Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 917 1239835 1233510 2026-09-03T18:26:35Z Drewes 2754 /* Bibliografy */ titels skean set 1239835 wikitext text/x-wiki {{Sjonger of muzikant | ôfbylding = Meindert Talma Tresoar 56.jpg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Meindert Talma | nasjonaliteit = {{NEDnasj}} | berne = [[2 novimber]] [[1968]] | berteplak = [[Opperdoes]] | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = {{FRLetn}} | regionale identiteit = | sjenre = [[Popmuzyk|Pop]] | ynstrumint = | sjongtaal = [[Frysk]] en [[Nederlânsk]] | grutste hit(s) = | jierren aktyf = [[1995]]-no | prizen = | webside = }} '''Meindert Talma''' ([[Opperdoes]], [[2 novimber]] [[1968]])<ref> [https://meinderttalma.nl/nieuws/2017/2017-01-26-gemeentedichter-walddichter-van-achtkarspelen/ Gemeentedichter (Wâlddichter) van Achtkarspelen] 26 jannewars 2017</ref> is popmuzikant en [[skriuwer]], aktyf yn de [[Grins (stêd)|Grinzer]] [[muzyk]]wrâld. Hy is ek ôfstudearre histoarikus. Talma groeide op yn in grifformeard ûnderwizersgesin yn [[Surhústerfean]]. Hy naam letter ôfstân fan it leauwen, mar fielt yn 2025 noch hieltyd in ûndergrûn dêryn. Yn syn jeugd die er eins tsjin syn sin oan kuorbal by KV It Fean, me't er leaver fuotballe. De muzyk begûn al betiid doe't er thús oefenje en spylje koe op in Johannus, letter waard dat in Yamaha Electone; beide wiene elektroanyske oargels foar thús. Talma hat oant no ta tige produktyf west: yn in tiidsbestek fan 7 jier ferskynden 5 CD's, twa [[roman]]s en in boek mei fraachpetearen. Yn syn persoanlike teksten, faak fol mei selsspot, brûkt Talma sawol it [[Frysk]] as it [[Nederlânsk]]. Talma hie ek in [[Ingelsk]]talich siidprojekt, ''Tamango'', wylst er mei syn [[krautrock]]band [[Ausputzer]] yn it [[Dútsk]] sjongt.<ref>[https://www.dvhn.nl/cultuur/Meindert-Talma-zet-vergeten-Duitstalige-plaat-online-25736990.html Dagblad van het Noorden - Meindert Talma zet 'vergeten' Duitstalige Krautrockplaat na tien jaar alsnog online: 'Het was wat experimenteler dan mensen van mij gewend waren']</ref> Syn muzikale ynfloeden binne divers. De [[New Wave]] út it begjin fan de 80-er jierren is dúdlik werkenber yn guon fan syn nûmers, mar ek [[Lou Reed]] hat grutte yndruk op him makke. Meindert Talma is sûnt [[1997]] foaroanman fan de freoneband [[Meindert Talma & The Negroes]]. Hy is fierder aktyf as redakteur fan it Fryske tydskrift [[De Blauwe Fedde]] en [[kollumnist]] foar ûnder oaren de [[Ljouwerter Krante]] dêr't syn bydragen ferskynden ûnder de titel ''Talma Tikt''. Begjin july 2026 makke Talma fia sosjale media bekind dat er oan bonkekanker yn ien fan syn rêchwringen lijt. Hy soe derfoar in yntensyf medysk trajekt trochgean moatte, dat him nei alle gedachten teminsten in jier fan it muzykmeitsjen ofhâldt.<ref> [https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/18590287/muzikant-meindert-talma-is-ziek-en-zegt-optredens-voor-komende-tijd-af ''Muzikant Meindert Talma is ziek en zegt optredens voor komende tijd af''.] Omrop Fryslân, 3 july 2026 </ref> == Bibliografy == * ''Dammen met ome Hajo'', [[1999]], roman * ''De Blauwe Fedde yn petear'' (tegearre mei [[Nyk de Vries]]), [[2001]], samling fraachpetearen * ''Kriebelvisje'', [[2003]], roman * ''Laat het orgel jammeren'', [[2011]], poëzij * ''Kelderkoorts'', [[2013]], autobiografysk boek mei album * ''Je denkt dat het komt'', [[2017]], autobiografysk boek mei album * ''De Domela Passie'', [[2019]], boek mei album * ''Gezinsverbijstering'', [[2025]], autobiografysk boek mei album == Diskografy == * ''30 jaar Muzikale Fruitmand'', [[1995]], Single (fynyl) * ''Hondert punten'', [[1997]] * ''Ferhûddûker'', [[1998]] * ''Dammen met ome Hajo'', [[1999]] * ''Leave Stumper'', [[2001]] * ''Kriebelvisje'', [[2003]] * ''Meindert Talma & The Negroes'', [[2005]] * ''Nu geloof ik wat er in de Bijbel staat'', [[2007]] * ''Tamango'', [[2009]], (Film (DVD) en CD) * ''De zee roept'', [[2011]] (by in fotoboek fan [[Tryntsje Nauta]]) * ''Eenmaal Oranje'', [[2012]]. Album * ''Kelderkoorts'' [[2013]]. Soloalbum mei bydragen fan Ausputzer en de Snakkers * ''WERKMAN'' [[2015]] Meindert Talma & The Melisma Saxophone Quartet. In lietesyklus oar [[Hendrik Werkman]]. * ''Jannes van der Wal'', [[2016]]. Konseptalbum oer damjen fanwegen de berte 60 jier lyn en it ferstjerren 20 jier lyn fan dammer [[Jannes van der Wal]] * ''Je denkt dat het komt'', [[2017]]. Album * ''Balsturig'', [[2019]]. Album * ''De Domela Passie'', 2019. Album * ''Minna'', [[2021]]. Album * ''Schandalig'', [[2023]]. Album * ''Gezinsverbijstering'', [[2025]]. Album * ''Celluloid illusies'', [[2026]]. Album == Ferskaat == * Op [[16 oktober]] [[2004]] winne The Negroes it festival [[Liet 2004]] mei it nûmer "Dûnsje wyldekat dûnsje". == Keppeling om utens == * [http://www.meinderttalma.nl/ De thússide fan Meindert Talma] {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Talma, Meindert}} [[Kategory:Frysk muzikant]] [[Kategory:Frysk sjonger]] [[Kategory:Sjonger yn it Frysk]] [[Kategory:Frysk lietsjeskriuwer]] [[Kategory:Frysk romanskriuwer]] [[Kategory:Frysk dichter]] [[Kategory:Frysk publisist]] [[Kategory:Frysk tydskriftredakteur]] [[Kategory:Frysk kollumnist]] [[Kategory:Frysk sjoernalist]] [[Kategory:Frysk skiedkundige]] [[Kategory:Persoan berne yn 1968]] o9q05slk1unruayrckn91hgcisul190 0 926 1239878 1239438 2026-09-04T00:21:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Films */ + 1239878 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[2000-er jierren]]. == Foarfallen == ;jannewaris *[[3 jannewaris|3]] - It [[ferkearsfleantúch]] [[Flash Airlines-flecht 604]] stoart foar de [[kust]] fan [[Egypte]] del yn 'e [[Reade See]], wêrby't alle 148 ynsittenden omkomme. *[[4 jannewaris|4]] - It [[Mars Exploration Rover]]-projekt fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romtefeart]]organisaasje [[NASA]] giet fan start as de ''[[Spirit (rover)|Spirit]]'' as de earste fan 'e 'rovers' súksesfol it oerflak fan 'e [[planeet]] [[Mars (planeet)|Mars]] berikt om dêr ûndersyk te dwaan. ;febrewaris *[[4 febrewaris|4]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaan]] [[Mark Zuckerberg]] rjochte it [[sosjale media|sosjaal medium]] [[Facebook]] op. *[[26 febrewaris|26]] - De [[Masedoanje|Masedoanyske]] [[presidint]] [[Boris Trajkovski]] komt om as syn [[fleantúch]] delstoart yn 'e neite fan 'e [[Bosnje|Bosnyske]] [[stêd]] [[Mostar (Bosnje)|Mostar]]. *[[29 febrewaris|29]] - By [[steatsgreep yn Haïty (2004)|in steatsgreep]] yn [[Haïty]] wurdt [[presidint]] [[Jean-Bertrand Aristide]] ôfset. Neitiid wurdt in interim-regear oansteld ûnder lieding fan [[Gérard Latortue]]. ;maart *[[2 maart|2]] - By [[bomoanslaggen op Asjoera (2004)|in rige bomoanslaggen]] op [[sjiïten|sjiïtyske]] [[moslim]]s dy't yn 'e [[Irak|Iraakske]] [[stêd]] [[Karbala (Irak)|Karbala]] de [[Asjoera]]betinking hâlde, komme mear as 140 [[minske]]n om. *[[11 maart|11]] - By [[bomoanslaggen yn Madrid (2004)|inkele bomoanslaggen]], troch [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]]en op in [[trein]] yn 'e [[Spanje|Spaanske]] [[haadstêd]] [[Madrid (stêd)|Madrid]], komme 192 [[minske]]n om. *[[19 maart|19]] - De [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Kebek (provinsje)|Kebek]] fiert it [[homohoulik]] yn. *[[22 maart|22]] - [[Sjeik]] [[Achmed Jassin]], de oprjochter en geastlik lieder fan 'e militante [[Palestina|Palestynske]] [[Hamas]]-beweging, wurdt yn 'e [[Gaza-stripe]] [[fermoarde]] troch de [[Israelyske Loftmacht]] (mei ynset fan in [[gefjochtshelikopter]]). *[[28 maart|28]] - De [[orkaan]] [[Orkaan Catarina|Catarina]], de earste [[tropyske sykloan]] ea registrearre yn 'e súdlike [[Atlantyske Oseaan]], komt yn 'e [[Brazylje|Brazyljaanske]] steat [[Santa Catarina (steat)|Santa Catarina]] oan lân, feroarsaket dêr 11 [[dea]]den en rjochtet grutte skea oan. *[[29 maart|29]] - [[Estlân]], [[Letlân]], [[Litouwen]], [[Slowakije]], [[Sloveenje]], [[Roemeenje]] en [[Bulgarije]] wurde lid fan 'e [[NATO]]. ;april *[[8 april|8]] - Under ynternasjonale druk tekenje it [[regear]] fan [[Sûdaan]] en twa [[rebel]]legroepearrings de [[Oerienkomst foar in Humanitêr Sjitferbod yn Darfoer (2004)|Oerienkomst foar in Humanitêr Sjitferbod]], dy't foar in skoft soargje moat yn 'e [[Oarloch yn Darfoer]]. *[[17 april|17]] - Mei [[raket]]ten ôfsketten út [[helikopter]]s op in [[konfoai]] fan [[auto's]] yn 'e [[Gaza-stripe]] [[fermoardet]] it [[Israel]]yske [[leger (lânmacht)|leger]] [[Abdel Azyz al-Rantisi]], in foaroanman fan 'e militante [[Palestina|Palestynske]] [[Hamas]]-beweging. * [[18 april|18]]-[[25 april|25]] - it wrâldkampioenskip [[keatsen]] wurdt holden yn 'e [[Itaalje|Italjaanske]] [[stêd]]en [[Alba]] en [[Imperia]]. *[[24 april|24]] - By de [[Syprioatyske referinda oer it Annanplan|referinda oer it Annanplan]] foar de weriening fan [[Syprus]] en [[Noard-Syprus]] stimme de [[Syprioatyske Turken]] yn Noard-Syprus foàr, wylst de [[Syprioatyske Griken]] yn Syprus it plan fersmite. ;maaie * [[1 maaie|1]] - [[Estlân]], [[Letlân]], [[Litouwen]], [[Poalen]], [[Tsjechje]], [[Slowakije]], [[Hongarije]], [[Sloveenje]], [[Malta]] en [[Syprus]] wurde lid fan 'e [[Jeropeeske Uny]]. * [[1 maaie|1]] - Yn [[Nederlân]] geane de [[Nederlânsk-Herfoarme Tsjerke]], de [[Grifformearde Tsjerken yn Nederlân]] en [[Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn it Keninkryk fan de Nederlannen]] op yn 'e nije [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân]] (PKN). * [[10 maaie|10]] - De [[Frjentsjer]]ter [[Dave Steensma]], [[sersjant]] by de [[Nederlân]]ske Loftmobile Brigade, komt om by in oanslach yn [[Irak]]. * [[17 maaie|17]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Massachusetts]] fiert it [[homohoulik]] yn. * [[31 maaie|31]] - [[Keatsen]]: [[Berltsum]] wint foar de 4e kear de [[Bûnspartij foar Senioaren]]. Troch dizze oerwinning wurdt [[Auke van der Graaf]] de 12de keatser dy't it [[Klaverke Fjouwer]] wint. ;juny * [[6 juny|6]] - De 1.000e side fan [[Haadside|Fryske Wikipedy]] wurdt skreaun: [[Fryske flagge]]. * [[12 juny|12]] - Yn [[Fryslân]] wurdt de twadde edysje fan 'e [[Slachtemaraton]] holden. *[[28 juny|28]] - De ynternasjonale koälysje dy't [[Irak]] beset, laat fan 'e [[Feriene Steaten]], draacht de macht yn it [[lân]] oer oan it [[Iraaksk Interimregear]]. *[[30 juny|30]] - Yn [[Irak]] begjinne de tariedings foar de [[rjochtsaak]] tsjin 'e eardere [[diktator]] [[Saddam Hoessein]], dy't oanklage wurdt foar [[oarlochsmisdie]]den en [[misdieden tsjin 'e minsklikheid]]. ;july *[[1 july|1]] - De ûnbemanne [[romtesonde]] ''[[Cassini-Huygens]]'' berikt de [[planeet]] [[Saturnus (planeet)|Saturnus]]. * [[1 july|1]] - [[Fuotbal]]trener [[Foppe de Haan]] stoppet nei hast 20 jier by de [[Fryslân|Fryske]] [[feriening|klub]] [[SC It Hearrenfean]]. [[Gertjan Verbeek]] folget him op. * [[4 july|4]] - De [[Fryslân|Fryske]] [[band]] [[De Kast]] hâldt syn ôfskiedsoptreden yn de Teatertún yn [[Riis]]. *[[14 july|14]] - It [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsjes en territoaria|territoarium]] [[Yukon]] fiert it [[homohoulik]] yn. ;augustus * [[4 augustus|4]] - [[Johan Abma (keatser)|Johan Abma]], [[Pieter Scharringa]] en [[Daniël Iseger]] winne de [[PC 2004|147e edysje]] fan de [[PC|PC-keatspartij]] yn [[Frjentsjer]]. * [[11 augustus|11]] - [[Makkum]] wint de 100e [[Freulepartij 2004|Freulepartij]] yn [[Wommels]]. * [[13 augustus|13]]-[[29 augustus|29]] - De [[Olympyske Simmerspullen 2004|Olympyske Simmerspullen]] wurde yn holden yn 'e [[Grikelân|Grykske]] [[haadstêd]] [[Atene]]. *[[22 augustus|22]] - [[Wapen]]e oerfallers [[dieverij|stelle]] ferskate [[skilderij]]en út it [[Munch Museum]] yn 'e [[Noarwegen|Noarske]] [[haadstêd]] [[Oslo]], wêrûnder ''[[De Skreau]]''. *[[24 augustus|24]] - Nei ôfreis fan de [[Ynternasjonale Lofthaven Domodedovo]], yn [[Moskou]], eksplodearret it [[ferkearsfleantúch]] [[Volga-AviaExpress-flecht 1303]] yn 'e loft boppe de [[Ruslân|Russyske]] [[provinsje]] [[Tûla (oblast)|Tûla]], wêrby't alle 43 ynsittenden omkomme. Inkele minuten letter eksplodearret in oar ferkearsfleantúch, [[Siberia Airlines-flecht 1047]], boppe de provinsje [[Rostov (oblast)|Rostov]], wêrby't alle 46 ynsittenden omkomme. It [[regear]] fan Ruslân ferklearret neitiid dat de [[ûntploffing]]s feroarsake binne troch [[frou]]like [[Tsjetsjeenje|Tsjetsjeenske]] [[selsmoardoanslach]]doggers. ;septimber *[[1 septimber|1]]-[[3 septimber|3]] - By de [[Gizelingskrisis fan Beslan]] hâlde [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]]en yn [[Beslan]], yn 'e [[Ruslân|Russyske]] [[Kaukasus]], in hiele [[skoalle (ynstelling)|skoalle]] yn [[gizeling (misdriuw)|gizeling]]. As it [[Russyske Leger]] oergiet ta in [[bestoarming]] fan it [[skoalle (gebou)|skoalgebou]], wurde dêrby [[tank (wapen)|tank]]s, [[raket]]ten en oare swiere wapens ynset, mei as gefolch dat mear as 385 [[minske]]n omkomme, wêrûnder 186 [[learling|skoalbern]] en 148 oare [[gizeling (misdriuw)|gizelders]]. * [[7 septimber|7]]-[[18 septimber|18]] - De [[orkaan]] [[Orkaan Ivan|Ivan]] feroarsaket yn it [[Karibysk Gebiet]] en oan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[kust]] fan 'e [[Golf fan Meksiko]] 124 [[dea]]den en rjochtet foar [[$]]23,3 miljard oan skea oan. * [[16 septimber|16]] - De [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Manitoba]] fiert it [[homohoulik]] yn. * [[17 septimber|17]]-[[28 septimber|28]] - De [[Paralympyske Simmerspullen 2004|Paralympyske Simmerspullen]] wurde yn holden yn 'e [[Grikelân|Grykske]] [[haadstêd]] [[Atene]]. * [[24 septimber|24]] - De [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Nij-Skotlân]] fiert it [[homohoulik]] yn. * [[24 septimber|24]] - Yn 'e [[Fryslân|Fryske]] [[haadstêd]] [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] komt [[Manuel Fetter]] by in stekpartij om troch [[sinleas geweld]]. ;oktober *[[8 oktober|8]] - By [[bomoanslaggen yn Taba (2004)|twa bomoanslaggen]] yn it [[Egypte|Egyptyske]] [[baaiplak]] [[Taba (Egypte)|Taba]], op it [[Sinaï-skiereilân]], komme 34 [[minske]]n om en reitsje 171 oaren [[ferwûne]]. De slachtoffers binne foar it meastepart [[Israel]]yske [[toerist]]en. * [[16 oktober|16]] - [[Meindert Talma]] & [[Meindert Talma & the Negroes|the Negroes]] winne yn [[Fryslân]] it lietsjesfestival [[Liet (festival)|Liet 2004]] mei it nûmer ''Dûnsje, Wyldekat, Dûnsje''. *[[29 oktober|29]] - De [[regear]]ingslieders fan 'e lidsteaten fan 'e [[Jeropeeske Uny]] ûndertekenje yn [[Rome]] in oerienkomst oer in takom jier yn te fieren [[Jeropeeske Grûnwet]]. ;novimber *[[2 novimber|2]] - By [[Amerikaanske presidintsferkiezings (2004)|Amerikaanske presidintsferkiezings]] wurdt [[George W. Bush]] werkeazen as [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. *[[2 novimber|2]] - De [[Nederlân]]ske [[regisseur]] [[Theo van Gogh]] wurdt yn [[Amsterdam]] [[fermoarde]] troch de [[islamisme|islamistyske]] [[terrorist]] [[Mohammed Bouyeri]]. *[[5 novimber|5]] - De [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Saskatchewan]] fiert it [[homohoulik]] yn. *[[22 novimber|22]] - Begjin fan 'e [[Oranje Revolúsje]] yn 'e [[Oekraïne]], nei't by [[Oekraynske presidintsferkiezings (2004)|presidintsferkiezings]] de pro-[[Ruslân|Russyske]] kandidaat [[Viktor Janûkovitsj]] mei gebrûk fan [[stimbusfraude]] de pro-[[Westerske wrâld|Westerske]] kandidaat [[Viktor Jûsjtsjenko]] ferslein hat. ;desimber *[[14 desimber|14]] - Yn [[Frankryk]] wurdt it [[Millau-fiadukt]] oer de [[Tarn (rivier)|Delling fan 'e Tarn]] iepene, de heechste [[brêge]] fan 'e wrâld. * [[19 desimber|19]] - [[Sven Kramer]] fan [[Aldskoat]] wurdt yn [[Thialf]] [[Nederlân]]sk kampioen [[reedriden]] oer-alles. *[[21 desimber|21]] - By [[bomoanslach op de Amerikaanske basis yn Mosûl (2004)|in bomoanslach]] op 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] basis Marez, by de [[Irak|Iraakske]] [[stêd]] [[Mosûl]], komme 22 [[minske]]n om. *[[21 desimber|21]] - De [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Nijfûnlân en Labrador]] fiert it [[homohoulik]] yn. *[[26 desimber|26]] - Nei in [[ierdbeving|seebeving]] fan 9,3 op 'e [[skaal fan Richter]] wurde de [[kust]]en fan 'e [[Yndyske Oseaan]] troffen troch de [[Aziatyske Tsûnamy]]. Benammen noardlik [[Sumatra]], yn [[Yndoneezje]], en fierders [[Tailân]], [[Maleizje]], [[Birma]], [[Sry Lanka]], de [[Maldiven]], [[Yndia]] en [[Bangladesj]] wurde slim troffen, hoewol't sels yn [[Somaalje]] noch [[dea]]den falle. Yn totaal komme der 230.000 oant 280.000 [[minske]]n om yn 14 ferskillende lannen. *[[30 desimber|30]] - By de [[brân yn de República Cromañón-nachtklub]] yn 'e [[Argentynje|Argentynske]] [[haadstêd]] [[Buenos Aires]], komme 194 [[minske]]n om. *[[31 desimber|31]] - Yn 'e [[Taiwan]]eeske [[haadstêd]] [[Taipei]] wurdt [[Taipei 101]] iepene, de heechste [[wolkekliuwer]] fan 'e wrâld, mei in hichte fan 510&nbsp;[[meter|m]]. == Berne == ;jannewaris * [[21 jannewaris|21]] - [[Ingrid Alexandra fan Noarwegen]], Noarsk kroanprinsesse ;novimber * [[27 novimber|27]] - [[Jet Jurgensmeyer]], Amerikaansk akteur == Ferstoarn == ;jannewaris * [[17 jannewaris|17]] - [[Ritske Numan]], Frysk sjonger (* [[1921]]) * [[27 jannewaris|27]] - [[Harry Verbeke]], Frysk muzikant (* [[1922]]) * [[31 jannewaris|31]] - [[Eleanor Holm]], Amerikaansk swimster (* [[1913]]) ;febrewaris * [[10 febrewaris|10]] - [[Kees Vrijling]], Nederlânsk politikus (* [[1914]]) * [[14 febrewaris|14]] - [[Marco Pantani]], Italjaansk hurdfytser (* [[1970]]) ;maart * [[9 maart|9]] - [[Albert Mol]], Nederlânsk akteur en skriuwer (* [[1917]]) * [[20 maart|20]] - keninginne [[Juliana fan de Nederlannen]] (* [[1909]]) * [[31 maart|31]] - [[Anne Hellinga]], Frysk skriuwer (* [[1931]]) ;april * [[11 april|11]] - [[Lászlo Zalai]], Hongaarsk fuotballer en fuotbaltrainer (* [[1929]]) * [[15 april|15]] - [[Martha van Wichen-Schol]], Skylger wurdboekgearstalster en dichteresse (* [[1946]]) * [[18 april|18]] - [[Cees Bijlstra]], Frysk redakteur en komponist (* [[1946]]) * [[24 april|24]] - [[Gertruud Geertje Faber-Hornstra]], Frysk bestjoerder (* [[1911]]) * [[29 april|29]] - [[Ap Sok]], Nederlânsk grafikus en yllustrator (* [[1917]]) ;maaie * [[5 maaie|5]] - [[Thea Beckman]], Nederlânsk berneboekeskriuwster (* [[1923]]) * [[10 maaie|10]] - [[Dave Steensma]], Nederlânsk militêr (*&nbsp;[[1967]]) * [[19 maaie|19]] - [[Mary Dresselhuys]], Nederlânsk aktrise (* [[1907]]) * [[19 maaie|19]] - [[Auke Hettema]], Frysk byldhouwer (* [[1927]]) * [[25 maaie|25]] - [[Ethel Portnoy]], Nederlânsk skriuwster (* [[1927]]) * [[30 maaie|30]] - [[Annie van der Meer]], Frysk hurdrydster (* [[1928]]) ;juny * [[2 juny|2]] - [[Tini Wagner]], Nederlânsk swimster (* [[1919]]) * [[5 juny|5]] - [[Ronald Reagan]], presidint fan 'e [[Feriene Steaten]] (* [[1911]]) * [[10 juny|10]] - [[Ray Charles]], Amerikaansk sjonger (* [[1930]]) * [[27 juny|27]] - [[Fred Ramdat Misier]], Surinaamsk politikus (* [[1926]]) ;july * [[1 july|1]] - [[Marlon Brando]], Amerikaansk akteur (* [[1924]]) * [[8 july|8]] - [[Albert H. Friedlander]], Joadsk-Amerikaansk rabbyn en skriuwer (* [[1927]]) * [[11 july|11]] - [[Haije Kramer]], Frysk skaker (* [[1917]]) * [[12 july|12]] - [[James Quinn (atleet)|James Quinn]], Amerikaansk sprinter (* [[1906]]) * [[27 july|27]] - [[Bob Tisdall]], Ierske atleet (* [[1907]]) ;augustus * [[3 augustus|3]] - [[Antoon van Hooff]], Nederlânsk dieretúndirekteur en presintator (* [[1937]]) * [[16 augustus|16]] - [[Burnu Acquanetta]], Amerikaansk aktrise (* [[1921]]) * [[18 augustus|18]] - [[Lieuwe Heine Bouma]], Frysk oersetter (* [[1919]]) ;septimber * [[4 septimber|4]] - [[George Baird]], Amerikaansk atleet (* [[1907]]) * [[23 septimber|23]] - [[André Hazes]], Nederlânsk sjonger (* [[1951]]) * [[24 septimber|24]] - [[Manuel Fetter]], Frysk slachtoffer fan sinleas geweld (*&nbsp;[[1972]]) * [[27 septimber|27]] - [[Bernard Slicher van Bath]], Frysk histoarikus (* [[1910]]) * [[27 septimber|27]] - [[Harry de Groot]], Nederlânsk muzikant (* [[1920]]) * [[27 septimber|27]] - [[Pieter Jan Leeuwerink]], Nederlânsk follyballer (* [[1962]]) * [[28 septimber|28]] - [[Werner Goldberg]], Dútsk politikus (* [[1919]]) * [[29 septimber|29]] - [[Ernst van der Beugel]], Nederlânsk politikus (* [[1918]]) ;oktober * [[3 oktober|3]] - [[Frits van Turenhout]], Nederlânsk programmamakker en sjonger (* [[1913]]) * [[8 oktober|8]] - [[Jacques Derrida]], Frânsk literêr kritikus en filosoof (* [[1930]]) * [[16 oktober|16]] - [[Klaas Jacob van Douwen]], Frysk politikus (* [[1917]]) * [[18 oktober|18]] - [[Henk de Wilde]], Frysk politikus (* [[1917]]) * [[27 oktober|27]] - [[Jan Bruin (publisist)|Jan Bruin]], Nederlânsk fersetsstrider (* [[1923]]) * [[31 oktober|31]] - [[Willem Augustin]], Nederlânsk reedrider en alvestêdeleginde (*&nbsp;[[1923]]) ;novimber * [[2 novimber|2]] - [[Gerrie Knetemann]], Nederlânsk hurdfytser (* [[1951]]) * 2 - [[Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh]], Nederlânsk regisseur (* [[1957]]) * [[5 novimber|5]] - [[Donald Jones]], Amerikaansk dûnser (* [[1932]]) * [[11 novimber|11]] - [[Hendrik Kuipers]], Frysk bestjoerder (* [[1913]]) * [[11 novimber|11]] - [[Jasser Arafat]], Presidint fan Palestina (* [[1929]]) * [[13 novimber|13]] - [[Ol' Dirty Bastard]], Amerikaansk muzikant (* [[1968]]) * [[19 novimber|19]] - [[Piet Esser]], Nederlânsk byldzjend keunstner (* [[1914]]) * [[23 novimber|23]] - [[Johannes Swierstra]], Frysk yngenieur en bestjoerder (* [[1920]]) * [[28 novimber|28]] - [[Anne Koopmans]], Frysk skriuwer (* [[1933]]) * [[29 novimber|29]] - [[Johannes Boersma (wiskundige)|Johannes Boersma]], Nederlânsk wiskundige (* [[1937]]) ;desimber * [[1 desimber|1]] - prins [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld]], prins-gemaal fan 'e Nederlannen (*&nbsp;[[1911]]) * [[2 desimber|2]] - [[Kevin Coyne]], Ingelsk muzikant, skriuwer en skilder (* [[1944]]) * [[27 desimber|27]] - [[Hilda Neihardt]], Amerikaansk abbekate en publisiste (* [[1916]]) ==Literatuer== ;romans * [[Jim Butcher]], ''[[Blood Rites (roman fan Jim Butcher)|Blood Rites]]'' * [[C.J. Cherryh]], ''[[Forge of Heaven]]'' * [[Guy Gavriel Kay]], ''[[The Last Light of the Sun]]'' * [[Elizabeth Moon]], ''[[Moving Target (roman fan Elizabeth Moon)|Moving Target]]'' <small>(ek bekend as ''Marque and Reprisal'')</small> ;novelles * [[Lois McMaster Bujold]], ''[[Winterfair Gifts]]'' ==Films== {{Kolommen3 |Kolom1= * ''[[The Bourne Supremacy (film)|The Bourne Supremacy]]'' * ''[[A Cinderella Story (film)|A Cinderella Story]]'' * ''[[Ella Enchanted (film)|Ella Enchanted]]'' * ''[[EuroTrip]]'' * ''[[50 First Dates]]'' * ''[[Gay (film)|Gay]]'' |Kolom2= * ''[[Hellboy (film út 2004)|Hellboy]]'' * ''[[Hidalgo (film)|Hidalgo]]'' * ''[[I, Robot (film)|I, Robot]]'' * ''[[Kill Bill: Volume 2]]'' * ''[[The Passion of the Christ]]'' |Kolom3= * ''[[The Prince & Me (film)|The Prince & Me]]'' * ''[[Species III]]'' * ''[[The Terminal]]'' * ''[[Troy (film)|Troy]]'' * ''[[Der Untergang]]'' }} {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:2004| ]] [[Kategory:21e iuw]] tca67sl7zycqofjbstto1qr15am81z9 0 2454 1239822 1239729 2026-09-03T13:28:36Z Mysha 254 /* Flaggen */ Pepergea (dy't wy al wisten). 1239822 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks gemeente | namme = Weststellingwerf | ôfbyld = [[File:Schoterzijl Tjonger 2008.jpg|300px]] <br><small>De [[rivier]] de [[Tsjonger]] by [[Skoattersyl]].</small> | flagge = [[File:Weststellingwerf flag.svg|border|125px]] | wapen = [[File:Weststellingwerf wapen.svg|60px]]<br><small>[[Wapen fan Weststellingwerf]]</small> | lokaasje = [[File:Weststellingwerf location map municipality NL.png|300px]] | lân = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | boargemaster = [[Stieneke van der Graaf]] ([[CU]]) (wnd.) | haadplak = [[Wolvegea]] | grutste plak = [[Wolvegea]] | ynwennertal = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Weststellingwerf}} <small>({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})</small> | befolkingstichtens = 119 / [[km²]] | oerflak = 228,45 km² | wêrfan lân = 220,30 km² | wêrfan wetter = 8,15 km² | tal stêden = | tal doarpen = 26 | ferkearsieren = [[Rykswei 32|A32]], [[N351]] | oprjochte = [[1851]] | perioade 1 = oant 1851 | namme perioade 1 = [[File:Weststellingwerf wapen.svg|10px]] [[Gritenij Weststellingwerf]] | perioade 2 = | namme perioade 2 = | perioade 3 = | namme perioade 3 = | perioade 4 = | namme perioade 4 = | perioade 5 = | namme perioade 5 = | opheft = | opgien yn = | no part fan = | netnûmer = 0527, 0561 | postkoades = 8388–8398, 8470–8472, <br>8474–8479, 8481–8489 | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | webside = [https://www.weststellingwerf.nl/ www.weststellingwerf.nl] }} '''Weststellingwerf''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Weststellingwerf''; [[Stellingwerfsk]]: ''Weststellingwarf'') is in [[Fryske gemeenten|gemeente]] yn it suden fan [[Fryslân]], mei {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Weststellingwerf}}&nbsp;ynwenners ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: [[Sintraal Buro foar de Statistyk|CBS]]).<ref>[https://allecijfers.nl/gemeente/weststellingwerf/ Informatie gemeente Weststellingwerf], AlleCijfers.nl</ref> It hat in [[oerflak]] fan 228,45 km², wêrfan 8,15 km² wetter. De [[gritenij]] Weststellingwerf waard yn [[1851]] in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] nei de ynfiering yn Nederlân fan de [[gemeentewet]] fan [[Thorbecke]]. Weststellingwerf foarmet mei de gemeente [[Eaststellingwerf]] de [[Stellingwerven]]. Fanâlds wurdt hjir [[Stellingwerfsk]] sprutsen. Hjoed de dei fynt men der ek in soad [[Frysk]]- en [[Nederlânsk]]taligen. == Geografy == [[Ofbyld:Gem-Weststellingwerf-OpenTopo.jpg|left|thumb|250px|left|Kaart fan gemeente Weststellingwerf]] [[File:Stellingwerf West Einde, de tiende en laaste Grietenije van de Zevenwolden - door B. Schotanus a Sterringa - btv1b530119527.jpg|thumb|250px|left|Lânkaart út [[1718]].]] De gemeente Weststellingwerf telt 26 wenplakken. It [[haadplak]] fan de gemeente is [[Wolvegea]]. De Nederlânske plaknamme binne de offisjele. === Doarpen === {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ !Fryske namme !Stellingwerfske namme !Nederlânske plaknamme !oantal ynwenners |- |[[Aldeholtpea]] |''Hooltpae'' |''Oldeholtpade'' |1.095 |- |[[Aldeholtwâlde]] |''Hooltwoolde'' |''Oldeholtwolde'' |145 |- |[[Aldetrine]] |''Ooldetriene'' |''Oldetrijne'' |205 |- |[[Aldlemmer]] |''Ooldelaemer'' |''Oldelamer'' |225 |- |[[Blesdike]] |''Blesdieke'' |''Blesdijke'' |500 |- |[[De Blesse]] |''De Blesse'' |''De Blesse'' |810 |- |[[Boyl]] |''Buil'' |''Boijl'' |870 |- |[[Easterstreek]] |''De Oosterstreek'' |''Oosterstreek'' |570 |- |[[Finkegea]] |''Vinkege'' |''Vinkega'' |205 |- |[[Wolvegea]] |''Wolvege'' |''Wolvega'' |13.395 |- |[[De Hoeve]] |''De Hoeve'' |''De Hoeve'' |390 |- |[[De Langelille]] |''De Langelille'' |''Langelille'' |275 |- |[[Munnikebuorren]] |''Munnikeburen'' |''Munnekeburen'' |460 |- |[[Nijeholtpea]] |''Ni'jhooltpae'' |''Nijeholtpade'' |535 |- |[[Nijeholtwâlde]] |''Ni'jhooltwoolde'' |''Nijeholtwolde'' |190 |- |[[Nijetrine]] |''Ni'jtriene'' |''Nijetrijne'' |135 |- |[[Nijlemmer]] |''Ni'jlaemer'' |''Nijelamer'' |140 |- |[[Noardwâlde (Weststellingwerf)|Noardwâlde]] |''Noordwoolde'' |''Noordwolde'' |3.640 |- |[[Pepergea]] |''Peperge'' |''Peperga'' |90 |- |[[Sânhuzen (Weststellingwerf)|Sânhuzen]] |''Zaandhuzen'' |''Zandhuizen'' |330 |- |[[Skerpenseel (Fryslân)|Skerpenseel]] |''Scharpenzeel'' |''Scherpenzeel'' |450 |- |[[Slikenboarch (plak)|Slikenboarch]] |''Sliekenborg'' |''Slijkenburg'' |41 |- |[[Sonnegea]] |''Sunnege'' |''Sonnega'' |240 |- |[[Spangea]] |''Spange'' |''Spanga'' |199 |- |[[Steggerda]] |''Steggerde'' |''Steggerda'' |1.030 |- |[[Teridzert]] |''Der Izzerd'' |''Ter Idzard'' |320 |} De sifers komme út it jier 2024, fan https://allecijfers.nl/. === Buorskippen === De folgjende buorskippen lizze yn de gemeente Weststellingwerf: [[Boekelte]], [[De Grêft (Spangea)|De Grêft]], [[Rysberkampen]] en [[Skoattersyl]] (diels). == Taal == Histoarysk sjoen makket Weststellingwerf ûnderdiel út fan de [[Stellingwerven]], mar it [[Stellingwerfsk]] is foar it meastepart al ferdreaun út it gebiet. De taal is benammen ferdreaun troch it [[Nederlânsk]]. Dochs bestiet der noch in treftige mienskip Stellingwerfsktaligen yn de gemeente, likernôch 28% fan de minsken hawwe it Stellingwerfsk noch as memmetaal, wylst it Nederlânsk troch 52% en it Frysk troch 18% fan de minsken as memmetaal sprutsen wurdt.<ref>''De Bosatlas van Fryslân'', Grins, 2009 (Noordhoff Atlas Producties), ISBN 978-9 00 17 79 047, s. 284.</ref> Yn Weststellingwerf bestiet gjin gemeentlik belied op it mêd fan de Fryske taal.<ref>''De Bosatlas van Fryslân'', Grins, 2009 (Noordhoff Atlas Producties), ISBN 978-9 00 17 79 047, s. 177.</ref> == Wapens en flaggen == === Wapens === <gallery> Ofbyld:Boijl wapen.svg|[[Wapen fan Boyl]] </gallery> === Flaggen === <gallery> <!--Ofbyld:Aldeholtpea vlag.svg|[[Flagge fan Aldeholtpea]]--> Ofbyld:De Blesse vlag.svg|[[Flagge fan De Blesse]] Ofbyld:De Hoeve vlag.svg|[[Flagge fan De Hoeve]] Ofbyld:Nijeholtpade vlag.svg|[[Flagge fan Nijeholtpea]] Ofbyld:De Blesse vlag.svg|[[Flagge fan Pepergea]]<!-- Soe eins in eigen plaatsje hawwe moatte, foar as ien fan beide feroaret. --> Ofbyld:Steggerda vlag.svg|[[Flagge fan Steggerde]] Ofbyld:Ter Idzard vlag.svg|[[Flagge fan Teridzert]] </gallery> == Untwikkeling ynwennertal == {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 2002 || 2008 || 2011 || 2017 || 2021 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 25.804 || 25.679 || 25.846 || 25.701 || 26.130 |} == Polityk == Ferkiezingsresultaten foar de gemeenteried sûnt 1998:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_FR.html Weststellingwerf], nlverkiezingen.com</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !colspan="16"|Gemeenteriedssiten |- ! Partij || 1998 || 2002 || 2006 || 2010 || 2014 || 2018 || 2022 |- | style="text-align:left;"| [[Folkspartij foar Frijheid en Demokrasy|VVD]] || 3 || 4 || 4 || 5 || 5 || 5 || 4 |- | style="text-align:left;"| Weststellingwerfs Belang || 1 || 4 || 3 || 3 || 3 || 2 || 4 |- | style="text-align:left;"| [[Kristen-Demokratysk Appèl|CDA]] || 4 || 5 || 4 || 4 || 4 || 4 || 3 |- | style="text-align:left;"| Sociaal Duurzaam Weststellingwerf * || || || || || || 5 || 3 |- | style="text-align:left;"| Blijf Stellingwarfs || || || || || || 2 || 3 |- | style="text-align:left;"| [[GrienLinks]] || 2 || 2 || 2 || 3 || 2 || 2 || 2 |- | style="text-align:left;"| [[Demokraten 66|D66]] || || || || || || 1 || 2 |- | style="text-align:left;"| [[Partij fan de Arbeid|PvdA]] * || 5 || 5 || 8 || 6 || 5 || || |- | style="text-align:left;"| Weststellingwerf Natuurlijk! * || || || || || 1 || || |- | style="text-align:left;"| Vrijheid Voor Allen * || || || || || 1 || || |- | style="text-align:left;"| Sociaal Democratische Partij || 4 || 1 || || || || || |- ! Totaal || 19 || 21 || 21 || 21 || 21 || 21 || 21 |- ! Opkomst || 60,5% || 57,1% || 58,5% || 51,8% || 53,7% || 55,0% || 50,0% |} » * Sociaal Duurzaam Weststellingwerf: gearwurking fan PvdA, Weststellingwerf Natuurlijk! en Vrijheid Voor Allen (VVA). == Sjoch ek == * [[Fryske doarpen]] * [[Fryske gemeenten]] * [[List fan grytmannen fan Weststellingwerf]] * [[List fan boargemasters fan Weststellingwerf]] == Keppeling om utens == * [https://www.weststellingwerf.nl/ Webstee fan de gemeente] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} {{CommonsBalke|Weststellingwerf}} {{GemeentenFryslân}} {{Weststellingwerf}} [[Kategory:Weststellingwerf| ]] [[Kategory:Stellingwerven]] [[Kategory:Sânwâlden]] [[Kategory:Gemeente yn Fryslân]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1851]] 6s81eovgjz50hh3hmlhv98yysxj1xnx 1 9145 1239845 1239793 2026-09-03T22:23:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Kaartsje */ Antwurd 1239845 wikitext text/x-wiki == Begjin == Der stiet no dat it begjin begûn is, en dêrnei fierder gongen (dat begjin dus). Mar ik haw dat hoe ek oars op skoalle hân. Is dit in fyzje fan de lêste 25 jier? Doe't ik op skoalle siet wie dit noch in ûntwikkeling, tusken, benammen de skriuwers yn, de grutte gewesten - Hollân, Flaanderen en Brabân. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] == Kaartsje == @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], goeie. Jo hawwe in dialektekaartsje fan it Nederlânsk om 1450 hinne tafoege. Dêr doocht neffens mei neat oan dat kaartsje. Neffens my waard der yn parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch Frysk praat. En it wol my net oan dat der yn parten fan Utert en de Feluwe Hollânsk/Siuwsk praat waard. En boppedat waard dat kaartsje troch in meidogger [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Vlaemink Vlaemink] oanmakke. Dêr haw ik grutte fraachtekens by, want hy hat op de siden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Friezen Friezen] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Limburgs Limburchsk] op de Nederlânske wiky aardich wat rebûlje feroarsake. Hy hat dêr besocht siden op eigen manneboet te feroarjen sûnder oerlis en syn sin trochhinne drukke te litten. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 5 aug 2026, 21.12 (CEST) :{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Ik slút my by it beswier fan Kneppelfreed oan. "Eastnederlânsk" is neat. Der sil wol Nedersaksysk bedoeld wêze, mar neam it dan ek sa (sis ik tsjin Vlaeminck, net tsjin Kening Aldgilles). It Utertsk-Alblasserwaardsk wêrfan't it spraakgebiet hiel rûchwei gearfalt mei de provinsje Utert, stiet yndie hiel ticht by it Hollânsk, mar op 'e Feluwe waard (en wurdt noch) Nedersaksysk sprutsen. De Siuwske dialekten hearre net by it Hollânsk, mar slute oan by it Westflaamsk. En de begrinzgings fan it Kleverlânsk (de salmkleurige útstulping yn Dútslân) lykje ek nearne op. Koartsein: dit kaartsje is prutswurk. :Oangeande it sprekkerstal fan it Nederlânsk haw ik jo wiziging yn 'e ynfoboks weromset, Kening Aldgilles. De reden dêrfoar is dat it sprekkerstal fan 25 miljoen fan 'e Nederlanske Taalunie komt, in organisaasje dy't it blykber nedich fynt om propaganda foar it Nederlânsk te fieren troch leagens te fersprieden. Behalven dat se alle sprekkers fan it Nedersaksysk en it Limboarchsk (erkende minderheidstalen) ta de Nederlânsktaligen rekkenje, negearje se ek de allochtoane taalminderheden en wolle se hawwe dat yn Suriname de mearderheid fan 'e befolking it Nederlânsk as memmetaal hat, wat grutte flauwekul is. Sjoch foar in wiidweidiger útinoarsetting fan dizze kwestje de paragraaf fan dit artikel oer it Sprekkerstal. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 6 aug 2026, 02.50 (CEST) ::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}} De earste flater yn boppesteande argumintaasje is it ferkeard brûken fan it begryp ''minderheidstalen''. It giet hjir om streektalen of regionale talen. Minderheidstalen wurde sprutsen troch etnysk-histoaryske minderheden, dus troch in histoarysk folk. De iennichste juridyske definysje dêr't wy ús yn dit ferbân oan fêsthâlde kinne, is dy fan it [[Ramtferdrach foar de Beskerming fan Nasjonale Minderheden|Ramtferdrach oangeande de Beskerming fan Nasjonale Minderheden]]. Yn Nederlân binne allinnich de Friezen as nasjonale minderheid erkend. De Roma & Sinty en de Joaden (en dêrmei de Jiddyskpraters) binne net as sadanich erkend, wylst se wol yn de beneaming komme soenen. Oare nasjonale minderheden binne der net yn Nederlân en dêrmei is dy diskusje yn prinsipe beslikke. ::De twadde flater yn de argumintaasje is it lûken fan in hurde taalgrins tusken it Limburchsk en it Platdútsk oan 'e iene kant en it Nederlânsk oan 'e oare kant. It Nederlânsk waard lange tiid sels as Nederdútsk oantsjut. Sa'n skerpe grins is histoarysk dan ek net te ferantwurdzjen. Sterker noch: oant 1945 wie it hiel gewoan om it Flaamsk, Nederlânsk en Platdútsk as ûnderdielen fan ien Nederdútsk taalgebiet te beskôgjen en der bestie sels in stribjen nei ien mienskiplike Nederdútske taal. Nei 1945 ûntstie der lykwols ferlet fan in dúdlikere skieding, om't sprekkers oan wjerskanten fan de steatsgrins har net mear op deselde wize mei-inoar identifisearje koene. Ynienen waarden de oaren as frjemd en net mear as part fan deselde taalkundige mienskip beskôge. In histoaryske bân waard trochsnien. ::Gjin flater, mar wol tredde argumint: Ek de taalkundige arguminten dy't it Nederdútsk ta wat folslein aparts meitsje moatte soene, binne net altyd oertsjûgjend. De ferskynsels dy't dêrfoar oanhelle wurde, komme foar in part ek yn Hollânske en oare Nederlânske dialekten foar. Der wurdt faak op wiisd dat in tal taalkundige eigenskippen fan it Nederdútsk yn it Standertnederlânsk ûntbrekke. Dat is wier, mar dêrmei wurdt it Standertnederlânsk as mjitstêf nommen. It sprutsen Folksnederlânsk yn it westen fan Nederlân stiet op tal fan punten folle tichter by de talen fan Drinte en Twinte as sa'n ferliking mei de standerttaal suggerearret. ::Fjirde argumint (tagelyk ympliste flater): It giet hjir om in histoarysk taalkaartsje. Sa'n kaart jout de histoaryske sitewaasje wer en heart dêrom ek de histoaryske nammen te brûken. Dêr is neat mis mei. As wy hjoed beslute soenen om it Frysk tenei bygelyks Brullatynsk te neamen, dan kinne wy dy namme fan 2026 ôf brûke. Mar om dêrnei te dwaan as waard der yn de 13e iuw al Brullatynsk sprutsen, soe histoarysk net te ferantwurdzjen wêze. Wy neame it Latyn ommers ek net efterôf Starwarsiaansk. Itselde probleem spilet by it begryp Nedersaksysk. Dy term is yn syn hjoeddeistige betsjutting pas yn de twadde helte fan de 20e iuw ynboargere. Om dy lettere terminology sûnder mear op âldere histoaryske situaasjes te projektearjen, is metodologysk problematysk. It efterôf omneamen fan histoaryske taalfoarmen kin maklik útrinne op aktivistyske of tendinsjeuze skiedskriuwing, benammen as dêrmei âldere selsbeneamingen en boarnetermen ferdwine. Op Wikipedia soe dêrom útgongspunt wêze moatte dat histoaryske kaarten en beskriuwings de terminology fan de oanbelangjende perioade folgje, mei eventueel in taljochting oer de moderne nammejouwing. Sa wurdt foarkommen dat lettere begrippen efterôf as histoaryske realiteit presintearre wurde. ::Ta beslút wol ik jim der graach op wize dat wy hjir net op 'e man spylje. Letterlik elkenien dy't hjir in taalkaart oanbiedt, wurdt op de ynhâld beoardiele. Wy sjogge net nei de persoan of nei de fraach oft dy persoan ús wol of net befalt. Koartsein: ''Wy spylje op 'e bal, net op 'e man.'' It neamen fan de persoan efter in kaart kin fansels nuttich wêze foar de kontekst. Foar de beoardieling en byldfoarming fan in histoarysk taalkaartsje liket my de persoan sels lykwols net sûnder mear fan belang, om de hjirboppe neamde redenen. Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 22 aug 2026, 20.52 (CEST) :::{{Ping|Kening Aldgilles}} It spyt my wol, mar ik bin it eins op gjin inkeld punt mei jo iens. In minderheidstaal is in taal dy't troch in minderheid sprutsen wurdt. Der is gjin inkele reden om oan te nimmen dat dat beslist in by wet erkende minderheid wêze moatte soe. Mei dy stelling kiperje jo 99% fan alle talen fan 'e wrâld yn it jiskefet. En wat in nasjonale minderheid is, wurdt beslist troch in kombinaasje fan wet en maatskiplike konsensus, en we witte allegearre dat beide dingen oan feroaring ûnderhevich binne, dus dy diskusje is net, sa't jo sizze "yn prinsipe beslikke". Fierdersoan bestriidt ik it skerpe ûnderskie dat jo meitsje tusken minderheidstalen en streektalen of regionale talen. Ek begryp ik net wat it troch jo oanhelle Ramtferdrach hjirmei te krijen hat. Foar in taalkundige sitewaasje kinne je better sjen nei it [[Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen]], dêr't foar Nederlân behalven Frysk ek Nedersaksysk, Limboarchsk, Romany, Jiddysk en Papiamintysk ûnder erkend wurde. :::Mar dat alles sydlings, want it giet yn dizze striidkwestje om in kaartsje dat de taalsitewaasje út 1450 hyt wer te jaan, dus de moderne sitewaasje docht eins hielendal net ta de saak. It is wier dat der in dialektkontinuum bestie tusken it Nedersaksysk en it Hollânsk en Eastflaamsk en it Limboarchsk. Mar dat kin fansels net betsjutte dat je dan de grinzen tusken de taalgebieten mar wat lukraak lûke. It moat noch wol earne op lykje. Feit is dat de Feluwe by it Nedersaksysk heart en net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat it Siuwsk òf apart werjûn wurde moat, òf by it Westflaamsk heart, mar net by it Hollânsk, dus dy grins leit dêr gewoan fout. Feit is dat yn 1450 yn 'e Ommelannen en yn dielen fan West-Fryslân en Wetterlân noch Frysk sprutsen waard, dus dy grinzen lizze dêr ek gewoan fout. Nei de begrinzgings fan it Kleverlânsk is hielendal mar in slach slein. Al dy fouten meitsje dit kaartsje simpelwei folslein ûngeskikt om yn dit artikel of lykfol hokker oar artikel brûkt te wurden. :::Jo argumintearring dat op histoaryske taalkaartsjes histoaryske taalnammen brûkt wurde moatte, fyn ik net oertsjûgjend. Jo hawwe gelyk dat de namme "Nedersaksysk" in resint útfynsel is, mar it jout teminsten oan wat bedoeld wurdt. "Eastnederlânsk" hat gjin betsjutting, want sa binne dy dialekten nea neamd. De hiele reden dat de namme "Nedersaksysk" betocht wurde moast, wie dat der earder noch nea in oerkoepeljende term bestien hie foar it Grinslânsk, Drintsk, Stellingwerfsk, Sallânsk, Twintsk, Urkersk, Skokkersk, Feluwsk en Achterhoeksk. Dus hoewol't immen út 1450 de term "Nedersaksysk" nea brûkt hie, is dat yn dizze kontekst dochs wol deeglik de bêste beneaming, want it kaartsje is net bedoeld foar lju fan doe, mar foar lju fan no. :::Wat it neamen fan 'e makker fan it kaartsje oangiet, it folgjende. Sa't ik it begryp, die Kneppelfreed dat om't dy man op 'e Nederlânske Wikipedy bekend stiet as in rûzjesiker mei in eigen aginda dy't net needsaaklikerwize altyd oerienkomt mei de objektive beskriuwing fan ûnderwerpen dy't fan in ensyklopedy ferwachte wurde mei. Oft dat yndie sa is, wit ik net, mar ik fyn der neat nuvers oan as je by it tsjinkommen fan in kaartsje dêr't safolle grouwélige fouten yn sitte, ris even sjogge nei wa't dat makke hat. Dat hat neat mei "op de man spyljen" te krijen. Sa't jo sels sizze: taalkaarten moatte op 'e ynhâld beoardiele wurde. It is dúdlik dat de ynhâld fan dit kaartsje fan gjin kant doocht, dus ik hoopje dat we it mei koarten iens wurde kinne dat it út dit artikel ferwidere wurde moat. Mei freonlike groetnis, [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 03.00 (CEST) ::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik slút my by Ieneach oan, jo hawwe it goed ferwurde. Ik wol noch efkes in pear dingen oan taheakje. De reden dat ik de makker fan dat kaartsje neamde wie neffens my wier wol relevant en bring de aksjes fan dy man op it aljemint. It kaartsje dy't er makke hat slút aardich oan mei wat er besiket te berikken op de Nederlânske en yn mindere mjitte ek op de Dútske en Ingelske wikys. Dat wie alhiel net myn bedoeling om op de man te spyljen. Dat kaartsje jout net de wiere sitewaasje fan dy tiid oan en ik ek hoopje dat we it iens wurde kinne om dy te ferwiderjen, want der binne wol bettere kaartsjes. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.12 (CEST) :::::{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}}Wy oriïntearje ús oan skreaune boarnen, by foarkar oan primêre histoaryske of juridyske boarnen dêr’t sokke saken dúdlik yn fêstlein binne. Fansels ûntkomme wy net hielendal oan ynterpretaasje en binne boarnen en teksten nea folslein neutraal. Mar diels gongber deistich taalgebrûk sûnder mear ta ensyklopedyske terminology ferheffe en dêrby primêre boarnen oan ’e kant skowe, liket my net in ferantwurde wurkwize. :::::Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden. Wy kleurje de Frijheidswyk yn Ljouwert ommers ek net as Koerdysktalich gebiet yn, sels as dêr op in bepaald stuit in mearderheid Koerdysk prate soe. Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand. :::::Wat de beneaming Nedersaksysk oanbelanget, gean ik net mei yn de winsk om dy term ek op histoaryske taalkaarten konsekwint ta útgongspunt te nimmen. Wat my oanbelanget, kin dêr likegoed Nederdútsk brûkt wurde. Dat is taalkundich in krekte en histoarysk goed te ferdigenjen beneaming. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 07.24 (CEST) ::::::@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]]: Ik begryp jo argumint oer boarnen net alhiel. Wat hat dat hjirmei te krijen? Wolle jo dat we mei boarnen komme om ús gelyk te befêstigjen? Okee dan wêr binne de primêre histoaryske boarnen dy't de betrouberens fan dat kaartsje befêstigje. Ik ha noch nea lêzen dat it bestean fan it Eastnederlânsk befêstiget. As jo net wolle dat it "Nedersaksysk" neamd wurde moat, dan soe "Limboarchsk" hjir ek net foar folstean, want dat begryp waard yn de 19e iuw yntrodusearre. Taalkundich soene dy dialekten Eastnederfrankysk (yn Dútslân wurde se "Súdnederfrankysk" neamd) neamd wurde kinne. En de term "Nederlânsk" soe dan ek net kinne, want sprekkers fan wat wy no "Midnederlânsk" neame, nemaden harren taal ''Dietsch'' (Dytsk) of ''Nederduytsch'' (Nederdútsk), sa't jo hjir boppe ek al oanjûn hawwe. In bettere histoaryske term fan wat we hjoed-de-dei "Nedersaksysk" neame, soe Midnederdútsk wêze kinne. ::::::Wat it Frysk oanbelanget, dan is [https://journal-archive.aup.nl/taal-en-tongval/jrg_2003_vol_55_-_fries_in_holland_in_de_17e_eeuw.pdf dit ien (skreaun troch Arjen Versloot)], dy't útleit dat der noch Frysk op plakken yn Noard-Hollân yn 'e 17e iuw sprutsen waard, dus yn 1450, in pear iuwen earder, moat der grif mear Frysk sprutsen wêze. It is slim om boarnen fan alle details te krijen, en kinne we allinnich fermoede, mar neffens my waard der doe noch yn grutte parten fan Noard-Hollân en de Ommelannen noch meast Frysk praat. Op syn minst soe dy gebieten arsearre wêze kinne. It foarbyld mei Koerdysktaligen yn de Frijheidswyk yn Ljouwert fyn ik apels mei parren ferlykjen, it giet hjir ommers om lânseigen talen. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 23 aug 2026, 09.04 (CEST) :::::::It argumint oer de boarnen is foar my frij simpel: alle diskusjes moatte saaklik fierd wurde en de arguminten moatte safolle mooglik op boarnen basearre wêze. By it Limboarchsk soe ik bygelyks sûnder mis foar ''Eastnederfrankysk'' as taalhistoaryske oantsjutting kieze, om’t dat taalkundich ek de krekte klassifikaasje is. :::::::By it Nederlânsk leit der in lytse nuânse. Wat my oanbelanget, mei dy nuânse ek gewoan beneamd wurde, omdat it ús taak is om de histoaryske sitewaasje sa goed mooglik te beskriuwen. Dus net om dy moaie of minder noflik foar te stellen as de sitewaasje wie. Dat guon Nederlânsktaligen sa’n beskriuwing miskien net noflik fine, kin op himsels gjin reden wêze om relevante histoaryske feiten wei te litten. Ek by oare ûnnoflike parten fan de skiednis jildt ommers dat de gefoelichheid fan it ûnderwerp gjin reden is om it net te beskriuwen. :::::::Dêrmei tink ik dat wy dit punt wol ôfslute kinne. Foar wa’t by bepaalde formulearringen in ûngemaklik gefoel hat; men hoecht net alles wat yn in histoaryske beskriuwing stiet noflik of sympatyk te finen. Wy besykje hjir allinnich in histoaryske taalsituaasje sa feitlik en sekuer mooglik te beskriuwen. :::::::Mooglike oplossing: Yn it artikel oer it Aldfrysk soe ik ûnder it kopke ''Taalgebiet'' seker it ferhaal fan Versloot beneame. Yn it artikel oer it Nederlânsk soe ik ûnder ''skiednis'' in stikje skriuwe oer de Fryske nuânses yn Noard-Hollân en Grinslân, mar leaver wol fanút it perspektyf fan it Nederlânsk skreaun (om (semy-)aktivisme foar te kommen). Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 23 aug 2026, 10.18 (CEST) ::::::::{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Kening Aldgilles, ik sko gjin primêre boarnen oan 'e kant. Mar jo kinne fan it trochsneed folk dat de Wikipedy besiket en ús artikels lêst, net ferwachtsje dat se witte dat "Eastnederfrankysk" de histoaryske namme fan it Limboarchsk is, noch dat "Dytsk" ferwiist nei Hollânsk. Dan wurdt it in koadetaal dy't inkeld foar ynwijden te begripen is. Sa't ik al earder sei, hawwe jo hielendal gelyk as jo de term "Nedersaksysk" in modern útfynsel neame. Mar dat nimt net wei dat dy term, en Limboarchsk en Hollânsk, de bêste kar binne, ek op histoaryske taalkaartsjes, as jo wolle dat leken dy't neat fan taalkunde ôfwitte it ferhaal folgje kinne. Neffens my ûndermynje jo trouwens jo hiele argumintearing foar histoaryske nammen troch de neatsizzende en neat betsjuttende term "Eastnederlânsk" yn 'e leginda te brûken, dy't hielendal net histoarysk is. ::::::::Mar wichtiger is ús mieningsferskil oer dit kaartsje as gehiel. Jo hâlde mar fol: "''Taalkaarten binne, benammen wat de krekte grinzen oanbelanget, altyd foar in part in ynterpretaasje. De grutte linen moatte lykwols wol klopje en neffens my is dat hjir dúdlik oantoand.''" Ik foel suver fan myn stoel doe't ik dat lies. Ik haw no al twaris dúdlik presys it tsjinstelde oantoand. Dat jo totaal foarby geane oan 'e grouwélige fouten dy't it kaartsje yn Seelân en op 'e Feluwe hat, fyn ik ûnbegryplik. ::::::::En op it punt dêr't jo wól op reägearje, snijt jo antwurd gjin hout: "''Fansels waard it Frysk hjir en dêr ek noch troch lytse groepen bûten Fryslân praat. Dat is tige nijsgjirrich en kin yn in artikel ek wiidweidich beskreaun wurde. Nei alle gedachten gie it doe lykwols al om relatyf lytse minderheden.''" It giet net om "lytse groepen" of "lytse minderheden", mar om 'e mearderheid fan 'e befolking yn gebieten fan oansjenlike grutte. Jo ferliking mei Koerden yn 'e Frijheidswyk roert kant noch wâl, want yn it foarste plak giet it hjir om plattelânsgebieten dy't folle grutter binne as in stedswyk en oard binne Koerden hjir allochtoan, wylst wy it hawwe oer autochtoane taalgroepen. ::::::::Koartsein: dit kaartsje kloppet beslist net, ek net yn grutte linen. It is ienfâldichwei prutswurk dat ûngeskikt is foar de Wikipedy. Wat moaiers kin ik der spitigernôch net fan meitsje. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 23 aug 2026, 22.10 (CEST) :::::::::Bêste Ieneach fan ’e Esk, it oanpassen fan terminology oan it nivo of de ferwachte kennis fan de lêzer (basearre op in ûnderbúkgefoel) is neffens my net de bedoeling. It giet hjir net om in populêr-wittenskiplik ûnderwiiswurk, mar om in beskriuwende ensyklopedy. It foardiel fan Wikipedia is krekt dat lêzers maklik trochklikke kinne nei oare siden en dêr mear útlis fine. It brûken fan de krekte wittenskiplike terminology draacht dêrom by oan de kwaliteit fan in artikel. As dat betsjut dat de Fryske Wikipedia op dit punt krekter is as de Nederlânske, dan kin ik dêr goed mei libje. :::::::::Dyn foarstelling dat de Grinzer Ommelannen om 1450 hinne noch foar it grutste part Frysktalich wiene, liket my lykwols wat te romantysk. Ik sitearje: "Codex Fivelgo wordt gedateerd op kort na 1427. Het is in meerdere opzichten een sleutelhandschrift. In de eerste plaats bevindt het zich qua taal op de overgang van Oudfries en Nedersaksisch, oftewel Ommelander Middelnederlands / Middelnederduits. Na 1400 verdween de Friese taal in rap tempo uit de Ommelanden, zeker als schrijftaal (Meijering/Nijdam, 2018)." Hoe’t it ek krekt west hat, Grins en de Ommelannen wienen om 1450 hinne al sa bot Nederlânsk/Nederdútsktalich dat yn Eastfryslân it ûntfryskjen in fersnelling krije koe. Der bestiet ek in frij brede wittenskiplike konsensus dat de oergong fan Frysk nei Eastnederlânsk/Nederdútsk yn it gebiet tusken Lauwers en Wezer in ûntwikkeling fan west nei east wie. Om 1450 wie yn Emden de ynfloed út it westen dúdlik te fernimmen. :::::::::De Codex Sickinghe, dy't tusken likernôch 1440 en 1450 optekene waard, is dêr in dúdlik foarbyld fan. Dy is fierwei yn it Eastnederlânsk/Nederdútsk skreaun. It Frysk wie doe as bestjoerlike en rjochtstaal yn de Ommelannen ferdwûn. De Fryske rjochtsbegripen yn sokke teksten geane fansels werom op it Aldfryske rjocht, mar healwei de 15e iuw wiene it benammen histoaryske en juridyske relikten út in eardere Fryske tradysje. Dat nimt net wei dat it Frysk troch in minderheid fan de befolking grif noch sprutsen waard. Sokke minderheden falle fuort yn de marzje fan de skiednisboeken en faak ek op sokke kaarten. Dêrom is it moai dat Wikipedia de romte jout de histoaryske feiten te beskriuwen en dêryn soe de krekte histoaryske taaloergong syn gerak krije kinne. Fiel dy frij dat proses te beskriuwen. --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 24 aug 2026, 11.36 (CEST) ::::::::::{{Ping|Kening Aldgilles}} Ik bin it net iens mei jo opstelling oangeande it brûken fan terminology dy't inkeld foar lju mei in wittenskiplike oplieding te folgjen is. Jo litte it no klinke as freegje ik om yn bernetaal te skriuwen of mei in beheinde wurdskat lykas yn it ''Journaal in Gemakkelijke Taal''. Dat is hielendal net oan 'e oarder. Mar jo lykje wol opsetlik it oare uterste op te sykjen. Ik fyn: tusken beiden is ek romte. De Wikpedy mei dan gjin populêr-wittenskiplik ûnderwiiswurk wêze, mar it moat ek gjin ûntagonklik faktydskrift wurde mei ferhalen dêr't it gros fan 'e lêzers gjin tou oan fêstknoopje kin. Dat men fia it klikken op keppelings (as dy teminsten oanbrocht binne en net read binne) útfine kin wêr't it oer giet, is allegear goed en wol, mar as je om it hoartsje nei in betsjutting sykje moatte, reitsje je de trant fan it ferhaal kwyt. Dan heakje minsken ôf. Ik fyn dat de tekst fan in artikel fierhinne op himsels begryplik wêze moat en dat keppelings fral foar ferdjipping en eftergrûnynformaasje binne. ::::::::::No stelle jo it foar as is sa'n feroaring fan taal in kwestje fan in pear jier. Jo witte sels ek wol dat it feroarjen fan in taalsitewaasje in kwestje fan generaasjes is. Dat it Frysk net mear as skriuwtaal of bestjoerlike taal brûkt waard, wol net sizze dat it troch de mearderheid fan it sljochtwei folk net mear sprutsen waard. Yn Westerlauwersk Fryslân wie it Frysk fan 1498 ôf ek gjin bestjoertaal mear, en op Gysbert Japiks en in pear oare roppenden yn 'e woastyn nei waard it ek net mear as skriuwtaal brûkt, mar it hat as sprektaal fan it gewoane folk iuwenlang dochs oerlibbe. As de oergong fan Frysk nei Nedersaksysk yn 1427 oan 'e gong wie, dan wie dy yn 1450 perfoarst noch net foltôge. Fierders wol ik nochris jo oandacht fêstigje op 'e Frysktalige gebieten yn Hollân, dêr't folle langer Frysk sprutsen wurden is as yn 'e Ommelannen. Op 'e nij geane jo lykwols folslein foarby oan myn arguminten oer de foute werjefte fan 'e taalsitewaasje fan it kaartsje op 'e Feluwe en yn Seelân. Sa binne der noch wol mear grutte flaters te finen as jo ris goed nei dit kaartsje sjogge, lykas de Westhoeke fan Brabân (de krite om Willemstêd hinne), dêr't fan âlds Hollânsk sprutsen wurdt. Ik begryp net wêrom't jo sa fêsthâlde oan in kaartsje dat fan gjin kant doocht. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 24 aug 2026, 17.09 (CEST) :::::::::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], ik fyn ek dat dat kaartsje tsjûget fan amateuristysk prutswurk en net geskikt is foar de Wikipedy. It begryp "Eastnederlânsk" slacht kant noch wâl en hat alhiel gjin histoaryske betsjutting. De Nedersaksysk/Nederdútske dialekten falle histoarysk ek net iens ûnder it Nederlânsk, want dat komt fuort út it Nederfrankysk. :::::::::::It is wier dat de Ommelannen earder en flugger ûntfryske binne as East-Fryslân, mar it wol my ek net oan dat it Frysk yn in pear jier tiid folslein út 'e Ommelannen ferdwûn is. Dat hat faaks wol in pear hûndert jier nommen. It is benammen ûnder de ynfloed fan de stêd Grins, dêr't it Nederdútsk al langer de bestjoerstaal en de taal fan de Hânze wie, dat de bestjoerstaal yn 'e Ommelannen al fluch oerskeakele waard op it Nederdútsk. Sjoch mar nei Noard-Hollân, dêr't yn 'e 17e iuw noch Frysk praat waard, in streek dat sûnt ein 13e iuw ûnder Hollân kaam ta fallen. It kin my noch heuge dat ik ea yn 'e Ljouwerter in stik fan Kerst Huisman lêzen ha, dat der sels yn Súd-Hollân yn 'e 14 en 15e iuw noch in pear Fryske taaleilantsjes wiene, lykas by Kaag, hjoed-de-dei yn 'e gemeente Kaag en Braassem. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 25 aug 2026, 06.53 (CEST) ::::::::::::Taalferskowingen kinne iuwenlang duorje. Dat is yn Eastfryslân bard. Taalferskowingen kinne ek tige hurd gean. Binnen twa generaasjes kin in mearderheidstaal in minderheidstaal wurde. Generaasjes yn de 15e iuw libben wol koarter as de generaasjes dy't wy no kenne, mar ek hjir is it fan belang dat wy de âlde boarnen goed ynterpretearje. Yn de 15e iuw wie in persoan fan 60 wol âld, mar gjin seldsum biologysk ferskynsel. Dochs lei de libbensferwachting yn de 15e iuw nei alle gedachten rûchwei mar om de 35-40 jier. Yn 15e-iuwsk Fryslân (dus ek Grinslân) hienen de minsken te krijen mei ynfeksjes, epidemyen, minne rispingen en periodyk geweld. Ek de gefolgen fan de pestepidemyen fan de 14e en 15e iuw wienen wichtich. ::::::::::::Minsken hienen mooglik ek net itselde romantyske gefoel by taal. Dat wat wie no foar it Frysk fiele, is nei alle gedachten in útfloeisel fan de 19e iuwske Romantyk. Minsken hienen mooglik (!) minder problemen mei taalferoaring. ::::::::::::Meindert Schroor syn teory oer it ferdwinen fan it Frysk yn Grinslân is massa-ymmigraasje út de Saksyske gebieten wei. It is bêst in oannimlik ferhaal. Koartsein, de yn 1427 wie it Frysk al in lijerich taaltsje. It kin dêrnei hiel hurd de taal fan in (tige) lytse minderheid wurden wêze. ::::::::::::Ta belút. ''Het raakt kant noch wal'' sette wy yn it Frysk oer mei ''it rekket igge noch seame''. ;-) Mei golle groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 26 aug 2026, 22.07 (CEST) :::::::::::::{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Sa komme wy net fierder. Kening Aldgilles, jo geane konstant wiidweidich yn op alderhanne rânesaken, mar de kwestje dêr't it hjir om draait, nammentlik dat it troch jo oan dit artikel tafoege kaartsje fan gjin kant doocht, geane jo út 'e wei. Kneppelfreed en iksels hawwe oanjûn dat it kaartsje ferwidere wurde moat omdat it smoarfol fouten sit. Wolle jo dêr noch ynhâldlik op reägearje mei útlis wêrom't jo miene dat dit kaartsje nettsjinsteande al dy fouten dochs bliuwe moat? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 27 aug 2026, 22.59 (CEST) ::::::::::::::It moat op basis fan arguminten dien wurde. Jim argumintaasje fyn ik net oertsjûgjend, ik sjoch foaral in protte oannames op it mêd fan taalûntwikkeling. Wikipedy is yn it foarste plak beskriuwend. It is net bedoeld om nije begripen te promoatsjen of minsken fan in bepaalde opfetting te oertsjûgjen. By twifel moat wat beskreaun wurdt altyd ûnderboud wurde mei betroubere boarnen. Dat is it útgongspunt op de bettere taalferzjes fan Wikipedia en dêr kin ik neat oan feroarje. Hasto alris sjoen nei wat ik hjirboppe út de wittenskiplike literatuer dield haw? --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 29 aug 2026, 09.08 (CEST) :::::::::::::::@[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]], jo moatte efkes goed yn 'e spegel sjen, want wat jo hjir boppe sizze, slacht alhiel op josels mei dat kaartsje. Hokfoar boarnen binne dêr, dy't de sitewaasje fan om 1450 wat it kaartsje ús leauwe litte wol, befêstigje. Ik kin jo wol op in briefke meijaan dat der gjin boarnen binne dat der op de Feluwe ea Hollânsk praat waard en dat it Eastnederlânsk (te praten oer nije begripen te promoatsjen) as dialekt/sprake ea bestien hat. Boppedat hearre de dialekten dy't we no ûnder de neamer "Nedersaksysk" beflappe, histoarsyk net iens ta it Nederlânsk, dat eins Nederfrankysk is. Ek it Siuwsk moat apart oanjûn wurde, want yn 'e 13e iuw hie Jacob van Maerlant it al oer it ''Seeus'' en foel alhiel net ûnder it Hollânsk. :::::::::::::::En jo geane foarby oan it feit dat ik mei boarnen oer it bestean fan it Frysk yn Noard-Hollân yn 'e 17e iuw levere ha. Wat my oanbelanget hawwe Ieneach en ik genôch argumintaasje, basearre op besteande boarnen, levere en foldocht dat kaarstje net oan 'e Wikipedy. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 29 aug 2026, 22.30 (CEST) ::::::::::::::::{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Tsja. Ik slút my oan by boppesteande reäksje fan Kneppelfreed. Ik wit fierders eins ek net wat ik noch oer dizze saak tafoegje kin. As jo (Kening Aldgilles) sa oan dat kaartsje ferknocht binne dat jo it hjir beslist hâlde wolle, dan hawwe wy in konflikt dêr't we net út komme. Dan moatte wy de diskusje oars mar ferbreedzje en oare meidoggers derby belûke om te sjen wat dy derfan fine. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 30 aug 2026, 00.59 (CEST) :::::::::::::::::It begryp is gongber yn de wittenskiplike literatuer. It wurdt Nederlânsk/Nederdútsk neamd. De primêre boarnen sizze ús itselde. :::::::::::::::::Dat der noch in pear boeren Frysk praat hawwe yn Noard-Hollân, is gjin reden om it hiele gebiet as Frysktalich wer te jaan. Dêrfoar dominearje de Nederlânsktalige boarnen. :::::::::::::::::Graach de diskusje op boppesteande fierder fuortsette. Groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 30 aug 2026, 09.14 (CEST) ::::::::::::::::::[[Ofbyld:Middle Dutch with dialect distribution.png|thumb|Dialekkaart fan it Nederlânsk om it jier 1450 hinne.<br>'''Leginda:'''<br /> {{legend|#1f77b4|Flaamsk}}{{legend|#ff7f0e|Brabânsk}}{{legend|#2ca02c|Hollânsk-Seelânsk}}{{legend|#d62728|Limboarchsk}}{{legend|#9467bd|Eastnederlânsk}}]] ::::::::::::::::::{{Ping|Kening Aldgilles|Kneppelfreed}} Kening Aldgilles, it hat gjin sin om mei jo hjiroer fierder te praten, want jo wegerje gewoan nei arguminten te harkjen. Oer de grouwe fouten fan dit kaartsje op 'e Feluwe en yn Seelân binne jo no al in stik as fiif kear wiisd, en dêr reägearje jo gewoan net op. En mei "in pear boeren yn Noard-Hollân" komme jo net wei. Yn 'e krite fan Skagen en yn in diel fan Wetterlân wie sels oant djip yn 'e santjinde iuw de mearderheid fan 'e befolking noch Frysktalich, dus dy opmerking fan jo oer de taalsitewaasje fan 1450 is ûnsin. As jo folhâlde dat dit kaartsje korrekte ynformaasje ferskaft oan 'e lêzers fan 'e Wikipedy, dan binne jo folslein mis. ::::::::::::::::::{{Ping|Drewes|Mysha|FreyaSport|RomkeHoekstra}} Meidoggers, wy hawwe hjir in konflikt en we komme der net út. Meidogger Kening Aldgilles hat in pear wiken lyn in kaartsje oan dit artikel tafoege (sjoch kaartsje rjochts) dat de histoaryske taalsitewaasje yn Nederlân en Flaanderen werjaan soe omtrint 1450. Meidogger Kneppelfreed en iksels hawwe der hjirboppe ferskate kearen op wiisd dat dit kaartje smoarfol fouten sit. De grouwélichsten dêrfan binne: ::::::::::::::::::# De Feluwe, dêr't fan âlds Nedersaksysk (pears) sprutsen wurdt, is hjir ynkleure as waard der Hollânsk (grien) sprutsen; ::::::::::::::::::# Seelân en de Súdhollânske eilannen binne ek Hollânsktalich ynkleure, wylst it Siuwsk eins folle tichter by it Westflaamsk (blau) stiet, en dus dêrûnder beflapt wurde moat as it net as in aparte dialektgroep werjûn wurdt; ::::::::::::::::::# Hiel Hollân is Hollânsktalich ynkleure, wylst yn 1450 yn in grut part fan Noard-Hollân en teminsten ien diel fan Súd-Hollân (Kaag) de mearderheid fan 'e befolking noch Frysktalich wie; ::::::::::::::::::# Ek de Frysktaligen yn 'e Grinzer Ommelannen, dêr't om 1450 hinne it ûntfryskingsproses noch yn folle gong wie, binne op dit kaartsje negearre. ::::::::::::::::::# Om de korrekte begrinzgings fan it Kleverlânske dialektgebiet wer te jaan (de ljochtoranje útstulping oer de Dútske grins hinne) is hielendal gjin muoite dien. ::::::::::::::::::Neffens Kneppelfreed en mysels is dit in kaartsje dat net yn dit artikel, noch yn lykfol hokker oar artikel fan 'e Wikipedy thúsheart om't it foutive ynformaasje útsutelet. Wy wolle dêrom dat dit kaartsje ferwidere wurdt. Kening Aldgilles wegeret dêroan mei te wurkjen en hâldt mar fol dat der neat mis mei is. It sprekt foar himsels dat dit konflikt dreger op te lossen makke wurdt trochdat Kening Aldgilles, Kneppelfreed en iksels allegearre behearders fan 'e Wikipedy binne. Ik leau net dat we earder alris sa'n sitewaasje meimakke hawwe. Ik bin earlik sein myn rie te'n ein, dat it iennichste wat ik noch betinke kin, is om dizze kwestje yn 'e groep te goaien en der eventueel mar in stimmerij fan te meitsjen. Wat fine jimme hjirfan? --- [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 31 aug 2026, 01.43 (CEST) :{{Ping|Kening Aldgilles|Ieneach fan &#39;e Esk|Kneppelfreed}} Ik bin net goed op 'e hichte mei de krekte taalsitewaasje fan 1450, mar ien ding falt my fuort op. De Fryske taalgrins lei yn alle gefallen eastliker (ynklusyf de Ommelannen en it Westerkertier) en it Nedersaksysk hie in folle grutter gebiet eastlik fan 'e hjoeddeiske Nederlânske grins. Oant de 19e iuw wie it Nederlânsk noch de standertaal yn Lier, Emden, Bentheim, Lingen, Gronau en Steinfurt. [https://www.dbnl.org/tekst/wal_006aanm01_01/wal_006aanm01_01_0004.php Hjir] stiet in taalkaartsje dat oer 1500 giet, dat tink ik mear rjocht docht oan 'e sitewaasje fan dy tiid. En wêrom wurde Hollânsk en Siuwsk eins gearfoege ta ien dialekt? Ik soe it Siuwsk lykas it Limburchsk, it Nedersaksysk en it Kleefsk in eigen kleur jaan. Dat der op 'e Feluwe yn dy tiid "Hollânsk-Seelânsk" praat waard wol my ek net oan. De namme "Eastnederlânsk" foar Nedersaksysk is boppedat ûnnedich betiizgjend want ek Limburchsk is in dialekt dat yn it easten praat wurdt. Om koart te kriemen: ik begryp eins net sa goed wêrom't der yn sa'n gefal sa bot fêstholden wurdt oan in plaatsje dêr't grutte twifel oer bestiet by oare meidoggers en fragen opropt. It liket my it bêste ta om yn sa'n gefal de kaart te ferwiderjen, oan te passen of mei in hurde boarne oan te bieden. Is der immen fan 'e FA dy't hjir mei gesach wat fan fine kin en foar elkenien oertsjûgjend wêze kin? --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 31 aug 2026, 10.31 (CEST) :Ik slút my oan by Romke. Ik haw gjin ferstân fan dizze saken, mar ik fyn dat as it kaartsje safolle twivel opropt it fuorthelle wurde moat, óf dat yn it artikel fermeld wurdt dat der twivele wurdt oan de betrouberens fan de kaart. It rieplachtsjen fan 'e FA liket my in goed plan. Yn it ferline hawwe wy dat ek wol dien. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 31 aug 2026, 18.21 (CEST) ::@[[Meidogger:Drewes|Drewes]], @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]], is der immen dy't kontakt mei de FA opnimme wol? [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 1 sep 2026, 07.44 (CEST) :::{{Ping|Kneppelfreed|Drewes|RomkeHoekstra}} Ik wol dat wol op my nimme. Ik fyn it in goede suggestje, mar it is my no al wer te let foar sokke dingen en moarn haw ik ek in drokke dei. Ris sjen oft ik it moarntejûn ynpasse kin. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 2 sep 2026, 02.01 (CEST) ::::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], bêst genôch en tige tank dat jo dat wol efkes dwaan wolle. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 2 sep 2026, 05.43 (CEST) :::::Ik haw no krekt de e-mail ferstjoerd. No mar ôfwachtsje. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 2 sep 2026, 23.31 (CEST) ::::::Ik haw in ûntfangstbefêstiging krigen fan it sekretariaat fan de Fryske Akademy, wêryn't meidield wurdt dat ús fraach trochstjoerd is nei it taalburo. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 4 sep 2026, 00.23 (CEST) == Doel fan kaartsje == Jimme meie fral trochgean mei elkoar de harsens yn de slaan om in kaartsje, mar hat sa'n kaartsje eins in doel? Ik wol sizze: Der hat yn 1450 grif net immen by elts hûs frege wat der praat waard, fral net om't er dêr grif mear as in jier foar nedich hân hie. Jimme witte, ik haw leaver in [[Brockhaus Enzyklopädie]] as in [[Encyclopædia Britannica]] (Wêrom is dy der net?), dat ik soe [[Skiednis fan it Nederlânsk]] leaver as in side apart hawwe; en dannoch is dit o sa persys. At de boarnen der ienkear by setten wurde, kin it goed wêze dat dit spesjaal op de side [[Untstean fan it Nijnederlânsk]] komt. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 31 aug 2026, 10.56 (CEST) :Even foar de goede oarder: we slane inoar de harsens net yn. Ik hoopje mar dat Mysha dat as hyperboale byldspraak bedoelde. We hawwe hjir in mieningsferskil dat problematysk is, mar we hâlde it saaklik en fatsoenlik. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 1 sep 2026, 01.24 (CEST) :: Ja, hear: Sa fier ik wit, wenje wy net iens allegear yn deselde provinsje, dat ik tocht net dat immen wier by de oar foar de doar stean soe. (Hoe dogge wy dat it oare jier, at wy 25 jier âld binne; hawwe wy in gearkomste, in skriuwsneon yn de bibleteek fan Lytsterp; in fytstocht om de grinzen fan de provinsje?) Mar ik woe mar sizze dat jimme drok wienen mei it finen fan wat der ferkeard wie, yn stee fan sykje nei in oplossing. En, yndie: Dizze side is om my wat te grut; it wie better as parten ôfsplit waarden ta siden apart. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) == Ofslute == Der is hjir in protte tiid yn de diskusjeside stutsen. Ik wol hjir ynhâldlik net fierder op yngean, mar hoopje dat wy by dit soarte fan ûnderwerpen de emoasje safolle mooglik bûten de diskusje hâlde kinne. Ik haw hjirboppe in stikmannich foarbylden brûkt om in side te skriuwen oer [[Wikipedy:Gjin ûnbegrûne teoryfoarming]]. Yn de earste jierren fan ús Wikipedy hawwe wy besocht om de better ûntwikkele taalferzjes te folgjen. Tagelyk tink ik dat wy ús eigen wei gean moatte, mei wittenskiplike metoaden en boarnen as útgongspunt. Ik hoopje dat ''[[Wikipedy:Gjin ûnbegrûne teoryfoarming]]'' dêrby helpe kin: feiten, ynterpretaasjes en oannames faninoar skiede en gjin fiergeande konklúzjes lûke sûnder foldwaande boarnebasis. Mei rynske groetnis --[[Meidogger:Kening Aldgilles|Kening Aldgilles]] ([[Meidogger oerlis:Kening Aldgilles|oerlis]]) 2 sep 2026, 22.47 (CEST) gt7eiu16mlcsvqoeto4n9o6u363eoyg 0 25595 1239823 1124837 2026-09-03T14:31:09Z Drewes 2754 /* Wichtich wurk */ [[]] better 1239823 wikitext text/x-wiki {{stobbe|skriuwer}} [[Ofbyld:Alexander Solzhenitsyn in Moscow, December 1998.jpg|thumb|Solzjenitsyn, 1998]] [[Ofbyld:Evstafiev-solzhenitsyn.jpg|thumb|Solzjenisyn yn [[Wladiwostok]], 1994]] '''Aleksandr Isajevitsj Solzjenitsyn''' ([[Russysk]]: ''Александр Исаевич Солженицын'') ([[Kislovodsk]], [[11 desimber]] [[1918]] - [[Moskou]], [[3 augustus]] [[2008]]) wie in [[Ruslân|Russysk]] skriuwer dy't in de jierren 70 fan de 20e iuw as [[dissidint]] bekend stie. Hy krige yn [[1970]] de [[Nobelpriis foar de Literatuer]] foar syn hiele oevre. Syn wichtichste roman is 'De Goelag Arsjipel'. Yn 2007 waard er ûnderskieden mei de [[Steatspriis fan de Russyske Federaasje]]. == Wichtich wurk == * 'In dei út it libben fan Ivan Denisovitsj' (''Один день Ивана Денисовича'', 1962) * 'Kankerpaviljoen' (''Раковый корпус'', [[1968]]) * 'Yn de earste sirkel' (''В круге первом'', 1968) * '[[Archipelag GULAG]]' (''Архипелаг ГУЛАГ'', 1973-1975) == Sjoch ek == * [[Le Monde's 100 boeken fan de iuw]] == Keppeling om utens == * [http://www.almaz.com/nobel/literature/Solzhenitsyn.html The Nobel Prize Internet Archive's page on Solzhenitsyn] * [http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,druck-496003,00.html Der Spiegel interviews Alexander Solzhenitsyn: 'I Am Not Afraid of Death'] ''Der Spiegel'' July 23, 2007 * [http://www.peopleforever.org/NFHomepage.aspx?NFID=947 Alexander Solzhenitsyn's Profile] {{DEFAULTSORT:Solzjenitsyn, Aleksander}} [[Kategory:Russysk romanskriuwer]] [[Kategory:Russysk koarte-ferhaleskriuwer]] [[Kategory:Russysk skiedkundige]] [[Kategory:Russysk filosoof]] [[Kategory:Russysk minskerjochte-aktivist]] [[Kategory:Dissidint yn de Sovjet-Uny]] [[Kategory:Russysk balling]] [[Kategory:Russysk telefyzjepresintator]] [[Kategory:Russysk ofsier]] [[Kategory:Russysk militêr yn de Twadde Wrâldkriich]] [[Kategory:Russysk nasjonalist]] [[Kategory:Winner fan de Nobelpriis foar de Literatuer]] [[Kategory:Persoan berne yn 1918]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 2008]] bbnlu2my9bq22g0krnu0ls6clipducz 0 25671 1239852 740069 2026-09-03T22:44:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1239852 wikitext text/x-wiki In '''literatuerkritikus''' ([[meartal]]: literatuerkritisy), ek: '''literêr kritikus''', is immen dy't nij ferskynd literêr wurk besprekt en beoardielt. Faak is in literatuerkritikus ferbûn oan in [[krante]] of [[tydskrift]] en skriuwt er in [[resinsje]] oer nij literêr wurk. == Ferneamde kritisy == ;Nederlânske literatuer: {{Kolommen2| Kolom1= *[[Ton Anbeek]] *[[René Appel]] *[[Dick Binnendijk]] *[[Menno ter Braak]] *[[Aart Broek]] *[[Dirk Coster (skriuwer)|Dirk Coster]] *[[Tom van Deel]] *[[Margot Dijkgraaf]] *[[Anton van Duinkerken]] *[[Kees Fens]] *[[Jan Fontijn]] *[[Dimitri Frenkel Frank]] *[[Louise Fresco]] *[[Jaap Goedegebuure]] *[[Hans Gomperts]] *[[G.H. 's-Gravesande]] *[[Jan Greshoff]] *[[Albert Helman]] *[[Marijke Hilhorst]] *[[Eric Hoekstra]] *[[Ingrid Hoogervorst]] *[[Adriaan van der Hoop jr.]] *[[Atte Jongstra]] *[[Cees Kelk]] *[[Michiel van Kempen]] *[[Gerrit Komrij]] *[[Jacques Kruithof]] |Kolom2= *[[Emmy van Lokhorst]] *[[Lidy van Marissing]] *[[Anthony Mertens]] *[[Maurits Mok]] *[[Aad Nuis]] *[[Jaap Oversteegen]] *[[J.J. Peereboom]] *[[Carel Peeters]] *[[E. du Perron]] *[[Hugo Pos]] *[[Kees Rijnsdorp]] *[[P.H. Ritter jr.]] *[[Jos de Roo]] *[[Martin Ros]] *[[Wim Rutgers]] *[[Carel Scharten]] *[[Rob Schouten]] *[[Max Schuchart]] *[[Ben Stroman]] *[[Thomas Vaessens]] *[[Dolf Verroen]] *[[Jacq Vogelaar]] *[[Anne Wadman]] *[[Hans Werkman]] *[[Gerard Wijdeveld]] *[[Michaël Zeeman]] *[[Ad Zuiderent]] }} ;Fryske literatuer: * [[Jetske Bilker]] * [[Doeke Sijens]] * [[Abe de Vries (skriuwer)|Abe de Vries]] * [[Trinus Riemersma]] * [[Eppie Dam]] * [[Anne Wadman]] * [[Cornelis van der Wal]] * [[Jaap Krol]] * [[Jant van der Weg]] * [[Jelle van der Meulen]] * [[Jabik Veenbaas]] * [[Tiny Mulder]] * [[Tjitte Piebenga]] == Sjoch ek == * [[Literêre krityk]] [[Kategory:Literatuerkritikus| ]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Kritikus]] deheadzwqqzm8t4ml0w7rbqrrvpokqw 1239853 1239852 2026-09-03T22:45:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1239853 wikitext text/x-wiki In '''literatuerkritikus''' ([[meartal]]: literatuerkritisy), ek: '''literêr kritikus''', is immen dy't nij ferskynd literêr wurk besprekt en beoardielt troch it publisearjen fan [[literatuerkrityk]]. Faak is in literatuerkritikus ferbûn oan in [[krante]] of [[tydskrift]] en skriuwt er in [[resinsje]] oer nij literêr wurk. == Ferneamde kritisy == ;Nederlânske literatuer: {{Kolommen2| Kolom1= *[[Ton Anbeek]] *[[René Appel]] *[[Dick Binnendijk]] *[[Menno ter Braak]] *[[Aart Broek]] *[[Dirk Coster (skriuwer)|Dirk Coster]] *[[Tom van Deel]] *[[Margot Dijkgraaf]] *[[Anton van Duinkerken]] *[[Kees Fens]] *[[Jan Fontijn]] *[[Dimitri Frenkel Frank]] *[[Louise Fresco]] *[[Jaap Goedegebuure]] *[[Hans Gomperts]] *[[G.H. 's-Gravesande]] *[[Jan Greshoff]] *[[Albert Helman]] *[[Marijke Hilhorst]] *[[Eric Hoekstra]] *[[Ingrid Hoogervorst]] *[[Adriaan van der Hoop jr.]] *[[Atte Jongstra]] *[[Cees Kelk]] *[[Michiel van Kempen]] *[[Gerrit Komrij]] *[[Jacques Kruithof]] |Kolom2= *[[Emmy van Lokhorst]] *[[Lidy van Marissing]] *[[Anthony Mertens]] *[[Maurits Mok]] *[[Aad Nuis]] *[[Jaap Oversteegen]] *[[J.J. Peereboom]] *[[Carel Peeters]] *[[E. du Perron]] *[[Hugo Pos]] *[[Kees Rijnsdorp]] *[[P.H. Ritter jr.]] *[[Jos de Roo]] *[[Martin Ros]] *[[Wim Rutgers]] *[[Carel Scharten]] *[[Rob Schouten]] *[[Max Schuchart]] *[[Ben Stroman]] *[[Thomas Vaessens]] *[[Dolf Verroen]] *[[Jacq Vogelaar]] *[[Anne Wadman]] *[[Hans Werkman]] *[[Gerard Wijdeveld]] *[[Michaël Zeeman]] *[[Ad Zuiderent]] }} ;Fryske literatuer: * [[Jetske Bilker]] * [[Doeke Sijens]] * [[Abe de Vries (skriuwer)|Abe de Vries]] * [[Trinus Riemersma]] * [[Eppie Dam]] * [[Anne Wadman]] * [[Cornelis van der Wal]] * [[Jaap Krol]] * [[Jant van der Weg]] * [[Jelle van der Meulen]] * [[Jabik Veenbaas]] * [[Tiny Mulder]] * [[Tjitte Piebenga]] == Sjoch ek == * [[Literêre krityk]] [[Kategory:Literatuerkritikus| ]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Kritikus]] ca3lh36q69n3fugfa04srz2r4bf14uv 0 33284 1239836 949207 2026-09-03T19:04:33Z Drewes 2754 1239836 wikitext text/x-wiki '''Hans Christiaans''' († [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], nei [[1633]]) wie in Ljouwerter [[sulversmid]]. Hy waard master yn [[1623]]. Twa boardsjes mei mytologyske foarstellings ([[1632]]) yn it [[Frysk Museum]] en it [[Ryksmuseum Amsterdam]]. {{boarnen|boarnefernijing= *{{EvF|Hans Chrijstiaensz}} }} {{DEFAULTSORT:Christiaans, Hans}} [[Kategory:Frysk sulversmid]] [[Kategory:Persoan berne yn Ljouwert]] [[Kategory:Persoan stoarn yn Ljouwert]] [[Kategory:Persoan berne yn de 16e iuw]] [[Kategory:Persoan stoarn yn de 17e iuw]] 2sq95ym1csucowoerf99mh6hmsfe3z5 0 45633 1239876 1226158 2026-09-03T23:38:29Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Filmografy */ [[]] 1239876 wikitext text/x-wiki [[File:Catherine Zeta-Jones VF 2012 Shankbone 2.jpg|thumb|Catherine Zeta-Jones op it Tribeca Film Festival 2012]] [[Ofbyld:Catherine Zeta-Jones Feb05.jpg|thumb|''Catherine Zeta-Jones'' yn 2005]] [[File:Catherine Zeta-Jones Cannes.jpg|thumb|Zeta-Jones op it filmfestival fan Cannes 1999]] '''Catherine Zeta-Jones''', [[Oarder fan it Britske Ryk|CBE]]<ref>[http://www.london-gazette.co.uk/issues/59446/supplements/7 London Gazette:(Supplement) nr.59446, s.7], 12 juny 2010.</ref> ([[Swansea]] ([[West Glamorgan]]), [[25 septimber]] [[1969]]) is in [[Wales|Welsk]] [[akteur|aktrise]]. Sy wûn yn 2003 in [[Academy Award]] foar har byrol as ''Velma Kelly'' yn ''[[Chicago (film út 2002)|Chicago]]'' (2002). Fierders hat syn goed tsien filmprizen op har namme brocht, dêr't in [[British Academy of Film and Television Arts|BAFTA Award]] (foar ''[[Chicago (film út 2002)|Chicago]]'') en in [[Europeeske Filmprizen|European Film Award]] (foar ''[[Entrapment]]'') by binne. Zeta-Jones waard berne as '''Catherine Zeta Jones''' yn [[Swansea]], [[Wales]] as dochter fan Patricia (berne Fair), in naaister fan Iersk komôf, en David James Jones, einer fan in Welske snobbersguodfabryk.<ref>[http://www.filmreference.com/film/89/Catherine-Zeta-Jones.html ''Catherine Zeta Jones biography'']. Film Reference.com.</ref><ref>Jones, Andy. [https://web.archive.org/19990501172750/members.aol.com/AngelBook/czj/news/roughcut.htm ''Catherine talks about what it took to film Zorro'']. TNT's Roughcut. Reprinted.</ref> Sy waard ferneamd nei beide beppes, Catherine Fair en Zeta Jones.<ref name="telegraph">[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2596954/Catherine-Zeta-Jones-attends-grandmothers-funeral.html "Catherine Zeta-Jones attends grandmothers funeral."] ''Telegraph''.</ref> Zeta-Jones troude yn 2000 mei de Amerikaanske akteur [[Michael Douglas]], dy't eksakt 25 jier âlder is as sy. Inkelde moannen foar de brulloft krige sy har earste bern, in soan, dy't yn april 2003 folge waard troch in suske. Zeta-Jones hat bekendmakke dat sy te lijen hat fan in [[bipolêre steurnis]]<ref>[http://www.vanityfair.it/people/mondo/2011/04/20/catherine-zetajones-bipolare-intervista ''Bipolair''] Vanity Fair {{it}}, 20-4-2011</ref> Teffens is hja in betûft golfer, dy't oktober 2010 spile yn de Star Trophy yn Hainan, Sina. == Filmografy == {| class="wikitable sortable" |- ! Jier ! Titel ! Rol ! class="unsortable" | Oantekeningen<br><small>Nom. = nominaasje</small> |- | 1990 | ''Les 1001 nuits'' | Scheherazade | Frysk: ''1001 Nachten'' |- | 1991 | ''[[The Darling Buds of May]] | Mariette | |- | 1992 | ''[[Christopher Columbus: The Discovery]]'' | Beatriz | |- | 1993 | ''Splitting Heirs'' | Kitty | |- | 1994 | ''The Cinder Path'' | Victoria Chapmann | |- | 1994 | ''The Return of the Native'' | Eustacia Vye | |- | 1995 | ''[[Catherine the Great (1995 film)|Catherine the Great]]'' | Katerine II | |- | 1995 | ''[[Blue Juice]]'' | Chloe | |- | 1996 | ''The Phantom (film)'' | Sala | |- | 1998 | ''The Mask of Zorro'' | Eléna (De La Vega) Montero | Blockbuster Entertainment Award for Favorite Female Newcomer|Nom. — Empire Award for Best British Actress|Nom. – Saturn Award for Best Actress |- | 1999 | ''[[Entrapment]]'' | Virginia "Gin" Baker | Blockbuster Inc./Blockbuster Entertainment Award for Favorite Actress – Action|[[European Film Award]] for Best Actress |- | 1999 | ''The Haunting'' | Theo | Nom. — [[Blockbuster Inc.|Blockbuster]] Entertainment Award for Favorite Actress – Horror|Nom. — [[Golden Raspberry Award for Worst Actress]]|Nom. — [[Golden Raspberry Award for Worst Screen Couple]] <small>(mei [[Lili Taylor]])</small> |- | 2000 | ''High Fidelity'' | Charlie Nicholson | |- | 2000 | ''Traffic'' | Helena Ayala | Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Cast in a Motion Picture|Nom. — Blockbuster Entertainment Award for Favorite Actress – Drama; Nom. — Chicago Film Critics Association Award for Best Supporting Actress|Nominated — [[Empire Awards|Empire Award]] foar Bêste Britske Aktrise; Nom. — Golden Globe Award for Best Supporting Actress – Motion Picture |- | 2001 | ''America's Sweethearts'' | Gwen Harrison | |- | 2002 | ''[[Chicago (film út 2002)|Chicago]]'' | Velma Kelly | Academy Award for Best Supporting Actress|BAFTA Award for Best Actress in a Supporting Role|Broadcast Film Critics Association Award for Best Cast|Broadcast Film Critics Association Award for Best Supporting Actress|Evening Standard British Film Award for Best Actress|Phoenix Film Critics Society Award for Best Supporting Actress|Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Cast in a Motion Picture|Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Supporting Role|Nom. — [[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]|Nom. — [[Online Film Critics Society Award for Best Supporting Actress]]|Nom. — Phoenix Film Critics Society Award for Best Cast |- | 2003 | ''[[Sinbad: Legend of the Seven Seas]]'' | Marina | Stim |- | 2003 | ''Intolerable Cruelty'' | Marylin Rexroth | |- | 2004 | ''[[The Terminal]]'' | Amelia Warren | |- | 2004 | ''Ocean's Twelve'' | Isabel Lahiri | Nom. — Broadcast Film Critics Association Award for Best Cast |- | 2005 | ''TheLegend of Zorro'' | Elena de la Vega Murrieta | Nom. – People's Choice Award for Favorite Female Action Star |- | 2007 | ''No Reservations'' | Kate Armstrong | |- |2007 | ''Death Defying Acts'' | Mary McGarvie | |- |2009 | ''The Rebound'' | Sandy | |- |2012 | ''Playing the Field'' | |- |2012 | ''Lay the Favorite'' | Tulip Heimowitz | |- |2012 | ''Rock of Ages'' | Frou fan boargemaster | |- |2013 | ''[[Red 2 (film)|Red 2]]'' | [[generaal-majoar]] Katja Petrokovitsj | |} ==Teater== {|class="wikitable" style="font-size: 100%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! style="background:#B0C4DE;" | Jier ! style="background:#B0C4DE;" | Stik ! style="background:#B0C4DE;" | Rol ! style="background:#B0C4DE;" | Prizen en nominaasjes |- | 1981 | ''[[Annie (musikal)|Annie]]'' | Annie | |- | 1983 | ''[[Bugsy Malone]]'' | Tallulah | |- | 1986 | ''[[The Pajama Game]]'' | Chorus | |- | 1987 | ''[[42nd Street (musical)|42nd Street]]'' | Peggy Sawyer | |- | 1989 | ''[[Street Scene (opera)|Street Scene]]'' | Mae Jones | |- | 2009 | ''[[A Little Night Music]]'' | Desiree Armfeldt | Tony Award for Best Actress in a Musical; Drama Desk Award for Outstanding Actress in a Musical; Outer Critics Circle Award for Outstanding Actress in a Musical |} == Keppelings om utens == * [http://akas.imdb.com/name/nm0001876/ Profyl by de IMDb] * [http://www.superiorpics.com/catherine_zeta_jones/ Catherine Zeta-Jones fotosiden] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Catherine Zeta-Jones}} }} {{DEFAULTSORT:Zeta Jones, Catherine}} [[Kategory:Welsk filmakteur]] [[Kategory:Welsk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Welsk stimakteur]] [[Kategory:Welsk dûnser]] [[Kategory:Oscar-winner]] [[Kategory:Tony-winner]] [[Kategory:Welsk persoan fan Iersk komôf]] [[Kategory:Welsk persoan fan Sileensk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1969]] 0g7tcvhcljskppx0itnms4y36mnp9j5 14 55681 1239846 737848 2026-09-03T22:38:42Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1239846 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Literêre krityk]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Kritikus| ]] czbtgxe14opitwu9egtjkttmo8ynx4d 1239847 1239846 2026-09-03T22:39:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 oeps... dat wie net de bedoeling. 1239847 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Kritikus| ]] me3ocq1tdz565cwgcfuvnfu7npa1x01 828 87595 1239820 961399 2026-09-03T12:51:43Z Hamish 35955 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1239820 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------------ -- TableTools -- -- -- -- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. -- -- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not -- -- be called directly from #invoke. -- ------------------------------------------------------------------------------------ local libraryUtil = require('libraryUtil') local p = {} -- Define often-used variables and functions. local floor = math.floor local infinity = math.huge local checkType = libraryUtil.checkType local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti ------------------------------------------------------------------------------------ -- isPositiveInteger -- -- This function returns true if the given value is a positive integer, and false -- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is -- useful for determining whether a given table key is in the array part or the -- hash part of a table. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isPositiveInteger(v) return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isNan -- -- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if -- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful -- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an -- error if a NaN is used as a table key. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isNan(v) return type(v) == 'number' and v ~= v end ------------------------------------------------------------------------------------ -- shallowClone -- -- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all -- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned -- table will have no metatable of its own. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.shallowClone(t) checkType('shallowClone', 1, t, 'table') local ret = {} for k, v in pairs(t) do ret[k] = v end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- removeDuplicates -- -- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are -- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are -- removed, but otherwise the array order is unchanged. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.removeDuplicates(arr) checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table') local isNan = p.isNan local ret, exists = {}, {} for _, v in ipairs(arr) do if isNan(v) then -- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence. ret[#ret + 1] = v elseif not exists[v] then ret[#ret + 1] = v exists[v] = true end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numKeys -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical -- keys that have non-nil values, sorted in numerical order. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numKeys(t) checkType('numKeys', 1, t, 'table') local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger local nums = {} for k in pairs(t) do if isPositiveInteger(k) then nums[#nums + 1] = k end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- affixNums -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the -- specified prefix and suffix. For example, for the table -- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return -- {1, 3, 6}. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.affixNums(t, prefix, suffix) checkType('affixNums', 1, t, 'table') checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true) checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true) local function cleanPattern(s) -- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally. return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1') end prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' prefix = cleanPattern(prefix) suffix = cleanPattern(suffix) local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numData -- -- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table -- of subtables in the format -- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}. -- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The -- compress option compresses the table so that it can be iterated over with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numData(t, compress) checkType('numData', 1, t, 'table') checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true) local ret = {} for k, v in pairs(t) do local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$') if num then num = tonumber(num) local subtable = ret[num] or {} if prefix == '' then -- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead. prefix = 1 end subtable[prefix] = v ret[num] = subtable else local subtable = ret.other or {} subtable[k] = v ret.other = subtable end end if compress then local other = ret.other ret = p.compressSparseArray(ret) ret.other = other end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- compressSparseArray -- -- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values -- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.compressSparseArray(t) checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table') local ret = {} local nums = p.numKeys(t) for _, num in ipairs(nums) do ret[#ret + 1] = t[num] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseIpairs -- -- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can -- handle nil values. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseIpairs(t) checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table') local nums = p.numKeys(t) local i = 0 local lim = #nums return function () i = i + 1 if i <= lim then local key = nums[i] return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- size -- -- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays, -- but for arrays it is more efficient to use the # operator. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.size(t) checkType('size', 1, t, 'table') local i = 0 for _ in pairs(t) do i = i + 1 end return i end local function defaultKeySort(item1, item2) -- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings. local type1, type2 = type(item1), type(item2) if type1 ~= type2 then return type1 < type2 elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then return tostring(item1) < tostring(item2) else return item1 < item2 end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- keysToList -- -- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default -- comparison function or a custom keySort function. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.keysToList(t, keySort, checked) if not checked then checkType('keysToList', 1, t, 'table') checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'}) end local arr = {} local index = 1 for k in pairs(t) do arr[index] = k index = index + 1 end if keySort ~= false then keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort table.sort(arr, keySort) end return arr end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sortedPairs -- -- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function. -- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sortedPairs(t, keySort) checkType('sortedPairs', 1, t, 'table') checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true) local arr = p.keysToList(t, keySort, true) local i = 0 return function () i = i + 1 local key = arr[i] if key ~= nil then return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArray -- -- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArray(v) if type(v) ~= 'table' then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArrayLike -- -- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArrayLike(v) if not pcall(pairs, v) then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- invert -- -- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to -- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.invert(arr) checkType("invert", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local map = {} for i, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then map[v] = i end end return map end ------------------------------------------------------------------------------------ -- listToSet -- -- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the -- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them -- never equal to any value (including other NaNs or even themselves). ------------------------------------------------------------------------------------ function p.listToSet(arr) checkType("listToSet", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local set = {} for _, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then set[v] = true end end return set end ------------------------------------------------------------------------------------ -- deepCopy -- -- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables. ------------------------------------------------------------------------------------ local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen) if type(orig) ~= "table" then return orig end -- already_seen stores copies of tables indexed by the original table. local copy = already_seen[orig] if copy ~= nil then return copy end copy = {} already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops for orig_key, orig_value in pairs(orig) do copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen) end if includeMetatable then local mt = getmetatable(orig) if mt ~= nil then setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen)) end end return copy end function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen) checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true) return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {}) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseConcat -- -- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order. -- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd" -- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd" ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseConcat(t, sep, i, j) local arr = {} local arr_i = 0 for _, v in p.sparseIpairs(t) do arr_i = arr_i + 1 arr[arr_i] = v end return table.concat(arr, sep, i, j) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- length -- -- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1", -- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the -- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array -- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For -- other tables, use #. -- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number -- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.length(t, prefix) -- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is -- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions local expSearch = require("Module:Exponential search") checkType('length', 1, t, 'table') checkType('length', 2, prefix, 'string', true) return expSearch(function (i) local key if prefix then key = prefix .. tostring(i) else key = i end return t[key] ~= nil end) or 0 end ------------------------------------------------------------------------------------ -- inArray -- -- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise. -- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or -- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed ------------------------------------------------------------------------------------ function p.inArray(array, searchElement, fromIndex) checkType("inArray", 1, array, "table") -- if searchElement is nil, error? fromIndex = tonumber(fromIndex) if fromIndex then if (fromIndex < 0) then fromIndex = #array + fromIndex + 1 end if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do if v == searchElement then return true end end else for _, v in pairs(array) do if v == searchElement then return true end end end return false end ------------------------------------------------------------------------------------ -- merge -- -- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array -- in sequence. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.merge(...) local arrays = {...} local ret = {} for i, arr in ipairs(arrays) do checkType('merge', i, arr, 'table') for _, v in ipairs(arr) do ret[#ret + 1] = v end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- extend -- -- Extends the first array in place by appending all elements from the second -- array. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.extend(arr1, arr2) checkType('extend', 1, arr1, 'table') checkType('extend', 2, arr2, 'table') for _, v in ipairs(arr2) do arr1[#arr1 + 1] = v end end return p 4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy 0 143333 1239875 1233114 2026-09-03T23:37:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Produksjes */ + 1239875 wikitext text/x-wiki {{Bedriuw | ôfbylding = DreamWorks Pictures.svg | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | namme = DreamWorks Pictures | histoaryske namme = | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | type = privaat | sektor = [[filmstudio]] | haadkertier = [[Universal City (Kalifornje)|Universal City]] ([[Kalifornje]]) | fêstige yn = | oprjochte = [[12 oktober]] [[1994]] | opdoekt = | oprjochter = [[Steven Spielberg]]<br>[[Jeffrey Katzenberg]]<br>[[David Geffen]] | eigner = | fuortkommen út = | opgien yn = | memme-ûndernimming = [[Amblin Partners]] | dochterûndernimmings = | omset = | winst = | wearde = | aktyf yn = | wurknimmers = 80 <small>(2012)</small> | tal lokaasjes = | webside = [http://dreamworkspictures.com/ dreamworkspictures.com] }} '''DreamWorks Pictures''', ek bekend as '''DreamWorks SKG''', '''DreamWorks Studios''' of koartwei '''DreamWorks''', is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[filmstudio]] dy't yn [[1994]] oprjochte waard troch [[Steven Spielberg]], [[Jeffrey Katzenberg]] en [[David Geffen]] (mei-inoar: '''SKG'''). Njonken it produsearjen fan films lei de studio him yn it [[ferline]] ek ta op 'e [[distribúsje fan films]], sawol fan eigen produkten as fan oare studio's. Yn [[2006]] ferkochten de oprjochters DreamWorks oan [[Viacom]], de [[memme-ûndernimming]] fan [[Paramount Pictures]], mar yn [[2008]] beëinigen se de gearwurking mei Paramount, en waard DreamWorks wer in selsstannich bedriuw, dat yn [[2009]] in oerienkomst sleat mei [[Walt Disney Studios Motion Pictures]], dat de [[filmdistribúsje]] oernaam fia [[Touchstone Pictures]]. Dy oerienkomst rûn yn [[2016]] ôf, en sûnt dy tiid is de distribúsje fan DreamWorks-films útbestege oan [[Universal Pictures]], in studio wêrfan't DreamWorks ek [[kantoar]]romte hiert. De earste animaasje-ôfdieling fan DreamWorks, dy't no bekend stiet as [[DreamWorks Animation]], waard yn [[2004]] in selsstannich bedriuw, en is no in [[dochterûndernimming]] fan [[NBCUniversal]]. DreamWorks Pictures brûkt it oarspronklike DreamWorks-[[logo]], dêr't DreamWorks Animation de [[auteursrjocht|rjochten]] op besit, ûnder [[lisinsje]] fan Universal. ==Skiednis== ===Iere jierren=== DreamWorks waard yn [[1994]] oprjochte nei't [[Jeffrey Katzenberg]] [[ûntslach]] nommen hie by [[The Walt Disney Company]]. Hy kaam doe by [[Steven Spielberg]] en [[David Geffen]] mei it plan om in eigen [[filmstudio]] te foarmjen foar de produksje fan sawol [[live-action]]- as animaasjefilms. Soks wie yn 'e [[filmyndustry]] fan [[Hollywood]] al yn tsientallen jierren net dien en waard beskôge as in riskante ûndernimming. Spielberg en Geffen stimden mei it foarstel yn op trije betingsten: de nije studio soe minder as njoggen films yn 't jier meitsje, Spielberg en Geffen soene frij wêze om foar oare studio's te wurkjen as se dat woene, en de [[wurkdagen]] soene normale tiden hawwe, sadat eltsenien op 'e tiid foar it [[iten]] thús wie. De trije mannen rjochten DreamWorks SKG formeel op [[12&nbsp;oktober]] [[1994]] op, wêrby't elts fan 'e trije partners [[$]]33&nbsp;miljoen ynlei, en [[Microsoft]]-oprjochter [[Paul Allen]] nochris $500&nbsp;miljoen. DreamWorks SKG hierde [[kantoar]]romte yn 'e [[Universal Studios]] yn [[Universal City (Kalifornje)|Universal City]] (ûnder de reek fan [[Los Angeles]]), it [[haadkertier]] fan [[Universal Pictures]]. Nettsjinsteande it feit dat se dêr ek gebrûk meitsje koene fan 'e [[filmset]]s en [[soundstage]]s, joegen de [[filmprodusint|produsinten]] fan DreamWorks der oer it algemien de foarkar oan om op lokaasje te wurkjen. De earste [[film]] fan DreamWorks wie de [[aksjefilm|aksje]][[skriller]] ''[[The Peacemaker (film út 1997)|The Peacemaker]]'', mei yn 'e [[haadrol]]len [[George Clooney]] en [[Nicole Kidman]]. Yn [[desimber]] [[1994]] waard de [[tillefyzjestudio]] [[DreamWorks Television]] (DWTV) oprjochte as [[tillefyzje]]difyzje fan DreamWorks, nei't DreamWorks in sânjierrige [[joint venture]] ter wearde fan $200&nbsp;miljoen oangien wie mei [[tillefyzjenetwurk]] [[American Broadcasting Company|ABC]]. It earste súkses fan DWTV wie de bekende [[komeedzjesearje]] ''[[Spin City]]'', mei [[Michael J. Fox]] (en letter mei [[Charlie Sheen]]). Doe't it kontrakt mei ABC yn [[2002]] ôfrûn, waard it ferfongen troch in soartgelikense oerienkomst mei [[NBC]]. Yn [[2013]] gie DreamWorks Television op yn [[Amblin Television]]. Yn [[1995]] joegen in stikmannich [[animator]]s fan [[hântekene animaasje]]films fan [[Amblimation]] har by DreamWorks, dat tagelyk in diel fan [[Pacific Data Images]] oernaam, in bedriuw dat him spesjalisearre hie yn 'e produksje fan [[special effects|fisuële effekten]]. Yn 't earstoan waarden der twa aparte ôfdielings binnen DreamWorks opset foar dizze nije oanwinsten, mar dy waarden letter gearfoege. Doe't Amblimation yn [[1997]] opdoekt waard, kaam ek de rest fan 'e stêf oer nei [[DreamWorks Animation]]. De earste lange [[tekenfilm]]s fan DreamWorks Animation wiene ''[[Antz]]'' en ''[[The Prince of Egypt]]'', beide út [[1998]]. Yn [[2004]] waard DreamWorks Animation organisatoarysk losmakke fan DreamWorks Pictures. It gie oer yn oare hannen en makket anno [[2020]] diel út fan [[NBCUniversal]]. Yn [[1996]] waard in eigen [[platemaatskippij]] fan DreamWorks oprjochte, [[DreamWorks Records]]. It earste [[album (muzyk)|album]] dat dêr útkaam wie ''[[Older (album)|Older]]'' fan [[George Michael]]. De platemaatskippij kaam lykwols nea goed fan 'e grûn, en waard yn [[oktober]] [[2003]] ferkocht oan 'e [[Universal Music Group]], dy't it neitiid eksploitearre as [[DreamWorks Nashville]]. Dat label waard lykwols yn [[2005]] opheft nei't de wichtichste artyst, [[country]]sjonger [[Toby Keith]], derby wei gien wie om in eigen platemaatskippij op te rjochtsjen. ===Swierrichheden, oername en weroprjochting=== DreamWorks presintearre yn [[2000]] in plan foar in eigen studiokompleks, kompleet mei [[wente]]n, in [[skoalle (ynstelling)|skoalle]], in [[tsjerke]] en in [[museum]]. It projekt soe yn [[2001]] oplevere wurde moatte, mar waard letter skrast om't it [[jild|finansjeel]] net útkoe. Yn [[1999]], [[2000]] en [[2001]] wûn DreamWorks trije kear efterinoar de [[Oscar foar Bêste Film]], foar ''[[American Beauty (film út 1999)|American Beauty]]'', ''[[Gladiator (film út 2000)|Gladiator]]'' en ''[[A Beautiful Mind (film)|A Beautiful Mind]]''. Yn [[1999]] waard ek [[Go Fish Pictures]] oprjochte, in ûnderdiel fan DreamWorks dat [[filmhûs]]films, [[ûnôfhinklike film]]s en bûtenlânske films produsearre en/of distribuëarre. Nei grutte finansjele ôfdijers waard dy difyzje yn [[2007]] opdoekt. Oant [[oktober]] [[2004]] wie DreamWorks ek aktyf as [[filmdistribúsje|distributeur]] fan eigen films en fan produksjes fan oare studio's. Fan [[2004]] oant [[2006]] waard de distribúsje lykwols oerdroegen oan [[Universal Pictures]], en ek neitiid funksjonearre DreamWorks net wer sels as distributeur. Yn 'e earste helte fan 'e [[2000-er jierren]] kaam DreamWorks twaris tichteby in [[fallisemint]]. Yn [[2003]] litte de studio in ferlies fan $125&nbsp;miljoen oan 'e animaasjefilm ''[[Sinbad: Legend of the Seven Seas]]''. En yn [[2005]] flopt de bigbudgetfilm ''[[The Island (film)|The Island]]'' yn 'e Amerikaanske [[bioskopen]], hoewol't er dat ferlies letter om utens goedmakke. Yn [[desimber]] [[2005]] waard der in kontrakt ôfsletten, wêrby't [[Viacom]], de [[memme-ûndernimming]] fan filmstudio [[Paramount Pictures]], foar likernôch $1,6&nbsp;miljard DreamWorks Pictures oankocht. De studio behold syn eigen namme as ûnderdiel fan Paramount. De keap krige syn beslach op [[1&nbsp;febrewaris]] [[2006]]. Op [[8&nbsp;maaie]] [[2006]] ferkocht Viacom foar $900&nbsp;miljoen in mearderheidsbelang yn 'e [[fûnskatalogus]] fan DreamWorks oan [[Soros Strategic Partners]] en [[Dune Entertainment]]. Op [[8&nbsp;febrewaris]] [[2010]] kocht Viacom dat belang fan Soros werom foar $400&nbsp;miljoen. Yn [[2008]] makke DreamWorks bekend dat it fan doel wie om syn partnerskip mei Paramount en Viacom te beëinigjen. Troch in kontrakt ter wearde fan $1,5&nbsp;miljard foar de produksje fan films mei de [[Yndia]]aske [[Reliance Anil Dhirubhai Ambani Group]] slagge it DreamWorks datselde jiers noch om wer in selsstannich bedriuw te wurden. De Viacom-dochterûndernimming DreamWorks libbe neitiid fuort ûnder de namme [[DW Studios]]. Yn [[jannewaris]] [[2009]] sleat DreamWorks in kontrakt mei Universal dat it mooglik makke om ûnder [[lisinsje]] it oarspronklike DreamWorks-logo te brûken, dat eigendom is fan Universal-dochter [[DreamWorks Animation]]. Yn [[2009]] gie DreamWorks ek in distribúsje-oerienkomst oan mei [[Walt Disney Studios Motion Pictures]], de filmdistribúsje-ôfdieling fan [[The Walt Disney Company]]. Der waard ôfsprutsen dat de produksjes fan DreamWorks tenei distribuëarre wurde soene fia [[Touchstone Pictures]], in [[dochterûndernimming]] fan Disney. ===2010-er jierren=== De earste films fan DreamWorks nei it sluten fan 'e oerienkomst mei Disney, ''[[I Am Number Four (film)|I Am Number Four]]'', ''[[Cowboys & Aliens]]'' en ''[[Fright Night (film út 2011)|Fright Night]]'', flopten. Dêrtroch rekke de studio tsjin [[2011]] al sa yn 'e swierrichheden dat der bykommende [[finansiering]] fan Reliance socht waard. Reliance pompte yn [[april]] [[2012]] nochris $200&nbsp;miljoen yn it needlijende bedriuw, op betingst dat DreamWorks syn produksje werombrocht ta trije films yn 't jier en bykommende finansiers socht foar films mei grutte [[budget]]ten. Sa waard neitiid [[20th Century Fox]] as ko-finansier behelle yn 'e produksje fan ''[[Lincoln (film út 2012)|Lincoln]]'' en ''[[Bridge of Spies (film)|Bridge of Spies]]''. It distribúsjekontrakt mei Disney rûn oant [[augustus]] [[2016]]. Yn [[septimber]] [[2015]] makke DreamWorks bekend dat it net ferlinge wurde soe. Yn [[desimber]] fan dat jier gie DreamWorks mei Reliance, [[Entertainment One]], [[Participant Media]] en Steven Spielberg syn [[Amblin Entertainment]] in formele partnerskip oan dy't de foarm krige fan filmstudio [[Amblin Partners]]. DreamWorks waard dêrtroch eins ien fan 'e labels fan Amblin Partners. Yn [[oktober]] [[2016]] waard de distribúsje fan alle films fan Amblin Partners foar fiif jier oernommen troch [[Universal Pictures]]. Op [[15&nbsp;febrewaris]] [[2017]] naam Universal in minderheidsoandiel yn Amblin Partners, mei as doel om 'e bân tusken de beide bedriuwen fuort te sterkjen. ==Logo== It opfallende [[logo]] fan DreamWorks bestiet út in [[jonge]] dy't op in [[healmoanne]] sit te [[angelfiskjen]]. It idee dêrfoar kaam fan [[Steven Spielberg]] en it waard útwurke troch [[yllustrator]] [[Robert Hunt (yllustrator)|Robert Hunt]], dy't syn eigen [[soan]] as [[model (berop)|model]] brûkte. It logo waard neitiid animearre troch [[Wes Takahashi]] fan [[Industrial Light and Magic]] (ILM), yn gearwurking mei [[Kaleidoscope Films]], [[Dave Carson]] en [[Clint Goldman]]. It byhearrende [[muzyk]]je waard spesjaal foar dat doel komponearre troch [[John Williams (komponist)|John Williams]]. ==Produksjes== Hjirûnder in kar út 'e films fan DreamWorks Pictures. Foar in folsleine (en byholden) list fan alle produksjes fan dizze studio, sjoch: [[:en:List of DreamWorks Pictures films|dizze side]], op 'e [[Ingelske Wikipedy]]. ===Live-action=== {{Kolommen3 |Kolom1= *''[[The Peacemaker (film út 1997)|The Peacemaker]]'' (1997) *''[[Amistad (film)|Amistad]]'' (1997) *''[[Deep Impact (film)|Deep Impact]]'' (1998) *''[[Saving Private Ryan]]'' (1998) *''[[American Beauty (film út 1999)|American Beauty]]'' (1999)* *''[[Galaxy Quest]]'' (1999) *''[[Gladiator (film út 2000)|Gladiator]]'' (2000)* *''[[Road Trip (film út 2000)|Road Trip]]'' (2000) *''[[Meet the Parents]]'' (2000) *''[[Cast Away]]'' (2000) *''[[A Beautiful Mind (film)|A Beautiful Mind]]'' (2001)* *''[[Minority Report (film)|Minority Report]]'' (2002) *''[[The Tuxedo]]'' (2002) *''[[Catch Me If You Can (film út 2002)|Catch Me If You Can]]'' (2002) *''[[Seabiscuit (film)|Seabiscuit]]'' (2003) |Kolom2= *''[[EuroTrip]]'' (2004) *''[[Anchorman: The Legend of Ron Burgundy]]'' (2004) *''[[Meet the Fockers]]'' (2004) *''[[The Terminal]]'' (2004) *''[[War of the Worlds (film út 2005)|War of the Worlds]]'' (2005) *''[[Memoirs of a Geisha (film)|Memoirs of a Geisha]]'' (2005) *''[[Flags of Our Fathers (film)|Flags of Our Fathers]]'' (2006) *''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]'' (2006) *''[[Letters from Iwo Jima]]'' (2006) *''[[Norbit]]'' (2007) *''[[Blades of Glory]]'' (2007) *''[[Transformers (film)|Transformers]]'' (2007) *''[[The Heartbreak Kid (film út 2007)|The Heartbreak Kid]]'' (2007) *''[[Eagle Eye (film)|Eagle Eye]]'' (2008) |Kolom3= *''[[The Lovely Bones (film)|The Lovely Bones]]'' (2009) *''[[Up in the Air (film út 2009)|Up in the Air]]'' (2009) *''[[Little Fockers]]'' (2010) *''[[Cowboys & Aliens]]'' (2011) *''[[The Help (film)|The Help]]'' (2011) *''[[War Horse (film)|War Horse]]'' (2011) *''[[Lincoln (film)|Lincoln]]'' (2012) *''[[Bridge of Spies (film)|Bridge of Spies]]'' (2015) *''[[The BFG (film út 2016)|The BFG]]'' (2016) *''[[The Post (film)|The Post]]'' (2017) *''[[Green Book (film)|Green Book]]'' (2018)* *''[[1917 (film út 2019)|1917]]'' (2019)* *''[[The Trial of the Chicago 7]]'' (2020) *''[[The Last Voyage of the Demeter]]'' (2023) }} <small><nowiki>*</nowiki>) wûn de [[Oscar foar Bêste Film]]</small> ===Animaasje=== *''[[Antz]]'' (1998) *''[[The Prince of Egypt]]'' (1998) *''[[Chicken Run]]'' (2000) *''[[Shrek (film)|Shrek]]'' (2001)* *''[[Spirit: Stallion of the Cimarron]]'' (2002) *''[[Sinbad: Legend of the Seven Seas]]'' (2003) *''[[Shrek 2]]'' (2004) *''[[Madagascar (film út 2005)|Madagascar]]'' (2005) *''[[The Madagascar Penguins in a Christmas Caper]]'' (2005) *''[[Wallace & Gromit: The Curse of the Were-Rabbit]]'' (2005) <small><nowiki>*</nowiki>) wûn de [[Oscar foar Bêste Lange Animaasjefilm]]</small> ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://dreamworkspictures.com/ Offisjele webside fan DreamWorks Pictures] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/DreamWorks ''References'', op dizze side]. }} [[Kategory:DreamWorks Pictures| ]] [[Kategory:Amerikaanske filmstudio]] [[Kategory:Amerikaanske filmdistributeur]] [[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1994]] [[Kategory:Amblin Partners]] qmrglf8ffi3h2djvhpf1sphmht1r7n6 0 151269 1239874 1229289 2026-09-03T23:35:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 [[]] 1239874 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Steven Spielberg by Gage Skidmore.jpg|thumb|Spielberg in 2017]] '''Steven Allan Spielberg''' ([[Cincinnati]], [[18 desimber]] [[1946]]) is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[regisseur]] en [[filmprodusint|film]]- en [[tillefyzjeprodusint]]. Spielberg waard yn de jierren 70, 80 en 90 fan de 20e iuw suksesfol troch syn fantasyrike [[mainstream]]films dêr't er in simpel ferhaal yn kombinearre mei [[special effects]], muzyk en spektakel. Films as ''[[Jaws (film)|Jaws]]'', ''Close Encounters of the Third Kind'', ''E.T. the Extra-Terrestrial'', de ''Indiana Jones''- en de [[Jurassic Park (franchise)|''Jurassic Park''-franchises]] hiene kommersjeel sjoen in protte sukses en hiene in enoarme ynfloed op de filmyndustry. == Filmografy == === As regisseur === ==== Films ==== * ''Duel'' – 1971 * ''Something Evil'' – 1972 * ''The Sugarland Express'' – 1974 * ''[[Jaws (film)|Jaws]]'' – 1975 * ''Close Encounters of the Third Kind'' – 1977 * ''1941'' – 1979 * ''Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark'' – 1981 * ''E.T. the Extra-Terrestrial'' – 1982 * ''Twilight Zone: The Movie'' – 1983 * ''Indiana Jones and the Temple of Doom'' – 1984 * ''The Color Purple'' – 1985 * ''[[Empire of the Sun (film)|Empire of the Sun]]'' – 1987 * ''Always'' – 1989 * ''Indiana Jones and the Last Crusade'' – 1989 * ''Hook'' – 1991 * ''[[Jurassic Park (film)|Jurassic Park]]'' – 1993 * ''[[Schindler's List]]'' – 1993 (Academy Awards: ''Best Director'', ''Best Picture'') * ''Amistad'' – 1997 * ''[[The Lost World: Jurassic Park]]'' – 1997 * ''[[Saving Private Ryan]]'' – 1998 (Oscar: ''Best Director'') * ''A.I.: Artificial Intelligence'' – 2001 * ''Minority Report'' – 2002 * ''[[Catch Me If You Can (film út 2002)|Catch Me If You Can]]'' – 2002 * ''[[The Terminal]]'' – 2004 * ''War of the Worlds'' – 2005 * ''Munich'' – 2005 * ''Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull'' – 2008 * ''The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn'' – 2011 * ''War Horse'' – 2011 * ''Lincoln'' – 2012 * ''[[Bridge of Spies (film)|Bridge of Spies]]'' – 2015 * ''The BFG'' - 2016 * ''[[The Post (film)|The Post]]'' - 2017 * ''[[Ready Player One (film)|Ready Player One]]'' - 2018 * ''[[West Side Story (film út 2021)|West Side Story]]'' - 2021 ==== Telefyzjefilms en -searjes ==== * ''The Name of the Game'' (ôflevering "L.A. 2017") – 1968 * ''Marcus Welby, M.D.'' (ôflevering "The Daredevil Gesture") – 1969 * ''Night Gallery'' (antologysearje, ôfleverings "Eyes" en "Make Me Laugh") – 1969/1970 * ''The Psychiatrist'' (ôfleverings "Par for the Course" en "The Private World of Martin Dalton") – 1971 * ''Columbo: Murder by the Book'' (telefyzjefilm) – 1971 * ''Owen Marshall: Counselor at Law'' (ôflevering "Eulogy for a Wide Receiver") – 1971 * ''Duel'' (telefyzjefilm) – 1971 * ''Something Evil'' (telefyzjefilm) – 1972 * ''Savage'' (telefyzjefilm) – 1973 * ''Amazing Stories'' (ôfleverings "Ghost Train" en "The Mission") – 1985 ==== Koarte films ==== * ''The Last Gun'' – 1959 * ''Escape to Nowhere'' – 1961 * ''Battle Squad'' – 1961 * ''Slipstream'' – 1967 * ''Amblin''' – 1968 * ''The Unfinished Journey'' – 1999 === As (útfierend) produsint === ==== Films ==== * ''I Wanna Hold Your Hand'' – 1978 (útfierend produsint) * ''Used Cars'' – 1980 (útfierend produsint) * ''Continental Divide'' – 1981 (útfierend produsint) * ''E.T. the Extra-Terrestrial'' – 1982 (produsint) * ''Poltergeist'' – 1982 (produsint) * ''Twilight Zone: The Movie'' – 1983 (produsint) * ''[[Gremlins (film)|Gremlins]]'' – 1984 (útfierend produsint) * ''Fandango'' – 1985 (útfierend produsint) * ''The Goonies'' – 1985 (útfierend produsint) * ''[[Back to the Future (film)|Back to the Future]]'' – 1985 (útfierend produsint) * ''Young Sherlock Holmes'' – 1985 (útfierend produsint) * ''The Color Purple'' – 1985 (produsint) * ''The Money Pit'' – 1986 (útfierend produsint) * ''An American Tail'' – 1986 (útfierend produsint) * ''Harry and the Hendersons'' – 1987 (útfierend produsint) * ''Innerspace'' – 1987 (útfierend produsint) * ''Three O'Clock High'' – 1987 (útfierend produsint) * ''[[Empire of the Sun (film)|Empire of the Sun]]'' – 1987 (produsint) * ''*Batteries Not Included'' – 1987 (útfierend produsint) * ''Who Framed Roger Rabbit?'' – 1988 (útfierend produsint) * ''The Land Before Time'' – 1988 (útfierend produsint) * ''Tummy Trouble'' – 1989 (útfierend produsint) * ''Dad'' – 1989 (útfierend produsint) * ''[[Back to the Future Part II]]'' – 1989 (útfierend produsint) * ''Always'' – 1989 (produsint) * ''Joe Versus the Volcano'' – 1990 (útfierend produsint) * ''Yume'' – 1990 (útfierend produsint) * ''[[Back to the Future Part III]]'' – 1990 (útfierend produsint) * ''Roller Coaster Rabbit'' – 1990 (útfierend produsint) * ''[[Gremlins 2: The New Batch]]'' – 1990 (útfierend produsint) * ''Arachnophobia'' – 1990 (útfierend produsint) * ''Cape Fear'' – 1991 (útfierend produsint) * ''An American Tail: Fievel Goes West'' – 1991 (produsint) * ''Trail Mix-Up'' – 1993 (útfierend produsint) * ''We're Back! A Dinosaur's Story'' – 1993 (útfierend produsint) * ''Schindler's List'' – 1993 (produsint) * ''I'm Mad'' – 1994 (útfierend produsint) * ''The Flintstones'' – 1994 (útfierend produsint) * ''Casper'' – 1995 (útfierend produsint) * ''Balto'' – 1995 (útfierend produsint) * ''Twister'' – 1996 (útfierend produsint) * ''The Lost Children of Berlin'' – 1997 (útfierend produsint) * ''Men in Black'' – 1997 (útfierend produsint) * ''Amistad'' – 1997 (produsint) * ''[[Deep Impact (film)|Deep Impact]]'' – 1998 (útfierend produsint) * ''The Mask of Zorro'' – 1998 (útfierend produsint) * ''Saving Private Ryan'' – 1998 (produsint) * ''The Last Days'' – 1998 (útfierend produsint) * ''The Haunting'' – 1999 (útfierend produsint) * ''A Holocaust szemei'' – 2000 (útfierend produsint) * ''Evolution'' – 2001 (útfierend produsint) * ''A.I.: Artificial Intelligence'' – 2001 (produsint) * ''[[Jurassic Park III]]'' – 2001 (útfierend produsint) * ''Price for Peace'' – 2002 (útfierend produsint) * ''Men in Black II'' – 2002 (útfierend produsint) * ''[[Catch Me If You Can (film)|Catch Me If You Can]]'' – 2002 (produsint) * ''[[The Terminal]]'' – 2004 (produsint) * ''The Legend of Zorro'' – 2005 (útfierend produsint) * ''[[Memoirs of a Geisha (film)|Memoirs of a Geisha]]'' – 2005 (útfierend produsint) * ''Munich'' – 2005 (produsint) * ''Monster House'' – 2006 (útfierend produsint) * ''Letters from Iwo Jima'' – 2006 (produsint) * ''Flags of Our Fathers'' – 2006 (produsint) * ''Disturbia'' – 2007 (útfierend produsint) * ''Transformers'' – 2007 (útfierend produsint) * ''[[Eagle Eye (film)|Eagle Eye]]'' – 2008 (útfierend produsint) * ''The Lovely Bones'' – 2009 (útfierend produsint) * ''Transformers: Revenge of the Fallen'' – 2009 (útfierend produsint) * ''Transformers: Dark of the Moon'' – 2011 (útfierend produsint) * ''Super 8'' – 2011 (produsint) * ''Men in Black III'' – 2012 (útfierend produsint) * ''[[Jurassic World (film)|Jurassic World]]'' – 2015 (útfierend produsint) * ''[[Jurassic World: Fallen Kingdom]]'' - 2018 (útfierend produsint) * ''[[Jurassic World: Dominion]]'' - 2022 (útfierend produsint) ==== Telefyzjefilms en -searjes ==== * ''Amazing Stories'' – 1985 (útfierend produsint) * ''Tiny Toon Adventures'' – 1990 (útfierend produsint) * ''A Wish for Wings That Work'' (Televyzje film) – 1991 (útfierend produsint) * ''Tiny Toon Adventures: How I Spent My Vacation'' – 1992 (útfierend produsint) * ''It's a Wonderful Tiny Toons Christmas Special'' (Televyzje film) – 1992 (útfierend produsint) * ''The Plucky Duck Show'' – 1992 (útfierend produsint) * ''Family Dog'' – 1992 (útfierend produsint) * ''Class of '61'' (Televyzje film) – 1993 (útfierend produsint) * ''Animaniacs'' – 1993 (útfierend produsint) * ''SeaQuest DSV'' – 1993 (útfierend produsint) * ''Yakko's World: An Animaniacs Singalong'' – 1994 (útfierend produsint) * ''Tiny Toons Spring Break'' (Televyzje film) – 1994 (útfierend produsint) * ''Tiny Toon Adventures: Spring Break Special'' (Televyzje film) – 1994 (útfierend produsint) * ''ER'' – 1994 (útfierend produsint 1ste seizoen, gjin kredyt) * ''Pinky and the Brain'' – 1995 (útfierend produsint) * ''Freakazoid!'' – 1995 (útfierend produsint) * ''Tiny Toon Adventures: Night Ghoulery'' (Televyzje film) – 1995 (útfierend produsint) * ''A Pinky & the Brain Christmas Special'' (Televyzje film) – 1995 (útfierend produsint) * ''The Best of Roger Rabbit'' – 1996 (útfierend produsint) * ''Survivors of the Holocaust'' (Televyzje film) – 1996 (útfierend produsint) * ''High Incident'' – 1996 (útfierend produsint) * ''Toonsylvania'' – 1998 (útfierend produsint) * ''Pinky, Elmyra & the Brain'' – 1998 (útfierend produsint) * ''Wakko's Wish'' – 1999 (útfierend produsint) * ''Shooting War'' (Televyzje film) – 2000 (útfierend produsint) * ''Band of Brothers'' – 2001 (útfierend produsint) * ''We Stand Alone Together'' (Televyzje film) – 2001 (útfierend produsint) * ''Semper Fi'' (Televyzje film) – 2001 (útfierend produsint) * ''Broken Silence'' – 2002 (útfierend produsint) * ''Taken'' – 2002 (útfierend produsint) * ''Burma Bridge Busters'' (Televyzje film) – 2003 (útfierend produsint) * ''Voices from the List'' – 2004 (útfierend produsint) * ''Dan Finnerty & the Dan Band: I Am Woman'' – 2005 (útfierend produsint) * ''Into the West'' – 2005 (útfierend produsint) * ''United States of Tara'' – 2009 (útfierend produsint) * ''The Pacific'' – 2009 (útfierend produsint) * ''Terra Nova'' – 2011 (produsint) * ''Falling Skies'' – 2011 (útfierend produsint) * ''Under the Dome'' – 2013 (útfierend produsint) * ''Extant'' – 2014 (útfierend produsint) {{DEFAULTSORT:Spielberg, Steven}} [[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzjeregisseur]] [[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]] [[Kategory:Amerikaansk ûndernimmer]] [[Kategory:Amerikaansk bestjoerder]] [[Kategory:Amerikaansk filmeditor]] [[Kategory:Amerikaansk senarioskriuwer]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk filantroop]] [[Kategory:Amerikaansk keunstsamler]] [[Kategory:Oscar-winner]] [[Kategory:Golden Globe-winner]] [[Kategory:Cecil B. DeMille Award-winner]] [[Kategory:Emmy-winner]] [[Kategory:Winner fan de Presidinsjele Frijheidsmedalje]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Oekraynsk-Joadsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Russysk-Joadsk komôf]] [[Kategory:Amerikaansk persoan fan Joadsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1946]] 1stv40vi19nxj5i9mdur4zn1gd3nrcb 10 170883 1239831 1200418 2026-09-03T17:32:02Z RomkeHoekstra 10582 pear oanpassingen yn 'e folchoarder. 1239831 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks generyk | bgcolor = #e9f4f8 | kop = {{{namme|}}} | image = {{{ôfbylding|}}} | caption = {{{ôfbyldingstekst|}}} | imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}} | kop1 = {{#if: {{{Flagge|}}} | emblemen }} | breed1 = {{{Flagge| }}} | kop2 = geografy | head2_1 = Lân | item2_3 = {{{Lân|}}} | head2_2 = Lokaasje | item2_1 = {{{Lokaasje|}}} | head2_3 = ûnderdiel&nbsp;fan | item2_2 = {{{Eilannegroep|}}} | head2_4 = {{{Bestjoerlike ienheid 1|}}} | item2_4 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 1|}}} | head2_5 = {{{Bestjoerlike ienheid 2|}}} | item2_5 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 2|}}} | head2_6 = {{{Bestjoerlike ienheid 3|}}} | item2_6 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 3|}}} | head2_7 = koördinaten | item2_7 = {{{Koördinaten|}}} | kop3 = algemien | head3_1 = haadstêd | item3_1 = {{{Haadstêd|}}} | head3_2 = belangrike plakken | item3_2 = {{{Belangrike plakken|}}} | head3_3 = ynwennertal | item3_3 = {{{Ynwennertal|}}} | head3_4 = befolkingstichtens | item3_4 = {{{Befolkingstichtens|}}} | kop4 = sifers | head4_1 = maks.&nbsp;lingte | item4_1 = {{{Maks. lingte|}}} | head4_2 = maks.&nbsp;breedte | item4_2 = {{{Maks. breedte|}}} | head4_3 = oerflak | item4_3 = {{{Oerflak|}}} | head4_4 = heechste&nbsp;punt | item4_4 = {{{Heechste punt|}}} | kop5 = oar | head5_1 = gebrûk | item5_1 = {{{Lângebrûk|}}} | head5_2 = tiidsône | item5_2 = {{{Tiidsône|}}} | image0 = {{{ôfbylding2|}}} | caption0 = {{{ôfbyldingstekst2|}}} | image1 = {{{ôfbylding3|}}} | caption1 = {{{ôfbyldingstekst3|}}} | otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|webside}} | other1 = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}} | otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|kaart}} | other4 = {{#if:{{{mapname|}}}| {{Posysjekaart|{{{mapname|relief}}} |lat_deg={{{lat_deg}}} |lat_min={{{lat_min}}} |lat_sec={{{lat_sec|0}}} |lat_dir={{{lat_dir|N}}} |lon_deg={{{lon_deg}}} |lon_min={{{lon_min|}}} |lon_sec={{{lon_sec|0}}} |lon_dir={{{lon_dir|E}}} |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}} |float=center |mark={{{mark|Blue pog.svg}}} |marksize={{{marksize|8}}} |maptype={{{maptype|}}} |label= |position={{{labelposition|right}}} |caption={{{tekst by posysjekaart|}}} }}}} }} <noinclude>{{Sjablooninfo|1= == Tapasse == Dizze ynfoboks kinsto sa oernimme op de side: <pre> {{Ynfoboks eilân | namme = | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Flagge = | Lokaasje = | Eilannegroep = | Lân = | Bestjoerlike ienheid 1 = | Namme bestjoerlike ienheid 1= | Bestjoerlike ienheid 2 = | Namme bestjoerlike ienheid 2= | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = | Haadstêd = | Belangrike plakken = | Ynwennertal = | Befolkingstichtens = | Maks. lingte = | Maks. breedte = | Oerflak = | Heechste punt = | Gebrûk = | Tiidsône = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | webside = | mapname = | mapwidth = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = | tekst by posysjekaart = }}</pre> }} [[Kategory:Ynfoboks Geografy|eilan]] </noinclude> 5l07l350luacv9lnqhipnjkcz801t60 1239832 1239831 2026-09-03T17:34:43Z RomkeHoekstra 10582 1239832 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks generyk | bgcolor = #e9f4f8 | kop = {{{namme|}}} | image = {{{ôfbylding|}}} | caption = {{{ôfbyldingstekst|}}} | imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}} | kop1 = {{#if: {{{Flagge|}}} | emblemen }} | breed1 = {{{Flagge| }}} | kop2 = geografy | head2_1 = Lân | item2_1 = {{{Lân|}}} | head2_2 = Lokaasje | item2_2 = {{{Lokaasje|}}} | head2_3 = ûnderdiel&nbsp;fan | item2_3 = {{{Eilannegroep|}}} | head2_4 = {{{Bestjoerlike ienheid 1|}}} | item2_4 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 1|}}} | head2_5 = {{{Bestjoerlike ienheid 2|}}} | item2_5 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 2|}}} | head2_6 = {{{Bestjoerlike ienheid 3|}}} | item2_6 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 3|}}} | head2_7 = koördinaten | item2_7 = {{{Koördinaten|}}} | kop3 = algemien | head3_1 = haadstêd | item3_1 = {{{Haadstêd|}}} | head3_2 = belangrike plakken | item3_2 = {{{Belangrike plakken|}}} | head3_3 = ynwennertal | item3_3 = {{{Ynwennertal|}}} | head3_4 = befolkingstichtens | item3_4 = {{{Befolkingstichtens|}}} | kop4 = sifers | head4_1 = maks.&nbsp;lingte | item4_1 = {{{Maks. lingte|}}} | head4_2 = maks.&nbsp;breedte | item4_2 = {{{Maks. breedte|}}} | head4_3 = oerflak | item4_3 = {{{Oerflak|}}} | head4_4 = heechste&nbsp;punt | item4_4 = {{{Heechste punt|}}} | kop5 = oar | head5_1 = gebrûk | item5_1 = {{{Lângebrûk|}}} | head5_2 = tiidsône | item5_2 = {{{Tiidsône|}}} | image0 = {{{ôfbylding2|}}} | caption0 = {{{ôfbyldingstekst2|}}} | image1 = {{{ôfbylding3|}}} | caption1 = {{{ôfbyldingstekst3|}}} | otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|webside}} | other1 = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}} | otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|kaart}} | other4 = {{#if:{{{mapname|}}}| {{Posysjekaart|{{{mapname|relief}}} |lat_deg={{{lat_deg}}} |lat_min={{{lat_min}}} |lat_sec={{{lat_sec|0}}} |lat_dir={{{lat_dir|N}}} |lon_deg={{{lon_deg}}} |lon_min={{{lon_min|}}} |lon_sec={{{lon_sec|0}}} |lon_dir={{{lon_dir|E}}} |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}} |float=center |mark={{{mark|Blue pog.svg}}} |marksize={{{marksize|8}}} |maptype={{{maptype|}}} |label= |position={{{labelposition|right}}} |caption={{{tekst by posysjekaart|}}} }}}} }} <noinclude>{{Sjablooninfo|1= == Tapasse == Dizze ynfoboks kinsto sa oernimme op de side: <pre> {{Ynfoboks eilân | namme = | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Flagge = | Lokaasje = | Eilannegroep = | Lân = | Bestjoerlike ienheid 1 = | Namme bestjoerlike ienheid 1= | Bestjoerlike ienheid 2 = | Namme bestjoerlike ienheid 2= | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = | Haadstêd = | Belangrike plakken = | Ynwennertal = | Befolkingstichtens = | Maks. lingte = | Maks. breedte = | Oerflak = | Heechste punt = | Gebrûk = | Tiidsône = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | webside = | mapname = | mapwidth = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = | tekst by posysjekaart = }}</pre> }} [[Kategory:Ynfoboks Geografy|eilan]] </noinclude> 064jxb8mf7jar1gmyu1igccplzu88cl 1239833 1239832 2026-09-03T17:35:42Z RomkeHoekstra 10582 1239833 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks generyk | bgcolor = #e9f4f8 | kop = {{{namme|}}} | image = {{{ôfbylding|}}} | caption = {{{ôfbyldingstekst|}}} | imagewidth = {{{ôfbyldingsbreedte|}}} | kop1 = {{#if: {{{Flagge|}}} | emblemen }} | breed1 = {{{Flagge| }}} | kop2 = geografy | head2_1 = lân | item2_1 = {{{lân|}}} | head2_2 = lokaasje | item2_2 = {{{lokaasje|}}} | head2_3 = ûnderdiel&nbsp;fan | item2_3 = {{{Eilannegroep|}}} | head2_4 = {{{Bestjoerlike ienheid 1|}}} | item2_4 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 1|}}} | head2_5 = {{{Bestjoerlike ienheid 2|}}} | item2_5 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 2|}}} | head2_6 = {{{Bestjoerlike ienheid 3|}}} | item2_6 = {{{Namme bestjoerlike ienheid 3|}}} | head2_7 = koördinaten | item2_7 = {{{Koördinaten|}}} | kop3 = algemien | head3_1 = haadstêd | item3_1 = {{{Haadstêd|}}} | head3_2 = belangrike plakken | item3_2 = {{{Belangrike plakken|}}} | head3_3 = ynwennertal | item3_3 = {{{Ynwennertal|}}} | head3_4 = befolkingstichtens | item3_4 = {{{Befolkingstichtens|}}} | kop4 = sifers | head4_1 = maks.&nbsp;lingte | item4_1 = {{{Maks. lingte|}}} | head4_2 = maks.&nbsp;breedte | item4_2 = {{{Maks. breedte|}}} | head4_3 = oerflak | item4_3 = {{{Oerflak|}}} | head4_4 = heechste&nbsp;punt | item4_4 = {{{Heechste punt|}}} | kop5 = oar | head5_1 = gebrûk | item5_1 = {{{Lângebrûk|}}} | head5_2 = tiidsône | item5_2 = {{{Tiidsône|}}} | image0 = {{{ôfbylding2|}}} | caption0 = {{{ôfbyldingstekst2|}}} | image1 = {{{ôfbylding3|}}} | caption1 = {{{ôfbyldingstekst3|}}} | otherkop = {{#if:{{{webside|}}}|webside}} | other1 = {{#if:{{{webside|}}}|{{{webside}}}}} | otherkop2= {{#if:{{{mapname|}}}|kaart}} | other4 = {{#if:{{{mapname|}}}| {{Posysjekaart|{{{mapname|relief}}} |lat_deg={{{lat_deg}}} |lat_min={{{lat_min}}} |lat_sec={{{lat_sec|0}}} |lat_dir={{{lat_dir|N}}} |lon_deg={{{lon_deg}}} |lon_min={{{lon_min|}}} |lon_sec={{{lon_sec|0}}} |lon_dir={{{lon_dir|E}}} |width={{#if:{{{mapwidth|}}}|{{{mapwidth}}}|260}} |float=center |mark={{{mark|Blue pog.svg}}} |marksize={{{marksize|8}}} |maptype={{{maptype|}}} |label= |position={{{labelposition|right}}} |caption={{{tekst by posysjekaart|}}} }}}} }} <noinclude>{{Sjablooninfo|1= == Tapasse == Dizze ynfoboks kinsto sa oernimme op de side: <pre> {{Ynfoboks eilân | namme = | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | Flagge = | Lokaasje = | Eilannegroep = | Lân = | Bestjoerlike ienheid 1 = | Namme bestjoerlike ienheid 1= | Bestjoerlike ienheid 2 = | Namme bestjoerlike ienheid 2= | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = | Haadstêd = | Belangrike plakken = | Ynwennertal = | Befolkingstichtens = | Maks. lingte = | Maks. breedte = | Oerflak = | Heechste punt = | Gebrûk = | Tiidsône = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | webside = | mapname = | mapwidth = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | lon_dir = | tekst by posysjekaart = }}</pre> }} [[Kategory:Ynfoboks Geografy|eilan]] </noinclude> 0islajqnyc9lphp5slr86jd02vwlzdd 0 190544 1239821 1235384 2026-09-03T13:24:20Z Couiros22 19342 1239821 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = griene triedkolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Green Thorntail JCB.jpg|250px]]</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Tröchilidae'') |Skaai = [[triedkolibrys]] (''Discosura'') |Wittenskiplike namme= Discosura conversii |Beskriuwer, jier= ([[Jules Bourcier|Bourcier]] & [[Étienne Mulsant|Mulsant]]), 1846 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Discosura conversii map.svg|250px]] }} De '''griene triedkolibry''' (''Discosura conversii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kolibrys]] (''Trochilidae''). It is in lytse kolibry dy't foaral opfalt troch de lange, smelle sturt fan it mantsje. == Namme == De wittenskiplike soartenamme ''conversii'' is in ferneaming nei de Frânske natuerûndersiker Convers, dy't yn 'e 19e iuw de earste eksimplaren yn Kolombia ûntduts.<ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/159286#page/326/mode/1up Annales des sciences physiques et naturelles, d'agriculture et d'industrie, side 314]</ref> It skaai ''Discosura'' ferwiist nei de bysûndere sturtfoarmen dy't yn it skaai foarkomme. == Ferskining == [[Ofbyld:Green Thorntail (24762597249).jpg|thumb|left|wyfke]] De griene triedkolibry is in lytse soarte. It mantsje wurdt ynklusyf de sturt likernôch 10 sintimeter lang en it wyfke likernôch 7 sintimeter.. It mantsje is hast hielendal glânzgjend grien. Hy hat in koarte, rjochte swarte snaffel. De sturt is djip foarke en de bûtenste fearren binne tige lang en triedeftich. In wichtich skaaimerk is de smelle wite bân oer de stút. It wyfke hat in koarte, donkere sturt mei wite punten. Hja is boppe grien, mar hat in opfallende brede wite snorstreek en in swarte kiel mei wite spikkels. Ek it wyfke hat de wite bân oer de stút. == Fersprieding en systematyk == De griene triedkolibry komt foar yn 'e fochtige tropyske bosken fan Midden- en Súd-Amearika. It ferspriedingsgebiet rint fan [[Kosta Rika]] en [[Panama]] oant de [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske]] kustregio fan [[Kolombia]] en [[Ekwador]]. De soarte libbet benammen yn 'e hegere dielen fan it reinwâld en oan 'e rânen fan it bosk, op hichten tusken de 700 en 1.400 meter boppe de seespegel. == Ekology == Dizze kolibry yt nektar fan ferskate bloeiende beammen en strûken, lykas dy út de skaaien ''Inga'' en ''Calliandra''. Se wurde faak sjoen wylst se stilhingje foar de blommen yn 'e boppeste lagen fan it bosk. Dêrnjonken fangt de soarte lytse ynsekten yn 'e loft. Troch harren lytse formaat en rappe manier fan fleanen kinne se somtiden foar grutte ynsekten oansjoen wurde. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de griene triedkolibry de status net bedrige (''Least Concern''). Oannommen wurdt dat de oantallen fan 'e soarte tebekrinne troch it ûntboskjen yn syn ferspriedingsgebiet. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/gretho1/cur/introduction?lang=en Birds of the World, oproppen 16 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/gretho1 eBird, oproppen 16 maart 2026.] *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-thorntail-discosura-conversii BirdLife, oproppen 16 maart 2026.] {{reflist}} {{Commonscat|Discosura conversii|''Discosura conversii''}} }} [[Kategory:Triedkolibry]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] a7rv82wrgicpbqisyjvo8wcpyk0oxrv 0 193735 1239824 1239403 2026-09-03T14:43:39Z Drewes 2754 wurk 1239824 wikitext text/x-wiki <!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--> [[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]] '''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] "Архипелаг ГУЛАГ" ([[Russysk]], betsjutting: "De GULAG-arsjipel") is in non-fiksjesearje fan trije dielen, skreaun tusken 1958 en 1968 troch de Russyske skriuwer [[Aleksander Solzjenitsyn]], in Sovjet-[[dissidint]]. It waard foar it earst yn it [[Russysk]] publisearre yn 1973 troch de Paryske útjouwerij YMCA-Press, <ref>{{Cite news |date=2023-12-28 |title=Goulag dans " Le Monde ", l'avant et l'après Soljenitsyne |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2023/12/28/goulag-dans-le-monde-l-avant-et-l-apres-soljenitsyne_6207992_4500055.html |access-date=2024-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Cinquante ans après avoir édité "L'Archipel du Goulag", la librairie Les Éditeurs réunis à Paris résiste encore |url=https://www.telerama.fr/livre/cinquante-ans-apres-avoir-edite-l-archipel-du-goulag-la-librairie-les-editeurs-reunis-a-paris-resiste-encore-7018567.php |access-date=2024-01-02 |website=www.telerama.fr |language=fr}}</ref> en it waard it jier dêrop yn it Ingelsk en Frânsk oerset. It jout in byld fan it libben yn wat faak bekendstiet as de Gûlag[a], it systeem fan Sovjet-arbeidskampen. Solzjenitsyn boude syn tige detaillearre ferhaal op út ferskate boarnen, lykas rapporten, ynterviews, ferklearrings, deiboeken, juridyske dokuminten en syn eigen ûnderfining as Gûlag-finzene. Nei de publikaasje waard it boek yn 'e [[Sovjet-Uny]] earst ferspraat fia ''[[samizdat]]'' – in ûndergrûnske wize fan publisearjen. Earst yn 1989 waard it dêr op grutte skaal útjûn. Dat jier ferskynde it yn it literêre [[tydskrift]] ''Novy Mir''; in tredde diel fan it wurk waard publisearre yn trije ôfleverings.[3] Sûnt it útinoarfallen fan 'e Sovjet-Uny is ''Archipelag GULAG'' offisjeel yn [[Ruslân]] útjûn. {{Wurk}} {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} ghnsql8h3fuyb2bycdrbrrmuquhz05y 1239825 1239824 2026-09-03T15:01:59Z Drewes 2754 1239825 wikitext text/x-wiki <!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--> [[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]] '''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] "Архипелаг ГУЛАГ" ([[Russysk]], betsjutting: "De GULAG-arsjipel") is in non-fiksjesearje fan trije dielen, skreaun tusken 1958 en 1968 troch de Russyske skriuwer [[Aleksander Solzjenitsyn]], in Sovjet-[[dissidint]]. It waard foar it earst yn it [[Russysk]] publisearre yn 1973 troch de Paryske útjouwerij YMCA-Press, <ref>{{Cite news |date=2023-12-28 |title=Goulag dans " Le Monde ", l'avant et l'après Soljenitsyne |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2023/12/28/goulag-dans-le-monde-l-avant-et-l-apres-soljenitsyne_6207992_4500055.html |access-date=2024-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Cinquante ans après avoir édité "L'Archipel du Goulag", la librairie Les Éditeurs réunis à Paris résiste encore |url=https://www.telerama.fr/livre/cinquante-ans-apres-avoir-edite-l-archipel-du-goulag-la-librairie-les-editeurs-reunis-a-paris-resiste-encore-7018567.php |access-date=2024-01-02 |website=www.telerama.fr |language=fr}}</ref> en it waard it jier dêrop yn it Ingelsk en Frânsk oerset. It jout in byld fan it libben yn wat faak bekendstiet as de Gûlag[a], it systeem fan Sovjet-arbeidskampen. Solzjenitsyn boude syn tige detaillearre ferhaal op út ferskate boarnen, lykas rapporten, ynterviews, ferklearrings, deiboeken, juridyske dokuminten en syn eigen ûnderfining as Gûlag-finzene. Nei de publikaasje waard it boek yn 'e [[Sovjet-Uny]] earst ferspraat fia ''[[samizdat]]'' – in ûndergrûnske wize fan publisearjen. Earst yn 1989 waard it dêr op grutte skaal útjûn. Dat jier ferskynde it yn it literêre [[tydskrift]] ''Novy Mir''; in tredde diel fan it wurk waard publisearre yn trije ôfleverings. <ref name="Pearce2011">{{cite book|author=Joseph Pearce|title=Solzhenitsyn: A Soul in Exile|url=https://books.google.com/books?id=lgPwzq0M9lkC&pg=PT81|year=2011|publisher=Ignatius Press|isbn=978-1-58617-496-5|pages=81–}}</ref> Sûnt it útinoarfallen fan 'e Sovjet-Uny is ''Archipelag GULAG'' offisjeel yn [[Ruslân]] útjûn. == Ynfloed op de maatskippij == It boek wurdt beskôge as ien fan de meast ynfloedrike wurken fan de tweintichste ieu. Yn it Westen seach in grut oantal kommunistyske partijen de twangarbeidskampen as in ôfwiking dy't troch [[Stalin]] feroarsake wie, ynstee fan as eat dat eigen wie oan it Sovjet-rezjym. Yn syn boek liedt Solzjenitsyn de oarsprong fan it systeem lykwols werom nei [[Lenin]] en it ûntstean fan de sosjalistyske steat. ''Archipelag GULAG'' wurdt no rûnom beskôge as in wurk fan wrâldliteratuer en waard opnommen yn de [[Le Monde's 100 boeken fan de iuw|list fan ''Le Monde'']] út 1999 mei de 100 bêste boeken fan de ieu. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Russysktalige literatuer]] p1srctpzfzlv1ihr9qips3xh0s00wby 1239856 1239825 2026-09-03T22:53:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Ynfloed op de maatskippij */ kt 1239856 wikitext text/x-wiki <!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--> [[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]] '''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] "Архипелаг ГУЛАГ" ([[Russysk]], betsjutting: "De GULAG-arsjipel") is in non-fiksjesearje fan trije dielen, skreaun tusken 1958 en 1968 troch de Russyske skriuwer [[Aleksander Solzjenitsyn]], in Sovjet-[[dissidint]]. It waard foar it earst yn it [[Russysk]] publisearre yn 1973 troch de Paryske útjouwerij YMCA-Press, <ref>{{Cite news |date=2023-12-28 |title=Goulag dans " Le Monde ", l'avant et l'après Soljenitsyne |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2023/12/28/goulag-dans-le-monde-l-avant-et-l-apres-soljenitsyne_6207992_4500055.html |access-date=2024-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Cinquante ans après avoir édité "L'Archipel du Goulag", la librairie Les Éditeurs réunis à Paris résiste encore |url=https://www.telerama.fr/livre/cinquante-ans-apres-avoir-edite-l-archipel-du-goulag-la-librairie-les-editeurs-reunis-a-paris-resiste-encore-7018567.php |access-date=2024-01-02 |website=www.telerama.fr |language=fr}}</ref> en it waard it jier dêrop yn it Ingelsk en Frânsk oerset. It jout in byld fan it libben yn wat faak bekendstiet as de Gûlag[a], it systeem fan Sovjet-arbeidskampen. Solzjenitsyn boude syn tige detaillearre ferhaal op út ferskate boarnen, lykas rapporten, ynterviews, ferklearrings, deiboeken, juridyske dokuminten en syn eigen ûnderfining as Gûlag-finzene. Nei de publikaasje waard it boek yn 'e [[Sovjet-Uny]] earst ferspraat fia ''[[samizdat]]'' – in ûndergrûnske wize fan publisearjen. Earst yn 1989 waard it dêr op grutte skaal útjûn. Dat jier ferskynde it yn it literêre [[tydskrift]] ''Novy Mir''; in tredde diel fan it wurk waard publisearre yn trije ôfleverings. <ref name="Pearce2011">{{cite book|author=Joseph Pearce|title=Solzhenitsyn: A Soul in Exile|url=https://books.google.com/books?id=lgPwzq0M9lkC&pg=PT81|year=2011|publisher=Ignatius Press|isbn=978-1-58617-496-5|pages=81–}}</ref> Sûnt it útinoarfallen fan 'e Sovjet-Uny is ''Archipelag GULAG'' offisjeel yn [[Ruslân]] útjûn. == Ynfloed op de maatskippij == It boek wurdt beskôge as ien fan de meast ynfloedrike wurken fan de tweintichste ieu. Yn it Westen seach in grut oantal kommunistyske partijen de twangarbeidskampen as in ôfwiking dy't troch [[Stalin]] feroarsake wie, ynstee fan as eat dat eigen wie oan it Sovjet-rezjym. Yn syn boek liedt Solzjenitsyn de oarsprong fan it systeem lykwols werom nei [[Lenin]] en it ûntstean fan de sosjalistyske steat. ''Archipelag GULAG'' wurdt no rûnom beskôge as in wurk fan wrâldliteratuer en waard opnommen yn de [[Le Monde's 100 boeken fan de iuw|list fan ''Le Monde'']] út 1999 mei de 100 bêste boeken fan de ieu. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kateogry:Literêr wurk fan Aleksander Solzjenitsyn]] [[Kategory:Russysktalich non-fiksjewurk]] [[Kategory:Non-fiksjewurk út 1973]] [[Kategory:Literatuer oer de Sovjet-Uny]] [[Kategory:Literatuer oer it kommunisme]] [[Kategory:Literatuer oer in finzenis]] [[Kategory:Anty-kommunisme yn Ruslân]] 7pvcr2sky0n0l4js3n6orrp821c4lt0 1239857 1239856 2026-09-03T22:53:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Ynfloed op de maatskippij */ kt 1239857 wikitext text/x-wiki <!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--> [[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]] '''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] "Архипелаг ГУЛАГ" ([[Russysk]], betsjutting: "De GULAG-arsjipel") is in non-fiksjesearje fan trije dielen, skreaun tusken 1958 en 1968 troch de Russyske skriuwer [[Aleksander Solzjenitsyn]], in Sovjet-[[dissidint]]. It waard foar it earst yn it [[Russysk]] publisearre yn 1973 troch de Paryske útjouwerij YMCA-Press, <ref>{{Cite news |date=2023-12-28 |title=Goulag dans " Le Monde ", l'avant et l'après Soljenitsyne |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2023/12/28/goulag-dans-le-monde-l-avant-et-l-apres-soljenitsyne_6207992_4500055.html |access-date=2024-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Cinquante ans après avoir édité "L'Archipel du Goulag", la librairie Les Éditeurs réunis à Paris résiste encore |url=https://www.telerama.fr/livre/cinquante-ans-apres-avoir-edite-l-archipel-du-goulag-la-librairie-les-editeurs-reunis-a-paris-resiste-encore-7018567.php |access-date=2024-01-02 |website=www.telerama.fr |language=fr}}</ref> en it waard it jier dêrop yn it Ingelsk en Frânsk oerset. It jout in byld fan it libben yn wat faak bekendstiet as de Gûlag[a], it systeem fan Sovjet-arbeidskampen. Solzjenitsyn boude syn tige detaillearre ferhaal op út ferskate boarnen, lykas rapporten, ynterviews, ferklearrings, deiboeken, juridyske dokuminten en syn eigen ûnderfining as Gûlag-finzene. Nei de publikaasje waard it boek yn 'e [[Sovjet-Uny]] earst ferspraat fia ''[[samizdat]]'' – in ûndergrûnske wize fan publisearjen. Earst yn 1989 waard it dêr op grutte skaal útjûn. Dat jier ferskynde it yn it literêre [[tydskrift]] ''Novy Mir''; in tredde diel fan it wurk waard publisearre yn trije ôfleverings. <ref name="Pearce2011">{{cite book|author=Joseph Pearce|title=Solzhenitsyn: A Soul in Exile|url=https://books.google.com/books?id=lgPwzq0M9lkC&pg=PT81|year=2011|publisher=Ignatius Press|isbn=978-1-58617-496-5|pages=81–}}</ref> Sûnt it útinoarfallen fan 'e Sovjet-Uny is ''Archipelag GULAG'' offisjeel yn [[Ruslân]] útjûn. == Ynfloed op de maatskippij == It boek wurdt beskôge as ien fan de meast ynfloedrike wurken fan de tweintichste ieu. Yn it Westen seach in grut oantal kommunistyske partijen de twangarbeidskampen as in ôfwiking dy't troch [[Stalin]] feroarsake wie, ynstee fan as eat dat eigen wie oan it Sovjet-rezjym. Yn syn boek liedt Solzjenitsyn de oarsprong fan it systeem lykwols werom nei [[Lenin]] en it ûntstean fan de sosjalistyske steat. ''Archipelag GULAG'' wurdt no rûnom beskôge as in wurk fan wrâldliteratuer en waard opnommen yn de [[Le Monde's 100 boeken fan de iuw|list fan ''Le Monde'']] út 1999 mei de 100 bêste boeken fan de ieu. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Literêr wurk fan Aleksander Solzjenitsyn]] [[Kategory:Russysktalich non-fiksjewurk]] [[Kategory:Non-fiksjewurk út 1973]] [[Kategory:Literatuer oer de Sovjet-Uny]] [[Kategory:Literatuer oer it kommunisme]] [[Kategory:Literatuer oer in finzenis]] [[Kategory:Anty-kommunisme yn Ruslân]] 6xbefvb8qa6pi697mwdmc9zb84l4wg5 1239864 1239857 2026-09-03T23:03:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Ynfloed op de maatskippij */ kt 1239864 wikitext text/x-wiki <!-- [[file:|thumb|upright|''Boek'', fan [[19xx]].]]--> [[Ofbyld:Cover of the first edition of the Gulag Archipelago published by YMCA-Press.jpg|thumb|upright|Omslach fan de earste edysje fan Archipelag GULAG, útjûn troch YMCA-Press]] '''''Archipelag GULAG''''', yn it [[Syrillysk alfabet]] "Архипелаг ГУЛАГ" ([[Russysk]], betsjutting: "De GULAG-arsjipel") is in non-fiksjesearje fan trije dielen, skreaun tusken 1958 en 1968 troch de Russyske skriuwer [[Aleksander Solzjenitsyn]], in Sovjet-[[dissidint]]. It waard foar it earst yn it [[Russysk]] publisearre yn 1973 troch de Paryske útjouwerij YMCA-Press, <ref>{{Cite news |date=2023-12-28 |title=Goulag dans " Le Monde ", l'avant et l'après Soljenitsyne |language=fr |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2023/12/28/goulag-dans-le-monde-l-avant-et-l-apres-soljenitsyne_6207992_4500055.html |access-date=2024-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-20 |title=Cinquante ans après avoir édité "L'Archipel du Goulag", la librairie Les Éditeurs réunis à Paris résiste encore |url=https://www.telerama.fr/livre/cinquante-ans-apres-avoir-edite-l-archipel-du-goulag-la-librairie-les-editeurs-reunis-a-paris-resiste-encore-7018567.php |access-date=2024-01-02 |website=www.telerama.fr |language=fr}}</ref> en it waard it jier dêrop yn it Ingelsk en Frânsk oerset. It jout in byld fan it libben yn wat faak bekendstiet as de Gûlag[a], it systeem fan Sovjet-arbeidskampen. Solzjenitsyn boude syn tige detaillearre ferhaal op út ferskate boarnen, lykas rapporten, ynterviews, ferklearrings, deiboeken, juridyske dokuminten en syn eigen ûnderfining as Gûlag-finzene. Nei de publikaasje waard it boek yn 'e [[Sovjet-Uny]] earst ferspraat fia ''[[samizdat]]'' – in ûndergrûnske wize fan publisearjen. Earst yn 1989 waard it dêr op grutte skaal útjûn. Dat jier ferskynde it yn it literêre [[tydskrift]] ''Novy Mir''; in tredde diel fan it wurk waard publisearre yn trije ôfleverings. <ref name="Pearce2011">{{cite book|author=Joseph Pearce|title=Solzhenitsyn: A Soul in Exile|url=https://books.google.com/books?id=lgPwzq0M9lkC&pg=PT81|year=2011|publisher=Ignatius Press|isbn=978-1-58617-496-5|pages=81–}}</ref> Sûnt it útinoarfallen fan 'e Sovjet-Uny is ''Archipelag GULAG'' offisjeel yn [[Ruslân]] útjûn. == Ynfloed op de maatskippij == It boek wurdt beskôge as ien fan de meast ynfloedrike wurken fan de tweintichste ieu. Yn it Westen seach in grut oantal kommunistyske partijen de twangarbeidskampen as in ôfwiking dy't troch [[Stalin]] feroarsake wie, ynstee fan as eat dat eigen wie oan it Sovjet-rezjym. Yn syn boek liedt Solzjenitsyn de oarsprong fan it systeem lykwols werom nei [[Lenin]] en it ûntstean fan de sosjalistyske steat. ''Archipelag GULAG'' wurdt no rûnom beskôge as in wurk fan wrâldliteratuer en waard opnommen yn de [[Le Monde's 100 boeken fan de iuw|list fan ''Le Monde'']] út 1999 mei de 100 bêste boeken fan de ieu. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Literêr wurk fan Aleksander Solzjenitsyn]] [[Kategory:Russysktalich non-fiksjewurk]] [[Kategory:Non-fiksjewurk út 1973]] [[Kategory:Literatuer oer de Sovjet-Uny]] [[Kategory:Literatuer oer kommunisme]] [[Kategory:Literatuer oer in finzenis]] [[Kategory:Anty-kommunisme yn Ruslân]] kcjakhjgis3cqoahp7uceil78q70vyo 1 193804 1239818 1239817 2026-09-03T12:30:37Z Ruurd Jorritsma 38557 /* Emberiza rutila */ Antwurd 1239818 wikitext text/x-wiki == Emberiza rutila == {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik fyn de namme readige goars foar Emberiza rutila net om oer nei hûs te skriuwen. De fûgel is net read(ig), net rôze (lykas de Ned. namme suggerearret), mar kastanjebrún. Dêrom folgje ik de Ingelske namme. Graach ek eefkes jimme miening. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 31 aug 2026, 19.39 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Goeie. De kleur leit earne tusken 'read(ich)' (Deensk, Dútsk), 'readbrún' (Sweedsk), 'rust' (Spaansk, Portugeesk), en 'kastanje' (Ingelsk, Noarsk, Finsk). It Nederlânske 'rosse' liket my minder geskikt. Ik haw hielendal gjin beswier tsjin 'kastanje(brún)'. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 31 aug 2026, 22.58 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Tsja, it is in tint brún dy't wat útskaait nei read. Mar yn "kastanjegoars" soe ik my prima fine kinne. "Kastanjebrune goars" fyn ik dan wer net sa moai. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 1 sep 2026, 01.15 (CEST) ::: {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk|RomkeHoekstra}} Ik hie fansels krekt it boek oer It Fûgelt thúslitten en dat oer It Wrimelt meibrocht. Mar ik woe sizze: Dit is it nivo fan de soarte, dat as it bist ea yn it lân west hat, dan soe der in namme foar te boek stean moatte. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::: Dat no't ik nei hûs west haw, en ik krekte boek no al haw, kin ik sizze dat it gjin kwestje is fan wat moaier is: Kastanjegoars stiet gewoan yn de nammelist. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::: Tige tank [[Meidogger:Mysha|Mysha]]. Dan hâlde wy dat oan!--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 1 sep 2026, 13.45 (CEST) ::::@Mysha: Tank! Yn hokker boek hast dizze namme fûn? Der kinne dan mear brûkbere nammen yn stean. Hy stiet net yn 'It wylde fûgelt' fan Boersma. Ik sjoch no wol 'kastanjegoars' op waarneming.nl, mar ik wit de boarne dêrfan net. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 2 sep 2026, 15.26 (CEST) :::::@[[Meidogger:Mysha|Mysha]]: Tankewol. Ik wit no dat it giet om it boekje fan Engelmoer, de Fryske Akademy út 2004. Ik wol graach in eksimplaar of in kopy dêrfan hawwe. De Akademy en Afûk hawwe it net mear, en gewoane winkeliers ek net. Hawwe jo ideeën? [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 3 sep 2026, 14.30 (CEST) ::::: {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk|RomkeHoekstra}} Fansels haw ik dat boek ek wer net by my, mar mei wat help fan in kollega, en twa AIs, binne wy útkaam op dat it "Nije list fan Fryske fûgelnammen" wie: de nije ferzje fan 'It wylde fûgelt', mar dan mei mear nammen en, hawar, minder ûntsluten. Yn guon gefallen binne nammen oanpast; der wurdt in foarbyld jûn fan in fûgel mie in "falk"-mamme, dy't net wier in falk wie. (En "It wylde fûgelt" wie fansels in folle gevere namme.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) n5xy8rgicw0ehxoyt9zxhthfv990fk5 1239819 1239818 2026-09-03T12:34:10Z Mysha 254 /* Emberiza rutila */ mEI 1239819 wikitext text/x-wiki == Emberiza rutila == {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik fyn de namme readige goars foar Emberiza rutila net om oer nei hûs te skriuwen. De fûgel is net read(ig), net rôze (lykas de Ned. namme suggerearret), mar kastanjebrún. Dêrom folgje ik de Ingelske namme. Graach ek eefkes jimme miening. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 31 aug 2026, 19.39 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Goeie. De kleur leit earne tusken 'read(ich)' (Deensk, Dútsk), 'readbrún' (Sweedsk), 'rust' (Spaansk, Portugeesk), en 'kastanje' (Ingelsk, Noarsk, Finsk). It Nederlânske 'rosse' liket my minder geskikt. Ik haw hielendal gjin beswier tsjin 'kastanje(brún)'. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 31 aug 2026, 22.58 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Tsja, it is in tint brún dy't wat útskaait nei read. Mar yn "kastanjegoars" soe ik my prima fine kinne. "Kastanjebrune goars" fyn ik dan wer net sa moai. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 1 sep 2026, 01.15 (CEST) ::: {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk|RomkeHoekstra}} Ik hie fansels krekt it boek oer It Fûgelt thúslitten en dat oer It Wrimelt meibrocht. Mar ik woe sizze: Dit is it nivo fan de soarte, dat as it bist ea yn it lân west hat, dan soe der in namme foar te boek stean moatte. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::: Dat no't ik nei hûs west haw, en ik krekte boek no al haw, kin ik sizze dat it gjin kwestje is fan wat moaier is: Kastanjegoars stiet gewoan yn de nammelist. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::: Tige tank [[Meidogger:Mysha|Mysha]]. Dan hâlde wy dat oan!--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 1 sep 2026, 13.45 (CEST) ::::@Mysha: Tank! Yn hokker boek hast dizze namme fûn? Der kinne dan mear brûkbere nammen yn stean. Hy stiet net yn 'It wylde fûgelt' fan Boersma. Ik sjoch no wol 'kastanjegoars' op waarneming.nl, mar ik wit de boarne dêrfan net. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 2 sep 2026, 15.26 (CEST) :::::@[[Meidogger:Mysha|Mysha]]: Tankewol. Ik wit no dat it giet om it boekje fan Engelmoer, de Fryske Akademy út 2004. Ik wol graach in eksimplaar of in kopy dêrfan hawwe. De Akademy en Afûk hawwe it net mear, en gewoane winkeliers ek net. Hawwe jo ideeën? [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 3 sep 2026, 14.30 (CEST) ::::: {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk|RomkeHoekstra}} Fansels haw ik dat boek ek wer net by my, mar mei wat help fan in kollega, en twa AIs, binne wy útkaam op dat it "Nije list fan Fryske fûgelnammen" wie: de nije ferzje fan 'It wylde fûgelt', mar dan mei mear nammen en, hawar, minder ûntsluten. Yn guon gefallen binne nammen oanpast; der wurdt in foarbyld jûn fan in fûgel mei in "falk"-mamme, dy't net wier in falk wie. (En "It wylde fûgelt" wie fansels in folle gevere namme.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 7pmwpaw15tn3ni6mgv36u0asgsps62y 1239883 1239819 2026-09-04T06:39:12Z Mysha 254 /* Emberiza rutila */ digitaal? 1239883 wikitext text/x-wiki == Emberiza rutila == {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik fyn de namme readige goars foar Emberiza rutila net om oer nei hûs te skriuwen. De fûgel is net read(ig), net rôze (lykas de Ned. namme suggerearret), mar kastanjebrún. Dêrom folgje ik de Ingelske namme. Graach ek eefkes jimme miening. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 31 aug 2026, 19.39 (CEST) :@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: Goeie. De kleur leit earne tusken 'read(ich)' (Deensk, Dútsk), 'readbrún' (Sweedsk), 'rust' (Spaansk, Portugeesk), en 'kastanje' (Ingelsk, Noarsk, Finsk). It Nederlânske 'rosse' liket my minder geskikt. Ik haw hielendal gjin beswier tsjin 'kastanje(brún)'. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 31 aug 2026, 22.58 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Tsja, it is in tint brún dy't wat útskaait nei read. Mar yn "kastanjegoars" soe ik my prima fine kinne. "Kastanjebrune goars" fyn ik dan wer net sa moai. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 1 sep 2026, 01.15 (CEST) ::: {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk|RomkeHoekstra}} Ik hie fansels krekt it boek oer It Fûgelt thúslitten en dat oer It Wrimelt meibrocht. Mar ik woe sizze: Dit is it nivo fan de soarte, dat as it bist ea yn it lân west hat, dan soe der in namme foar te boek stean moatte. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) :::: Dat no't ik nei hûs west haw, en ik krekte boek no al haw, kin ik sizze dat it gjin kwestje is fan wat moaier is: Kastanjegoars stiet gewoan yn de nammelist. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::: Tige tank [[Meidogger:Mysha|Mysha]]. Dan hâlde wy dat oan!--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 1 sep 2026, 13.45 (CEST) ::::@Mysha: Tank! Yn hokker boek hast dizze namme fûn? Der kinne dan mear brûkbere nammen yn stean. Hy stiet net yn 'It wylde fûgelt' fan Boersma. Ik sjoch no wol 'kastanjegoars' op waarneming.nl, mar ik wit de boarne dêrfan net. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 2 sep 2026, 15.26 (CEST) ::::::@[[Meidogger:Mysha|Mysha]]: Tankewol. Ik wit no dat it giet om it boekje fan Engelmoer, de Fryske Akademy út 2004. Ik wol graach in eksimplaar of in kopy dêrfan hawwe. De Akademy en Afûk hawwe it net mear, en gewoane winkeliers ek net. Hawwe jo ideeën? [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 3 sep 2026, 14.30 (CEST) ::::::: {{Ping|Ruurd Jorritsma}} At wier nimmen in eksimplaar hat, dan soenen jo de útjouwer freegje kinne of dy in probleem hawwe at der in digitale ferzje fan makke wurdt. Moaist is fansels at hja soks sels dogge, mar hjir op skoalle hawwe wy ek noch in printsjelêzer, dat dat wie oplosber, as ienkear de tastimming mar binnen is. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) ::::: {{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk|RomkeHoekstra}} Fansels haw ik dat boek ek wer net by my, mar mei wat help fan in kollega, en twa AIs, binne wy útkaam op dat it "Nije list fan Fryske fûgelnammen" wie: de nije ferzje fan 'It wylde fûgelt', mar dan mei mear nammen en, hawar, minder ûntsluten. Yn guon gefallen binne nammen oanpast; der wurdt in foarbyld jûn fan in fûgel mei in "falk"-mamme, dy't net wier in falk wie. (En "It wylde fûgelt" wie fansels in folle gevere namme.) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 1wemz0c6oq176tzufyfvhtu7nkdpypb 0 193856 1239881 1239807 2026-09-04T05:20:07Z Kneppelfreed 2013 stikje oer betsjutting namme tafoege 1239881 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Garreweer | ôfbylding = Garreweer.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260 | ôfbyldingstekst = Pleatsen yn Garreweer | wapen = | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|Garreweer}} <small>({{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|TXT=Year}})</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/86165NED/table?ts=1787691659662 CBS]</ref> | oerflak = | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = | lân = {{NEDf}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-GRf}} | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Flag of Eemsdelta.svg|border|20px]] [[Iemsdelta]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = | netnûmer = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_18_39_N_6_49_13_E_scale:12500_type:city_region:NL|53° 19' N 6° 49' E}} | webside = [https://www.stadappingedam.nl/ontdek-appingedam/zien-doen-en-beleven/ Side stêd Appingedam] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Grinslân | lat_deg = 53 | lat_min = 18 | lat_sec = 39 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 49 | lon_sec = 13 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = | ôfbylding99 = Netherlands,_Appingedam_(Jukwerd,_Marsum,_Opwierda,_Solwerd,_Tjamsweer),_map,_around_1865-1870.jpg | ôfbyldingstekst99 = Garreweer op in kaart fan 'e eardere gemeente Appingedam om 1865 hinne | ôfbyldingsbreedte99 = }} '''Garreweer''' is in [[útbuorren]], besteande út in nustje pleatsen en huzen, westlik fan 'e stêd [[Appingedam]] yn 'e gemeente [[Iemsdelta]] yn 'e provinsje [[Grinslân]]. Garreweer en 'e útbuorren [[Laskwerd]] hawwe mei-inoar {{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|Garreweer}} ynwenners ({{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|TXT=Year}}). De útbuorren moat lykwols net betiisd wurde mei it yn deselde gemeente lizzende doarp [[Garrelsweer]]. == Skiednis == Boaiemfynsten wize op bewenning út 'e [[Romeinske tiid]]. Ynearsten konsintrearre de bewenning op guon [[wierde]]n bylâns de ouwers fan it Garreweerstermaar, dat in groeven wetterrin wie dy't it oerstallige wetter út 'e [[Skyldmar]] nei it [[Damsterdjip]] ôffierde. Troch it ôffieren fan it wetter fan de Skyldmar koe it leech lizzend efterlân oanmakke wurde. Yn 'e 13e iuw waard der yn lytse [[syl]] yn 'e mûning fan de maar oanlein. Garreweer hearde fanâlds by it [[karspel]] [[Tjamsweer]] en lei yn it legere part dêrfan. It plak waard yn [[1325]] foar it earst neamd as ''Garreaweere'', yn [[1380]] as ''Gheerwere'', yn [[1385]] ''Garawere'' en yn [[1396]] ''Garrawere''. It twadde part fan de namme, ''*weer'' betsjut [[wierde]]/terp en de earste namme. De betsjutting fan it earste part is net dúdlik. Mooglik betsjut de namme "opwurpen hichte fan de persoan Gero of ''gâra were'' - spits tarinnende hichte.<ref>G. van Berkel en K. Samplonius: [https://etymologiebank.nl/trefwoord/garreweer ''Nederlandse plaatsnamen verklaard''], 2018 yn [http://etymologiebank.nl etymologiebank.nl], stekwurd: "Garreweer"</ref> === Stins === Op it plak dêr't hjoed-de-dei ien fan de pleatsen stiet, stie yn 'e [[midsiuwen]] in [[stins]] ''Keerweer'', mooglik in ferbastering fan Garreweer, dy't [[grêft]]en dêromhinne hie. Nei alle gedachten wenne dêr de ynfloedrike [[haadling]] Gayko Gaykinga, dy't yn [[1301]] en [[1325]] neamd waard. In neikommeling fan him wie Sjabbe fan Garreweer, om 1380 hinne, dy't de erfdochter Ulske fan Oosterwijtwerd boaske. Dêrnjonken hie er de [[boarch]] [[Dykhuzen (state)|Dykhuzen]] yn besit. Harren dochter boaske yn [[1411]] mei de machtige haadling [[Fokko Ukena]] út [[Neermoor]], dy't, nei't er út [[Eastfryslân]] ferdeaun wie, him op Dykuzen weromluts. Harren wichtichste erfgenamten wiene de [[Ripperda]]'s fan Tjamsweer en Oosterwijtwerd. Yn [[1555]] waard de stins bewenne troch Frerick to Kierweer. Nei mid 16e iuw waard it hûs ôfbrutsen en letter weropboud tichter by it wetter. Dat nije hearehûs oan Stadsweg 39 waard ek wol it Hûs Garreweer neamd. Yn [[1727]] waard it hûs ferfongen troch in boarch dy't yn [[1820]] omboud waard ta in pleats. Dy pleats baarnde yn [[1932]] ôf en dêrnei waard de hjoeddeistige pleats boud. === Tsjerklik === Garreweer hat mooglik in selsstannich tsjerkedoarp west.<ref>O.D.J. Roemeling, ''[https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/22940/Roemeling_-_Heiligen_en_Heren.pdf?sequence=1 Heiligen en Heren. Studies over het parochiewezen in het noorden van Nederland vóór 1600]'', Ljouwert 2013, side 375. [https://web.archive.org/web/20190528044216/https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/22940/Roemeling_-_Heiligen_en_Heren.pdf?sequence=1 Gearchiveerd] op 28 mei 2019.</ref> Yn [[1396]] wie der in pastoar Edzeco te Garrewera of Gherdmirswere, dy't segele mei in ôfbyld fan de hillige [[Sebastiaan (hillige)|Sebastiaan]]. In parochyregister fan om 1475 hinne neamt (ynstee fan Tjamsweer) it tsjerkedoarp ''Geredinoneswer'' en yn 'e 16e iuw waar der noch sprutsen fan it tsjerkelân fan de ''Garweerster hillygen'' ûnder Tjamsweer. Oare baornen jouwe oan dat Garrewer yn 'e kerspel fan Tjamsweer lei. Mei't sebastiaan de [[patroanhillige]] fan Tjamsweer wie, moat men dêr fan út gean dat er mei dy parochy ornearre waard. Sa't it liket waard de parochy mei de haadlingefamylje fan Garreweer idintifisearre. De Sint Walburgstsjerke en it Earmhûssittend Konvint fan Grins en de tsjerke fan Appingedam hiene grut grûnbesit yn Garreweer. == Galery == <gallery widths=220 heights=150> Garreweer - plaatsnaambord.jpg|Plaknammeboerd oan de Keerweersterweg Garreweer.jpg|Pleatsen yn Garreweer sjoen fan de Keerweersterweg ôf Garreweer - Keerweer.jpg|Pleats op it plakdêr't eartiids de stins Keerweer stien hie </gallery> {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{Iemsdelta}} [[Kategory:Plak yn Iemsdelta]] 3xu6ygdg2n8hz4vl12d5scfxhuxw3uv 1239882 1239881 2026-09-04T05:21:52Z Kneppelfreed 2013 /* Tsjerklik */ typfl 1239882 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Garreweer | ôfbylding = Garreweer.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260 | ôfbyldingstekst = Pleatsen yn Garreweer | wapen = | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|Garreweer}} <small>({{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|TXT=Year}})</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/86165NED/table?ts=1787691659662 CBS]</ref> | oerflak = | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = | lân = {{NEDf}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-GRf}} | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Flag of Eemsdelta.svg|border|20px]] [[Iemsdelta]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = | netnûmer = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_18_39_N_6_49_13_E_scale:12500_type:city_region:NL|53° 19' N 6° 49' E}} | webside = [https://www.stadappingedam.nl/ontdek-appingedam/zien-doen-en-beleven/ Side stêd Appingedam] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Grinslân | lat_deg = 53 | lat_min = 18 | lat_sec = 39 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 49 | lon_sec = 13 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = | ôfbylding99 = Netherlands,_Appingedam_(Jukwerd,_Marsum,_Opwierda,_Solwerd,_Tjamsweer),_map,_around_1865-1870.jpg | ôfbyldingstekst99 = Garreweer op in kaart fan 'e eardere gemeente Appingedam om 1865 hinne | ôfbyldingsbreedte99 = }} '''Garreweer''' is in [[útbuorren]], besteande út in nustje pleatsen en huzen, westlik fan 'e stêd [[Appingedam]] yn 'e gemeente [[Iemsdelta]] yn 'e provinsje [[Grinslân]]. Garreweer en 'e útbuorren [[Laskwerd]] hawwe mei-inoar {{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|Garreweer}} ynwenners ({{Statistyk wenplak Grinslân ynwenners|TXT=Year}}). De útbuorren moat lykwols net betiisd wurde mei it yn deselde gemeente lizzende doarp [[Garrelsweer]]. == Skiednis == Boaiemfynsten wize op bewenning út 'e [[Romeinske tiid]]. Ynearsten konsintrearre de bewenning op guon [[wierde]]n bylâns de ouwers fan it Garreweerstermaar, dat in groeven wetterrin wie dy't it oerstallige wetter út 'e [[Skyldmar]] nei it [[Damsterdjip]] ôffierde. Troch it ôffieren fan it wetter fan de Skyldmar koe it leech lizzend efterlân oanmakke wurde. Yn 'e 13e iuw waard der yn lytse [[syl]] yn 'e mûning fan de maar oanlein. Garreweer hearde fanâlds by it [[karspel]] [[Tjamsweer]] en lei yn it legere part dêrfan. It plak waard yn [[1325]] foar it earst neamd as ''Garreaweere'', yn [[1380]] as ''Gheerwere'', yn [[1385]] ''Garawere'' en yn [[1396]] ''Garrawere''. It twadde part fan de namme, ''*weer'' betsjut [[wierde]]/terp en de earste namme. De betsjutting fan it earste part is net dúdlik. Mooglik betsjut de namme "opwurpen hichte fan de persoan Gero of ''gâra were'' - spits tarinnende hichte.<ref>G. van Berkel en K. Samplonius: [https://etymologiebank.nl/trefwoord/garreweer ''Nederlandse plaatsnamen verklaard''], 2018 yn [http://etymologiebank.nl etymologiebank.nl], stekwurd: "Garreweer"</ref> === Stins === Op it plak dêr't hjoed-de-dei ien fan de pleatsen stiet, stie yn 'e [[midsiuwen]] in [[stins]] ''Keerweer'', mooglik in ferbastering fan Garreweer, dy't [[grêft]]en dêromhinne hie. Nei alle gedachten wenne dêr de ynfloedrike [[haadling]] Gayko Gaykinga, dy't yn [[1301]] en [[1325]] neamd waard. In neikommeling fan him wie Sjabbe fan Garreweer, om 1380 hinne, dy't de erfdochter Ulske fan Oosterwijtwerd boaske. Dêrnjonken hie er de [[boarch]] [[Dykhuzen (state)|Dykhuzen]] yn besit. Harren dochter boaske yn [[1411]] mei de machtige haadling [[Fokko Ukena]] út [[Neermoor]], dy't, nei't er út [[Eastfryslân]] ferdeaun wie, him op Dykuzen weromluts. Harren wichtichste erfgenamten wiene de [[Ripperda]]'s fan Tjamsweer en Oosterwijtwerd. Yn [[1555]] waard de stins bewenne troch Frerick to Kierweer. Nei mid 16e iuw waard it hûs ôfbrutsen en letter weropboud tichter by it wetter. Dat nije hearehûs oan Stadsweg 39 waard ek wol it Hûs Garreweer neamd. Yn [[1727]] waard it hûs ferfongen troch in boarch dy't yn [[1820]] omboud waard ta in pleats. Dy pleats baarnde yn [[1932]] ôf en dêrnei waard de hjoeddeistige pleats boud. === Tsjerklik === Garreweer hat mooglik in selsstannich tsjerkedoarp west.<ref>O.D.J. Roemeling, ''[https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/22940/Roemeling_-_Heiligen_en_Heren.pdf?sequence=1 Heiligen en Heren. Studies over het parochiewezen in het noorden van Nederland vóór 1600]'', Ljouwert 2013, side 375. [https://web.archive.org/web/20190528044216/https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/22940/Roemeling_-_Heiligen_en_Heren.pdf?sequence=1 Gearchiveerd] op 28 mei 2019.</ref> Yn [[1396]] wie der in pastoar Edzeco te Garrewera of Gherdmirswere, dy't segele mei in ôfbyld fan de hillige [[Sebastiaan (hillige)|Sebastiaan]]. In parochyregister fan om 1475 hinne neamt (ynstee fan Tjamsweer) it tsjerkedoarp ''Geredinoneswer'' en yn 'e 16e iuw waar der noch sprutsen fan it tsjerkelân fan de ''Garweerster hillygen'' ûnder Tjamsweer. Oare boarnen jouwe oan dat Garreweer yn 'e kerspel fan Tjamsweer lei. Mei't sebastiaan de [[patroanhillige]] fan Tjamsweer wie, moat men dêr fan út gean dat er mei dy parochy ornearre waard. Sa't it liket waard de parochy mei de haadlingefamylje fan Garreweer idintifisearre. De Sint Walburgstsjerke en it Earmhûssittend Konvint fan Grins en de tsjerke fan Appingedam hiene grut grûnbesit yn Garreweer. == Galery == <gallery widths=220 heights=150> Garreweer - plaatsnaambord.jpg|Plaknammeboerd oan de Keerweersterweg Garreweer.jpg|Pleatsen yn Garreweer sjoen fan de Keerweersterweg ôf Garreweer - Keerweer.jpg|Pleats op it plakdêr't eartiids de stins Keerweer stien hie </gallery> {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{Iemsdelta}} [[Kategory:Plak yn Iemsdelta]] 9pfx2fj4jam6zvw5ueos26w8hcmm92v 0 193860 1239848 1239812 2026-09-03T22:40:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1239848 wikitext text/x-wiki '''Literêre krityk''' of '''literatuerkrityk''' ûntstiet sagau't immen mei arguminten en meastal yn skreaune foarm reagearret op in [[literêr]]e [[tekst]]. Dat kin yn de foarm fan in sinjalemint, in [[resinsje]] yn in [[krante]] of [[tydskrift]], in lang kritysk [[artikel (publikaasje)|artikel]] yn in tydskrift of yn [[boek]]foarm. ==Skaaimerken== Der wurdt altyd in wearde-oardiel oer de tekst útsprutsen, dat idealiter mei arguminten ûnderboud wurdt. De arguminten kinne ferskille en faak wurde se kombinearre: *Estetyske arguminten (Is it ferhaal moai of ferrassend opskreaun?) *Morele arguminten (Dogge de personaazjes goede of tsjoede dingen?) *Strukturele arguminten (Sit it ferhaal logysk yninoar?) *Literêr-histoaryske arguminten (Is it ferhaal fernijend?) *Emosjonele/emotive arguminten (Rekkert it ferhaal my?) *Realistyske arguminten (Is it ferhaal oannimlik?) *Yntinsjonele argumenten (Wat is it boadskip?) *Stilistyske arguminten (Is de styl en formulearring bysûnder/goed?) Soksoartige [[krityk]] giet fierder as in gearfetting en in wearde-oardiel: hy analysearret en ynterpretearret de tekst en set dy yn in rommer ramt. As de klam op it wurk sels leit, praat emn fan 'ergosintryske krityk' (ferlykje ''close reading''). Wannear't de resensint/kritikus him fral dwaande hâldt mei de persoan en de ideeën fan de skriuwer, praat men fan 'personalistyske krityk'. Dat stiet yn de Nederlânske literatuer bekend as de 'Vorm-of-vent'-diskusje. [[Kategory:Krityk]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Sjoernalistyk]] 02vyv1bz2jfq3pbiibaela5yo7yifzr 1239849 1239848 2026-09-03T22:42:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 + defsort, boarnen 1239849 wikitext text/x-wiki '''Literêre krityk''' of '''literatuerkrityk''' ûntstiet sagau't immen mei arguminten en meastal yn skreaune foarm reagearret op in [[literêr]]e [[tekst]]. Dat kin yn de foarm fan in sinjalemint, in [[resinsje]] yn in [[krante]] of [[tydskrift]], in lang kritysk [[artikel (publikaasje)|artikel]] yn in tydskrift of yn [[boek]]foarm. ==Skaaimerken== Der wurdt altyd in wearde-oardiel oer de tekst útsprutsen, dat idealiter mei arguminten ûnderboud wurdt. De arguminten kinne ferskille en faak wurde se kombinearre: *Estetyske arguminten (Is it ferhaal moai of ferrassend opskreaun?) *Morele arguminten (Dogge de personaazjes goede of tsjoede dingen?) *Strukturele arguminten (Sit it ferhaal logysk yninoar?) *Literêr-histoaryske arguminten (Is it ferhaal fernijend?) *Emosjonele/emotive arguminten (Rekkert it ferhaal my?) *Realistyske arguminten (Is it ferhaal oannimlik?) *Yntinsjonele argumenten (Wat is it boadskip?) *Stilistyske arguminten (Is de styl en formulearring bysûnder/goed?) Soksoartige [[krityk]] giet fierder as in gearfetting en in wearde-oardiel: hy analysearret en ynterpretearret de tekst en set dy yn in rommer ramt. As de klam op it wurk sels leit, praat emn fan 'ergosintryske krityk' (ferlykje ''close reading''). Wannear't de resensint/kritikus him fral dwaande hâldt mei de persoan en de ideeën fan de skriuwer, praat men fan 'personalistyske krityk'. Dat stiet yn de Nederlânske literatuer bekend as de 'Vorm-of-vent'-diskusje. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Literaire_kritiek ''Bronnen, Noten en/of Referenties'', op dizze side]. }} {{DEFAULTSORT:Literere krityk}} [[Kategory:Krityk]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Sjoernalistyk]] iu4ihh7s6wea9i3k7azac1w9x2f6h3m 1239851 1239849 2026-09-03T22:43:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Skaaimerken */ - typfl 1239851 wikitext text/x-wiki '''Literêre krityk''' of '''literatuerkrityk''' ûntstiet sagau't immen mei arguminten en meastal yn skreaune foarm reagearret op in [[literêr]]e [[tekst]]. Dat kin yn de foarm fan in sinjalemint, in [[resinsje]] yn in [[krante]] of [[tydskrift]], in lang kritysk [[artikel (publikaasje)|artikel]] yn in tydskrift of yn [[boek]]foarm. ==Skaaimerken== Der wurdt altyd in wearde-oardiel oer de tekst útsprutsen, dat idealiter mei arguminten ûnderboud wurdt. De arguminten kinne ferskille en faak wurde se kombinearre: *Estetyske arguminten (Is it ferhaal moai of ferrassend opskreaun?) *Morele arguminten (Dogge de personaazjes goede of tsjoede dingen?) *Strukturele arguminten (Sit it ferhaal logysk yninoar?) *Literêr-histoaryske arguminten (Is it ferhaal fernijend?) *Emosjonele/emotive arguminten (Rekket it ferhaal my?) *Realistyske arguminten (Is it ferhaal oannimlik?) *Yntinsjonele argumenten (Wat is it boadskip?) *Stilistyske arguminten (Is de styl en formulearring bysûnder/goed?) Soksoartige [[krityk]] giet fierder as in gearfetting en in wearde-oardiel: hy analysearret en ynterpretearret de tekst en set dy yn in rommer ramt. As de klam op it wurk sels leit, praat emn fan 'ergosintryske krityk' (ferlykje ''close reading''). Wannear't de resensint/kritikus him fral dwaande hâldt mei de persoan en de ideeën fan de skriuwer, praat men fan 'personalistyske krityk'. Dat stiet yn de Nederlânske literatuer bekend as de 'Vorm-of-vent'-diskusje. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Literaire_kritiek ''Bronnen, Noten en/of Referenties'', op dizze side]. }} {{DEFAULTSORT:Literere krityk}} [[Kategory:Krityk]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Sjoernalistyk]] lpfyrkiz9x6l26hhk3kxraz9chs7adp 1239854 1239851 2026-09-03T22:46:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 noch wat 1239854 wikitext text/x-wiki '''Literêre krityk''' of '''literatuerkrityk''' ûntstiet sagau't immen mei arguminten en meastal yn skreaune foarm reagearret op in [[literêr]]e [[tekst]]. Dat kin yn de foarm fan in sinjalemint, in [[resinsje]] yn in [[krante]] of [[tydskrift]], in lang kritysk [[artikel (publikaasje)|artikel]] yn in tydskrift of yn [[boek]]foarm. De persoan dy't literêre krityk publisearret is in [[literêr kritikus]] of literatuerkritikus. ==Skaaimerken== Der wurdt altyd in wearde-oardiel oer de tekst útsprutsen, dat idealiter mei arguminten ûnderboud wurdt. De arguminten kinne ferskille en faak wurde se kombinearre: *Estetyske arguminten (Is it ferhaal moai of ferrassend opskreaun?) *Morele arguminten (Dogge de personaazjes goede of tsjoede dingen?) *Strukturele arguminten (Sit it ferhaal logysk yninoar?) *Literêr-histoaryske arguminten (Is it ferhaal fernijend?) *Emosjonele/emotive arguminten (Rekket it ferhaal my?) *Realistyske arguminten (Is it ferhaal oannimlik?) *Yntinsjonele argumenten (Wat is it boadskip?) *Stilistyske arguminten (Is de styl en formulearring bysûnder/goed?) Soksoartige [[krityk]] giet fierder as in gearfetting en in wearde-oardiel: hy analysearret en ynterpretearret de tekst en set dy yn in rommer ramt. As de klam op it wurk sels leit, praat emn fan 'ergosintryske krityk' (ferlykje ''close reading''). Wannear't de resensint/kritikus him fral dwaande hâldt mei de persoan en de ideeën fan de skriuwer, praat men fan 'personalistyske krityk'. Dat stiet yn de Nederlânske literatuer bekend as de 'Vorm-of-vent'-diskusje. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Literaire_kritiek ''Bronnen, Noten en/of Referenties'', op dizze side]. }} {{DEFAULTSORT:Literere krityk}} [[Kategory:Krityk]] [[Kategory:Literatuer]] [[Kategory:Sjoernalistyk]] qevxojqts2aj33z8ru76pgyudp0b58j 0 193861 1239855 1239813 2026-09-03T22:47:35Z Ieneach fan 'e Esk 13292 dat wie stean bleaun fan 'e sulverkopgoars 1239855 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Smyrnagoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Emberiza cineracea in Greece.jpg|250px]]<br><small>Mantsje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza cineracea |Beskriuwer, jier= [[Christian Ludwig Brehm|Brehm]], 1855 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Smyrnagoars''' (''Emberiza cineracea'') is in [[sjongfûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae''). == Skaaimerken == De Smyrnagoars is fan 'e punt fan 'e snaffel oant de ein fan 'e sturt 16,5 sintimeter lang en weaget yn it briedseizoen tusken de 20 en 24 gram. De boppekant is brún, it boarst en de búk binne griis en de kiel is giel. It mantsje hat dêrnjonken in giele kop. De rop klinkt as ''tsip''; de sang is koart en sûzjend, wêrby't frases werhelle wurde en it tempo hieltyd omheech giet. == Fuortplanting == It lechsel bestiet út trije wite of griisblauwe aaien mei donkere plakken, dy't 21 millimeter grut binne. == Fersprieding en leefgebiet == Dizze soarte komt yn [[Jeropa]] allinnich as [[briedfûgel]] foar op 'e [[Grikelân|Grykske]] eilannen [[Skyros]], [[Lesbos]] en [[Gios (eilân)|Chios]]. Dêrnjonken briedt de soarte noch yn it westen fan [[Turkije]] en yn [[Iran]]. Berjochten dat dizze soarte ek yn [[Syrje]] en [[Irak]] briedt, binne noch net befêstige. De soarte trekt winterdeis nei de [[Hoarn fan Afrika]], mar de fersprieding dêr is foar it grutste part ûnbekend. De soarte hat twa [[ûndersoarte]]n: * ''E. c. cineracea'': de eastlike [[Grikelân|Grykske]] eilannen en súdwestlik Turkije. * ''E. c. semenowi'': súdeastlik Turkije en súdwestlik Iran. De Smyrnagoars briedt op rotsige berchhellingen dy't begroeid binne mei koart gers en drûch strûkguod. Winterdeis ferbliuwt de fûgel yn ferlykbere gebieten, faak by de seekusten lâns. De fûgel is as [[dwaalgast]] waarnommen yn [[Denemark]], [[Noarwegen]], [[Oman]], [[Tuneezje]] en [[Oezbekistan]]. == Status == De Smyrnagoars hat in beheind [[ferspriedingsgebiet]] en dêrtroch is der in kâns op [[útstjerren]]. De populaasjegrutte waard yn 2018 troch [[BirdLife International]] rûsd op 10.000–20.000 yndividuen. De populaasje nimt ôf troch [[habitatferlies]]. Yn it briedgebiet fine feroarings plak yn it behear fan it weidzjen. Dêrom stiet dizze goars as gefoelich op 'e [[Reade List]] fan de [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cinereous-bunting-emberiza-cineracea BirdLife, 3 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cinbun1/cur/introduction Birds of the World, 3 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/cinbun2?siteLanguage=nl&continue eBird, 3 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza cineracea|Smyrnagoars}} }} {{DEFAULTSORT:smirnagoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] f8n7emo8pujfqszp5ozwugu2ftpp04e 10 193863 1239826 2026-09-03T16:41:59Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin;" width="100%" ! align="center" width="2%" | ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="96%" | [[Noardlike Sporaden]] ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="2%" | [[Ofbyld:Flag of Greece.svg|30px|border]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" | <br> [[Alonissos]] • [[Skiathos]] • [[Skopelos]] • Skyros..." 1239826 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin;" width="100%" ! align="center" width="2%" | ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="96%" | [[Noardlike Sporaden]] ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="2%" | [[Ofbyld:Flag of Greece.svg|30px|border]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" | <br> [[Alonissos]] • [[Skiathos]] • [[Skopelos]] • [[Skyros]]<br /> |- |colspan="3"|{{Bewurklinks|Berjocht Sporaden}} |}<noinclude> [[Kategory:Berjocht: Navigaasje Grikelân]]</noinclude> s42r67zk3s1ocvlk39kgztgb2en3isd 1239827 1239826 2026-09-03T17:15:21Z RomkeHoekstra 10582 1239827 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;" width="100%" ! align="center" width="2%" | ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="96%" | [[Sporaden]] ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="2%" | [[Ofbyld:Flag of Greece.svg|30px|border]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" | '''Noardlike Sporaden:''' [[Alonissos]] • [[Skiathos]] • [[Skopelos]] • [[Skyros]]<br /> '''Súdlike Sporaden:''' [[Samos]] • [[Ikaria]] • [[Fournoi]]<br /> '''Sjoch ek:''' [[Dodekanesos]] |colspan="3"|{{Bewurklinks|Berjocht:Sporaden}} <noinclude> [[Kategory:Berjocht: Navigaasje Grikelân]]</noinclude> 4d5hrnvoenzh600l4zsdt6v0vv9fyjh 1239828 1239827 2026-09-03T17:15:39Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Berjocht:NoardlikeSporaden]] omneamd ta [[Berjocht:Sporaden]]: better 1239827 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;" width="100%" ! align="center" width="2%" | ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="96%" | [[Sporaden]] ! align="center" style="background:#EEEDF2" width="2%" | [[Ofbyld:Flag of Greece.svg|30px|border]] |- | align="center" style="font-size: 90%;" colspan="3" | '''Noardlike Sporaden:''' [[Alonissos]] • [[Skiathos]] • [[Skopelos]] • [[Skyros]]<br /> '''Súdlike Sporaden:''' [[Samos]] • [[Ikaria]] • [[Fournoi]]<br /> '''Sjoch ek:''' [[Dodekanesos]] |colspan="3"|{{Bewurklinks|Berjocht:Sporaden}} <noinclude> [[Kategory:Berjocht: Navigaasje Grikelân]]</noinclude> 4d5hrnvoenzh600l4zsdt6v0vv9fyjh 10 193864 1239829 2026-09-03T17:15:39Z RomkeHoekstra 10582 RomkeHoekstra hat de side [[Berjocht:NoardlikeSporaden]] omneamd ta [[Berjocht:Sporaden]]: better 1239829 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Berjocht:Sporaden]] qug5jqln4r8oklyqqha0gj9j8tvf8cp 0 193865 1239830 2026-09-03T17:17:24Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Ynfoboks eilân | namme = Skyros<br><small>Σκύρος</small> | ôfbylding = Kati krimmeno.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Chora | Lokaasje = [[Egeyske See]] | Eilannegroep = [[Sporaden]] | Lân = {{Flagge GR}} [[Grikelân]] | Bestjoerlike ienheid 1 = Regio | Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Midden-Grikelân]] | Bestjoerlike ienheid..." 1239830 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks eilân | namme = Skyros<br><small>Σκύρος</small> | ôfbylding = Kati krimmeno.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Chora | Lokaasje = [[Egeyske See]] | Eilannegroep = [[Sporaden]] | Lân = {{Flagge GR}} [[Grikelân]] | Bestjoerlike ienheid 1 = Regio | Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Midden-Grikelân]] | Bestjoerlike ienheid 2 = Regionale ienheid | Namme bestjoerlike ienheid 2= [[Evia (regionale ienheid)|Evia]] | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|38_54_N_24_34_E_scale:12500_type:landmark_region:GR|38° 54' N 24° 34' E}} | Haadstêd = [[Skyros (plak)|Skyros]] (Chora) | Belangrike plakken = [[Linaria]], Achili, [[Palamari]], [[Tris Boukes]] | Ynwennertal = sa'n 3.000 (<small>2003</small>) | Maks. lingte = | Maks. breedte = | Oerflak = 209 km² | Heechste punt = 792 m | Gebrûk = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | webside = | mapname = Grikelân-reliëf | mapwidth = | lat_deg = 38 | lat_min = 54 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 24 | lon_min = 34 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Skyros''' ([[Gryksk]]: Σκύρος) is it súdlikste eilân fan 'e [[Grikelân|Grykske]] eilannegroep fan 'e [[Sporaden]], hast midden yn 'e [[Egeyske See]], 37 km noardeastlik fan [[Euboia]]. Mei in oerflak fan 209 km² is it it grutste eilân fan 'e Sporaden. It hat sa'n 3.000 ynwenners (2003). Skyros heart ta de regio Midden-Grikelân. Yn it twadde millennium foar Kristus en fuort neitiid stie it eilân bekend as it "Eilân fan 'e Magneten", dêr't de Magneten wennen. == Geografy == Skyros bestiet út twa dielen dy't troch in lytse lânbrêge meiïnoar ferbûn binne. It noardlike part fan it eilân is beboske. Dêr leit ek it heechste punt, de berch Olympus, mei in hichte fan 792 meter. It súdlike part, dêr't de berch Kochila dominearret, is keal en rotsich. Op it eilân is in soad moarmer te finen mei kleure ieren. [[Ofbyld:Άγαλμα της αθάνατης ποίησης, Μνημείο Ρούπερτ Μπρούκ, Πλατεία Μπρούκ, Σκύρος (cropped).jpg|thumb|left|Rupert Brooke-monumint fan 'e "Ivige poezij".]] De haadstêd fan Skyros hjit ek Skyros, en wurdt lokaal ek Chora neamd. De stêd leit, krekt as yn 'e Aldheid, oan 'e eastkant fan it noardwestlike diel fan it eilân. Yn 'e omkriten leit de haven Achilleios, hjoed-de-dei Achili neamd. De wichtichste haven oan 'e westkant fan it eilân is Linaria. Op it eilân stiet in kastiel (''kastro'') dat weromgiet op 'e Fenesiaanske besetting fan 'e 13e oant de 15e iuw. Der is ek in Byzantynsk kleaster, it kleaster fan Sint-Joaris, en yn 'e haven fan Tris Boukes leit it grêf fan 'e Ingelske dichter [[Rupert Brooke]]. Fierders is der by Palamari in [[argeology]]sk opgravingsplak út de [[Brûnstiid]]. [[Ofbyld:The Skyros pony.jpg|thumb|left|Skyros-pony's.]] Oan 'e kust binne in soad strannen. It eilân hat ek in eigen ponyras, de ferneamde Skyros-pony. Skyros is mei de fearboat te berikken fan Kými op Euboia. Súdlik en súdwestlik fan it eilân lizze fjouwer lytsere eilannen: Skyropoula, Erinia, Valaxa en Sarakino. == Skiednis == As de âldste bewenners fan Skyros wurde de Pelasgen, Karers en Dolopen neamd. Dêrom waard it eilân yn 'e Aldheid ek wol Pelasgia of Dolopia neamd. Neffens de myte waarden de Dolopen yn 'e tiid koart foar de [[Trojaanske Oarloch]] troch kening Lykomedes bestjoerd. Neffens de ferhalen soe Achilles in skoft by him op Skyros ferbleaun wêze. Mei [[Deidameia]], in dochter fan [[Lykomedes]], krige [[Achilles]] in soan, [[Neoptolemos]]. Pas yn lettere ferhalen wurdt ferteld dat Achilles, om de Trojaanske Oarloch te mijen, him yn frouljusklean ferstoppe hat tusken de dochters fan kening Lykomedes. Neffens de Ateenske mytology wie it ek op Skyros dat Achilles de moard op Theseus wreke. Theseus soe op it eilân fermoarde wêze. Yn 475 foar Kristus waard in ekspedysje ûnder lieding fan [[Kimon II|Kimon]] nei Skyros stjoerd. It doel wie oan 'e iene kant om in ein te meitsjen oan 'e seerôverij dêr't de bewenners harren al langer skuldich oan makken en it eilân ûnder Ateensk bewâld te bringen. Oan 'e oare kant moast Kimon, op oanwizing fan it [[orakel fan Delfi]], de bonken fan Theseus opsykje en nei Atene bringe. Kimon ornearre dat er de oerbliuwsels fan [[Theseus]] op it eilân fûn hie en brocht se werom nei Atene. Skyros waard dêrnei ûnderdiel fan it [[Attyske Seebûn]], dat letter it [[Ateenske]] ryk wurde soe. Sûnt waard Skyros beskôge as wetlik besit fan Atene. Ek yn 'e Frede fan Antalkidas yn 387 foar Kristus waard dat sa erkend. Yn 340 foar Kristus namen de [[Masedoanjse (regio)|Masedoanjers]] it eilân oer. Hja bleaune dêr oant 192 foar Kristus, doe't [[Romeinske Republyk|Romeinske]] en Masedoanyske troepen ûnder lieding fan [[Filippus V fan Masedoanje|Filippus V]] it eilân weromjoegen oan Atene. Yn 'e tiid fan 'e Krústochten wie Skyros foar in langer skoft it besit fan [[Krúsfarderssteaten|Frankyske ridders]] ûnder [[Byzantynske Ryk|Byzantynsk]] bewâld. Doe't de Turken fierder opteagen, stelde it eilân him ûnder de beskerming fan 'e [[Republyk Feneesje]]. Koart nei de oermastering fan [[Konstantinopel]] yn 1453 waard Skyros lykwols troch de Turken ferovere en by it [[Ottomaanske Ryk]] ynlive. {{boarnen|boarnefernijing= * Sjoch foar boarnen: [[:se:Skyros]] <references/> ---- {{Commonscat|Skyros}} }} {{Sporaden}} [[Kategory:Eilân yn Grikelân]] [[Kategory:Eilân yn de Middellânske See]] 4svtz0a9xetdn0uc3qc20luuurd42yx 1239834 1239830 2026-09-03T17:36:34Z RomkeHoekstra 10582 1239834 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks eilân | namme = Skyros<br><small>Σκύρος</small> | ôfbylding = Kati krimmeno.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Chora | Lokaasje = [[Egeyske See]] | Eilannegroep = [[Sporaden]] | Lân = {{Flagge GR}} [[Grikelân]] | Bestjoerlike ienheid 1 = regio | Namme bestjoerlike ienheid 1= [[Midden-Grikelân]] | Bestjoerlike ienheid 3 = | Namme bestjoerlike ienheid 3= | Koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|38_54_N_24_34_E_scale:12500_type:landmark_region:GR|38°54'N 24°34'E}} | Haadstêd = [[Skyros (plak)|Skyros]] (Chora) | Belangrike plakken = [[Linaria]], Achili, [[Palamari]], [[Tris Boukes]] | Ynwennertal = sa'n 3.000 (<small>2003</small>) | Maks. lingte = | Maks. breedte = | Oerflak = 209 km² | Heechste punt = 792 m | Gebrûk = | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | webside = | mapname = Grikelân-reliëf | mapwidth = | lat_deg = 38 | lat_min = 54 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 24 | lon_min = 34 | lon_sec = 0 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} '''Skyros''' ([[Gryksk]]: Σκύρος) is it súdlikste eilân fan 'e [[Grikelân|Grykske]] eilannegroep fan 'e [[Sporaden]], hast midden yn 'e [[Egeyske See]], 37 km noardeastlik fan [[Euboia]]. Mei in oerflak fan 209 km² is it it grutste eilân fan 'e Sporaden. It hat sa'n 3.000 ynwenners (2003). Skyros heart ta de regio Midden-Grikelân. Yn it twadde millennium foar Kristus en fuort neitiid stie it eilân bekend as it "Eilân fan 'e Magneten", dêr't de Magneten wennen. == Geografy == Skyros bestiet út twa dielen dy't troch in lytse lânbrêge meiïnoar ferbûn binne. It noardlike part fan it eilân is beboske. Dêr leit ek it heechste punt, de berch Olympus, mei in hichte fan 792 meter. It súdlike part, dêr't de berch Kochila dominearret, is keal en rotsich. Op it eilân is in soad moarmer te finen mei kleure ieren. [[Ofbyld:Άγαλμα της αθάνατης ποίησης, Μνημείο Ρούπερτ Μπρούκ, Πλατεία Μπρούκ, Σκύρος (cropped).jpg|thumb|left|Rupert Brooke-monumint fan 'e "Ivige poezij".]] De haadstêd fan Skyros hjit ek Skyros, en wurdt lokaal ek Chora neamd. De stêd leit, krekt as yn 'e Aldheid, oan 'e eastkant fan it noardwestlike diel fan it eilân. Yn 'e omkriten leit de haven Achilleios, hjoed-de-dei Achili neamd. De wichtichste haven oan 'e westkant fan it eilân is Linaria. Op it eilân stiet in kastiel (''kastro'') dat weromgiet op 'e Fenesiaanske besetting fan 'e 13e oant de 15e iuw. Der is ek in Byzantynsk kleaster, it kleaster fan Sint-Joaris, en yn 'e haven fan Tris Boukes leit it grêf fan 'e Ingelske dichter [[Rupert Brooke]]. Fierders is der by Palamari in [[argeology]]sk opgravingsplak út de [[Brûnstiid]]. [[Ofbyld:The Skyros pony.jpg|thumb|left|Skyros-pony's.]] Oan 'e kust binne in soad strannen. It eilân hat ek in eigen ponyras, de ferneamde Skyros-pony. Skyros is mei de fearboat te berikken fan Kými op Euboia. Súdlik en súdwestlik fan it eilân lizze fjouwer lytsere eilannen: Skyropoula, Erinia, Valaxa en Sarakino. == Skiednis == As de âldste bewenners fan Skyros wurde de Pelasgen, Karers en Dolopen neamd. Dêrom waard it eilân yn 'e Aldheid ek wol Pelasgia of Dolopia neamd. Neffens de myte waarden de Dolopen yn 'e tiid koart foar de [[Trojaanske Oarloch]] troch kening Lykomedes bestjoerd. Neffens de ferhalen soe Achilles in skoft by him op Skyros ferbleaun wêze. Mei [[Deidameia]], in dochter fan [[Lykomedes]], krige [[Achilles]] in soan, [[Neoptolemos]]. Pas yn lettere ferhalen wurdt ferteld dat Achilles, om de Trojaanske Oarloch te mijen, him yn frouljusklean ferstoppe hat tusken de dochters fan kening Lykomedes. Neffens de Ateenske mytology wie it ek op Skyros dat Achilles de moard op Theseus wreke. Theseus soe op it eilân fermoarde wêze. Yn 475 foar Kristus waard in ekspedysje ûnder lieding fan [[Kimon II|Kimon]] nei Skyros stjoerd. It doel wie oan 'e iene kant om in ein te meitsjen oan 'e seerôverij dêr't de bewenners harren al langer skuldich oan makken en it eilân ûnder Ateensk bewâld te bringen. Oan 'e oare kant moast Kimon, op oanwizing fan it [[orakel fan Delfi]], de bonken fan Theseus opsykje en nei Atene bringe. Kimon ornearre dat er de oerbliuwsels fan [[Theseus]] op it eilân fûn hie en brocht se werom nei Atene. Skyros waard dêrnei ûnderdiel fan it [[Attyske Seebûn]], dat letter it [[Ateenske]] ryk wurde soe. Sûnt waard Skyros beskôge as wetlik besit fan Atene. Ek yn 'e Frede fan Antalkidas yn 387 foar Kristus waard dat sa erkend. Yn 340 foar Kristus namen de [[Masedoanjse (regio)|Masedoanjers]] it eilân oer. Hja bleaune dêr oant 192 foar Kristus, doe't [[Romeinske Republyk|Romeinske]] en Masedoanyske troepen ûnder lieding fan [[Filippus V fan Masedoanje|Filippus V]] it eilân weromjoegen oan Atene. Yn 'e tiid fan 'e Krústochten wie Skyros foar in langer skoft it besit fan [[Krúsfarderssteaten|Frankyske ridders]] ûnder [[Byzantynske Ryk|Byzantynsk]] bewâld. Doe't de Turken fierder opteagen, stelde it eilân him ûnder de beskerming fan 'e [[Republyk Feneesje]]. Koart nei de oermastering fan [[Konstantinopel]] yn 1453 waard Skyros lykwols troch de Turken ferovere en by it [[Ottomaanske Ryk]] ynlive. {{boarnen|boarnefernijing= * Sjoch foar boarnen: [[:se:Skyros]] <references/> ---- {{Commonscat|Skyros}} }} {{Sporaden}} [[Kategory:Eilân yn Grikelân]] [[Kategory:Eilân yn de Middellânske See]] jnytncru66zfq8uf2xayrcj9fflrrpd 0 193866 1239837 2026-09-03T19:20:34Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Kaapske goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Cape Bunting, Emberiza capensis at Suikerbosrand Nature Reserve, Gauteng, South Africa (15224661941).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Cape Bunting (Emberiza capensis) (W1CDR0000367 BD33).ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai..." 1239837 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Kaapske goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Cape Bunting, Emberiza capensis at Suikerbosrand Nature Reserve, Gauteng, South Africa (15224661941).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Cape Bunting (Emberiza capensis) (W1CDR0000367 BD33).ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza capensis |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Kaapske goars''' (''Emberiza capensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae''), binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). == Skaaimerken == De folwoeksen Kaapske goars hat in swarte krún, in wite wynbraustreek en wite fearkes om it ear hinne, omjûn troch swart. De boppekant is griisbrún mei donkere streken en de wjukdekfearren binne kastanjebrún. De sturt is donkerder brún en de ûnderkant griis mei in ljochte kiel. De skaaien ha in soad fan inoar, mar by wyfkes kin it wyt op 'e kop wat mear bêzje wêze. Jonge fûgels hawwe minder readbrún op 'e wjuk en in minder dúdlike koptekening, wylst de streken op it boarst en de flanken dúdliker binne. In Kaapske goars wurdt 16 sintimeter lang. De rop wurdt yn 'e [[Ingelsk]]talige literatuer omskreaun as in oprinnend ''zzoo-zeh-zee-zee'' en de sang as in lûd ''chup chup chup chup chee chhep chu''. == Fersprieding en systematyk == De Kaapske goars wurdt ferdield yn alve [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: *''Emberiza capensis nebularum'' – súdwestlik [[Angoala]] *''Emberiza capensis bradfieldi'' – noardlik en sintraal [[Namybje]] *''Emberiza capensis smithersii'' – eastlik [[Simbabwe]] en westlik-sintraal [[Mozambyk]] *''Emberiza capensis plowesi'' – noardeastlik [[Botswana]] en súdlik Simbabwe *''Emberiza capensis limpopoensis'' – súdeastlik Botswana en oangrinzgjend [[Súd-Afrika]] (de provinsjes [[Noard-Kaap]] en [[Limpopo]]) *''Emberiza capensis reidi'' – eastlik-sintraal Súd-Afrika, noardlik [[Lesoto]] en westlik [[Swazylân]] *''Emberiza capensis basutoensis'' – sintraal Lesoto en eastlik Súd-Afrika *''Emberiza capensis cinnamomea'' – sintraal Súd-Afrika *''Emberiza capensis vinacea'' – noardeasten fan 'e provinsje [[Noard-Kaap]] *''Emberiza capensis capensis'' – súdlik Namybje oant súdwestlik Súd-Afrika *''Emberiza capensis vincenti'' – berchtoppen yn súd-sintraal Afrika, yn berchgebieten fan eastlik [[Sambia]], sintraal en súdlik [[Malawy]] en noardlik Mozambyk === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon autoriteiten diele dat skaai op yn ferskate lytsere skaaien. Dêrby wurdt de soarte tegearre mei bygelyks de [[ljurkgoars]] (''Emberiza impetuani'') en de [[hûsgoars]] (''Emberiza sahari'') yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' pleatst. == Libbenswize == De Kaapske goars komt foar op rotsige hellingen en yn drûch strûkguod, benammen yn berchgebieten yn it noardlike part fan it ferspriedingsgebiet. Hy wurdt allinnich, yn pearkes of yn lytse famyljegroepen sjoen. It iten bestiet út sied, ynsekten en spinnen, dy't er op 'e grûn siket. Yn it komfoarmige nêst, dat leech yn in strûk of yn in gerspôlle boud wurdt, leit er twa oant fjouwer krêmkleurige aaien mei readbrune en lila plakken. == Status == De soarte hat in grut [[ferspriedingsgebiet]] en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] ([[IUCN]]) klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cape-bunting-emberiza-capensis BirdLife, 3 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/capbun1/cur/introduction Birds of the World, 3 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/capbun1?continue eBird, 3 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza capensis|Kaapske goars}} }} {{DEFAULTSORT:Kaapske goars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] jmnsvyf31j3eibrfoij8pyqlklae2vn 0 193867 1239838 2026-09-03T19:21:00Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Kaapske goars]] 1239838 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Kaapske goars]] m3jpqq0hio06xjfcfche1bte4fjxrqz 0 193868 1239839 2026-09-03T19:51:59Z RomkeHoekstra 10582 NB: de lannelist fan Birdlife dêr't de hûsgoars foarkomme soe kloppet net, der steane in grut tal lannen yn dêr't de soarte net foarkomt. It is ek net yn oerienstimming mei de dêr toande ferspriedingskaart. 1239839 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = hûsgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Bruant du Sahara049.jpg|250px]]<br><small>Mantsje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza sahari |Beskriuwer, jier= [[Jean Levaillant|Levaillant]], 1850 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''hûsgoars''' (''Emberiza sahari'') is in [[Noard-Afrika]]anske [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar fan [[Marokko]] oant [[Senegal]] en [[Tsjaad]] en ûnderskiedt him fan 'e nau besibbe [[streke goars]] mei't er tichteby minsken foarkomt. De populaasje nimt ta. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Bruant du Sahara (South of Tunisia).jpg|thumb|left|Hûsgoars yn Tuneezje.]] De hûsgoars is in relatyf lytse goarsfûgel mei in lichemslingte fan 13–14 sintimeter. Hy liket sterk op syn nauwe sibbe de [[streke goars]] (''E. striolata''), mei syn grize kop mei swarte en wite streken, in griis boarst mei plakken, in foar it grutste part rustkleurige boppekant en it ûntbrekken fan wyt oan 'e sturt. Yn ferliking mei de [[streke goars]] (''Emberiza striolata'') is de hûsgoars mear rustbrún op 'e búk en de wjukken en hat er in effen rustbrune rêch (net ierdbrún). Fierders hat er in minder kontrastfolle koptekening en in skerpe grins tusken de kiel en it boarst. == Fersprieding en systematyk == De soarte komt yn [[Noard-Afrika]] foar fan [[Marokko]] eastlik oant noardwestlik [[Lybje]] en súdlik oant [[Senegal]], súdlik [[Maly]], [[Niger]] en noardeastlik [[Tsjaad]]. De soarte is ek waarnommen op 'e [[Kanaryske Eilannen]]. Guon autoriteiten beskôgje de soarte as [[Monotypysk takson|monotypysk]], wylst oaren him ferdiele yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Emberiza sahari sanghae'' – [[Mauretaanje]], noardlik [[Senegal]] en súdlik Maly * ''Emberiza sahari sahari'' – [[Marokko]] oant noardlik Tsjaad Earder waard de soarte beskôge as in ûndersoarte fan 'e streke goars, en guon autoriteiten dogge dat noch hieltyd. == Libbenswize == [[Ofbyld:Emberiza sahari MHNT 224 Marrakech HdB.jpg|thumb|left|Aaikes.]] Oars as de skruten streke goars is de hûsgoars, sa't syn namme al oanjout, bûn oan 'e oanwêzigens fan minsken. Hy wurdt sjoen yn 'e neite fan delsettings op berchhellingen mei lânbougrûn en fersprate beammen en strûken. Soms komt er ek yn delsettings en sels by huzen foar, dêr't er briedt op richels, yn nissen en op oare ûngelikense oerflakken. === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon autoriteiten diele dat skaai op yn ferskate lytsere skaaien. Dêrby wurdt de soarte tegearre mei bygelyks de [[Kaapske goars]] en de streke goars yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' yndield. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut [[ferspriedingsgebiet]] en nei alle gedachten nimt de populaasje ta. Op grûn fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] ([[IUCN]]) de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de soarte wurdt omskreaun as ornaris seldsum, mar pleatslik algemien en sels tige algemien. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/house-bunting-emberiza-sahari BirdLife, 3 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbun3/cur/introduction Birds of the World, 3 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/houbun3?siteLanguage=nl eBird, 3 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza sahari|Hûsgoars}} }} {{DEFAULTSORT:husgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] i8zvrf28kbdgcdsv1nf6lb0oigyklyb 0 193869 1239840 2026-09-03T19:52:25Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Hûsgoars]] 1239840 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hûsgoars]] 7v6xx94m4gtrslppg0iqfd4ievde0eo 0 193870 1239841 2026-09-03T19:52:44Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Hûsgoars]] 1239841 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hûsgoars]] 7v6xx94m4gtrslppg0iqfd4ievde0eo 0 193871 1239842 2026-09-03T20:19:28Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = ljurkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Lark-like bunting (Emberiza impetuani impetuani).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza impetuani |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1836 |IUCN-..." 1239842 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = ljurkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Lark-like bunting (Emberiza impetuani impetuani).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza impetuani |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith|Smith]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''ljurkgoars''' (''Emberiza impetuani'') is in [[Fûgel|fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] komt foar yn drûge gebieten yn súdlik [[Afrika]]. De populaasje wurdt as net bedrige beskôge. == Skaaimerken == De ljurkgoars is in 14 sintimeter lange, frijwat ûnopfallende goarsfûgel dy't op it earste gesicht wol wat fan in [[ljurk]] hat. Hy hat lykwols, oars as ljurken, in lange sturt en springt foarút ynstee fan te rinnen. It fearrekleed is brún mei in karakteristike kanielkleurige tint oan 'e ûnderkant en rustkleurige rânen oan 'e wjukfearren. == Fersprieding en systematyk == De ljurkgoars komt foar yn súdlik Afrika. De soarte wurdt ferdield yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: [[Ofbyld:Lark-like bunting (Emberiza impetuani impetuani) 2.jpg|thumb|left|''Emberiza impetuani impetuani'' by [[Omaruru]] yn [[Namybje]].]] * ''Emberiza impetuani eremica'' – komt foar fan 'e kustgebieten fan súdlik [[Angoala]] oant [[Namybje]] en noardwestlik [[Súd-Afrika]] * ''Emberiza impetuani impetuani'' – komt foar fan noardlik Súd-Afrika oant westlik [[Botswana]] en súdwestlik [[Simbabwe]] * ''Emberiza impetuani sloggetti'' – komt foar yn westlik Súd-Afrika De ljurkgoars is as [[dwaalgast]] waarnommen yn 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]], [[Swazylân]] en [[Sambia]]. De ûndersoarte ''eremica'' wurdt faak by de [[nominaatfoarm]] rekkene. === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon autoriteiten diele dat skaai op yn ferskate lytsere skaaien. Dêrby wurdt de soarte tegearre mei bygelyks de [[Kaapske goars]] en de [[hûsgoars]] yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' yndield. == Libbenswize == De ljurkgoars komt foar op healwoastynflakten, yn [[Karoo|Karoostrûklân]] en op drûge savanne. It iten bestiet benammen út gerssied, mar ek út sied fan krûden, sêfte griene blêden en in grut ferskaat oan [[wringeleazen]]. It briedseizoen is keppele oan delslach en de fûgel briedt allinnich as it genôch reind hat. De soarte is [[Monogamy|monogaam]] en briedt allinnich, mar faak tichteby oare pearkes. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje dy't stabyl is, en nei alle gedachten hat er net mei substansjele bedrigings te krijen. Op grûn fan dizze kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de soarte wurdt omskreaun as faak algemien. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lark-like-bunting-emberiza-impetuani BirdLife, 3 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/lalbun1/cur/introduction Birds of the World, 3 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/lalbun1?siteLanguage=nl eBird, 3 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza impetuani|ljurkgoars}} }} {{DEFAULTSORT:ljurkgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] l9j8lqa0sz2vvel0p2vd11ictnywwol 0 193872 1239843 2026-09-03T20:19:52Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Ljurkgoars]] 1239843 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ljurkgoars]] ozhse41nj7cm4l81pgcqtuhwga9c5dn 828 193873 1239844 2026-09-03T22:19:30Z Hamish 35955 [IPE-NEXT] Quick edit imported from [[:w:en:Module:Exponential search]] 1239844 Scribunto text/plain -- This module provides a generic exponential search algorithm. require[[strict]] local checkType = require('libraryUtil').checkType local floor = math.floor local function midPoint(lower, upper) return floor(lower + (upper - lower) / 2) end local function search(testFunc, i, lower, upper) if testFunc(i) then if i + 1 == upper then return i end lower = i if upper then i = midPoint(lower, upper) else i = i * 2 end return search(testFunc, i, lower, upper) else upper = i i = midPoint(lower, upper) return search(testFunc, i, lower, upper) end end return function (testFunc, init) checkType('Exponential search', 1, testFunc, 'function') checkType('Exponential search', 2, init, 'number', true) if init and (init < 1 or init ~= floor(init) or init == math.huge) then error(string.format( "invalid init value '%s' detected in argument #2 to " .. "'Exponential search' (init value must be a positive integer)", tostring(init) ), 2) end init = init or 2 if not testFunc(1) then return nil end return search(testFunc, init, 1, nil) end jqqi8l27tb73lglksbukg2g3bzt3fmv 0 193874 1239850 2026-09-03T22:42:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Literêre krityk]] 1239850 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Literêre krityk]] qqrtfan8nzssvln8fqv554xromfs9sk 14 193875 1239858 2026-09-03T22:53:53Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239858 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Literêr wurk nei skriuwer|Solzjenitsyn, Aleksander]] swexfbakhrh9f4zwz5j3qcnetyg1d2v 0 193876 1239859 2026-09-03T22:55:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ferwiist troch nei [[Archipelag GULAG]] 1239859 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Archipelag GULAG]] 81g933ardtowl5lf2hk1i6rubjwgsp7 14 193877 1239860 2026-09-03T22:56:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239860 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Russysktalige literatuer|Non-fiksje]] [[Kategory:Non-fiksjewurk nei taal]] mqingo7o35ulxo6pamhe5czlzq7pma9 14 193878 1239861 2026-09-03T22:57:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239861 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Non-fiksjewurk nei jier|1973]] [[Kategory:Literêr wurk út 1973]] iwnik3y0romr1e6md39gf975itealxo 14 193879 1239862 2026-09-03T22:59:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239862 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Literatuer oer in histoarysk tiidrek|Sovjet-Uny]] [[Kategory:Literatuer mei in Russysk tema|Sovjet-Uny]] [[Kategory:Sovjet-Uny]] kvodwyxg44sw7blq8dxh3g4ib0zr3to 14 193880 1239863 2026-09-03T23:01:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239863 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Literatuer mei in geografysk-kultureel tema|Russysk]] [[Kategory:Kultuer yn Ruslân]] oo0k1lcjlym2prezo30k8ngaw131yct 14 193881 1239865 2026-09-03T23:03:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239865 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Anty-kommunisme nei lân|Ruslan]] [[Kategory:Kommunisme yn Ruslân]] [[Kategory:Polityk yn Ruslân]] qrx5k0ijgo9x9uwlugy1wg63jaypgx4 14 193882 1239866 2026-09-03T23:04:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239866 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Kommunisme nei lân|Ruslan]] [[Kategory:Polityk yn Ruslân]] 2jjo5avfnxxxaq96ikxwt53uqxfgyrf 14 193883 1239867 2026-09-03T23:05:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239867 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Ruslân]] [[Kategory:Polityk yn Jeropa nei lân|Ruslan]] [[Kategory:Polityk yn Aazje nei lân|Ruslan]] mcx48oktr5a5v0ig80ur005ajdk4m8y 0 193884 1239868 2026-09-03T23:14:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 betsj 1239868 wikitext text/x-wiki {{foarbetsjuttings}} {{TOCright}} ==Films== *''[[The Terminal]]'', in Amerikaanske film út 2004 *[[Terminal (film)|''Terminal'' (film)]], in Britske film út 2018 ==Geografy== *[[Terminal (Asunción)]], in buert yn Asunción, de haadstêd fan Paraguay *[[Terminal Peak (Antarktika)]], in berch yn 'e Rickerheuvels fan Antarktika *[[Terminal Peak (Tasmaanje)]], in berch yn 'e Australyske dielsteat Tasmaanje *[[Terminalberchtme]], in berchtme yn Kanada ==Literatuer== *[[Terminal (roman fan Colin Forbes)|''Terminal'' (roman fan Colin Forbes)]], in roman fan Colin Forbes út 1984 *[[Terminal (roman fan Robin Cook)|''Terminal'' (roman fan Robin Cook)]], in roman fan Robin Cook út 1993 *[[Terminal (roman fan Roderick Gordon)|''Terminal'' (roman fan Roderick Gordon)]], in roman fan Roderick Gordon út 2013 ==Muzyk== ===Bands=== *[[Terminal (Amerikaanske band)]], in Amerikaanske rockband *[[Terminal (Deensk band)]], in Deenske popgroep ===Albums=== *[[Terminal (album fan Salyu)|''Terminal'' (album fan Salyu)]], in album fan Salyu út 2007 *[[Terminal (album fan Ancestral Legacy)|''Terminal'' (album fan Ancestral Legacy)]], in album fan Ancestral Legacy út 2014 ===Lieten=== *[[Terminal (liet fan Rupert Holmes)|''Terminal'' (liet fan Rupert Holmes)]], in liet fan Rupert Holmes út 1974 *[[Terminal (liet fan Ayumi Hamasaki)|''Terminal'' (liet fan Ayumi Hamasaki)]], in liet fan Ayumi Hamasaki út 2014 ==Oar== *[[kompjûterterminal]], in stel primêre input- en outputapparaten foar in kompjûter *[[lofthaventerminal]], ek bekend as de oankomst- en ôfreishal, in gebou op in lofthaven dêr't de passazjiers arrivearje fan en ôfsette op harren reis {{neibetsjuttings}} bq4qhp5iyx2nahwj4hralzsevuqar58 6 193885 1239869 2026-09-03T23:26:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 De reuseftige filmset dy't foar de film ''The Terminal'' (2004) boud waard op it Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale. Foto oernommen fan 'e Ingelske Wikipedy. 1239869 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == De reuseftige filmset dy't foar de film ''The Terminal'' (2004) boud waard op it Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale. Foto oernommen fan 'e Ingelske Wikipedy. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} kwglw7c9ztfvl1lgjwm2o6im18x7q2a 1239870 1239869 2026-09-03T23:28:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1239870 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == De reuseftige filmset dy't foar de film ''The Terminal'' (2004) boud waard op it Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale. Foto oernommen fan 'e Ingelske Wikipedy. == Lisinsje == {{Unfrij ôfbyld |Omskriuwing = De reuseftige filmset dy't foar de film ''The Terminal'' (2004) boud waard op it Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale. |Boarne = Oernommen fan 'e Ingelske Wikipedy ([[:en:File:Airportset2w.jpg]]). Oarspronklike boarne: https://movies.yahoo.com/movie/1808469030/photo/stills |Bysnien = Nee |Makker = |Eigner = DreamWorks Pictures |Doel = Ta yllustraasje fan it artikel oer ''The Terminal''. |Artikel(s) = [[The Terminal]] |Ferfangberens = Net. |Lege resolúsje = Ja. |Oare ynformaasje = }} pa8elj0dt5os1z8158brze8u78sdtd5 6 193886 1239871 2026-09-03T23:31:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 It logo fan 'e film ''The Terminal''. 1239871 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''The Terminal''. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} nlhjkb7n35l6c59u5hltj89qkzfeu0l 1239872 1239871 2026-09-03T23:33:35Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1239872 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''The Terminal''. == Lisinsje == {{Unfrij ôfbyld |Omskriuwing = It logo fan 'e film ''The Terminal''. |Boarne = https://logos.fandom.com/wiki/The_Terminal |Bysnien = Ja |Makker = |Eigner = DreamWorks Pictures |Doel = Ta yllustraasje fan it artikel oer de film. |Artikel(s) = [[The Terminal]] |Ferfangberens = Net. |Lege resolúsje = Ja. |Oare ynformaasje = }} 5t1l5cxe2uqlds39prlmfpxwpty7315 1239873 1239872 2026-09-03T23:33:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Lisinsje */ 1239873 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''The Terminal''. == Lisinsje == {{Unfrij ôfbyld |Omskriuwing = It logo fan 'e film ''The Terminal''. |Boarne = https://logos.fandom.com/wiki/The_Terminal |Bysnien = Ja |Makker = |Eigner = DreamWorks Pictures |Doel = Ta yllustraasje fan it artikel oer de film. |Artikel(s) = [[The Terminal]] |Ferfangberens = Net. |Lege resolúsje = Nee, want it giet om in logo. |Oare ynformaasje = }} bbq3x3myq86p35wxh8tiubf8dwu64a0 0 193887 1239877 2026-09-04T00:20:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nije side 1239877 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = The Terminal logo.png | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:Movie_poster_the_terminal.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''The Terminal'' | regisseur = [[Steven Spielberg]] | produsint = [[Steven Spielberg]]<br>[[Walter F. Parkes]]<br>[[Laurie MacDonald]] | útfierend produsint = | senario = [[Sacha Gervasi]]<br>[[Jeff Nathanson]] | basearre op = | kamerarezjy = [[Janusz Kamiński]] | muzyk = [[John Williams]] | filmstudio = [[Amblin Entertainment]]<br>[[Parkes/MacDonald Productions]] | distribúsje = [[DreamWorks Pictures]] | haadrollen = [[Tom Hanks]]<br> [[Stanley Tucci]] <br>[[Catherine Zeta-Jones]] | voice-over = | byrollen = [[Barry Shabaka Henley]]<br> [[Chi McBride]]<br> [[Diego Luna]]<br> [[Kumar Pallana]]<br> [[Zoe Saldaña]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]] | premiêre = [[18&nbsp;juny]] [[2004]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[komeedzjedrama]] | taal = [[Ingelsk]] | spyltiid = 128 minuten | budget = $60&nbsp;miljoen | opbringst = $219,0&nbsp;miljoen | prizen = | filmsearje = | foarich diel = | folgjend diel = }} '''''The Terminal''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[komeedzjedramafilm]] út [[2004]] ûnder [[rezjy]] fan [[Steven Spielberg]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Tom Hanks]], [[Stanley Tucci]] en [[Catherine Zeta-Jones]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut "De Terminal", ferwizend nei in [[lofthaventerminal]], ek wol bekend as in oankomst- en ôfreishal. It [[plot|ferhaal]] giet oer in [[East-Jeropa|Eastjeropeaan]] dy't fêst komt te sitten yn 'e terminal fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven John F. Kennedy]] yn [[New York (stêd)|New York]], om't troch in [[steatsgreep]] yn syn heitelân syn [[paspoart]] ûnjildich wurden is. Hy kin dêrtroch de Feriene Steaten net yn, mar hy kin likemin weromreizgje nei syn eigen lân. ''The Terminal'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, en wie [[kommersje]]el súksesfol yn 'e [[bioskopen]]. ==Plot== Viktor Navorski, in [[reis|reizger]] út it ([[fiktive]]) [[East-Jeropa|Eastjeropeeske]] lân Krakoazje, arrivearret op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven John F. Kennedy]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Hy wurdt lykwols troch de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[dûane]] tsjinholden om't der in probleem mei syn [[paspoart]] is. It docht bliken dat der, wylst Navorski ûnderweis wie, in [[steatsgreep]] plakfûn hat yn Krakoazje. Mei't de Feriene Steaten it nije [[rezjym (regear)|rezjym]] net erkenne, binne alle paspoarten fan Krakoazyske [[steatsboargerskip|boargers]] ûnjildich ferklearre. Dat betsjut dat Navorski de Feriene Steaten net yn mei. Mar it betsjut ek dat er net mei in [[fleantúch]] ôfsette kin fan 'e [[lofthaven]]. [[U.S. Customs and Border Protection]] (CBP), de Amerikaanske dûanetsjinst, nimt dêrom sawol syn paspoart yn as syn it [[fleanticket]] dêr't er mei weromfleane soe. Frank Dixon, de pleatsferfangend fjildkommissaris fan CBP foar de Ynternasjonale Lofthaven John F. Kennedy, dielt Navorski mei dat der foar him neat oars op sit as om yn 'e ynternasjonale [[lofthaventerminal|flechtterminal]] te bliuwen oant de kwestje oplost is. De ferwachting is dat soks mei in pear [[dagen]] wol klear wêze sil. Mei't syn Krakoazyske [[jild]] op 'e lofthaven weardeleas is en der yn 'e terminal gjin [[jildwikselkantoar]] is, kriget Navorski in steapeltsje [[tegoedbon|bonnen]] fan Dixon dêr't er [[iten]] en [[drinken]] mei betelje kin. De knoffelige Navorski ferliest dy lykwols frijwol fuortendaliks. Hy bliuwt efter mei de [[klean]] dy't er oan hat, syn [[koffer]] en in blikje [[pinda|pinda's]] fan it [[merknamme|merk]] [[Planters]] dat er tige krekt by him hâldt. It idee dat syn probleem mei in pear dagen oplost wêze sil, blykt in yllúzje: om't de oanhingers fan it oarspronklike regear weromfjochtsje tsjin 'e útfierders fan 'e steatsgreep, ûntstiet der yn Krakoazje in [[boargeroarloch]] dy't moannenlang oanhâldt. Al dy tiid sit Navorski fêst yn 'e terminal. {{Plotbedjer film}} Navorski fynt in [[gate (lofthaven)|gate]] dy't noch yn oanbou is. Dêr skroevet er yn 'e [[wachtkearmer|wachtromte]] in pear rigen [[stoel|stuollen]] los fan 'e [[flier]] en ferwideret de [[earmlining]]s sadat er der in provisjoneel [[bêd]] fan meitsje kin. Hy yt yn 't earstoan wat er fergees krije kin: lytse [[cracker]]kes dy't er besmaard mei [[ketchup]] en [[moster]] út pakjes dy't iepenskuord wurde moatte. Nei in pear dagen ûntdekt er dat er jild fertsjinje kin troch de [[bagaazje]]karkes, dy't [[passazjier]]s oeral yn 'e terminal omsweve litte, werom te bringen nei it plak dêr't se hearre. Foar elts oanbrocht karke spuit de [[apparaat|automaat]] in [[kwartsje (Amerikaanske dollar)|kwartsje]] út. Dêrmei fertsjinnet Navorski genôch om yn 'e [[restaurant]]s yn 'e terminal ite en drinke te kinnen. Om 'e [[taalkleau]] te oerbrêgjen, keapet er by in [[boekhannel]] yn 'e terminal ek in pear [[reisgids]]en oer New York: ien yn it Krakoazysk en presys sa'nent yn it [[Ingelsk]]. Troch de [[tekst]]en te ferlykjen, leart er himsels Ingelsk. Underwilens is it Dixon in stikel yn 'e foet dat Navorski yn 'e terminal wennet. Om't er yn 'e running is foar in [[promoasje (rang)|promoasje]] wurdt er wat langer wat mear wisberet om fan 'e ferfelende Krakoazjer ôf te kommen troch him ta it probleem fan immen oars te meitsjen. Hy besiket Navorski derta te ferlieden om 'e terminal yllegaal te ferlitten troch de dûaniers by de haadyngong fan har post te roppen. Hy hat de [[ymmigraasjetsjinst]] al ynseind, sadat Navorski oppakt wurde sil sadree't er him bûtendoar weaget. Mar Navorski rûkt ûnrie as er merkt dat in [[befeiligingskamera]] by de haadyngong (dy't Dixon brûkt om him yn 'e gaten te hâlden) al syn bewegings folget. Dat, hy bliuwt moai binnendoar en it plantsje fan Dixon mislearret. Letter besiket Dixon om Navorski safier te krijen dat er [[polityk asyl|asyl]] yn 'e Feriene Steaten oanfreget om't syn libben faai stean soe yn Krakoazje, mar Navorski wegeret om in kwea wurd oer syn leave heitelân te sprekken. Om Navorski it ferbliuwen yn 'e terminal dreger te meitsjen, sadat er mear motivearre wêze sil om mei te wurkjen om derwei te kommen, lit Dixon in nije [[wurknimmer]] oannimme dy't spesjaal ta taak hat om 'e omswevende bagaazjekarkes op te romjen. Dat betsjut dat Navorski gjin tagong mear hat ta eigen ynkomsten en dus gjin iten en drinken mear keapje kin. Hy is neitiid wer feroardiele ta it drinken fan [[wetter]] út 'e [[kraan (wetter)|kraan]] yn 'e [[húske]]s en it iten fan crackers mei ketchup en moster. Eltse dei tsjinnet Navorski in oanfraach yn om yn 'e Feriene Steaten talitten te wurden, dy't eltse dei troch deselde froulike dûanier, Dolores Torres, ôfwiisd wurdt. Meitiid krije se in [[freonskip]]like [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]]. Dat wurdt opmurken troch Enrique Cruz, in wurknimmer dy't iten en drinken fan 'e [[catering]] nei de ôfsettende fleantugen bringt en de oerstallige mielen fan arrivearre fleantugen ôffiert. Hy is al langere tiid [[smoarfereale]] op Torres, mar is te [[bleuens|bleu]] om har oan te sprekken. Mei't Navorski dochs al eltse dei mei har praat, beslút Cruz en brûk de Krakoazjer om Torres te hifkjen oer wêr't se al en net fan hâldt, om him te helpen by syn [[hofmakkerij]]. Yn ruil foar syn help foarsjocht Cruz Navorski fan al it iten dat er mar op kin. De keppelderij fan Navorski berikt in hichtepunt as er Torres in doaske mei in [[ferloving]]s[[ring (sieraad)|ring]] bringt en it boadskip dat har mysterieuze oanbidder yn 'e [[kantine]] op har wachtet. Ien en oar liedt lang om let ta in [[trouwerij]] dy't foar in diel yn 'e terminal plakfynt. Fia Cruz kriget Navorski ek kunde oan dy syn [[freonskip|maten]] Joe Mulroy, in [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[bagaazjewurker]], en Gupta Rajan, in [[Yndia]]aske [[skjinmakker]] op jierren. (Mei dy lêste hie Navorski it yn 'e iere dagen fan syn twongen ferbliuw yn 'e terminal ferskate kearen oan 'e stôk, mei't Rajan derfan oertsjûge wie dat hy in [[spion]] foar de [[CIA]] wie.) Mei dy trije mannen spilet Navorski [[jûn]]s [[poker]], wêrby't de ynset foarme wurdt troch bagaazje-items dy't nea ophelle binne. Underwilens komt er troch in rige moetings ek hieltyd better yn 'e kunde mei Amelia Warren, in [[seksuele oantrekking|oantreklike]] [[stewardess]] dy't de [[mêtresse]] is fan in [[troud]]e [[oerheid]]sfunksjonaris. Navorski kriget ek wer betelle wurk nei't er op in nacht út [[ferfeling]], yn in diel fan 'e terminal dêr't in [[ferbouwing]] oan 'e gong is, in wand reparearret mei it [[ark en reau]] dat de [[boufakker]]s dêr't lizze litten hawwe. Hy leveret sok goed wurk, dat de foarman dy't him de oare deis [[moarn (deidiel)|moarnsier]] trappearret, him fuortendaliks oannimt en [[swart wurk|swart betellet]]. Krekt as de superieuren fan Dixon delkomme foar in ynspeksje, ûntstiet der rebûlje troch in [[Ruslân|Russyske]] reizger, in Milodragovitsj. Dyselde hat yn [[Kanada]] djoere [[medisinen]] kocht om it libben fan syn [[sykte|deasike]] [[heit]] te rêden, mar hy hat net de juste [[dokumint]]en om 'e medisinen oer [[grins (line)|lânsgrinzen]] hinne te [[ferfier]]en. Milodragovitsj, dy't gjin Ingelsk sprekt, wegeret begryplikerwize de medisinen ôf te stean. Om 'e ympasse om te lossen foar't de ynspekteurs der lucht fan krije, hellet Dixon Navorski derby, dy't [[Russysk]] sprekt, om as [[tolk (berop)|tolk]] te fungearjen. Wannear't Navorski oan Milodragovitsj útleit wat der oan 'e hân is, lit dyselde op him [[knibbeljen|op 'e knibbels falle]] om Dixon te smeken de hân oer it hert te striken, mar Dixon bliuwt ûnfermurwber. Navorski hat mei de man te dwaan, en om't er sa stadichoan alle fergese [[brosjuere]]s dy't op 'e lofthaven te krijen binne, út 'e holle ken, wit er dat de beheinings foar it ferfier fan medisinen dy't bedoeld binne foar [[minsklik]] gebrûk, net jilde foar [[diergenêskunde|feterinêre]] medisinen. Hy oppenearret dêrom dat er Milodragovitsj ferkeard begrepen hat, om't de wurden foar "heit" en "geit" yn it Russysk tige opinoar lykje soene. Mar de medisinen, sa beseft er no, binne bedoeld foar de geit (en net foar de heit) fan Milodragovitsj. Dixon wit krekt wat Navorski by de ein hat, mar as er Milodragovitsj freget oft dat wier is, falt dyselde Navorski fansels by. De útkomst is dat Milodragovitsj it fleantúch nei Ruslân nimme kin mei de medisinen foar syn geit. Mar de [[fernedering|fernedere]] Dixon is [[razernij|poer]] oer de hiele kwestje en uteret [[bedriging (misdriuw)|bedrigings]] tsjin Navorski dy't krekt opfongen wurde troch de skodholjend ôfsettende ynspekteurs. Gupta Rajan ferspriedt neitiid ûnder it [[personiel]] fan 'e lofthaven in alternative ferzje fan it barren, mei Navorski as ûnferskrokken ferdigener fan 'e helpeleazen. It hat mar in hiel lyts bytsje wei fan wat der echt bard is, mar it giet as diggelfjoer troch de lofthaven en Navorski wurdt fan dat stuit ôf troch de sljochtwei wurknimmers as in [[held]] sjoen, dy't op alderhanne wize let en set wurde moat. Letter hat Navorski in [[ôfspraakje]] mei Amelia Warren yn 'e terminal, wêrby't syn freonen Rajan, Mulroy en Cruz as [[ober]]s en [[kok]] fungearje. Wannear't se [[piper (apparaat)|oppipe]] wurdt troch har troude [[frijer]] bepraat Navorski har om 'e piper fuort te smiten. Letter fertelt se him dat se it mei har minner útmakke hat. Wannear't Amelia in twadde ôfspraakje mei Navorski pland hat, wurdt se troch Dixon opfongen en apart nommen. Hy befreget har oer har krekte [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Navorski, en pas dan kriget sy foar it ferstân dat Navorski net samar in man is dy't in protte mei it fleantúch reizget en dy't se hieltyd by [[tafal]] op 'e lofthaven treft, mar dat er dêr wennet. Neitiid siket se him [[lulk]] op foar in konfrontaasje, om't se mient dat er har mei opsetsin mislaat hat. Mar as se mei Navorski praat, rekket se derfan oertsjûge dat it hiele misferstân fuortkommen is út 'e taalkleau dy't tusken harren beiden bestiet. It pindablik dêr't Dixon har ek oer ûnderstien hat, blykt Navorski fan syn koartby [[ferstoarn]]e heit [[urven]] te hawwen. Syn heit wie in [[jazz]]-[[fan (persoan)|fan]], dy't yn [[1958]] in ôfdruk fan 'e [[foto]] ''[[A Great Day in Harlem (foto)|A Great Day in Harlem]]'' (in groepsfoto mei hast alle grutte Afro-Amerikaanske jazzmuzikanten út dy tiid) yn in [[Hongarije|Hongaarske]] [[krante]] stean seach. Hy bewarre de foto en makke it ta syn libbenswurk om 'e [[hantekening]]s fan alle 57 muzikanten op 'e foto te sammeljen. Doe't er stoar, miste inkeld noch de hantekening fan [[saksofonist]] [[Benny Golson]], en Navorski [[ûnthiet]] syn heit op dy syn stjerbêd dat hy nei New York reizgje soe om 'e lêste hantekening te heljen. Wannear't Navorski it pindablik iependocht, blykt it fol te sitten mei it oarspronklike kranteknipsel en de 56 hantekenings dy't syn heit troch de jierren hinne gearfandele hat. It oprjochte ferhaal grypt Amelia sa oan, dat se Navorski [[tút|tutet]]. In skoftke letter, wannear't Navorski njoggen moannen yn 'e terminal wenne hat, dogge de [[media]] ferslach fan 'e ein fan 'e boargeroarloch yn Krakoazje. De dieders fan 'e steatsgreep en harren oanhingers binne ferslein en it oarspronklike regear is wer oan 'e macht kommen. Navorski fiert feest mei syn freonen yn 'e terminal. Hy wurdt opsocht troch Amelia, dy't him fertelt dat har troude frijer, dy't in hege post yn 'e Amerikaanske [[amtnerij]] beklaait, op har fersyk in [[fisum|needfisum]] foar him regele hat, dat ien dei jildich is. Dat moat genôch wêze om Golson syn hantekening op te heljen sadat er neitiid werom nei hûs kin. It docht lykwols bliken dat Amelia yn ruil foar dizze geunst wer de mêtresse fan 'e hege amtner wurden is. Se seit dat se net better fertsjinnet en brekt dêrmei Navorski syn hert, mar hy kin it har net ûntprate. As er syn fisum oan Torres presintearret, blykt dat der in hantekening fan Dixon nedich is om it fisum jildich te meitsjen. Mar Dixon, dy't no dat it paspoart fan Navorski wer jildich is, sa gau mooglik fan him ôf wol, wegeret syn hantekening te setten. Ynstee besiket er Navorski op 'e earste de bêste flecht nei Krakoazje te krijen. Navorski wegeret, oant Dixon dermei driget om 'e freonen fan Navorski te ferfolgjen foar yllegale aktiviteiten. Sa hat er bylden fan befeiligingskamera's dêr't op te sjen is hoe't Mulroy nei wurktiid yn 'e bagaazjeromten yllegale pokerpartijen organisearret en hoe't Cruz lju sûnder foech (d.w.s. Navorski) talit yn 'e [[koken]]s. Mar it slimste is wat Gupta Rajan oangiet. De âldman hie Navorski alris ferteld dat er yn [[1978]] Yndia ûntflechte wie nei't er in [[korrupt]]e [[plysjeman]] delstutsen hie dy't him [[dieverij|bestiel]], en dat er dêrfoar yn syn heitelân [[by ferstek]] feroardiele is ta in lange [[finzenisstraf]]. Dixon, dy't op 'e hichte blykt te wêzen fan dy saak, driget no om Rajan [[útsetting (migraasje)|út te setten]] nei Yndia. As er dat heart, jout Navorski belies en stimt er deryn ta om op it fleantúch nei Krakoazje te stappen. Wannear't Navorski [[ôfskie]] nimt fan syn freonen, is Rajan lulk op him. Hy seit dat Navorski him [[bedroch|bedragen]] hat en makket him út foar in [[leffert]] en in [[ferrie]]der. Navorski bliuwt dêr [[stoïsynsk]] ûnder, mar in dûanier dy't oanwêzich wie by it [[petear]] fan Dixon mei Navorski nimt Rajan apart en fertelt de opljeppende âldman wat der wier spilet. Mei [[drovens]] sjocht Navorski ta hoe't it fleantúch dat him nei Krakoazje bringe sil nei de gate taksyt, mar dan ferskynt ynienen Gupta Rajan op 'e lâningsbaan, dy't it fleantúch de trochgong blokkearret. Nei't er Navorski en de oare tasjoggers taskreaud hat dat er nei hûs giet, wurdt er troch de lofthavenautoriteiten oppakt op fertinking fan [[terrorisme]]. Troch it ynsidint hat de flecht lykwols oeren fertraging oprûn. Dat jout Navorski de tiid om earst New York yn te gean om 'e hantekening fan Golson op te heljen, dy't eltse [[jûn]] [[optreden (foarstelling)|optreedt]] yn 'e Ramada Inn. Hy wurdt troch it personiel fan 'e lofthaven oerladen mei ôfskiedskado's. Wannear't er him nei de haadyngong bejout, mei in kloft meitstanners by him, stjoert Dixon de dûaniers om him tsjin te kearen. Haaddûanier Thurman hjit Navorski en draai om. As er dat docht, hinget er de Krakoazjer syn lange [[oerjas]] om 'e [[skouder]]s. Hy seit: "It [[snie|snijt]] bûtendoar. Hjir silst wol ferlet fan hawwe." Wêrnei't de dûaniers ta machteleaze razernij fan Dixon oan 'e kant geane en Navorski ûnder lûd jûchhei fan syn freonen de terminal ferlit. Bûtendoar arrivearret op dat stuit krekt Amelia foar in nije flecht. Sy en Navorski meitsje [[eachkontakt]] en knikke inoar ta, mar se witte no dat se net foarinoar bedoeld binne. Navorski nimt in [[taksy]] en riidt fuort. Wannear't Dixon efter de pûst by de haadyngong oankomt, wurdt him troch ien fan 'e dûaniers frege oft se de plysje efter Navorski oan stjoere of de wei fierderop tichtsette moatte. Hy sjocht de taksy nei, lit in sucht slûpe en antwurdet: "De nacht is jong en der komme 1.500 minsken ús kant út. Nei binnen allegear en oan it wurk, sjit op." Navorski lit him by de Ramada Inn ôfsette, dêr't er in foarstelling fan Golson bywennet en dy syn hantekening kriget. Neitiid nimt er in nije taksy nei de lofthaven om einlings nei hûs te gean. ==Rolferdieling== [[File:Tom Hanks face.jpg|right|thumb|120px|[[Tom Hanks]].]] [[File:MJK31852 Stanley Tucci (Final Portrait, Berlinale 2017).jpg|right|thumb|140px|[[Stanley Tucci]].]] [[File:Zeta-Jones close-up.jpg|right|thumb|160px|[[Catherine Zeta-Jones]].]] ;haadrollen {| height="100px" width="500px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- | Viktor Navorski | [[Tom Hanks]] |- | adjunkt-fjildkommissaris fan 'e [[dûane]] Frank Dixon | [[Stanley Tucci]] |- | Amelia Warren | [[Catherine Zeta-Jones]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="500px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | haaddûanier Judge Thurman | [[Barry Shabaka Henley]] |- | Joe Mulroy | [[Chi McBride]] |- | Enrique Cruz | [[Diego Luna]] |- | Gupta Rajan | [[Kumar Pallana]] |- | dûanier Dolores Torres | [[Zoe Saldaña]] |- | dûanier Richard Salchak | [[Eddie Jones (akteur)|Eddie Jones]] |- | dûanier Waylin | [[Corey Reynolds]] |- | Karl Iverson | [[Jude Ciccolella]] |- | Bobby Alima | [[Guillermo Diaz]] |- | Nadia | [[Rini Bell]] |- | Milodragovitsj | [[Valery Nikolajev]] |- | Max | [[Michael Nouri]] |- | himsels | [[Benny Golson]] |- | [[taksysjauffeur]] | [[Scott Adsit]] |- | Goran | [[Mark Ivanir]] |- | Cliff | [[Dan Finnerty]] |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Boarne=== ''The Terminal'' waard foar in diel [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] troch it wiere ferhaal fan [[Mehran Karimi Nasseri]], in [[Iraan]]ske [[flechtling]] dy't fan [[1988]] oant [[2006]] yn Terminal&nbsp;1 fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Charles de Gaulle]] yn [[Parys]] wenne om't er dêre fanwegen syn [[steateleazens|steateleaze]] status fêst kommen wie te sitten. Yn [[septimber]] [[2003]] berjochte de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[krante]] ''[[The New York Times]]'' dat [[Steven Spielberg]] de [[filmrjochten]] op it libbensferhaal fan Nasseri kocht hie, en yn [[septimber]] [[2004]] skreau de [[Feriene Keninkryk|Britske]] krante ''[[The Guardian]]'' dat Nasseri fan Spielberg en syn sakepartners "tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]]" ûntfongen hie. [[File:Steven Spielberg Masterclass Cinémathèque Française 2.jpg|right|thumb|180px|[[Regisseur]] [[Steven Spielberg]].]] Lykwols, noch de [[begjintitels]] of [[ôftiteling]] fan ''The Terminal'', noch it [[promoasje (marketing)|promoasjemateriaal]] dat de studio publisearre, makket lykfol hokker melding fan 'e ûnderfinings fan Nasseri as basis foar de film. Boppedat liket it ferhaal fan Viktor Navorski, de [[haadpersoan]] út 'e film, hielendal net op dat fan Nasseri, útsein dat se allebeide steateleas rekken en dêrtroch foar langere tiid fêst kamen te sitten op in lofthaven. Op it libben fan Nasseri waard yn [[1994]] al de [[Frankryk|Frânske]] film ''[[Tombés du ciel (film út 1994)|Tombés du ciel]]'' ("Ut 'e Loft Fallen") basearre. ===Produksje=== ''The Terminal'' waard [[regissearre]] troch [[Steven Spielberg]] nei in [[senario]] fan [[Sacha Gervasi]] en [[Jeff Nathanson]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene Spielberg, [[Walter F. Parkes]] en [[Laurie MacDonald]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Amblin Entertainment]] en [[Parkes/MacDonald Productions]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]60&nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Janusz Kamiński]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[John Williams]]. ===Opnamen=== De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Terminal'' setten op [[1&nbsp;oktober]] [[2003]] útein en duorren oant en mei [[12&nbsp;desimber]] fan dat jier. [[Steven Spielberg|Spielberg]] reizge de wrâld ôf om in [[lofthaven]] te finen dy't him yn in echte [[lofthaventerminal]] filmje litte woe, mar dat slagge net. Dêrom waard de ôfreis- en ûntfangsthal út ''The Terminal'' hielendal neiboud as in ûnbidige [[filmset]] yn in leechsteande [[hangaar]] op it [[Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale]] yn [[Súdlik Kalifornje]]. Dy hangaar, dy't diel útmakke fan it Fabryk&nbsp;42-kompleks fan 'e [[Amerikaanske Loftmacht]], wie oarspronklik brûkt om 'e [[Rockwell B-1 Lancer]]-[[bommesmiter]] te bouwen. De filmset waard basearre op it ûntwerp fan 'e haadterminal fan 'e [[Lofthaven Düsseldorf]] yn [[Dútslân]], en waard yn hege mjitte [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] troch de filmklassiker ''[[Playtime (film)|Playtime]]'' fan 'e Frânske regisseur [[Jacques Tati]]. De [[sêne]]s yn 'e [[dûanehal]], [[kantoar]]en en it meastepart fan 'e bûtendoaropnamen fan ''The Terminal'' waarden filme op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Montreal-Mirabel]] yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Kebek (provinsje)|Kebek]]. [[File:Filmset fan The Terminal op it Regionaal Fleanfjild L.A.-Palmdale.jpg|left|thumb|250px|Op it [[Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale]] waard de reuseftige [[filmset|set]] fan 'e [[lofthaventerminal]] boud.]] [[Haadrolspiler]] [[Tom Hanks]] basearre syn fertolking fan 'e rol fan Viktor Navorski op syn eigen [[skoanheit]] Allan Wilson, in [[Bulgarije|Bulgaarske]] [[ymmigrant]] dy't neffens Hanks behalven [[Bulgaarsk]] ek [[Russysk]], [[Turksk]], [[Poalsk]], [[Gryksk]], in bytsje [[Italjaansk]] en in bytsje [[Frânsk]] spriek. De [[taal]] dy't Hanks yn 'e film sprekt, sabeare it [[fiktive]] Krakoazysk, is eins fierhinne Bulgaarsk. De Krakoazysktalige [[reisgids]] dy't er op in stuit keapet, is ek skreaun yn it Bulgaarsk. Yn 'e sêne wêryn't Navorski in Russyske reizger yn swierrichheden helpt, sprekt er in mingsel fan Bulgaarsk en [[Russysk]]. It fiktive Krakoazje is in lân yn [[East-Jeropa]] dat út 'e omstannichheden dy't har geandewei de film foardogge sterk it oansjen kriget fan in eardere [[Eastblok]]steat of in eardere [[Sovjet-Uny|Sovjet-republyk]]. Op in [[lânkaart]] dy't hiel koart yn byld komt, hat Krakoazje de [[grins (line)|grinzen]] fan [[Noard-Masedoanje]], wylst it Krakoazyske nasjonale [[wapen (heraldyk)|wapen]] in licht oanpaste ferzje fan it wapen fan [[Wyt-Ruslân]] is. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Terminal'' waard fersoarge troch [[DreamWorks Pictures]]. De film gie op [[18&nbsp;juny]] [[2004]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. ''The Terminal'' waard op [[23&nbsp;novimber]] [[2004]] útbrocht op [[dvd]] en op [[6&nbsp;maart]] [[2014]] ek op [[blu-ray]]. [[File:NKN-2007-08-05 144714 MIRABEL AIRPORT(Yvan Leduc author for Wikipedia).Jpg|right|thumb|250px|De [[sêne]]s yn 'e [[dûane]]hal, de [[kantoar]]en en it meastepart fan 'e bûtendoarshots waarden film op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Montreal-Mirabel]] yn [[Kanada]].]] ==Untfangst== Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Terminal'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Sa joech [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' de film 3^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>} fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy neamde ''The Terminal'' "in minsklike [[komeedzje]] dy't myld en wier is, dy't [[sympaty]] opwekket foar alle personaazjes, […] dy't my alderraarst sa [[gelokkigens|gelokkich]] makke." Neffens [[A.O. Scott]] fan ''[[The New York Times]]'' wie it [[aktearjen]] fan [[Tom Hanks]] it fûnemint dêr't de film op boud wie. Michael Wilmington fan 'e ''[[Chicago Tribune]]'' skreau dat ''The Terminal'' [[regisseur]] [[Steven Spielberg]] meifierde nei wrâlden dêr't er him mar komselden bejûn hie. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Terminal'' in goedkarringspersintaazje fan 61%, basearre op 206 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[Dizze film] riist boppe syn swakten út troch de klearebare deugd fan syn ynnimlik boadskip en in karakteristyk solide aktearprestaasje fan Tom Hanks." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Terminal'' in goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 41 resinsjes. ==Resultaat== ''The Terminal'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]77,9&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $141,2&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $219,0&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $60&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $159&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0362227/ Ynformaasje oer ''The Terminal'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Terminal ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} {{DEFAULTSORT:Terminal, The}} [[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramafilm]] [[Kategory:Amerikaanske romantyske dramafilm]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film fan DreamWorks Pictures]] [[Kategory:Film fan Amblin Entertainment]] [[Kategory:Film fan Steven Spielberg]] [[Kategory:Film út 2004]] [[Kategory:Film oer in lofthaven]] [[Kategory:Film oer in fiktyf lân]] [[Kategory:Film oer in stewardess]] [[Kategory:Film oer burokrasy]] [[Kategory:Film oer freonskip]] [[Kategory:Film oer in reis]] [[Kategory:Film oer in taalbarriêre]] [[Kategory:Film oer tolkjen of oersetten]] fsz20evumxp6rqvxtzb27g0nw32fmhh 1239880 1239877 2026-09-04T00:25:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Keppelings om utens */ kt 1239880 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = The Terminal logo.png | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:Movie_poster_the_terminal.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''The Terminal'' | regisseur = [[Steven Spielberg]] | produsint = [[Steven Spielberg]]<br>[[Walter F. Parkes]]<br>[[Laurie MacDonald]] | útfierend produsint = | senario = [[Sacha Gervasi]]<br>[[Jeff Nathanson]] | basearre op = | kamerarezjy = [[Janusz Kamiński]] | muzyk = [[John Williams]] | filmstudio = [[Amblin Entertainment]]<br>[[Parkes/MacDonald Productions]] | distribúsje = [[DreamWorks Pictures]] | haadrollen = [[Tom Hanks]]<br> [[Stanley Tucci]] <br>[[Catherine Zeta-Jones]] | voice-over = | byrollen = [[Barry Shabaka Henley]]<br> [[Chi McBride]]<br> [[Diego Luna]]<br> [[Kumar Pallana]]<br> [[Zoe Saldaña]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]] | premiêre = [[18&nbsp;juny]] [[2004]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[komeedzjedrama]] | taal = [[Ingelsk]] | spyltiid = 128 minuten | budget = $60&nbsp;miljoen | opbringst = $219,0&nbsp;miljoen | prizen = | filmsearje = | foarich diel = | folgjend diel = }} '''''The Terminal''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[komeedzjedramafilm]] út [[2004]] ûnder [[rezjy]] fan [[Steven Spielberg]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Tom Hanks]], [[Stanley Tucci]] en [[Catherine Zeta-Jones]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut "De Terminal", ferwizend nei in [[lofthaventerminal]], ek wol bekend as in oankomst- en ôfreishal. It [[plot|ferhaal]] giet oer in [[East-Jeropa|Eastjeropeaan]] dy't fêst komt te sitten yn 'e terminal fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven John F. Kennedy]] yn [[New York (stêd)|New York]], om't troch in [[steatsgreep]] yn syn heitelân syn [[paspoart]] ûnjildich wurden is. Hy kin dêrtroch de Feriene Steaten net yn, mar hy kin likemin weromreizgje nei syn eigen lân. ''The Terminal'' krige fan 'e [[filmkritisy]] oer it algemien positive [[resinsje]]s, en wie [[kommersje]]el súksesfol yn 'e [[bioskopen]]. ==Plot== Viktor Navorski, in [[reis|reizger]] út it ([[fiktive]]) [[East-Jeropa|Eastjeropeeske]] lân Krakoazje, arrivearret op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven John F. Kennedy]] yn [[New York (stêd)|New York]]. Hy wurdt lykwols troch de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[dûane]] tsjinholden om't der in probleem mei syn [[paspoart]] is. It docht bliken dat der, wylst Navorski ûnderweis wie, in [[steatsgreep]] plakfûn hat yn Krakoazje. Mei't de Feriene Steaten it nije [[rezjym (regear)|rezjym]] net erkenne, binne alle paspoarten fan Krakoazyske [[steatsboargerskip|boargers]] ûnjildich ferklearre. Dat betsjut dat Navorski de Feriene Steaten net yn mei. Mar it betsjut ek dat er net mei in [[fleantúch]] ôfsette kin fan 'e [[lofthaven]]. [[U.S. Customs and Border Protection]] (CBP), de Amerikaanske dûanetsjinst, nimt dêrom sawol syn paspoart yn as syn it [[fleanticket]] dêr't er mei weromfleane soe. Frank Dixon, de pleatsferfangend fjildkommissaris fan CBP foar de Ynternasjonale Lofthaven John F. Kennedy, dielt Navorski mei dat der foar him neat oars op sit as om yn 'e ynternasjonale [[lofthaventerminal|flechtterminal]] te bliuwen oant de kwestje oplost is. De ferwachting is dat soks mei in pear [[dagen]] wol klear wêze sil. Mei't syn Krakoazyske [[jild]] op 'e lofthaven weardeleas is en der yn 'e terminal gjin [[jildwikselkantoar]] is, kriget Navorski in steapeltsje [[tegoedbon|bonnen]] fan Dixon dêr't er [[iten]] en [[drinken]] mei betelje kin. De knoffelige Navorski ferliest dy lykwols frijwol fuortendaliks. Hy bliuwt efter mei de [[klean]] dy't er oan hat, syn [[koffer]] en in blikje [[pinda|pinda's]] fan it [[merknamme|merk]] [[Planters]] dat er tige krekt by him hâldt. It idee dat syn probleem mei in pear dagen oplost wêze sil, blykt in yllúzje: om't de oanhingers fan it oarspronklike regear weromfjochtsje tsjin 'e útfierders fan 'e steatsgreep, ûntstiet der yn Krakoazje in [[boargeroarloch]] dy't moannenlang oanhâldt. Al dy tiid sit Navorski fêst yn 'e terminal. {{Plotbedjer film}} Navorski fynt in [[gate (lofthaven)|gate]] dy't noch yn oanbou is. Dêr skroevet er yn 'e [[wachtkearmer|wachtromte]] in pear rigen [[stoel|stuollen]] los fan 'e [[flier]] en ferwideret de [[earmlining]]s sadat er der in provisjoneel [[bêd]] fan meitsje kin. Hy yt yn 't earstoan wat er fergees krije kin: lytse [[cracker]]kes dy't er besmaard mei [[ketchup]] en [[moster]] út pakjes dy't iepenskuord wurde moatte. Nei in pear dagen ûntdekt er dat er jild fertsjinje kin troch de [[bagaazje]]karkes, dy't [[passazjier]]s oeral yn 'e terminal omsweve litte, werom te bringen nei it plak dêr't se hearre. Foar elts oanbrocht karke spuit de [[apparaat|automaat]] in [[kwartsje (Amerikaanske dollar)|kwartsje]] út. Dêrmei fertsjinnet Navorski genôch om yn 'e [[restaurant]]s yn 'e terminal ite en drinke te kinnen. Om 'e [[taalkleau]] te oerbrêgjen, keapet er by in [[boekhannel]] yn 'e terminal ek in pear [[reisgids]]en oer New York: ien yn it Krakoazysk en presys sa'nent yn it [[Ingelsk]]. Troch de [[tekst]]en te ferlykjen, leart er himsels Ingelsk. Underwilens is it Dixon in stikel yn 'e foet dat Navorski yn 'e terminal wennet. Om't er yn 'e running is foar in [[promoasje (rang)|promoasje]] wurdt er wat langer wat mear wisberet om fan 'e ferfelende Krakoazjer ôf te kommen troch him ta it probleem fan immen oars te meitsjen. Hy besiket Navorski derta te ferlieden om 'e terminal yllegaal te ferlitten troch de dûaniers by de haadyngong fan har post te roppen. Hy hat de [[ymmigraasjetsjinst]] al ynseind, sadat Navorski oppakt wurde sil sadree't er him bûtendoar weaget. Mar Navorski rûkt ûnrie as er merkt dat in [[befeiligingskamera]] by de haadyngong (dy't Dixon brûkt om him yn 'e gaten te hâlden) al syn bewegings folget. Dat, hy bliuwt moai binnendoar en it plantsje fan Dixon mislearret. Letter besiket Dixon om Navorski safier te krijen dat er [[polityk asyl|asyl]] yn 'e Feriene Steaten oanfreget om't syn libben faai stean soe yn Krakoazje, mar Navorski wegeret om in kwea wurd oer syn leave heitelân te sprekken. Om Navorski it ferbliuwen yn 'e terminal dreger te meitsjen, sadat er mear motivearre wêze sil om mei te wurkjen om derwei te kommen, lit Dixon in nije [[wurknimmer]] oannimme dy't spesjaal ta taak hat om 'e omswevende bagaazjekarkes op te romjen. Dat betsjut dat Navorski gjin tagong mear hat ta eigen ynkomsten en dus gjin iten en drinken mear keapje kin. Hy is neitiid wer feroardiele ta it drinken fan [[wetter]] út 'e [[kraan (wetter)|kraan]] yn 'e [[húske]]s en it iten fan crackers mei ketchup en moster. Eltse dei tsjinnet Navorski in oanfraach yn om yn 'e Feriene Steaten talitten te wurden, dy't eltse dei troch deselde froulike dûanier, Dolores Torres, ôfwiisd wurdt. Meitiid krije se in [[freonskip]]like [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]]. Dat wurdt opmurken troch Enrique Cruz, in wurknimmer dy't iten en drinken fan 'e [[catering]] nei de ôfsettende fleantugen bringt en de oerstallige mielen fan arrivearre fleantugen ôffiert. Hy is al langere tiid [[smoarfereale]] op Torres, mar is te [[bleuens|bleu]] om har oan te sprekken. Mei't Navorski dochs al eltse dei mei har praat, beslút Cruz en brûk de Krakoazjer om Torres te hifkjen oer wêr't se al en net fan hâldt, om him te helpen by syn [[hofmakkerij]]. Yn ruil foar syn help foarsjocht Cruz Navorski fan al it iten dat er mar op kin. De keppelderij fan Navorski berikt in hichtepunt as er Torres in doaske mei in [[ferloving]]s[[ring (sieraad)|ring]] bringt en it boadskip dat har mysterieuze oanbidder yn 'e [[kantine]] op har wachtet. Ien en oar liedt lang om let ta in [[trouwerij]] dy't foar in diel yn 'e terminal plakfynt. Fia Cruz kriget Navorski ek kunde oan dy syn [[freonskip|maten]] Joe Mulroy, in [[Afro-Amerikanen|Afro-Amerikaanske]] [[bagaazjewurker]], en Gupta Rajan, in [[Yndia]]aske [[skjinmakker]] op jierren. (Mei dy lêste hie Navorski it yn 'e iere dagen fan syn twongen ferbliuw yn 'e terminal ferskate kearen oan 'e stôk, mei't Rajan derfan oertsjûge wie dat hy in [[spion]] foar de [[CIA]] wie.) Mei dy trije mannen spilet Navorski [[jûn]]s [[poker]], wêrby't de ynset foarme wurdt troch bagaazje-items dy't nea ophelle binne. Underwilens komt er troch in rige moetings ek hieltyd better yn 'e kunde mei Amelia Warren, in [[seksuele oantrekking|oantreklike]] [[stewardess]] dy't de [[mêtresse]] is fan in [[troud]]e [[oerheid]]sfunksjonaris. Navorski kriget ek wer betelle wurk nei't er op in nacht út [[ferfeling]], yn in diel fan 'e terminal dêr't in [[ferbouwing]] oan 'e gong is, in wand reparearret mei it [[ark en reau]] dat de [[boufakker]]s dêr't lizze litten hawwe. Hy leveret sok goed wurk, dat de foarman dy't him de oare deis [[moarn (deidiel)|moarnsier]] trappearret, him fuortendaliks oannimt en [[swart wurk|swart betellet]]. Krekt as de superieuren fan Dixon delkomme foar in ynspeksje, ûntstiet der rebûlje troch in [[Ruslân|Russyske]] reizger, in Milodragovitsj. Dyselde hat yn [[Kanada]] djoere [[medisinen]] kocht om it libben fan syn [[sykte|deasike]] [[heit]] te rêden, mar hy hat net de juste [[dokumint]]en om 'e medisinen oer [[grins (line)|lânsgrinzen]] hinne te [[ferfier]]en. Milodragovitsj, dy't gjin Ingelsk sprekt, wegeret begryplikerwize de medisinen ôf te stean. Om 'e ympasse om te lossen foar't de ynspekteurs der lucht fan krije, hellet Dixon Navorski derby, dy't [[Russysk]] sprekt, om as [[tolk (berop)|tolk]] te fungearjen. Wannear't Navorski oan Milodragovitsj útleit wat der oan 'e hân is, lit dyselde op him [[knibbeljen|op 'e knibbels falle]] om Dixon te smeken de hân oer it hert te striken, mar Dixon bliuwt ûnfermurwber. Navorski hat mei de man te dwaan, en om't er sa stadichoan alle fergese [[brosjuere]]s dy't op 'e lofthaven te krijen binne, út 'e holle ken, wit er dat de beheinings foar it ferfier fan medisinen dy't bedoeld binne foar [[minsklik]] gebrûk, net jilde foar [[diergenêskunde|feterinêre]] medisinen. Hy oppenearret dêrom dat er Milodragovitsj ferkeard begrepen hat, om't de wurden foar "heit" en "geit" yn it Russysk tige opinoar lykje soene. Mar de medisinen, sa beseft er no, binne bedoeld foar de geit (en net foar de heit) fan Milodragovitsj. Dixon wit krekt wat Navorski by de ein hat, mar as er Milodragovitsj freget oft dat wier is, falt dyselde Navorski fansels by. De útkomst is dat Milodragovitsj it fleantúch nei Ruslân nimme kin mei de medisinen foar syn geit. Mar de [[fernedering|fernedere]] Dixon is [[razernij|poer]] oer de hiele kwestje en uteret [[bedriging (misdriuw)|bedrigings]] tsjin Navorski dy't krekt opfongen wurde troch de skodholjend ôfsettende ynspekteurs. Gupta Rajan ferspriedt neitiid ûnder it [[personiel]] fan 'e lofthaven in alternative ferzje fan it barren, mei Navorski as ûnferskrokken ferdigener fan 'e helpeleazen. It hat mar in hiel lyts bytsje wei fan wat der echt bard is, mar it giet as diggelfjoer troch de lofthaven en Navorski wurdt fan dat stuit ôf troch de sljochtwei wurknimmers as in [[held]] sjoen, dy't op alderhanne wize let en set wurde moat. Letter hat Navorski in [[ôfspraakje]] mei Amelia Warren yn 'e terminal, wêrby't syn freonen Rajan, Mulroy en Cruz as [[ober]]s en [[kok]] fungearje. Wannear't se [[piper (apparaat)|oppipe]] wurdt troch har troude [[frijer]] bepraat Navorski har om 'e piper fuort te smiten. Letter fertelt se him dat se it mei har minner útmakke hat. Wannear't Amelia in twadde ôfspraakje mei Navorski pland hat, wurdt se troch Dixon opfongen en apart nommen. Hy befreget har oer har krekte [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] mei Navorski, en pas dan kriget sy foar it ferstân dat Navorski net samar in man is dy't in protte mei it fleantúch reizget en dy't se hieltyd by [[tafal]] op 'e lofthaven treft, mar dat er dêr wennet. Neitiid siket se him [[lulk]] op foar in konfrontaasje, om't se mient dat er har mei opsetsin mislaat hat. Mar as se mei Navorski praat, rekket se derfan oertsjûge dat it hiele misferstân fuortkommen is út 'e taalkleau dy't tusken harren beiden bestiet. It pindablik dêr't Dixon har ek oer ûnderstien hat, blykt Navorski fan syn koartby [[ferstoarn]]e heit [[urven]] te hawwen. Syn heit wie in [[jazz]]-[[fan (persoan)|fan]], dy't yn [[1958]] in ôfdruk fan 'e [[foto]] ''[[A Great Day in Harlem (foto)|A Great Day in Harlem]]'' (in groepsfoto mei hast alle grutte Afro-Amerikaanske jazzmuzikanten út dy tiid) yn in [[Hongarije|Hongaarske]] [[krante]] stean seach. Hy bewarre de foto en makke it ta syn libbenswurk om 'e [[hantekening]]s fan alle 57 muzikanten op 'e foto te sammeljen. Doe't er stoar, miste inkeld noch de hantekening fan [[saksofonist]] [[Benny Golson]], en Navorski [[ûnthiet]] syn heit op dy syn stjerbêd dat hy nei New York reizgje soe om 'e lêste hantekening te heljen. Wannear't Navorski it pindablik iependocht, blykt it fol te sitten mei it oarspronklike kranteknipsel en de 56 hantekenings dy't syn heit troch de jierren hinne gearfandele hat. It oprjochte ferhaal grypt Amelia sa oan, dat se Navorski [[tút|tutet]]. In skoftke letter, wannear't Navorski njoggen moannen yn 'e terminal wenne hat, dogge de [[media]] ferslach fan 'e ein fan 'e boargeroarloch yn Krakoazje. De dieders fan 'e steatsgreep en harren oanhingers binne ferslein en it oarspronklike regear is wer oan 'e macht kommen. Navorski fiert feest mei syn freonen yn 'e terminal. Hy wurdt opsocht troch Amelia, dy't him fertelt dat har troude frijer, dy't in hege post yn 'e Amerikaanske [[amtnerij]] beklaait, op har fersyk in [[fisum|needfisum]] foar him regele hat, dat ien dei jildich is. Dat moat genôch wêze om Golson syn hantekening op te heljen sadat er neitiid werom nei hûs kin. It docht lykwols bliken dat Amelia yn ruil foar dizze geunst wer de mêtresse fan 'e hege amtner wurden is. Se seit dat se net better fertsjinnet en brekt dêrmei Navorski syn hert, mar hy kin it har net ûntprate. As er syn fisum oan Torres presintearret, blykt dat der in hantekening fan Dixon nedich is om it fisum jildich te meitsjen. Mar Dixon, dy't no dat it paspoart fan Navorski wer jildich is, sa gau mooglik fan him ôf wol, wegeret syn hantekening te setten. Ynstee besiket er Navorski op 'e earste de bêste flecht nei Krakoazje te krijen. Navorski wegeret, oant Dixon dermei driget om 'e freonen fan Navorski te ferfolgjen foar yllegale aktiviteiten. Sa hat er bylden fan befeiligingskamera's dêr't op te sjen is hoe't Mulroy nei wurktiid yn 'e bagaazjeromten yllegale pokerpartijen organisearret en hoe't Cruz lju sûnder foech (d.w.s. Navorski) talit yn 'e [[koken]]s. Mar it slimste is wat Gupta Rajan oangiet. De âldman hie Navorski alris ferteld dat er yn [[1978]] Yndia ûntflechte wie nei't er in [[korrupt]]e [[plysjeman]] delstutsen hie dy't him [[dieverij|bestiel]], en dat er dêrfoar yn syn heitelân [[by ferstek]] feroardiele is ta in lange [[finzenisstraf]]. Dixon, dy't op 'e hichte blykt te wêzen fan dy saak, driget no om Rajan [[útsetting (migraasje)|út te setten]] nei Yndia. As er dat heart, jout Navorski belies en stimt er deryn ta om op it fleantúch nei Krakoazje te stappen. Wannear't Navorski [[ôfskie]] nimt fan syn freonen, is Rajan lulk op him. Hy seit dat Navorski him [[bedroch|bedragen]] hat en makket him út foar in [[leffert]] en in [[ferrie]]der. Navorski bliuwt dêr [[stoïsynsk]] ûnder, mar in dûanier dy't oanwêzich wie by it [[petear]] fan Dixon mei Navorski nimt Rajan apart en fertelt de opljeppende âldman wat der wier spilet. Mei [[drovens]] sjocht Navorski ta hoe't it fleantúch dat him nei Krakoazje bringe sil nei de gate taksyt, mar dan ferskynt ynienen Gupta Rajan op 'e lâningsbaan, dy't it fleantúch de trochgong blokkearret. Nei't er Navorski en de oare tasjoggers taskreaud hat dat er nei hûs giet, wurdt er troch de lofthavenautoriteiten oppakt op fertinking fan [[terrorisme]]. Troch it ynsidint hat de flecht lykwols oeren fertraging oprûn. Dat jout Navorski de tiid om earst New York yn te gean om 'e hantekening fan Golson op te heljen, dy't eltse [[jûn]] [[optreden (foarstelling)|optreedt]] yn 'e Ramada Inn. Hy wurdt troch it personiel fan 'e lofthaven oerladen mei ôfskiedskado's. Wannear't er him nei de haadyngong bejout, mei in kloft meitstanners by him, stjoert Dixon de dûaniers om him tsjin te kearen. Haaddûanier Thurman hjit Navorski en draai om. As er dat docht, hinget er de Krakoazjer syn lange [[oerjas]] om 'e [[skouder]]s. Hy seit: "It [[snie|snijt]] bûtendoar. Hjir silst wol ferlet fan hawwe." Wêrnei't de dûaniers ta machteleaze razernij fan Dixon oan 'e kant geane en Navorski ûnder lûd jûchhei fan syn freonen de terminal ferlit. Bûtendoar arrivearret op dat stuit krekt Amelia foar in nije flecht. Sy en Navorski meitsje [[eachkontakt]] en knikke inoar ta, mar se witte no dat se net foarinoar bedoeld binne. Navorski nimt in [[taksy]] en riidt fuort. Wannear't Dixon efter de pûst by de haadyngong oankomt, wurdt him troch ien fan 'e dûaniers frege oft se de plysje efter Navorski oan stjoere of de wei fierderop tichtsette moatte. Hy sjocht de taksy nei, lit in sucht slûpe en antwurdet: "De nacht is jong en der komme 1.500 minsken ús kant út. Nei binnen allegear en oan it wurk, sjit op." Navorski lit him by de Ramada Inn ôfsette, dêr't er in foarstelling fan Golson bywennet en dy syn hantekening kriget. Neitiid nimt er in nije taksy nei de lofthaven om einlings nei hûs te gean. ==Rolferdieling== [[File:Tom Hanks face.jpg|right|thumb|120px|[[Tom Hanks]].]] [[File:MJK31852 Stanley Tucci (Final Portrait, Berlinale 2017).jpg|right|thumb|140px|[[Stanley Tucci]].]] [[File:Zeta-Jones close-up.jpg|right|thumb|160px|[[Catherine Zeta-Jones]].]] ;haadrollen {| height="100px" width="500px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- | Viktor Navorski | [[Tom Hanks]] |- | adjunkt-fjildkommissaris fan 'e [[dûane]] Frank Dixon | [[Stanley Tucci]] |- | Amelia Warren | [[Catherine Zeta-Jones]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="500px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | haaddûanier Judge Thurman | [[Barry Shabaka Henley]] |- | Joe Mulroy | [[Chi McBride]] |- | Enrique Cruz | [[Diego Luna]] |- | Gupta Rajan | [[Kumar Pallana]] |- | dûanier Dolores Torres | [[Zoe Saldaña]] |- | dûanier Richard Salchak | [[Eddie Jones (akteur)|Eddie Jones]] |- | dûanier Waylin | [[Corey Reynolds]] |- | Karl Iverson | [[Jude Ciccolella]] |- | Bobby Alima | [[Guillermo Diaz]] |- | Nadia | [[Rini Bell]] |- | Milodragovitsj | [[Valery Nikolajev]] |- | Max | [[Michael Nouri]] |- | himsels | [[Benny Golson]] |- | [[taksysjauffeur]] | [[Scott Adsit]] |- | Goran | [[Mark Ivanir]] |- | Cliff | [[Dan Finnerty]] |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Boarne=== ''The Terminal'' waard foar in diel [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] troch it wiere ferhaal fan [[Mehran Karimi Nasseri]], in [[Iraan]]ske [[flechtling]] dy't fan [[1988]] oant [[2006]] yn Terminal&nbsp;1 fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Charles de Gaulle]] yn [[Parys]] wenne om't er dêre fanwegen syn [[steateleazens|steateleaze]] status fêst kommen wie te sitten. Yn [[septimber]] [[2003]] berjochte de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[krante]] ''[[The New York Times]]'' dat [[Steven Spielberg]] de [[filmrjochten]] op it libbensferhaal fan Nasseri kocht hie, en yn [[septimber]] [[2004]] skreau de [[Feriene Keninkryk|Britske]] krante ''[[The Guardian]]'' dat Nasseri fan Spielberg en syn sakepartners "tûzenen [[Amerikaanske dollar|dollars]]" ûntfongen hie. [[File:Steven Spielberg Masterclass Cinémathèque Française 2.jpg|right|thumb|180px|[[Regisseur]] [[Steven Spielberg]].]] Lykwols, noch de [[begjintitels]] of [[ôftiteling]] fan ''The Terminal'', noch it [[promoasje (marketing)|promoasjemateriaal]] dat de studio publisearre, makket lykfol hokker melding fan 'e ûnderfinings fan Nasseri as basis foar de film. Boppedat liket it ferhaal fan Viktor Navorski, de [[haadpersoan]] út 'e film, hielendal net op dat fan Nasseri, útsein dat se allebeide steateleas rekken en dêrtroch foar langere tiid fêst kamen te sitten op in lofthaven. Op it libben fan Nasseri waard yn [[1994]] al de [[Frankryk|Frânske]] film ''[[Tombés du ciel (film út 1994)|Tombés du ciel]]'' ("Ut 'e Loft Fallen") basearre. ===Produksje=== ''The Terminal'' waard [[regissearre]] troch [[Steven Spielberg]] nei in [[senario]] fan [[Sacha Gervasi]] en [[Jeff Nathanson]]. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene Spielberg, [[Walter F. Parkes]] en [[Laurie MacDonald]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Amblin Entertainment]] en [[Parkes/MacDonald Productions]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]60&nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Janusz Kamiński]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[John Williams]]. ===Opnamen=== De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Terminal'' setten op [[1&nbsp;oktober]] [[2003]] útein en duorren oant en mei [[12&nbsp;desimber]] fan dat jier. [[Steven Spielberg|Spielberg]] reizge de wrâld ôf om in [[lofthaven]] te finen dy't him yn in echte [[lofthaventerminal]] filmje litte woe, mar dat slagge net. Dêrom waard de ôfreis- en ûntfangsthal út ''The Terminal'' hielendal neiboud as in ûnbidige [[filmset]] yn in leechsteande [[hangaar]] op it [[Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale]] yn [[Súdlik Kalifornje]]. Dy hangaar, dy't diel útmakke fan it Fabryk&nbsp;42-kompleks fan 'e [[Amerikaanske Loftmacht]], wie oarspronklik brûkt om 'e [[Rockwell B-1 Lancer]]-[[bommesmiter]] te bouwen. De filmset waard basearre op it ûntwerp fan 'e haadterminal fan 'e [[Lofthaven Düsseldorf]] yn [[Dútslân]], en waard yn hege mjitte [[ynspiraasje (keunst)|ynspirearre]] troch de filmklassiker ''[[Playtime (film)|Playtime]]'' fan 'e Frânske regisseur [[Jacques Tati]]. De [[sêne]]s yn 'e [[dûanehal]], [[kantoar]]en en it meastepart fan 'e bûtendoaropnamen fan ''The Terminal'' waarden filme op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Montreal-Mirabel]] yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] [[Kanadeeske provinsje|provinsje]] [[Kebek (provinsje)|Kebek]]. [[File:Filmset fan The Terminal op it Regionaal Fleanfjild L.A.-Palmdale.jpg|left|thumb|250px|Op it [[Regionaal Fleanfjild L.A./Palmdale]] waard de reuseftige [[filmset|set]] fan 'e [[lofthaventerminal]] boud.]] [[Haadrolspiler]] [[Tom Hanks]] basearre syn fertolking fan 'e rol fan Viktor Navorski op syn eigen [[skoanheit]] Allan Wilson, in [[Bulgarije|Bulgaarske]] [[ymmigrant]] dy't neffens Hanks behalven [[Bulgaarsk]] ek [[Russysk]], [[Turksk]], [[Poalsk]], [[Gryksk]], in bytsje [[Italjaansk]] en in bytsje [[Frânsk]] spriek. De [[taal]] dy't Hanks yn 'e film sprekt, sabeare it [[fiktive]] Krakoazysk, is eins fierhinne Bulgaarsk. De Krakoazysktalige [[reisgids]] dy't er op in stuit keapet, is ek skreaun yn it Bulgaarsk. Yn 'e sêne wêryn't Navorski in Russyske reizger yn swierrichheden helpt, sprekt er in mingsel fan Bulgaarsk en [[Russysk]]. It fiktive Krakoazje is in lân yn [[East-Jeropa]] dat út 'e omstannichheden dy't har geandewei de film foardogge sterk it oansjen kriget fan in eardere [[Eastblok]]steat of in eardere [[Sovjet-Uny|Sovjet-republyk]]. Op in [[lânkaart]] dy't hiel koart yn byld komt, hat Krakoazje de [[grins (line)|grinzen]] fan [[Noard-Masedoanje]], wylst it Krakoazyske nasjonale [[wapen (heraldyk)|wapen]] in licht oanpaste ferzje fan it wapen fan [[Wyt-Ruslân]] is. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Terminal'' waard fersoarge troch [[DreamWorks Pictures]]. De film gie op [[18&nbsp;juny]] [[2004]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. ''The Terminal'' waard op [[23&nbsp;novimber]] [[2004]] útbrocht op [[dvd]] en op [[6&nbsp;maart]] [[2014]] ek op [[blu-ray]]. [[File:NKN-2007-08-05 144714 MIRABEL AIRPORT(Yvan Leduc author for Wikipedia).Jpg|right|thumb|250px|De [[sêne]]s yn 'e [[dûane]]hal, de [[kantoar]]en en it meastepart fan 'e bûtendoarshots waarden film op 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Montreal-Mirabel]] yn [[Kanada]].]] ==Untfangst== Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Terminal'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Sa joech [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' de film 3^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>} fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy neamde ''The Terminal'' "in minsklike [[komeedzje]] dy't myld en wier is, dy't [[sympaty]] opwekket foar alle personaazjes, […] dy't my alderraarst sa [[gelokkigens|gelokkich]] makke." Neffens [[A.O. Scott]] fan ''[[The New York Times]]'' wie it [[aktearjen]] fan [[Tom Hanks]] it fûnemint dêr't de film op boud wie. Michael Wilmington fan 'e ''[[Chicago Tribune]]'' skreau dat ''The Terminal'' [[regisseur]] [[Steven Spielberg]] meifierde nei wrâlden dêr't er him mar komselden bejûn hie. Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Terminal'' in goedkarringspersintaazje fan 61%, basearre op 206 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[Dizze film] riist boppe syn swakten út troch de klearebare deugd fan syn ynnimlik boadskip en in karakteristyk solide aktearprestaasje fan Tom Hanks." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Terminal'' in goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 41 resinsjes. ==Resultaat== ''The Terminal'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]77,9&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $141,2&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $219,0&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $60&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $159&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0362227/ Ynformaasje oer ''The Terminal'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Terminal ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} {{DEFAULTSORT:Terminal, The}} [[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramafilm]] [[Kategory:Amerikaanske romantyske dramafilm]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film fan DreamWorks Pictures]] [[Kategory:Film fan Amblin Entertainment]] [[Kategory:Film fan Steven Spielberg]] [[Kategory:Film út 2004]] [[Kategory:Film oer in lofthaven]] [[Kategory:Film oer in fiktyf lân]] [[Kategory:Film oer in stewardess]] [[Kategory:Film oer burokrasy]] [[Kategory:Film oer freonskip]] [[Kategory:Film oer in reis]] [[Kategory:Film oer in taalbarriêre]] 199v2ua0z23cao47lyx43t2tfe2pxj2 14 193888 1239879 2026-09-04T00:22:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1239879 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Film nei ûnderwerp|Burokrasy]] [[Kategory:Burokrasy]] qcvhez39hstm3ep5dqm6piu258ocgz4 0 193889 1239884 2026-09-04T08:05:09Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = streke goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Striolated Bunting in Saswad August 2025 by Tisha Mukherjee 08.jpg|250px]]<br><small>Mantsje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza striolata |Beskriuwer, jier= [..." 1239884 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streke goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Striolated Bunting in Saswad August 2025 by Tisha Mukherjee 08.jpg|250px]]<br><small>Mantsje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza striolata |Beskriuwer, jier= [[Jean Levaillant|Levaillant]], 1850 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''streke goars''' (''Emberiza striolata'') is in [[sjongfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (Emberizidae). De [[hûsgoars]], dy't yn it westen fan [[Noard-Afrika]] foarkomt, waard earder beskôge as in [[ûndersoarte]] fan dizze soarte. De streke goars komt foar yn noardeastlik [[Afrika]] en súdwestlik [[Aazje]]. == Skaaimerken == De fûgel is 12 oant 13 cm lang en weaget 12 oant 16 gram. It is in slanke goars. De kop en it boarst binne griis mei lytse swarte streekjes. Op 'e kop sitte ôfwikseljend donkere en wyteftige streken. De fûgel liket in soad op 'e [[hûsgoars]], mar de búk is ljochter mei in kanielkleurige tint. Fierders is dizze goars swierder streke en is de swart-wite koptekening dúdliker. Boppedat is dizze soarte troch in koartere snaffel en sturt yn trochsneed wat lytser. == Fersprieding en leefgebiet == Der binne trije [[ûndersoarte]]n: * ''Emberiza striolata saturatior'' – sintraal [[Sûdan]], súdwestlik [[Etioopje]] en noardwestlik [[Kenia]]. * ''Emberiza striolata jebelmarrae'' – eastlik [[Tsjaad]] en westlik-sintraal Sûdan. * ''Emberiza striolata striolata'' – fan noardeastlik Afrika oant it [[Arabysk Skiereilân]], [[Iran]], [[Pakistan]] en sintraal [[Yndia]]. It leefgebiet bestiet út [[wady]]'s en drûge lânskippen mei strûkguod, faak yn 'e neite fan wetter. === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon autoriteiten diele dat skaai op yn ferskate lytsere skaaien. Dêrby wurdt de soarte tegearre mei bygelyks de [[Kaapske goars]] en de [[hûsgoars]] yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' yndield. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Emberiza striolata MHNT.ZOO.2010.11.224.5.jpg|thumb|left|Aaikes.]] De streke goars komt foar yn ûnbegroeide bercheftige gebieten, dêr't er, oars as syn nauwe sibbe, folle minder bûn is oan minsklike delsettings. De streke goars is oer it generaal folle skrutener. It is in [[stânfûgel]], mar kin winterdeis nei leger lizzende flakten en kultivearre fjilden ferhúzje. It wyfke leit trije aaien, dy't 14 dagen bebret wurde. == Status == De streke goars hat in grut [[ferspriedingsgebiet]]. De populaasjegrutte is net kwantifisearre, mar nimt mooglik ta. De fûgel is meastentiids net algemien, mar kin lokaal soms talryk wêze. Dêrfandinne stiet de streke goars as [[net bedrige]] op 'e [[Reade List]] fan de [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/striolated-bunting-emberiza-striolata BirdLife, 4 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbun2/cur/introduction Birds of the World, 4 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/houbun2/AE?continue eBird, 4 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza striolata|Streke goars}} }} {{DEFAULTSORT:streke goars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdi-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] iuf4uehp83e4dt0ecfpnv9la2kk21tr 1239885 1239884 2026-09-04T08:06:08Z RomkeHoekstra 10582 1239885 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streke goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Striolated Bunting in Saswad August 2025 by Tisha Mukherjee 08.jpg|250px]]<br><small>Mantsje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza striolata |Beskriuwer, jier= [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''streke goars''' (''Emberiza striolata'') is in [[sjongfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (Emberizidae). De [[hûsgoars]], dy't yn it westen fan [[Noard-Afrika]] foarkomt, waard earder beskôge as in [[ûndersoarte]] fan dizze soarte. De streke goars komt foar yn noardeastlik [[Afrika]] en súdwestlik [[Aazje]]. == Skaaimerken == De fûgel is 12 oant 13 cm lang en weaget 12 oant 16 gram. It is in slanke goars. De kop en it boarst binne griis mei lytse swarte streekjes. Op 'e kop sitte ôfwikseljend donkere en wyteftige streken. De fûgel liket in soad op 'e [[hûsgoars]], mar de búk is ljochter mei in kanielkleurige tint. Fierders is dizze goars swierder streke en is de swart-wite koptekening dúdliker. Boppedat is dizze soarte troch in koartere snaffel en sturt yn trochsneed wat lytser. == Fersprieding en leefgebiet == Der binne trije [[ûndersoarte]]n: * ''Emberiza striolata saturatior'' – sintraal [[Sûdan]], súdwestlik [[Etioopje]] en noardwestlik [[Kenia]]. * ''Emberiza striolata jebelmarrae'' – eastlik [[Tsjaad]] en westlik-sintraal Sûdan. * ''Emberiza striolata striolata'' – fan noardeastlik Afrika oant it [[Arabysk Skiereilân]], [[Iran]], [[Pakistan]] en sintraal [[Yndia]]. It leefgebiet bestiet út [[wady]]'s en drûge lânskippen mei strûkguod, faak yn 'e neite fan wetter. === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon autoriteiten diele dat skaai op yn ferskate lytsere skaaien. Dêrby wurdt de soarte tegearre mei bygelyks de [[Kaapske goars]] en de [[hûsgoars]] yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' yndield. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Emberiza striolata MHNT.ZOO.2010.11.224.5.jpg|thumb|left|Aaikes.]] De streke goars komt foar yn ûnbegroeide bercheftige gebieten, dêr't er, oars as syn nauwe sibbe, folle minder bûn is oan minsklike delsettings. De streke goars is oer it generaal folle skrutener. It is in [[stânfûgel]], mar kin winterdeis nei leger lizzende flakten en kultivearre fjilden ferhúzje. It wyfke leit trije aaien, dy't 14 dagen bebret wurde. == Status == De streke goars hat in grut [[ferspriedingsgebiet]]. De populaasjegrutte is net kwantifisearre, mar nimt mooglik ta. De fûgel is meastentiids net algemien, mar kin lokaal soms talryk wêze. Dêrfandinne stiet de streke goars as [[net bedrige]] op 'e [[Reade List]] fan de [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/striolated-bunting-emberiza-striolata BirdLife, 4 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbun2/cur/introduction Birds of the World, 4 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/houbun2/AE?continue eBird, 4 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza striolata|Streke goars}} }} {{DEFAULTSORT:streke goars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdi-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] padmafzk89jqdwl3kzfxe84f8zpvjo1 1239886 1239885 2026-09-04T08:06:37Z RomkeHoekstra 10582 1239886 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = streke goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Striolated Bunting in Saswad August 2025 by Tisha Mukherjee 08.jpg|250px]]<br><small>Mantsje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza striolata |Beskriuwer, jier= [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''streke goars''' (''Emberiza striolata'') is in [[sjongfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (Emberizidae). De [[hûsgoars]], dy't yn it westen fan [[Noard-Afrika]] foarkomt, waard earder beskôge as in [[ûndersoarte]] fan dizze soarte. De streke goars komt foar yn noardeastlik [[Afrika]] en súdwestlik [[Aazje]]. == Skaaimerken == De fûgel is 12 oant 13 cm lang en weaget 12 oant 16 gram. It is in slanke goars. De kop en it boarst binne griis mei lytse swarte streekjes. Op 'e kop sitte ôfwikseljend donkere en wyteftige streken. De fûgel liket in soad op 'e [[hûsgoars]], mar de búk is ljochter mei in kanielkleurige tint. Fierders is dizze goars swierder streke en is de swart-wite koptekening dúdliker. Boppedat is dizze soarte troch in koartere snaffel en sturt yn trochsneed wat lytser. == Fersprieding en leefgebiet == Der binne trije [[ûndersoarte]]n: * ''Emberiza striolata saturatior'' – sintraal [[Sûdan]], súdwestlik [[Etioopje]] en noardwestlik [[Kenia]]. * ''Emberiza striolata jebelmarrae'' – eastlik [[Tsjaad]] en westlik-sintraal Sûdan. * ''Emberiza striolata striolata'' – fan noardeastlik Afrika oant it [[Arabysk Skiereilân]], [[Iran]], [[Pakistan]] en sintraal [[Yndia]]. It leefgebiet bestiet út [[wady]]'s en drûge lânskippen mei strûkguod, faak yn 'e neite fan wetter. === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon autoriteiten diele dat skaai op yn ferskate lytsere skaaien. Dêrby wurdt de soarte tegearre mei bygelyks de [[Kaapske goars]] en de [[hûsgoars]] yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' yndield. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Emberiza striolata MHNT.ZOO.2010.11.224.5.jpg|thumb|left|Aaikes fan 'e streke goars.]] De streke goars komt foar yn ûnbegroeide bercheftige gebieten, dêr't er, oars as syn nauwe sibbe, folle minder bûn is oan minsklike delsettings. De streke goars is oer it generaal folle skrutener. It is in [[stânfûgel]], mar kin winterdeis nei leger lizzende flakten en kultivearre fjilden ferhúzje. It wyfke leit trije aaien, dy't 14 dagen bebret wurde. == Status == De streke goars hat in grut [[ferspriedingsgebiet]]. De populaasjegrutte is net kwantifisearre, mar nimt mooglik ta. De fûgel is meastentiids net algemien, mar kin lokaal soms talryk wêze. Dêrfandinne stiet de streke goars as [[net bedrige]] op 'e [[Reade List]] fan de [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/striolated-bunting-emberiza-striolata BirdLife, 4 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houbun2/cur/introduction Birds of the World, 4 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/houbun2/AE?continue eBird, 4 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza striolata|Streke goars}} }} {{DEFAULTSORT:streke goars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] 06uipqiia82tmjfyrn053bpycyv6ffo 0 193890 1239887 2026-09-04T09:02:35Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = brúnstútgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Brown-rumped Bunting - Gambia (32496573672).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza affinis |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1867..." 1239887 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = brúnstútgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Brown-rumped Bunting - Gambia (32496573672).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza affinis |Beskriuwer, jier= [[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1867 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''brúnstútgoars''' (''Emberiza affinis'') is in [[Afrika]]anske [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae''), yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). == Skaaimerken == De brúnstútgoars is in lytse (13–15 cm) goarsfûgel mei in frij tinne snaffel, in soad wyt yn it antlit en in folslein giele ûnderkant. De soarte ûnderskiedt him fan alle oare Afrikaanske goarsfûgels troch syn egaal brune rêch en it ûntbrekken fan wite wjukbannen. De koptekening liket it meast op dy fan 'e [[Somalyske goars]] (''Emberiza poliopleura''), mei bredere wite streken as by de [[gielbúkgoars]] (''Emberiza flaviventris''). == Fersprieding en systematyk == De brúnstútgoars wurdt ferdield yn fjouwer [[ûndersoarte]]n: * ''Emberiza affinis nigeriae'' – komt foar yn [[Gambia]], [[Nigearia]] en noardlik [[Kameroen]] * ''Emberiza affinis vulpecula'' – komt foar yn Kameroen, súdlik [[Tsjaad]] en it oangrinzgjende noarden fan 'e [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]] * ''Emberiza affinis affinis'' – komt foar yn [[Súd-Sûdan]], noardeastlik [[Demokratyske Republyk Kongo|Kongo-Kinshasa]], noardlik [[Oeganda]] en noardwestlik [[Kenia]]; de populaasje yn súdeastlik Sûdan en noardwestlik [[Etioopje]] heart wierskynlik ek ta dizze ûndersoarte * ''Emberiza affinis omoensis'' – komt foar yn súdlik Etioopje === Skaaiyndieling === De brúnstútgoars wurdt fanâlds yn it skaai ''[[Emberiza]]'' pleatst, mar guon [[taksonomy]]ske autoriteiten hawwe ''Emberiza'' tsjintwurdich opdield yn ferskate lytsere skaaien. Dizze soarte en de oare Afrikaanske goarsfûgels wurde dêrby yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' yndield. == Libbenswize == De brúnstútgoars komt foar yn drûge en healdrûge savannes, mar ek oan 'e rânen fan bosken by rivieren en lokaal yn 'e omkriten fan doarpen. It iten fan eksimplaren út 'e Demokratyske Republyk Kongo bestie út ynsekten, wêrûnder termiten, mar fûgels yn finzenskip ite ek sied. Oer de briedbiology is mar in bytsje bekend. Der wurdt fan útgien dat de soarte foar it meastepart in [[stânfûgel]] is. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut [[ferspriedingsgebiet]], mar nei alle gedachten nimt it oantal ôf. De ôfname is lykwols net sterk genôch om de soarte as bedrige te beskôgjen. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming|IUCN]] klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de soarte wurdt omskreaun as net seldsum oant seldsum. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/brown-rumped-bunting-emberiza-affinis BirdLife, oproppen 4 septimber 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/brrbun1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 4 septimber 2026.] *[https://ebird.org/species/gobbun1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 4 septimber 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Emberiza affinis|Brúnstútgoars}} }} {{DEFAULTSORT:Brunstutgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo-Kinshasa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gean]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oeganda]] 5ybb43xxo63nnen8co9fjmmihxzkazr 0 193891 1239888 2026-09-04T09:02:57Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Brúnstútgoars]] 1239888 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Brúnstútgoars]] 8f0t3e69t0it9tsnskbwmx9niz5fgru 0 193892 1239889 2026-09-04T10:09:36Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = berchgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Cinnamon-breasted bunting (Emberiza tahapisi) (51846908255).jpg|250px]]<br><small>Mantsje<br>[[Ofbyld:Cinnamon-breasted bunting, Emberiza tahapisi, at Pilanesberg National Park, Northwest Province, South Africa (28381650062).jpg|250px]]<br>Wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Emberiza tahapisi, roep, Waterberg Natuurpraal, a.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')..." 1239889 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = berchgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Cinnamon-breasted bunting (Emberiza tahapisi) (51846908255).jpg|250px]]<br><small>Mantsje<br>[[Ofbyld:Cinnamon-breasted bunting, Emberiza tahapisi, at Pilanesberg National Park, Northwest Province, South Africa (28381650062).jpg|250px]]<br>Wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Emberiza tahapisi, roep, Waterberg Natuurpraal, a.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza tahapisi |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (soölooch)|Smith]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Emberiza tahapisi range map.png|250px]] }} De '''berchgoars''' (''Emberiza tahapisi'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae''). De soarte komt wiidferspraat foar yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Cinnamon-breasted bunting, Emberiza tahapisi, at Pilanesberg National Park, Northwest Province, South Africa (28486794445).jpg|thumb|left|Mantsje.]] De berchgoars weaget 11,6 oant 21 gram en is 13–15 sintimeter lang. De fûgel hat in streke kop en in kanielbrune ûnderkant. Mantsjes hawwe swart-wite streken, wylst de streken by wyfkes minder donker en mear brún binne. It kielplak is by mantsjes effen swart, mar by wyfkes lytser, griiseftich en ticht bespikkele. Jonge fûgels lykje op wyfkes, mar hawwe mear bêzje-eftige kopstreken en in blekere, brúnere kiel. == Fersprieding en systematyk == De berchgoars wurdt ferdield yn fiif [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Emberiza tahapisi arabica'' – it suden fan it [[Arabysk Skiereilân]] (súdwestlik [[Saûdy-Araabje]], westlik en it uterste súdeasten fan [[Jemen]] en súdwestlik [[Oman]]); * ''Emberiza tahapisi insularis'' – [[Sokotra]]; * ''Emberiza tahapisi septemstriata'' – súdeastlik [[Sûdan]], noardeastlik [[Súd-Sûdan]], [[Eritreä]] en noardwestlik [[Etioopje]]; kin mooglik in [[Krusing (biology)|hybride]] wêze tusken de [[nominaatfoarm]] en de [[griiskielgoars]]; * ''Emberiza tahapisi tahapisi'' – sintraal en súdeastlik Etioopje en noardlik [[Somaalje]], nei it suden ta oant [[Súd-Afrika]]; ek [[Gabon]], [[Angoala]] en sintraal en súdlik [[Kongo-Kinsjasa]]; * ''Emberiza tahapisi nivenorum'' – westlik [[Namybje]] en nei alle gedachten ek it oangrinzgjende súdwesten fan Angoala. De ûndersoarte ''insularis'' wurdt faak by de nominaatfoarm yndield. Earder waard de [[griiskielgoars]] (''Emberiza goslingi'') as in ûndersoarte fan 'e berchgoars beskôge, en guon autoriteiten dogge dat noch jimmeroan. Guon autoriteiten rekkenje de populaasje ''septemstriata'' lykwols ta de griiskielgoars. === Skaaiyndieling en sibskip === De soarte wurdt fanâlds yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[goarzen]] ''Emberiza'' pleatst, mar guon taksonomyske autoriteiten hawwe ''Emberiza'' hjoed-de-dei opdield yn ferskate lytsere skaaien. De berchgoars en de oare Afrikaanske goarsfûgels wurde dêrby yn it skaai ''[[Fringillaria]]'' pleatst. Genetysk ûndersyk lit sjen dat de soarte it meast besibbe is oan 'e griiskielgoars, en op wat gruttere ôfstân oan 'e Súd-Afrikaanske [[ljurkgoars]] (''Emberiza impetuani''). == Libbenswize == It natuerlike leefgebiet bestiet út drûge [[savanne]] en drûge [[gerslân]]skippen op lege hichten, fan 200 oant 2.900 meter boppe seenivo. De soarte yt benammen gerssied, mar ek farsk blêd, nektar en ferskate soarten ynsekten. De soarte is in [[stânfûgel]], mar beweecht him lokaal nomadysk; yn sintraal-súdlik Afrika beweecht er yn 'e reintiid nei it noarden en yn it drûge seizoen nei it suden. It nêst wurdt makke fan tûkjes en gers en wurdt meastentiids op 'e grûn boud, op in skaadryk plak. Sawol it mantsje as it wyfke briede de aaien út en fersoargje de jongen. It brieden duorret 12–14 dagen en de jongen fleane 14 oant 16 dagen nei it útkommen út. Dêrnei wurde se noch trije wiken yn it territoarium fan 'e âlden fuorre. In lechsel bestiet út 2 oant 4 aaien, dy't grieneftich of blauwich wyt binne mei donkerbrune of readbrune spikkels. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut [[ferspriedingsgebiet]] en in grutte populaasje dy't stabyl is. Nei alle gedachten hat de fûgel gjin lêst fan substansjele bedrigings. Op grûn fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de soarte wurdt oer it algemien as frij algemien beskôge. == Namme == De wittenskiplike soartenamme ''tahapisi'' is ôfkomstich fan it [[Tswana]]-wurd ''Thagapitse'' of ''Thàxàpitsí'', dat sebrafûgel betsjut en brûkt wurdt foar ferskate soarten finken mei in streke kop en wevers. == Relaasje mei de minske == Berchgoarzen komme somtiden ek yn stêden foar. Yn guon lannen wurde se fongen foar de hannel yn koaifûgels, mar se kinne har goed oanpasse oan finzenskip. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cinnamon-breasted-bunting-emberiza-tahapisi BirdLife, 4 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cibbun1/cur/introduction Birds of the World, 4 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/brrbun1 eBird, 4 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Emberiza tahapisi|berchgoars}} }} {{DEFAULTSORT:berchgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 1lma58nzu66idx0g9ygo2kz54iwxoii 0 193893 1239890 2026-09-04T10:09:57Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Berchgoars]] 1239890 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Berchgoars]] seecdk9a3r0nletv2cxpuhocgfgupd1 0 193894 1239891 2026-09-04T10:36:53Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = swartwanggoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Emberiza cabanisi cognominata, Menongue, Birding Weto, a (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza cabanisi |Beskriu..." 1239891 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartwanggoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Emberiza cabanisi cognominata, Menongue, Birding Weto, a (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza cabanisi |Beskriuwer, jier= [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1875 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''swartwanggoars''' (''Emberiza cabanisi'') is in [[Afrika]]anske [[fûgel]] út 'e [[famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae''), yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). == Skaaimerken == De swartwanggoars hat, lykas ferskate oare ''Emberiza''-goarzen yn Afrika, in goudgiele ûnderkant en in dúdlik tekene kop. Oars as de oare soarten hat er in folslein swart wang sûnder streken ûnder it each. De súdlike [[ûndersoarte]]n (''cognominata'' en ''orientalis'', sjoch hjirûnder) binne oan 'e boppekant ljochter, mei in smelle en bleke sintrale krúnstreek en brede kastanjebrune rânen oan 'e rêch- en wjukfearren. De noardlike ûndersoarte (de [[nominaatfoarm]]) is oan 'e boppekant donkerder en hat in folslein swarte krún. It wyfke is minder sterk tekene. De sang wurdt yn 'e [[Ingelsk]]talige literatuer omskreaun as in "wee-chidder-chidder-wee", wylst de rop in dúdlik "tsseeoo" is. == Fersprieding en systematyk == De swartwanggoars wurdt meastentiids ferdield yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: *''Emberiza cabanisi cabanisi'' – komt foar fan [[Sierra Leöane]] oant súdlik [[Sûdan]] en noardwestlik [[Uganda]]; *''Emberiza cabanisi cognominata'' – komt foar fan [[Gabon]], [[Kongo-Kinsjasa]] en [[Angoala]] oant westlik [[Simbabwe]]; *''Emberiza cabanisi orientalis'' – komt foar fan [[Tanzania]] oant eastlik [[Simbabwe]] en [[Mozambyk]]. De neiste sibben fan 'e swartwanggoars binne de [[gielbúkgoars]] (''Emberiza flaviventris'') en de [[Somalyske goars]] (''Emberiza poliopleura''). De taksa ''orientalis'' en ''cognominata'' kinne mooglik in aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] foarmje. === Skaaiyndieling === De soarte wurdt fanâlds yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] (''Emberiza'') pleatst, mar guon [[taksonomy]]ske autoriteiten hawwe ''Emberiza'' tsjintwurdich opdield yn ferskate lytsere skaaien. Guon taksonomyske autoriteiten helje de swartwanggoars en de oare Afrikaanske goarzen út ''Emberiza'' en pleatse se yn it skaai ''Fringillaria''. == Hâlden en dragen == De swartwanggoars komt foar yn fochtige savannes en iepen bosken. It iten bestiet út ynsekten, benammen lytse [[gaander]]s, en gerssied. De fûgel briedt yn july en augustus yn [[West-Afrika]] en benammen yn oktober en novimber yn sintraal-súdlik Afrika. De soarte is foar it meastepart in [[stânfûgel]]. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje dy't stabyl is. Op grûn fan dizze kritearia klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'', LC). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de soarte wurdt omskreaun as algemien oant seldsum. == Namme == De wittenskiplike soartnamme earet [[Jean Louis Cabanis]] (1816–1906), in [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] dy't yn 1853 it tydskrift ''Journal für Ornithologie'' oprjochte. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cabaniss-bunting-emberiza-cabanisi BirdLife, oproppen 4 septimber 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/cabbun1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 4 septimber 2026.] *[https://ebird.org/species/cabbun1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 4 septimber 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Emberiza cabanisi|Swartwanggoars}} }} {{DEFAULTSORT:Swartwanggoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] aribs3d2jimn9vikpu7l2oo6dfty6k4 0 193895 1239892 2026-09-04T10:37:15Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Swartwanggoars]] 1239892 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Swartwanggoars]] plaig7siqcxx9o2h4gzdbszudsusjg5 0 193896 1239893 2026-09-04T11:08:11Z Drewes 2754 Ferwiist troch nei [[Jean Cabanis]] 1239893 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Jean Cabanis]] 7gnt99ww3dls5foysavtajg0zq6qqky 0 193897 1239894 2026-09-04T11:28:50Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Tibetaanske goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Emberiza koslowi 367800246.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza koslowi |Beskriuwer, jier= Valentin Lvovich Bianchi|..." 1239894 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Tibetaanske goars |Ofbyld = [[Ofbyld:Emberiza koslowi 367800246.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') |Skaai = [[goarzen]] (''Emberiza'') |Wittenskiplike namme = Emberiza koslowi |Beskriuwer, jier= [[Valentin Lvovich Bianchi|Bianchi]], 1904 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Tibetaanske goars''' (''Emberiza koslowi'') is in seldsume Aziatyske sjongfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[goarsfûgels]] (''Emberizidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). Hy komt allinnich foar yn hege bercheftige gebieten boppe de beamgrins yn westlik [[Sina]]. De populaasje is nei alle gedachten stabyl en wurdt as net bedrige beskôge. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Emberiza koslowi 367800225.jpg|thumb|left|Sjongende Tibetaanske goars.]] De Tibetaanske goars is in kompakte goars mei in relatyf lange sturt en in lichemslingte fan sa'n 16 sintimeter. It mantsje is goed te werkennen oan syn swarte kroan, in brede wite wynbraustreek, in wite kiel en in swarte kleur op it boppeste part fan it boarst. De boppekant fan 'e wjukken is kastanjebrún. == Fersprieding en systematyk == De Tibetaanske goars komt allinnich foar yn bercheftige gebieten yn it westen fan Sina yn 'e drûge grinsgebieten fan [[Tibet]], it súdwesten fan [[Qinghai]] en [[Sichuan]]. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge; dat wol sizze dat der gjin [[ûndersoarte]]n fan erkend wurde. Ut genetysk ûndersyk die bliken dat de Tibetaanske goars it meast besibbe is oan 'e brúneargoars (''Emberiza fucata'') en de [[koarnmosk]] (''Emberiza calandra''). == Hâlden en dragen == De Tibetaanske goars bewennet relatyf ûnbewenne en steile, mei strûken begroeide hellingen boppe de beamgrins, op hichten fan sa'n 3.600 oant 4.600 meter. It iten bestiet nei alle gedachten út ferskate soarten sied, mar yn it briedseizoen yt er sûnder mis foaral ynsekten. De fûgel bout, yn ferliking mei syn sibben, in opfallend koepelfoarmich nêst. De soarte liket relatyf let te brieden: it brieden begjint pas ein juny of begjin july, en de jongen komme healwei july út it aai. Nei alle gedachten is de Tibetaanske goars in [[stânfûgel]]. It is mooglik dat er by tige swier winterwaar nei legere gebieten migrearret, mar dêr is oant no ta gjin bewiis foar. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', LC). == Namme == De wittenskiplike namme is in earebetoan oan 'e [[Ruslân|Russyske]] ûntdekkingsreizger [[Pjotr Kûzmitsj Kozlov|Pjotr Kozlov]] (1863–1935). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tibetan-bunting-emberiza-koslowi BirdLife, oproppen 4 septimber 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/tibbun1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 4 septimber 2026 ] *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/tibetan-bunting-emberiza-koslowi eBird, oproppen 4 septimber 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Emberiza koslowi|Tibetaanske goars}} }} {{DEFAULTSORT:Tibetaanske goars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Goars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] qu46bd8ts3ivlnwshoknku78ewxbokh 0 193898 1239895 2026-09-04T11:29:15Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Tibetaanske goars]] 1239895 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Tibetaanske goars]] 8bipkpqbcfwdoylfg7rorf55ft4ma00