe‘i Pī]] (ek bekend as Puna‘auia) syn lêste wichtige politike rivaal op Tahity, haadman [[Opuhara]] fan 'e Teva-clan, beslissend te ferslaan. It keningskip oer hiel Tahity, dat syn [[heit]] inkeld yn namme yn 'e hannen hân hie, koe Pōmare&amp;nbsp;II fan dat stuit ôf ek yn wurklikheid útoefenje. It selsstannich bestjoer troch de [[aristokrasy]] fan 'e clans waard no ferfongen troch in [[absolute monargy]]. Tanksij de stipe dy't de sindelingen fan it LMS fan Pōmare&amp;nbsp;II krigen, koe harren foarm fan it kristendom him doe oer it hiele eilân ferspriede. Hiel gau begûn it mei de [[animisme|animistyske]] [[natoerreligy]] dy't de oarspronklike [[godstsjinst]] fan Tahity wie, yn it neigean te reitsjen. Fan [[1817]] ôf waard it Nije Testamint [[oersetting|oerset]] yn it [[Tahitiaansk]]. Der waarden religieuze [[skoalle]]n oprjochte om dêr it kristendom te [[ûnderrjocht]]sjen.
[[File:Society_kingdoms.svg|right|thumb|350px|De [[keninkriken]] yn 'e [[Genoatskipseilannen]] om [[1820]] hinne.]]

Dêrta oanfitere troch de sindelingen yntrodusearre Pōmare&amp;nbsp;II yn [[1819]] it earste [[wetboek]] op Tahity, besteande út njoggentjin ûnderskate [[wet]]ten. Dy hiene sterk te krijen mei it útbannen fan wat de sindelingen seagen as [[heidendom|heidensk]]e wizânsjes. Sa kaam der in ferbod op [[neakenens]]: Tahitianen moasten tenei [[klean]] drage dy't it hiele [[minsklik lichem|lichem]] bedieken. Ek waard it near lein op [[dûns]]jen, [[sjongen]], it oanbringen en oanbringe litten fan [[tatoeaazje]]s, en it dragen fan [[kostúm]]s dy't makke wiene fan [[blom]]men. Tsjin 'e midden fan 'e [[1820-er jierren]] wie de hiele befolking fan it eilân [[kerstening|kerstene]].

===Ferswakking===
Kening Pōmare&amp;nbsp;II kaam yn [[1821]] te ferstjerren, doe't er noch mar 38 of 39 jier wie. Syn soan en erfgenamt [[Pōmare&amp;nbsp;III]] wie doe noch mar in [[poppe]] fan oardel jier, dat mei stipe fan it Keninklik Hûs en de sindelingen waard der in [[regintskip]]sried ynsteld, besteande út 'e [[keninginne-mem]] Teremo‘emo‘e, har suster [[Teri‘itaria&amp;nbsp;II]], dy't ûnderwilens keninginne fan [[Keninkryk Huahine|Huahine]] wurden wie, en fiif haadlju fan 'e wichtichste clans fan Tahity. It jonkje waard op [[2&amp;nbsp;maaie]] [[1824]] formeel op 'e troan brocht by in troch de sindelingen beävensearre [[kroaning]]sseremoanje dy't op Tahity sûnder presedint wie.

De haadlju fan 'e clans makken gebrûk fan 'e ferswakke posysje fan 'e Pōmare-dynasty troch ûnder it regintskip in diel fan it foech werom te winnen dat Pōmare&amp;nbsp;II himsels ta-eigene hie. Foar harrensels namen se tenei de erflike [[posysje (funksje)|titel]] fan ''tavana'' yn gebrûk, in Tahitiaansk wurd dat nei it [[Ingelsk]] oerset waard as &quot;[[gûverneur]]&quot;. Ek de sindelingen makken gebrûk fan 'e ferswakking fan it keningshûs om dingen oan 'e steatsynrjochting fan it [[Keninkryk Tahity]] te feroarjen dy't harren net sinnigen. Ien fan dy dingen wie it [[absolutisme]] wêrmei't Pōmare&amp;nbsp;II regearre hie. Om 'e Tahitiaanske [[monargy]] tichter by harren [[ideaal]] fan in [[konstitúsjonele monargy]] nei Britsk foarbyld te bringen, bewurkmasteren se de oprjochting fan 'e Tahitiaanske Wetjaande Gearkomste, it earste [[parlemint]] út 'e skiednis fan eilân, dat syn earste sitting hold op [[23&amp;nbsp;febrewaris]] [[1824]].
[[File:Queen_Pomare.jpg|left|thumb|180px|[[Keninginne]] [[Pōmare IV fan Tahity]], dy't regearre fan [[1827]] oant [[1877]].]]

Begjin [[1827]] kaam de doe seisjierrige Pōmare&amp;nbsp;III hommels te ferstjerren. It wie sadwaande ‘Aimata, syn trettjinjierrige [[healsuster]], dy't op [[11&amp;nbsp;jannewaris]] [[1827]] ûnder de namme fan [[Pōmare&amp;nbsp;IV]] op 'e troan kaam. De sindeling [[George Pritchard (sindeling)|George Pritchard]], de waarnimmende Britske [[konsul (diplomaat)|konsul]], waard har neiste [[riedshear (adviseur)|riedshear]] en die war om it opslûpen fanke te ynteressearjen foar it útoefenjen fan it regear. Mar de macht fan Pōmare&amp;nbsp;IV, dy't beslist minder [[garisma]]tysk wie as har heit, waard oanfochten troch de haadlju en by einsluten waard it keninklik gesach werombrocht ta eat dat mear [[symboal]]ysk as reëel wie. De protestantske keninginne, dy't in [[anglofyl]] wie, besocht allegeduerigen mar om 'e nocht de beskerming fan it Feriene Keninkryk te krijen foar sawol binnenlânske as bûtenlânske drigings.

===It Frânske protektoraat en de ein fan it keninkryk===
Yn [[1834]], doe't it protestantisme al stevich yn 'e Tahitiaanske [[maatskippij]] ferankere wie, arrivearren der twa [[Frankryk|Frânske]] [[roomsk-katolisisme|roomske]] [[misjonaris]]sen op it eilân. It wiene [[Honoré Laval]] en [[François Caret]], dy't earder aktyf west hiene yn 'e [[Tûamotû-eilannen]] en de [[Gambiereilannen]]. Dy beiden fûnen de Tahitianen net botte ree om nei harren ferzje fan it Bliid Boadskip te harkjen, en al rillegau ûntstie der deilisskip mei de Britske sindelingen. Op advys fan Pritchard liet Pōmare&amp;nbsp;IV de beide misjonarissen yn [[1836]] it lân útsette. Dêr helle se har lykwols de [[grime]] fan Frankryk mei op 'e hals. Dat lân stjoerde om ferhaal te heljen in lytse [[float]] mei in [[kanonnearboat]] ûnder befel fan [[admiraal]] [[Abel Aubert du Petit-Thouars]], dy't yn [[1838]] oankaam. Syn opdracht wie om te soargjen dat der formele [[ûntskuldiging]]s kamen, ynklusyf reparaasjebetellings. Tahity wie fansels net yn 'e posysje om dat te wegerjen en it op in oarloch mei Frankryk oankomme te litten, dat Pōmare&amp;nbsp;IV moast ynbine.
[[File:TahitiDupetitThouars.jpg|right|thumb|250px|De [[float]] fan 'e [[Frankryk|Frânske]] [[admiraal]] [[Abel Aubert du Petit-Thouars]] by de oername fan Tahity op [[9&amp;nbsp;septimber]] [[1842]].]]

Yn [[1842]] rekke it mei de [[diplomasy|diplomatike betrekkings]] tusken Frankryk en it Feriene Keninkryk yn it neigean troch in skeel oangeande [[Marokko]]. Dat hie as gefolch dat de Frânsen har net mear twongen fielden om har yn te hâlden oangeande Tahity, ek al makke dat eilân dúdlik diel út fan 'e Britske ynfloedssfear. Yn [[augustus]] fan dat jier kearde Petit-Thouars, dy't ûnderwilens foar Frankryk de [[Markesaseilannen]] [[koloanje|kolonisearre]] hie, werom nei Tahity. Dêr papke er oan mei haadlju dy't fijannich foar de Pōmare-dynasty oer stiene en wol earen hiene nei in Frânsk [[protektoraat]] oer it eilân. Petit-Thouars liet harren in fersyk om beskerming ûndertekenje, dêr't er mei nei de keninginne gie om te easkjen dat se in [[ferdrach]] [[ratifikaasje|ratifisearje]] soe dat fan har keninkryk in Frânsk protektoraat meitsje soe. De tekst fan it ferdrach hie Frankryk noch net iens berikt doe't de Frânsman Jacques-Antoine Moerenhout yn 'e funksje fan keninklik kommissaris beneamd waard. Neffens it ferdrach erkende Frankryk de [[soevereiniteit]] fan it Keninkryk Tahity. Keninginne Pōmare&amp;nbsp;IV bleau ferantwurdlik foar de ynterne oangelegenheden fan har lân, wylst de diplomatike relaasjes mei oare lannen fia Frankryk rinne soene, dat ek foar de ferdigening fan Tahity noed stean en de iepenbiere oarder op it eilân hanthavenje soe. Yn 'e praktyk kaam de sitewaasje der lykwols op del dat  Tahity in Frânske [[koloanje]] waard, dêr't de keninginne en har regear inkeld noch dulde waarden en gjin selsstannige besluten mear nimme koene. 

Fuort nei't it Frânske protektoraat oer Tahity ôfkundige waard, begûn op it eilân in machtsstriid tusken de al oanwêzige Britske protestantske sindelingen en nij arrivearre Frânske roomske misjonarissen. Nettsjinsteande it Frânske bestjoer slagge it de Britske sindelingen, troch harren kennis fan 'e Tahitiaanske maatskippij en taal, om in oansjenlike ynfloed op it eilân te behâlden. George Pritchard hie op it stuit fan 'e Frânske machtsgreep ôfwêzich west, mar hy kearde neitiid werom om op Tahity lieding te jaan oan it yndoktrinearjen fan 'e befolking tsjin 'e [[learstik]]ken fan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]].
[[File:Pomare,_Queen_of_Tahiti,_the_persecuted_Christian,_by_George_Baxter,_1845_(frameless,_digital_restoration).jpg|left|thumb|180px|[[Keninginne]] [[Pōmare&amp;nbsp;IV]] mei har [[húshâlding]] op 'e [[weranda]] fan it hûs fan 'e [[Feriene Keninkryk|Britske]] waarnimmend [[konsul (diplomaat)|konsul]] [[George Pritchard (sindeling)|George Pritchard]] ûnder de [[Frankryk|Frânske]] machtsoername op Tahity yn [[1842]].]]

Yn [[1843]] helle Pritchard de keninginne oer om 'e [[flagge fan Tahity]] te hysjen (fjouwer horizontalen banen [[read]]-[[wyt]]-wyt-read) yn it plak fan 'e flagge fan it protektoraat (deselde kleuren, mar dan mei de [[flagge fan Frankryk|Frânske ''tricouleur'']] yn it [[kanton (heraldyk)|kanton]], de lofterboppehoeke). By wize fan [[represaille]] kundige admiraal Petit-Thouars dêrop de [[anneksaasje]] troch Frankryk fan it Keninkryk Tahity ôf. Hy stelde [[Armand Joseph Bruat]] oan as koloniaal gûverneur, [[ferballe]] Pōmare&amp;nbsp;IV nei de [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]] en smiet Pritchard yn it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] om letter as ''[[persona non grata]]'' nei Ingelân [[deportearre]] te wurden. Doe't it nijs fan 'e anneksaasje begjin [[1844]] [[Jeropa]] berikte, hie kening [[Loadewyk-Filips fan Frankryk]] gjin goed wurd oer foar de gong fan saken en woed er dat de anneksaasje weromdraaid waard.

Underwilens briek op Tahity yn [[maart]] [[1844]], nei in perioade fan [[skermutseling]]s, de [[Frânsk-Tahitiaanske Oarloch]] út. Dy einige yn [[desimber]] [[1846]] yn in Frânske oerwinning. De keninginne waard yn [[1847]] weromhelle út ballingskip om yn namme it regear oer har keninkryk wer op te nimmen. In betingst dêrfoar wie wol dat hja ynstimme soe mei in nij ferdrach, dat har eigen foech slim beheinde en dat fan 'e Frânske keninklik kommissaris flink útwreide. Hoewol't de formele anneksaasje dus ûngedien makke waard, wie it der foar de Tahitianen allinnich mar minder op wurden en kaam it bestjoer oer it keninkryk noch fêster yn Frânske hannen. Yn [[1863]] slagge it de Frânsen ek om einlings fan 'e Britske ynfloed ôf te kommen, troch de sindelingen fan it Londensk Misjonêr Genoatskip te ferfangen troch guons fan 'e protestantske Société des Missions Évangéliques de Paris (&quot;Genoatskip foar Evangelyske Sinding fan Parys&quot;).
[[File:Tahitiennes_en_robe_mission.jpg|right|thumb|250px|In groep [[etnysk]] [[Tahitianen|Tahitiaanske]] [[famke|fammen]] op in misjeskoalle yn 'e twadde helte fan 'e [[njoggentjinde iuw]].]]

Omtrint dyselde snuorje loek in Britske [[plantaazje|plantaazje-eigner]], William Stewart, foar it wurk op syn [[katoen]]plantaazje by Atimaono tûzenen arbeiders út súdlik [[Sina]] oan, foar it meastepart [[etnysk]]e [[Kantonezen]] en [[Hakka (folk)|Hakka]]. Doe't syn bedriuw yn [[1873]] [[fallisemint|oer de kop]] gie, kearden guon fan 'e Sinezen werom nei harren heitelân, mar de measten bleaune op Tahity. In diel fan harren fermong him mei de Polynezyske befolking, mar in oar diel behold oant hjoed de dei ta de eigen identiteit.

Yn [[1877]] kaam keninginne Pōmare&amp;nbsp;IV te ferstjerren, nei't hja fyftich en in heal jier oer Tahity regearre hie. Hja waard opfolge troch har soan as [[Pōmare&amp;nbsp;V]]. De nije kening hie net folle op mei de besonjes fan syn funksje. Yn [[1880]], doe't keninklik kommissaris [[Henri Isidore Chessé]], stipe troch de Tahitiaanske haadlju, him oantrune om te [[abdikaasje|abdisearjen]] en syn keninkryk oan Frankryk oer te dragen, gied er akkoart. Op [[29&amp;nbsp;juny]] [[1880]] skonk Pōmare&amp;nbsp;V Tahity en de oanbuorjende eilannen formeel oan Frankryk. De kening loek him werom om oant syn dea yn [[1891]] op kosten fan 'e Frânske steat te libjen, wylst syn eardere keninkryk in Frânske [[koloanje]] waard dy't opgie yn 'e ''Établissemants de l'Océanie'' (de &quot;Oseänyske Fêstigings&quot;).

===Tweintichste en ienentweintichste iuw===
Yn [[1903]] waard de namme fan 'e koloanje feroare yn  ''Établissements françaises d'Océanie'' (&quot;Frânske Fêstigings yn Oseaanje&quot;), [[ôfkoarte]] ta EFO. It koloniaal bewâld wie fêstige yn [[Papeete]], in plak oan 'e noardkust fan Tahity dat yn [[1843]] stifte wie. Yn [[1914]], oan it begjin fan 'e [[Earste Wrâldoarloch]], waard Papeete by it [[Bombardemint fan Papeete]]  [[bombardemint|besketten]] troch twa [[Keizerryk Dútslân|Dútske]] [[pânserkruser]]s. Dêrby kamen ferskate ynwenners om en waard gâns skea oanrjochte. Ek waarden in Frânske kanonnearboat en in troch de Frânsen bútmakke Dútsk [[frachtskip]] ta [[sinken]] brocht.
[[File:FRE-OCE-11-French_Oceania-1_franc_(1943).jpg|left|thumb|250px|In [[bankbiljet]] fan ien [[Frânske frank]] út [[1943]], útjûn troch it [[koloanje|koloniaal]] [[bestjoer]] fan 'e [[Frânsk-Polyneezje|EFO]] yn 'e namme fan it [[Frije Frânsen|Frije Frankryk]]. Op 'e efterkant (ûnder) is de foarm fan Tahity werjûn.]]

Yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] wegere it koloniaal bestjoer fan 'e EFO him oan te sluten by [[Vichy-Frankryk]], dat winliken in marionetterezjym fan [[nazy-Dútslân]] wie. Ynstee erkende de koloanje yn [[1940]] it [[regear-yn-ballingskip]] dat ûnder lieding fan [[Charles de Gaulle]] troch de [[Frije Frânsen]] yn 'e Britske haadstêd [[Londen]] fêstige wie. Dat hie as gefolch dat in protte Tahitianen yn 'e neikommende jierren fan 'e oarloch yn 'e [[striidkrêften]] fan 'e Frije Frânsen tsjinnen en tsjin 'e Dútsers fochten. Nei ôfrîn fan 'e oarloch waarden de EFO yn [[1946]] ûnder de [[grûnwet]] fan 'e [[Frânske Fjirde Republyk]] omfoarme fan in koloanje ta in [[oerseesk territoarium (Frankryk)|oerseesk territoarium]]. Dat betsjutte dat alle Tahitianen de Frânske [[nasjonaliteit]] krigen en steatsboargers fan Frankryk waarden mei alle rjochten dy't dêrmei mank giene, lykas it [[stimrjocht]] yn Frânske [[ferkiezings]]. De namme fan 'e EFO waard yn [[1957]] offisjeel feroare yn ''Polynésie française'' (&quot;Frânsk-Polyneezje&quot;). 

Yn 'e [[1950-er jierren]] fierde de Tahtiaanske [[nasjonalisme|nasjonalistyske]] foaroanman [[Pouvana‘a a Oopa]] jierrenlang op freedsume wize kampanje foar de ûnôfhinklikheid fan Frânsk-Polyneezje, oant er troch de Frânsen út syn heitelân [[ferballe]] waard nei it Jeropeeske diel fan Frankryk. Yn [[1960]] waard de [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]] by Papeete iepene. 
[[File:Papeete - Pouvana A Oopa (1) (cropped).JPG|right|thumb|180px|It Tinkteken foar [[Pouvana‘a a Oopa]] yn [[Papeete]].]]

Fan [[1966]] oant [[1996]] fierde Frankryk yn totaal 193 [[atoomproef|atoomproeven]] út op en ûnder de [[atol]]len [[Moruroa]] en [[Fangataufa]], yn 'e [[Tûamotû-arsjipel]]. Hoewol't it plak fan 'e tests hûnderten [[kilometer]]s nei it easten ta lei, waard yn Papeete de hiele ynfrastruktuer foar it projekt ynrjochte, wat de stêd gâns groei brocht. By in boppegrûnske atoomproef op [[17&amp;nbsp;july]] [[1974]] op Moruroa gie it mis. De wolk fan nukleêr stof waaide de ferkearde rjochting út en berikte 42&amp;nbsp;[[oere]]n letter Tahity en oanbuorjende eilannen. Undersyk hat útwiisd dat 111.000&amp;nbsp;minsken dêr de gefolgen fan ûnderfûnen. Party Tahitianen waarden bleatsteld oan 500 kear de maksimale tastiene hoemannichte [[plutoanium]].

Op [[28&amp;nbsp;maart]] [[2003]] krige Frânsk-Polyneezje ûnder de refyzje fan [[kêst]]&amp;nbsp;74 fan 'e [[Frânske grûnwet]] de status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] fan Frankryk, om't oerseeske territoaria fan dat stuit ôf inkeld noch ûnbewenne gebieten wêze koene. Op [[27&amp;nbsp;febrewaris]] [[2004]] waard it selsbestjoer fan it gebiet fêstlein yn in nije wet, wêrby't Frânsk-Polyneezje de (bykommende) status fan in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] krige.

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik makket Tahity ûnderdiel út fan [[Frânsk-Polyneezje]], dat in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseesk gebietsdiel fan Frankryk]] is, mei de politike status fan sawol in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) as in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). Binnen Frânsk-Polyneezje is Tahity part fan 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]. It eilân sels is bestjoerlik ferdield yn tolve [[gemeente (bestjoer)|gemeenten]] (''communes''). De gemeente [[Arue (Frânsk-Polyneezje)|Arue]] omfettet ek it [[atol]] [[Teti‘aroa]], noardeastlik fan Tahity, wylst ta de gemeente [[Tai‘arapu-Est]] ek it [[fulkanisme|fulkanyske]] eilân [[Meheti‘a]] heart, dat eastlik fan Tahity leit.

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan Tahity stipet benammen op 'e [[toerisme|toeristyske sektor]]. Toeristen kinne op it eilân genietsje fan in [[strânfakânsje]] mei [[sinnebaaien]] en [[swimmen]] yn 'e prachtige [[turkwaze (kleur)|turkwaze]] see, mar se kinne mei [[kuierjen|kuiertochten]] ek de [[natoer]] yn it binnenlân ferkenne of harsels ûnderdompelje yn 'e Tahitiaanske [[kultuer]]. Guon oare populêre aktiviteiten binne: [[surfen]], [[wynsurfen]], [[kitesurfen]], [[snorkeljen]] en [[djipseedûken]]. Njonken it toerisme binne benammen de [[fiskerij]] en de [[lânbou]] fan belang. De wichtichste [[lânbougewaaks]]en binne [[kokosnút|kokosnuten]], [[kopra]], [[griente]]n en [[fruit]].  
[[File:Plage a tahiti.jpg|left|thumb|250px|De kust fan Tahity.]]

==Demografy==
Neffens sifers fan 'e [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Tahity doe 191.779 ynwenners. Dat komt del op 68,8% fan 'e [[befolking]] fan hiel [[Frânsk-Polyneezje]]. De [[befolkingstichtens]] bedroech yn [[2022]] 183,7 minsken de [[km²]]. It meastepart fan 'e Tahitianen wennet yn 'e [[stêdekloft]] fan 'e [[haadstêd]] [[Papeete]], oan 'e noardwestkust, dy't yn [[2022]] 124.274 ynwenners hie, oftewol 64,8% fan 'e totale eilânbefolking. Mei't de stêdekloft [[bestjoer]]lik opdield is yn seis ûnderskate [[gemeente (bestjoer)|gemeenten]], hie de gemeente Papeete yn [[2022]] eins mar 26.654 ynwenners. Ynstee wie de grutste gemeente fan Tahity, rekkene neffens befolkingsgrutte, it oanbuorjende [[Fa‘a‘ā]], dêr't 29.826 minsken wennen. 

De lêste Frânske [[folkstelling]] dy't fragen stelde oer [[etnisiteit]] wie dy fan [[1988]]; sûnt wurdt der inkeld frege nei [[berte]]plak. Neffens de folkstelling fan [[2007]] wie doe fan 'e ynwenners fan Tahity 75,4% ek op Tahity [[berne]], wylst 12,1% fan 'e befolking ôfkomstich wie út oare dielen fan [[Frânsk-Polyneezje]]: 5,9% fan 'e (oare) [[Genoatskipseilannen]], 2,8% fan 'e [[Tûamotû-eilannen]] of de [[Gambiereilannen]], 1,8% fan 'e [[Markesaseilannen]] en 1,6% fan 'e [[Australeilannen]]. Foar de rest kaam 9,3% út [[Frankryk]] (d.w.s. it [[Jeropa|Jeropeeske]] diel) en 1,3% út oare [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk]]: 1,0% út [[Nij-Kaledoanje]] en 0,3% út [[Wallis en Fûtûna]]. Dêrnjonken wie 0,5% fan 'e minsken ôfkomstich út [[East-Aazje|East]]- of [[Súdeast-Aazje]], 0,3% út [[Noard-Afrika]] (foar it measteapart ''[[Pieds-Noirs]]'', de Frânske kolonisten yn [[Algerije]] dy't nei de ûnôfhinklikheid fan dat lân yn [[1962]] ferdreaun waarden), en 1,1% út oare dielen fan 'e wrâld.
[[File:Tahiti French Polynesia Papeete - panoramio.jpg|right|thumb|250px|Utsjoch op [[Papeete]], de [[haadstêd]] fan Frânsk-Polyneezje.]]

It oergrutte diel fan 'e persoanen dy't berne binne op Tahity, bestiet út [[etnysk]]e [[Tahitianen]]. Dy foarmje net inkeld de lânseigen befolking fan Tahity, mar ek fan 'e oare [[Genoatskipseilannen]]. Harren [[taal]] is it [[Tahitiaansk]], dêr't it sûnt de [[1970-er jierren]] gâns mei yn it neigean rekke is. Yn dy tiid en yn 'e [[1960-er jierren]] wie it [[skoalbern]] ferbean om 'e eigen taal te sprekken, mei as gefolch dat in grut diel fan 'e Tahitianen doe en yn neifolgjende jierren oergien is op it sprekken fan [[Frânsk]]. It Frânsk is op Tahity de iennichste [[offisjele taal]], hoewol't it Tahitiaansk tsjintwurdich in beskate erkenning as [[streektaal]] hat en no op 'e skoallen ûnderwiisd wurdt. Op [[religieus]] mêd is de befolking fan Tahity yn grutte mearderheid [[kristlik]]. De etnyske Tahitianen binne foar it meastepart lid fan 'e [[Protestantske Tsjerke fan de Maohi|Protestantske Tsjerke fan 'e Maohi]], in [[kalvinisme|kalvinistysk]] [[tsjerkegenoatskip]], hoewol't ek de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] sûnt de [[1950-er jierren]] op Tahity ek gâns oan oanhing wûn hat.

==Klimaat==
Tahity hat in [[tropysk klimaat]], mei mar twa echte [[jiertiden]]: in [[reintiid]] fan [[novimber]] oant en mei [[april]], en in [[drûchte|drûge]] tiid fan [[maaie]] oant en mei [[oktober]]. &quot;Drûge tiid&quot; is yn dizze kontekst in relatyf begryp. De wietste [[moanne (tiid)|moanne]] is [[jannewaris]], wannear't der yn trochsneed 340&amp;nbsp;[[mm]] [[rein (delslach)|reinwetter]] falt. De drûchste moanne is [[augustus]], mei mar 48&amp;nbsp;mm as delslachgemiddelde. Oer it hiele jier kriget Tahity yn trochsneed 1.761,2&amp;nbsp;mm rein. De [[temperatuer]] ken troch it jier hinne gjin grutte ferskillen. Yn [[maart]], de [[waarm]]ste moanne, is de trochsneed [[temperatuer]] [[dei|oerdeis]] 30,8&amp;nbsp;[[°C]], en yn [[septimber]], de [[kâld]]ste moanne, is dat 28,2&amp;nbsp;°C. 

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://tahititourisme.com/en-us/ Webside fan 'e pleatslike VVV]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Tahiti ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Tahiti}}
}}

[[Kategory:Tahity| ]]
[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>4y1jc4sbw40ie1vuknf3n5n0bbuerjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Tahity</title>
    <ns>14</ns>
    <id>185245</id>
    <revision>
      <id>1239368</id>
      <parentid>1201859</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1239368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="rw8wemn849a13eknq6k20cnihmsebrq" xml:space="preserve">[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>rw8wemn849a13eknq6k20cnihmsebrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mo‘orea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185282</id>
    <revision>
      <id>1239372</id>
      <parentid>1202889</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1239372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19811" sha1="2dwo5yf7twnc3dqt9x36ck7i0xafs9x" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Mo‘orea
| ôfbylding                   = DSC00042_Polyn%C3%A9sia_Moor%C3%A9a_Island_Motu_Mo%C3%A9a_Lagoon_and_transportation_Boat_(8076082190).jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = [[File:Flag of Moorea-Maiao.svg|120px]]
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Mo‘orea-Mai‘ao]]
| haadplak                    = [[‘Āfareaitu]]
| grutste plak                = [[Pao Pao]]
| sels yn te foljen 4         = heechste berch
| namme sels yn te foljen 4   = [[Tohive‘a]]
| sels yn te foljen 5         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 5   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 17.718 &lt;small&gt;(2017)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 134 km²
| befolkingstichtens          = 132,2 / km²
| sels yn te foljen 1         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 1   = 1.207 m
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 17°32′ S 149°50′ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 32
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 149
| lon_min                     = 50
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Mo‘orea yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Mo‘orea''' ([[Frânsk]]e [[útspr.]]: [mo.oʁeˈa], likernôch: &quot;moh-oh-chee-&lt;u&gt;ah&lt;/u&gt;&quot;; [[Tahitiaansk]]e útspr.: [moʔoˈre(ʔ)a], likernôch: &quot;moo-oo-&lt;u&gt;ree&lt;/u&gt;-ah&quot;), gauris [[stavere]] as '''Moorea''', is in [[eilân]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. [[Geografy]]sk heart it ta de [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't sels wer diel útmakket fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]]. [[Bestjoer]]lik falt it ûnder [[Frânsk-Polyneezje]], in [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]]. Mo‘orea leit fan alle eilannen fan Frânsk-Polyneezje it deunst by it haadeilân [[Tahity]]. It [[haadplak]] is [[‘Āfareaitu]]. Neffens gegevens út [[2017]] hie Mo‘orea doe krapoan 18.000 bewenners.

==Namme==
It [[toponym]] 'Mo‘orea' komt fan it [[Tahitiaansk]]e [[wurd]] ''mo‘ore‘a'', dat &quot;giele hagedis&quot; betsjut, fan ''mo‘o'', &quot;[[hagedis]]&quot;, en ''re‘are‘a'', &quot;[[giel]]&quot;. In âldere namme foar it eilân is ''‘Aimeho'', soms skreaun as ''‘Aimeo'' of ''‘Eimeo'' (om't yn 'e tiid dat dy namme brûkt waard de [[stavering]] noch net [[standerttaal|standerdisearre]] wie). Iere [[Westerske wrâld|Westerske]] [[ûntdekkingsreizger]]s joegen Mo‘orea [[Jeropa|Jeropeeske]] nammen, lykas ''York Island'' of ''Santo Domingo'', dy't lykwols net fan lange doer blieken te wêzen.
[[File:TahitiAndMoorea2021OSM.png|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan Mo‘orea (l.) en it gruttere buoreilân [[Tahity]].]]
[[File:Moorea_vue_par_Sentinel_2_(cropped).jpg|left|thumb|250px|In [[satellyt]]foto fan Mo‘orea.]]

==Geografy==
Mo‘orea is in [[eilân]] dat rûchwei yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]] leit, besuden de [[evener]]. It heart ta de [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]]. Dat is in [[arsjipel]] dy't sels wer diel útmakket fan 'e folle gruttere regio fan [[Polyneezje]], dêr't û.m. ek [[Tonga]], [[Samoä]], de [[Cookeilannen]], de [[Hawaï-eilannen]], [[Peaske-eilân]] en [[Nij-Seelân]] ta hearre. It neiste buoreilân is it folle gruttere [[Tahity]], dat 17&amp;nbsp;[[km]] nei it [[eastsúdeasten]] leit. De beide eilannen lizze sa deun byinoar dat Tahity fan Mo‘orea ôf te sjen is en oarsom.

Mo‘orea hat in rûchwei trijehoekige foarm, wêrby't de punten nei it noardwesten, it noardeasten en it suden lizze. It eilân mjit likernôch 14&amp;nbsp;km fan 'e noardeastpunt nei de noardwestpunt en 9&amp;nbsp;km fan fan 'e noardkust nei de súdpunt. Yn 'e noardkust sitte twa [[ynham]]men dy't djip it lân ynsnije: de [[Cookbaai]] (mear nei it easten ta) en de [[‘Ōpūnohubaai]] (mear nei it westen ta). It eilân wurdt omjûn troch in [[koraalrif]], dat op in stik as njoggen plakken ûnderbrutsen wurdt troch tagongen ta de iepen [[oseaan]]. Oan 'e binnenkant fan it rif leit in smelle en oer it algmien ûndjippe [[lagune]], dy't sûnt [[2008]] erkenning genietet fan 'e [[Ramsarkonvinsje]] as in [[wetland]] fan ynternasjonale betsjutting.

It frijwol ûnoantaaste binnenlân fan Mo‘orea is [[berchtme|bercheftich]] en oerdutsen mei [[tropysk reinwâld]]. It heechste punt fan it eilân is de útdôve [[fulkaan]] de [[Tohive‘a]], mei in hichte fan 1.207&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. Mar dat is net de iennichste [[berch]] op Mo‘orea. Oan 'e noardkust leit de 899&amp;nbsp;m hege [[Rotui]], dy't de 3&amp;nbsp;km útinoar lizzende Cookbaai en de ‘Ōpūnohubaai faninoar skiedt. Dy berch tommelet dêr oan beide kanten op spektakulêre wize suver rjocht del yn 'e baaien. De [[Mou‘a Puta]], mei in hichte fan 830&amp;nbsp;m, stiet bekend as de &quot;trochboarre berch&quot;, om't der in gat troch de top hinne sit. De [[Mou‘a Roa]], mei in hichte fan 880&amp;nbsp;m, stiet omreden syn foarm bekend as &quot;de [[Katedraal]]&quot;.

==Geology==
Mo‘orea is in [[fulkanisme|fulkanysk]] eilân, dat foarme is troch teminsten sechstjin ûnderskate [[basalt]]streamen út in [[skyldfulkaan]] en lettere [[lava]]streamen, dy't 2.150.000 oant 1.360.000&amp;nbsp;jier âld binne. De foarming fan it eilân wie it resultaat fan 'e eardere lizzing boppe de [[fulkanyske hotspot]] dy't it grutste diel fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foarme hat. Troch de [[tektonyk|tektoanyske]] ferskowing fan 'e [[Pasifyske Plaat]] nei it [[westnoardwesten]] ta is Mo‘orea ûnderwilens al in hiel ein fan 'e hotspot ôf rekke en bestiet der gjin inkele kâns mear dat de âlde [[fulkaan]] op it eilân wer ta libben komme sil. Op 't heden leit it eilân [[Meheti‘a]] boppe de hotspot. De hjoeddeistige [[baai]]en of [[ynham]]men yn 'e [[kust]] fan Mo‘orea wiene nei alle gedachten oarspronklik de [[mûning]]s fan [[rivier]]kes, dy't folrûn binne mei [[sâlt wetter|seewetter]] troch de stiging fan 'e [[seespegel]] yn it [[Holoseen]].

==Skiednis==
Mo‘orea en de oare [[Genoatskipseilannen]] rekken foar it earst troch [[minske]]n bewenne ûnder it [[Grutte Polynezyske Folkeferfarren]]. Ornaris wurdt derfan útgien dat de eilannen earne tusken [[300]] en [[800]] yn it [[earste milennium]] kolonisearre waarden fanôf de [[Markesaseilannen]], mar in nije teory wol hawwe dat se al om it jier [[200]] kolonisearre waarden troch [[Polyneezjers]] út [[Tonga]] en [[Samoä]] wei. Yn 'e prekoloniale tiid wie Mo‘orea ferdield yn njoggen [[tribale]] groepen, dy't wer ûnderferdield wiene yn [[clan]]s. De [[hierargy]]ske [[maatskippij]] waard dominearre troch in [[hegerein]] dy't sawol [[politike]] as [[religieuze]] [[macht]] útoefene, en dy't iuwenlang [[houlik]]s- en dêrtroch [[famylje (besibskip)|famyljebannen]] ûnderhold mei de elite fan it buoreilân [[Tahity]]. Dy konneksjes laten bytiden ta wichtige bûnsgenoatskippen, mar soms wiene se ek in boarne fan [[geweld]]diedige konflikten.
[[File:MooreaArriving.JPG|right|thumb|250px|Utsjoch op Mo‘orea.]]

[[Argeology]]sk ûndersyk yn 'e ‘Ōpūnohudelling, yn it noarden fan Mo‘orea, dat al yn 'e [[1920-er jierren]] úteinsette en (mei tuskenskoften) anno [[2025]] noch altyd trochgiet, hat oan it ljocht brocht dat it prekoloniale tiidrek op it eilân yn trije perioaden opdield wurde kin. It Pre-Atiro‘o-tiidrek (foàr [[1000]]) waard karakterisearre troch wiidweidige [[houtkap]] op 'e dellingskeanten om lân frij te meitsjen foar [[bou (lânbou)|bou]]. Tsjin 'e ein fan dy perioade late dat ta [[grûneroazje]] en de formaasje fan in lytse [[alluvium|alluviale]] [[flakte]] op 'e dellingflier. Yn it Atiro‘o-tiidrek ([[1000]]–[[1650]]) waarden der keunstmjittige [[terras (lânbou)|terrassen]] oanlein op 'e dellingskeanten. Teffens ferriisden yn dy snuorje simpele [[stien]]nene [[gebou]]wen, lykas [[timpel]]s (''[[marae]]'') en rjochthoekige (''fare haupape'') en ovale [[wente]]n (''fare pote‘e'') foar de hegerein. Yn it Marama-tiidrek ([[1650]]–[[1788]]) waard de ‘Ōpūnohudelling ferovere troch de [[haadlju]] (''ariki'') fan 'e Marama-[[stamme]], dy't oarspronklik oan 'e kust wenne hie. De [[befolking]] woeks oan en der waarden komplekse stiennene ''marae'' boud yn 'e foarm fan [[treppiramiden]]. Tsjin 'e ein fan 'e perioade waard de ‘Ōpūnohudelling in taflechtsoard foar ''ariki'' dy't har oankanten tsjin 'e oanboazjende [[Jeropa|Jeropeeske]] ynfloed op 'e [[Genoatskipseilannen]].
[[File:Baie_de_Cook_%C3%A0_Moorea.jpg|left|thumb|250px|De [[Cookbaai]] oan 'e noardkust fan Mo‘orea.]]

De earste Jeropeeske [[ûntdekkingsreizger]] dy't Mo‘orea yn it sicht krige, soe de [[Portegal|Portegees]] yn [[Spanje|Spaanske]] tsjinst [[Pedro Fernandes de Queirós]] yn [[1606]] west hawwe kinne, mar de measte hjoeddeistige [[skiedkundige]]n tinke dat dyselde ynstee it eilân [[Rekareka]], yn 'e [[Tûamotû-arsjipel]], ûntdiek. Dat soe betsjutte dat de earste Jeropeänen dy't Mo‘orea te sjen krigen de leden fan 'e [[ekspedysje]] fan 'e [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] ûntdekkingsreizger [[Samuel Wallis]] wiene, dy't yn [[1767]] Tahity besocht. It earste kontakt tusken de bewenners fan Mo‘orea en Jeropeänen foel foar yn [[oktober]] [[1777]], doe't it eilân (by de ‘Ōpūnohubaai) oandien waard troch de Britske ûntdekkingsreizger [[James Cook]], nei't dyselde foar de trêde kear Tahity besocht hie. Dêrby waard op [[6&amp;nbsp;oktober]] ien fan Cook syn [[geit]]en [[dieverij|stellen]], wylst dy op it eilân oan it [[weidzjen]] wie. Nei't [[ûnderhanneling]]s net yn 'e weromjefte fan 'e geit resultearren, stjoerde Cook twa mânske troepen mei [[fjoerwapen]]s tariste [[marinier]]s en [[bemanningsleden]] oan lân, dy't huzen en [[kano (fartúch)|kano's]] yn 'e [[brân]] stieken. Uteinlik waard de geit doe weromjûn, wêrnei't Cook mei gauwens by Mo‘orea wei fear. De [[Cookbaai]] waard letter nei him ferneamd. Yn [[1774]] waard Mo‘orea oandien troch de Spaanske ûntdekkingsreizger [[Domingo de Bonechea]], dy't it eilân de namme ''Santo Domingo'' joech.

Nei de opkomst fan 'e [[Pōmare-dynasty]] ûnder [[Pōmare&amp;nbsp;I]], dy't yn [[1790]] it [[Keninkryk Tahity]] stifte, waard Mo‘orea al rillegau yn dat steatsferbân opnommen. Om dyselde snuorje hinne waard it eilân foar it earst oandien troch Jeropeeske [[walfiskfarder]]s, dy't ûnder de lânseigen befolking [[alkoholisme]] en [[prostitúsje]] yntrodusearren. In grut diel fan 'e eilânbewenners beswiek oan [[besmetlike sykte]]n fan 'e Jeropeänen, dêr't se gjin [[ymmúnstelsel|ymmuniteit]] foar hiene. Oan 'e ein fan 'e [[achttjinde iuw]] arrivearren de earste [[sindeling]]en, dy't leden fan it [[kalvinist]]yske [[Londensk Misjonêr Genoatskip]] (LMS) wiene. Tsjin [[1830]] wie de befolking fan Mo‘orea hast hielendal [[kerstening|kerstene]]. In grut diel fan 'e lânseigen [[kultuer]] gie ferlern om't de sindelingen besochten om alle wizânsjes út te bannen dy't yn harren eagen &quot;heidensk&quot; wiene, lykas [[neaken]] (of healneaken) omrinnen, mar ek [[dûnsjen]], [[sjongen]] en [[tatoeaazje|taoeëarjen]].
[[File:Un_pr%C3%A9dateur_curieux.jpg|right|thumb|250px|In [[swartpuntrifhaai]] (''Carcharhinus melanopterus'') yn 'e [[lagune]] fan Mo‘orea.]]

Yn [[1842]] kundigen de [[Frankryk|Frânsen]] in [[protektoraat]] oer it Keninkryk Tahity ôf. Yn namme wie soks bedoeld om in kwetsbere lânseigen steat yn beskerming te nimmen tsjin oare Jeropeeske grutmachten, mar de sitewaasje waard troch de Frânsen misbrûkt om fan Tahity (Mo‘orea ynbegrepen) yn 'e praktyk in [[koloanje]] te meitsjen. Nei't yn [[1880]] kening [[Pōmare&amp;nbsp;V]] [[abdisearre]] en syn eardere keninkryk fermakke oan Frankryk, krige it gebiet ek formeel in koloniale status. Nei ôfrîn fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waarden yn [[1946]] de ''Établissements françaises d'Océanie'' (EFO, &quot;Frânske Fêstigings yn Oseaanje&quot;), sa't de koloanje doe hiet, ûnder de [[grûnwet]] fan 'e [[Frânske Fjirde Republyk]] omfoarme fan in ta in [[oerseesk territoarium (Frankryk)|oerseesk territoarium]]. Dat betsjutte dat de bewenners fan Mo‘orea de Frânske [[nasjonaliteit]] krigen en steatsboargers fan Frankryk waarden mei alle rjochten dy't dêrmei mank giene, lykas it [[stimrjocht]] yn Frânske [[ferkiezings]]. De namme fan 'e EFO waard yn [[1957]] offisjeel feroare yn ''Polynésie française'' (&quot;Frânsk-Polyneezje&quot;). Op [[28&amp;nbsp;maart]] [[2003]] krige Frânsk-Polyneezje ûnder de refyzje fan [[kêst]]&amp;nbsp;74 fan 'e [[Frânske grûnwet]] de status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] fan Frankryk, om't oerseeske territoaria fan dat stuit ôf inkeld noch ûnbewenne gebieten wêze koene.

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan Mo‘orea draait fierhinne op it [[toerisme]]. It eilân is, nei [[Tahity]] en [[Bora Bora]], ien fan 'e wichtichste toeristyske bestimmings fan [[Frânsk-Polyneezje]]. [[Ferfier]] nei it eilân rint ornaris fia de [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]] by [[Papeete]] op Tahity, en dan mei in [[fearboat]] út 'e [[haven]] fan Papeete nei Mo‘orea ta. Mar it is ek mooglik om fan Tahity nei Mo‘orea te [[fleanen]] om dan te lânjen op it [[Fleanfjild Tema‘e]], dat yn [[novimber]] [[1967]] iepene waard. Mo‘orea is yn 't bysûnder [[populêr]] as bestimming foar [[houliksreis|houliksreizen]] en [[bestimmingstrouwerij]]en (wêrby't de hiele [[brulloft]] mei gasten en al op 'e bestimming fan 'e houliksreis holden wurdt). Oan 'e westkust is in hiele replika fan in lânseigen Polynezysk doarp (''Village Tiki'') boud foar toeristen, dêr't [[dûns]]foarstellings en [[demonstraasje (presintaasje)|demonstraasjes]] fan [[tradysje|tradisjonele]] Polynezyske [[ambacht]]en holden wurde en [[sûvenirwinkel]]s besocht wurde kinne.
[[File:Champ_ananas_Moorea.jpg|left|thumb|250px|In [[ananas]][[plantaazje]] op Mo‘orea.]]

Njonken it toerisme binne as ekonomyske sektors op Mo‘orea benammen de [[fiskerij]] en de [[lânbou]] fan belang. Mei de fiskerij is it yn 'e [[ienentweintichste iuw]] yn it neigean rekke, mar dochs spilet dat noch altyd in wichtige rol yn 'e ekonomy fan it eilân. Wat lânbou oanbelanget, giet it benammen om 'e [[bou (lânbou)|bou]] fan [[kopra]], [[breabeam|breafruchten]], [[jam (griente)|jams]], [[taro (produkt)|taro]], [[swiete jirpel]]s, [[banaan|bananen]], [[kokosnút|kokosnuten]] en oare [[tropysk]]e [[frucht (plant)|fruchten]]. Dêrnjonken waard foarhinne foar de [[eksport]] ek in protte [[kofje]] op Mo‘orea ferboud, mar omreden fan 'e delgeande kofjeprizen wie it yn 'e [[2000-er jierren]] net mear rendabel om dêrmei troch te gean. In protte kofjeboeren binne doe oerstapt op 'e bou fan [[ananas]] en [[fanylje]].

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik heart Mo‘orea ta [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is gjin selstannich lân, mar in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). Binnen Frânsk-Polyneezje is Mo‘orea part fan 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]. Op lokaal nivo foarmet Mo‘orea mei in oar eilân, [[Mai‘ao]], de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] (''commune'') [[Mo‘orea-Mai‘ao]]. Dat is de iennichste gemeente yn 'e Boppewynske Eilannen dy't net alteast foar in diel op [[Tahity]] leit.
[[File:Soleil_sur_Moorea.jpg|right|thumb|250px|De [[sinne-ûndergong|sinne giet ûnder]] efter Mo‘orea, sjoen fan [[Tahity]] ôf.]]

==Demografy==
Neffens gegevens fan 'e [[folkstelling]] fan [[2017]] hie Mo‘orea doe in [[befolking]] fan 17.718&amp;nbsp;minsken. By de folkstelling fan [[2007]] lei dat sifer noch op 16.191 minsken, en yn [[2002]] wiene der noch mar 14.226 bewenners fan it eilân. De [[befolkingstichtens]] bedroech yn [[2022]] 132,2 persoanen de [[km²]]. It [[haadplak]] fan it Mo‘orea is [[‘Āfareaitu]], mar it grutste plak is [[Pao Pao]], dêr't 4.895 minsken wenje.

Yn [[etnysk]] opsjoch bestiet hast de hiele befolking fan Mo‘orea út [[Tahitianen]], dy't de lânseigen [[etnyske groep]] fan alle [[Genoatskipseilannen]] foarmje. Tahitianen binne [[Polyneezjers]], en harren [[taal]], it [[Tahitiaansk]], heart ta de [[Polynezyske talen|Polynezyske kloft]] fan 'e [[Austronezyske talen|Austronezyske taalfamylje]]. De iennichste [[offisjele taal]] yn [[Frânsk-Polyneezje]] is lykwols it [[Frânsk]].

Wat [[religy]] oangiet, bestiet hast de hiele befolking fan Mo‘orea út [[kristendom|kristenen]]. Foar it meastepart binne dat [[protestanten]], dy't leden binne fan 'e [[Protestantske Tsjerke fan de Maohi|Protestantske Tsjerke fan 'e Maohi]], in [[kalvinisme|kalvinistysk]] [[tsjerkegenoatskip]]. Der is ek in [[roomsk-katolisisme|roomske]] minderheid op Mo‘orea, en de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] besit fjouwer [[tsjerkegebou]]wen op it eilân. Ferskate lytsere protestantske [[denominaasje]]s binne ek oanwêzich op Mo‘orea, lykas de [[mormoanen|mormoanske]] [[Tsjerke fan Jezus Kristus fan 'e Hilligen fan 'e Lêste Dagen]].

==Klimaat==
Mo‘orea hat in [[tropysk klimaat]] mei in tige hege [[luchtfochtichheid]] dy't goed is foar it [[tropysk reinwâld]] dat it meastepart fan it eilân oerdekt. De trochsneed [[temperatuer]] [[dei|oerdeis]] skommelt tusken de 30–31&amp;nbsp;[[°C]] yn [[maart]], de [[waarm]]ste [[moanne (tiid)|moanne]], en de 28&amp;nbsp;°C yn [[septimber]], de [[kâld]]ste moanne. Der binne winliken mar twa [[jiertiden]]: in [[reintiid]] fan [[novimber]] oant en mei [[april]], en in [[drûchte|drûge]] tiid fan [[maaie]] oant en mei [[oktober]]. Ek yn 'e saneamde 'drûge tiid' falt der noch wol [[rein (delslach)|rein]], mar minder as yn 'e reintiid. Oer it hiele jier kriget Mo‘orea yn trochsneed sa'n 1.750&amp;nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]].

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://tahititourisme.com/en-us/island/moorea/ Webside fan 'e pleatslike VVV]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Moʻorea ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Moʻorea}}
}}

{{DEFAULTSORT:Moorea}}
[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>2dwo5yf7twnc3dqt9x36ck7i0xafs9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mai‘ao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185477</id>
    <revision>
      <id>1239370</id>
      <parentid>1202871</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demografy */ kt</comment>
      <origin>1239370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5712" sha1="80wuimbq06rpgpmirf628us51xeq0i4" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Mai‘ao
| ôfbylding                   = Iss065e156801.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = In [[satellyt]]foto fan Mai‘ao
| flagge-wapen                = 
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Mo‘orea-Mai‘ao]]
| haadplak                    = 
| grutste plak                = 
| sels yn te foljen 4         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 4   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 5         = 
| namme sels yn te foljen 5   = 
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 343 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 8,8 km²
| befolkingstichtens          = 39,0 / km²
| sels yn te foljen 1         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 1   = 154 m
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 17°39′ S 150°38′ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 39
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 150
| lon_min                     = 38
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Mai‘ao yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Mai‘ao''' ([[Tahitiaansk]]e [[útspr.]]: [ˈmaiʔao], likernôch: &quot;&lt;u&gt;mai&lt;/u&gt;-au&quot;), ek wol [[stavere]] as '''Maiao''', is in [[eilân]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. It heart ta de [[arsjipel]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. Neffens de [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Mai‘ao doe in [[befolking]] fan 343 minsken.

==Geografy==
Mai‘ao leit rûchwei yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]], besuden de [[evener]]. [[Geografy]]sk makket it diel út fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't ta de gruttere regio fan [[Polyneezje]] heart. It neiste buoreilân fan Mai‘ao is [[Mo‘orea]], dat 78&amp;nbsp;[[km]] nei it [[eastnoardeasten]] ta leit. [[Tahity]], it haadeilân fan 'e Genoatskipseilannen, mei dêrop [[Papeete]], de [[haadstêd]] fan [[Frânsk-Polyneezje]], leit 95&amp;nbsp;km nei it [[easten]].

Mai‘ao bestiet út in heech, [[fulkanisme|fulkanysk]] eilân mei in [[berch]]top fan 154&amp;nbsp;[[meter|m]] heech en in leechlein eilân (of ''[[motû]]'') dat it hege eilân omjout en der yn it noarden oan fêst groeid is. Yn it westen en easten wurde it hege en it lege eilân faninoar skaat troch twa [[hypersâlte mar|hypersâlte]] [[lagune]]s, dy't Roto Iti en Roto Rahi hjitte. De hiele eilânformaasje, dy't in [[oerflak]] fan 8,8&amp;nbsp;[[km²]] hat, wurdt sels wer omjûn troch in [[koraalrif]]. De romte tusken it rif en de [[kust]] is smel, útsein yn it suden, dêr't de kust in holle bocht makket, sadat der in ûndjippe lagune ûntstien is. Alle trije lagunes steane mei-inoar yn kontakt fia smelle wetterwegen.
[[File:Karta_FP_Societe_isl.PNG|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]]. Mai‘ao leit westlik fan [[Tahity]] en westsúdwestlik fan [[Mo‘orea]].]]

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik falt Mai‘ao mei de rest fan 'e [[Genoatskipseilannen]] en fjouwer oare arsjipellen (de [[Tûamotû-eilannen]], de [[Markesaseilannen]], de [[Gambiereilannen]] en de [[Australeilannen]]) ûnder [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). 

Binnen Frânsk-Polyneezje leit Mai‘ao yn 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]. It eilân heart bestjoerlik ta de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] (''commune'') [[Mo‘orea-Mai‘ao]], dy't ek it (folle gruttere en mear befolke) eilân [[Mo‘orea]] omfettet. 

==Demografy==
Neffens de [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Mai‘ao doe in [[befolking]] fan 343&amp;nbsp;minsken. De [[befolkingstichtens]] fan it eilân bedraacht 39&amp;nbsp;minsken de [[km²]].

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Maiʻao ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Maiao|Maiʻao}}
}}

{{DEFAULTSORT:Maiao}}
[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>80wuimbq06rpgpmirf628us51xeq0i4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bora Bora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185481</id>
    <revision>
      <id>1239369</id>
      <parentid>1204886</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1239369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22923" sha1="gu22yit6dm4fthxff96mv4vs0zwvh35" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Bora Bora
| ôfbylding                   = BoraBora_SEtienne.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = [[File:Flag_of_Bora_Bora.svg|border|120px]]
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Bora Bora (gemeente)]]
| haadplak                    = [[Vaitape]]
| grutste plak                = [[Vaitape]]
| sels yn te foljen 4         = heechste berch
| namme sels yn te foljen 4   = [[Otemanu]]
| sels yn te foljen 5         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 5   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 10.758 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 30,6 km²
| befolkingstichtens          = 351,6 / km²
| sels yn te foljen 1         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 1   = 727 m
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 16°30′04″ S 151°44′24″ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 16
| lat_min                     = 30
| lat_sec                     = 4
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 151
| lon_min                     = 44
| lon_sec                     = 24
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Bora Bora yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Bora Bora''' ([[Frânsk]]: ''Bora-Bora'', [[útspr.]]: [boʁaboˈʁa], likernôch: &quot;boh-cha-boh-&lt;u&gt;cha&lt;/u&gt;; [[Tahitiaansk]]: ''Pora Pora'', útspr.: [poraˈpora], likernôch: &quot;poh-ra-&lt;u&gt;poh&lt;/u&gt;-ra&quot;) is in [[eilân]] (of strikt nommen in groepke eilannen) yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. [[Geografy]]sk heart it ta de [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't sels wer diel útmakket fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]]. [[Bestjoer]]lik falt it ûnder [[Frânsk-Polyneezje]], in [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]]. Bora Bora stiet wrâldwiid bekend as in eksoatyske en tige [[lúkse]] [[fakânsje]]bestimming, dy't in wat mysterieus imago hat om't de measte lju net witte wêr't it krekt leit. De lokale [[ekonomy]] stipet hast folslein op it [[toerisme]]. It [[haadplak]] is [[Vaitape]]. Neffens gegevens út [[2022]] hie Bora Bora doe krapoan 11.000 bewenners.

==Namme==
It [[toponym]] Bora Bora, of eins ''Pora Pora'' yn it [[Tahitiaansk]], is in ferkoarting fan ''Pora pora mai te pora'', sa't it eilân oarspronklik hiet yn 'e tiid koart nei't it troch de [[Polyneezjers]] kolonisearre wie. Dat betsjut &quot;it earste skepen troch de [[goaden]]&quot;. De ferkoarte foarm ''Pora Pora'' wurdt ornaris [[fertaling|oerset]] as &quot;Earstberne&quot;. Mei't yn 'e [[fonetyk]] fan it Tahitiaansk de [[stimhawwende bilabiale plofklank]] [b] net foarkomt, útsein as in [[allofoan]] fan 'e [[stimleaze bilabiale plofklank]] [p], waard de Tahitiaanske [[útspraak]] fan 'e [p] troch de earste [[Jeropa|Jeropeänen]] dy't it eilân oandiene, betize mei de [b]. Itselde barde mei de [[alveolêre laterale approksimant]] [l] dy't yn it Tahitiaansk net foarkomt behalven as allofoan fan 'e [[alveolêre trilklank]] [r]. Yn iere teksten waard de namme fan Bora Bora dêrom ek wol skreaun as ''Bola Bola''.
[[File:Societe isl BoraBora.PNG|left|thumb|250px|Bora Bora markearre yn [[read]] op in [[lânkaart]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]].]]
[[File:BoraBora_without_Tupai_topographic_map-fr.png|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan Bora Bora.]]

==Geografy==
Bora Bora leit likernôch yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]], besuden de [[evener]]. It makket diel út fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]], dy't rûchwei de westlike helte fan 'e gruttere [[arsjipel]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foarmje. Dy eilannegroep heart sels wer ta de regio [[Polyneezje]], dy't ek û.m. [[Samoä]], [[Tonga]], de [[Cookeilannen]], de [[Hawaï-eilannen]], [[Peaske-eilân]] en [[Nij-Seelân]] omfettet. Bora Bora leit sa'n 260&amp;nbsp;[[km]] westnoardwestlik fan [[Tahity]], it grutste en wichtichste eilân fan 'e Genoatskipseilannen. 

Eins is Bora Bora net ien inkeld [[eilân]], mar in groepke eilannen. It bestiet út in [[Bora Bora (eilân)|sintraal haadeilân]] dat fan [[fulkanisme|fulkanyske]] oarsprong is, omjûn troch in stikmannich langrutsen leechleine eilantsjes, dy't yn it [[Tahitiaansk]] ''motu'' neamd wurde. Dy binne oanwoeksen boppe-op it [[koraalrif]] dat it haadeilân omsirkelet. It bekendste fan dy leechleine eilantsjes is [[Motu Tapu (Bora Bora)|Motu Tapu]]. Tusken it rif en it haadeilân yn leit in relatyf ûndjippe [[lagune]]. Yn it westen wurdt it rif ûnderbrutsen troch in tagong ta de iepen [[oseaan]]. Oan 'e westkust fan it haadeilân lizze fjouwer [[baai]]en dy't diel útmeitsje fan 'e lagune: de [[Fa‘anuibaai]], de [[Tu‘ura‘apuobaai]] en de [[Povaibaai]] yn it westen, en de [[Hitia‘abaai]] yn it noardwesten. De Tu‘ura‘apuobaai skiedt it haadeilân fan twa heechleine eilantsjes fan fulkanyske aard: [[To‘opua]] en [[To‘opua Iti]].

It haadeilân mjit 8&amp;nbsp;[[km]] fan noard nei súd, en 5&amp;nbsp;km fan east nei west. It [[oerflak]] fan it haadeilân bedraacht 19,9&amp;nbsp;[[km²]] en de omlizzende eilantsjes hawwe in oerflak fan 10,7&amp;nbsp;km². Mei-inoar komt it totale oerflak fan Bora Bora út op 30,6&amp;nbsp;km². Yn 'e midden fan it haadeilân rize de restanten fan in [[útdôve fulkaan]] op ta twa [[berch|bergen]]: de [[Pahia (Bora Bora)|Pahia]] en de [[Otemanu]]. Mei in hichte fan 727&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]] is de top fan 'e Otemanu it heechste punt fan Bora Bora. De Pahia hat in hichte fan 661&amp;nbsp;m.

==Geology==
As de leechleine omlizzende eilantsjes bûten beskôging litten wurde, is Bora Bora in [[fulkanisme|fulkanysk]] eilân, dat eins it restant is fan in sterk [[eroazje|erodearre]] [[skyldfulkaan]]. It bestiet fierhinne út [[basalt]]streamen dy't datearje fan tusken 3.830.000 en 3.100.000&amp;nbsp;jier lyn. De [[Tu‘ura‘apuobaai]] wie oarspronklik de [[fulkaankrater]], wêrfan't de ynstoarte, súdwestlike râne no inkeld noch bestiet út 'e eilantsjes [[To‘opua]] en [[To‘opua Iti]], dy't in hichte berikke fan 148&amp;nbsp;[[meter|m]], resp. 17&amp;nbsp;m boppe [[seenivo]]. 

De foarming fan Bora Bora wie it resultaat fan 'e eardere lizzing fan it eilân boppe de [[fulkanyske hotspot]] dy't it grutste diel fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foarme hat. Troch de [[tektonyk|tektoanyske]] ferskowing fan 'e [[Pasifyske Plaat]] nei it [[westnoardwesten]] ta is Bora Bora ûnderwilens fier fan 'e hotspot ôf rekke en bestiet der gjin inkele kâns mear dat de âlde fulkaan op it eilân wer ta libben komme sil. Op 't heden leit it eilân [[Meheti‘a]], it eastlikste fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]], boppe de hotspot. 
[[File:Bora_Bora_North-East_view_from_Mt_Pahia_-_French_Polynesia.jpg|left|thumb|250px|De top fan 'e [[berch]] de [[Otemanu]], it heechste punt fan Bora Bora, sjoen fanôf de top fan 'e [[Pahia (Bora Bora)|Pahia]], de op ien nei heechste berch.]]

==Skiednis==
===Prekoloniaal tiidrek===
Bora Bora waard yn 'e rin fan it [[earste milennium]] fan 'e [[Westerske jiertelling]] as ûnderdiel fan it [[Grutte Polynezyske Folkeferfarren]] [[kolonisearre]] troch [[Polyneezjers|Polynezyske]] [[ûntdekkingsreizger|seefarders]]. Earder waard oannommen dat de kolonisaasje fan it eilân earne tusken [[300]] en [[800]] plakfûn hie, mar nije ynsichten wize der dat it al yn 'e [[trêde iuw]] barde. De prekoloniale skiednis fan Bora Bora waard dominearre troch de rivaliteit tusken twa [[clan]]s: ien út 'e neite fan [[Fa‘anui]] en besteande út [[famylje]]s dy't ferbûn wiene oan 'e ''[[marae]]'' ([[natoerreligy|natoerreligieuze]] [[timpel]]) fan Farerua, en in oarenien dy't bestie út famyljes út [[Nunue]] en [[Anau (Bora Bora)|Anau]], dy't ferbûn wiene mei de ''marae'' fan Vaiotaha.

Der bestie ek in rivaliteit tusken Bora Bora en [[Ra‘iātea]], in buoreilân dat fierder nei it súdeasten leit, op it mêd fan [[religieuze]] [[macht]]. Yn 't earstoan bestiene der in protte oerienkomsten tusken sawol de [[preester]]oarder as it [[steatsynrjochting|steatsbestel]] op 'e beide eilannen. Dat suggerearret dat Bora Bora en Ra‘iātea yn dy snuorje de religieuze en [[politike]] macht oer de [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]] dielden. Letter groeide Ra‘iātea lykwols út ta it sintrum fan 'e religieuze macht yn 'e eilannegroep, wylst Bora Bora yn 't bysûnder in sterke [[militêr]]e macht behold, dy't ta útdrukking kaam yn sawol ynterne konflikten as yn [[oarloggen]] tsjin rivalisearjende eilannen. 

Yn 'e [[achttjinde iuw]] wist de grutte [[haadman]] [[Puni (haadman)|Puni]] (ek bekend as Teihotu Matarua), de clans fan Bora Bora te ferienjen, wêrnei't er it buoreilân [[Taha‘a]] ferovere, dat lyk benoarden Ra‘iātea leit. Dat eilân brûkte er as basis om Ra‘iātea oan te fallen, dat yn [[1763]] nei in trijejierrige oarloch ek ferovere waard. Nei it [[ferstjerren]] fan Puni yn [[1778]] sette syn opfolger, syn [[omkesizzer]] [[Tapoa&amp;nbsp;I]], him as [[kening]] oer Bora Bora, Ra‘iātea en Taha‘a nei wenjen op Ra‘iātea en liet er de macht op Bora Bora efter yn 'e hannen fan 'e haadlju Ma‘i fan Nunue en Tefa‘aora fan Anau. Yn 'e folgjende [[generaasje]] wist Ra‘iātea lykwols yn ûnôfhinklikens werom te winnen.
[[File:Terii_Maeva_Rua,_Queen_of_Bora_Bora.jpg|right|thumb|180px|[[Teri‘imaevarua&amp;nbsp;III]], de lêste [[keninginne]] fan it [[Keninkryk Bora Bora]].]]

===Kolonialisaasje===
De earste kear dat Bora Bora dúdlik fermelden wurdt yn it reisferslach fan in [[Jeropa|Jeropeeske]] [[ûntdekkingsreizger]], wie yn [[1722]], doe't [[Jacob Roggeveen]] it eilân oandie, dy't fear yn opdracht fan 'e [[Steatsk]]e [[Westyndyske Kompanjy]] (WIC). De [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] ûntdekkingsreizger [[James Cook]] krige Bora Bora yn [[1769]] foar it earst yn sicht en die it yn [[1777]] oan. 

Wylst [[Tahity]], en yn mindere mjitte ek [[Mo‘orea]], fan 'e ein fan 'e achttjinde iuw ôf ûnder druk kamen te stean fan [[protestantisme|protestantske]] [[Ingelân|Ingelske]] [[sindeling]]en en teffens it ûnderwerp waarden fan rivalisearjende [[kolonialisme|koloniale]] oanspraken fan it [[Feriene Keninkryk]] en [[Frankryk]], bleau Bora Bora noch in moai hoart frij fan [[Westerske wrâld|Westerske]] ynfloeden. Pas yn [[1815]], doe't in legerke fan 262 krigers fan Bora Bora de [[Keninkryk Tahity|kening fan Tahity]] [[Pōmare&amp;nbsp;II]] holpen om syn ynterne fijannen te ferslaan yn 'e [[Slach by Fe‘i Pi]], kaam Bora Bora foar it earst yn 'e kunde mei it [[kristendom]] troch de ferhalen fan 'e weromkearende krigers. It súkses fan it nije [[leauwe]] wie sa grut, dat de bewenners fan Bora Bora trije jier letter, yn [[1818]], sels  sindelingen útnûgen en kom nei har eilân ta.

Tsjin 'e ein fan 'e [[1820-er jierren]] joech in grut part fan 'e befolking fan Bora Bora him by de [[Mamaia-kultus]], in [[synkretisme|synkretistyske]] beweging dy't eleminten út it kristendom fermong mei eleminten út 'e [[tradysje|tradisjonele]] [[animisme|animistyske]] [[natoerreligy]] fan it eilân. De oanhingers fan 'e [[kultus]] kanten har oan tsjin it gesach fan 'e sindelingen, en op Bora Bora en Taha‘a krigen se sa'n ynfloed dat dy beide eilannen yn [[1833]] tegearre oarloggen tsjin Ra‘iātea en [[Huahine]], dêr't de bewenners de sindelingen trou bleaun wiene. De oanfierder fan it ferbûn, kening [[Tapoa&amp;nbsp;II]] fan Taha‘a en Bora Bora, waard lykwols ferslein en [[ferballe]] fan syn thúseilân Taha‘a. Hy sette him nei wenjen op Bora Bora, dêr't er troch de Ma‘i- en Tafa‘aora-clans stipe waard en kening bliuwe koe. 
[[File:Bora_Bora_ISS006.jpg|left|thumb|250px|In [[satellyt]]foto fan Bora Bora wêrby't it eigentlike noarden en suden likernôch diagonaal nei de rjochterboppehoeke, resp. de lofterûnderhoeke ta draaid lizze.]]

Yn [[1842]] makken de Frânsen it [[Keninkryk Tahity]] ta in [[protektoraat]] fan harres, mar op Bora Bora hie dat gjin ynfloed. Yn [[1847]] sleaten Frankryk en it Feriene Keninkryk de [[Konvinsje fan Jarnac]], wêryn't de ûnôfhinklikheid fan 'e keninkriken yn 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]] bekrêftige waard. Dat [[ferdrach]] joech Bora Bora noch fjirtich jier útstel fan eksekúsje. Yn [[1878]] feroare de sitewaasje lykwols, yn 'e sin dat it [[Keizerryk Dútslân]], it letkommer by it fêstigjen fan in eigen koloniaal ryk, belangstelling opfette foar de Underwynske Eilannen. Foar Frankryk waard it doe driuwend om 'e eigen oanspraken op 'e eilannen krêft by te setten. It lân kocht it Feriene Keninkryk ôf mei militêre konsesjes yn 'e [[Nije Hebriden]], sadat de Konvinsje fan Jarnac yn 'e foddekoer ferdwûn.

Op [[19&amp;nbsp;maart]] [[1888]] fûn de [[anneksaasje fan de Underwynske Eilannen troch Frankryk|anneksaasje fan 'e Underwynske Eilannen]] plak, wêrby't ek it [[Keninkryk Bora Bora]] in Frânsk protektoraat waard. Dat late ta it útbrekken fan 'e saneamde [[Underwynske Oarloch]], wêrby't de bewenners fan 'e Underwynske Eilannen njoggen jier lang, oant [[1897]], in [[guerrilja-oarloch]] tsjin 'e Frânske besetting fierden. De slimste gefjochten fûnen plak op Ra‘iātea en fral Taha‘a, hoewol't ek op Bora Bora oant [[1894]] fochten waard. [[Teri‘imaevarua&amp;nbsp;III]], de lêste keninginne fan Bora Bora, [[abdisearre]] ûnder Frânske druk op [[21&amp;nbsp;septimber]] [[1895]] en fermakke har keninkryk oan Frankryk. Bora Bora feroare dêrtroch fan in (nominaal) protektoraat yn in [[koloanje]].
[[File:Carcharhinus_melanopterus_bora_bora.jpg|right|thumb|250px|In [[swartpuntrifhaai]] (''Carcharhinus melanopterus'') yn 'e [[lagune]] fan Bora Bora.]]

===Twadde Wrâldoarloch===
Yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waard Bora Bora troch de [[Amerikaanske Striidkrêften]] útkeazen as [[befoarrieding]]sbasis. Der waarden in [[legerbasis]], in [[ierdoalje|oaljedepot]], in [[fleanfjild]], in basis foar [[fleanboat]]en en ferdigeningswurken oanlein. Dat barren krige de [[koadenamme]] Operation Bobcat (&quot;Operaasje Reade Lynks&quot;). Der wiene 9&amp;nbsp;[[marineskip]]pen, 18.000&amp;nbsp;[[ton (massa)|ton]] materieel en krapoan 7.000 [[soldaten]] mei muoid. De acht [[kanon (wapen)|kanonnen]] dy't ynstallearre waarden foar de kustferdigening steane noch altyd op har plak. Der kaam lykwols nea in [[Japan]]ske oanfal op Bora Bora, en de Amerikaanske basis waard op [[2&amp;nbsp;juny]] [[1946]] opheft sûnder dat der ek mar ien skot lost wie. 

===Lettere jierren===
It troch de Amerikanen oanleine fleanfjild waard nea fergrutte sadat grutte [[ferkearsfleantugen]] der lânje koene, mar dochs bleau it it iennichste ynternasjonele fleanfjild fan hiel [[Frânsk-Polyneezje]] oant yn [[1960]] de [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]] by [[Papeete]] op Tahity reekaam.

Nei ôfrîn fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waarden yn [[1946]] de ''Établissements françaises d'Océanie'' (EFO, &quot;Frânske Fêstigings yn Oseaanje&quot;), sa't de koloanje doe hiet, ûnder de [[grûnwet]] fan 'e [[Frânske Fjirde Republyk]] omfoarme fan in ta in [[oerseesk territoarium (Frankryk)|oerseesk territoarium]]. Dat betsjutte dat de bewenners fan Bora Bora de Frânske [[nasjonaliteit]] krigen en steatsboargers fan Frankryk waarden mei alle rjochten dy't dêrmei mank giene, lykas it [[stimrjocht]] yn Frânske [[ferkiezings]]. De namme fan 'e EFO waard yn [[1957]] offisjeel feroare yn ''Polynésie française'' (&quot;Frânsk-Polyneezje&quot;). Op [[28&amp;nbsp;maart]] [[2003]] krige Frânsk-Polyneezje ûnder de refyzje fan [[kêst]]&amp;nbsp;74 fan 'e [[Frânske grûnwet]] de status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] fan Frankryk, om't oerseeske territoaria fan dat stuit ôf inkeld noch ûnbewenne gebieten wêze koene.
[[File:DL2A_Four_Seasons_Bora_Bora_20.jpg|left|thumb|250px|It Four Seasons Resort Bora Bora, mei op peallen boude [[bungalow]]s boppe it [[seewetter]] fan 'e [[lagune]].]]

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan Bora Bora stipet suver folslein op it [[toerisme]]. Ferskate grutte [[hotel]]-[[resort]]s binne boud op 'e leechleine ''motu'' om 'e [[lagune]] hinne. Ien fan 'e earsten wie [[Hotel Bora Bora]], dat yn [[1961]] iepene waard. Njoggen jier letter, yn [[1970]], waarden de earste [[bungalow]]s op peallen boppe it wetter fan 'e lagune boud, in ferskynsel dat neitiid in standertelemint fan resorts op Bora Bora wurden is. De measte toeristen berikke it eilân [[loftfeart|troch de loft]] fanôf de [[Ynternasjonale Lofthaven Fa‘a‘ā]] by [[Papeete]], op [[Tahity]], nei it [[Fleanfjild Bora Bora]] op Motu Mute. Dy rûte wurdt betsjinne troch [[Air Tahiti]], de [[loftfeartmaatskippij]] dy't yn [[Frânsk-Polyneezje]] de ynterne fleanferbinings fersoarget. 

De measte [[strannen]] (en dêrom ek de measte hotels) lizze oan 'e súdwestkust fan it haadeilân. Behalven [[sinnebaaien]] op it strân en [[swimmen]] yn 'e lagune binne ek [[snorkeljen]] en [[djipseedûken]] populêre aktiviteiten. Der komt yn 'e lagune en om it [[koraalrif|rif]] hinne in grut ferskaat oan [[fisken]] en oare [[fauna|seefauna]] foar, wêrûnder in protte ferskillende soarten [[haaien]] en [[roggen]]. It [[fiskjen]] op dy bisten is sûnt [[2012]] folslein ferbean. Guon [[bedriuw]]en biede dûkerij oan wêrby't toeristen ûnder begelieding fan profesjonele djipseedûkers haaien en [[barrakuda's]] fuorje kinne. Behalven troch sels it wetter yn te gean, kin men sokke bisten ek bewûnderje troch [[boat]]en mei [[glês|glêzen]] boaiems. 
[[File:Borabora-LeMeridien-Aerial2-HD.jpg|right|thumb|250px|It [[hotel]]-[[resort]] ''Le Méridien''.]]

Op it haadeilân sels binne ferskate [[kuierjen|kuierrûtes]] útset, wêrfan't ien nei de top fan 'e Pahia liedt. In oare toeristyske trekpleister wurdt foarme troch de mear as fjirtich ''[[marae]]'', [[seremoniële]] [[stien]]nen platfoarmen, soms mei in gebou of in ruïne, dy't yn 'e prekoloniale tiid as [[timpel]]s fungearren foar de oanhingers fan 'e oarspronklike [[animisme|animistyske]] [[natoerreligy]] fan Bora Bora. De bêst bewarre bleaune ''marae'' binne de Marae Fare Opu oan 'e kust fan 'e Fa‘anuibaai en de Marae Aehau-tai of Marae Temarute‘aoa oan 'e eastlike útein fan 'e Vairaubaai.

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik heart Bora Bora ta [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is gjin selstannich lân, mar in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). Binnen Frânsk-Polyneezje is Bora Bora part fan 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]. Op lokaal nivo foarmet Bora Bora, yn 'e mande mei it ûnbewenne [[atol]] [[Tūpai]], de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] (''commune'') [[Bora Bora (gemeente)|Bora Bora]].  

==Demografy==
Neffens gegevens fan 'e [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Bora Bora doe in [[befolking]] fan 10.758&amp;nbsp;minsken. By de folkstelling fan [[2017]] lei dat sifer noch op 10.605&amp;nbsp;minsken, en yn [[2012]] wiene der noch mar 9.858 bewenners fan it eilân. De [[befolkingstichtens]] bedroech yn [[2022]] 351,6 persoanen de [[km²]]. It [[haadplak]] fan it Bora Bora is [[Vaitape]], dêr't 4.927 minsken wenje.
[[File:Maohi_Protestant_Church_on_Anau,_Bora_Bora.jpg|left|thumb|250px|In [[tsjerkegebou]] fan 'e [[Protestantske Tsjerke fan 'e Maohi]] yn [[Anau (Bora Bora)|Anau]].]]

Yn [[etnysk]] opsjoch bestiet frijwol de hiele befolking fan Bora Bora út [[Tahitianen]], dy't de lânseigen [[etnyske groep]] fan alle [[Genoatskipseilannen]] foarmje. Tahitianen binne [[Polyneezjers]], en harren [[taal]], it [[Tahitiaansk]], heart ta de [[Polynezyske talen|Polynezyske kloft]] fan 'e [[Austronezyske talen|Austronezyske taalfamylje]]. De iennichste [[offisjele taal]] yn [[Frânsk-Polyneezje]] is lykwols it [[Frânsk]].

Wat [[religy]] oangiet, bestiet hast de hiele befolking fan Bora Bora út [[kristendom|kristenen]]. Foar it meastepart binne dat [[protestanten]], dy't leden binne fan 'e [[Protestantske Tsjerke fan de Maohi|Protestantske Tsjerke fan 'e Maohi]], in [[kalvinisme|kalvinistysk]] [[tsjerkegenoatskip]]. Der is ek in [[roomsk-katolisisme|roomske]] minderheid op Bora Bora, dy't ûnder it [[Aartsbisdom fan Papeete]] falt.

==Klimaat==
Bora Bora hat in [[tropysk klimaat]] mei eins mar twa [[jiertiden]]: in [[reintiid]] fan [[novimber]] oant en mei [[april]], en in [[drûchte|drûge tiid]] fan [[juny]] oant en mei [[oktober]]. Hoewol't it meastepart fan 'e 1.654&amp;nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]] dy't it eilân jiers kriget yn 'e [[moanne (tiid)|moannen]] [[desimber]], [[jannewaris]] en [[febrewaris]] falt, bliuwt it sels yn 'e 'drûge tiid' net alhiel drûch. De [[temperatuer]] is it hiele jier rûn rûchwei itselde, mei [[hjittens]] [[dei|oerdeis]] en [[waarmte]] by [[nacht]] en in hege [[luchtfochtichheid]] it hiele [[etmiel]] rûn. Yn [[maart]], de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 31,4&amp;nbsp;[[°C]], en yn [[july]], de [[kâld]]ste moanne, is dat 28,9&amp;nbsp;°C. 

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://tahititourisme.com/en-us/island/bora-bora/ Webside fan 'e pleatslike VVV]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Bora_Bora ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Bora Bora}}
}}

[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>gu22yit6dm4fthxff96mv4vs0zwvh35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meheti‘a</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185482</id>
    <revision>
      <id>1239371</id>
      <parentid>1202863</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestjoer */ kt</comment>
      <origin>1239371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7296" sha1="9sbi6gk0835hn9vkbvldyrcfqluxsyq" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Meheti‘a
| ôfbylding                   =Mehetia-osnaburg.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = In yllustraasje út [[1769]] dy't it oansjoch fan Meheti‘a op [[seenivo]] werjout.
| flagge-wapen                = 
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3=  [[Tai‘arapu-Est]]
| haadplak                    = 
| grutste plak                = 
| sels yn te foljen 4         = heechste berch
| namme sels yn te foljen 4   = Fare‘ura
| sels yn te foljen 5         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 5   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = n.f.t. &lt;small&gt;(ûnbewenne)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 2,3 km²
| befolkingstichtens          = 
| sels yn te foljen 1         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 1   = 435 m
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 17°52′ S 148°04′ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 52
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 148
| lon_min                     = 4
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Meheti‘a yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Meheti‘a''' of '''Me‘eti‘a''' ([[Tahitiaansk]]e [[útspr.]]: [meˈhetiʔa], likernôch: &quot;mee-&lt;u&gt;hee&lt;/u&gt;-ty-ah&quot;, of [meˈʔetiʔa], likernôch: &quot;mee-&lt;u&gt;ee&lt;/u&gt;-ty-ah&quot;), ek wol [[stavere]] as '''Mehetia''', is in ûnbewenne [[eilân]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. It heart ta de [[arsjipel]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. 

==Geografy==
Meheti‘a leit yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]], besuden de [[evener]]. [[Geografy]]sk makket it diel út fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't ta de gruttere regio fan [[Polyneezje]] heart. It is it eastlikst leine eilân fan 'e Genoatskipseilannen. It neiste buoreilân fan Meheti‘a is [[Tahity]], dat 110&amp;nbsp;[[km]] nei it [[westen]] ta leit. 

Meheti‘a is in heech, [[fulkanisme|fulkanysk]] eilân mei in [[oerflak]] fan 2,3&amp;nbsp;[[km²]]. It is eins de top fan in aktive [[fulkaan]] dy't boppe de [[see]]spegel útstekt. Dy fulkaan, mei in hichte fan 435&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]], hjit de Fare‘ura. De top bestiet út in semy-sirkulêre râne mei in djippe [[fulkaankrater]]. It eilân hat net folle [[planten|begroeiïng]], mar der is al in lyts [[koraalrif]] om 'e [[kust]] hinne, dat op 'e ûnderwetterskeanten fan 'e fulkaan oangroeid is.

==Geology==
Meheti‘a is in jonge, aktive [[stratofulkaan]], dy't op it plak leit fan 'e [[fulkanyske hotspot]] dêr't de measten fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn in fier [[ferline]] troch [[fulkaanútbarsting]]s ûntstien binne. Troch de stadige [[tektonyk|tektoanyske]] beweging fan 'e [[Pasifyske Plaat]] yn 'e rjochting fan it [[westnoardwesten]] lizze dy eilannen no yn in string dy kant út. Dat Meheti‘a boppe de hotspot leit en eins no noch altyd hiel stadich foarme wurdt, ferklearret ek wêrom't it it eastlikste fan alle Genoatskipseilannen is.
[[File:Karta_FP_Societe_isl.PNG|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]]. Meheti‘a leit eastlik fan [[Tahity]], tsjin 'e rjochterrâne fan 'e kaart oan.]]

==Skiednis==
De [[mûnlinge oerlevering]] fan 'e [[Tahitianen]] wol hawwe dat [[Polyneezjers|Polynezyske]] [[ûntdekkingsreizger|seefarders]] Meheti‘a, dat as in [[hillich plak]] beskôge waard, oandiene op harren lange [[reis]] dy't úteinlings resultearje soe yn harren ûntdekking en [[kolonisaasje]] fan [[Nij-Seelân]]. Dy oerlevering wurdt befêstige troch de fynst fan [[stien]]nen op it [[Sudereilân (Nij-Seelân)|Sudereilân]] fan Nij-Seelân dy't troch [[geologen]] weromtrasearre binne nei Meheti‘a.

De earste [[Jeropa|Jeropeänen]] dy't Meheti‘a te sjen krigen, wiene op [[9&amp;nbsp;febrewaris]] [[1606]] de leden fan 'e [[ekspedysje]] fan 'e [[Portegal|Portegeeske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[Pedro Fernandes de Queirós]], dy't fear yn 'e tsjinst fan 'e [[Spaanske Kroan]]. Queirós joech it eilân de namme ''Decena'', dat yn it [[Spaansk]] &quot;Tsien&quot; betsjut. Letter waard Meheti‘a yn [[1767]] sjoen troch de [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] ûntdekkingsreizger [[Samuel Wallis]] en in jier letter troch de [[Frankryk|Frânske]] ûntdekkingsreizger [[Louis Antoine de Bougainville]]. Yn [[1772]] sylde ek de [[Spanje|Spaanske]] ekspedysje fan [[Domingo de Bonechea]] by it eilân lâns. De Britten joegen Meheti‘a de namme ''Osnaburg Island'', wylst Bonechea it ''San Cristóbal'' neamde. Net ien fan dy nammen bliek duorjend te wêzen.

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik falt Meheti‘a mei de rest fan 'e [[Genoatskipseilannen]] en fjouwer oare arsjipellen (de [[Tûamotû-eilannen]], de [[Markesaseilannen]], de [[Gambiereilannen]] en de [[Australeilannen]]) ûnder [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). 

Binnen Frânsk-Polyneezje leit Meheti‘a yn 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]. It eilân heart bestjoerlik ta de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] (''commune'') [[Tai‘arapu-Est]] en dêrbinnen ta de [[dielgemeente]] (''commune associée'') [[Tautira]]. Beide lizze oan 'e eastkust fan [[Tahity]]. Meheti‘a sels is ûnbewenne.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Mehetiʻa ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Mehetia|Mehetiʻa}}
}}

{{DEFAULTSORT:Mehetia}}
[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>9sbi6gk0835hn9vkbvldyrcfqluxsyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teti‘aroa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185489</id>
    <revision>
      <id>1239373</id>
      <parentid>1202872</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klimaat */ kt</comment>
      <origin>1239373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10459" sha1="9v73x330vbvugcg3ou794vnjlzeszfy" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Teti‘aroa
| ôfbylding                   = Tetiaroa_from_sky.JPG
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = 
| soarte gebiet               = [[atol]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj.&amp;nbsp;ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Arue (Frânsk-Polyneezje)|Arue]]
| haadplak                    = 
| grutste plak                = 
| sels yn te foljen 4         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 4   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 5         = 
| namme sels yn te foljen 5   = 
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = &lt;small&gt;(gjin permaninte bewenning)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 6 km²
| befolkingstichtens          = 
| sels yn te foljen 1         = 
| namme sels yn te foljen 1   = 
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 17°0′ S 149°33′ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 17
| lat_min                     = 0
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 149
| lon_min                     = 33
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Teti‘aroa yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Teti‘aroa''' ([[Tahitiaansk]]e [[útspr.]]: [tetiʔaˈroa], likernôch: &quot;tee-ty-ah-&lt;u&gt;roo&lt;/u&gt;-ah&quot;), ek wol [[stavere]] as '''Tetiaroa''', is in [[atol]] yn 'e [[Stille Oseaan]], dat gjin permaninte bewenners hat. It heart ta de [[arsjipel]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. Foarhinne wie it in [[fakânsje|fakânsje-oard]] foar de [[kening|keninklike famylje]] fan [[Tahity]], mar tsjintwurdich is it atol ûnder in 99-jierrige [[pacht]]oerienkomst yn 'e hannen fan 'e [[erven]] [[Marlon Brando]]. Der is in [[hotel]]-[[resort]] boud, [[The Brando Resort]].

==Geografy==
Teti‘aroa is in [[atol]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]], besuden de [[evener]]. It heart ta de [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't diel útmakket fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]]. Dêr falle û.m. [[Tonga]], [[Samoä]], de [[Cookeilannen]], de [[Hawaï-eilannen]], [[Peaske-eilân]] en [[Nij-Seelân]] ek ûnder. Teti‘aroa leit it noardlikst fan alle Boppewynske Eilannen, op in ôfstân fan 33&amp;nbsp;[[km]] fan 'e noardkust fan [[Tahity]].

It atol hat in [[oerflak]] fan likernôch 6&amp;nbsp;[[km²]] mei in ûndergrûn fan [[sân]]. It is ferdield yn 12&amp;nbsp;leechleine [[eilantsje]]s (''[[motu]]''), dy't yn 'e foarm fan in [[haadletter]] [[D]] om in [[lagune]] mei in [[diameter]] fan 7&amp;nbsp;[[km]] hinne lizze. De lagune is op it djipste punt likernôch 30&amp;nbsp;[[meter|m]] djip. De eilantsjes wurde ûnderling ferbûn en oan 'e seekant omjûn troch in [[koraalrif]], dat gjin iepening hat fan 'e iepen [[oseaan]] nei de lagune. Dat betsjut Teti‘aroa mei [[boat]]en frijwol ûntagonklik is. 
[[File:Tetiaroa.jpg |left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan Teti‘aroa út [[1933]].]]

Fan 'e súdwestlike hoeke ôf binne de eilantsjes: Onetahi, Honuea, Tiaruanu, Tauvini (of Tauini), Ahurea (of Auroa), Hira‘anae, Horoatera, ‘Ā‘ie, Tahuna Iti, Tahuna Rahi, Reiono, One en Rimatu‘u. Onetahi hat in lyts [[fleanfjild]] en is teffens it plak dêr't [[The Brando Resort]] oanlein is. Rimatu‘u is in beskerme [[natoergebiet|fûgelreservaat]]. One is net mear as in [[sânbank]] dy't by [[êb]] boppe wetter komt.

==Skiednis==
Teti‘aroa hat nea gjin fêste bewenners hân, mar it bestean fan it eilân wie goed bekend by de [[Polyneezjers]] dy't har yn 'e midden fan it [[earste milennium]] nei wenjen setten op 'e súdliker leine [[Genoatskipseilannen]], wêrûnder [[Tahity]] en [[Mo‘orea]]. It wie in plak fan [[fermaak]] foar de [[hegerein]] fan 'e Tahitiaanske noardkust, dat lange tiid yn it besit wie fan 'e [[haadlju]] fan [[Pare (Frânsk-Polyneezje)|Pare]]-[[‘Arue]]. Nei [[1790]] kaam it atol yn it besit fan 'e [[Pōmare-dynasty]], dy't oant [[1880]] oer it [[Keninkryk Tahity]] hearske. 

[[William Bligh]], de [[kaptein (skipfeart)|kaptein]] fan it [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] [[skip]] de [[HMS Bounty|HMS&amp;nbsp;''Bounty'']] (deselde dy't letter by in rebûlje ûnder syn [[bemanning]] oerboard set waard) soe yn [[1789]] de earste [[Jeropa|Jeropeaan]] west hawwe dy't Teti‘aroa te sjen krige.

Yn [[1904]] ferkocht it Tahitiaanske keningshûs Teti‘aroa oan Johnston Walter Williams, in [[Kanada|Kanadees]] dy't doedestiden de iennichste [[toskedokter]] op Tahity wie. Letter wied er fan [[1916]] oant [[1935]] ek de Britske [[konsul (diplomaat)|konsul]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. Hy sette him nei wenjen op it atol en lei der in [[plantaazje]] oan om [[kopra]] te [[bou (lânbou)|ferbouwen]].

Yn [[1960]] waard Teti‘aroa 'ûntdutsen' troch de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[akteur]] [[Marlon Brando]] doe't er yn Frânsk-Polyneezje filmlokaasjes ferkende foar de [[film]] ''[[Mutiny on the Bounty (film út 1962)|Mutiny on the Bounty]]'', dy't twa jier letter [[opnamen (film)|opnommen]] waard op Tahity en Mo‘orea. Nei't it filmjen dien wie, liet Brando him troch in pleatslike [[fisker]] oerfarre nei Teti‘aroa, dêr't er alhiel yn 'e besnijing fan it atol rekke. Yn [[1966]] kocht er it oan fan in frou Duran, in direkte [[ôfstammeling]]e fan Williams. Tsjinwurking fan it bestjoer fan Frânsk-Polyneezje resultearre der úteinlings yn dat it atol eigendom waard fan 'e Frânske steat, dy't it foar de doer fan 99&amp;nbsp;jier oan Brando [[pacht|ferpachte]].

Brando sette him yn [[1970]] nei wenjen op it eilantsje Onetahi, dêr't er tolve ienfâldige [[bungalow]]s, in [[koken]], in [[ytseal]] en in [[bar]] bouwe liet. Dêrfoar waarden natuerlike materialen brûkt: [[muorre]]n fan [[kokospalm]]hout, [[dak]]ken fan [[reid]] en [[waskbak]]ken dy't eins grutte [[skulp]]en wiene. Hy lei ek in [[lâningsbaan]] oan, sadat it [[koraalrif]] net skansearre reitsje soe troch de oanhâldende oankomst en ôfreis fan boaten. It lytse doarpke waard in plak om te [[ûnthastging|ûnthastgjen]] mei [[famyljeleden]] en [[freonskip|freonen]]. Brando mocht der hiel graach wêze, mar kaam der nei eigen miening te min oan ta om him op Teti‘aroa werom te lûken.

Brando syn Tahitiaanske [[oarehelte|frou]] [[Tarita Teriipaia]] runde yn syn ôfwêzigens op Teti‘aroa in soartemint [[hotel]]tsje foar de [[argeologen]] en [[biologen]] dy't ûndersyk op it atol diene. Dat hotel bestie mear as 25&amp;nbsp;jier. Nei it [[ferstjerren]] fan Brando, yn [[2004]], gie it hotel ticht. Brando syn [[soan]] Teihotu wenne in pear jier allinnich op Teti‘aroa, wylst [[politisy]] yn Frânsk-Polyneezje har sterk makken foar it opsizzen fan 'e pachtoerienkomst om fan it atol in [[natoergebiet|natoerreservaat]] te meitsjen. Dat plan rûn lykwols op 'e non. De [[eksekuteurs testamintêr]] fan Brando ferkochten doe de rjochten om Teti‘aroa te ûntwikkeljen oan Pacific Beachcomber SC, in Tahitiaansk [[bedriuw]] dat hotels yn hiel Frânsk-Polyneezje besit. Op it atol waard mei natuerlike en [[recycling|recycle]] materialen in moderner hotel oanlein, [[The Brando Resort]], dat yn [[july]] [[2014]] iepen gie.
[[File:Motus_%C3%A0_Tetiaroa.jpg|left|thumb|250px|De [[lagune]] fan Teti‘aroa mei inkelen fan 'e eilannen.]]

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik falt Teti‘aroa mei de rest fan 'e [[Genoatskipseilannen]] en fjouwer oare arsjipellen (de [[Tûamotû-eilannen]], de [[Markesaseilannen]], de [[Gambiereilannen]] en de [[Australeilannen]]) ûnder [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). 

Binnen Frânsk-Polyneezje leit Teti‘aroa yn 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]]. It atol heart bestjoerlik ta de [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] (''commune'') [[Arue (Frânsk-Polyneezje)|Arue]] dy't oan 'e noardkust fan [[Tahity]] leit. Teti‘aroa sels hat gjin permaninte bewenners, útsein it [[personiel]] fan [[The Brando Resort]], mar dat wikselet.

==Klimaat==
Teti‘aroa hat in [[tropysk klimaat]], mei it hiele jier rûn hege [[temperatuer]]en. Yn [[febrewaris]] en [[maart]], de [[waarm]]ste [[moanne (tiid)|moannen]], is de trochsneed temperatuer [[dei|oerdeis]] 30,4&amp;nbsp;[[°C]], en yn [[augustus]], de [[kâld]]ste moanne, is dat 27,5&amp;nbsp;°C. Rekôrtemperatueren wiene 35,5&amp;nbsp;°C  op [[20&amp;nbsp;maart]] [[1995]] en 14,5&amp;nbsp;°C yn 'e [[nacht]] fan [[25&amp;nbsp;july]] [[1987]]. Teti‘aroa kriget [[jier]]s trochinoar 1.883&amp;nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]], dy't foar it meastepart konsintrearre is yn it healjier fan [[novimber]] oant en mei [[maart]].

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Tetiʻaroa ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Tetiaroa|Tetiʻaroa}}
}}

{{DEFAULTSORT:Tetiaroa}}
[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>9v73x330vbvugcg3ou794vnjlzeszfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ra‘iātea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192932</id>
    <revision>
      <id>1239374</id>
      <parentid>1234744</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1239374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27706" sha1="pi4vcsf9ooppom0r7nkl23bu98mew82" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Ra‘iātea
| ôfbylding                   = A_view_from_the_AR_72_airplane_(Over_Society_Islands_-_French_Polynesia).jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = [[File:Flag of Raiatea.svg|120px]]
| soarte gebiet               = [[eilân]]
| lân                         = [[File:Flag of France.svg|border|20px]] [[Frankryk]]
| bestjoerlike ienheid 1      = [[oerseeske kollektiviteit|oerseeske kollekt.]]
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of French Polynesia.svg|border|20px]] [[Frânsk-Polyneezje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = bestj. ûnderferdieling
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| haadplak                    = [[Uturoa]]
| grutste plak                = [[Uturoa]]
| sels yn te foljen 4         = heechste berch
| namme sels yn te foljen 4   = [[Tefatua (berch)|Tefatua]]
| sels yn te foljen 5         = [[arsjipel]]
| namme sels yn te foljen 5   = [[Genoatskipseilannen]]
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 12.388 &lt;small&gt;(2022)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 167,7 km²
| befolkingstichtens          = 73,9 / km²
| sels yn te foljen 1         = heechste punt
| namme sels yn te foljen 1   = 1.017 m
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = 
| tiidsône                    = [[UTC]] –10.00
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 16°49′12″ S 151°26′24″ W
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = 
| mapname                     = Frânsk-Polyneezje
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 16
| lat_min                     = 49
| lat_sec                     = 12
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 151
| lon_min                     = 26
| lon_sec                     = 24
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = De lizzing fan Ra‘iātea yn [[Frânsk-Polyneezje]].
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Ra‘iātea''', gauris werjûn mei de ferienfâldige [[stavering]] '''Raiatea''' ([[Tahitiaansk]]e [[útspr.]]: [raʔˈia̭ːtea̭], likernôch: &quot;rah-&lt;u&gt;jaa&lt;/u&gt;-tea&quot;; [[Frânsk]]e útspr.: [ʁajateˈa], likernôch: &quot;chah-jah-tee-&lt;u&gt;jah&lt;/u&gt;&quot;), is in [[eilân]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. It heart ta de [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske kloft]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]], in [[arsjipel]] dy't ta de gruttere regio [[Polyneezje]] rekkene wurdt. [[Bestjoer]]lik falt Ra‘iātea ûnder [[Frânsk-Polyneezje]], in [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]]. Ra‘iātea is it op ien nei grutste fan 'e Genoatskipseilannen (nei [[Tahity]]), en wurdt fan âlds as it sintrum fan eastlik Polyneezje beskôge. De [[kolonisaasje]]s fan û.m. de [[Hawaï-eilannen]] en [[Nij-Seelân]] fûnen nei alle gedachten har oarsprong op Ra‘iātea. Oant [[1888]] wie it eilân in [[Keninkryk Ra‘iātea|ûnôfhinklik keninkryk]]. It [[haadplak]] is [[Uturoa]]. Neffens gegevens út [[2022]] hie Ra‘iātea doe krapoan 12.400 bewenners.

==Etymology==
Yn it [[Tahitiaansk]] betsjut ''Ra‘iātea'' safolle as &quot;ljochte loft&quot;. Yn 'e [[njoggentjinde iuw]] waard foar deselde namme gauris de no yn ûnbrûk rekke transkripsje ''Ulitea'' brûkt.
[[File:Raiatea_topographic_map_-_with_communes_et_communes_associ%C3%A9es.png|left|thumb|250px|In [[lânkaart]] fan Ra‘iātea.]]

==Geografy==
Ra‘iātea leit besuden de [[evener]] rûchwei yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. It is ien fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]], dy't de westlike helte foarmje fan 'e [[arsjipel]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]]. Dy eilannegroep makket sels wer diel út fan 'e gruttere regio [[Polyneezje]], dêr't ek û.m. [[Samoä]], [[Tonga]], de [[Cookeilannen]], de [[Hawaï-eilannen]], [[Peaske-eilân]] en [[Nij-Seelân]] ta hearre. Ra‘iātea leit sa'n 219&amp;nbsp;[[km]] westnoardwestlik fan [[Tahity]], it grutste en wichtichste eilân fan 'e Genoatskipseilannen. Ra‘iātea hat in [[oerflak]] fan 167,7&amp;nbsp;[[km²]] en is dêrmei nei Tahity it grutste fan 'e Genoatskipseilannen. It eilân dielt ien-en-deselde [[lagune]] mei it buoreilân [[Taha‘a]], dat nei it noarden ta leit. De beide eilannen wurde faninoar skaat troch in smelle [[seestrjitte]] fan 3&amp;nbsp;km breed. It [[koraalrif]] dat de lagune omsirkelet omslút sawol Ra‘iātea as Taha‘a.

It [[lânskip]] fan Ra‘iātea wurdt karakterisearre troch rûge [[berch]]piken, in [[kust]]line dy't tinken docht oan 'e [[fjord]]ekust fan [[Noarwegen]] en withoefolle lytse eilantsjes yn 'e lagune. Op it eilân besteane trije grutte berchmassa's, dy't troch legere [[heuvel]]rêgen mei-inoar ferbûn wurde. De sintrale berchmassa omfettet de [[Tefatua (berch)|Tefatua]], dy't mei in hichte fan 1.017&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]] de heechste top fan Ra‘iātea is. De noardlike berchmassa, dy't bekend stiet as it Temehaniplato, hat op 'e measte plakken in hichte fan 600–650&amp;nbsp;m, mar riist hjir en dêr heger op, lykas by de berch de Tepahu, dy't mei 821&amp;nbsp;m boppe seenivo de heechste top fan it [[plato (lânfoarm)|plato]] is. De heechste top fan 'e súdlike berchmassa is de Oropiro. 

Fan 'e berchmassa's yn it binnenlân ôf rinne tsien steile [[delling]]s rjochting de see. Troch de dellings streame in protte [[beken]] en [[rivier]]kes, dy't op guon plakken spektakulêre [[wetterfal]]len foarmje. De grutste rivier is de [[Apo‘omau]], dy't fan 'e Tefatua nei de Fa‘aroabaai streamt. Dat is de iennichste befarbere rivier yn [[Polyneezje]], mei't er by in heech genôch wetternivo oer in lingte fan ferskate kilometers yn lytse boaten befearn wurde kin. It eigentlike eilân Ra‘iātea, mei syn [[rots]]ige kustline, hat gjin [[strân|strannen]] dy't it neamen wurdich binne, mar op it omjaande koraalrif lizze in grut tal ''motu'' oftewol leechleine rifeilantsjes mei prachtige wite strannen.
[[File:Borabora_Tahaa_Raiatea.jpg|left|thumb|180px|In [[satellyt]]foto fan 'e eilannen [[Bora Bora]] (loftsboppe), [[Taha‘a]] (midden) en Ra‘iātea (ûnder).]]

==Geology==
Ra‘iātea is fan [[fulkanisme|fulkanysk]]e oarsprong en bestiet út it [[basalt]] fan in [[skyldfulkaan]] mei dêroerhinne [[trachyt|trachityske]] [[lava]]streamen, datearjend fan 2.750.000 oant 2.290.000&amp;nbsp;jier lyn. De foarming fan Ra‘iātea wie it resultaat fan 'e eardere lizzing fan it eilân boppe de [[fulkanyske hotspot]] dy't it grutste diel fan 'e [[Genoatskipseilannen]] foarme hat. Troch de [[tektonyk|tektoanyske]] ferskowing fan 'e [[Pasifyske Plaat]] nei it [[westnoardwesten]] ta is Ra‘iātea ûnderwilens fier fan 'e hotspot ôf rekke en bestiet der gjin inkele kâns mear dat de âlde fulkanen op it eilân wer ta libben komme sille. Op 't heden leit it eilân [[Meheti‘a]], it eastlikste fan 'e [[Boppewynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Boppewynske Eilannen]], boppe de hotspot. 

==Skiednis==
===Prekoloniaal tiidrek===
De earste [[minsklik]]e bewenners fan Ra‘iātea wiene de [[Polyneezjers|Polynezyske]] [[seefarder]]s dy't it eilân om [[200&amp;nbsp;f.Kr.]] hinne [[kolonisaasje|kolonisearren]] yn it ramt fan it [[Grutte Polynezyske Folkeferfarren]]. Dy kolonisaasje fûn plak út [[Samoä]] en [[Tonga]] wei. Yn [[prehistoarje|prehistoaryske]] tiden stie Ra‘iātea bekend ûnder de [[toponym|namme]] ''Hava‘i'', dat yn 'e Polynezyske [[kultuer]] in [[hilligens|hillige namme]] is. Oare foarmen fan dy namme binne ''Hawai‘i'' (de lânseigen namme foar [[Hawaï]]), [[Savai‘i]] (in eilân yn Samoä) en ''Havaiki'' (de âlde namme foar it [[atol]] [[Fakarava]] yn 'e [[Tûamotû-arsjipel]]). 

Yn 'e mande mei de [[Markesaseilannen]], dy't fierder nei it noardeasten lizze, foarmen Ra‘iātea en de oare [[Genoatskipseilannen]] yn it prekoloniale tiidrek it hert fan [[Polyneezje]], dêr't de kolonisaasjes fan 'e [[Hawaï-eilannen]], de [[Mangareva-eilannen]] en [[Nij-Seelân]] wei plakfûnen. De kolonisaasje fan Nij-Seelân wie it lêste stadium yn it Grutte Polynezyske Folkeferfarren en barde oan 'e ein fan 'e [[trettjinde iuw|trettjinde]] of it begjin fan 'e [[fjirtjinde iuw]]. Neffens de [[mûnlinge oerlevering]] fan 'e [[Maoary (folk)|Maoary]], de lânseigen bewenners fan Nij-Seelân, kamen twa fan harren grutte [[migraasjekano's fan de Maoary|migraasjekano's]] (te witten: de ''[[Tainui (kano)|Tainui]]'' en de ''[[Arawa (kano)|Arawa]]'') fan Ra‘iātea. In protte hjoeddeistige Maoary kinne harren [[komôf]] noch nei dy kano's weromtrasearje, wêrûnder alle leden fan 'e [[Tainui]]- en [[Te&amp;nbsp;Arawa]]-[[stamme]]n.
[[File:Raiatea_-_Rayons_de_soleil.JPG|right|thumb|250px|De [[sinne]] brekt troch de [[wolk]]ens boppe de [[lagune]] fan Ra‘ātea.]]

Op Ra‘iātea sels ûntstiene yn 'e iuwen nei de earste oankomst fan 'e Polyneezjers njoggen ûnôfhinklike [[tribale]] [[foarstedom]]kes. Dat proses waard skewiele troch de [[geografy]] fan it eilân mei djippe [[delling]]s dy't nei [[see]] liede mar faninoar skaat wurde troch steile berchrêgen. De foarstedomkes koene fierder opdield wurde yn aparte [[clan]]s en allegearre hiene se in strang [[klassemaatskippij|stratifisearre]] [[maatskippij]], mei [[maatskiplike klasse|klassen]] dy't suver wol [[kaste]]n lieken. It bestjoer wie yn 'e hannen fan 'e ''ariki'' of ''ari‘i'', [[haadlju]] fan [[adel]], dy't har oanspraken op it liederskip rjochtfeardigen mei har [[ôfstamming]] fan 'e foaroanmannen fan 'e earste kolonisten. Sy wiene [[grutgrûnbesitter]]s en lieders op sawol [[polityk]] as [[religieus]] mêd.

Harren ynfloed wie net inkeld beheind ta Ra‘iātea, mar wreide him op religieus en kultureel (sij it net op polityk) mêd ek út oer de oare Genoatskipseilannen. Dat wie benammentlik te tankjen oan 'e [[marae fan Taputapuatea|''marae'' fan Taputapuatea]], de grutte [[timpel]] op Ra‘iātea dy't wijd wie oan 'e [[god]] [[Oro (god)|Oro]]. Dat wie fierwei it wichtichste religieuze sintrum yn 'e arsjipel. De [[kultus]] fan Oro wie yn it plak kommen fan 'e [[ferearing]] fan mear [[tradysje|tradisjonele]] [[Polynezyske mytology|Polynezyske goaden]], lykas [[Ta‘arao]] en [[Tane]]. De oare ''[[marae]]'' (timpels) op Ra‘iātea en de oare eilannen wiene ûnderhearrich oan 'e ''marae'' fan Taputapuatea. Om 'e grutte timpel hinne ûntstiene de [[Arioi]]: in [[aristokrasy|aristokratyske]] en [[kriich]]shaftige [[preester]]kaste mei absolute religieuze sizzenskip. In lid fan 'e Arioi koe, inkeld troch syn mei [[taboe]]s omjûne oanwêzigens, stamme-oarloggen op slach beëinigje.
[[File:Marae_Taputapuatea.jpg |left|thumb|180px|De [[marae fan Taputapuatea|''marae'' fan Taputapuatea]], in pre-[[kristlik]]e [[timpel]], dêr't no inkeld de stiennen [[flier]] noch fan oer is.]]

===Sindelingen en ynterne konflikten===
Troch [[Westerske wrâld|Westerlingen]] waard it bestean fan Ra‘iātea foar it earst ûntdutsen doe't op [[20&amp;nbsp;july]] [[1769]] de [[Keninkryk Grut-Brittanje|Britske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[James Cook]] op [[Earste reis fan James Cook|syn earste reis]] de [[HMS Endeavour|HMS&amp;nbsp;''Endeavour'']] troch it omjaande [[rif]] fan it eilân fear en foar anker gean liet yn 'e [[Opoabaai]]. Hy gie oan lân yn 'e neite fan 'e grutte ''marae'' fan Taputapuatea en hyste op it eilân de [[Union Jack]] by wize fan in [[symboal]]ysk yn besit nimmen fan Ra‘iātea foar de [[Britske Kroan]]. Yn [[1772]] wie de [[Spanje|Spaanske]] ûntdekkingsreizger [[Domingo de Bonechea]] de twadde Westerling dy't Ra‘iātea oandie. Hy naam it eilân yn besit foar de [[Spaanske Kroan]]. Net ien fan beide [[anneksaasje]]s hie úteinlings politike konsekwinsjes.

Hoewol't [[Tahity]], it grutste fan 'e [[Genoatskipseilannen]], en yn mindere mjitte ek it buoreilân [[Mo‘orea]] tsjin 'e ein fan 'e [[achttjinde iuw]] al ûnder [[Jeropa|Jeropeeske]] ynfloed stiene, wist Ra‘iātea dêr yn 't earstoan noch frij fan te bliuwen. Mar yn 'e earste [[desennia]] fan 'e [[njoggentjinde iuw]] wûn ek dêre de ynfloed fan 'e [[sindeling]]en fan it [[protestantisme|protestantske]] [[Londensk Misjonêr Genoatskip]] (LMS) gâns oan. It skeel tusken de [[bekearing|bekearlingen]] fan it [[kristendom]] en de oanhingers fan 'e tradisjonele [[animisme|animistyske]] [[natoerreligy]] joech op 'e Genoatskipseilannen oanlieding ta in [[boargeroarloch]]. Mei stipe fan 'e sindelingen slagge it [[kening]] [[Pōmare&amp;nbsp;II]] fan Tahity om [[keninkryk Tahity|syn keninkryk]] oer alle Genoatskipseilannen út te wreidzjen. Op [[12&amp;nbsp;novimber]] [[1815]] waarden de tradisjonalisten op Tahity beslissend ferslein yn 'e [[Slach by Fe‘i Pī]] (ek bekend as Puna‘auia). 

Op Ra‘iātea gie it dêrnei ek hurd mei de bekearing fan 'e befolking ta it kristendom, en yn [[1828]] waard de ''marae'' fan Taputapuatea ferwoastge troch de kristenen. Yn [[1831]] slagge it de [[Mamaia-kultus]], in [[synkretisme|synkretistyske]] beweging dy't eleminten út it kristendom fermong mei eleminten út 'e tradisjonele natoerreligy, om 'e sindelingen fan Ra‘iātea te [[ballingskip|ferbaljen]]. Mar in jier letter, yn [[1832]], waarden de oanhingers fan 'e Mamaia-kultus ferslein. De sindelingen kearden werom en op 'e Mamaia-kultus waard foargoed it near lein. 
[[File:Royal_Family_of_Raiatea,_1880.jpg|right|thumb|250px|De keninklike famylje fan Ra‘iātea yn 'e [[1880-er jierren]] mei de [[koloanje|koloniale]] [[flagge]] (mei de [[Frankryk|Frânske]] ''[[Frânske flagge|tricouleur]]'' yn it [[kanton (feksillology)|kanton]]).]]

===Koloniaal tiidrek===
Underwilens besocht [[Frankryk]] mear ynfloed op 'e Genoatskipseilannen te krijen. Yn [[1842]] waard der in Frânsk [[protektoraat]] ôfkundige oer it [[Keninkryk Tahity]]. Doe't de Tahitianen blike lieten it dêr net mei iens te wêzen, folge yn [[1843]] in folsleine [[anneksaasje]]. [[Keninginne]] [[Pōmare&amp;nbsp;IV]] fan Tahity moast yn [[ballingskip]] gean op Ra‘iātea oant it koloniaal bestjoer har yn [[1847]], nei de Frânske oerwinning yn 'e [[Frânsk-Tahitiaanske Oarloch]] ([[1844]]–[[1846]]), tastie werom te kommen by wize fan symboalysk gebeart fan fermoedsoening. Datselde jiers sleaten Frankryk en it [[Feriene Keninkryk]] de [[Konvinsje fan Jarnac]], wêryn't de ûnôfhinklikheid fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske]] keninkriken (it [[Keninkryk Ra‘iātea]], it [[Keninkryk Huahine]] en it [[Keninkryk Bora Bora]]) bekrêftige waard. Dêrtroch koe Ra‘iātea de Frânsen noch in jier as fjirtich op in distânsje hâlde.

Yn [[1878]] feroare de sitewaasje lykwols, mei't it [[Keizerryk Dútslân]], it letkommer by it fêstigjen fan in eigen koloniaal ryk, belangstelling opfette foar de Genoatskipeilannen. Foar Frankryk waard it doe driuwend om 'e eigen oanspraken op 'e eilannen krêft by te setten. Dêrom waard it Feriene Keninkryk ôfkocht mei militêre konsesjes yn 'e [[Nije Hebriden]], sadat de Konvinsje fan Jarnac mei goedfinen fan beide partijen skrast wurde koe. Yn [[1880]] kundige Frankryk in provisjoneel protektoraat ôf oer it Keninkryk Ra‘iātea (dat behalven it eilân Ra‘iātea ek it buoreilân [[Taha‘a]] omfette). Dat hie noch net folle om 'e hakken en it koe fierhinne negearre wurde troch de eilânbewenners. 

Mar yn [[1887]] [[bombardemint|bombardearre]] de [[Frânske Marine]] Ra‘iātea op fersyk fan Westerske [[keaplju]], dy't woene dat der in ein kaam oan 'e beheinings op it mêd fan [[hannel]] mei de befolking dy't har troch de kening oplein wiene. Nei it bombardemint folge der in ynvaazje fan Ra‘iātea troch Frânske [[marinier]]s, dy't it eilân besetten en kening [[Tamatoa&amp;nbsp;VI]] ôfsetten. Op [[19&amp;nbsp;maart]] [[1888]] fûn de [[anneksaasje fan de Underwynske Eilannen troch Frankryk|anneksaasje fan 'e Underwynske Eilannen]] plak, wêrby't Ra‘iātea foargoed syn ûnôfhinklikheid ferlear. Dy anneksaasje late op 'e eilannen ta it útbrekken fan 'e saneamde [[Underwynske Oarloch]]. Op Ra‘iātea groef de haadman [[Teraupo‘o]] him yn 'e Averadelling oan 'e eastkust yn, dêr't er de Frânsen njoggen jier lang fan him ôf wist te slaan. Pas yn [[1897]] waard er ferslein en [[kriichsfinzen]] nommen, wêrnei't er fan it eilân ferballe waard nei [[Nij-Kaledoanje]]. Fan syn trouste folgelingen waarden 190 mei harren [[húshâlding]]s [[deportearre]] nei it eilân [[‘Ua&amp;nbsp;Huka]] yn 'e [[Markesaseilannen]].
[[File:Raiatea,_Tahiti_-_panoramio.jpg|left|thumb|250px|[[Hotelkeamer]]s foar [[toerist]]en op Ra‘iātea yn 'e foarm fan [[hutte]]n dy't boppe it wetter fan 'e [[lagune]] boud binne.]]

Sa kaam Ra‘iātea by de saneamde ''Établissemants de l'Océanie'' (de &quot;Oseänyske Fêstigings&quot;) te hearren, sa't de Frânske koloanje yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan doe hiet. Yn [[1903]] waard de namme fan 'e koloanje feroare yn ''Établissements françaises d'Océanie'' (&quot;Frânske Fêstigings yn Oseaanje&quot;), [[ôfkoarte]] ta EFO. Nei ôfrîn fan 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] waard it gebiet yn [[1946]] ûnder de [[grûnwet]] fan 'e [[Frânske Fjirde Republyk]] omfoarme fan in koloanje ta in [[oerseesk territoarium (Frankryk)|oerseesk territoarium]]. Dat betsjutte dat alle bewenners fan Ra‘iātea de Frânske [[nasjonaliteit]] krigen en steatsboargers fan Frankryk waarden mei alle rjochten dy't dêrmei mank giene, lykas it [[stimrjocht]] yn Frânske [[ferkiezings]]. De namme fan it gebietsdiel waard yn [[1957]] offisjeel feroare yn ''Polynésie française'' (&quot;[[Frânsk-Polyneezje]]&quot;).

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan Ra‘iātea is yn haadsaak [[agrarysk]]. Der wurde [[lânbougewaaks]]en [[eksport]]earre lykas [[fanylje]], [[ananas]] en [[kokosnút|kokosnuten]]. It wichtichste [[lânbou]]gebiet op it eilân is de Fā‘aroadelling, dêr't it meastepart fan 'e fanylje op Ra‘iātea [[bou (lânbou)|ferboud]] wurdt. In oare wichtige ekonomyske sektor wurdt foarme troch [[pearelkwekerij]]en yn 'e [[lagune]] fan it eilân. [[Feehâlderij]] fan [[kij]], [[skiep]] en [[bargen]] is lykwols op syn retoer. Op Ra‘iātea spilet it [[toerisme]] in minder wichtige rol as op 'e measte oare [[Genoatskipseilannen]]. De hiele toeristyske sektor op it eilân bestiet út [[bêd en brochje|bêd-en-brochjes]], ien [[hotel]] (it ''Hawaiki Nui''), twa [[jachthaven]]s en in djippere [[haven]] dêr't [[cruiseskip]]pen oanlizze kinne. It eilân is [[loftfeart|troch de loft]] berikber fia it [[Fleanfjild Ra‘iātea]] by [[Uturoa]]. De grutste [[wurkjouwer]] op Ra‘iātea is de [[oerheid]]. 

==Bestjoer==
[[Bestjoer]]lik heart Ra‘iātea ta [[Frânsk-Polyneezje]]. Dat is gjin selstannich lân, mar in [[autonomy|semy-autonoom]] [[oerseeske gebietsdielen fan Frankryk|oerseesk gebietsdiel]] fan [[Frankryk]] mei de dûbele [[politike]] status fan in [[oerseeske kollektiviteit]] (''collectivité d'outre mer'', COM) en in [[oerseesk lân binnen de Frânske Republyk]] (''pays d'outre mer au sein de la République'', POM). Binnen Frânsk-Polyneezje is Ra‘iātea part fan 'e bestjoerlike ûnderferdieling (''subdivision administrative'') fan 'e [[Underwynske Eilannen (Genoatskipseilannen)|Underwynske Eilannen]]. Op lokaal nivo is Ra‘iātea ferdield yn trije [[gemeente (bestjoer)|gemeenten]] (''communes''), te witten: [[Uturoa]], [[Taputapuatea]] en [[Tumara‘a]]. It [[haadplak]] fan it eilân is Uturoa.
[[File:Raiatea_2008ville.jpg|right|thumb|250px|[[Uturoa]], it [[haadplak]] fan Ra‘iātea.]]

==Demografy==
Neffens gegevens fan 'e [[folkstelling]] fan [[2022]] hie Ra‘iātea doe in [[befolking]] fan 12.388&amp;nbsp;minsken. De [[befolkingstichtens]] bedroech dêrmei 73,9 persoanen de [[km²]]. It grutste plak fan Ra‘iātea is [[Uturoa]]. De [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] Uturoa, dy't grutter is as it doarp Uturoa allinnich, hie yn [[2022]] 3.663 ynwenners. Fan 'e oare beide gemeenten op it eilân telde [[Taputapuatea]] dat jiers 5.007 ynwenners, wylst [[Tumara‘a]] 3.718 ynwenners hie.

Yn [[etnysk]] opsjoch bestiet frijwol de hiele befolking fan Ra‘iātea út [[Tahitianen]], dy't de lânseigen [[etnyske groep]] fan alle [[Genoatskipseilannen]] foarmje. Tahitianen binne [[Polyneezjers]], en harren [[taal]], it [[Tahitiaansk]], heart ta de [[Polynezyske talen|Polynezyske kloft]] fan 'e [[Austronezyske talen|Austronezyske taalfamylje]]. De iennichste [[offisjele taal]] yn [[Frânsk-Polyneezje]] is lykwols it [[Frânsk]].

Wat [[religy]] oangiet, bestiet hast de hiele befolking fan Ra‘iātea út [[kristendom|kristenen]]. Foar it meastepart binne dat [[protestanten]] dy't leden binne fan 'e [[Protestantske Tsjerke fan de Maohi|Protestantske Tsjerke fan 'e Maohi]]. Dat is in [[tsjerkegenoatskip]] dat fuortkommen is út 'e [[kerstening]] fan 'e Genoatskipseilannen yn 'e iere [[njoggentjinde iuw]] troch [[kalvinisme|kalvinistyske]] [[sindeling]]en út it [[Feriene Keninkryk]]. Der is ek in [[roomsk-katolisisme|roomske]] minderheid op Ra‘iātea, dy't bestjoerlik ûnder it [[Aartsbisdom fan Papeete]] falt.
[[File:RaiateaAirportTerminal.JPG|left|thumb|250px|It [[fleanfjild]] fan Ra‘iātea.]]

==Klimaat==
Ra‘iātea hat in fochtich [[tropysk klimaat]] sûnder ferskillen tusken [[simmer]] en [[winter]] sa't wy dy yn [[Noardwest-Jeropa]] kenne. Der binne eins mar twa [[jiertiden]]: in [[reintiid]] fan [[novimber]] oant en mei [[april]], en in [[drûchte|drûge tiid]] fan [[juny]] oant en mei [[oktober]]. It eilân kriget jiers omtrint 1.800&amp;nbsp;[[mm]] [[delslach (waar)|delslach]]. De reinichste moanne is [[desimber]], mar de rein falt yn koarte yntinse [[reinbui|buien]], dy't gau wer foarby binne. [[Augustus]] en [[septimber]] binne de drûchste moannen. De [[temperatuer]] is it hiele jier rûn frijwol itselde: [[dei|oerdeis]] [[hjittens|hjit]] en [[nacht]]s [[waarm]], en it hiele [[etmiel]] [[nearens|near]]. Yn [[maart]], de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 31&amp;nbsp;[[°C]], en yn [[july]], de [[kâld]]ste moanne, is dat 27&amp;nbsp;°C.

==Floara en fauna==
[[File:Tiare_Apetahi.jpg|right|thumb|250px|De [[tiare apetahi]] (''Sclerotheca raiateensis''), in [[blom]] dy't [[endemysk]] is op Ra‘iātea.]]
De lânseigen [[floara]] fan Ra‘iātea is troch twatûzen jier fan [[minsklik]]e bewenning fan it eilân raar yn 'e knipe kommen. Yn 'e [[kust]]gebieten is der frijwol neat mear fan oer. Dêr oerhearskje planten dy't de [[Polyneezjers]] op it eilân brocht binne, lykas de [[kokospalm]] (''Cocos nucifera''), de [[breafruchtbeam]] (''Artocarpus altilis''), [[taro]] (''Colocasia esculenta'') en [[grutte yam]] (''Dioscorea alata''). Yn it dreech tagonklike binnenlân oerlibje de lânseigen [[planten]] noch wol, al wurde se ek dêr bedrige troch de wyldgroei fan [[ynvasive eksoat]]en lykas [[gûave]] (''Psidium guajava)''), [[bamboe]] (''Bambusoideae''&amp;nbsp;spp.) en [[melassegers]] (''Melinis minutiflora''). 

Wat der noch restearret fan 'e lânseigen floara bestiet foar it measte part út [[savanne]] en jimmergrien [[tropysk reinwâld]]. De savanne wurdt dominearre troch de felgriene [[foarkfear]] (''Dicranopteris linearis''), dy't tichte boskjes foarmje kin fan soms wol 2&amp;nbsp;[[meter|m]] heech. Drûgere kriten, lykas de legere berchskeanten en de berchrêgen fan it eilân, wurde benammen begroeid troch [[aiho (plant)|aiho]] (''Miscanthus floridulus''), dat ek wol 'swurdgers' neamd wurdt. De [[leechlân]]wâlden besteane benammentlik út 'e [[mape (beam)|mape]]beam (''Inocarpus fagifer''), dy't 25&amp;nbsp;m heech wurde kin. 

De lânseigen [[fauna]] fan Ra‘iātea bestiet út [[lidpoatigen]], [[weakdieren]], [[fisken]], [[fûgels]] en inkele [[hagedissen]]. De iennichste [[sûchdieren]] op it eilân binne troch de minske yntrodusearre [[fee]] en [[húsdier]]en, lykas [[hûn]]en, [[kat]]ten, [[bargen]], [[kij]], [[skiep]], [[geit]]en en [[hynder]]s, en teffens by fersin yntrodusearre [[eksoat]]en lykas de [[hûsmûs]] (''Mus musculus''), de [[Polynezyske rôt]] (''Rattus exulans'') en de [[brune rôt]] (''Rattus norvegicus''). Ek de [[Dútske kakkerlak]] (''Blattella germanica'') is op it eilân yntrodusearre. 
[[File:Perru_disparue.jpg|left|thumb|180px|De [[útstjerren (biology)|útstoarne]] [[Ra‘iāteaparkyt]] (''Cyanoramphus ulietanus'').]]

Ra‘iātea hat gjin bisten dy't gefaarlik binne foar minsken, hoewol't de [[sânflieën]] op it [[strân]] en de [[langpoaten]] dêr't it binnenlân fan it eilân fan optilt hiel ûnoangenaam wêze kinne. Foarbylden fan fûgels dy't lânseigen binne op Ra‘iātea, binne de [[Ra‘iāteajufferdo]] (''Ptilinopus chrysogaster'') en de [[Bora&amp;nbsp;Bora-iisfûgel]] (''Todiramphus tutus''). Op it eilân kaam oarspronklik ek in [[parkyt]] foar dy't nearne oars libbe, de [[Ra‘iāteaparkyt]] (''Cyanoramphus ulietanus''). Dy fûgel waard ûntdutsen troch [[bemanning]]sleden fan it skip fan [[James Cook]], doe't dy op [[Tredde reis fan James Cook|syn trêde ekspedysje]] yn [[1777]] it eilân oandie. De Ra‘iāteaparkyt is koarte tiid letter, wierskynlik noch yn itselde jier, [[útstjerren (biology)|útstoarn]]. Oer de omstannichheden fan dat útstjerren is mei wissichheid neat te sizzen, mar it fermoeden fan [[ornitologen]] is dat by it besyk fan Cook de brune rôt op Ra‘iātea yntrodusearre waard, dy't neitiid ferantwurdlik west hawwe soe foar it útrûgjen fan 'e parkyt dy't tsjin dizze nije [[rôfdier]]en gjin ferwar hie.

Wat it [[bioferskaat]] fan [[slakken]] oanbelanget, stie Ra‘iātea yn it ferline bekend as it sintrum fan 'e [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] fan 'e [[libbenbernjende Oseänyske lânslakken]] (''Partula''&amp;nbsp;spp.), mei 33 ûnderskate [[soarte]]n fan dat [[skaai (taksonomy)|skaai]]. De ûnopsetlike yntroduksje fan 'e [[rodzige wolveklauslak]] (''Euglandina rosea'') wie yn dy kontekst rampsillich: dy gruttere, [[karnivoar]]e slak friet de lânseigen slakken op en rûge dêrby 30 soarten folslein út ear't [[biologen]] foar it ferstân hiene wat der geande wie. De trije oerbleaune lânseigen slakkesoarten, [[Garrets libbenbernjende Oseänyske lânslak]] (''Partula garretti''), [[Hebe's libbenberjende Oseänyske lânslak]] (''Partula hebe'') en de [[Navigatoreilânske libbenbernjende Oseänyske lânslak]] (''P. navigatoria''), binne útstoarn yn it wyld en soene sûnder minsklik yngripen ek folslein ferlern gien wêze.

De [[lagune]] fan Ra‘iātea is ryk oan seelibben. Njonken hûnderten ûnderskate soarten [[fisk]]en kinne [[snorkeljen|snorkelders]] en [[djipseedûken|dûkers]] dêr withoefolle [[weakdieren]], [[wjirm]]s en [[kreefteftigen]] waarnimme. De lagune stiet yn it bysûnder bekend om syn grutte ferskaat oan kleurrike [[seeslakken]]. Bytiden wurdt de lagune ek besocht troch ferskate soarten [[haaien]], [[roggen]], [[swurdfisken]] en [[seeskyldpodden]]. 

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://tahititourisme.com/en-us/island/raiatea/ Webside fan 'e pleatslike VVV]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Raʻiātea ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Raiatea|Raʻiātea}}
}}

{{DEFAULTSORT:Raiatea}}
[[Kategory:Eilân yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Polyneezje]]</text>
      <sha1>pi4vcsf9ooppom0r7nkl23bu98mew82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ra‘iāteafruchtdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192933</id>
    <revision>
      <id>1239382</id>
      <parentid>1234745</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1239382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6425" sha1="e0lqzh9vg7gudvrfs380vpoz0wdarzm" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme= Ra‘iāteafruchtdo
|Ofbyld= [[File:Ptilinopus chrysogaster - Rémi Bigonneau - 213531998 (cropped).jpeg|250px]]
|lûd=
|Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse= [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift= [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') 
|Famylje= [[dofûgels]] (''Columbidae'') 
|Skaai= [[fruchtdowen]] (''Ptilinopus'') 
|Wittenskiplike namme= Ptilinopus chrysogaster 
|Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1854 
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:Fersprieding fan de Raiateajufferdo (Ptilinopus chrysogaster).png|center|250px]]
}}
De '''Ra‘iāteafruchtdo''' of '''Ra‘iāteajufferdo''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Ptilinopus chrysogaster'') is in [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[do-eftigen]] (''Columbiformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dofûgels]] (''Columbidae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[fruchtdowen|fruchtdowen of jufferdowen]] (''Ptilinopus''). Dit bist is [[endemysk]] op 'e [[Underwynske Eilannen (Frânsk-Polyneezje)|Underwynske groep]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. De Ra‘iāteafruchtdo wurdt (anno [[2026]]) noch net sa lang as in selsstannige [[soarte]] erkend. It is in [[herbivoar]]e bewenner fan it [[tropysk reinwâld]], dy't frijwol folslein [[beam|arboreaal]] libbet. De [[IUCN]] klassifisearret dizze fûgel as [[bedrige soarte|bedrige]].

==Taksonomy== 
De Ra‘iāteafruchtdo waard yn [[1854]] foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Ingelân|Ingelske]] [[soölooch]] [[George Robert Gray]]. Nettsjinsteande dat wie de fûgel blykber al tritich jier earder ûntdutsen troch de [[Frankryk|Frânske]] soölooch [[René Primevère Lesson]], doe't dy meireizge oan board fan it ekspedysjeskip ''La Coquille''. 

De fûgel waard lang beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[Tahitiaanske fruchtdo]] (''Ptilinopus purpuratus''), dy't foarkomt op 'e [[Boppewynske Eilannen (Frânsk-Polyneezje)|Boppewynske Eilannen]] fan [[Frânsk-Polyneezje]]. De oarspronklike [[wittenskiplike namme]] wie sadwaande ''Ptilinopus purpuratus chrysogaster''. Yn [[2021]] waard de Ra‘iāteafruchtdo lykwols troch de [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] (IOU) as in selsstannige [[soarte]] erkend.

==Fersprieding==
De Ra‘iāteafruchtdo libbet op isolearre [[eilannen]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. De fûgel is [[endemysk]] op 'e [[Underwynske Eilannen (Frânsk-Polyneezje)|Underwynske Eilannen]], dy't rûchwei de westlike helte foarmje fan 'e [[Genoatskipseilannen]] fan [[Frânsk-Polyneezje]]. Spesifyk komt de Ra‘iāteafruchtdo foar op 'e eilannen [[Huahine]], [[Ra‘iātea]] (dêr't er nei ferneamd is), [[Taha‘a]] en [[Bora Bora]]. Yn it [[ferline]] kaam dizze fûgel ek foar op it eilân [[Maupiti]], mar dêr liket er no [[útstjerren (biology)|útstoarn]] te wêzen.
[[File:PtilonopusChrysogasterWolf_(cropped).jpg|250px|thumb|left|In yllustraasje fan 'e fûgel troch [[Joseph Wolf]].]]

==Uterlike skaaimerken==
De Ra‘iāteafruchtdo hat trochinoar in totale lichemslingte fan 20–23&amp;nbsp;[[sintimeter|sm]], mei in gewicht fan 90–120&amp;nbsp;[[gram (gewicht)|g]]. It is in lytse [[fruchtdowen|fruchtdo]] mei in koarte [[sturt]]. It [[fear (fûgel)|fearrekleed]] is op 'e [[rêch]], [[wjuk]]ken en [[sturt]] [[grien]], en op 'e [[bealch]] en it [[stuten|gat]] [[giel]]. It meastepart fan 'e [[kop]] en teffens de [[nekke]], de [[hals]], it [[boarstkas|boarst]] en de [[side (anatomy)|siden]] ûnder de wjukken binne [[ljochtgriis]] oant [[sulver (kleur)|sulverkleurich]]. De Ra‘iāteafruchtdo hat in [[pears|ljochtpearze]] oant [[rôze]] [[krún]]. De úteinen fan 'e sturtfearren binne [[wyt]].  

==Biotoop==
Ra‘iāteafruchtdowen bewenje [[subtropysk reinwâld|subtropyske]] en [[tropyske reinwâlden]] yn it [[leechlân]] fan 'e eilannen dy't ta har [[ferspriedingsgebiet]] hearre. Se komme foar oant op in hichte fan 450&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]

==Hâlden en dragen==
Oars as guon besibbe soarten, lykas de [[Makateafruchtdo]] (''Ptilinopus chalcurus''), libbet de Ra‘iāteafruchtdo in suver folslein [[beam|arboreaal]] bestean en ferlit er mar komselden de [[beam]]men. It dieet bestiet foar it meastepart út [[frucht (plant)|fruchten]] lykas [[gûave (frucht)|gûaves]] en [[fiich (frucht)|figen]]. Der wurdt ien inkeld [[aai]] lein yn in rynkrank [[nêst (fûgels)|nêst]] dat makke is fan [[twiich]]jes en [[tûke (beam)|tûkjes]]. De doffert helpt by it [[brieden (fûgels)|brieden]]. De [[briedtiid]] duorret omtrint 2–2&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;[[wike]]. De [[fûgelpyk|piken]] binne [[nêstbliuwer]]s, dy't keal en helpleas út it aai komme en de earste 2–3&amp;nbsp;wiken foar harren oerlibjen folslein ôfhinklik binne fan fersoarging troch de [[âlden]]. 

==Status==
De Ra‘iāteafruchtdo hat de [[IUCN-status]] fan &quot;[[bedrige soarte|bedrige]]&quot;, mei't er te lijen hat ûnder oanhâldende [[habitatferneatiging]] troch de útwreiding fan [[minsklik]]e aktiviteiten yn syn [[ferspriedingsgebiet]]. In oare bedriging foar it oerlibjen fan dizze soarte wurdt foarme troch de yntroduksje fan [[eksoat]]yske [[plant]]en dy't lânseigen planten ferkringe dêr't er foar syn [[iten]] fan ôfhinklik is. Ek [[predaasje]] troch [[ynvasive eksoat]]en spilet yn dit ramt in negative rol. Foarbylden fan sokke eksoatyske rôvers binne de [[Pasifyske brune hoanskrobber]] (''Circus approximans''), de [[Polynezyske rôt]] (''Rattus exulans''), de [[swarte rôt]] (''Rattus rattus'') en [[ferwyldere kat]]ten. De hiele [[populaasje (biology)|wrâldpopulaasje]] fan 'e Ra‘iāteafruchtdo bestiet neffens in skatting troch [[BirdLife International]] út [[2018]] út 1.000–2.500 [[folwoeksen]] yndividuën.

==Undersoarten==
De Ra‘iāteafruchtdo wurdt beskôge as in [[monotypysk]]e [[soarte]], wat sizze wol dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Raiatea_fruit_dove ''References'', op dizze side], en ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Raiateajufferduif ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side]
----
{{commonscat|Ptilinopus chrysogaster}}
}}

{{DEFAULTSORT:Raiateafruchtdo}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Fruchtdo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]</text>
      <sha1>e0lqzh9vg7gudvrfs380vpoz0wdarzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Omgong fan Spanje 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193202</id>
    <revision>
      <id>1239343</id>
      <parentid>1239287</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>6e etappe</comment>
      <origin>1239343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11133" sha1="afnij9z9kljuubbbah2m7n34w9no0gu" xml:space="preserve">{{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid
| namme             = {{Flagge ES}} Omgong fan Spanje 2026
| edysje            = 81st
| ôfbylding         = 
| ôfbyldingsbreedte =
| ûnderskrift       = 
| rûtekaart         = 
| tiidrek           = [[22 augustus]] -&lt;br&gt;[[13 septimber]] 2026
| datum             = 
| startplak         = {{Flagge MC}} [[Monako]]
| finishplak        = [[Granada]]
| totale ôfstân     = 3.311 km
| hichtemeters      = 
| gem. faasje       = 
| dielnimmers       = 176 
| type wedstriid    = 
| etappe            = 6
| klass1            = Reade trui
| lieder1           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass2            = Griene trui
| lieder2           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass3            = Boltsjestrui
| lieder3           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass4            = Jongerein
| lieder4           = {{Flagge GB}} [[Oscar Onley]]
| klass5            = Ploegen
| lieder5           = [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|20px]] UAE Team Emirates
| klass6            = Striidberens
| lieder6           = 
| klass7            = 
| lieder7           = 
| klass8            = 
| lieder8           = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Omgong fan Spanje 2025|2025]]
| folgjende         = [[Omgong fan Spanje 2027|2027]]
}}

De 81ste edysje fan de '''[[Omgong fan Spanje]]''' wurdt hâlden fan [[22 augustus]] oant en mei [[13 septimber]] [[2026]]. 

==Dielnimmende ploegen==
{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{BEL}} Alpecin–Premier Tech
* {{FRA}} Decathlon CMA CGM Team
* {{USA}} EF Education–EasyPost
* {{FRA}} Groupama–FDJ
* {{GER}} Lidl–Trek
* {{BEL}} Lotto–Intermarché
* {{ESP}} Movistar
* {{GBR}} Netcompany INEOS
* {{SUI}} NSN
* {{ESP}} Burgos Burpellet BH
* {{FRA}} Cofidis
* {{SUI}} Pinarello–Q36.5
|Kolom2=
* {{GER}} Red Bull–Bora–Hansgrohe
* {{BEL}} Soudal–Quick-Step
* {{BRN}} Bahrain Victorious
* {{AUS}} Jayco–AlUla
* {{NED}} Picnic-PostNL
* {{NED}} Visma–Lease a Bike
* {{UAE}} UAE Team Emirates XRG
* {{NOR}} Uno-X
* {{KAZ}} XDS Astana Team
* {{ESP}} Equipo Kern Pharma
* {{SUI}} Tudor
}}

== Startplak ==
De start is yn [[Monako]] in ministeat oan 'e [[Middellânske See]], dy't oan 'e lânskant alhiel omsletten wurdt troch [[Frankryk]]. Monako is in prinsdom en hat in oerflakte fan 2,03 km 2 en is nei [[Fatikaanstêd]] it lytste lân fan de wrâld. De einstreek leit yn [[Granada]] in stêd en gemeente in [[Andalûsje]] yn it súdeasten fan [[Spanje]]. It is de haadstêd fan de [[Granada (provinsje)|provinsje mei deselde namme]]. De stêd leit op in hichte fan 738 meter oan de foet fan de [[Sierra Nevada (Spanje)|Sierra Nevada]].
{{clear}}

== Etappe-oersjoch ==
De tredde etappe fan [[Gruissan]] nei [[Font-Romeu-Odeillo-Via|Font Romeu]] waard sa'n fyftjin kilometer foar it ein beëinige ta gefolch fan needwaar, tonger en hagelstiennen ta grutte fan golfballen soargen derfoar dat it peloton ûnder lieding fan [[Tadej Pogačar]] in hotel op de top fan de Col de Mont-Louis yn flechten.&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot;&gt;{{cite web|url=https://nos.nl/artikel/2628155-vuelta-rit-gestaakt-om-noodweer-in-pyreneeen-renners-besluiten-zelf-te-stoppen|title= {{nl}} Vuelta-rit gestaakt om noodweer in Pyreneeën, renners besluiten zelf te stoppen 
|publisher= NOS
|access-date=24 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Datum
! Etappe
! Start –&lt;br&gt;Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey red.svg|20px|Reade trui]] Klassemintslieder
|-
| 22 augustus
| align=&quot;center&quot;| 1
| {{Flagge MC}} [[Monako]] &lt;br&gt; {{Flagge MC}} [[Monako]]
| 9 km
| {{Piktogram etappe|tiidrit}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; | {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 23 augustus
| align=&quot;center&quot;| 2
| {{Flagge MC}} [[Monako]] &lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Manosque]] 
| 216 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| {{GBR}} [[Matthew Brennan]]
|-
| 24 augustus
| align=&quot;center&quot;| 3
| {{Flagge FR}} [[Gruissan]] &lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Font-Romeu-Odeillo-Via|Font Romeu]]
| 168 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| ''Gjin winner''&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot; /&gt;
|-
| 25 augustus
| align=&quot;center&quot;| 4
| {{Flagge AD}} [[Andorra La Vella]] &lt;br&gt; {{Flagge AD}} [[Andorra La Vella]]
| 105 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 26 augustus
| align=&quot;center&quot;| 5
| {{Flagge ES}} [[Falset (Spanje)|Falset]] &lt;br&gt; [[Roquetes (gemeente)|Roquetes]]
| 171 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| {{GBR}} [[Matthew Brennan]]
|-
| 27 augustus
| align=&quot;center&quot;| 6
| [[Alcossebre]] &lt;br&gt; [[Castellón de la Plana|Castellón]]
| 177 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 28 augustus
| align=&quot;center&quot;| 7
| [[Vall d'Alba]] &lt;br&gt; [[Valdelinares]]
| 150 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 29 augustus
| align=&quot;center&quot;| 8
| [[Puçol]] &lt;br&gt; [[Xeraco]]
| 176 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 30 augustus
| align=&quot;center&quot;| 9
| [[Villajoyosa]] &lt;br&gt; [[Sierra de Aitana]]
| 188 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot;| 31 augustus
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''Rêstdei'''
|-
| 1 septimber
| align=&quot;center&quot;| 10
| [[Alcaraz, Spain|Alcaraz]] &lt;br&gt; [[Elche de la Sierra]]
| 185 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 2 septimber
| align=&quot;center&quot;| 11
| [[Cartagena (Spanje)|Cartagena]] &lt;br&gt; [[LLorca]]
| 156 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 3 septimber
| align=&quot;center&quot;| 12
| [[Vera (Almería)|Vera]] &lt;br&gt; [[Calar Alto]]
| 167 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 4 septimber
| align=&quot;center&quot;| 13
| [[Almuñécar]] &lt;br&gt; [[Loja (Spanje)|Loja]]
| 193 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 5 septimber
| align=&quot;center&quot;| 14
| [[Jaén (Spanje)|Jaén]] &lt;br&gt; [[Sierra de la Pandera]]
| 153 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 6 septimber
| align=&quot;center&quot;| 15
| [[Palma del Río]] &lt;br&gt; [[Córdoba, Spain|Córdoba]]
| 181 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot;| 7 septimber
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''Rêstdei'''
|-
| 8 septimber
| align=&quot;center&quot;| 16
| [[Cortegana]] &lt;br&gt; [[Palos de la Frontera]]
| 186 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 9 septimber
| align=&quot;center&quot;| 17
| [[Dos Hermanas]] &lt;br&gt; [[Seville]]
| 189 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 10 septimber
| align=&quot;center&quot;| 18
| [[El Puerto de Santa María]] &lt;br&gt; [[Jerez de la Frontera]]
| 33 km
| {{Piktogram etappe|tiidrit}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 11 septimber
| align=&quot;center&quot;| 19
| [[Vélez-Málaga]] &lt;br&gt; [[Peñas Blancas (berchtme)|Peñas Blancas]]
| 205.1 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 12 septimber
| align=&quot;center&quot;| 20
| [[La Calahorra]] &lt;br&gt; [[Collado del Alguacil]]
| 187 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 13 septimber
| align=&quot;center&quot;| 21
| [[Granada]] &lt;br&gt; [[Granada]]
| 99 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
|
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
! Datum
! Etappe
! Start – Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|}

== Klassemintslieders nei eltse etappe ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;95%&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%;&quot;
! width=&quot;7%&quot; |Etappe
!Winner
| bgcolor=&quot;#FF0044&quot; |'''Reade trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey red.svg|18px|reade trui]]
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; |'''Punteklassemint'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey green 2.svg|18px|Griene trui]]
| bgcolor=&quot;#4682B4&quot; |'''Berchklassemint'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey blue polkadot.svg|18px|Bolletsjestrui]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |'''Jongerein'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]]
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; |'''Ploegen'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]]
| bgcolor=&quot;#FF0000&quot; |'''Striidberens'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey red number.svg|20x20px|Reade rêchnûmer]]
|-
! 1ste
|  {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Callum Thornley]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Joshua Tarling]]
| rowspan=&quot;5&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team Emirates
| ''net utrikt''
|-
!2e
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Matthew Brennan]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Koen Bouwman]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Matthew Brennan]]
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Ethan Hayter]]
|-
!3e
| ''Gjin winner''&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot; /&gt;
| ''net útrikt''&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot; /&gt;
|-
!4e
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Oscar Onley]]
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
|-
!5e
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Matthew Brennan]]
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Ethan Hayter]]
|-
!6e
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{FRA}}&lt;br&gt;Decathlon
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
|-
!7e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!8ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!9e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!10e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!11e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!12e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!13e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!14e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!15e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!16e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!17e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!18e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!19e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!20ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!21ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Einklassemint
| bgcolor=&quot;#FF0044&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#4682B4&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; | ''''''
| 
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
{{Navigaasje Omgong fan Spanje}}

[[Kategory:Omgong fan Spanje|2026]]
[[Kategory:Barren yn 2026]]</text>
      <sha1>afnij9z9kljuubbbah2m7n34w9no0gu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239344</id>
      <parentid>1239343</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>tabelfiks</comment>
      <origin>1239344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11092" sha1="7x8rvj76m1jf4he7gsxrcba28c7nt1b" xml:space="preserve">{{Aktueelsport}}{{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid
| namme             = {{Flagge ES}} Omgong fan Spanje 2026
| edysje            = 81st
| ôfbylding         = 
| ôfbyldingsbreedte =
| ûnderskrift       = 
| rûtekaart         = 
| tiidrek           = [[22 augustus]] -&lt;br&gt;[[13 septimber]] 2026
| datum             = 
| startplak         = {{Flagge MC}} [[Monako]]
| finishplak        = [[Granada]]
| totale ôfstân     = 3.311 km
| hichtemeters      = 
| gem. faasje       = 
| dielnimmers       = 176 
| type wedstriid    = 
| etappe            = 6
| klass1            = Reade trui
| lieder1           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass2            = Griene trui
| lieder2           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass3            = Boltsjestrui
| lieder3           = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]]
| klass4            = Jongerein
| lieder4           = {{Flagge GB}} [[Oscar Onley]]
| klass5            = Ploegen
| lieder5           = {{Flagge FR}} Decathlon CMA CGM Team
| klass6            = Striidberens
| lieder6           = 
| klass7            = 
| lieder7           = 
| klass8            = 
| lieder8           = 
| aktueel           = 
| foarige           = [[Omgong fan Spanje 2025|2025]]
| folgjende         = [[Omgong fan Spanje 2027|2027]]
}}

De 81ste edysje fan de '''[[Omgong fan Spanje]]''' wurdt hâlden fan [[22 augustus]] oant en mei [[13 septimber]] [[2026]]. 

==Dielnimmende ploegen==
{{Kolommen3
|Kolom1=
* {{BEL}} Alpecin–Premier Tech
* {{FRA}} Decathlon CMA CGM Team
* {{USA}} EF Education–EasyPost
* {{FRA}} Groupama–FDJ
* {{GER}} Lidl–Trek
* {{BEL}} Lotto–Intermarché
* {{ESP}} Movistar
* {{GBR}} Netcompany INEOS
* {{SUI}} NSN
* {{ESP}} Burgos Burpellet BH
* {{FRA}} Cofidis
* {{SUI}} Pinarello–Q36.5
|Kolom2=
* {{GER}} Red Bull–Bora–Hansgrohe
* {{BEL}} Soudal–Quick-Step
* {{BRN}} Bahrain Victorious
* {{AUS}} Jayco–AlUla
* {{NED}} Picnic-PostNL
* {{NED}} Visma–Lease a Bike
* {{UAE}} UAE Team Emirates XRG
* {{NOR}} Uno-X
* {{KAZ}} XDS Astana Team
* {{ESP}} Equipo Kern Pharma
* {{SUI}} Tudor
}}

== Startplak ==
De start is yn [[Monako]] in ministeat oan 'e [[Middellânske See]], dy't oan 'e lânskant alhiel omsletten wurdt troch [[Frankryk]]. Monako is in prinsdom en hat in oerflakte fan 2,03 km 2 en is nei [[Fatikaanstêd]] it lytste lân fan de wrâld. De einstreek leit yn [[Granada]] in stêd en gemeente in [[Andalûsje]] yn it súdeasten fan [[Spanje]]. It is de haadstêd fan de [[Granada (provinsje)|provinsje mei deselde namme]]. De stêd leit op in hichte fan 738 meter oan de foet fan de [[Sierra Nevada (Spanje)|Sierra Nevada]].
{{clear}}

== Etappe-oersjoch ==
De tredde etappe fan [[Gruissan]] nei [[Font-Romeu-Odeillo-Via|Font Romeu]] waard sa'n fyftjin kilometer foar it ein beëinige ta gefolch fan needwaar, tonger en hagelstiennen ta grutte fan golfballen soargen derfoar dat it peloton ûnder lieding fan [[Tadej Pogačar]] in hotel op de top fan de Col de Mont-Louis yn flechten.&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot;&gt;{{cite web|url=https://nos.nl/artikel/2628155-vuelta-rit-gestaakt-om-noodweer-in-pyreneeen-renners-besluiten-zelf-te-stoppen|title= {{nl}} Vuelta-rit gestaakt om noodweer in Pyreneeën, renners besluiten zelf te stoppen 
|publisher= NOS
|access-date=24 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Datum
! Etappe
! Start –&lt;br&gt;Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey red.svg|20px|Reade trui]] Klassemintslieder
|-
| 22 augustus
| align=&quot;center&quot;| 1
| {{Flagge MC}} [[Monako]] &lt;br&gt; {{Flagge MC}} [[Monako]]
| 9 km
| {{Piktogram etappe|tiidrit}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; | {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 23 augustus
| align=&quot;center&quot;| 2
| {{Flagge MC}} [[Monako]] &lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Manosque]] 
| 216 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| {{GBR}} [[Matthew Brennan]]
|-
| 24 augustus
| align=&quot;center&quot;| 3
| {{Flagge FR}} [[Gruissan]] &lt;br&gt; {{Flagge FR}} [[Font-Romeu-Odeillo-Via|Font Romeu]]
| 168 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| ''Gjin winner''&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot; /&gt;
|-
| 25 augustus
| align=&quot;center&quot;| 4
| {{Flagge AD}} [[Andorra La Vella]] &lt;br&gt; {{Flagge AD}} [[Andorra La Vella]]
| 105 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 26 augustus
| align=&quot;center&quot;| 5
| {{Flagge ES}} [[Falset (Spanje)|Falset]] &lt;br&gt; [[Roquetes (gemeente)|Roquetes]]
| 171 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| {{GBR}} [[Matthew Brennan]]
|-
| 27 augustus
| align=&quot;center&quot;| 6
| [[Alcossebre]] &lt;br&gt; [[Castellón de la Plana|Castellón]]
| 177 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]]
|-
| 28 augustus
| align=&quot;center&quot;| 7
| [[Vall d'Alba]] &lt;br&gt; [[Valdelinares]]
| 150 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 29 augustus
| align=&quot;center&quot;| 8
| [[Puçol]] &lt;br&gt; [[Xeraco]]
| 176 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 30 augustus
| align=&quot;center&quot;| 9
| [[Villajoyosa]] &lt;br&gt; [[Sierra de Aitana]]
| 188 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot;| 31 augustus
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''Rêstdei'''
|-
| 1 septimber
| align=&quot;center&quot;| 10
| [[Alcaraz, Spain|Alcaraz]] &lt;br&gt; [[Elche de la Sierra]]
| 185 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 2 septimber
| align=&quot;center&quot;| 11
| [[Cartagena (Spanje)|Cartagena]] &lt;br&gt; [[LLorca]]
| 156 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 3 septimber
| align=&quot;center&quot;| 12
| [[Vera (Almería)|Vera]] &lt;br&gt; [[Calar Alto]]
| 167 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 4 septimber
| align=&quot;center&quot;| 13
| [[Almuñécar]] &lt;br&gt; [[Loja (Spanje)|Loja]]
| 193 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 5 septimber
| align=&quot;center&quot;| 14
| [[Jaén (Spanje)|Jaén]] &lt;br&gt; [[Sierra de la Pandera]]
| 153 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 6 septimber
| align=&quot;center&quot;| 15
| [[Palma del Río]] &lt;br&gt; [[Córdoba, Spain|Córdoba]]
| 181 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot;| 7 septimber
| bgcolor=&quot;#C0C0C0&quot; align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | '''Rêstdei'''
|-
| 8 septimber
| align=&quot;center&quot;| 16
| [[Cortegana]] &lt;br&gt; [[Palos de la Frontera]]
| 186 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 9 septimber
| align=&quot;center&quot;| 17
| [[Dos Hermanas]] &lt;br&gt; [[Seville]]
| 189 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 10 septimber
| align=&quot;center&quot;| 18
| [[El Puerto de Santa María]] &lt;br&gt; [[Jerez de la Frontera]]
| 33 km
| {{Piktogram etappe|tiidrit}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 11 septimber
| align=&quot;center&quot;| 19
| [[Vélez-Málaga]] &lt;br&gt; [[Peñas Blancas (berchtme)|Peñas Blancas]]
| 205.1 km
| {{Piktogram etappe|heuvel}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 12 septimber
| align=&quot;center&quot;| 20
| [[La Calahorra]] &lt;br&gt; [[Collado del Alguacil]]
| 187 km
| {{Piktogram etappe|berch}}
| 
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
| 13 septimber
| align=&quot;center&quot;| 21
| [[Granada]] &lt;br&gt; [[Granada]]
| 99 km
| {{Piktogram etappe|flak}}
|
|bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
|-
! Datum
! Etappe
! Start – Finish
! Ofstân&lt;br&gt;(yn km)
! Type
! Winner
! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder
|}

== Klassemintslieders nei eltse etappe ==
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;95%&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%;&quot;
! width=&quot;7%&quot; |Etappe
!Winner
| bgcolor=&quot;#FF0044&quot; |'''Reade trui'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey red.svg|18px|reade trui]]
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; |'''Punteklassemint'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey green 2.svg|18px|Griene trui]]
| bgcolor=&quot;#4682B4&quot; |'''Berchklassemint'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey blue polkadot.svg|18px|Bolletsjestrui]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |'''Jongerein'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]]
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; |'''Ploegen'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]]
| bgcolor=&quot;#FF0000&quot; |'''Striidberens'''&lt;br&gt;[[Ofbyld:Jersey red number.svg|20x20px|Reade rêchnûmer]]
|-
! 1ste
|  {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Callum Thornley]]
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Joshua Tarling]]
| rowspan=&quot;5&quot; bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{UAE}}&lt;br&gt;UAE Team Emirates
| ''net utrikt''
|-
!2e
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Matthew Brennan]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{NED}}&lt;br&gt;[[Koen Bouwman]]
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Matthew Brennan]]
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Ethan Hayter]]
|-
!3e
| ''Gjin winner''&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot; /&gt;
| ''net útrikt''&lt;ref name=&quot;Needwaar&quot; /&gt;
|-
!4e
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |{{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |{{GBR}}&lt;br&gt;[[Oscar Onley]]
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
|-
!5e
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Matthew Brennan]]
| {{GBR}}&lt;br&gt;[[Ethan Hayter]]
|-
!6e
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |{{FRA}}&lt;br&gt;Decathlon
| {{SLO}}&lt;br&gt;[[Tadej Pogačar]]
|-
!7e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!8ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!9e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!10e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!11e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!12e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!13e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!14e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!15e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!16e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!17e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!18e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!19e
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!20ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
!21ste
| 
| bgcolor=&quot;#FFE6E6&quot; |
| bgcolor=&quot;#A9FFA9&quot; |
| bgcolor=&quot;#D5E5EC&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; |
| bgcolor=&quot;#FFFF80&quot; |
| 
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Einklassemint
| bgcolor=&quot;#FF0044&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#54FF54&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#4682B4&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot; | ''''''
| bgcolor=&quot;#FFFF00&quot; | ''''''
| 
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}
{{Navigaasje Omgong fan Spanje}}

[[Kategory:Omgong fan Spanje|2026]]
[[Kategory:Barren yn 2026]]</text>
      <sha1>7x8rvj76m1jf4he7gsxrcba28c7nt1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bounty-ielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193724</id>
    <revision>
      <id>1239359</id>
      <parentid>1239317</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status en bedrigingen */ kt</comment>
      <origin>1239359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3977" sha1="op37wbvz0se7p8f4lxr14u5aefrb21h" xml:space="preserve">{{Bistesoarte 
|Namme   = Antarktyske ielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Leucocarbo-ranfurlyi-MATTERN 2.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'')
|Wittenskiplike namme= Leucocarbo ranfurlyi
|Beskriuwer, jier= [[William Robert Ogilvie-Grant|Ogilvie-Grant]], 1901
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart= [[Ofbyld:Leucocarbo ranfurlyi - map.svg|250px]] 
}}
De '''Bounty-ielgoes''' (''Leucocarbo ranfurlyi'') is in seldsume [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielguozzen]] yn it [[skift (taksonomy)|skift]] [[ginteftigen]]. De soarte komt allinnich foar op 'e [[Bounty-eilannen]] by [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
De Bounty-ielgoes is in grutte ielgoes fan 71 sm lang. De boppekant fan it lichem en de kop binne swart mei in blauwe glâns, wylst de ûnderkant wyt is. De hûd by it each is read en de poaten binne rôze. By in sittende fûgel foarmje wite plakken in bân op 'e wjuk. Oars as ferskate fan syn sibben hat de Bounty-ielgoes yn it briedkleed gjin wratsjes oan 'e kop.

== Fersprieding en libbenswize ==
De soarte komt allinnich foar op 'e Bounty-eilannen by Nij-Seelân. Hy briedt meastentiids op smelle richels fan rotsen, wêrby't de nêsten bytiden mar in meter faninoar ôf lizze.

De Bounty-ielgoes libbet fan fisk, slakken, inketfisken, seewjirmkes en krabben.

== Systematyk ==
De Bounty-ielgoes waard earder faak yn it skaai ''[[Phalacrocorax]]'' set. Nei genetysk ûndersyk waard dat skaai opdield yn ferskate lytsere skaaien. De Bounty-ielgoes wurdt no, tegearre mei syn sibben, yn it skaai [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'') yndield.

=== Sibskip fan 'e ielguozzen ===
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaaneftigen as takson in [[parafyletyske groep]] foarmen. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[gintfûgels]] en [[slangehalsfûgels]].

== Status en bedrigingen ==
De Bounty-ielgoes hat in tige beheind ferspriedingsgebiet. Yn febrewaris 2013 waard foar it earst in fûgeltelling útfierd wêrby't de hiele Bountyeilannegroep omgien waard. Der waarden op lân tusken 1.311 en 1.462 fûgels telt. Dat komt rûchwei oerien mei 874 oant 975 folwoeksen fûgels. Dêrnjonken waarden noch 150 fûgels sjoen dy't yn it gebiet swommen of fleagen. 

De populaasje liket stabyl. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as kwetsber (VU). By in sterke ôfname fan it tal of grutte skommelingen yn 'e populaasje soe de soarte mooglik as sterk bedrige of krityk bedrige klassifisearre wurde moatte.

De grutste bedriging op lange termyn is feroaring fan it leefgebiet ûnder ynfloed fan klimaatferoaring.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bounty-islands-shag-leucocarbo-ranfurlyi BirdLife, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/boisha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/boisha1 eBird, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://www.nzbirdsonline.org.nz/species/bounty-island-shag New-Zealand Birds Online, oproppen 27 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo ranfurlyi|Bounty-ielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Bounti-ielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]]</text>
      <sha1>op37wbvz0se7p8f4lxr14u5aefrb21h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wratielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193726</id>
    <revision>
      <id>1239360</id>
      <parentid>1239320</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status en bedrigingen */ kt</comment>
      <origin>1239360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4128" sha1="knk4tn9gy4k36t1c6ibzpsp0pz9o5m2" xml:space="preserve">{{Bistesoarte 
|Namme   = Wratielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:King Shag - Picton - New Zealand (39124704222) (cropped).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'')
|Wittenskiplike namme= Leucocarbo carunculatus
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart= 
}}
De '''wratielgoes''' (''Leucocarbo carunculatus'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] [[ginteftigen]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar yn in beheind gebiet yn [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
De wratielgoes is in grutte swart-wite ielgoes fan 76 sm lang. De kop en de boppekant binne swart mei in blauwe glâns en de ûnderkant is wyt. De fûgel hat in blau each en de poaten binne rôze. De wite plakken op 'e wjukken foarmje by in sittende fûgel in wite bân. Boppe de basis fan 'e snaffel binne giele wratten te sjen.

== Fersprieding en systematyk ==
De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op 'e eilannen yn 'e [[Strjitte fan Cook]] yn Nij-Seelân, tusken it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] en it [[Súdereilân]]. Sa'n 85% fan 'e wrâldpopulaasje briedt yn fiif koloanjes op 'e rotsige eilannen White Rocks, Sentinel Rock, Duffers Reef, North Trio en Rahuinui Island.

== Taksonomy ==
De wratielgoes waard earder faak yn it skaai ''[[Phalacrocorax]]'' yndield. Nei genetysk ûndersyk, dêr't út bliek dat ''Phalacrocorax'' út ferskate relatyf âlde ûntwikkelingslinen bestiet, waard it skaai opdield yn ferskate lytsere skaaien. De wratielgoes en syn sibben binne dêrom yn it skaai [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'') pleatst.

=== Sibskip fan 'e ielguozzen ===
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaaneftigen as takson in [[parafyletyske groep]] foarmen. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
De wratielgoes briedt yn koloanjes op lytse rotsige eilannen. Ut ûndersyk fan syn dong binne 17 ferskillende soarten fisk en de dwerchinktfisk fêststeld. Dêrby binne ûnder oare platfisken lykas ''Arnoglossus scapha'', ''Pelotretis flavilatus'' en soarten út it skaai ''Peltorhamphus'', fisken út de famyljes ''Percophidae'' en ''Tripterygiidae'' en de fisk ''Helicolenus percoides'' oantroffen.

== Status en bedrigingen ==
De wratielgoes hat neffens in rûzing fan 2020 in tige lytse wrâldpopulaasje fan mar sa'n 250–1.000 folwoeksen fûgels. De populaasje is de lêste 50 jier frij stabyl bleaun, mar troch de lytse populaasje en it tige beheinde ferspriedingsgebiet is de soarte gefoelich foar mooglike fersteuringen yn 'e takomst. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as kwetsber (''Vulnerable'', VU).

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rough-faced-shag-leucocarbo-carunculatus BirdLife, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/rofsha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/rofsha1/L2033990 eBird, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://www.nzbirdsonline.org.nz/species/new-zealand-king-shag New-Zealand Birds Online, oproppen 27 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo carunculatus|Wratielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wratielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>knk4tn9gy4k36t1c6ibzpsp0pz9o5m2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239411</id>
      <parentid>1239360</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T10:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>tf</comment>
      <origin>1239411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4127" sha1="nqubigfd9j4cuwmcmtjr2rdh309le7f" xml:space="preserve">{{Bistesoarte 
|Namme   = Wratielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:King Shag - Picton - New Zealand (39124704222) (cropped).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'')
|Wittenskiplike namme= Leucocarbo carunculatus
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart= 
}}
De '''wratielgoes''' (''Leucocarbo carunculatus'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] [[ginteftigen]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar yn in beheind gebiet yn [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
De wratielgoes is in grutte swart-wite ielgoes fan 76 sm lang. De kop en de boppekant binne swart mei in blauwe glâns en de ûnderkant is wyt. De fûgel hat in blau each en de poaten binne rôze. De wite plakken op 'e wjukken foarmje by in sittende fûgel in wite bân. Boppe de basis fan 'e snaffel binne giele wratten te sjen.

== Fersprieding en systematyk ==
De soarte is [[Endemisme|endemysk]] op 'e eilannen yn 'e [[Strjitte fan Cook]] yn Nij-Seelân, tusken it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] en it [[Sudereilân]]. Sa'n 85% fan 'e wrâldpopulaasje briedt yn fiif koloanjes op 'e rotsige eilannen White Rocks, Sentinel Rock, Duffers Reef, North Trio en Rahuinui Island.

== Taksonomy ==
De wratielgoes waard earder faak yn it skaai ''[[Phalacrocorax]]'' yndield. Nei genetysk ûndersyk, dêr't út bliek dat ''Phalacrocorax'' út ferskate relatyf âlde ûntwikkelingslinen bestiet, waard it skaai opdield yn ferskate lytsere skaaien. De wratielgoes en syn sibben binne dêrom yn it skaai [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'') pleatst.

=== Sibskip fan 'e ielguozzen ===
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaaneftigen as takson in [[parafyletyske groep]] foarmen. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
De wratielgoes briedt yn koloanjes op lytse rotsige eilannen. Ut ûndersyk fan syn dong binne 17 ferskillende soarten fisk en de dwerchinktfisk fêststeld. Dêrby binne ûnder oare platfisken lykas ''Arnoglossus scapha'', ''Pelotretis flavilatus'' en soarten út it skaai ''Peltorhamphus'', fisken út de famyljes ''Percophidae'' en ''Tripterygiidae'' en de fisk ''Helicolenus percoides'' oantroffen.

== Status en bedrigingen ==
De wratielgoes hat neffens in rûzing fan 2020 in tige lytse wrâldpopulaasje fan mar sa'n 250–1.000 folwoeksen fûgels. De populaasje is de lêste 50 jier frij stabyl bleaun, mar troch de lytse populaasje en it tige beheinde ferspriedingsgebiet is de soarte gefoelich foar mooglike fersteuringen yn 'e takomst. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as kwetsber (''Vulnerable'', VU).

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rough-faced-shag-leucocarbo-carunculatus BirdLife, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/rofsha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/rofsha1/L2033990 eBird, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://www.nzbirdsonline.org.nz/species/new-zealand-king-shag New-Zealand Birds Online, oproppen 27 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo carunculatus|Wratielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wratielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>nqubigfd9j4cuwmcmtjr2rdh309le7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aucklandielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193728</id>
    <revision>
      <id>1239361</id>
      <parentid>1239322</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Namme */ kt</comment>
      <origin>1239361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4170" sha1="d5iw30ym3am6i5bnqhu8jmlh6kn1ws2" xml:space="preserve">{{Bistesoarte 
|Namme   = Aucklandielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Auckland Shag in breeding plumage from Enderby Island.jpg|250px]]
|lûd     = Aucklandielgoes yn briedkleed
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'')
|Wittenskiplike namme= Leucocarbo colensoi
|Beskriuwer, jier= [[Frederick Wollaston Hutton|Hutton]], 1872
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
|lânkaart= 
}}
De '''Aucklandielgoes''' (''Leucocarbo colensoi'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] [[ginteftigen]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt allinnich foar op 'e [[Aucklandeilannen]] by [[Nij-Seelân]].

== Skaaimerken ==
De Aucklandielgoes is in middelgrutte (63 sm), swart-wite ielgoes. De kop en de boppekant binne blauglânzjend swart, wylst de ûnderkant wyt is. By in sittende fûgel is in wyt plak op 'e wjuk te sjen dy't in wjukbân foarmet. De poaten binne rôze. Oars as ferskate fan syn sibben hat de soarte gjin wratsjes oan 'e kop.

By de [[balts]] makket it mantsje blaffende en tikjende lûden, wylst it wyfke sêft spinnende lûden makket.

== Fersprieding en systematyk ==
De fûgel komt foar op 'e [[Aucklandeilannen]] by Nij-Seelân. Guon taksonomen beskôgje him as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[Campbellielgoes]].

== Taksonomy ==
De Aucklandielgoes waard earder faak yn it skaai ''[[Phalacrocorax]]'' yndield. Nei genetysk ûndersyk, dêr't út bliken die dat ''Phalacrocorax'' út ferskate relatyf âlde ûntwikkelingslinen bestie, waard it skaai opdield yn ferskate lytsere skaaien. De Aucklandielgoes en syn sibben binne dêrby yn it skaai [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'') yndield.

=== Sibskip fan 'e ielguozzen ===
De taksonomy fan 'e ielguozzen hat lange tiid in ûnderwerp fan diskusje west. Tradisjoneel waarden se yn it skift fan 'e [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') yndield, mar se waarden ek wol by de [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') yndield. Ut molekulêr en [[morfology]]sk ûndersyk hat lykwols bliken dien dat de pilekaaneftigen as takson in [[parafyletyske groep]] foarmen. Dêrom binne de ielguozzen ferhûze nei it skift fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), tegearre mei de [[fregatfûgels]], [[ginten]] en [[slangehalsfûgels]].

== Hâlden en dragen ==
De Aucklandielgoes briedt op 'e grûn, op rotsplakken of heech boppe op steile kliffen. In briedplak kin ferlitten wurde as beskermjende begroeiïng troch de hoemannichte [[guano]] ferdwynt. Ek kinne de weagen nêsten ferniele. De fûgel libbet fan lytse fisken en yn 'e see libjende wringedieren sûnder rêchbonke.

== Status ==
De [[IUCN]] klassifisearret de Aucklandielgoes as kwetsber (''Vulnerable'', VU). De soarte hat in tige beheind briedgebiet en is dêrtroch gefoelich foar takomstige barrens. De ûntjouwing fan 'e populaasje is nei alle gedachten stabyl. De wrâldpopulaasje waard yn 2011 rûsd op likernôch 3.000 folwoeksen fûgels.

== Namme ==
De wittenskiplike soartenamme ''colensoi'' ferwiist nei [[William Colenso]] (1811–1899), in Britske natoerûndersiker, etnolooch, filolooch en sindeling, dy't him yn 1834 yn Nij-Seelân nei wenjen sette.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/auckland-islands-shag-leucocarbo-colensoi BirdLife, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/auisha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/auisha1/TN-52 eBird, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://www.nzbirdsonline.org.nz/assets/95597/1691730458-leucol_fg.pdf New-Zealand Birds Online, oproppen 27 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo colensoi|Aucklandielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Aucklandielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>d5iw30ym3am6i5bnqhu8jmlh6kn1ws2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chathamielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193730</id>
    <revision>
      <id>1239362</id>
      <parentid>1239329</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status en bedriging */ kt</comment>
      <origin>1239362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5461" sha1="5bvrxyqg7w179ug3hq723v3uloyfa1b" xml:space="preserve">{{Bistesoarte 
|Namme   = Chathamielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:20181001 ChathamsA9D3 444 DxO (cropped) (cropped).jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'')
|Wittenskiplike namme= Leucocarbo onslowi
|Beskriuwer, jier= [[Henry Ogg Forbes|Forbes]], 1893
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]]
----
|lânkaart= [[Ofbyld:Phonslowirange.jpg|250px]]
}}
De '''Chathamielgoes''' (''Leucocarbo onslowi'', synonym: ''Phalacrocorax onslowi'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielguozzen]]. De soarte komt allinnich foar oan 'e kust fan 'e [[Chathameilannen]], dy't by [[Nij-Seelân]] hearre. De soarte briedt yn lytse koloanjes en libbet benammen fan fisk. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as krityk bedrige (''Criticaly endangered'', CR). 

== Skaaimerken ==
Chathamielguozzen wurde maksimaal 63 sm lang en weagje 1.790 oant 2.525 gram. Der is in dúdlik ferskil tusken de skaaien: mantsjes binne wat grutter en swierder as wyfkes.

De soarte liket sterk op 'e gruttere [[wratielgoes]], mar hat wat minder wyt op 'e wjukken. De basis fan 'e snaffel en de bleate hûd fan it gesicht binne read en dy reade hûd rint oant om it each hinne. Boppe de basis fan 'e boppesnaffel sitte, benammen yn it briedseizoen, opfallende gielkleurige wrateftige bultsjes. De grize snaffel is, yn ferhâlding ta de fûgel, koarter en smeller as dy fan 'e [[wratielgoes]]. De iris is blau en de poaten binne rôze.

By jonge fûgels binne de swarte fearren brún. De wite wjuktekening fan folwoeksen fûgels kin by jonge fûgels al wat sichtber wêze troch ljochtere fearren op dat plak.

Yn it ferspriedingsgebiet kin de Chathamielgoes net mei in oare soarte betiizge wurde. It is de iennichste ielgoessoarte op 'e Chathameilannen mei in wite ûnderkant fan it lichem en rôze poaten. De soarte wurdt dêr ek net tegearre mei oare ielguozzen waarnommen.

== Fersprieding en leefgebiet ==
De Chathamielgoes is [[Endemisme|endemysk]] foar de Chathameilannen fan Nij-Seelân. De soarte komt foar yn ûndjippe kustwetters en baaien, mar net op 'e iepen see.

It is in [[stânfûgel]] en jonge fûgels hawwe gjin oanstriid om har fier fan it briedgebiet te fersprieden.

== Iten ==
It iten bestiet foaral út lytse fisken, mar oer de krekte gearstalling is net folle bekend. Lykas oare ielguozzen fangt de Chathamielgoes syn proai troch te dûken en dy ûnder wetter te efterfolgjen. Soms wurkje ferskate fûgels gear by it fiskjen.

Om't it fearrekleed wetter opnimt, moatte de fearren nei in dûk droege wurde. De fûgel spreidt dêrfoar de wjukken út en lit it fearrekleed troch de sinne of de wyn droegje.

== Briedtiid en briedgedrach ==
Oer it briedgedrach fan 'e Chathamielgoes is mar in bytsje bekend. It briedseizoen begjint tusken septimber en desimber, ôfhinklik fan it fiskoanbod.

De soarte briedt yn lytse koloanjes op rotsige kustdielen en op rotsige eilannen foar de kust. It nêst bestiet benammen út lytse tûkjes, [[algen]] en gers, en wurdt meastentiids op flakke hellingen of op in flakke ûndergrûn boud. Mei ekskreminten wurdt it nêst steviger makke.

Meastal wurde trije aaien lein. De piken komme neaken út it aai en krije nei in pear dagen in brún dúnspakje. Jonge Chathamielguozzen wurde soms sa bot lestichfallen troch [[sulverkopmiuw]]en, dat se har iten wer opkoarje.

== Systematyk ==
Lykas by in soad oare ielguozzen is de krekte systematyske posysje fan 'e Chathamielgoes ûnderwerp fan diskusje. De soarte heart by in groep ielguozzen fan it [[Súdlik healrûn]] dy't op basis fan faak lytse [[morfology]]ske ferskillen yn ferskillende soarten opdield binne. De jildichheid fan dy yndieling wurdt betwifele. In definitive opheldering mei genetysk ûndersyk is der noch net. Guon wittenskippers beskôgje de Chathamielgoes as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[wratielgoes]].

== Status en bedriging ==
De [[IUCN]] klassifisearret de Chathamielgoes as krityk bedrige (CR), om't de totale populaasje op minder as 700 fûgels (2011) rûsd wurdt en dy de lêste jierren sterk ôfnaam is. Fan 1997 oant 2011 is de folsleine populaasje mei 58% ôfnommen. Bedrigingen binne ûnder oare fersteuring fan 'e briedkoloanjes troch lânbou en predaasje troch ferwyldere [[katten]] en yntrodusearre [[rotten]]. Troch it tige beheinde ferspriedingsgebiet kin de soarte ferliezen mar tige stadich opfange. 

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chatham-islands-shag-leucocarbo-onslowi BirdLife, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chisha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/chisha1/BR-SP-113 eBird, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://www.nzbirdsonline.org.nz/assets/95597/1691730395-leuons_ci.pdf New-Zealand Birds Online, oproppen 27 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo onslowi|Chathamielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Chathamielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>5bvrxyqg7w179ug3hq723v3uloyfa1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Jacob van Lennep</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193732</id>
    <revision>
      <id>1239353</id>
      <parentid>1239333</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* De Gordyk west fan It Fean? */ Antwurd</comment>
      <origin>1239353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="q70vpzk5t52zs5my9fk6eue74f5lka2" xml:space="preserve">== De Gordyk west fan It Fean? ==

Hy skriuwt dat [[De Gordyk]] westlik fan [[It Fean]] lei. Grif is dat om't er op dat stuit in soad op en del reizige, mar hoe ek: Moatte wy dat feit apart opnimme. It is oer Van Lennep en oer Fryslân; wy kinne grif de tekst der by fine, mar ik wol net de flater neame allinnich om de flater. Oars koenen wy in side [[Van Lennep's reis troch Fryslân]] meitsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 27 aug 2026, 13.16 (CEST)

:''Hy skriuwt dat De Gordyk westlik fan It Fean lei''. Dat sil wol, mar ik kin soks net yn dit artikel fine. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 27 aug 2026, 21.47 (CEST)</text>
      <sha1>q70vpzk5t52zs5my9fk6eue74f5lka2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239402</id>
      <parentid>1239353</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T08:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>/* De Gordyk west fan It Fean? */</comment>
      <origin>1239402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="852" sha1="o01u5fqnqmlwhv6bpiobt09ax5tfivo" xml:space="preserve">== De Gordyk west fan It Fean? ==

Hy skriuwt dat [[De Gordyk]] westlik fan [[It Fean]] lei. Grif is dat om't er op dat stuit in soad op en del reizige, mar hoe ek: Moatte wy dat feit apart opnimme. It is oer Van Lennep en oer Fryslân; wy kinne grif de tekst der by fine, mar ik wol net de flater neame allinnich om de flater. Oars koenen wy in side [[Van Lennep's reis troch Fryslân]] meitsje. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 27 aug 2026, 13.16 (CEST)

:''Hy skriuwt dat De Gordyk westlik fan It Fean lei''. Dat sil wol, mar ik kin soks net yn dit artikel fine. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 27 aug 2026, 21.47 (CEST)
:: Krekt, mar is it Wikipedy-wurdich dat op te nimmen? (It kin fansels dat de AI fout sit, mar dat fernim ik dan wol as ik wier de tekst lês en dy sin dêr net fyn.)</text>
      <sha1>o01u5fqnqmlwhv6bpiobt09ax5tfivo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stewartielgoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193733</id>
    <revision>
      <id>1239363</id>
      <parentid>1239334</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bedriging en beskerming */ kt</comment>
      <origin>1239363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8670" sha1="41usflin8bw9ca1mwtu4kb5s84e4r7s" xml:space="preserve">{{Bistesoarte 
|Namme   = Stewartielgoes
|Ofbyld  = [[Ofbyld:Otago shag with pied plumage swimming in the water.jpg|250px]]
|lûd     =
|Ryk     = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme  = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse  = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift   = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
|Famylje = [[ielguozzen]] (''Phalacrocoracidae'')
|Skaai   = [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'')
|Wittenskiplike namme= Leucocarbo chalconotus
|Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1843
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
----
|lânkaart= [[Ofbyld:Phchalcorange.jpg|250px]]
}}
De '''Stewartielgoes''' (''Leucocarbo chalconotus'', synonym: ''Phalacrocorax chalconotus'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[wytbúkielguozzen]] (''Leucocarbo'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielguozzen]]. De soarte komt foar yn in beheind gebiet oan 'e kust fan it [[Nij-Seelân|Nijseelânske]] [[Súdereilân]]. Hy briedt yn [[koloanje|koloanjes]] en libbet benammen fan fisk. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as kwetsber (''Vulnerable'', VU), fanwegen de lytse en ôfnimmende totale populaasje. 
Uterlik

== Skaaimerken ==
Stewartielguozzen binne 65 oant 71 sm lang en weagje 1.797 oant 3.875 gram. Mantsjes binne wat grutter en swierder as wyfkes.
[[Ofbyld:Otago shag with dark plumage (bronze shag) flying above water.jpg|thumb|left|Donkere morf.]]
De soarte liket sterk op 'e wat gruttere [[wratielgoes]], mar komt yn twa [[kleurmorfe|kleurmorfen]] foar. By de meast foarkommende foarm is it fearrekleed donkerbrún, mei in oranje snaffelbasis en oranjekleurige hûd oan 'e kiel. De ljochtere foarm hat wat mear wyt op 'e wjukken en it boarst as de wratielgoes, en hat in reade snaffelbasis en reade kielsek. De grize snaffel fan 'e Stewartielgoes is wat koarter en smeller as dy fan 'e wratielgoes. De iris is donkerblau. By beide kleurmorfen binne de poaten fleiskleurich. Beide foarmen kinne yn 'e selde briedkoloanje foarkomme.

Jonge fûgels lykje al in soad op folwoeksen fûgels, mar hawwe brune ynstee fan swarte fearren.

Op lân kinne Stewartielguozzen har goed bewege. By it rinnen hâlde se it lichem tige rjochtop en tille se de poaten heech op. De flecht docht tinken oan dy fan fleanende foksen; by langere flechten wurdt de kop ûnder de lichemsas holden. Yn 'e briedkoloanjes binne by de mantsjes blaffende lûden te hearren, wylst de wyfkes komselden lûd meitsje.

Yn it ferspriedingsgebiet binne der ferskate oare ielgoezzen dêr't de Stewartielgoes mei betiizge wurde kin. De ljochte kleurmorf liket op de [[bûnte ielgoes]], wylst de donkere morf op 'e gewoane [[ielgoes]] liket. Beide hawwe lykwols swarte poaten en skonken en relatyf langere wjukken. Ek harren gedrach ferskilt want nei it dûken spriede hja de wjukken út om se te druien. De [[wratielgoes]] komt allinnich foar oan 'e noardpunt fan it Súdereilân en dus net yn it ferspriedingsgebiet fan de Stewartielgoes. Dat jildt ek foar de [[Chathamielgoes]], dy't allinnich op 'e [[Chathameilannen]] foarkomt.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Stewartielguozzen libje yn 'e regio [[Otago]]. Dêr komme se benammen foar yn ûndjip kustwetter en komselden mear as in pear kilometer fan 'e kust ôf.

De Stewartielgoes is in [[stânfûgel]] en ek jonge fûgels hawwe gjin oanstriid om har fier fan it ferspriedingsgebiet te fersprieden.

== Iten ==
Likernôch 70% fan it iten bestiet út lytse [[fisk]]en, benammen [[Bears (fisk)|bears]] en [[Skol (fisk)|skol]]. In lytser part fan it iten bestiet út kreefteftigen en oare wringeleaze dieren. Lykas oare ielguozzen fangt de soarte syn proai benammen troch te dûken en dy ûnder wetter te efterfolgjen.

By it dûken kinne se in wetterdjipte fan oant 30 meter berikke. Se foerazjearje maksimaal 15 kilometer út 'e kust. It foerazjearjen duorret yn ûndjipper wetter sa'n twa oeren, folge troch sa'n twa oeren rêsten. By it foerazjearjen binne se meast allinnich en se sykje allinnich oerdeis nei iten.

== Fuortplanting ==
De libbenswize en de briedgedrach fan 'e Stewartielgoes binne noch net folslein ûndersocht. Wol foarmje se [[Monogamy|monogame]] pearen, dy't nei alle gedachten mear as ien briedseizoen byinoar bliuwe. Beide skaaien briede de aaien út en helpe by it grutbringen fan 'e jongen.

In koloanje briedende Stewartielguozzen kin út in pear hûndert briedpearen bestean. De koloanjes lizze op rotsen en steile hellingen; guon briede ek op lytse rotsige eilannen. Yn ien koloanje waard fêststeld dat âldere pearen de hegere rotsplakken ynnimme, wylst pearkes sûnder ûnderfining benammen op legere plakken nêstkje.

De nêsten wurde foar it grutste part makke fan lytse tûkjes, grienwier en gers en wurde mei ekskreminten fersterke. Om't se alle jierren wer brûkt en hieltyd útwreide wurde, kinne se mear as in meter heech wurde. De ôfstân tusken de nêsten is frij regelmjittich en is krekt grut genôch om foar te kommen dat briedende fûgels inoar mei de snaffel benei komme kinne. Yn 'e koloanjes binne ek gongen, dy't de Stewartielguozzen de mooglikheid jouwe om troch de koloanje te bewegen sûnder troch briedende fûgels oanfallen te wurden.

Troch it bouwen fan 'e nêsten ferdwynt de begroeiïng om 'e briedkoloanjes hinne stadichoan. Nei alle gedachten liedt dy ôfname fan 'e begroeiïng der nei in pear jier ta dat koloanjes ferlitten wurde. Pas as de begroeiïng wersteld is, kin de lokaasje wer op 'e nij bewenne wurde.

It begjin fan it briedseizoen leit meast yn 'e maitiid, mar ferskilt faak en hinget ôf fan 'e klimatologyske omstannichheden en it oanbod fan iten. De grutte fan it lechsel is net folslein bekend; nei alle gedachten wurde twa oant trije aaien lein. De kleur is bleekblau.

De piken komme neaken út it aai en krije nei in pear dagen in griis dûnspakje. Fan likernôch sân dagen ôf freegje de piken mei skerpe lûden om iten. Aldere jongen dy't it nêst al ferlitten hawwe, foarmje lytse groepen oan 'e râne fan 'e koloanje. Jongen dy't noch yn it nêst sitte, pikke nei oare folwoeksen Stewartielguozzen as dy te ticht by it nêst komme. Oer it briedresultaat is oant no ta net folle ûndersyk dien.

== Systematyk ==
Lykas by oare ielguozzen is de krekte systematyske posysje fan 'e Stewartielgoes ûnderwerp fan diskusje. De soarte heart by in groep ielgoezzen fan it [[Súdlik healrûn]] dy't op basis fan faak lytse [[morfology]]ske ferskillen yn ferskillende soarten opdield binne. Oer de krektens fan dy yndieling binne noch twifels. In definitive opheldering mei genetyske metoaden is der noch net.

Guon wittenskippers beskôgje de Stewartielgoes as in [[ûndersoarte]] fan 'e seldsume [[wratielgoes]].

== Bedriging en beskerming ==
De [[IUCN]] klassifisearret de Stewartielgoes as kwetsber (''Vulnerable'', VU). De totale populaasje wurdt rûsd op mar 5.000 oant 8.000 fûgels. Guon  briedkoloanjes binne de lêste jierren troch minsklike ynfloed ferneatige, wylst ek it tal briedfûgels ôfnimt. Ek yllegale jacht foarmet in bedriging.

In wichtige faktor dy't ynfloed hat op 'e populaasje is de kommersjele fiskerij. De fûgel reitsje regelmjittich yn kiuwnetten fêst en ferdrinke dan. Yn briedkoloanjes op it fêstelân foarmje ek yntrodusearre [[wezeling|wezelingen]] en [[murd]]en, ferwyldere húskatten en [[kjifdieren]] in bedriging.

Troch it lytse ferspriedingsgebiet kin de soarte ferliezen mar tige stadich opfange. [[BirdLife International]] advisearret dêrom om alle briedkoloanjes fan 'e soarte te beskermjen. Ek it ôfskermjen fan 'e koloanjes mei stekken, sadat yntrodusearre wylde dieren en húsdieren der net komme kinne, wurdt as maatregel neamd. Fierders wurdt advisearre om de kommersjele fiskerij mei kiuwnetten yn 'e buert fan briedkoloanjes te beheinen en om nije kommersjele fiskkwekerijen net by de briedkoloanjes of de wichtichste fiedselgebieten fan 'e Stewartielgoes te fêstigjen.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stewart-island-shag-leucocarbo-chalconotus BirdLife, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/brosha1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/chisha1/BR-SP-113 eBird, oproppen 27 augustus 2026.]
* [https://www.nzbirdsonline.org.nz/species/foveaux-shag New-Zealand Birds Online, oproppen 27 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo chalconotus|Stewartielgoes}}
}}
{{DEFAULTSORT:Stewartielgoes}} 
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>41usflin8bw9ca1mwtu4kb5s84e4r7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Archipelag GULAG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193735</id>
    <revision>
      <id>1239337</id>
      <timestamp>2026-08-27T14:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>It is waarm, en skoallle sil ticht, hjoed. Moarn skriuw ik fierder.</comment>
      <origin>1239337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="1udd619yucsn9bslzy3hzeyip28tbjo" xml:space="preserve">&lt;!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--&gt;
'''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet &quot;Архипелаг ГУЛАГ&quot;]] ([[Russysk]], betsjutting: &quot;De GULAG-arsjipel&quot;) is 
{{Stobbe}}</text>
      <sha1>1udd619yucsn9bslzy3hzeyip28tbjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239339</id>
      <parentid>1239337</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T14:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Alfêst dit</comment>
      <origin>1239339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="pobe1yi3ffiywrdslh03kc2vu9a9e1d" xml:space="preserve">&lt;!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--&gt;
[[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]]
'''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] &quot;Архипелаг ГУЛАГ&quot; ([[Russysk]], betsjutting: &quot;De GULAG-arsjipel&quot;) is 
{{Stobbe}}</text>
      <sha1>pobe1yi3ffiywrdslh03kc2vu9a9e1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239403</id>
      <parentid>1239339</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T08:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>Oeps, dat wie de ferkearde, mar it wie tige waarm hjir, juster. Opfallend is dat wat der baarde mear wie wat ik bedoede: &quot;Ik wit dat it net af is, mar fiel jimme frij om wat ta te foegjen.&quot;</comment>
      <origin>1239403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="q8smrc76ozhxp054p1zhk6xrgmj4lxn" xml:space="preserve">&lt;!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--&gt;
[[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]]
'''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] &quot;Архипелаг ГУЛАГ&quot; ([[Russysk]], betsjutting: &quot;De GULAG-arsjipel&quot;) is 
{{Wurk}}</text>
      <sha1>q8smrc76ozhxp054p1zhk6xrgmj4lxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bounty-eilannen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193736</id>
    <revision>
      <id>1239350</id>
      <timestamp>2026-08-27T18:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks eilân | namme                       = Bounty-eilannen | ôfbylding                   = Bounty Islands New Zealand geographic map en.svg | ôfbyldingsbreedte           = | ôfbyldingstekst             =  | Flagge                      =  | Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan | Eilannegroep                = Bounty-eilannen | Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nij-Seelân | Bestjoerlike ienheid 1      =  | Namme b...&quot;</comment>
      <origin>1239350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7052" sha1="85ksnjgu5zdptqqoy6dzplhuurg64ht" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Bounty-eilannen
| ôfbylding                   = Bounty Islands New Zealand geographic map en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = 
| Flagge                      = 
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = Bounty-eilannen
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nij-Seelân
| Bestjoerlike ienheid 1      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 1= 
| Bestjoerlike ienheid 2      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 2= 
| Bestjoerlike ienheid 3      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 3= 
| Koördinaten                 =
| Haadstêd                    = 
| Belangrike plakken          = Depot Island; Funnel Island; Molly Cap
| Ynwennertal                 = 0
| Befolkingstichtens          = 
| Maks. lingte                = 5 km
| Maks. breedte               = 
| Oerflak                     = 1,35 km²
| Heechste punt               = Funnel Island, 73 m
| Gebrûk                      = natuergebiet; ûnbewenne
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| webside                     = 
| mapname                     = Grutte Oseaan-reliëf
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 45
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 179
| lon_min                     = 3
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan 'e Bounty-eilannen
}}
De '''Bounty-eilannen''' (Maory: ''Moutere Hauriri''; &quot;eilân fan lilke wyn&quot;) binne in lytse groep ûnbewenne eilantsjes fan [[granyt]] en tal fan rotsen, mei in mienskiplik oerflak fan likernôch in tredde fan it lânoerflak fan [[Skiermûntseach]]. Se lizze yn 'e [[Stille Oseaan|Súdlike Stille Oseaan. Territoriaal hearre se by [[Nij-Seelân]]. De eilannen lizze likernôch 670 km east-súdeastlik, 530 km súdwestlik fan 'e [[Chathameilannen]] en 215 km noardlik fan 'e [[Antypoade-eilannen]]. De groep stiet op 'e [[Wrâlderfgoedlist]].

De eilannen wurde rekkene ta de Nij-Seelânske Bûtenlizzende Eilannen. Se meitsje streekrjocht diel út fan Nij-Seelân, mar hearre net by in bepaalde regio of distrikt. Ynstee wurde se oantsjut as in gebiet bûten in territoriale autoriteit, lykas de measte oare bûtenlizzende eilannen, mei útsûndering fan 'e [[Solandereilannen]].

== Skiednis ==
[[Ofbyld:HMS BOUNTY II with Full Sails.jpg|thumb|left|Replika fan 'e HMS Bounty.]]
Kaptein [[William Bligh]] ûntduts de Bounty-eilannen yn 1788, ûnderweis fan [[Spithead]] nei [[Tahity]]. Hy neamde de eilannen nei syn skip, de HMS Bounty, mar mar in pear moanne foar de ferneamde muiterij op dat skip. De lokaasje fan 'e eilannen waard doe rûch op seekaarten oanjûn.

Begjin 1866 krige kommandant W.H. Norman fan 'e HMVS Victoria de opdracht om de lokaasje fan 'e eilannen krekter fêst te stellen. Hy joech de koördinaten op as 47°50' súderbreedte en 179°00' easterlingte. Kaptein George Palmer, dy't op syk wie nei it skip Matoaka, bepaalde de lokaasje op 47°46'24&quot; súderbreedte en 178°56'45&quot; easterlingte. Palmer anneksearre de eilannen dêrnei foar Nij-Seelân.

Yn 'e 19e iuw wie it gebiet in populêr gebiet foar jagers op seehûnen. De eilannen waarden ek sa út en troch ôfspeurd nei fermiste skippen en harren bemanning, ûnder oaren dy fan 'e General Grant en de Matoaka.

It steamskip Hinemoa besocht de eilannen yn maart 1886. Op it grutste eilân waard in foarriedepot foar strâne seelju boud. Kaptein Fairchild stelde fêst dat der gjin swiet wetter op 'e eilannen te finen wie. It depot wie al troch de see ferneatige doe't de Stella de eilannen yn 1887 besocht. Yn 1888 waard in nije seekaart, Admiralty Chart 1022, fan it gebiet útbrocht. Dêryn waard ek rekken holden mei it mjitwurk dat troch de bemanning fan 'e Hinemoa dien wie.

Yn novimber 1891 kaam de Hinemoa werom nei de eilannen om dêr in nij depot foar it opslaan fan foarrieden te bouwen.

== Floara en fauna ==
[[Ofbyld:Pacificana cockayni adult male Bounty Islands New Zealand.jpg|thumb|left| ''Pacificana cockayni''.]] 
Ekologysk sjoen meitsje de eilannen diel út fan 'e tûndra-ekoregio fan 'e Antipoaden. Planten dy't hjir foarkomme binne ûnder oare ''Lepidium oleraceum''.

Op 'e eilannen komt de [[Endemisme|endemyske]] spin ''Pacificana cockayni'', [[Endemisme|endemyske]] ynsekten en grutte oantallen seefûgels.

=== Wichtich fûgelgebiet ===
De Bounty-eilannen binne troch [[BirdLife International]] oanwiisd as in ''important Bird Area'' (IBA), fanwegen harren belang as briedgebiet foar ûnder oare:

* de [[grutte túfpinguïn]];
* de [[Salvinalbatros]];
* de [[Bounty-ielgoes]].

== Geografy ==
De Bounty-eilannegroep bestiet út 13 granyteilannen. De hiele keatling is op it langste punt mar sa'n 5 km breed en bestiet út trije groepen: de haadgroep, de sintrale groep en de eastlike groep. It totale oerflak is mar 1,35 km².

De haadgroep is de grutste fan 'e trije groepen en leit yn it noardwesten fan 'e keatling. Hjir leit ek it grutste eilân fan de groep, Depot Island, dat sa'n 700 meter lang en op it breedste punt 400 meter breed is. Proclamation Island en Tunnel Island wurde mar troch in smelle iepening fan Depot Island skieden en binne by leechwetter mei it eilân ferbûn. In lyts eilantsje foar de noardkust fan Spider Island is it noardlikste punt fan 'e hiele keatling. It westlikste punt is it westlike útein fan Penguin Island.

De sintrale groep leit sa'n 1,5 oant 2 km súdeastlik fan de haadgroep. De groep bestiet út trije grutte eilannen dy't fan noard nei súd lizze. Fuort westlik dêrfan leit noch in lytser eilantsje. It noardlikste eilân fan dizze groep, Funnel Island, hat mei 73 meter boppe seenivo it heechste punt fan 'e hiele eilannekeatling.

Nochris 1,5 km fierder nei it easten leit de eastlike groep, dy't ek rûchwei fan noard nei súd rint. It grutste eilân fan dizze groep, Molly Cap, is it súdlikste eilân en hat mei 70 meter boppe seenivo it op ien nei heechste punt fan 'e keatling. Dizze groep bestiet njonken ferskillende riffen en rotspunten út twa grutte eilantsjes en ien lyts eilantsje. Ien dêrfan foarmet it eastlikste punt fan de hiele Bounty-eilannegroep.

[[Ofbyld:Bounty-2024-Pano-mattern.jpg|thumb|center|800px|&lt;center&gt;Panorama fan 'e Bounty-eilannen.&lt;/center&gt;]] 

== Keppeling om utens ==
[https://www.doc.govt.nz/parks-and-recreation/places-to-go/southland/places/subantarctic-islands/bounty-islands/ Department of Conservation, oproppen 27 augustus 2026]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:en:Bounty Islands]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bounty Islands}}
}}
[[Kategory:Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]]
[[Kategory:Eilân yn de Súdlike Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Wrâlderfgoed yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>85ksnjgu5zdptqqoy6dzplhuurg64ht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239352</id>
      <parentid>1239350</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]] better</comment>
      <origin>1239352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7054" sha1="a5tfzrdo9up5gkdz5evrbg9irqt3plc" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Bounty-eilannen
| ôfbylding                   = Bounty Islands New Zealand geographic map en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = 
| Flagge                      = 
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = Bounty-eilannen
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nij-Seelân
| Bestjoerlike ienheid 1      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 1= 
| Bestjoerlike ienheid 2      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 2= 
| Bestjoerlike ienheid 3      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 3= 
| Koördinaten                 =
| Haadstêd                    = 
| Belangrike plakken          = Depot Island; Funnel Island; Molly Cap
| Ynwennertal                 = 0
| Befolkingstichtens          = 
| Maks. lingte                = 5 km
| Maks. breedte               = 
| Oerflak                     = 1,35 km²
| Heechste punt               = Funnel Island, 73 m
| Gebrûk                      = natuergebiet; ûnbewenne
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| webside                     = 
| mapname                     = Grutte Oseaan-reliëf
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 45
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 179
| lon_min                     = 3
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan 'e Bounty-eilannen
}}
De '''Bounty-eilannen''' (Maory: ''Moutere Hauriri''; &quot;eilân fan lilke wyn&quot;) binne in lytse groep ûnbewenne eilantsjes fan [[granyt]] en tal fan rotsen, mei in mienskiplik oerflak fan likernôch in tredde fan it lânoerflak fan [[Skiermûntseach]]. Se lizze yn 'e [[Stille Oseaan|Súdlike Stille Oseaan]]. Territoriaal hearre se by [[Nij-Seelân]]. De eilannen lizze likernôch 670 km east-súdeastlik, 530 km súdwestlik fan 'e [[Chathameilannen]] en 215 km noardlik fan 'e [[Antypoade-eilannen]]. De groep stiet op 'e [[Wrâlderfgoedlist]].

De eilannen wurde rekkene ta de Nij-Seelânske Bûtenlizzende Eilannen. Se meitsje streekrjocht diel út fan Nij-Seelân, mar hearre net by in bepaalde regio of distrikt. Ynstee wurde se oantsjut as in gebiet bûten in territoriale autoriteit, lykas de measte oare bûtenlizzende eilannen, mei útsûndering fan 'e [[Solandereilannen]].

== Skiednis ==
[[Ofbyld:HMS BOUNTY II with Full Sails.jpg|thumb|left|Replika fan 'e HMS Bounty.]]
Kaptein [[William Bligh]] ûntduts de Bounty-eilannen yn 1788, ûnderweis fan [[Spithead]] nei [[Tahity]]. Hy neamde de eilannen nei syn skip, de HMS Bounty, mar mar in pear moanne foar de ferneamde muiterij op dat skip. De lokaasje fan 'e eilannen waard doe rûch op seekaarten oanjûn.

Begjin 1866 krige kommandant W.H. Norman fan 'e HMVS Victoria de opdracht om de lokaasje fan 'e eilannen krekter fêst te stellen. Hy joech de koördinaten op as 47°50' súderbreedte en 179°00' easterlingte. Kaptein George Palmer, dy't op syk wie nei it skip Matoaka, bepaalde de lokaasje op 47°46'24&quot; súderbreedte en 178°56'45&quot; easterlingte. Palmer anneksearre de eilannen dêrnei foar Nij-Seelân.

Yn 'e 19e iuw wie it gebiet in populêr gebiet foar jagers op seehûnen. De eilannen waarden ek sa út en troch ôfspeurd nei fermiste skippen en harren bemanning, ûnder oaren dy fan 'e General Grant en de Matoaka.

It steamskip Hinemoa besocht de eilannen yn maart 1886. Op it grutste eilân waard in foarriedepot foar strâne seelju boud. Kaptein Fairchild stelde fêst dat der gjin swiet wetter op 'e eilannen te finen wie. It depot wie al troch de see ferneatige doe't de Stella de eilannen yn 1887 besocht. Yn 1888 waard in nije seekaart, Admiralty Chart 1022, fan it gebiet útbrocht. Dêryn waard ek rekken holden mei it mjitwurk dat troch de bemanning fan 'e Hinemoa dien wie.

Yn novimber 1891 kaam de Hinemoa werom nei de eilannen om dêr in nij depot foar it opslaan fan foarrieden te bouwen.

== Floara en fauna ==
[[Ofbyld:Pacificana cockayni adult male Bounty Islands New Zealand.jpg|thumb|left| ''Pacificana cockayni''.]] 
Ekologysk sjoen meitsje de eilannen diel út fan 'e tûndra-ekoregio fan 'e Antipoaden. Planten dy't hjir foarkomme binne ûnder oare ''Lepidium oleraceum''.

Op 'e eilannen komt de [[Endemisme|endemyske]] spin ''Pacificana cockayni'', [[Endemisme|endemyske]] ynsekten en grutte oantallen seefûgels.

=== Wichtich fûgelgebiet ===
De Bounty-eilannen binne troch [[BirdLife International]] oanwiisd as in ''important Bird Area'' (IBA), fanwegen harren belang as briedgebiet foar ûnder oare:

* de [[grutte túfpinguïn]];
* de [[Salvinalbatros]];
* de [[Bounty-ielgoes]].

== Geografy ==
De Bounty-eilannegroep bestiet út 13 granyteilannen. De hiele keatling is op it langste punt mar sa'n 5 km breed en bestiet út trije groepen: de haadgroep, de sintrale groep en de eastlike groep. It totale oerflak is mar 1,35 km².

De haadgroep is de grutste fan 'e trije groepen en leit yn it noardwesten fan 'e keatling. Hjir leit ek it grutste eilân fan de groep, Depot Island, dat sa'n 700 meter lang en op it breedste punt 400 meter breed is. Proclamation Island en Tunnel Island wurde mar troch in smelle iepening fan Depot Island skieden en binne by leechwetter mei it eilân ferbûn. In lyts eilantsje foar de noardkust fan Spider Island is it noardlikste punt fan 'e hiele keatling. It westlikste punt is it westlike útein fan Penguin Island.

De sintrale groep leit sa'n 1,5 oant 2 km súdeastlik fan de haadgroep. De groep bestiet út trije grutte eilannen dy't fan noard nei súd lizze. Fuort westlik dêrfan leit noch in lytser eilantsje. It noardlikste eilân fan dizze groep, Funnel Island, hat mei 73 meter boppe seenivo it heechste punt fan 'e hiele eilannekeatling.

Nochris 1,5 km fierder nei it easten leit de eastlike groep, dy't ek rûchwei fan noard nei súd rint. It grutste eilân fan dizze groep, Molly Cap, is it súdlikste eilân en hat mei 70 meter boppe seenivo it op ien nei heechste punt fan 'e keatling. Dizze groep bestiet njonken ferskillende riffen en rotspunten út twa grutte eilantsjes en ien lyts eilantsje. Ien dêrfan foarmet it eastlikste punt fan de hiele Bounty-eilannegroep.

[[Ofbyld:Bounty-2024-Pano-mattern.jpg|thumb|center|800px|&lt;center&gt;Panorama fan 'e Bounty-eilannen.&lt;/center&gt;]] 

== Keppeling om utens ==
[https://www.doc.govt.nz/parks-and-recreation/places-to-go/southland/places/subantarctic-islands/bounty-islands/ Department of Conservation, oproppen 27 augustus 2026]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:en:Bounty Islands]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Bounty Islands}}
}}
[[Kategory:Nijseelânske Subantarktyske Eilannen]]
[[Kategory:Eilân yn de Súdlike Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]
[[Kategory:Wrâlderfgoed yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>a5tfzrdo9up5gkdz5evrbg9irqt3plc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bountyeilannen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193737</id>
    <redirect title="Bounty-eilannen" />
    <revision>
      <id>1239351</id>
      <timestamp>2026-08-27T18:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Bounty-eilannen]]</comment>
      <origin>1239351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="7fkksejdyjsbqbz2ajk9ue9qe4vbvaj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Bounty-eilannen]]</text>
      <sha1>7fkksejdyjsbqbz2ajk9ue9qe4vbvaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stewarteilân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193738</id>
    <revision>
      <id>1239354</id>
      <timestamp>2026-08-27T20:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks eilân | namme                       = Stewarteilân | ôfbylding                   = Stewart Island map-en.svg | ôfbyldingsbreedte           = | ôfbyldingstekst             = Kaart fan Stewarteilân | Flagge                      = New Zealand flag.svg | Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan | Eilannegroep                =  | Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]] | Bestjoerlike ienheid 1      = Reg...&quot;</comment>
      <origin>1239354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6359" sha1="2xyr4ckqj6kt7tfgyvszahpvziuh3ra" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Stewarteilân
| ôfbylding                   = Stewart Island map-en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = Kaart fan Stewarteilân
| Flagge                      = New Zealand flag.svg
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Southland
| Bestjoerlike ienheid 2      =
| Namme bestjoerlike ienheid 2=
| Bestjoerlike ienheid 3      =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten                 = 
| Haadstêd                    = Oban
| Belangrike plakken          = Oban; Paterson Inlet; Port Pegasus
| Ynwennertal                 = ± 400
| Befolkingstichtens          = ± 0,23 / km²
| Maks. lingte                =
| Maks. breedte               =
| Oerflak                     = 1.746 km²
| Heechste punt               = Mount Anglem, 979 m
| Gebrûk                      = nasjonaal park; boskbou; fiskerij; toerisme
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            =
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            =
| webside                     =
| mapname                     = Nij-Seelân-reliëf
| mapwidth                    =
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 0
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 167
| lon_min                     = 50
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan Stewarteilân
}}
'''Stewarteilân''' ([[Ingelsk]]: ''Stewart Island''; [[Maory (taal)|Maory]]: ''Rakiura'') is it op twa nei grutste eilân fan [[Nij-Seelân]]. It leit yn it uterste suden fan it lân, 30 kilometer foar de kust fan it [[Sudereilân]]. De [[Strjitte fan Foveaux]] skiedt de beide eilannen. Der wenje it hiele jier troch sa'n 400 minsken, wêrfan't de measten yn Oban wenje.

== Skiednis ==
De oarspronklike Maory-namme is ''Te Punga o Te Waka a Maui'', en it eilân spilet in wichtige rol yn 'e [[mytology]] fan it folk. De namme kin oerset wurde as &quot;de ankerstien fan Maui syn kano&quot;. It ferhaal fertelt oer Maui en syn mannen dy't fanút harren kano (it Sudereilân) in grutte fisk fongen (it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]]).

Rakiura kin oerset wurde as &quot;gleone loften&quot;, nei alle gedachten in ferwizing nei it [[Poalljocht|suderljocht]] (''aurora australis''), of nei de sinne-ûndergongen dêr't it eilân bekend om is.

Rakiura kin ek ferklearre wurde as de ferkoarte foarm fan ''Te Rakiura a Te Rakitamau'', wat oerset wurde kin as it &quot;skamterea fan Rakitamau&quot;. De Maory-leginde fertelt oer in wichtich man op it eilân, Te Rakitamau, dy't troud wie mei in jonge frou dy't siik waard en net mear better wurde koe. Hja trune him derop oan om nei har dea mei har nicht te trouwen. Hy fear nei de oare kant fan 'e Te Moana Tapokopoko a Tawhiki (no de Foveauxstrjitte), nei it Sudereilân dêr't de nicht wenne. Dêr kaam er derefter dat hja krekt foar dy tiid troud wie. Hy fielde him foar skut stean en skamme him ta de teannen út. Sa krige it eilân syn namme.

Kaptein [[James Cook]] wie yn 1770 de earste Jeropeaan dy't it eilân seach, mar hy tocht dat it in part fan it Sudereilân wie en neamde it Súdkaap. De hjoeddeiske namme ferwiist nei kaptein [[William Stewart]], in walfiskfarder dy't it eilân yn 1809 goed yn kaart brocht.

== Geografy ==
It eilân hat in oerflak fan 1.746 km². It noarden fan it eilân wurdt behearske troch de sompige delling fan 'e [[Freshwater-rivier]]. De rivier ûntspringt by de noardwestkust fan it eilân, streamt nei it súdeasten en mûnet by [[Paterson Inlet]] út yn 'e see. It heechste punt fan it eilân is [[Mount Anglem]] oan 'e noardkant, mei in hichte fan 979 meter. It is ien fan 'e toppen yn in berchkeatling dy't de Freshwater-delling omklammet.
[[Ofbyld:Stewart Island Rakiura Track 2104.jpg|thumb|left|Rakiura Track.]]
It súdlike part fan it eilân is heuveleftich. De [[Rakeahua-rivier]] streamt fan it suden ôf ek nei de see by Paterson Inlet. It súdlikste punt fan 'e heuvelrêch yn it suden fan it eilân is [[Mount Allen]], mei in hichte fan 750 meter. Yn it súdeasten leit it lân wat leger en streame de rivieren [[Toitoi (rivier)|Toitoi]] en [[Lords (rivier)|Lords]]. 

oar de kust fan Stewarteilân lizze trije grutte en in grut tal lytsere eilannen. De wichtichste binne:

* Ruapuke-eilân yn 'e Foveauxstrjitte;
* Codfisheilân oan 'e noardwestkust;
* Big South Cape-eilân oan 'e súdwestpunt;
* de Titi-/Muttonbirdeilannen, dy't tusken Stewarteilân en Ruapuke-eilân lizze, om Big South Cape-eilân hinne en oan 'e súdeastkust.

Dêrnjonken binne ek de folgjende eilannen it neamen wurdich:

* [[Bencheilân]], [[Native-eilân]] en [[Ulva-eilân]], allegear by de mûning fan Paterson Inlet;
* [[Pear-eilân]], [[Anchorage-eilân]] en [[Noble-eilân]], by Port Pegasus yn it súdwesten;
* [[Solomoneilân]].

== Befolking ==
[[Ofbyld:Oban Stewart Island.jpg|thumb|left|Oban.]]
It iennichste doarp op Stewarteilân is Oban, mei likernôch 400 ynwenners. It plak leit oan 'e Half Moon-baai. Fanút [[Bluff (Nij-Seelân)|Bluff]] is der in reguliere fearboatferbining. Ek is der in loftferbining mei [[Invercargill]].

Point Pegasus oan 'e súdkust fan it eilân wie eartiids in bloeiend plak, kompleet mei winkels en in postkantoar. It is no net mear bewenne en der is allinnich mei de boat of nei in lange tocht oer it eilân te kommen.

De befolking libbet benammen fan 'e fiskerij, hoewol't der ek jild fertsjinne wurdt mei toerisme, boskbou en lânbou. Mear as 85% fan it eilân makket diel út fan it [[Nasjonaal Park Rakiura]].

== Floara en fauna ==
Op Stewarteilân libbet de [[brune kiwy]] (''Apteryx australis''). Oan 'e kust komme [[seehûnen]], [[gieleachpinguïn]]s en [[dolfinen]] foar. It iennichste [[sûchdier]] dat op it lân foarkomt, is de [[flearmûs]] ''Chalinolobus tuberculatus''.
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:nl:Stewarteiland]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Stewart Island]]
}}

[[Kategory:Eilân yn de Súdlike Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>2xyr4ckqj6kt7tfgyvszahpvziuh3ra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239355</id>
      <parentid>1239354</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Floara en fauna */</comment>
      <origin>1239355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6360" sha1="00taose5wp07itz7qt58n2qf0ru54b5" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Stewarteilân
| ôfbylding                   = Stewart Island map-en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = Kaart fan Stewarteilân
| Flagge                      = New Zealand flag.svg
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Southland
| Bestjoerlike ienheid 2      =
| Namme bestjoerlike ienheid 2=
| Bestjoerlike ienheid 3      =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten                 = 
| Haadstêd                    = Oban
| Belangrike plakken          = Oban; Paterson Inlet; Port Pegasus
| Ynwennertal                 = ± 400
| Befolkingstichtens          = ± 0,23 / km²
| Maks. lingte                =
| Maks. breedte               =
| Oerflak                     = 1.746 km²
| Heechste punt               = Mount Anglem, 979 m
| Gebrûk                      = nasjonaal park; boskbou; fiskerij; toerisme
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            =
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            =
| webside                     =
| mapname                     = Nij-Seelân-reliëf
| mapwidth                    =
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 0
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 167
| lon_min                     = 50
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan Stewarteilân
}}
'''Stewarteilân''' ([[Ingelsk]]: ''Stewart Island''; [[Maory (taal)|Maory]]: ''Rakiura'') is it op twa nei grutste eilân fan [[Nij-Seelân]]. It leit yn it uterste suden fan it lân, 30 kilometer foar de kust fan it [[Sudereilân]]. De [[Strjitte fan Foveaux]] skiedt de beide eilannen. Der wenje it hiele jier troch sa'n 400 minsken, wêrfan't de measten yn Oban wenje.

== Skiednis ==
De oarspronklike Maory-namme is ''Te Punga o Te Waka a Maui'', en it eilân spilet in wichtige rol yn 'e [[mytology]] fan it folk. De namme kin oerset wurde as &quot;de ankerstien fan Maui syn kano&quot;. It ferhaal fertelt oer Maui en syn mannen dy't fanút harren kano (it Sudereilân) in grutte fisk fongen (it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]]).

Rakiura kin oerset wurde as &quot;gleone loften&quot;, nei alle gedachten in ferwizing nei it [[Poalljocht|suderljocht]] (''aurora australis''), of nei de sinne-ûndergongen dêr't it eilân bekend om is.

Rakiura kin ek ferklearre wurde as de ferkoarte foarm fan ''Te Rakiura a Te Rakitamau'', wat oerset wurde kin as it &quot;skamterea fan Rakitamau&quot;. De Maory-leginde fertelt oer in wichtich man op it eilân, Te Rakitamau, dy't troud wie mei in jonge frou dy't siik waard en net mear better wurde koe. Hja trune him derop oan om nei har dea mei har nicht te trouwen. Hy fear nei de oare kant fan 'e Te Moana Tapokopoko a Tawhiki (no de Foveauxstrjitte), nei it Sudereilân dêr't de nicht wenne. Dêr kaam er derefter dat hja krekt foar dy tiid troud wie. Hy fielde him foar skut stean en skamme him ta de teannen út. Sa krige it eilân syn namme.

Kaptein [[James Cook]] wie yn 1770 de earste Jeropeaan dy't it eilân seach, mar hy tocht dat it in part fan it Sudereilân wie en neamde it Súdkaap. De hjoeddeiske namme ferwiist nei kaptein [[William Stewart]], in walfiskfarder dy't it eilân yn 1809 goed yn kaart brocht.

== Geografy ==
It eilân hat in oerflak fan 1.746 km². It noarden fan it eilân wurdt behearske troch de sompige delling fan 'e [[Freshwater-rivier]]. De rivier ûntspringt by de noardwestkust fan it eilân, streamt nei it súdeasten en mûnet by [[Paterson Inlet]] út yn 'e see. It heechste punt fan it eilân is [[Mount Anglem]] oan 'e noardkant, mei in hichte fan 979 meter. It is ien fan 'e toppen yn in berchkeatling dy't de Freshwater-delling omklammet.
[[Ofbyld:Stewart Island Rakiura Track 2104.jpg|thumb|left|Rakiura Track.]]
It súdlike part fan it eilân is heuveleftich. De [[Rakeahua-rivier]] streamt fan it suden ôf ek nei de see by Paterson Inlet. It súdlikste punt fan 'e heuvelrêch yn it suden fan it eilân is [[Mount Allen]], mei in hichte fan 750 meter. Yn it súdeasten leit it lân wat leger en streame de rivieren [[Toitoi (rivier)|Toitoi]] en [[Lords (rivier)|Lords]]. 

oar de kust fan Stewarteilân lizze trije grutte en in grut tal lytsere eilannen. De wichtichste binne:

* Ruapuke-eilân yn 'e Foveauxstrjitte;
* Codfisheilân oan 'e noardwestkust;
* Big South Cape-eilân oan 'e súdwestpunt;
* de Titi-/Muttonbirdeilannen, dy't tusken Stewarteilân en Ruapuke-eilân lizze, om Big South Cape-eilân hinne en oan 'e súdeastkust.

Dêrnjonken binne ek de folgjende eilannen it neamen wurdich:

* [[Bencheilân]], [[Native-eilân]] en [[Ulva-eilân]], allegear by de mûning fan Paterson Inlet;
* [[Pear-eilân]], [[Anchorage-eilân]] en [[Noble-eilân]], by Port Pegasus yn it súdwesten;
* [[Solomoneilân]].

== Befolking ==
[[Ofbyld:Oban Stewart Island.jpg|thumb|left|Oban.]]
It iennichste doarp op Stewarteilân is Oban, mei likernôch 400 ynwenners. It plak leit oan 'e Half Moon-baai. Fanút [[Bluff (Nij-Seelân)|Bluff]] is der in reguliere fearboatferbining. Ek is der in loftferbining mei [[Invercargill]].

Point Pegasus oan 'e súdkust fan it eilân wie eartiids in bloeiend plak, kompleet mei winkels en in postkantoar. It is no net mear bewenne en der is allinnich mei de boat of nei in lange tocht oer it eilân te kommen.

De befolking libbet benammen fan 'e fiskerij, hoewol't der ek jild fertsjinne wurdt mei toerisme, boskbou en lânbou. Mear as 85% fan it eilân makket diel út fan it [[Nasjonaal Park Rakiura]].

== Floara en fauna ==
Op Stewarteilân libbet de [[brune kiwy]] (''Apteryx australis''). Oan 'e kust komme [[seehûnen]], [[gieleachpinguïn]]s en [[dolfinen]] foar. It iennichste [[sûchdier]] dat op it lân foarkomt, is de [[flearmûs]] ''Chalinolobus tuberculatus''.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:nl:Stewarteiland]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Stewart Island}}
}}

[[Kategory:Eilân yn de Súdlike Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>00taose5wp07itz7qt58n2qf0ru54b5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239356</id>
      <parentid>1239355</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1239356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6340" sha1="testzl86krc8tgkowd5ffrdg04l45bc" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Stewarteilân
| ôfbylding                   = Stewart Island map-en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = Kaart fan Stewarteilân
| Flagge                      = 
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Southland
| Bestjoerlike ienheid 2      =
| Namme bestjoerlike ienheid 2=
| Bestjoerlike ienheid 3      =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten                 = 
| Haadstêd                    = Oban
| Belangrike plakken          = Oban; Paterson Inlet; Port Pegasus
| Ynwennertal                 = ± 400
| Befolkingstichtens          = ± 0,23 / km²
| Maks. lingte                =
| Maks. breedte               =
| Oerflak                     = 1.746 km²
| Heechste punt               = Mount Anglem, 979 m
| Gebrûk                      = nasjonaal park; boskbou; fiskerij; toerisme
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            =
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            =
| webside                     =
| mapname                     = Nij-Seelân-reliëf
| mapwidth                    =
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 0
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 167
| lon_min                     = 50
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan Stewarteilân
}}
'''Stewarteilân''' ([[Ingelsk]]: ''Stewart Island''; [[Maory (taal)|Maory]]: ''Rakiura'') is it op twa nei grutste eilân fan [[Nij-Seelân]]. It leit yn it uterste suden fan it lân, 30 kilometer foar de kust fan it [[Sudereilân]]. De [[Strjitte fan Foveaux]] skiedt de beide eilannen. Der wenje it hiele jier troch sa'n 400 minsken, wêrfan't de measten yn Oban wenje.

== Skiednis ==
De oarspronklike Maory-namme is ''Te Punga o Te Waka a Maui'', en it eilân spilet in wichtige rol yn 'e [[mytology]] fan it folk. De namme kin oerset wurde as &quot;de ankerstien fan Maui syn kano&quot;. It ferhaal fertelt oer Maui en syn mannen dy't fanút harren kano (it Sudereilân) in grutte fisk fongen (it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]]).

Rakiura kin oerset wurde as &quot;gleone loften&quot;, nei alle gedachten in ferwizing nei it [[Poalljocht|suderljocht]] (''aurora australis''), of nei de sinne-ûndergongen dêr't it eilân bekend om is.

Rakiura kin ek ferklearre wurde as de ferkoarte foarm fan ''Te Rakiura a Te Rakitamau'', wat oerset wurde kin as it &quot;skamterea fan Rakitamau&quot;. De Maory-leginde fertelt oer in wichtich man op it eilân, Te Rakitamau, dy't troud wie mei in jonge frou dy't siik waard en net mear better wurde koe. Hja trune him derop oan om nei har dea mei har nicht te trouwen. Hy fear nei de oare kant fan 'e Te Moana Tapokopoko a Tawhiki (no de Foveauxstrjitte), nei it Sudereilân dêr't de nicht wenne. Dêr kaam er derefter dat hja krekt foar dy tiid troud wie. Hy fielde him foar skut stean en skamme him ta de teannen út. Sa krige it eilân syn namme.

Kaptein [[James Cook]] wie yn 1770 de earste Jeropeaan dy't it eilân seach, mar hy tocht dat it in part fan it Sudereilân wie en neamde it Súdkaap. De hjoeddeiske namme ferwiist nei kaptein [[William Stewart]], in walfiskfarder dy't it eilân yn 1809 goed yn kaart brocht.

== Geografy ==
It eilân hat in oerflak fan 1.746 km². It noarden fan it eilân wurdt behearske troch de sompige delling fan 'e [[Freshwater-rivier]]. De rivier ûntspringt by de noardwestkust fan it eilân, streamt nei it súdeasten en mûnet by [[Paterson Inlet]] út yn 'e see. It heechste punt fan it eilân is [[Mount Anglem]] oan 'e noardkant, mei in hichte fan 979 meter. It is ien fan 'e toppen yn in berchkeatling dy't de Freshwater-delling omklammet.
[[Ofbyld:Stewart Island Rakiura Track 2104.jpg|thumb|left|Rakiura Track.]]
It súdlike part fan it eilân is heuveleftich. De [[Rakeahua-rivier]] streamt fan it suden ôf ek nei de see by Paterson Inlet. It súdlikste punt fan 'e heuvelrêch yn it suden fan it eilân is [[Mount Allen]], mei in hichte fan 750 meter. Yn it súdeasten leit it lân wat leger en streame de rivieren [[Toitoi (rivier)|Toitoi]] en [[Lords (rivier)|Lords]]. 

oar de kust fan Stewarteilân lizze trije grutte en in grut tal lytsere eilannen. De wichtichste binne:

* Ruapuke-eilân yn 'e Foveauxstrjitte;
* Codfisheilân oan 'e noardwestkust;
* Big South Cape-eilân oan 'e súdwestpunt;
* de Titi-/Muttonbirdeilannen, dy't tusken Stewarteilân en Ruapuke-eilân lizze, om Big South Cape-eilân hinne en oan 'e súdeastkust.

Dêrnjonken binne ek de folgjende eilannen it neamen wurdich:

* [[Bencheilân]], [[Native-eilân]] en [[Ulva-eilân]], allegear by de mûning fan Paterson Inlet;
* [[Pear-eilân]], [[Anchorage-eilân]] en [[Noble-eilân]], by Port Pegasus yn it súdwesten;
* [[Solomoneilân]].

== Befolking ==
[[Ofbyld:Oban Stewart Island.jpg|thumb|left|Oban.]]
It iennichste doarp op Stewarteilân is Oban, mei likernôch 400 ynwenners. It plak leit oan 'e Half Moon-baai. Fanút [[Bluff (Nij-Seelân)|Bluff]] is der in reguliere fearboatferbining. Ek is der in loftferbining mei [[Invercargill]].

Point Pegasus oan 'e súdkust fan it eilân wie eartiids in bloeiend plak, kompleet mei winkels en in postkantoar. It is no net mear bewenne en der is allinnich mei de boat of nei in lange tocht oer it eilân te kommen.

De befolking libbet benammen fan 'e fiskerij, hoewol't der ek jild fertsjinne wurdt mei toerisme, boskbou en lânbou. Mear as 85% fan it eilân makket diel út fan it [[Nasjonaal Park Rakiura]].

== Floara en fauna ==
Op Stewarteilân libbet de [[brune kiwy]] (''Apteryx australis''). Oan 'e kust komme [[seehûnen]], [[gieleachpinguïn]]s en [[dolfinen]] foar. It iennichste [[sûchdier]] dat op it lân foarkomt, is de [[flearmûs]] ''Chalinolobus tuberculatus''.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:nl:Stewarteiland]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Stewart Island}}
}}

[[Kategory:Eilân yn de Súdlike Oseaan]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>testzl86krc8tgkowd5ffrdg04l45bc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239364</id>
      <parentid>1239356</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Floara en fauna */ kt</comment>
      <origin>1239364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6333" sha1="2fvu9memhzsnt9eslm8swj8wxeqimp5" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Stewarteilân
| ôfbylding                   = Stewart Island map-en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = Kaart fan Stewarteilân
| Flagge                      = 
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Southland
| Bestjoerlike ienheid 2      =
| Namme bestjoerlike ienheid 2=
| Bestjoerlike ienheid 3      =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten                 = 
| Haadstêd                    = Oban
| Belangrike plakken          = Oban; Paterson Inlet; Port Pegasus
| Ynwennertal                 = ± 400
| Befolkingstichtens          = ± 0,23 / km²
| Maks. lingte                =
| Maks. breedte               =
| Oerflak                     = 1.746 km²
| Heechste punt               = Mount Anglem, 979 m
| Gebrûk                      = nasjonaal park; boskbou; fiskerij; toerisme
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            =
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            =
| webside                     =
| mapname                     = Nij-Seelân-reliëf
| mapwidth                    =
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 0
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 167
| lon_min                     = 50
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan Stewarteilân
}}
'''Stewarteilân''' ([[Ingelsk]]: ''Stewart Island''; [[Maory (taal)|Maory]]: ''Rakiura'') is it op twa nei grutste eilân fan [[Nij-Seelân]]. It leit yn it uterste suden fan it lân, 30 kilometer foar de kust fan it [[Sudereilân]]. De [[Strjitte fan Foveaux]] skiedt de beide eilannen. Der wenje it hiele jier troch sa'n 400 minsken, wêrfan't de measten yn Oban wenje.

== Skiednis ==
De oarspronklike Maory-namme is ''Te Punga o Te Waka a Maui'', en it eilân spilet in wichtige rol yn 'e [[mytology]] fan it folk. De namme kin oerset wurde as &quot;de ankerstien fan Maui syn kano&quot;. It ferhaal fertelt oer Maui en syn mannen dy't fanút harren kano (it Sudereilân) in grutte fisk fongen (it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]]).

Rakiura kin oerset wurde as &quot;gleone loften&quot;, nei alle gedachten in ferwizing nei it [[Poalljocht|suderljocht]] (''aurora australis''), of nei de sinne-ûndergongen dêr't it eilân bekend om is.

Rakiura kin ek ferklearre wurde as de ferkoarte foarm fan ''Te Rakiura a Te Rakitamau'', wat oerset wurde kin as it &quot;skamterea fan Rakitamau&quot;. De Maory-leginde fertelt oer in wichtich man op it eilân, Te Rakitamau, dy't troud wie mei in jonge frou dy't siik waard en net mear better wurde koe. Hja trune him derop oan om nei har dea mei har nicht te trouwen. Hy fear nei de oare kant fan 'e Te Moana Tapokopoko a Tawhiki (no de Foveauxstrjitte), nei it Sudereilân dêr't de nicht wenne. Dêr kaam er derefter dat hja krekt foar dy tiid troud wie. Hy fielde him foar skut stean en skamme him ta de teannen út. Sa krige it eilân syn namme.

Kaptein [[James Cook]] wie yn 1770 de earste Jeropeaan dy't it eilân seach, mar hy tocht dat it in part fan it Sudereilân wie en neamde it Súdkaap. De hjoeddeiske namme ferwiist nei kaptein [[William Stewart]], in walfiskfarder dy't it eilân yn 1809 goed yn kaart brocht.

== Geografy ==
It eilân hat in oerflak fan 1.746 km². It noarden fan it eilân wurdt behearske troch de sompige delling fan 'e [[Freshwater-rivier]]. De rivier ûntspringt by de noardwestkust fan it eilân, streamt nei it súdeasten en mûnet by [[Paterson Inlet]] út yn 'e see. It heechste punt fan it eilân is [[Mount Anglem]] oan 'e noardkant, mei in hichte fan 979 meter. It is ien fan 'e toppen yn in berchkeatling dy't de Freshwater-delling omklammet.
[[Ofbyld:Stewart Island Rakiura Track 2104.jpg|thumb|left|Rakiura Track.]]
It súdlike part fan it eilân is heuveleftich. De [[Rakeahua-rivier]] streamt fan it suden ôf ek nei de see by Paterson Inlet. It súdlikste punt fan 'e heuvelrêch yn it suden fan it eilân is [[Mount Allen]], mei in hichte fan 750 meter. Yn it súdeasten leit it lân wat leger en streame de rivieren [[Toitoi (rivier)|Toitoi]] en [[Lords (rivier)|Lords]]. 

oar de kust fan Stewarteilân lizze trije grutte en in grut tal lytsere eilannen. De wichtichste binne:

* Ruapuke-eilân yn 'e Foveauxstrjitte;
* Codfisheilân oan 'e noardwestkust;
* Big South Cape-eilân oan 'e súdwestpunt;
* de Titi-/Muttonbirdeilannen, dy't tusken Stewarteilân en Ruapuke-eilân lizze, om Big South Cape-eilân hinne en oan 'e súdeastkust.

Dêrnjonken binne ek de folgjende eilannen it neamen wurdich:

* [[Bencheilân]], [[Native-eilân]] en [[Ulva-eilân]], allegear by de mûning fan Paterson Inlet;
* [[Pear-eilân]], [[Anchorage-eilân]] en [[Noble-eilân]], by Port Pegasus yn it súdwesten;
* [[Solomoneilân]].

== Befolking ==
[[Ofbyld:Oban Stewart Island.jpg|thumb|left|Oban.]]
It iennichste doarp op Stewarteilân is Oban, mei likernôch 400 ynwenners. It plak leit oan 'e Half Moon-baai. Fanút [[Bluff (Nij-Seelân)|Bluff]] is der in reguliere fearboatferbining. Ek is der in loftferbining mei [[Invercargill]].

Point Pegasus oan 'e súdkust fan it eilân wie eartiids in bloeiend plak, kompleet mei winkels en in postkantoar. It is no net mear bewenne en der is allinnich mei de boat of nei in lange tocht oer it eilân te kommen.

De befolking libbet benammen fan 'e fiskerij, hoewol't der ek jild fertsjinne wurdt mei toerisme, boskbou en lânbou. Mear as 85% fan it eilân makket diel út fan it [[Nasjonaal Park Rakiura]].

== Floara en fauna ==
Op Stewarteilân libbet de [[brune kiwy]] (''Apteryx australis''). Oan 'e kust komme [[seehûnen]], [[gieleachpinguïn]]s en [[dolfinen]] foar. It iennichste [[sûchdier]] dat op it lân foarkomt, is de [[flearmûs]] ''Chalinolobus tuberculatus''.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:nl:Stewarteiland]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Stewart Island}}
}}

[[Kategory:Eilân yn Nij-Seelân]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>2fvu9memhzsnt9eslm8swj8wxeqimp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239365</id>
      <parentid>1239364</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>synonym</comment>
      <origin>1239365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6363" sha1="oen5yaj8flze9al5q66dmsmcdjin73e" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Stewarteilân
| ôfbylding                   = Stewart Island map-en.svg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = Kaart fan Stewarteilân
| Flagge                      = 
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Southland
| Bestjoerlike ienheid 2      =
| Namme bestjoerlike ienheid 2=
| Bestjoerlike ienheid 3      =
| Namme bestjoerlike ienheid 3=
| Koördinaten                 = 
| Haadstêd                    = Oban
| Belangrike plakken          = Oban; Paterson Inlet; Port Pegasus
| Ynwennertal                 = ± 400
| Befolkingstichtens          = ± 0,23 / km²
| Maks. lingte                =
| Maks. breedte               =
| Oerflak                     = 1.746 km²
| Heechste punt               = Mount Anglem, 979 m
| Gebrûk                      = nasjonaal park; boskbou; fiskerij; toerisme
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            =
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            =
| webside                     =
| mapname                     = Nij-Seelân-reliëf
| mapwidth                    =
| lat_deg                     = 47
| lat_min                     = 0
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 167
| lon_min                     = 50
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan Stewarteilân
}}
'''Stewarteilân''' of koartwei '''Stewart''' ([[Ingelsk]]: ''Stewart Island''; [[Maoary (taal)|Maoary]]: ''Rakiura'') is it op twa nei grutste eilân fan [[Nij-Seelân]]. It leit yn it uterste suden fan it lân, 30 kilometer foar de kust fan it [[Sudereilân]]. De [[Strjitte fan Foveaux]] skiedt de beide eilannen. Der wenje it hiele jier troch sa'n 400 minsken, wêrfan't de measten yn Oban wenje.

== Skiednis ==
De oarspronklike Maoary-namme is ''Te Punga o Te Waka a Maui'', en it eilân spilet in wichtige rol yn 'e [[mytology]] fan it folk. De namme kin oerset wurde as &quot;de ankerstien fan Maui syn kano&quot;. It ferhaal fertelt oer Maui en syn mannen dy't fanút harren kano (it Sudereilân) in grutte fisk fongen (it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]]).

Rakiura kin oerset wurde as &quot;gleone loften&quot;, nei alle gedachten in ferwizing nei it [[Poalljocht|suderljocht]] (''aurora australis''), of nei de sinne-ûndergongen dêr't it eilân bekend om is.

Rakiura kin ek ferklearre wurde as de ferkoarte foarm fan ''Te Rakiura a Te Rakitamau'', wat oerset wurde kin as it &quot;skamterea fan Rakitamau&quot;. De Maoary-leginde fertelt oer in wichtich man op it eilân, Te Rakitamau, dy't troud wie mei in jonge frou dy't siik waard en net mear better wurde koe. Hja trune him derop oan om nei har dea mei har nicht te trouwen. Hy fear nei de oare kant fan 'e Te Moana Tapokopoko a Tawhiki (no de Foveauxstrjitte), nei it Sudereilân dêr't de nicht wenne. Dêr kaam er derefter dat hja krekt foar dy tiid troud wie. Hy fielde him foar skut stean en skamme him ta de teannen út. Sa krige it eilân syn namme.

Kaptein [[James Cook]] wie yn 1770 de earste Jeropeaan dy't it eilân seach, mar hy tocht dat it in part fan it Sudereilân wie en neamde it Súdkaap. De hjoeddeiske namme ferwiist nei kaptein [[William Stewart]], in walfiskfarder dy't it eilân yn 1809 goed yn kaart brocht.

== Geografy ==
It eilân hat in oerflak fan 1.746 km². It noarden fan it eilân wurdt behearske troch de sompige delling fan 'e [[Freshwater-rivier]]. De rivier ûntspringt by de noardwestkust fan it eilân, streamt nei it súdeasten en mûnet by [[Paterson Inlet]] út yn 'e see. It heechste punt fan it eilân is [[Mount Anglem]] oan 'e noardkant, mei in hichte fan 979 meter. It is ien fan 'e toppen yn in berchkeatling dy't de Freshwater-delling omklammet.
[[Ofbyld:Stewart Island Rakiura Track 2104.jpg|thumb|left|Rakiura Track.]]
It súdlike part fan it eilân is heuveleftich. De [[Rakeahua-rivier]] streamt fan it suden ôf ek nei de see by Paterson Inlet. It súdlikste punt fan 'e heuvelrêch yn it suden fan it eilân is [[Mount Allen]], mei in hichte fan 750 meter. Yn it súdeasten leit it lân wat leger en streame de rivieren [[Toitoi (rivier)|Toitoi]] en [[Lords (rivier)|Lords]]. 

oar de kust fan Stewarteilân lizze trije grutte en in grut tal lytsere eilannen. De wichtichste binne:

* Ruapuke-eilân yn 'e Foveauxstrjitte;
* Codfisheilân oan 'e noardwestkust;
* Big South Cape-eilân oan 'e súdwestpunt;
* de Titi-/Muttonbirdeilannen, dy't tusken Stewarteilân en Ruapuke-eilân lizze, om Big South Cape-eilân hinne en oan 'e súdeastkust.

Dêrnjonken binne ek de folgjende eilannen it neamen wurdich:

* [[Bencheilân]], [[Native-eilân]] en [[Ulva-eilân]], allegear by de mûning fan Paterson Inlet;
* [[Pear-eilân]], [[Anchorage-eilân]] en [[Noble-eilân]], by Port Pegasus yn it súdwesten;
* [[Solomoneilân]].

== Befolking ==
[[Ofbyld:Oban Stewart Island.jpg|thumb|left|Oban.]]
It iennichste doarp op Stewarteilân is Oban, mei likernôch 400 ynwenners. It plak leit oan 'e Half Moon-baai. Fanút [[Bluff (Nij-Seelân)|Bluff]] is der in reguliere fearboatferbining. Ek is der in loftferbining mei [[Invercargill]].

Point Pegasus oan 'e súdkust fan it eilân wie eartiids in bloeiend plak, kompleet mei winkels en in postkantoar. It is no net mear bewenne en der is allinnich mei de boat of nei in lange tocht oer it eilân te kommen.

De befolking libbet benammen fan 'e fiskerij, hoewol't der ek jild fertsjinne wurdt mei toerisme, boskbou en lânbou. Mear as 85% fan it eilân makket diel út fan it [[Nasjonaal Park Rakiura]].

== Floara en fauna ==
Op Stewarteilân libbet de [[brune kiwy]] (''Apteryx australis''). Oan 'e kust komme [[seehûnen]], [[gieleachpinguïn]]s en [[dolfinen]] foar. It iennichste [[sûchdier]] dat op it lân foarkomt, is de [[flearmûs]] ''Chalinolobus tuberculatus''.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:nl:Stewarteiland]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Stewart Island}}
}}

[[Kategory:Eilân yn Nij-Seelân]]
[[Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan]]</text>
      <sha1>oen5yaj8flze9al5q66dmsmcdjin73e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stewart (eilân)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193739</id>
    <redirect title="Stewarteilân" />
    <revision>
      <id>1239366</id>
      <timestamp>2026-08-27T21:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Stewarteilân]]</comment>
      <origin>1239366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="fv07j507c0hpe5qf9abjx0hnb5piv8s" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Stewarteilân]]</text>
      <sha1>fv07j507c0hpe5qf9abjx0hnb5piv8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raiatea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193740</id>
    <redirect title="Ra‘iātea" />
    <revision>
      <id>1239375</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iātea]]</comment>
      <origin>1239375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="syzz5rewbdg2my2gzz2zbqfnmz7m1lg" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iātea]]</text>
      <sha1>syzz5rewbdg2my2gzz2zbqfnmz7m1lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raʻiātea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193741</id>
    <redirect title="Ra‘iātea" />
    <revision>
      <id>1239376</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iātea]]</comment>
      <origin>1239376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="syzz5rewbdg2my2gzz2zbqfnmz7m1lg" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iātea]]</text>
      <sha1>syzz5rewbdg2my2gzz2zbqfnmz7m1lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ra'iātea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193742</id>
    <redirect title="Ra‘iātea" />
    <revision>
      <id>1239377</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iātea]]</comment>
      <origin>1239377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="syzz5rewbdg2my2gzz2zbqfnmz7m1lg" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iātea]]</text>
      <sha1>syzz5rewbdg2my2gzz2zbqfnmz7m1lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ra‘iāteajufferdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193743</id>
    <redirect title="Ra‘iāteafruchtdo" />
    <revision>
      <id>1239378</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteafruchtdo]]</comment>
      <origin>1239378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteafruchtdo]]</text>
      <sha1>loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raiateajufferdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193744</id>
    <redirect title="Ra‘iāteafruchtdo" />
    <revision>
      <id>1239379</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteafruchtdo]]</comment>
      <origin>1239379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteafruchtdo]]</text>
      <sha1>loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raiateafruchtdo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193745</id>
    <redirect title="Ra‘iāteafruchtdo" />
    <revision>
      <id>1239380</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteafruchtdo]]</comment>
      <origin>1239380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteafruchtdo]]</text>
      <sha1>loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Fersprieding fan de Raiateajufferdo (Ptilinopus chrysogaster).png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193746</id>
    <revision>
      <id>1239381</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>In lânkaart mei dêrop werjûn de fersprieding fan de Raiateajufferdo (''Ptilinopus chrysogaster''). Eigenmakke ôfbylding.</comment>
      <origin>1239381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="oyonoq4hx9n7ymh23u5gqco9iu8f7ew" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
In lânkaart mei dêrop werjûn de fersprieding fan de Raiateajufferdo (''Ptilinopus chrysogaster''). Eigenmakke ôfbylding.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht Frij}}</text>
      <sha1>oyonoq4hx9n7ymh23u5gqco9iu8f7ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ptilinopus chrysogaster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193747</id>
    <redirect title="Ra‘iāteafruchtdo" />
    <revision>
      <id>1239383</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteafruchtdo]]</comment>
      <origin>1239383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteafruchtdo]]</text>
      <sha1>loss8pha9k4x34ejzl5pdwsrgprusut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Histoaryske fersprieding fan de Raiateaparkyt (Cyanoramphus ulietanus).png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193748</id>
    <revision>
      <id>1239384</id>
      <timestamp>2026-08-27T22:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>In lânkaart mei dêrop werjûn de Raiateaparkyt (''Cyanoramphus ulietanus''). Eigenmakke ôfbylding.</comment>
      <origin>1239384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="1288faodcowddok7sgrjlr2e05sjt88" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
In lânkaart mei dêrop werjûn de Raiateaparkyt (''Cyanoramphus ulietanus''). Eigenmakke ôfbylding.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht Frij}}</text>
      <sha1>1288faodcowddok7sgrjlr2e05sjt88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ra‘iāteaparkyt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193749</id>
    <revision>
      <id>1239385</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1239385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6933" sha1="bizfkrh06zdlwonjo22hlhyg2fisd0a" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme= Ra‘iāteaparkyt
|Ofbyld= [[File:Perru_disparue.jpg|250px]] 
|lûd=
|Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse= [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift= [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') 
|Famylje= [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan de&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') 
|Skaai= [[blausnaffelparkiten]]&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; (''Cyanoramphus'') 
|Wittenskiplike namme= Cyanoramphus ulietanus 
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:Histoaryske fersprieding fan de Raiateaparkyt (Cyanoramphus ulietanus).png|center|250px]]
}}
De '''Ra‘iāteaparkyt''' (ek wol [[stavere]] as '''Raiateaparkyt'''; [[wittenskiplike namme]]: ''Cyanoramphus ulietanus'') is in [[útstjerren (biology)|útstoarne]] [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[blausnaffelparkiten]] (''Cyanoramphus''). Dit bist wie [[endemysk]] op it [[eilân]] [[Ra‘iātea]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. De fûgel stoar koart nei de ûntdekking fan it eilân troch [[Westerske wrâld|Westerlingen]] út. Hoewol't de krekte omstannichheden fan dat útstjerren ûnbekend binne, fermoedzje [[ornitologen]] dat de oarsaak te krijen hie mei de yntroduksje fan [[ynvasive eksoat]]en op it eilân.

==Taksonomy==
De Ra‘iāteaparkyt waard pas yn [[1788]], nei syn [[útstjerren (biology)|útstjerren]], foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Dútslân|Dútske]] [[soölooch]] en [[taksonoom]] [[Johann Friedrich Gmelin]]. De [[wittenskiplike namme]] ''Cyanoramphus ulietanus'' betsjut letterlik &quot;Ra‘iāteablausnaffel&quot;, fan it [[Gryksk]]e κύανος, ''kyanos'' (&quot;dûnkerblau&quot;) en ῥάμφος, ''ramfos'' (&quot;[[snaffel]]&quot;), en fan ''Ulietea'', in histoaryske [[Jeropa|Jeropeeske]] namme foar it eilân [[Ra‘iātea]].

==Fersprieding==
Yn syn [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] wie de Ra‘iāteaparkyt beheind ta de [[bosk|beboske]] dielen fan it eilân [[Ra‘iātea]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. Dat is it grutste eilân yn 'e [[Underwynske Eilannen (Frânsk-Polyneezje)|Underwynske groep]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn wat no [[Frânsk-Polyneezje]] is.

==Uterlike skaaimerken==
De Ra‘iāteaparkyt hie in totale lichemslingte fan trochinoar 25&amp;nbsp;[[sintimeter|sm]]. It wie in fûgel mei in gnobske lichemsbou en in lange [[sturt]]. De [[kop]] en [[nekke]] wiene [[dûnkerbrún]], in [[kleur]] dy't wat taljochte op 'e [[rêch]], [[wjuk]]ken en [[stuten]]. De ûnderrêch, allinnich sichtber by it [[fleanen]] om't er oars bedutsen waard troch de wjukken, wie [[readbrún]] útskaaiend nei [[oranje]]. De [[sturt]] en de úteinen fan 'e wjukfearren wiene [[blau]]ich [[griis]]. It [[boarstkas|boarst]], de [[bealch]] en de ûnderkant fan 'e wjukken wiene [[oliifgrien]] oant [[giel]]. De [[snaffel]] wie koart, bûgde skerp nei ûnderen ta en hie in bleek blau-grize kleur mei in [[swart]]e punt. De [[eagen]] hiene by [[folwoeksen]] eksimplaren in [[oranjeread]]e kleur, mar wiene by healwoeksen fûgels grizich [[brún]]. Der bestie yn dizze [[soarte]] gjin [[seksuele dimorfy]]. 

==Biotoop==
Hoewol't it net mei wissichheid te sizzen falt om't [[libben]]e eksimplaren fan dizze [[soarte]] nea troch [[ornitologen]] bestudearre binne, wurdt tocht dat de Ra‘iāteaparkyt in boskbewenner wie, waans natuerlike [[habitat]] foarme waard troch de [[subtropysk reinwâld|subtropyske]] en [[tropyske reinwâlden]] yn it [[leechlân]] fan [[Ra‘iātea]].

==Hâlden en dragen==
Oer it [[hâlden en dragen]] en it dieet fan 'e Ra‘iāteaparkyt is troch it iere útstjerren fan dizze fûgel neat bekend.

==Undersoarten==
De Ra‘iāteaparkyt wie in [[monotypyske soarte]], wat sizze wol dat der gjin [[ûndersoarte]]n fan bestiene.

==Utstjerren==
Der binne mar twa [[spesimina]] fan 'e Ra‘iāteaparkyt bewarre bleaun, wêrfan't it iene yn it besit is fan it [[Natoerhistoarysk Museum Londen|Natoerhistoarysk Museum]] yn [[Londen]], wylst it oare diel útmakket fan 'e kolleksje fan it [[Natoerhistoarysk Museum (Wenen)|Natoerhistoarysk Museum]] te [[Wenen]]. De datearring fan it sammeljen fan dy spesimina waard net goed fêstlein, sadat lettere [[ornitologen]] dernei riede moasten. Yn [[1950]] hold [[Erwin Stresemann]] it op [[1773]] of [[1774]], en [[James Greenway]] wie it yn [[1958]] mei him iens. Mar yn [[1979]] kaam de [[Nij-Seelân|Nijseelânske]] ornitolooch [[David G. Medway]] op 'e lapen mei in nije en wierskynlikere [[teory]]. Nei in yngeande bestudearring fan it [[deiboek|reisdeiboek]] fan 'e foaroansteande [[botanikus]] [[Joseph Banks]], dy't meireizge op 'e [[ekspedysje]]s fan 'e ferneamde [[Ingelân|Ingelske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[James Cook]], kaam Medway ta de konklúzje dat de beide spesimina fan 'e Ra‘iāteaparkyt yn [[septimber]] [[1777]] sammele wiene, op 'e [[Ekspedysjes fan James Cook|trêde en lêste reis fan Cook]].

De datearring fan 'e spesimina is fan ynfloed op 'e datearring fan it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan 'e Ra‘iāteaparkyt. It tinken is dat de fûgel koart nei syn ûntdekking derûnder strûpt is. It wierskynlikst is dus dat soks yn it neijier fan [[1777]] barde. De krekte omstannichheden fan dat útstjerren binne ûnbekend, om't der op dat stuit gjin [[Westerske wrâld|Westerske]] waarnimmers op Ra‘iātea oanwêzich wiene en der yn 'e [[mûnlinge oerlevering]] fan 'e lânseigen [[befolking]] neat oer opnommen is. Mar Cook, en syn [[bemanning]]sleden, ferbleaune yn [[augustus]] en [[septimber]] [[1777]] 34 dagen op Ra‘iātea en setten ôf op [[29&amp;nbsp;septimber]]. Cook liet yn dy perioade syn [[skip]]pen de HMS&amp;nbsp;''Resolution'' en de HMS&amp;nbsp;''Discovery'' op it [[strân]] lûke foar heechnedich ûnderhâld. It tinken is dat dêrtroch [[ûngedierte]] dat oan board fan 'e skippen fertoefde, lykas de [[swarte rôt]] (''Rattus rattus'') en de [[Dútske kakkerlak]] (''Blatella germanica''), de kâns krige om him as [[ynvasive eksoat]] op it eilân te fêstigjen. De Ra‘iāteaparkyt koe him net gau genôch oan 'e nije sitewaasje oanpasse en waard nei alle gedachten úrûge troch [[predaasje]], mooglik kombinearre mei [[parasitisme]].

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Raiatea_parakeet ''References'', op dizze side], en ûnder: [http://de.wikipedia.org/wiki/Raiateasittich ''Literatur'', op dizze side]
----
{{commonscat|Cyanoramphus ulietanus}}
}}

{{DEFAULTSORT:Raiateaparkyt}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Blausnaffelparkyt]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Bist útstoarn yn 1777]]</text>
      <sha1>bizfkrh06zdlwonjo22hlhyg2fisd0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239394</id>
      <parentid>1239385</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T06:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>tf</comment>
      <origin>1239394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6934" sha1="l9zo6kq1vu1egva9rdpjy637cz8bgf1" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme= Ra‘iāteaparkyt
|Ofbyld= [[File:Perru_disparue.jpg|250px]] 
|lûd=
|Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse= [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift= [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') 
|Famylje= [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan de&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') 
|Skaai= [[blausnaffelparkiten]]&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; (''Cyanoramphus'') 
|Wittenskiplike namme= Cyanoramphus ulietanus 
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:Histoaryske fersprieding fan de Raiateaparkyt (Cyanoramphus ulietanus).png|center|250px]]
}}
De '''Ra‘iāteaparkyt''' (ek wol [[stavere]] as '''Raiateaparkyt'''; [[wittenskiplike namme]]: ''Cyanoramphus ulietanus'') is in [[útstjerren (biology)|útstoarne]] [[fûgel]] út it [[skift]] fan 'e [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan de Alde Wrâld|pappegaaien fan 'e Alde Wrâld]] (''Psittaculidae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[blausnaffelparkiten]] (''Cyanoramphus''). Dit bist wie [[endemysk]] op it [[eilân]] [[Ra‘iātea]] yn [[Frânsk-Polyneezje]]. De fûgel stoar koart nei de ûntdekking fan it eilân troch [[Westerske wrâld|Westerlingen]] út. Hoewol't de krekte omstannichheden fan dat útstjerren ûnbekend binne, fermoedzje [[ornitologen]] dat de oarsaak te krijen hie mei de yntroduksje fan [[ynvasive eksoat]]en op it eilân.

==Taksonomy==
De Ra‘iāteaparkyt waard pas yn [[1788]], nei syn [[útstjerren (biology)|útstjerren]], foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Dútslân|Dútske]] [[soölooch]] en [[taksonoom]] [[Johann Friedrich Gmelin]]. De [[wittenskiplike namme]] ''Cyanoramphus ulietanus'' betsjut letterlik &quot;Ra‘iāteablausnaffel&quot;, fan it [[Gryksk]]e κύανος, ''kyanos'' (&quot;dûnkerblau&quot;) en ῥάμφος, ''ramfos'' (&quot;[[snaffel]]&quot;), en fan ''Ulietea'', in histoaryske [[Jeropa|Jeropeeske]] namme foar it eilân [[Ra‘iātea]].

==Fersprieding==
Yn syn [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] wie de Ra‘iāteaparkyt beheind ta de [[bosk|beboske]] dielen fan it eilân [[Ra‘iātea]] yn 'e midden fan 'e [[Stille Oseaan]]. Dat is it grutste eilân yn 'e [[Underwynske Eilannen (Frânsk-Polyneezje)|Underwynske groep]] fan 'e [[Genoatskipseilannen]] yn wat no [[Frânsk-Polyneezje]] is.

==Uterlike skaaimerken==
De Ra‘iāteaparkyt hie in totale lichemslingte fan trochinoar 25&amp;nbsp;[[sintimeter|sm]]. It wie in fûgel mei in gnobske lichemsbou en in lange [[sturt]]. De [[kop]] en [[nekke]] wiene [[dûnkerbrún]], in [[kleur]] dy't wat taljochte op 'e [[rêch]], [[wjuk]]ken en [[stuten]]. De ûnderrêch, allinnich sichtber by it [[fleanen]] om't er oars bedutsen waard troch de wjukken, wie [[readbrún]] útskaaiend nei [[oranje]]. De [[sturt]] en de úteinen fan 'e wjukfearren wiene [[blau]]ich [[griis]]. It [[boarstkas|boarst]], de [[bealch]] en de ûnderkant fan 'e wjukken wiene [[oliifgrien]] oant [[giel]]. De [[snaffel]] wie koart, bûgde skerp nei ûnderen ta en hie in bleek blau-grize kleur mei in [[swart]]e punt. De [[eagen]] hiene by [[folwoeksen]] eksimplaren in [[oranjeread]]e kleur, mar wiene by healwoeksen fûgels grizich [[brún]]. Der bestie yn dizze [[soarte]] gjin [[seksuele dimorfy]]. 

==Biotoop==
Hoewol't it net mei wissichheid te sizzen falt om't [[libben]]e eksimplaren fan dizze [[soarte]] nea troch [[ornitologen]] bestudearre binne, wurdt tocht dat de Ra‘iāteaparkyt in boskbewenner wie, waans natuerlike [[habitat]] foarme waard troch de [[subtropysk reinwâld|subtropyske]] en [[tropyske reinwâlden]] yn it [[leechlân]] fan [[Ra‘iātea]].

==Hâlden en dragen==
Oer it [[hâlden en dragen]] en it dieet fan 'e Ra‘iāteaparkyt is troch it iere útstjerren fan dizze fûgel neat bekend.

==Undersoarten==
De Ra‘iāteaparkyt wie in [[monotypyske soarte]], wat sizze wol dat der gjin [[ûndersoarte]]n fan bestiene.

==Utstjerren==
Der binne mar twa [[spesimina]] fan 'e Ra‘iāteaparkyt bewarre bleaun, wêrfan't it iene yn it besit is fan it [[Natoerhistoarysk Museum Londen|Natoerhistoarysk Museum]] yn [[Londen]], wylst it oare diel útmakket fan 'e kolleksje fan it [[Natoerhistoarysk Museum (Wenen)|Natoerhistoarysk Museum]] te [[Wenen]]. De datearring fan it sammeljen fan dy spesimina waard net goed fêstlein, sadat lettere [[ornitologen]] dernei riede moasten. Yn [[1950]] hold [[Erwin Stresemann]] it op [[1773]] of [[1774]], en [[James Greenway]] wie it yn [[1958]] mei him iens. Mar yn [[1979]] kaam de [[Nij-Seelân|Nijseelânske]] ornitolooch [[David G. Medway]] op 'e lapen mei in nije en wierskynlikere [[teory]]. Nei in yngeande bestudearring fan it [[deiboek|reisdeiboek]] fan 'e foaroansteande [[botanikus]] [[Joseph Banks]], dy't meireizge op 'e [[ekspedysje]]s fan 'e ferneamde [[Ingelân|Ingelske]] [[ûntdekkingsreizger]] [[James Cook]], kaam Medway ta de konklúzje dat de beide spesimina fan 'e Ra‘iāteaparkyt yn [[septimber]] [[1777]] sammele wiene, op 'e [[Ekspedysjes fan James Cook|trêde en lêste reis fan Cook]].

De datearring fan 'e spesimina is fan ynfloed op 'e datearring fan it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] fan 'e Ra‘iāteaparkyt. It tinken is dat de fûgel koart nei syn ûntdekking derûnder strûpt is. It wierskynlikst is dus dat soks yn it neijier fan [[1777]] barde. De krekte omstannichheden fan dat útstjerren binne ûnbekend, om't der op dat stuit gjin [[Westerske wrâld|Westerske]] waarnimmers op Ra‘iātea oanwêzich wiene en der yn 'e [[mûnlinge oerlevering]] fan 'e lânseigen [[befolking]] neat oer opnommen is. Mar Cook, en syn [[bemanning]]sleden, ferbleaune yn [[augustus]] en [[septimber]] [[1777]] 34 dagen op Ra‘iātea en setten ôf op [[29&amp;nbsp;septimber]]. Cook liet yn dy perioade syn [[skip]]pen de HMS&amp;nbsp;''Resolution'' en de HMS&amp;nbsp;''Discovery'' op it [[strân]] lûke foar heechnedich ûnderhâld. It tinken is dat dêrtroch [[ûngedierte]] dat oan board fan 'e skippen fertoefde, lykas de [[swarte rôt]] (''Rattus rattus'') en de [[Dútske kakkerlak]] (''Blatella germanica''), de kâns krige om him as [[ynvasive eksoat]] op it eilân te fêstigjen. De Ra‘iāteaparkyt koe him net gau genôch oan 'e nije sitewaasje oanpasse en waard nei alle gedachten útrûge troch [[predaasje]], mooglik kombinearre mei [[parasitisme]].

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Raiatea_parakeet ''References'', op dizze side], en ûnder: [http://de.wikipedia.org/wiki/Raiateasittich ''Literatur'', op dizze side]
----
{{commonscat|Cyanoramphus ulietanus}}
}}

{{DEFAULTSORT:Raiateaparkyt}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Blausnaffelparkyt]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]]
[[Kategory:Utstoarne fûgel]]
[[Kategory:Bist útstoarn yn 1777]]</text>
      <sha1>l9zo6kq1vu1egva9rdpjy637cz8bgf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Blausnaffelparkyt</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193750</id>
    <revision>
      <id>1239386</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1239386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="45va09ucglbhzqic2gdz0jre26ckgxl" xml:space="preserve">[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Pappegaai fan de Alde Wrâld]]</text>
      <sha1>45va09ucglbhzqic2gdz0jre26ckgxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Bist útstoarn yn 1777</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193751</id>
    <revision>
      <id>1239387</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1239387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="4ovxj5ccipzwodtq05lmkqggaezw6ft" xml:space="preserve">[[Kategory:Bist útstoarn yn de 18e iuw|1777]]
[[Kategory:1777]]</text>
      <sha1>4ovxj5ccipzwodtq05lmkqggaezw6ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raiateaparkyt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193752</id>
    <redirect title="Ra‘iāteaparkyt" />
    <revision>
      <id>1239388</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteaparkyt]]</comment>
      <origin>1239388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteaparkyt]]</text>
      <sha1>j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cyanoramphus ulietanus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193753</id>
    <redirect title="Ra‘iāteaparkyt" />
    <revision>
      <id>1239389</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteaparkyt]]</comment>
      <origin>1239389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteaparkyt]]</text>
      <sha1>j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ra‘iāteakakariky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193754</id>
    <redirect title="Ra‘iāteaparkyt" />
    <revision>
      <id>1239390</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ik begryp net wêrom't dizze fûgel yn it Nederlânsk 'Raiateakakariki' neamd wurdt, want op en:Kākāriki stiet dúdlik fermeld dat der mar 3 soarten kakarikys binne, en dêr heart dizze fûgel net by.</comment>
      <origin>1239390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteaparkyt]]</text>
      <sha1>j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raiateakakariky</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193755</id>
    <redirect title="Ra‘iāteaparkyt" />
    <revision>
      <id>1239391</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ra‘iāteaparkyt]]</comment>
      <origin>1239391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ra‘iāteaparkyt]]</text>
      <sha1>j2u40zfqt5j6dzrzap4620nm47056g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Ra‘iāteaparkyt</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193756</id>
    <revision>
      <id>1239392</id>
      <timestamp>2026-08-27T23:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>ferantwurding namme</comment>
      <origin>1239392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="707" sha1="0apeq1kd81g403ol948nbxe5gnn5t1i" xml:space="preserve">{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Ik haw derfoar keazen om dizze fûgel Ra‘iāteaparkyt te neamen ynstee fan Ra‘iāteakakariky, en folgje dêrmei dus &lt;u&gt;net&lt;/u&gt; it Nederlânske ''Ra‘iāteakakariki''. Reden dêrfoar is dat op [[:en:Kākāriki]] dúdlik fermeld wurdt dat der mar 3 soarten kakarikys binne, dy't allegearre op it fêstelân fan Nij-Seelân libje:
* de gielkopkakariky (''Cyanoramphus auriceps'')
* de readkopkakariky (''Cyanoramphus novaezelandiae'')
* de oranjekopkakariky (''Cyanoramphus malherbi'')
Dêr sit de Ra‘iāteaparkyt dus net by. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 28 aug 2026, 01.18 (CEST)</text>
      <sha1>0apeq1kd81g403ol948nbxe5gnn5t1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytbúkielguozzen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193757</id>
    <revision>
      <id>1239395</id>
      <timestamp>2026-08-28T07:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding            = 2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC3408.jpg | ôfbyldingsbreedte    = | ôfbyldingstekst      = [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps'') | takson1              = | namme1               = | takson2              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3               = [[rêchstringdieren]] (...&quot;</comment>
      <origin>1239395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5535" sha1="5l9gv0f2zorjlzqq9lha5n64y68xrdh" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = 2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC3408.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps'')
| takson1              =
| namme1               =
| takson2              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson8              = [[boppeskift]]:
| namme8               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9              = [[skift]]:
| namme9               = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
| takson11             = [[famylje]]:
| namme11              = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
| takson12             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme12              = '''wytbúkielguozzen''' (''Leucocarbo'')
| beskriuwer, jier     = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1856
}}
It [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''wytbúkielguozzen''' (''Leucocarbo'') heart ta de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] en telt ferskate soarten dy't foar it meastepart lânseigen binne yn 'e subantarktyske gebieten, mei útsûndering fan 'e [[guano-ielgoes]] dy't mear nei it noarden ta oan 'e kust fan [[Súd-Amearika]] libbet.

Dizze fûgels ha in opfallend wite búk, in donker glânzgjend fearrekleed boppe en se ha in blau each. De measte soarten ha yn 'e briedtiid giele oant oranje wrateftige bultsjes by de snaffel. Ferskillende soarten binne endemysk en se libje faak op isolearre eilannen, lykas de Aucklandeilannen, de Bounty-eilannen en Heard- en McDonaldeilannen.

De [[typesoarte]] fan it skaai fan 'e wytbúkielguozzen is de [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps''), dy't yn 1828 troch de Britske marine-offisier en ûntdekkingsreizger [[Phillip Parker King]] wittenskiplik beskreaun is.

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Auckland Shag in breeding plumage from Enderby Island.jpg|120px]] || [[Aucklandielgoes]] || ''Leucocarbo colensoi'' || Endemysk op 'e [[Aucklandeilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/auckland-shag-leucocarbo-colensoi ''Leucocarbo colensoi'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:Leucocarbo-ranfurlyi-MATTERN 2.jpg|120px]] || [[Bounty-ielgoes]] || ''Leucocarbo ranfurlyi'' || Endemysk op 'e [[Bounty-eilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bounty-shag-leucocarbo-ranfurlyi ''Leucocarbo ranfurlyi'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:Campbell Shag, Campbell Island 02.jpg|120px]] || [[Campbellielgoes]] || ''Leucocarbo campbelli'' || Endemysk op 'e [[Campbelleilân|Campbelleilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/campbell-shag-leucocarbo-campbelli ''Leucocarbo campbelli'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:20181001 ChathamsA9D3 444 DxO (cropped) (cropped).jpg|120px]] || [[Chathamielgoes]] || ''Leucocarbo onslowi'' || Endemysk op 'e [[Chathameilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chatham-shag-leucocarbo-onslowi ''Leucocarbo onslowi'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:Guanay Cormorant at Bronx Zoo.jpg|120px]] || [[guano-ielgoes]] || ''Leucocarbo bougainvilliorum'' || Kusten fan [[Perû|Peru]] en [[Sily]] (Súd-Amearika) || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/guano-cormorant-leucocarbo-bougainvilliorum ''Leucocarbo bougainvilliorum'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC4644 (cropped).jpg|120px]] || [[keizerielgoes]] || ''Leucocarbo atriceps'' || Súdlik Súd-Amearika, [[Falkâneilannen]] en subantarktyske eilannen || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/imperial-shag-leucocarbo-atriceps ''Leucocarbo atriceps'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:Phalacrocorax magellanicus - Magellan Cormorant 02.jpg|120px]] || [[Magelhaenielgoes]] || ''Leucocarbo magellanicus'' || Súdlik Súd-Amearika en [[Fjoerlân]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rock-shag-leucocarbo-magellanicus ''Leucocarbo magellanicus'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:Otago shag with pied plumage swimming in the water.jpg|120px]] || [[Stewartielgoes]] || ''Leucocarbo chalconotus'' || [[Sudereilân]] en [[Stewarteilân]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stewart-island-shag-leucocarbo-chalconotus ''Leucocarbo chalconotus'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
| [[Ofbyld:King Shag - Picton - New Zealand (39124704222) (cropped).jpg|120px]] || [[wratielgoes]] || ''Leucocarbo carunculatus'' || Endemysk op 'e eilannen yn 'e [[Strjitte fan Cook]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;br&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/king-shag-leucocarbo-carunculatus ''Leucocarbo carunculatus'' op ''BirdLife'']&lt;/br&gt;
|-
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
{{Commonscat|Leucocarbo|''Leucocarbo''}}
}}
{{DEFAULTSORT:wytbukielguozzen}}
[[Kategory:Ielgoesfûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes| ]]</text>
      <sha1>5l9gv0f2zorjlzqq9lha5n64y68xrdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239397</id>
      <parentid>1239395</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T07:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1239397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5558" sha1="bf4t7ri207whbnyc5qe2vrpyo2mm3zf" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = 2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC3408.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps'')
| takson1              =
| namme1               =
| takson2              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson8              = [[boppeskift]]:
| namme8               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9              = [[skift]]:
| namme9               = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
| takson11             = [[famylje]]:
| namme11              = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
| takson12             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme12              = '''wytbúkielguozzen''' (''Leucocarbo'')
| beskriuwer, jier     = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1856
}}
It [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''wytbúkielguozzen''' (''Leucocarbo'') heart ta de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] en telt ferskate soarten dy't foar it meastepart lânseigen binne yn 'e subantarktyske gebieten, mei útsûndering fan 'e [[guano-ielgoes]] dy't mear nei it noarden ta oan 'e kust fan [[Súd-Amearika]] libbet.

Dizze fûgels ha in opfallend wite búk, in donker glânzgjend fearrekleed boppe en se ha in blau each. De measte soarten ha yn 'e briedtiid giele oant oranje wrateftige bultsjes by de snaffel. Ferskillende soarten binne endemysk en se libje faak op isolearre eilannen, lykas de Aucklandeilannen, de Bounty-eilannen en Heard- en McDonaldeilannen.

De [[typesoarte]] fan it skaai fan 'e wytbúkielguozzen is de [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps''), dy't yn 1828 troch de Britske marine-offisier en ûntdekkingsreizger [[Phillip Parker King]] wittenskiplik beskreaun is.

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Auckland Shag in breeding plumage from Enderby Island.jpg|120px]] || [[Aucklandielgoes]] || ''Leucocarbo colensoi'' || Endemysk op 'e [[Aucklandeilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/auckland-shag-leucocarbo-colensoi ''Leucocarbo colensoi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Leucocarbo-ranfurlyi-MATTERN 2.jpg|120px]] || [[Bounty-ielgoes]] || ''Leucocarbo ranfurlyi'' || Endemysk op 'e [[Bounty-eilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bounty-shag-leucocarbo-ranfurlyi ''Leucocarbo ranfurlyi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Campbell Shag, Campbell Island 02.jpg|120px]] || [[Campbellielgoes]] || ''Leucocarbo campbelli'' || Endemysk op 'e [[Campbelleilân|Campbelleilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/campbell-shag-leucocarbo-campbelli ''Leucocarbo campbelli'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:20181001 ChathamsA9D3 444 DxO (cropped) (cropped).jpg|120px]] || [[Chathamielgoes]] || ''Leucocarbo onslowi'' || Endemysk op 'e [[Chathameilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chatham-shag-leucocarbo-onslowi ''Leucocarbo onslowi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Guanay Cormorant at Bronx Zoo.jpg|120px]] || [[guano-ielgoes]] || ''Leucocarbo bougainvilliorum'' || Kusten fan [[Perû|Peru]] en [[Sily]] (Súd-Amearika) || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/guano-cormorant-leucocarbo-bougainvilliorum ''Leucocarbo bougainvilliorum'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC4644 (cropped).jpg|120px]] || [[keizerielgoes]] || ''Leucocarbo atriceps'' || Súdlik Súd-Amearika, [[Falkâneilannen]] en subantarktyske eilannen || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/imperial-shag-leucocarbo-atriceps ''Leucocarbo atriceps'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Phalacrocorax magellanicus - Magellan Cormorant 02.jpg|120px]] || [[Magelhaenielgoes]] || ''Leucocarbo magellanicus'' || Súdlik Súd-Amearika en [[Fjoerlân]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rock-shag-leucocarbo-magellanicus ''Leucocarbo magellanicus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Otago shag with pied plumage swimming in the water.jpg|120px]] || [[Stewartielgoes]] || ''Leucocarbo chalconotus'' || [[Sudereilân]] en [[Stewarteilân]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stewart-island-shag-leucocarbo-chalconotus ''Leucocarbo chalconotus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:King Shag - Picton - New Zealand (39124704222) (cropped).jpg|120px]] || [[wratielgoes]] || ''Leucocarbo carunculatus'' || Endemysk op 'e eilannen yn 'e [[Strjitte fan Cook]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/king-shag-leucocarbo-carunculatus ''Leucocarbo carunculatus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo|''Leucocarbo''}}
}}
{{DEFAULTSORT:wytbukielguozzen}}
[[Kategory:Ielgoesfûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes| ]]</text>
      <sha1>bf4t7ri207whbnyc5qe2vrpyo2mm3zf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239398</id>
      <parentid>1239397</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T07:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1239398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5608" sha1="k0pzyeizmmet2gcf0t686yuoze7knqg" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = 2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC3408.jpg
| ôfbyldingsbreedte    =
| ôfbyldingstekst      = [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps'')
| takson1              =
| namme1               =
| takson2              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson8              = [[boppeskift]]:
| namme8               = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9              = [[skift]]:
| namme9               = [[ginteftigen]] (''Suliformes'')
| takson11             = [[famylje]]:
| namme11              = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'')
| takson12             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme12              = '''wytbúkielguozzen''' (''Leucocarbo'')
| beskriuwer, jier     = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1856
}}
It [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e '''wytbúkielguozzen''' (''Leucocarbo'') heart ta de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] en telt ferskate soarten dy't foar it meastepart lânseigen binne yn 'e subantarktyske gebieten, mei útsûndering fan 'e [[guano-ielgoes]] dy't mear nei it noarden ta oan 'e kust fan [[Súd-Amearika]] libbet.

Dizze fûgels ha in opfallend wite búk, in donker glânzgjend fearrekleed boppe en se ha in blau each. De measte soarten ha yn 'e briedtiid giele oant oranje wrateftige bultsjes by de snaffel. Ferskillende soarten binne [[Endemisme|endemysk]] en se libje faak op isolearre eilannen, lykas de [[Aucklandeilannen]], de [[Bounty-eilannen]] en [[Heard- en McDonaldeilannen]].

De [[typesoarte]] fan it skaai fan 'e wytbúkielguozzen is de [[keizerielgoes]] (''Leucocarbo atriceps''), dy't yn 1828 troch de Britske marine-offisier en ûntdekkingsreizger [[Phillip Parker King]] wittenskiplik beskreaun is.

== Soarten ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! IUCN-status
|-
| [[Ofbyld:Auckland Shag in breeding plumage from Enderby Island.jpg|120px]] || [[Aucklandielgoes]] || ''Leucocarbo colensoi'' || Endemysk op 'e [[Aucklandeilannen]] ([[Nij-Seelân]]) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/auckland-islands-shag-leucocarbo-colensoi ''Leucocarbo colensoi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Leucocarbo-ranfurlyi-MATTERN 2.jpg|120px]] || [[Bounty-ielgoes]] || ''Leucocarbo ranfurlyi'' || Endemysk op 'e [[Bounty-eilannen]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bounty-islands-shag-leucocarbo-ranfurlyi ''Leucocarbo ranfurlyi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Campbell Shag, Campbell Island 02.jpg|120px]] || [[Campbellielgoes]] || ''Leucocarbo campbelli'' || Endemysk op 'e [[Campbelleilân|Campbelleilannen]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/campbell-island-shag-leucocarbo-campbelli ''Leucocarbo campbelli'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:20181001 ChathamsA9D3 444 DxO (cropped) (cropped).jpg|120px]] || [[Chathamielgoes]] || ''Leucocarbo onslowi'' || Endemysk op 'e [[Chathameilannen]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-CR.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chatham-islands-shag-leucocarbo-onslowi ''Leucocarbo onslowi'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Guanay Cormorant at Bronx Zoo.jpg|120px]] || [[guano-ielgoes]] || ''Leucocarbo bougainvilliorum'' || Kusten fan [[Perû|Peru]] en [[Sily]] (Súd-Amearika) || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/guanay-cormorant-leucocarbo-bougainvilliorum ''Leucocarbo bougainvilliorum'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:2024 Leucocarbo atriceps - Blauaugenscharbe - by 2eight - 9SC4644 (cropped).jpg|120px]] || [[keizerielgoes]] || ''Leucocarbo atriceps'' || Súdlik Súd-Amearika, [[Falklâneilannen]] en subantarktyske eilannen || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/imperial-shag-leucocarbo-atriceps ''Leucocarbo atriceps'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Phalacrocorax magellanicus - Magellan Cormorant 02.jpg|120px]] || [[Magelhaenielgoes]] || ''Leucocarbo magellanicus'' || Súdlik Súd-Amearika en [[Fjoerlân]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rock-shag-leucocarbo-magellanicus ''Leucocarbo magellanicus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Otago shag with pied plumage swimming in the water.jpg|120px]] || [[Stewartielgoes]] || ''Leucocarbo chalconotus'' || [[Sudereilân]] en [[Stewarteilân]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stewart-island-shag-leucocarbo-chalconotus ''Leucocarbo chalconotus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:King Shag - Picton - New Zealand (39124704222) (cropped).jpg|120px]] || [[wratielgoes]] || ''Leucocarbo carunculatus'' || Endemysk op 'e eilannen yn 'e [[Strjitte fan Cook]] (Nij-Seelân) || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/rough-faced-shag-leucocarbo-carunculatus ''Leucocarbo carunculatus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
|}
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Leucocarbo|''Leucocarbo''}}
}}
{{DEFAULTSORT:wytbukielguozzen}}
[[Kategory:Ielgoesfûgel]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Wytbúkielgoes| ]]</text>
      <sha1>k0pzyeizmmet2gcf0t686yuoze7knqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leucocarbo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193758</id>
    <redirect title="Wytbúkielguozzen" />
    <revision>
      <id>1239396</id>
      <timestamp>2026-08-28T07:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Wytbúkielguozzen]]</comment>
      <origin>1239396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="sqea0tcc733sxgtegnkltnilrjkxp1i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wytbúkielguozzen]]</text>
      <sha1>sqea0tcc733sxgtegnkltnilrjkxp1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harald V fan Noarwegen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193759</id>
    <revision>
      <id>1239400</id>
      <timestamp>2026-08-28T08:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Harald V fan Noarwegen</comment>
      <origin>1239400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5464" sha1="465cviwcukm32hhc3ai33vgreoabmsd" xml:space="preserve">{{wrapper}}
|{{Ynfoboks hearsker of ealman
| ôfbylding                   = REUNIÓN CON EL REY DE NORUEGA HARALD V Y HAAKON MAGNUS, PRÍNCIPE HEREDERO DE NORUEGA. OSLO, 10 DE DICIEMBRE DE 2025. (54975098432) (cropped).jpg
| ôfbyldingstekst             = ''Kening Harald V, 2026''
| ôfbyldingsbreedte           = 200px
| namme                       = Harald V fan Noarwegen
| echte namme                 = 
| bynamme                     = 
| nasjonaliteit               = {{NORnasj}}
| bertedatum                  = [[21 febrewaris]] [[1937]]
| berteplak                   = [[Skaugum]]
| stjerdatum                  = [[28 augustus]] [[2026]]
| stjerplak                   = [[Oslo]]
| dynasty                     = Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
| etnisiteit                  = 
| regionale identiteit        = 
| religy                      = 
| partij                      = 
| prizen                      = 
| ûnderskiedings              = 
| funksje1                    = 
| regear1                     = 
| amtsperioade1               = [[17 jannewaris]] [[1991]] - [[28 augustus]] [[2026]]
| foargonger1                 = [[Olaf V fan Noarwegen|Olaf V]]
| opfolger1                   = [[Haakon VIII fan Noarwegen|Haakon VIII]]
| funksje2                    = 
| regear2                     = 
| amtsperioade2               = 
| foargonger2                 = 
| opfolger2                   =
| funksje3                    = 
| regear3                     = 
| amtsperioade3               = 
| foargonger3                 = 
| opfolger3                   = 
| funksje4                    = 
| regear4                     = 
| amtsperioade4               = 
| foargonger4                 = 
| opfolger4                   = 
| funksje5                    = 
| regear5                     = 
| amtsperioade5               = 
| foargonger5                 = 
| opfolger5                   = 
| funksje6                    = 
| regear6                     = 
| amtsperioade6               = 
| foargonger6                 = 
| opfolger6                   = 
| funksje7                    = 
| regear7                     = 
| amtsperioade7               = 
| foargonger7                 = 
| opfolger7                   = 
| funksje8                    = 
| regear8                     = 
| amtsperioade8               = 
| foargonger8                 = 
| opfolger8                   = 
| regear9                     = 
| amtsperioade9               = 
| foargonger9                 = 
| opfolger9                   = 
| webside                     = 
}}
|-
|{{Ynfoboks sporter
| namme                = Olaf V fan Noarwegen
| ôfbylding            = 
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       =
| echte namme          = 
| nasjonaliteit        = 
| bertedatum           = 
| berteplak            = 
| stjerdatum           = 
| stjerplak            = 
| etnisiteit           = 
| regionale identiteit = 
| grutte               = 
| gewicht              = 
| sport                = [[silen]]
| ûnderdiel            = 5,5 m R-klasse,&lt;br&gt;Soling klasse
| trener               = 
| 1etitel              = 
| OS                   = [[Olympyske Simmerspullen 1964|Tokyo 1968]]&lt;br&gt;[[Olympyske Simmerspullen 1968|Meksiko 1968]]&lt;br&gt;[[Olympyske Simmerspullen 1972|München 1972]]
| PS                   = 
| ekstra               = 
| debút                = 
| karriêre-ein         = 
| prestaasjes          = 
| webside              = 
}}
|-
|}
'''Harald V fan Noarwegen''' ([[Skaugum]], [[21 febrewaris]] [[1937]] - [[Oslo]], [[28 augustus]] [[2026]]),  wie fan [[17 jannewaris]] [[1991]] oant syn dea Kening fan [[Noarwegen]]. 

Hy wie de soan fan kening [[Olaf V fan Noarwegen|Olaf V]] en prinses [[Märtha fan Sweden|Märtha]]. Yn de [[Twadde Wrâldkriich]] wenne Harald yn de [[Feriene Steaten]], dêr't syn heit, doe kroanprins, stipe besocht te finen foar de Noarske saak. Yn [[1945]] kearde it kroanprinslik pear werom nei Noarwegen. Haralds mem ferstoar yn [[1954]]. Yn [[1957]] ferstoar syn pake [[Haakon VII fan Noarwegen|Haakon VII]], wêrtroch't syn heit de nije kening waard, en hysels kroanprins. Harald folge syn opliedingen oan de militêre akademy fan Noarwegen en oan de [[universiteit fan Oxford]], dêr't er oan Balliol College skiednis, ekonomy en polityk studearre.

Op [[29 augustus]] [[1968]] boaske er mei it Noarske boargerfamke [[Sonja Haraldsen]]. Dizze houlikskar bearde in soad opsjen. It pear krige twa bern: 
* [[Märtha Louise fan Noarwegen|Märtha Louise]] (1971) 
* [[Haakon VIII fan Noarwegen|Haakon Magnus]] (1973) 
Op 17 jannewaris 1991 folge Harald syn ferstoarne heit op. De kening wie in fanatyk siler. Hy naam yn dy sport trije kear diel oan de [[Olympyske Spullen|Olympyske Simmerspullen]] (yn [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1964|1964]], [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1968|1968]] en [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1972|1972]]). 

Harald V fan Noarwegen ferstoar op 28 augustus 2026, yn 'e âldens fan 89 jier.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nos.nl/artikel/2628606-noorse-koning-harald-89-overleden|title= {{nl}} Noorse koning Harald (89) overleden |publisher=NOS|access-date=28 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;
Syn soan Haakon folge him op as kening.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL
* Wikipedy:NO
{{Commonscat|Harald V of Norway|Harald V fan Noarwegen}}
}}

[[Kategory:Kening fan Noarwegen]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1937]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>465cviwcukm32hhc3ai33vgreoabmsd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239401</id>
      <parentid>1239400</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T08:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>hast fergetten</comment>
      <origin>1239401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5576" sha1="js8qdtdrj1mgouw47xjipv3b1bybcjy" xml:space="preserve">{{wrapper}}
|{{Ynfoboks hearsker of ealman
| ôfbylding                   = REUNIÓN CON EL REY DE NORUEGA HARALD V Y HAAKON MAGNUS, PRÍNCIPE HEREDERO DE NORUEGA. OSLO, 10 DE DICIEMBRE DE 2025. (54975098432) (cropped).jpg
| ôfbyldingstekst             = ''Kening Harald V, 2026''
| ôfbyldingsbreedte           = 200px
| namme                       = Harald V fan Noarwegen
| echte namme                 = 
| bynamme                     = 
| nasjonaliteit               = {{NORnasj}}
| bertedatum                  = [[21 febrewaris]] [[1937]]
| berteplak                   = [[Skaugum]]
| stjerdatum                  = [[28 augustus]] [[2026]]
| stjerplak                   = [[Oslo]]
| dynasty                     = Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
| etnisiteit                  = 
| regionale identiteit        = 
| religy                      = 
| partij                      = 
| prizen                      = 
| ûnderskiedings              = 
| funksje1                    = 
| regear1                     = 
| amtsperioade1               = [[17 jannewaris]] [[1991]] - [[28 augustus]] [[2026]]
| foargonger1                 = [[Olaf V fan Noarwegen|Olaf V]]
| opfolger1                   = [[Haakon VIII fan Noarwegen|Haakon VIII]]
| funksje2                    = 
| regear2                     = 
| amtsperioade2               = 
| foargonger2                 = 
| opfolger2                   =
| funksje3                    = 
| regear3                     = 
| amtsperioade3               = 
| foargonger3                 = 
| opfolger3                   = 
| funksje4                    = 
| regear4                     = 
| amtsperioade4               = 
| foargonger4                 = 
| opfolger4                   = 
| funksje5                    = 
| regear5                     = 
| amtsperioade5               = 
| foargonger5                 = 
| opfolger5                   = 
| funksje6                    = 
| regear6                     = 
| amtsperioade6               = 
| foargonger6                 = 
| opfolger6                   = 
| funksje7                    = 
| regear7                     = 
| amtsperioade7               = 
| foargonger7                 = 
| opfolger7                   = 
| funksje8                    = 
| regear8                     = 
| amtsperioade8               = 
| foargonger8                 = 
| opfolger8                   = 
| regear9                     = 
| amtsperioade9               = 
| foargonger9                 = 
| opfolger9                   = 
| webside                     = 
}}
|-
|{{Ynfoboks sporter
| namme                = Olaf V fan Noarwegen
| ôfbylding            = 
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingtekst       =
| echte namme          = 
| nasjonaliteit        = 
| bertedatum           = 
| berteplak            = 
| stjerdatum           = 
| stjerplak            = 
| etnisiteit           = 
| regionale identiteit = 
| grutte               = 
| gewicht              = 
| sport                = [[silen]]
| ûnderdiel            = 5,5 m R-klasse,&lt;br&gt;Soling klasse
| trener               = 
| 1etitel              = 
| OS                   = [[Olympyske Simmerspullen 1964|Tokyo 1968]]&lt;br&gt;[[Olympyske Simmerspullen 1968|Meksiko 1968]]&lt;br&gt;[[Olympyske Simmerspullen 1972|München 1972]]
| PS                   = 
| ekstra               = 
| debút                = 
| karriêre-ein         = 
| prestaasjes          = 
| webside              = 
}}
|-
|}
'''Harald V fan Noarwegen''' ([[Skaugum]], [[21 febrewaris]] [[1937]] - [[Oslo]], [[28 augustus]] [[2026]]),  wie fan [[17 jannewaris]] [[1991]] oant syn dea Kening fan [[Noarwegen]]. 

Hy wie de soan fan kening [[Olaf V fan Noarwegen|Olaf V]] en prinses [[Märtha fan Sweden|Märtha]]. Yn de [[Twadde Wrâldkriich]] wenne Harald yn de [[Feriene Steaten]], dêr't syn heit, doe kroanprins, stipe besocht te finen foar de Noarske saak. Yn [[1945]] kearde it kroanprinslik pear werom nei Noarwegen. Haralds mem ferstoar yn [[1954]]. Yn [[1957]] ferstoar syn pake [[Haakon VII fan Noarwegen|Haakon VII]], wêrtroch't syn heit de nije kening waard, en hysels kroanprins. Harald folge syn opliedingen oan de militêre akademy fan Noarwegen en oan de [[universiteit fan Oxford]], dêr't er oan Balliol College skiednis, ekonomy en polityk studearre.

Op [[29 augustus]] [[1968]] boaske er mei it Noarske boargerfamke [[Sonja Haraldsen]]. Dizze houlikskar bearde in soad opsjen. It pear krige twa bern: 
* [[Märtha Louise fan Noarwegen|Märtha Louise]] (1971) 
* [[Haakon VIII fan Noarwegen|Haakon Magnus]] (1973) 
Op 17 jannewaris 1991 folge Harald syn ferstoarne heit op. De kening wie in fanatyk siler. Hy naam yn dy sport trije kear diel oan de [[Olympyske Spullen|Olympyske Simmerspullen]] (yn [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1964|1964]], [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1968|1968]] en [[Hurdsilen op de Olympyske Simmerspullen 1972|1972]]). 

Harald V fan Noarwegen ferstoar op 28 augustus 2026, yn 'e âldens fan 89 jier.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nos.nl/artikel/2628606-noorse-koning-harald-89-overleden|title= {{nl}} Noorse koning Harald (89) overleden |publisher=NOS|access-date=28 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;
Syn soan Haakon folge him op as kening.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL
* Wikipedy:NO
* [https://www.olympedia.org/athletes/62274 Olympedia.org, Harald V fan Noarwegen ''Riedplachte op 28-8-2026'']
{{Commonscat|Harald V of Norway|Harald V fan Noarwegen}}
}}

[[Kategory:Kening fan Noarwegen]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1937]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2026]]</text>
      <sha1>js8qdtdrj1mgouw47xjipv3b1bybcjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sudereilân</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193760</id>
    <revision>
      <id>1239408</id>
      <timestamp>2026-08-28T10:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks eilân | namme                       = Sudereilân | ôfbylding                   = Turbid Waters Surround New Zealand - crop.jpg | ôfbyldingsbreedte           = | ôfbyldingstekst             =  | Flagge                      =  | Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan | Eilannegroep                =  | Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]] | Bestjoerlike ienheid 1      = Regio's | Namme bestjoerlike...&quot;</comment>
      <origin>1239408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15899" sha1="0ndmvtii23obmojcviw1tk2owwo1mby" xml:space="preserve">{{Ynfoboks eilân
| namme                       = Sudereilân
| ôfbylding                   = Turbid Waters Surround New Zealand - crop.jpg
| ôfbyldingsbreedte           =
| ôfbyldingstekst             = 
| Flagge                      = 
| Lokaasje                    = Súdlike Stille Oseaan
| Eilannegroep                = 
| Lân                         = [[Ofbyld:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Nij-Seelân]]
| Bestjoerlike ienheid 1      = Regio's
| Namme bestjoerlike ienheid 1= Canterbury; Marlborough; Nelson; Otago; Southland; Tasman; West Coast
| Koördinaten                 = 
| Haadstêd                    =
| Belangrike plakken          = Christchurch; Dunedin; Queenstown; Invercargill; Nelson
| Ynwennertal                 =
| Befolkingstichtens          =
| Maks. lingte                = ± 800 km
| Maks. breedte               = &gt; 300 km
| Oerflak                     = 150.718 km²
| Heechste punt               = Aoraki/Mount Cook, 3.724 m
| Gebrûk                      = lânbou; toerisme; boskbou
| Tiidsône                    = [[UTC]]+12
| ôfbylding2                  =
| ôfbyldingstekst2            =
| ôfbylding3                  =
| ôfbyldingstekst3            =
| webside                     =
| mapname                     = Nij-Seelân-reliëf
| mapwidth                    =
| lat_deg                     = 43
| lat_min                     = 59
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = S
| lon_deg                     = 171
| lon_min                     = 0
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan it Súdereilân yn Nij-Seelân
}}
It '''Sudereilân''' ([[Ingelsk]]: ''South Island''; [[Maory (taal)|Maory]]: ''Te Waipounamu'') is ien fan 'e twa grutte eilannen dêr't [[Nij-Seelân]] út bestiet. It oare grutte eilân is it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]]. Beide wurde faninoar skieden troch de [[Strjitte fan Cook]]. Njonken dizze twa eilannen bestiet Nij-Seelân út in grut tal lytsere eilannen.

[[Abel Tasman]] wie de earste Europeaan fan wa't mei wissichheid fêststeld is dat er Nij-Seelân seach. Syn earste waarnimming wie op 13 desimber 1642 oan 'e westkust fan it Sudereilân, nei alle gedachten by it hjoeddeiske [[Punakaiki]].&lt;ref&gt;[https://nzhistory.govt.nz/people/abel-tasman?utm_source=chatgpt.com New Zealand History]&lt;/ref&gt; Tasman tocht dat it lân ferbûn wêze koe mei in gebiet yn [[Súd-Amearika]]. Hy joech it lân de namme ''Staten Landt'', om't er tocht dat it mooglik oansleat by Staten Landt yn Súd-Amearika, dat earder troch de ekspedysje fan [[Jacob Le Maire]] en [[Willem Schouten]] beskreaun wie.&lt;ref&gt;[https://teara.govt.nz/en/map/5952/abel-tasmans-staten-landt?utm_source=chatgpt.com Encyclopedia of New Zealand: Abel Tasman's Staten Landt.]&lt;/ref&gt;

== Bestjoerlike yndieling ==
It Sudereilân wurdt bestjoerlik yn sân regio's ferdield:

&lt;div style=&quot;text-align: left; width: 100%;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; max-width: 500px; font-size: 95%; margin: 1em 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size: larger; font-weight: bold; padding-bottom: 0.5em; text-align: left;&quot; |

|-
! style=&quot;background: #eaecf0; text-align: left; padding: 6px; width: 50%;&quot; | Regio
! style=&quot;background: #eaecf0; text-align: center; padding: 6px; width: 50%;&quot; | Kaart
|-
| style=&quot;vertical-align: top; padding: 8px; background: #ffffff;&quot; |
* Canterbury
* Marlborough
* Nelson
* Otago
* Southland
* Tasman
* West Coast
| style=&quot;vertical-align: top; text-align: center; padding: 8px; background: #ffffff;&quot; |
[[Ofbyld:NZ Territorial Authorities South Island.png|frameless|180px|Kaart fan de regio's op it Súdereilân]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size: 85%; color: #555; text-align: left; padding: 6px;&quot; | De regio's fan it Súdereilân fan Nij-Seelân.
|}
&lt;/div&gt;

== Stêden ==
&lt;div style=&quot;text-align: left; width: 100%;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 100%; max-width: 700px; font-size: 95%; margin: 1em 0 1em 0;&quot;
|+ style=&quot;font-size: larger; font-weight: bold; padding-bottom: 0.5em; text-align: left;&quot; | Stedske gebieten op it Sudereilân mei mear as 10.000 ynwenners (juny 2025)

|-
! style=&quot;background: #eaecf0; text-align: left; padding: 6px;&quot; | Plak
! style=&quot;background: #eaecf0; text-align: left; padding: 6px;&quot; | Regio
! style=&quot;background: #eaecf0; text-align: right; padding: 6px;&quot; | Ynwennertal
! style=&quot;background: #eaecf0; text-align: right; padding: 6px;&quot; | % fan it eilân

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Christchurch]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 407.800
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 32,5%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Dunedin]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Otago
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 104.000
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 8,3%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Invercargill]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Southland
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 51.200
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 4,1%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Nelson (Nij-Seelân)|Nelson]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Nelson
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 50.800
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 4,0%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Rolleston (Nij-Seelân)|Rolleston]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 34.100
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 2,7%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Blenheim (Nij-Seelân)|Blenheim]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Marlborough
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 29.800
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 2,4%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Timaru]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 29.300
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 2,3%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Queenstown (Nij-Seelân)|Queenstown]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Otago
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 29.000
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 2,3%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Ashburton (Nij-Seelân)|Ashburton]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 21.600
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,7%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Richmond (Nij-Seelân)|Richmond]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Tasman
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 19.950
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,6%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Rangiora]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 19.300
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,5%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Mosgiel]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Otago
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 15.100
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,2%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Oamaru]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Otago
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 14.300
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,1%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Kaiapoi]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 13.700
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,1%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Wānaka]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Otago
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 13.200
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,1%

|-
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | [[Lincoln (Nij-Seelân)|Lincoln]]
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff;&quot; | Canterbury
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 12.100
| style=&quot;padding: 6px; background: #ffffff; text-align: right;&quot; | 1,0%

|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size: 85%; color: #555; text-align: left; padding: 6px;&quot; | Boarne foar de ynwenners: Stats NZ (rûzing juny 2025). 
|}
&lt;/div&gt;

== Befolking ==
[[Ofbyld:Early Maori objects from Wairau Bar, Canterbury Museum, 2016-01-27.jpg|thumb|left|Iere objekten fan 'e Maory út Wairau Bar.]]
Ut argeologysk ûndersyk fan [[Wairau Bar]] yn it noardeasten fan it Sudereilân hat bliken dien dat it plak diel útmakke fan 'e iere kolonisaasjefaze fan Nij-Seelân. De bewenningsspoaren datearje út de fan 'e 13e iuw en it begjin fan de 14e iuw. Wairau Bar is in seldsum foarbyld yn Nij-Seelân fan in iere Eastpolynezyske delsetting dy't om in sintraal punt hinne groepearre wie. It plak wurdt beskôge as ien fan 'e wichtichste argeologyske plakken foar it bestudearjen fan 'e ierste skiednis fan Nij-Seelân.

It Sudereilân is in stik minder tichtbefolke as it Noardereilân. It Súdereilân hat in totaal fan likernôch 1,25 miljoen ynwenners. Allinnich al Christchurch is goed foar hast 32,5% (likernôch in tredde) fan 'e hiele befolking fan it eilân. Mear as de helte fan 'e totale befolking fan it Sudereilân wennet yn Christchurch en de oare trije grutte plakken Dunedin, Invercargill en Nelson.
[[Ofbyld:Peacock Fountain and Arts Centre Buildings, Christchurch 2025.jpg|thumb|left|De measte minsken op it Sudereilân wenje yn Christchurch.]]

De befolking is ek homogener as it mear multy-etnyske Noardereilân. By de folkstelling fan 2023 identifisearre 77,0% fan 'e bewenners fan it Súdereilân him as Nijseelânske Europeaan, 11,3% as Maory, 2,6% as Sineesk,  2,3% as Yndiaask en 2,3% Filipynsk, 1,6% as Samoäansk, 1,5% as Ingelsk, en 1,2% as 'Nijseelanner'. De persintaazjes binne opteld wat mear as 100% om't minsken ta mear as ien etnyske groep hearre kinne. Nijseelânske Europeanen foarmje yn alle distrikten fan it Sudereilân in mearderheid, rinnende fan 67,5% yn it distrikt Queenstown-Lakes oant 87,2% yn it distrikt Grey.

It oandiel fan 'e bewenners fan it Sudereilân dat yn it bûtenlân berne is, wie by de folkstelling fan 2018 23,1%. De meast foarkommende bûtenlânske lannen fan berte binne [[Ingelân]] (19,9% fan 'e yn it bûtenlân berne ynwenners), de [[Filipinen]] (9,3%), [[Austraalje]] (8,8%), [[Yndia]] (6,6%), it fêstelân fan [[Sina]] (5,9%) en [[Súd-Afrika]] (5,5%).

== Geografy ==
[[Ofbyld:Franz Josef Glacier 17.jpg|thumb|260px|Franz Josefgletsjer.]]
De lingte fan noard nei súd bedraacht sa'n 800 km en op it breedste punt is it Sudereilân mear as 300 km breed. It westen en it easten wurde faninoar skieden troch de [[Nijseelânske Alpen]]: in berchrêch dy't fan noard nei súd rint en toppen hat oant 3.724 meter. Der komme ek [[gletsjer]]s foar, lykas de Foxgletsjer en de Franz Josefgletsjer.

It oerflak fan it eilân is 150.718 km². Tektonysk leit it eilân op 'e grins fan 'e Pasifyske Plaat en de Australyske Plaat. Oars as op it Noardereilân binne der op it Sudereilân gjin aktive fulkanen. Der binne wol in tal útstoarne fulkanen, wêrûnder it Banks-skiereilân.

Yn it súdwesten leit de regio Fiordland, mei ûnder oare de [[fjord]]en Doubtful Sound en Milford Sound.

=== Marren ===
[[Ofbyld:Lake Wakatipu-HD.jpg|thumb|260px|Wakatipumar.]]
Op it Sudereilân lizze acht grutte marren, lykas de [[Wakatipumar]], [[Tekapomar]] en [[Manapourimar]]. De [[Haurokomar]] is mei in djipte fan 462 meter de djipste mar fan Nij-Seelân en leit yn it westen fan it Sudereilân. Dizze marren binne yn it ferline yn 'e iistiden troch gletsjers foarme.

=== Sounds ===
[[Ofbyld:Milford Sound NZ (49936325261).jpg|thumb|260px|Milford Sound.]]
Ek de saneamde 'Sounds' yn it súdwesten fan Fiordland, lykas Milford Sound en Doubtful Sound, binne troch gletsjers foarme. 'Sound' is eins net de goede namme foar dizze see-ynhammen, om't in sound in ferdronken delling is.

De Sounds fan Fiordland binne fjorden. De Marlborough Sounds yn it noarden fan it Sudereilân binne wol korrekt neamd. Troch it sakjen fan dy dellingen sille se yn 'e rin fan 'e tiid ûnder wetter komme en dat proses giet oant hjoed-de-dei troch.

=== Nasjonale parken ===
Op it Sudereilân lizze tsien nasjonale parken dy't beheard wurde troch it Department of Conservation.

Fan noard nei súd:
[[Ofbyld:PancakeRocks MC.jpg|thumb|260px|Pancake Rocks by Punakaiki yn it Nasjonaal Park Paparoa.]]
* [[Nasjonaal Park Kahurangi]] (4.520 km², oprjochte yn 1996)
* [[Nasjonaal Park Abel Tasman]] (225 km², oprjochte yn 1942)
* [[Nasjonaal Park Nelson Lakes]] (1.018 km², oprjochte yn 1956)
* [[Nasjonaal Park Paparoa]] (306 km², oprjochte yn 1987)
* [[Nasjonaal Park Arthur's Pass]] (1.144 km², oprjochte yn 1929)
* [[Nasjonaal Park Westland Tai Poutini]] (1.175 km², oprjochte yn 1960), mei de Foxgletsjer en Franz Josefgletsjer
* [[Nasjonaal Park Aoraki/Mount Cook]] (707 km², oprjochte yn 1953)
* [[Nasjonaal Park Mount Aspiring]] (3.555 km², oprjochte yn 1964)
* [[Nasjonaal Park Fiordland]] (12.519 km², oprjochte yn 1952)
* [[Nasjonaal Park Rakiura]] (1.500 km², oprjochte yn 2002)

Fierder binne der noch natuerreservaten, lykas it Hakatere Conservation Park.

== Lânseigen fauna ==
Foar de komst fan 'e minske hie it Sudereilân in bysûnder fûgelryk ekosysteem. In soad fûgels hiene har yn 'e rin fan miljoenen jierren ûntwikkele sûnder grutte [[Sûchdieren|lânsûchdieren]] en wiene dêrtroch min oanpast oan minsklike jacht en nije rôfdieren.

Nei de komst fan 'e earste Polynezyske bewenners, om it jier 1300 hinne, stoaren in grut tal lânseigen bistesoarten út. Benammen de [[moä's]], grutte fûgels dy't net fleane koene en op it Sudereilân in grut part fan 'e lânfauna útmakken, waarden yntinsyf bejage. Alle njoggen moä-soarten wiene binnen in pear iuwen útstoarn. Ek it ferbaarnen fan bosken en strûklân droech by oan it ferlies fan harren leefgebiet.
[[Ofbyld:Giant Haasts eagle.jpg|thumb|left|De útstoarn [[Haastearn]].]]
Mei it ferdwinen fan 'e moä ferdwûn ek de [[Haastearn]], de grutste bekende [[Earnfûgels|earn]] út 'e skiednis. Dizze rôffûgel wie tige ôfhinklik fan grutte fûgels as proai en stoar nei alle gedachten sa'n 500 oant 600 jier lyn út, likernôch yn deselde snoarje as de moä's.

Ek oare lânseigen fûgels, wêrûnder de famylje ''[[Aptornis]]'', wêrfan't ien soarte op it Sudereilân libbe, en ferskate soarten guozzen en rôffûgels, waarden troch jacht, ferlies oan leefgebiet en yntrodusearre bisten ta útstjerren brocht. Yn totaal binne sûnt de komst fan 'e minske yn Nij-Seelân sa'n 50 lânseigen fûgelsoarten útstoarn. 

Ek hjoed-de-dei wurde in soad lânseigen fûgels op it Sudereilân bedrige troch yntrodusearre rôfdieren, leefgebietferlies en oare minsklike ynfloeden. Soarten lykas de [[Kiwy-eftigen|kiwy]], de [[kakapo]] en de [[gieleachpinguïn]] hawwe dêrom ekstra beskerming en natuerbehear nedich.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar referinsjes en boarnen by [[:en:South Island]] en [[:nl:Zuidereiland]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|South Island, New Zealand|Sudereilân}}
}}
[[Kategory:Sudereilân]]</text>
      <sha1>0ndmvtii23obmojcviw1tk2owwo1mby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Sudereilân</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193761</id>
    <revision>
      <id>1239409</id>
      <timestamp>2026-08-28T10:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Category:Islands of New Zealand|Eilannen fan Nij-Seelân}} [[Kategory:Eilân yn Nij-Seelân]]&quot;</comment>
      <origin>1239409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="escdnazb3puf25q12hss5ykkqm8c9lt" xml:space="preserve">{{Commonscat|Category:Islands of New Zealand|Eilannen fan Nij-Seelân}}
[[Kategory:Eilân yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>escdnazb3puf25q12hss5ykkqm8c9lt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1239410</id>
      <parentid>1239409</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T10:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1239410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="6fxco8auqc3xdgj3b8xkpigm73gzsrb" xml:space="preserve">{{Commonscat|South Island, New Zealand|Sudereilân}}
[[Kategory:Eilân yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>6fxco8auqc3xdgj3b8xkpigm73gzsrb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>